Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2979/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1 pkt 1, art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Protokolant - Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2008 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 3 sierpnia 2006 r. W. G. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), z wnioskiem (rozszerzonym następnie pismem z dnia 27 września 2006 r.) o umorzenie istniejącego na jego koncie w ZUS zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Wskazał, iż nie jest w stanie opłacić zaległych składek, gdyż jedynym źródłem jego dochodu jest zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...] zł i emerytura żony w wysokości [...] zł. Podniósł, że dochody te z trudem wystarczają na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych i edukację dzieci. Dodatkowo wskazał, iż z uwagi na swój stan zdrowia - [...] i [...] - nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy.

Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności oraz odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne za okres od [...] do [...] oraz od [...] do [...], ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] do [...], Fundusz Pracy za okres od [...] do [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia należności wynikających z art. 28 ust 1 i ust 3 a, oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społeczny (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), a także z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 41, poz. 1365; powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r."), gdyż w niniejszej sprawie istnieje możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu nieopłaconych składek w postępowaniu egzekucyjnym, a ponadto w złożonym wniosku dłużnik nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Orzekając na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że nie stwierdzono braku majątku, z którego można by było prowadzić egzekucję. Ponadto biorąc ponownie pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumenty dotyczące uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków, a także dokumenty potwierdzające chorobę członków rodziny i koszty leczenia oraz sporządzone przez wnioskodawcę zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków rodziny, stwierdził, że skarżący pomimo tego, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, to jednak posiada możliwość rozpoczęcia spłaty zaległości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając wniesioną na powyższą decyzję skargę, wyrokiem z dnia 26 marca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 697/07 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że Prezes ZUS jako organ rozpoznający sprawę po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie dokonał w zaskarżonej decyzji pełnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy. Wskazał, że w uzasadnieniu jest mowa tylko o tym, że Zakład, a nie Prezes Zakładu, przeanalizował sytuację majątkową skarżącego, oraz że z oceny możliwości płatniczych skarżącego dokonanej przez Zakład nie wynika brak możliwości zapłaty przez dłużnika należności z tytułu składek. Brak jest natomiast w uzasadnieniu pełnych rozważań Prezesa Zakładu dotyczących oceny sytuacji majątkowej skarżącego koniecznej do zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego, regulujących kwestię umorzenia zaległości z tytułu składek. Sąd wskazał, że skarżący składając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy dołączył do niego szereg dokumentów mających jego zdaniem wpływ na sytuację majątkową rodziny, natomiast organ przyjął powyższe dokumenty jako dowody w sprawie, ale poza stwierdzeniem, że są one wiarygodne nie dokonał analizy ich treści. Nie wypowiedział się jakie wnioski z nich wyciąga, oraz czy i jak wpływają one na sytuację rodziny skarżącego. W związku z powyższym w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja naruszała przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i z tych powodów została uchylona. Dodatkowo Sąd zauważył, iż przy ponownym rozpoznawaniu sprawy powyższe nieprawidłowości powinny zostać wyeliminowane, a ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Natomiast uzasadnienie decyzji winno dać jasny obraz motywów rozstrzygnięcia, zwłaszcza w zakresie tego, jak Prezes Zakładu ocenia sprawę.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działający w imieniu ZUS, rozpoznając ponownie wniosek W. G. z dnia 12 października 2006r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wydał w dniu [...] października 2007r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] września 2006r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania skarżący uzupełnił złożony wniosek o aktualne dokumenty, które jego zdaniem mogą być istotne przy rozpatrywaniu sprawy, załączając m.in. dokumenty potwierdzające: sytuację materialną jego rodziny (kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika, wyciąg z konta bankowego, bilans przychodów i wydatków, decyzje o pobieraniu świadczeń emerytalnych i rentowych przez skarżącego, jego żonę i córkę [...], zaświadczenie z [...] o przedłużeniu studiów [...] córce skarżącego [...] i nie pobieraniu przez nią żadnych świadczeń z uczelni); ponoszone koszty (faktury za: opłatę mieszkania, prąd, gaz, media, leki swoje i członków rodziny, za zabieg [...] córki [...], zakup okularów i wymianę szkła w okularach, blankiety wpłaty składek na ubezpieczenie, rozliczenie opłat za zużycie wody, bilety miesięczne do K. córki [...]); przewlekłą chorobę skarżącego i niepełnosprawność córki [...], która wymaga opieki (orzeczenie komisji lekarskiej o częściowej niezdolności skarżącego do pracy, zaświadczenie od [...], orzeczenie lekarskie córki [...]). W związku z powyższym Prezes Zakładu analizując ponownie całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazał, że skarżący od [...] grudnia 2006 r. pobiera świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto). Wcześniej zarejestrowany był jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku w kwocie [...] zł ([...] zł netto). Małżonka skarżącego otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł brutto ([...] zł netto), natomiast córka [...] posiada rentę socjalną w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto). Na utrzymaniu skarżącego pozostaje jeszcze córka [...], studentka studiów [...], która na dzień [...] [...] 2007 r. miała wyznaczony termin obrony pracy [...]. Odnosząc się natomiast do przedstawionego przez skarżącego w dniu 7 września 2007 r. bilansu przychodów i wydatków miesięcznych, organ stwierdził, że stałe wydatki miesięczne rodziny skarżącego wynoszą [...] zł i obejmują niezbędne opłaty, nie uwzględnił natomiast podanych wydatków na leki, przyjmując, że część z nich była jednorazowa. W związku z powyższym organ wskazał, że miesięczny dochód rodziny skarżącego po odliczeniu stałych wydatków wynosi 1.283,15 zł, a przyjmując ukończenie studiów [...] przez córkę [...] i realną możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia, wskazany dochód należałoby podzielić na trzy osoby. A zatem Prezes Zakładu, działający w imieniu ZUS, stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania jako podstawy umorzenia należności § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Wskazał, że skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej i nie udokumentował, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwiała uzyskiwanie dochodu.

W skardze z dnia 21 listopada 2007 r. na ww. decyzję Prezesa Zakładu skarżący podniósł, że organy nie dokonały pełnej analizy jego sytuacji, nie zebrano i nie przeanalizowano istotnych w sprawie dowodów, a rozstrzygnięcie wydano tylko w oparciu o załączone przez niego w toku postępowania dokumenty. Wskazał, że organ nie wziął pod uwagę jego pogarszającego się stanu zdrowia, a także nie ocenił w ogóle dokumentów dotyczących córki [...], która ma [...] grupę inwalidzką na stałe i spełnia warunki do opieki, co potwierdza, fakt iż żona jego ma z tego tytułu wcześniejszą emeryturę. Zarzucił również, że organ nie ocenił należycie wszystkich dokumentów potwierdzających ponoszone przez niego koszty. W związku z powyższym stwierdził, że zaskarżona decyzja została oparta na dowolnym, a nie na swobodnym uznaniu i zarzucił jej naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Do skargi załączono następujące dokumenty: decyzję dotyczącą wcześniejszej emerytury żony z powodu opiekowania się dzieckiem wymagającym stałej opieki, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS i orzeczenia komisji lekarskiej ZUS oraz dokumentację medyczną skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu powtórzył argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 17 marca 2008 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie w związku z toczącym się postępowaniem odwoławczym w Sądzie Okręgowym w K. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych w sprawach sygn. akt [...] i [...], dotyczących obowiązku uiszczenia składek na ubezpieczenia społeczne objęte zaskarżoną decyzją.

Na rozprawie w dniu 3 lipca 2008 r. Sąd, po uzyskaniu informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odnośnie toczących się w Sądzie Okręgowym w K. spraw dotyczących skarżącego, postanowił wniosek W. G. z dnia 17 marca 2008 r. o zawieszenie postępowania sądowego oddalić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia Sądu określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ponieważ wyrokiem z dnia 26 marca 2007 r. wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 697/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił wydaną w sprawie decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Sąd orzekając w niniejszym postępowaniu zobowiązany był w pierwszej kolejności skontrolować czy orzekając w sprawie ponownie Prezes ZUS, działający w imieniu Zakładu, wykonał zalecenia zawarte w ww. wyroku z 26 marca 2007 r. Analizują zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że uzasadnienie jej spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., a sprawa została rozpoznana merytorycznie zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, 8, 77 k.p.a..

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zalecenia zawarte w powyższym wyroku zostały wykonane w całości.

Jednocześnie Sąd podkreśla, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, dlatego też nie mógł umorzyć, ani też odmówić umorzenia wnioskowanych należności. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie i stwierdzając, że decyzja Prezesa Zakładu, działającego w imieniu ZUS, nie narusza prawa, oddalił skargę.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż w tym względzie organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości (podkreśl. Sądu). Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Organy orzekające w sprawie prawidłowo wskazały, że wobec skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Bezspornym w sprawie jest bowiem to, że skarżący od dnia [...] grudnia 2006r. pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto). Wcześniej natomiast był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku w kwocie [...] zł ([...] zł netto). Małżonka wnioskodawcy, z którą pozostaje on we wspólności majątkowej otrzymuje świadczenie emerytalne wypłacane przez ZUS w kwocie [...] zł brutto ([...] zł netto). Dodatkowo pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym z zobowiązanym córka [...] posiada rentę socjalną w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto). Podniesiono również, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie prowadzono w stosunku do skarżącego postępowania egzekucyjnego, które aktualnie zgodnie z załączonymi do pisma procesowego z dnia 17 marca 2008r. postanowieniami ZUS z dnia [...] stycznia 2008r. (karta 58 -59 akt sądowych) zostało zawieszone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej obowiązku zapłaty należności. A zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził w stosunku do skarżącego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W związku z powyższym istnieje możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu nieopłaconych składek ze świadczenia rentowego skarżącego.

W ocenie Sądu, prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003r. Zgodnie z powołanym powyżej § 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Sąd zwraca uwagę, iż także w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki.

Oceniając sprawę pod kątem zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy wskazał, że opłacenie zaległych składek będzie niewątpliwie stanowiło obciążenie dla skarżącego jednak zapłata ich nie spowoduje braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika bowiem, że łączny dochód rodziny stanowi kwotę 2.352,31 zł brutto (2.016,20 zł netto), na którą składa się świadczenie rentowe skarżącego, świadczenie emerytalne jego żony oraz renta socjalna córki [...]. Na utrzymaniu zobowiązanego, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, pozostawała jeszcze córka [...] odbywająca studia [...] na [...], z terminem obrony pracy wyznaczonym na dzień [...].[...].2007r., która w okresie od 01.10.2006r. do 30.09.2007r. nie miała własnych dochodów. W złożonym do akt sprawy w dniu 7 września 2007 r. bilansie przychodów i wydatków miesięcznych wskazano, że stałe miesięczne wydatki wynoszą 1.110,51 zł i obejmują opłaty za mieszkanie, telefon, ubezpieczenie oraz za gaz, prąd i leki. Analizując podane wartości, słusznie wskazał Prezes Zakładu, działający w imieniu ZUS, że wskazane należności za gaz i energię obejmują okres 2 miesięcy, dlatego dla ustalenia miesięcznych obciążeń należy uwzględnić tylko połowę wskazanych kwot. Ponadto jak słusznie wskazano, część wydatków na leki, na które przedstawiono rachunki jest w zasadzie jednorazowa, jak np. laserowa korekta wzroku czy też zakup okularów korekcyjnych. Skarżący twierdzi wprawdzie w skardze, że z uwagi na wadę wzroku córki musiała ona zmienić szkło korekcyjne już po niecałym roku, co nie zmienia jednak faktu, że powyższe wydatki są kwestią incydentalną i nie należą do stałych miesięcznych kosztów. Ponadto, jak prawidłowo zauważył organ, córka skarżącego miała niebawem ukończyć studia [...] na [...], a zatem istnieje w krótkim okresie czasu możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia i uzyskiwania własnych dochodów, co z racji posiadanego wykształcenia i aktualnej koniunktury na polskim rynku pracy, nie powinno stanowić problemu. A zatem konieczność jej utrzymania nie będzie już obciążać dochodów skarżącego, co poprawi sytuację finansową rodziny. Dodatkowo Sąd zauważa, że organ w zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniom skarżącego, ustosunkował się do złożonych przez niego dokumentów i ocenił jego sytuację zdrowotną, wskazując, że jest chory i leczy się w poradni [...] oraz, że przebywał w szpitalu. Uwzględniając zatem wiek, kwalifikacje zawodowe, rodzaj schorzeń i stopień naruszenia sprawności organizmu oraz orzeczoną tylko częściową niezdolność do pracy na okres jednego roku - do [...] 2008 r. - zgodnie z orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] maja 2007 r., zasadnie uznano zdaniem Sądu, że po okresie leczenia i rehabilitacji skarżący będzie mógł ewentualnie podjąć zatrudnienie, a tym samym sytuacja materialna rodziny może ulec poprawie. Ponadto, Sąd zauważa, iż opiekę nad córką [...] posiadającą [...] grupę inwalidzką sprawuje żona skarżącego, która ma z tego tytułu wcześniejszą emeryturę. A zatem, w ocenie Sądu, należy uznać, iż skarżący nie spełnił również przesłanki do umorzenia należności z § 3 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Wskazane przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. dotyczą bowiem sytuacji samego zobowiązanego, co oznacza, że to jego przewlekła choroba lub konieczność sprawowania przez niego opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny ma pozbawić go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, co w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż skarżący nie został uznany za trwale niezdolnego do pracy (nadto uzyskuje rentę), natomiast opiekę nad chorą córką sprawuje żona skarżącego a nie on sam.

Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu, Prezes Zakładu prawidłowo uznał, iż skarżący nie wykazał, ażeby w stosunku do niego miały zastosowanie przepisy omawianego rozporządzenia. Dokonując takiej oceny wziął pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. wszelkie dokumenty złożone przez stronę oraz wszelkie podniesione przez nią okoliczności. Uwzględnił sytuację materialną zainteresowanego i jego rodziny. Wziął również pod uwagę zobowiązania finansowe strony, jak również wysokość ponoszonych w rodzinie kosztów utrzymania i eksploatacji mieszkania. Do wszystkich tych okoliczności i dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie w świetle przesłanek mających tu zastosowanie, a uregulowanych w § 3 cyt. powyżej rozporządzenia. Ustalenia te mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Tym samym nie jest dowolnym wniosek organu, iż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, że zachodzą szczególne okoliczności związane z sytuacją rodzinną i stanem majątkowym, uzasadniające umorzenie zadłużenia pomimo braku całkowitej nieściągalności.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady -zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone.

Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Konkludując, w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Uzasadniając natomiast zapadłe na rozprawie w dniu 3 lipca 2008r. postanowienie Sądu o odmowie zawieszenia postępowania sądowego, należy zauważyć, iż zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o zwieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowania odwoławcze w Sądzie Okręgowym w K. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych w sprawach sygn. akt [...] i [...], dotyczących obowiązku uiszczenia składek na ubezpieczenia społeczne objęte zaskarżoną decyzją. Sąd przed podjęciem powyższego rozstrzygnięcia ustalił w ZUS czego dotyczą złożone do sądu powszechnego odwołania skarżącego i stwierdził, że sprowadzają się one do zakwestionowania powstałego zadłużenia wobec ZUS. A zatem nie mają one związku z przedmiotową sprawą dotyczącą zasadności odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, której poprawność materialną i formalną bada Sąd, należności te istniały. Z akt sprawy nie wynika bowiem, żeby skarżący do czasu wydania zaskarżonej decyzji skutecznie zakwestionował istnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne co do zasady. Na powyższe wskazuje treść pisma z dnia 17 marca 2008 r., w którym skarżący podaje, że działania co do ustalenia istnienia należności z tytułu składek podjął dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd zauważa, iż złożenie wniosku przez stronę o umorzenie należności z tytułu składek winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się ona z kwotą zadłużenia, a jedynie ze względów finansowych nie jest w stanie jej pokryć. Dlatego też, przy ocenie prawnej zaskarżonej decyzji nie mogły mieć żadnego znaczenia podniesione we wniosku o zawieszenie postępowania okoliczności związane z powstaniem zadłużenia. W związku z tym wniosek o zawieszenie postępowania sądowego jako bezpodstawny należało oddalić.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.