Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 379/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 602  ceny
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 147 par. 1, art. 200, art. 51
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 101 ust. 1, art. 18 ust. 2 pkt 15
journal: Dz.U. 2015 poz 1515
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art.  24, art. 15 ust. 2,3,4, art. 3 ust. 1, art. 19 ust. 1, 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 139
law: Ustawa z dnia  7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity
article: art. 143, art, 144
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi [...] na uchwałę Rady Gminy Samborzec z dnia 29 grudnia 2015 r. nr XIV/85/15 w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części zatwierdzającej opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i za przyłączenie do urządzeń kanalizacyjnych, określone w załączniku do uchwały.


UZASADNIENIE

W dniu 29 grudnia 2015 r. Rada Gminy Samborzec podjęła uchwałę Nr XIV/85/15 w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków przez Zakład Gospodarki Komunalnej w Samborcu oraz w sprawie dopłaty do opłat za zbiorowe odprowadzanie ścieków.

Podstawę prawną uchwały stanowił art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015r., poz. 1515) oraz art. 24 ust. 1, 6 i 10 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015r., poz. 139).

W § 1 uchwały zatwierdzono taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków od dnia 1 lutego 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. stanowiące załącznik nr 1 do uchwały. W § 2 ustalono dla Zakładu Gospodarki Komunalnej w Samborcu dopłatę w wysokości 7,00 zł do opłaty za 1 m3 odprowadzanych ścieków. W § 3 stwierdzono, że dopłata, o której mowa w § 2 będzie przekazywana na konto Zakładu Gospodarki Komunalnej w Samborcu po przedstawieniu dokumentów o ilości odprowadzonych ścieków. Zgodnie z § 4 traci moc uchwała Nr III/13/14 Rady Gminy Samborzec z dnia 29 grudnia 2014r. w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków przez Zakład Gospodarki Komunalnej w Samborcu oraz w sprawie dopłaty do opłat za zbiorowe odprowadzanie ścieków. W § 5 wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy Samborzec. Zgodnie z § 6 uchwała podlega ogłoszeniu na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w Samborcu i wchodzi w życie z dniem podjęcia, z mocą obowiązującą od 1 lutego 2016 r.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze [...] wniósł o uchylenie punktu zatytułowanego "Inne stawki opłat określone w taryfie" załącznika do uchwały Nr XIV/85/15.

Skarżący podniósł, że przepisy wskazane jako podstawa prawna uchwały nie pozwalają Radzie Gminy nakładać na mieszkańców korzystających z urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych opłaty za przyłączenie się do tych urządzeń. Skarżący powołał się w tym zakresie na wyrok tut. Sądu z 6 sierpnia 2015r. sygn. akt II SA/Ke 581/15, który dotyczył analogicznej uchwały Rady Gminy w Samborcu, obowiązującej w 2015r. Podkreślił, że art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę zawiera wyczerpujący katalog warunków, jakie należy spełnić by przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne przyłączyło nieruchomość do swojej sieci. Jest ono zobowiązane to zrobić, jeżeli spełnione są warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 ust. 2 ustawy, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług.

Skarżący powołując przepisy art. 15 ust. 4 i art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wskazał, że funkcjonujący dla tej sfery działalności Gminy regulamin nie przewiduje opłat za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych Gminy Samborzec.

Skarżący wskazał, że posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały, gdyż jest mieszkańcem Gminy Samborzec, mieszka w miejscowości Strączków pod nr 3. Jest osobą pracującą, partycypuje w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego, w którym mieszka z żoną i teściową. Udział w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego oznacza też udział w ponoszeniu kosztów budowy przyłączenia do urządzeń kanalizacyjnych.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy odwołał się do stanowiska przedstawionego w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, tj. że kwestionowane opłaty są obligatoryjnym elementem taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, określonym przez rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie

w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Przepis § 5 pkt 7 rozporządzenia wskazuje, że taryfy, w zależności od ich rodzaju i struktury, dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców, zawierają m.in. stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikającą z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług; do stawki opłaty dolicza się podatek, o którym mowa w § 2 pkt 9 (tj. podatek VAT).Rozporządzenie to, mające charakter prawa powszechnie obowiązującego, wiąże Radę Gminy Samborzec.

Organ wskazał, że od przywołanego przez skarżącego wyroku WSA w Kielcach z 6 sierpnia 2015r. sygn. akt II SA/Ke 581/15 został wniesiona skarga kasacyjna do NSA w Warszawie. Jednocześnie organ podniósł, że skarżący nie wskazał na czym ma polegać naruszenie jego interesu prawnego przez zaskarżoną uchwałę. Jedynie ogólne powołanie się na fakt bycia mieszkańcem Gminy nie uzasadnia legitymacji skargowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na opisaną na wstępie uchwałę na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015r., poz. 1515), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Ustawodawca wprowadził zatem trzy warunki, które muszą zostać spełnione, aby można było wnieść skargę na uchwałę rady gminy do sądu administracyjnego w trybie art. 101 tej ustawy:

1) zaskarżona uchwała musi być uchwałą podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej,

2) wniesienie skargi musi zostać poprzedzone bezskutecznym wezwaniem rady gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia,

3) skarżący musi wykazać, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie.

W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej warunki te zostały spełnione.

Po pierwsze. Zaskarżona uchwała została podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej. Do charakteru uchwał w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2007r. sygn. akt II OSK 256/07, wskazując, że tego rodzaju uchwały są uchwałami z zakresu administracji publicznej. Stanowisko to Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela.

Po drugie. Skarżący spełnił również drugą przesłankę dopuszczalności skargi, gdyż jak wynika z akt sprawy, że pismem z 5 lutego 2016 r. wezwał Radę Gminy Samborzec do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę treści załącznika do uchwały Nr XIV/85/15 – Inne stawki opłat określone w taryfie. Pismem z 23 marca 2016 r. skierowanym do [...] (doręczonym skarżącemu 31 marca 2016r.) organ nie uwzględnił wezwania i stanął na stanowisku, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu.

Skarga została wniesiona za pośrednictwem organu dnia 6 kwietnia 2016 r., przed upływem 30 dni od daty doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a zatem w terminie przewidzianym art. 53 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r. II OPS 2/07).

Po trzecie. W przedmiotowej sprawie skarżący niewątpliwie legitymuje się interesem prawnym w kwestionowaniu zaskarżonej uchwały, gdyż objęte skargą uregulowanie dotyczy bezpośrednio jego sytuacji prawnej jako adresata uchwały zatwierdzającej taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Skarżący zamieszkuje na terenie Gminy Samborzec i spornym zapisem został zobowiązany do poniesienia opłat wynikających z zatwierdzonej taryfy. Tym samym został zobowiązany do poniesienia określonych opłat co wpływa na jego zobowiązania finansowe, a tym samym uzasadnia naruszenie interesu prawnego skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ nie podważa wskazanych okoliczności, takich jak fakt zamieszkiwania na terenie gminy i związane z tym zobowiązanie do ponoszenia opłat według zatwierdzonej taryfy. Tego typu okoliczności jak fakt zamieszkiwania i przez to korzystania z urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych w orzecznictwie uznaje się za potwierdzenie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2008r., sygn. akt II OSK 198/08).

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej uchwały należy wskazać, że kryterium legalności uchwały rady gminy stanowi jej zgodność z prawem. Stosownie do art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nieważna jest uchwała jednostki samorządu terytorialnego sprzeczna z prawem. Przez sprzeczność z prawem należy przy tym rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r., P 9/02, OTK-A 2003/9/100). Sprzeczność uchwały organu gminy musi być oczywista i bezpośrednia (por. P. Chmielnicki, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w Polsce. Warszawa 2006, s. 69). Do istotnych naruszeń prawa zaliczyć należy uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Ustawa o samorządzie gminnym nie określa rodzaju naruszeń prawa, które należy zakwalifikować do istotnego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zatem, że są to takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy; brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści; niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały; naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998/3/79).

Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały Sąd rozpoznający sprawę niniejszą wskazuje, że w pełni podziela stanowisko tut. Sądu zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku z dnia z 6 sierpnia 2015r. sygn. akt II SA/Ke 581/15, który dotyczył analogicznej uchwały Rady Gminy Samborzec z 29 grudnia 2014r. nr III/13/14 w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków przez Zakład Gospodarki Komunalnej w Samborcu oraz w sprawie dopłaty do opłat za zbiorowe odprowadzanie ścieków. Podkreślić przy tym należy, że wyrokiem z dnia 19 maja 2016r. sygn. akt II GSK 1148/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Gminy Samborzec wniesioną od powyższego wyroku WSA w Kielcach.

Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 24 ust. 1 i 5 ustawy

z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015r., poz. 139), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którymi taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gminy,

z wyjątkiem taryf zmienionych w związku ze zmianę stawki podatku od towarów

i usług (ust. 1). Rada gminy podejmuje uchwałę o zatwierdzeniu taryf, w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2, albo o odmowie ich zatwierdzenia, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami.

Z pozostałych przepisów art. 24 wynika, że wniosek o zatwierdzenie taryf składa wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, w terminie 70 dni przed planowanym dniem wejścia taryf w życie (ust. 2). Do wniosku przedsiębiorstwo dołącza szczegółową kalkulację cen i stawek opłat oraz aktualny plan (ust. 3). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) sprawdza, czy taryfy

i plan zostały opracowane zgodnie z przepisami ustawy i weryfikuje koszty, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt1, pod względem celowości ich ponoszenia (ust. 4).

W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd wskazał, że przepis art. 24 ust. 5 ustawy, przyznając radzie gminy kompetencję do zatwierdzenia taryf umożliwia jej jednocześnie realną kontrolę wysokości stosowanych cen i opłat za usługi świadczone przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Kontrola ta nie może jednak być dowolna czy też pozorna, gdyż ustawodawca wymaga od rady zbadania zgodności sporządzenia taryf z obowiązującymi przepisami. Jeżeli zatem rada, pomimo sporządzenia taryf niezgodnie z obowiązującymi przepisami, dokona ich zatwierdzenia, to tym samym podjęta w tym zakresie uchwała będzie naruszać prawo.

Rada gminy oceniając legalność przedłożonych jej taryf jako wzorzec kontroli winna przyjąć zasady uchwalone w Konstytucji oraz przepisy ustawy normujące nie tylko materię ustalenia taryf i ich zatwierdzania, ale też zasady rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków, oraz warunki i sposób tych rozliczeń. Taryfy powinny być sporządzone w sposób uwzględniający odnoszące się do nich regulacje prawne zawarte w ustawie oraz innych aktach będących źródłem prawa, jak rozporządzenie czy akt prawa miejscowego i nie mogą być z tymi regulacjami sprzeczne.

Biorąc po uwagę powyższe, Sąd rozpoznający sprawę niniejszą uznał, że nie istniała podstawa prawna do zamieszczenia w uchwale opłat za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, o których mowa w załączniku do uchwały oznaczonym jako "Inne stawki opłat określone w taryfie". W zapisach tych określono, że opłata netto za przyłączenie do urządzeń wodociągowych wynosi 350 zł, zaś do urządzeń kanalizacyjnych – 200 zł.

Przepisy wskazane w zaskarżonej uchwale tj. art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

o samorządzie gminnym i art. 24 ust. 1, 6 i 10 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu

w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie mogły stanowić podstawy dla podjęcia zaskarżonej uchwały w zaskarżonym zakresie. Art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym upoważnia organy gminy do "stanowienia w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy" i samodzielnie nie stanowi delegacji do stanowienia prawa. Art. 24 ust. 1, 6 i 10 ustawy nie zawiera natomiast upoważnienia dla rady gminy do nałożenia opłat za przyłączenie do sieci.

Uprawnienia takiego nie daje także radzie gminy żaden inny przepis rangi ustawowej w obowiązującym porządku prawnym.

Według art. 24 ust. 6 ustawy rada gminy może podjąć uchwałę o dopłacie dla jednej, wybranych lub wszystkich taryfowych grup odbiorców usług. Dopłatę gmina przekazuje przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu. Zatwierdzone przez radę taryfy obowiązują przez rok, z zastrzeżeniem ust. 5a, 5b i 9a (ust. 10).

Wymieniony w uchwale przepis art. 24 ustawy dotyczy zatwierdzania taryf rozumianych jako zestawienie ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz warunki ich stosowania (art. 2 pkt 12 ustawy), nie zawiera natomiast podstawy do nakładania jednorazowych opłat za przyłączenie (pierwsze i każde dodatkowe) do sieci wodociągowej, czy kanalizacyjnej. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy stanowi zaś, że realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług (ust. 3). Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone

w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług (ust. 4).

Wynikający z art. 15 ust. 2 ustawy obowiązek poniesienia kosztów budowy przyłączy do sieci przez osobę ubiegającą się o przyłączenie, nie oznacza w żaden sposób uprawnienia dla organu stanowiącego gminy, do nałożenia opłaty z tytułu przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej czy kanalizacyjnej. Przyłączenie do sieci nie może być przy tym uzależnione od poniesienia przez odbiorcę jeszcze innych kosztów, niż wymienione w powołanym art. 15 ust. 2 ustawy. Nie stanowi zaś kosztu realizacji budowy przyłącza opłata przyłączeniowa, skoro jej poniesienie nie służy spełnieniu ustawowego wymogu dostępu do sieci wodociągowo - kanalizacyjnej, a normatywnym źródłem dopuszczalności jej ustalenia miałby być jedynie regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, jako akt władztwa publicznego wiążąco oddziaływujący na sferę praw i obowiązków w dostępie do usług publicznych z zakresu zaopatrzenia w wodę i odprowadzanie ścieków realizowanych przez gminę, jako jeden z ustawowych obowiązków gminy wobec społeczności lokalnej, będący wyrazem służebnej roli samorządu wobec tej społeczności (por. także wyrok WSA w Poznaniu z 3 lipca 2013r., sygn. akt IV SA/Po 88/13.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy, w ramach którego komunalne przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne realizują ustawowy obowiązek przyłączenia, o jakim mowa w art. 15 ust. 4 ustawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest jednolite stanowisko, że jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków,

w tym także opłat, jest dopuszczalne tylko w przypadku istnienia wyraźnego upoważnienia ustawowego. Podstawą taką nie jest ani art. 15 ani art. 24 ustawy. Nie są to bowiem opłaty za usługi komunalne, lecz rodzaj ukrytych, przymusowych danin publicznych, narzuconych wraz z "usługą", jako warunek korzystania z urządzeń gminnych (patrz A. Kisielewicz, Samodzielność gminy w orzecznictwie NSA, Warszawa 2002, s. 69–72). Nie można przyjmować dobrowolności udziału finansowego mieszkańców, jeżeli chcąc uzyskać dostęp do urządzeń komunalnych

w rodzaju sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej muszą uiścić jednorazową opłatę

z tytułu podłączenia nieruchomości do tej sieci (por. Komentarz do art. 15 ustawy

o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Jerzy Rotko. ABC, 2011).

Przedstawionej wyżej oceny nie zmienia okoliczność, że zgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., nr 127, poz. 886) taryfy zawierają m.in. stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikającą z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług. Rozporządzenie jako akt podustawowy nie może jednak stanowić podstawy do nakładania obowiązku normatywnego nie znajdującego uzasadnienia

w przepisach rangi ustawowej.

Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że w ocenie Sądu, przepis § 5 pkt 7 rozporządzenia, wprowadzając do taryf - w ramach warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków - "stawkę opłaty za przyłączenie", wprowadził ukrytą daninę publiczną w postaci jednorazowej opłaty za przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, nie znajdującej akceptacji ani w przepisach prawa, ani też w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że uiszczenie przez odbiorcę jednorazowej opłaty określonej w zatwierdzonej przez Radę Gminy Samborzec taryfie, jest warunkiem sine qua non korzystania z gminnej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Nie może zmienić tej oceny fakt, że opłata została określona jako "stawka", będąca elementem taryfy.

Zasady finansowego uczestnictwa właścicieli nieruchomości w budowie urządzeń infrastruktury technicznej, w tym zakładania instalacji wodociągowych

i kanalizacyjnych, określone zostały w art. 143 i 144 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015r., poz. 1774 ze zm.) poprzez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Jest to jedyna prawna możliwość obciążenia właściciela nieruchomości kosztami z tytułu wybudowania urządzenia infrastruktury technicznej, jeżeli wskutek budowy wzrosła wartość nieruchomości.

Podstawy prawnej do nakładania na mieszkańców gminy odpłatności za podłączenie do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej nie zawiera także w żadnym ze swoich przepisów ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jedn. Dz. U. z 2011r., Nr 45, poz. 236 ze zm.). W wyroku z dnia 17 maja 2002 r., sygn. akt I SA 2793/01 NSA wskazał, że "w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej poszukiwać jedynie można, co zresztą może budzić wątpliwości, podstawy prawnej do ustalenia cen za wodę z wodociągu gminnego, nie można zaś w żadnym względzie uznać tego przepisu za podstawę prawną nałożenia w drodze uchwały rady gminy obowiązku ponoszenia opłat za możliwość korzystania z urządzeń wodociągowych lub opłat za podłączenie do tych urządzeń. Rada gminy, stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, uchwala regulamin dostarczenia wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy. Z kolei w ust. 2 pkt 4 tego artykułu wskazane jest, że w regulaminie tym określa się warunki przyłączenia do sieci. Przepis ten nie daje jednak radzie gminy uprawnienia do wprowadzenia odpłatności za zamiar przyłączenia poszczególnych nieruchomości do sieci wodociągowej." Mimo, że mówi się w tym przepisie o cenach i opłatach, nie wydaje się uprawnione wyprowadzenie z tego wniosku, że opłaty te mogą być czymś więcej niż ustalonymi "urzędowo" należnościami, stanowiącymi jedynie ekwiwalent za "usługę" ze strony gminy w postaci umożliwienia korzystania z jej obiektów

i urządzeń, świadczoną w warunkach braku jakiegokolwiek przymusu po stronie świadczeniobiorcy. Pojawienie się przymusu czyni tę opłatę daniną publiczną, narzuconą jednostronnie wraz z ową usługą (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA 2320/00, opub. w OwSS 2001 r., nr 4, poz. 129).

Taki właśnie charakter ma opłata zatwierdzona zaskarżoną uchwałą. Warunkiem bowiem przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej jest jej uiszczenie. Stąd ten element przymusu w jej uiszczeniu czyni ją daniną publiczną, narzuconą jednostronnie wraz z usługą polegającą na przyłączeniu do sieci. Opłata powyższa została wprowadzona przy wykorzystaniu władztwa publicznego gminy i jest pobierana w związku z samym faktem przyłączenia nieruchomości do urządzenia komunalnego. Nie można jej traktować jako należności o charakterze cywilnoprawnym, towarzyszących świadczeniu usług na podstawie umowy zawieranej między dwiema równorzędnymi stronami, korzystającymi

z wolności kontraktowej. Opłata ta została ustalona w stałej kwocie, a jej uiszczenie jest warunkiem podłączenia danej nieruchomości do sieci. Warto dodatkowo zauważyć, że orzecznictwo NSA i SN konsekwentnie przyjmowało, że w zakresie ustalania zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznych nie mieści się możliwość wprowadzania opłat za umożliwienie korzystania z nich (por. wyrok NSA z 16 grudnia 1996 r., sygn. akt II SA/Kr 1377/96; uchwała SN z 26 września 1995 r., sygn. akt III AZP 22/95, wyroki WSA w Krakowie: z dnia 31 października 2014r., II SA/Kr 1000/14, z 8 maja 2014r., sygn. akt II SA/Kr 407/14, z 13 grudnia 2011r., II SA/Kr 1567/11, wyrok WSA w Gdańsku z 1 października 2014r., II SA/Gd 574/14).

W sprawie niniejszej zatwierdzając taryfy w tym zakresie, Rada Gminy Samborzec naruszyła prawo.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził nieważność podjętej uchwały w zaskarżonej części na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.