Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 20/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy: article: art. 37  par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Marta Semiczek sędzia WSA Piotr Kieres po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi P. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 700 (siedemset) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] lipca 2020 r. (wpływ do organu administracji [...].07.2020 r.) jest przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wniosku P.B. z [...] września 2019 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Jak wynika z akt sprawy P.B. obywatel Ukrainy (dalej: Skarżący, Strona) pismem z [...] września 2019 r. (złożone osobiście) wystąpił do Wojewody D. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce, do wniosku dołączył: pełnomocnictwo dla adwokata P.S., ZUS ZUA, oświadczenie o niezaleganiu w podatkach, kserokopię paszportu, oświadczenie RODO+SMS, zdjęcia, potwierdzenie uiszczenia opłat, KRS, załącznik nr 1, powiadomienie o nadaniu nr PESEL, umowę o prace, informację starosty oraz umowę najmu lokalu.

W dniu złożenia wniosku Stronie wręczono pismo z [...] września 2019 r. informujące, że zostało wszczęte postępowania w sprawie wniosku o zezwolenia na pobyt czasowy i przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] lipca 2020 r. Termin rozpoznania wniosku przedłużono z uwagi na konieczność sprawdzenia złożonych dokumentów i dużą ilość jednocześnie prowadzonych postępowań. Poinformowano też Stronę, że do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przebywa w Polsce legalnie.

Pismem z [...] maja 2020 r. Wojewoda wystąpił, w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 35) do Komendy Wojewódzkiej Policji w W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w W., Komendanta Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w K. o udzielenie informacji czy wjazd i pobyt Skarżącego na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Kolejnym pismem z [...] maja 2020 r. poinformowano Stronę o uruchomieniu systemu "Przybysz", który umożliwia uzyskanie informacji o statusie sprawy.

Pismem z [...] maja 2020 r. poinformowano Stronę, że termin zakończenia postępowania został ustalony na dzień przypadających 90. dnia po odwołaniu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii liczonego od odłownia tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni i wyjaśniono, że przedłużenie terminu wiąże się z koniecznością uzyskania informacji na podstawie art. 109 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Jednocześnie wezwano Stronę do przedłożenie dokumentu potwierdzającego zapewnienie miejsca zamieszkania w trakcie planowanego pobytu, wyznaczając termin 30 dni od odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powody COVID, liczonego od odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.

Pismem z [...] lipca 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].07.2020 r.) pełnomocnik Strony wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 § 1 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej: K.p.a.), tj. przewlekłość prowadzonego postępowania, wnosząc m in. o załatwienie sprawy w terminie 7 dni od uwzględnienia ponaglenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wniosku Strony z [...] września 2019 r. r. pełnomocnik Strony wniósł [...] lipca 2020 r. W skardze zarzucił naruszenie: art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 K.p.a. przez niedochowanie należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania aby zakończyło się w rozsądnym terminie, przez opieszałe i nieskuteczne działania organu w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione jakimikolwiek okolicznościami przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Tak formułując zarzuty pełnomocnik Strony wniósł o:

- stwierdzenie, że organ - Wojewoda D. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie z wniosku Strony;

- stwierdzenie, że niezałatwienie przedmiotowej sprawy w ustawowym terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- zobowiązanie organu do załatwienia wniosku Strony w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

- przyznanie od organu na rzecz Strony sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł, zgodnie z art. 149 § 1 w zw. z art. 159 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a);

- skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.;

- zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego, na podstawie art. 200 p.p.s.a.

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego podnosi, że wyznaczenie nowego terminu rozpoznania sprawy w sposób wskazany w piśmie organu administracji z [...] maja 2020 r. nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego. Postępowanie wszczęto bowiem we wrześniu 2019 r., a nie w okresie pandemii, wykorzystanie zatem sytuacji pandemicznej w celu sanowania występującej od miesięcy bezczynności i przewlekłości jest pozbawione jurydycznej i faktycznej podstawy. Podkreśla, że mimo uzupełnienia braków formalnych wniosku, decyzja nie został wydana przed wniesieniem skargi do Sądu, nie podjęto też żadnych innych czynności. W ocenie Skarżącego w niniejszej sprawie Wojewoda działał w sposób przewlekły i przewlekłość ta miał miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( art. 149§1a p.p.s.a.), jednoczenie zaznacza, że do tej przelękłości nie przyczynił się Skarżący.

Strona skarżąca wnosi o przyznania od organu sumy pieniężnej (5.000 zł) bowiem wskutek działania organu administracji Skarżący poniósł relewantne i obiektywne straty ekonomiczne i społeczne. Ograniczone zostało w sposób istotny jego prawo do pracy, pozostaje w stanie niepewności co do dalszego zatrudnienia, pozbawiony został możliwości planowania swojego życia rodzinnego, osobistego i zawodowego na terenie Polski, nie może korzystać za swobodnego przemieszczania się na terytorium Polski i poza jej granicami, jest niewiarygodny dla instytucji bankowych, co uniemożliwia zaciągnięcie kredytu, nie ma też możliwości rejestracji pojazdu. Skarżący czuje obawę co do przyszłości, co wiąże się z permanentnym stresem. Dlatego w jego ocenie rażące naruszenie norm prawnych winno skutkować nałożeniem na organ obowiązku zapłaty sumy pieniężnej, która będzie swoistą "karą" dla organu i rekompensatą dla Skarżącego za naruszenie jego praw w prowadzonym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi. Tak długi czas rozpoznawania wniosku Skarżącego uzasadnił ogromną ilością wniosków, koniecznością równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływem pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i brakiem możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Z tego względu uważa, że w niniejszej sprawie przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie ma bowiem podstaw do uznania, że przekroczenie terminu rozpoznania sprawy było pozbawione racjonalnego uzasadniania. Wojewoda podkreślił, że przyznanie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnianych szczególnie drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu. Takie okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Powołuje się też na przepis art. 15zzs ust. 1 pkt 6 i ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) i wskazuje, ze okres od 14 marca do 23 maja 2020 r. (włącznie) nie może liczyć się do terminów pracy organu przy ocenie terminowości tej pracy.

Po wniesieniu skargi do Sądu Wojewoda, pismem z [...] sierpnia 2020 r. przesłał ponaglenie Skarżącego, stosownie do art. 37 K.p.a., do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, uznając ponaglenie za uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do treści art. 52 § 2 p.p.s.a., rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania, warunek ten powiązać należy z art. 37 § 1 K.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - to do organu prowadzącego postępowanie.

W rozpatrywanej sprawie Skarżący przed wniesieniem skargi do tut. Sądu, które miało miejsce [...] lipca 2020 r., wniósł ponaglenie (pismo z dnia [...].07.2020 r.). Skarga Strony na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy jest więc dopuszczalna nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia.

Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi należy stwierdzić, że zakres znaczeniowy terminu przewlekłość postępowania, określony w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, uzasadnia odwołanie się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz regulacji procesowych dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed organem administracji toczyło się na podstawie przepisów K.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zarówno zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a., jak i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17; publ. w CBOSA).

Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów obowiązkiem organu jest sprawne, co nie zawsze oznacza szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16; publ. w CBOSA).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału

w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 K.p.a. I tak, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że Strona wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (wraz z załącznikami) złożyła osobiście [...] września 2019 r. Organ administracji, poza wręczeniem stronie pisma informującego, że sprawa zostanie zakończona w terminie do [...] lipca 2020 r. z powodu dużej ilości spraw i braków kadrowych, nie podjął żadnej czynności w sprawie zmierzającej do jej merytorycznego rozpoznania do [...] maja 2020 r. tj. przez 6 miesięcy (uwzględniając wyłączenie wynikające z zawieszenia biegu terminów z art. 15zzs ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych). Podjęte czynności polegały na wystąpieniu, w trybie art. 109 ust.2 ustawy o cudzoziemcach do właściwych urzędów o udzielnie informacji o Skarżącym, wezwaniu do przedłożenia dokumentu potwierdzającego miejsce zamieszkania Skrzącego w trakcie planowanego pobytu w Polsce oraz poinformowaniu Skarżącego o dalszym przedłużeniu terminu zakończenia postępowania, z powołaniem się na uregulowania zawarte w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Wystąpienie do właściwych instytucji o udzielenie informacji o składającym wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy jest czynnością rutynową, związaną także z bezpieczeństwem publicznym i winno być dokonywane niezwłocznie po otrzymaniu przez organ administracji takiego wniosku. Zwlekanie z dokonaniem tej czynności przez wiele miesięcy jest niczym nieuzasadnioną opieszałością organu. Niczym nieuzasadnione jest też zwlekanie z badanie czy wniosek spełnia wnioski formalne przez okres ponad pół roku. W rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę, że wśród dokumentów złożonych przez Skarżącego wraz z wnioski znajdowała się umowa najmu lokali mieszkalnego zawarta na czas określony, jednak na skutek opieszałego działania organu administracji upłynął czas na jaki zawarta została ta umowa. To opieszałość działania organu administracji, a nie działanie Strony, doprowadził do tego, że Strona ponownie została zobowiązana do przedłożenia stosownych dokumentów. Z akt sprawy wynika, ze wniosek strony w dacie jego złożenia był kompletny a jedynie opieszałość organy spowodowała, że nie został rozpoznany w ustawowym terminie 2 miesięcy. Zdaniem Sądu, nie ma wątpliwości, że organ administracji dział w sprawie przewlekle, nie podejmując żadnych czynności przez 6 miesięcy od złożenia wniosku. Jednocześnie akta sprawy nie dają żadnej podstawy do stwierdzenia, że do zwłoki w jakimkolwiek zakresie przyczyniła się sama Strona. Także po uzupełnieniu braków formalnych organ nie podjął żadnych czynności, tj. ani nie zakończył postępowania, ani nie wezwała ponownie do uzupełnieni materiału dowodowego, a ponaglenie Strony na niezałatwienie sprawy w terminie przekazał (wpływ do organu administracji w dniu [...].07.2020 r.) do Urzędu do Spraw Cudzoziemców przekazał dopiero pismem z [...] sierpnie 2020 r., tj. także z uchybieniem terminu. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ administracji dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W ocenie Sąd, w rozpoznawanej sprawie taka właśnie sytuacja wystąpiła, kompletny wniosek Strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie został rozpoznany przez pół roku, w tym czasie nie podjęto żadnej czynności w sprawie zmierzającej do merytorycznego jej rozpoznania. Taką czynnością nie jest poinformowanie Strony, w dacie złożenia wniosku, że zostanie on rozpoznany po upływie 10 miesięcy. Ponadto na skutek opieszałości organu administracji, konieczne było składanie dokumentów, które się zdezaktualizowały, co ponownie przedłużyło postępowanie. Także po uzupełnieniu dokumentów organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie. Należy stwardzić, że sprawa nie jest skomplikowana, wymagana jest analiza złożonych przez Stronę dokumentów, ewentualne ich uzupełnienie i zasięgniecie informacji o stronie we wskazanych instytucjach. Prawidłowo prowadzone postępowanie, w szczególności gdy składający wniosek złoży komplet dokumentów, może być zakończone najpóźniej w terminie 2 miesięcy. Sytuacja, jak w niniejszej sprawie, w której Strona, z powodu tak długiego oczekiwania na rozstrzygnięcie organu administracji, pozostaje w niepewności co do możliwości pobytu na terytorium RP oraz faktycznie jest ograniczona w możliwości swobodnego opuszczenia i powrotu na terytorium RP, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu w rozpoznawanej sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.

Odnosząc się do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od niemal 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu.

Sąd stwierdzając, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) – o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku, wziął pod uwagę postawę organu administracji, który przez pół roku nie podjął żadnych czynności nawet w zakresie badania formalnego wniosku, czym doprowadził do utraty ważności niektórych złożonych dokumentów i konieczne było ich ponowne złożenie i nadal po uzupełnieniu wniosku nie zakończył postępowania. Także ponaglenie Strony na niezałatwienie sprawy w terminie zostało przekazane organowi właściwemu do jego rozpozna po upływie ustawowego terminu.

Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a Sąd zobowiązał organ administracji do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ( pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Uprawnienie Sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie przez organ praw strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej) w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu na terytorium Polski.

Skarżący uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej wskazał na szczególnie uciążliwy ze względów osobistych i zawodowych brak możliwości legalnego wyjazdu z Polski i powrotu, także prawo do pracy – niepewność co do dalszego zatrudnienia, związany z tym także brak możliwości planowania życia rodzinnego. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej (700 zł) na podstawie powyższego przepisu. Ww. kwotę Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy. Przy czym, jak już wskazano, kwota ta nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez Stronę. Pełni ona funkcją dyscyplinującą organ administracji i w pewnym stopniu stanowi zadośćuczynienie Stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt IV sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).