Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 601/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Marszałek Województwa~Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 2 z zw. z art. 184 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi B. R. E K.-P. na decyzję Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego w T. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinasowania przypadającej do zwrotu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. Zarząd Województwa [...] zobowiązał Skarżące do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, tj. wydatków niekwalifikowalnych w rozumieniu Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiej Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, związanych z realizacją w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020, pn. "Mogę osiągnąć wiele tylko daj mi szansę", nr umowy [...] z dnia [...] maja 2018 r., w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powodem żądania ww. kwoty było naruszenie zasady konkurencyjności. W wyniku kontroli planowej projektu pn. "Mogę osiągnąć wiele tylko daj mi szansę", przeprowadzonej w dniach od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r. przez Instytucję Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2014-2020, Zespół kontrolujący stwierdził nieprawidłowości w zakresie braku przeprowadzenia postępowania w ramach zasady konkurencyjności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Strony zakwestionowały ww. decyzję Zarządu Województwa w części, tj. co do kwoty [...]zł i zarzuciły organowi I instancji nieuzasadnione uznanie za niekwalifikowalne wydatków dotyczących mediów, powstałych wskutek wynajmu przez Strony lokalu o pow. 170 m2 położonego w I. przy ul. [...]. Wobec tego Strony wniosły o zmianę decyzji poprzez umorzenie postępowania w części, tj. w zakresie żądania zwrotu dotacji w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. Zarząd Województwa [...] w T. utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, w ramach projektu pn. "Mogę osiągnąć wiele tylko daj mi szansę", dnia [...] maja 2018 r. zawarta została umowa najmu lokalu pomiędzy wynajmującym, tj. [...] Spółka z o.o., ul. [...], [...] I. reprezentowanym przez Zarząd w osobach: C. R. oraz K. P. a [...] s.c. B. R. E. K.-P. reprezentowanym przez B. R. oraz E. K.-P.. W dniach [...] maja 2018 r., [...] września 2019 r. oraz [...] października 2019 r. zawarto aneksy do wskazanej umowy. Przedmiotem najmu była wyznaczona powierzchnia oraz ogród w nieruchomości położnej w I. przy ulicy [...]. W wynajętej nieruchomości, w ramach projektu pn. "Mogę osiągnąć wiele tylko daj mi szansę", utworzono i prowadzono Niepubliczne Przedszkole Integracyjne.

Organ podał, że jak wynika z Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, zasady konkurencyjności nie stosuje się m.in. do udzielania zamówień, których przedmiotem jest nabycie własności lub innych praw do istniejących budynków lub nieruchomości, przy czym pominięcie zasady konkurencyjności jest możliwe w przypadku braku powiązań osobowych i kapitałowych (w celu uniknięcia konfliktu interesów). Tym samym, w ocenie Zarządu, beneficjent przy udzielaniu zamówienia na najem nieruchomości na potrzeby stworzenia przedszkola w ramach projektu, mógł pominąć zasadę konkurencyjności, o ile nie był powiązany z wykonawcą osobowo lub kapitałowo. Organ wyjaśnił, że na podstawie KRS ustalono jednak, iż B. [...] oraz E. K.-P. są prokurentami oraz posiadają udziały w łącznej wysokości kapitału zakładowego Spółki, z którą podpisały umowę najmu, tj. [...] Spółka z o.o.

W ocenie Zarządu Województwa, Skarżace dopuściła się naruszenia zasady konkurencyjności, której formą jest występowanie powiązań osobowych pomiędzy zamawiającym a oferentem. Zdaniem Zarządu, definicja powiązań osobowych i kapitałowych zawarta w Wytycznych bezspornie wskazuje, że dotyczą one beneficjenta ([...] s.c.) oraz wykonawcy ([...] Spółka z o.o.) -wynajmującego. Tym samym w sposób nieuprawniony skorzystano z możliwości wyboru wykonawcy z pominięciem zasady konkurencyjności. Organ zauważył, że zgodnie z ustaleniami, Strona przed podpisaniem umowy najmu nie wystąpiła do Instytucji Zarządzającej z żadnym zapytaniem, pismem ani prośbą dotyczącą przedmiotowego zamówienia. Podpisanie umowy najmu nie zostało też poprzedzone żadnymi innymi czynnościami, które potwierdziłyby zasadność jej zawarcia bez zastosowania zasady konkurencyjności, do której stosowania Strona była zobowiązana. Zarząd ustalił,

że w ramach projektu zaplanowane zostały wydatki: wynajem lokalu plus media w kwocie [...]zł za miesiąc, łącznie [...] zł (pozycja nr 44 w budżecie szczegółowym projektu). Budżet szczegółowy projektu oraz jego uzasadnienie nie wyodrębniały w ramach przedmiotowego wydatku wysokości kosztów mediów. Zgodnie z treścią § 3 zawartej umowy najmu, koszty mediów (prądu i wody) ponosił wynajmujący. Zgodnie z aneksem z dnia [...] maja 2018 r., § 3 umowy został zmieniony, tj. w ramach kosztów mediów wyszczególniono dodatkowo podatek od nieruchomości, wywóz nieczystości oraz Internet. Organ podał, że jak wynika z orzecznictwa, media w postaci zużycia wody, energii elektrycznej i cieplnej, odprowadzania ścieków, co do zasady powinny być uważane za odrębne świadczenia od usługi najmu, jeżeli najemca miał możliwość wyboru sposobu korzystania z danych towarów i usług poprzez decydowanie o wielkości zużycia. W przypadku natomiast wywozu nieczystości, czynności te powinny być traktowane jako odrębne od usługi najmu, jeżeli najemca miał możliwość dokonania wyboru świadczeniodawcy tych usług.

Organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie czynsz został ustalony w wysokości [...] zł za miesiąc, zaś koszty mediów miały być ponoszone przez wynajmującego. Z przedstawionych faktur wynika, że wynajmujący z ustalonego czynszu ponosił także koszty mediów, w analizowanej sprawie nie zastosowano refakturowania mediów na najemcę. Zatem w przypadku, gdy składnikami opłaty czynszowej jest zwrot kosztów zużytych mediów, można mówić o usłudze kompleksowej. Usługa kompleksowa złożona jest z usługi głównej oraz usług pomocniczych, służących realizacji usługi głównej. Takie właśnie powiązanie zachodzi pomiędzy opłatą za możliwość utrzymania nieruchomości, które nie mogłoby być realizowane we właściwy sposób bez możliwości korzystania z mediów doprowadzonych do przedmiotu najmu. Obydwie usługi muszą być ze sobą powiązane w sposób tak ścisły, że w ujęciu obiektywnym stanowić powinny jedno świadczenie, a jego podział byłby czymś sztucznym. Organ podkreślił, że dla oceny zasadności zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kluczowe znaczenie ma treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie C-42714, Minister Finansów przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., w którym stwierdzono m.in., że art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1 i art. 24 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą Rady 2009/162/UE z dnia 22 grudnia 2009 r., należy interpretować w ten sposób, że najem nieruchomości i związane z nim: dostawa wody, energii elektrycznej, energii cieplnej oraz wywóz nieczystości co do zasady należy uważać za kilka odrębnych i niezależnych świadczeń, które winno się oceniać oddzielnie z punktu widzenia podatku od wartości dodanej, chyba że elementy transakcji, także te wskazujące względy ekonomiczne zawarcia umowy, są ze sobą tak ściśle związane, iż tworzą obiektywnie tylko jedno niepodzielne świadczenie ekonomiczne, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny.

W związku z powyższym, Zarząd Województwa [...] podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie ma możliwości uznania części wydatków dotyczących mediów za kwalifikowalne,

a zatem wniosek Stron nie zasługuje na uznanie.

W skardze do tut. Sądu, Skarżące zaskarżyły powyższą decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie:

- art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 869; dalej: u.f.p.) poprzez nieprawidłowe stwierdzenie przez Organ, że naruszyły procedury dotyczące wydatków niekwalifikowalnych w rozumieniu Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, Ministra Finansów, Funduszu i Polityki Regionalnej i w konsekwencji bezpodstawne uznanie za niekwalifikowane wydatków na media za lokal położony w I. przy ul. [...], które to wydatki powstały na skutek rzeczywistego zużycia przez Skarżące energii elektrycznej, wody, wywozu odpadów. Ich wysokość została określona na podstawie stawek ustalonych przez podmioty niezależne i nie doszło do przysporzenia po stronie wynajmującego;

- podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej wyrażonych odpowiednio w przepisach art. 6 i 7 k.p.a., polegające na błędnym stwierdzeniu przez organ, że wydatki dotyczące mediów mają charakter wydatków niekwalifikowanych i podlegają zwrotowi.

W oparciu o powyższe zarzuty, Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Nie zgodziły się ze stanowiskiem organu, że w przypadku, gdy składnikami opłaty czynszowej jest zwrot kosztów zużytych mediów, można mówić o usłudze kompleksowej, co powoduje brak możności uznania części wydatków dotyczących mediów za kwalifikowane. Stwierdziły, że świadczenie określone umową najmu z dnia [...] maja 2018r. można z łatwością podzielić, tj. wyodrębnić czynsz najmu oraz koszt mediów, którego wysokość można bez popadania w sztuczność określić na podstawie rachunków dokumentujących faktyczne zużycie mediów przez najemcę. Wobec powyższego Skarżące uznały, że koszt stanowiący faktyczne zużycie mediów przez strony postępowania jako najemców, winien być traktowany odrębnie od czynszu najmu. Istotnym przy tym jest, że poniesienie ww. kosztów nie spowodowało przysporzenia po stronie [...] Sp. z o.o. Zdaniem Skarżących, brak jest zatem podstaw do odmowy kwalifikowalności przedmiotowych wydatków. Na poparcie swojej argumentacji powołały się na wybrane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

I. Na wstępie należy podać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z [...] października 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Strona skarżąca została poinformowana o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz 9 ustawy o finansach publicznych zobowiązująca Skarżące do zwrotu części dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej wobec stwierdzenia, że przekazane środki zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, że organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, organy przeprowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób rzetelny ustaliły stan faktyczny sprawy, a zgromadzone dowody oceniły w sposób prawidłowy.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl). Zatem oceniając stan faktyczny sprawy przyjęty przez Zarząd Województwa, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został prawidłowo ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy uprawnione jest zobowiązanie Skarżących do zwrotu dofinansowania uznanych za wydatki niekwalifikowalne. Zdaniem strony skarżącej zakwestionowany wydatek odnosi się do wydatków na media (w lokalu wynajmowanym), które powstały na skutek rzeczywistego zużycia przez najemcę energii elektrycznej, wody, wywozu odpadów, ich wysokość została określona przez niezależne podmioty i nie doszło do przysporzenia po stronie wynajmującego. Z kolei organ podnosi, że to wynajmujący ponosił koszty mediów.

Podać należy, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (u.f.p.) oraz zasady udzielania dofinansowań w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020. Strona skarżąca realizowała projekt pn. "Mogę osiągnąć wiele tylko daj mi szansę" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których jest mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Z kolei z treści przepisów art. 207 ust. 8 i ust. 9 u.f.p. wynika, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. oraz po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków. Ustawa o finansach publicznych nie przewiduje możliwości odstąpienia od dochodzenia zwrotu tych środków.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że z treści przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu UE są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

"Inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to także procedury określone w umowie między beneficjentem a Instytucją Zarządzającą (IZ) danym projektem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dokonując wykładni pojęcia "innych procedur" przyjęto, że obejmuje ono również naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (por. wyrok z 18 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 598/10, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: z 1 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 727/12, z 9 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 132/11). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 489/16, stwierdzając, że procedury jakich naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakich mowa w art. 184 u.f.p.

Dodatkowo podkreślenia wymaga to, że art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy interpretować w powiązaniu z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, (Dz.U.UE.L.2013.347.320 z dnia 2013.12.20; dalej jako rozporządzenia nr 1303/2013), zgodnie z którym każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem stanowi nieprawidłowość, której stwierdzenie w operacjach nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 rozporządzenia - obowiązek dokonania korekt finansowych.

Zauważyć też należy, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w rozporządzeniu nr 1303/2013. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 ww. rozporządzenia - co oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

Tym samym wskazana "nieprawidłowość" ma miejsce w sytuacji, gdy na skutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy więc rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała jedynie hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Stwierdzenie wystąpienia szkody "rzeczywistej" nie ma podstawowego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II GSK 175/15).

W związku z powyższym organ - aby móc zastosować korektę - musi stwierdzić naruszenie prawa przez beneficjenta, które było wynikiem jego działania (zaniechania) i które to naruszenie spowodowało lub mogło spowodować powstanie szkody. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W związku z tym, w przedstawionym stanie prawnym znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie może być uznana za wadliwą.

Odnośnie do naruszenia przez Skarżącą "innych procedur", tj. postanowień umowy o dofinansowanie z dnia [...] maja 2018 r. wskazać trzeba, że nie ulega wątpliwości, iż skoro dofinansowanie projektu nastąpiło na podstawie umowy, to Skarżąca miała obowiązek zrealizować i rozliczyć swój projekt według zasad w niej określonych wraz z załącznikami. Są to warunki, których beneficjent musi przestrzegać przy podejmowaniu czynności faktycznych i prawnych w ramach realizacji projektu (por. wyrok WSA w Olsztynie z 3 czerwca 2015 r., I SA/Ol 247/15).

W przedmiotowej sprawie Skarżąca niewątpliwie naruszyła zapisy umowy o dofinansowanie z dnia [...] maja 2018 r. (plik 22 zbioru dokumentów). Na podstawie § 4 ust. 4 pkt 1 umowy o dofinansowanie projektu, beneficjent zobowiązany jest do stosowania "Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia [...] lipca 2017 r.", stanowiących załącznik nr [...] do umowy. Zgodnie z zapisami sekcji 6.5.1 (rozeznanie rynku) oraz 6.5.2 (zasada konkurencyjności) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, ww. procedur nie stosuje się w przypadku zamówień określonych w art. 4 Prawo zamówień publicznych (Pzp), z wyjątkiem zamówień określonych w art. 4 pkt. 8 Pzp, przy czym udzielenie zamówienia, którego przedmiotem jest nabycie własności lub innych praw do istniejących budynków lub nieruchomości przez podmiot niebędący zamawiającym w rozumieniu Pzp z pominięciem zasady konkurencyjności jest możliwe jedynie w przypadku braku powiązań osobowych i kapitałowych, o których mowa w sekcji 6.5.2 pkt 2 lit. a, tj. w przypadku beneficjenta, który nie jest zamawiającym w rozumieniu Pzp, zamówienia nie mogą być udzielane podmiotom powiązanym z nim osobowo lub kapitałowo, z wyłączeniem zamówień sektorowych, zamówień określonych w podrozdziale 6.5 pkt 7 lit. f lub g oraz przypadków wskazanych poniżej:

i) w przypadku celu tematycznego 1 (zgodnie z art. 9 rozporządzenia ogólnego) udzielanie zamówień podmiotom powiązanym jest możliwe za zgodą IZ PO, która również może wyrazić zgodę na udzielenie tego zamówienia z pominięciem zasady konkurencyjności,

ii) wyjątkowo w przypadku, w którym umożliwienie podmiotowi powiązanemu wzięcia udziału w postępowaniu jest uzasadnione ze względu na specyfikę projektu lub typ beneficjenta, a wybór wykonawcy będącego podmiotem powiązanym będzie dokonany zgodnie z procedurą opisaną w niniejszym podrozdziale, IZ PO może wyrazić zgodę na wyłączenie zakazu w odniesieniu do danego postępowania przed jego przeprowadzeniem.

Z kolei z Podrozdziału 6.5.2 pkt 6 ww. Wytycznych wynika, że:

przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności związane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na:

uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,

posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, o ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony przez IZ PO,

pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika,

pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

Ponadto stosownie do § 19 ust. 15 umowy zawartej przez Skarżące z Zarządem Województwa [...] "W przypadku Beneficjenta, który nie jest zamawiającym w rozumieniu Pzp, zamówienia o wartości szacunkowej przekraczającej [...] zł netto, wyłączone na podstawie pkt 8 lit. a-f lub i-l Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków nie mogą być udzielane podmiotom powiązanym z nim osobowo lub kapitałowo bez zgody Instytucji Zarządzającej RPO WK-P".

Powyższe postanowienie jednoznacznie stanowi o wykluczeniu udzielania zamówienia podmiotom powiązanym, gdy wartość przekracza ww. kwotę, chyba że beneficjent uzyska zgodę IZ RPO WK-P w wyżej wskazanym zakresie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy podać należy, że doszło do naruszenia ww. zasady konkurencyjności, bowiem umowę najmu zawarto ze Spółką powiązaną osobowo i kapitałowo, a wartość jej przekroczyła [...] zł. Zgodnie z zatwierdzonym wnioskiem o dofinansowanie projektu Beneficjent założył w projekcie "koszt wynajmu lokalu plus media" w kwocie [...]zł. W aktach znajduje się kopia umowy najmu lokalu z dnia [...] maja 2018 r. wraz z aneksami (nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] z [...] września 2019 r., nr [...] z [...] października 2019 r.; nr [...] pliku dokumentów), które zostały zwarte pomiędzy wynajmującym, tj. [...] Spółka z o.o. w I. reprezentowanym przez Zarząd w osobach: C. R. oraz K. P. a najemcą, tj. [...] s.c. B. [...], E. K.-P. reprezentowanym przez Skarżące - B. R. oraz E. K.-P.. Podać należy, że z KRS wynika, iż B. [...] oraz E. K.-P., czyli Skarżące są prokurentami oraz posiadają udziały w łącznej wysokości kapitału zakładowego spółki, z którą podpisały umowę najmu, tj. [...] Spółka z o.o. Okoliczność ta nie jest sporna.

Jak to wykazały organy, konflikt interesów w ramach projektu pn. "Mogę osiągnąć wiele tylko daj mi szansę", wynika z tego, że wykonawca (wynajmujący), tj. [...] Spółka z o.o. jest powiązana z Beneficjentem, czyli Skarżącymi prowadzącymi działalność [...] s.c. W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że powiązanie to polega na tym, iż Skarżące będące wspólnikami spółki cywilnej korzystając z dofinansowania były także prokurentami oraz posiadają udziały w łącznej wysokości kapitału zakładowego Spółki z o.o., od której wynajęły nieruchomość.

W związku z powyższym doszło do naruszenia "Wytycznych w zakresie kwalifikowalności (...)" w obszarze udzielania zamówień publicznych - stosowania zasady konkurencyjności.

W niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności wskazane w podrozdziale 6.5.2 pkt 6 Wytycznych, skutkujące zaistnieniem konfliktu interesów. Tym samym w ocenie Sądu, prawidłowe było stanowisko organu odwoławczego, wyrażone w zaskarżonej decyzji, że doszło do naruszenia zasady konkurencyjności.

Działanie Skarżących jako Zamawiającego miało wpływ na konkurencyjność postępowania, mogło wpłynąć na ilość ofert, cenę oferty, mogło także skutkować poniesieniem wyższego wydatku na zamówienie, niż miałoby to miejsce w sytuacji, gdyby Zamawiający przeprowadził zamówienie w sposób prawidłowy, nie dopuszczając do stwierdzonych nieprawidłowości. Oferty innych wykonawców mogłyby być tańsze, a możliwość otrzymania tańszej oferty w postępowaniu dofinansowanym z funduszy unijnych powoduje wystąpienie potencjalnej szkody finansowej w budżecie UE, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013.

Skarżące nie kwestionują wprawdzie samego ustalenia w zakresie powiązań osobowych i kapitałowych, naruszenia zasady konkurencyjności, podnoszą jednak,

że nie doszło do takiego naruszenia w zakresie wydatków na same media, a zatem są to wydatki kwalifikowalne. Tego stanowiska tut. Sąd nie podziela. Podnieść należy,

że w ramach projektu zaplanowane zostały wydatki: wynajem lokalu plus media w kwocie [...]zł za miesiąc, łącznie [...] zł (pozycja nr 44 w budżecie szczegółowym projektu). Budżet szczegółowy projektu oraz jego uzasadnienie nie wyodrębniały w ramach przedmiotowego wydatku wysokości kosztów mediów. Zasadnie organ także wskazuje, że na podstawie § 3 zawartej umowy najmu, koszty mediów (prądu i wody) ponosił wynajmujący. Na podstawie aneksu z dnia [...] maja 2018 r., treść § 3 umowy została zmieniona, tj. w ramach kosztów mediów wyszczególniono dodatkowo podatek od nieruchomości, wywóz nieczystości oraz Internet, a zatem także ponosił je wynajmujący. Istotne jest, że z przedstawionych faktur również wynika okoliczność, iż to wynajmujący z ustalonego czynszu ponosił koszty mediów, bowiem wykazana jest jedna kwota obciążająca Najemcę (plik dokumentów nr [...]). W analizowanej sprawie nie zastosowano refakturowania mediów na najemcę. Zwrot kosztów za media był składnikiem czynszu, był wkalkulowany w czynsz wyliczony globalnie. Rację ma zatem organ, że w przypadku, gdy składnikami opłaty czynszowej jest zwrot kosztów zużytych mediów, wówczas mamy do czynienia z jedną usługą kompleksową. Wywód organu w zaskarżonej decyzji (s. 6-7) oraz decyzji pierwszoinstancyjnej w zakresie pojęcia usługi kompleksowej (s. 11) z odwołaniem się do orzecznictwa zapadłego na gruncie podatku od wartości dodanej jest trafny i zasługuje na aprobatę.

W ocenie Sądu, organy obu instancji wykazały w zaskarżonej decyzji, że doszło do naruszenia zasady konkurencyjności poprzez wybór wykonawcy powiązanego osobowo i kapitałowo. Spowodowało to naruszenie "Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020" związanych z realizacją projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020 pn. "Mogę osiągnąć wiele tylko daj mi szansę" oraz postanowień umowy, której załącznikiem nr [...] są te Wytyczne.

Tym samym w ocenie Sądu, wskazane w zaskarżonej decyzji naruszenie przez Skarżące wyżej omówionych postanowień wypełnia przesłankę z art. 184 ust. 1 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. W związku z powyższym zarzuty strony Skarżącej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego należało ocenić za nietrafne.

Sąd nie uznał za zasadne również podnoszonych przez Skarżące zarzutów odnośnie naruszenia przez organy przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i zasady prawdy obiektywnej. Stanowisko organów ma bowiem oparcie w przepisach prawa. Organy działały na podstawie przepisów prawa i dokonały oceny sprawy w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Organ odwoławczy odniósł się do argumentacji przedstawionej przez Stronę skarżącą, odwołał się do dowodów zgromadzonych w sprawie, zastosował prawidłowo przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Organ ten w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie oraz przedstawił poczynione ustalenia i szczegółową analizę zastosowanych regulacji; ustosunkował się do zarzutów Skarżących podniesionych w odwołaniu. Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to - zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Odmienna ocena materiału dowodowego niż była oczekiwana przez Stronę skarżącą, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Sądu, działania organu nie stanowią w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa.

Podsumowując należy wskazać, że w ocenie Sądu - po przeanalizowaniu całości okoliczności niniejszej sprawy - należało stwierdzić, iż organ orzekający prawidłowo ustalił, że działanie Beneficjenta stanowiące naruszenie postanowień umowy

i Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków spowodowało wystąpienie szkody w budżecie UE. Prawidłowo podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że doszło do nieprawidłowości skutkujących zwrotem dofinansowania. Nieprawidłowości polegały na naruszeniu zasady konkurencyjności przy wyborze wykonawcy, poprzez wybór wykonawcy powiązanego z Zamawiającym, a powiązanie to miało znamiona konfliktu interesów. Naruszenie przez Skarżące postanowień umowy i ww. Wytycznych w powyższym zakresie wypełnia przesłankę z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Zaakcentować także należy, że dopłaty unijne opierają się na konkretnych zasadach, ujęte są w jednoznacznych regulacjach i obwarowane sztywnym reżimem prawnym; brak jest w tym zakresie dowolności i stosowania uznania administracyjnego czy wykładni rozszerzającej przepisów prawnych. Podkreślenia wymaga, że mimo cywilnoprawnego charakteru zawartej umowy, przyznane i wypłacone środki nadal pozostają środkami publicznymi, które mogą być wykorzystane wyłącznie w celu i na warunkach określonych w umowie.

Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia wystąpienia przesłanek zawartych w art. 207 ust. 1 u.f.p., nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 6 i art. 7 k.p.a. wskazanych w skardze.

Zaprezentowane stanowisko ma oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych – zob.: (por. wyroki: NSA z 2 czerwca 2021 r. sygn. akt I GSK 1906/18; WSA w Warszawie z 25 listopada 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 722/20 i WSA w Łodzi z 14 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 885/10; WSA w Opolu z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Op 388/20).

.

Z podanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.