Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1972/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Szef Agencji Wywiadu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74 par. 1;  art. 7;  art. 32;
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2010 nr 182 poz 1228
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
article: art. 1 ust. 1; art. 4 ust. 1 i  art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 635
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Iwona Dąbrowska (sprawozdawca) Sędzia WSA – Adam Lipiński Sędzia WSA – Danuta Kania Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Szefa Agencji Wywiadu z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt – oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Szef Agencji Wywiadu utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...]

o odmowie przeglądania części akt postępowania dotyczącego zapłaty wyrównania uposażenia za okres od [...] lipca 2009 r. do [...] listopada 2012 r. w postaci dokumentów:

1. wyciąg z wniosku z dnia [...] października 2008 r. nr [...], oznaczone klauzulą "ściśle tajne",

2. wyciąg pisma z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], oznaczone klauzulą "tajne",

3. projekt niedoręczonej G.M. decyzji nr [...] Szefa Agencji Wywiadu z dnia [...] maja 2014 r, [...], oznaczony klauzulą "ściśle tajne".

Postanowienie Szefa Agencji Wywiadu zapadło w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 17 marca 2014 r. G. M. wezwał Szefa Agencji Wywiadu do zapłaty wyrównania uposażenia za okres od [...] lipca 2009 r. do [...] listopada 2012 r., stanowiącego różnicę pomiędzy wysokością należnego uposażenia za okres 41 miesięcy delegowania do pełnienia służby w Ambasadzie RP w M., a wypłaconymi za ten okres należnościami w Ministerstwie Spraw Zagranicznych oraz Agencji Wywiadu, w wysokości 3.517,47 zł za każdy z 40 miesięcy służby na placówce zagranicznej w okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] października 2012 r. oraz 9.061,95 zł za miesiąc listopad 2012 r., czyli razem kwoty 149.760,65 zł.

Pismem z dnia 15 maja 2014 r. Szef Agencji Wywiadu poinformował wnioskodawcę, że zostało wydane rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Z uwagi zaś na fakt, że rozstrzygnięcie to zawierało informacje niejawne, organ wezwał G. M. do osobistego stawiennictwa do siedziby organu, w celu zapoznania się z wydanym rozstrzygnięciem.

Pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. pełnomocnik strony, składając pełnomocnictwo, wniósł o bezpośrednie umożliwienie zapoznania się z rozstrzygnięciem w sprawie G. M.

Pismem z dnia 18 czerwca 2014 r. Szef Agencji Wywiadu zwrócił się do pełnomocnika strony o przedstawienie poświadczenia bezpieczeństwa, o którym mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1228).

Pełnomocnik strony, pismem z dnia 24 czerwca 2014 r. wniósł o udzielenie wglądu do akt postępowania, a w przypadku odmowy – wydania stosownego postanowienia.

Pismem z dnia 9 lipca 2014 r. organ poinformował pełnomocnika strony, że może on dokonać wglądu do akt postępowania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma w siedzibie Agencji.

Jednocześnie na podstawie art. 74 § 2 w zw. z art. 75 § 1 i art. 73 § 1 Kpa, organ wydał, w tym samym dniu, postanowienie nr [...] o odmowie przeglądania części akt postępowania dotyczącego zapłaty wyrównania uposażenia za okres od [...] lipca 2009 r. do [...] listopada 2012 r. w postaci dokumentów:

1. wyciąg z wniosku z dnia [...] października 2008 r. nr [...], oznaczone klauzulą "ściśle tajne",

2. wyciąg pisma z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], oznaczone klauzulą "tajne",

3. projekt niedoręczonej G. M. decyzji nr [...] Szefa Agencji Wywiadu z dnia [...] maja 2014 r, [...], oznaczony klauzulą "ściśle tajne".

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ stwierdził, że żądanie udzielenia wglądu do całości akt postępowania nie może zostać zrealizowane, gdyż akta te zawierają również dokumenty niejawne, stosownie do norm zawartych w powołanej ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych. Udostępnienie tych dokumentów jest ściśle reglamentowane i podlega szczególnym rygorom. Organ wskazał, że w skład materiału dowodowego wchodzą dokumenty niejawne wymienione w sentencji postanowienia. Ponadto organ wskazał, że powołane klauzule tajności, którymi są opatrzone dokumenty, nadane zostały przez uprawnione do tego osoby i do chwili obecnej nie zostały zniesione ani obniżone, a zatem informacje znajdujące się w tych dokumentach stanowią nadal informacje niejawne, oznaczone klauzulami "ściśle tajne" i "tajne", stosownie do przepisów ustawy.

Organ podkreślił również, że informacje ujęte w ww. dokumentach identyfikują środki, formy i metody realizacji ustawowych zadań Agencji Wywiadu. Organ wskazał, że nie budzi wątpliwości fakt, iż ujawnienie mechanizmów działania Agencji Wywiadu, poprzez ujawnienie sposobu, w jaki realizowane są jej ustawowe zadania oraz sposobu, w jaki Agencja Wywiadu zapewnia sobie faktyczne możliwości realizowania tych zadań, spowoduje nie tylko, że znacznie utrudnione będzie wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych stanowiących podstawowy instrument realizacji ustawowych zadań Agencji Wywiadu, ale również wskutek osłabienia możliwości działania Agencji Wywiadu, w szczególności poza granicami kraju, negatywnie wpłynie na efekt jej działań, narażając na szwank bezpieczeństwo zewnętrzne państwa, zagrażając tym samym pozycji międzynarodowej Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Agencji uznał, że ujawnienie dokumentów wymienionych w sentencji postanowienia spowoduje poważną lub wyjątkowo poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej.

G. M. złożył od tego postanowienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o jego uchylenie i o umożliwienie adwokatowi P. R. wglądu do całości akt sprawy. We wniosku zarzucił naruszenie procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie przepisu art. 7, art. 77 Kpa, poprzez zaniechanie ustalenia, że G. M. ma ważne poświadczenie bezpieczeństwa. Zarzucił również naruszenie art. 74 Kpa, poprzez odmowę udostępnienia G. M. załączonych do akt postępowania jego własnych pism (wniosek z dnia [...] października 2008 r.) lub pism do niego kierowanych, z którymi się zapoznał (wniosek z dnia [...] lipca 2008 r.) lub też dokumentów kształtujących jego sytuację prawną. W uzasadnieniu wskazano, że stanowisko organu oparte jest na błędnej wykładni ustawy o ochronie informacji niejawnych oraz Kpa, poprzez nieuwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Wskazano również, że G. M. był przez szereg lat wysokim funkcjonariuszem Agencji Wywiadu i z całą pewnością nie poszerzy swojej wiedzy na temat pracy Agencji wskutek lektury oklauzulowanych dokumentów sprzed kilku lat. W powyższym wniosku podniesiono również kwestię odmowy dostępu do decyzji administracyjnej (projektu), zadając pytanie: skoro organ decyzji nie doręczył i nie zamierza jej stronie udostępnić w siedzibie organu to w jaki sposób organ zamierza zagwarantować stronie konstytucyjnie chronione prawo do dwuinstancyjności postępowania bezpośrednio wpływającego na prawa i obowiązki strony, skoro strona (i jej pełnomocnik) nie mogą zapoznać się z jego treścią.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Szef Agencji Wywiadu utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...].

Organ rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podtrzymał argumenty zawarte we wcześniejszym postanowieniu i wskazał, że ochrona tajemnicy państwowej stanowi ustawowy obowiązek organu administracji. Organ wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy za ochronę informacji niejawnych odpowiada kierownik jednostki organizacyjnej, w której są przetwarzane. Szef Agencji Wywiadu uznał, że przedmiotowym dokumentom należy nadać klauzulę tajności.

Szef Agencji Wywiadu uznał również, że nie ma żadnych przesłanek, które stanowiłyby podstawę do obniżenia klauzul tajności, czy też do ich zniesienia z powyższych dokumentów. Organ wskazał, że bezspornym jest, że w skład materiału dowodowego, zebranego w przedmiotowej sprawie, wchodzą dokumenty niejawne wymienione w sentencji postanowienia, tj. wyciąg z wniosku z dnia [...] października 2008 r. nr [...], oznaczony klauzulą "ściśle tajne", wyciąg z pisma z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], oznaczony klauzulą "tajne", oraz projekt niedoręczonej stronie decyzji nr [...], Szefa Agencji Wywiadu z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], oznaczony klauzulą "ściśle tajne".

Organ wskazał też, że powyższe klauzule tajności na ww. dokumentach nadane zostały przez uprawnione do tego osoby i do chwili obecnej nie zostały zniesione ani obniżone, a to oznacza, że informacje znajdujące się w tych dokumentach stanowią nadal informacje niejawne, oznaczone klauzulami "ściśle tajne" oraz "tajne", stosownie do przepisów ustawy.

Powyższe oznacza, że wymienione w treści rozstrzygnięcia postanowienia dokumenty spełniają wymagania dokumentu niejawnego w znaczeniu formalnym. Nadanie tych klauzuli odbyło się zgodnie z przepisami ustawy, mając na uwadze normy zawarte w art. 5 ust. 1- 4, iż najpierw następuje zaliczenie do informacji niejawnych, a następnie zaliczanie do odpowiedniego stopnia ochrony, przy uwzględnieniu przesłanek zawartych w poszczególnych ustępach.

Ponadto organ wskazał, że w postanowieniu nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. ww. dokumenty zawierają informacje identyfikujące środki, formy i metody pracy Agencji Wywiadu, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby niewątpliwie wyjątkowo poważną lub poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu to oznacza, że powyższe dokumenty spełniają również wymagania dokumentu niejawnego w znaczeniu materialnym.

Organ podał, że w przepisie art. 74 § 1 Kpa wyraźnie odróżnia się wyłączenie od przeglądania przez stronę akt sprawy, zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności " tajne" lub " ściśle tajne" od akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Jeżeli w aktach sprawy znajdują się informacje niejawne objęte klauzulą "ściśle tajne" lub "tajne", to stosowanie art. 73 Kpa, w którym przyznano stronie prawo do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, jest z mocy samego prawa wyłączone.

Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie w omawianym zakresie nie ma możliwości działania organu w ramach uznania administracyjnego, które dopuszczałoby wybór przez organ stosujący prawo jednej z możliwych konsekwencji normy prawnej.

Zdaniem Szefa Agencji Wywiadu przepis art. 74 Kpa jest jasny i precyzyjny i nie pozostawia on organowi "luzu decyzyjnego" i w konsekwencji organ, mając na uwadze fakt, że akta sprawy zawierają dokumenty opatrzone klauzulami "ściśle tajne" i "tajne", był zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia, zgodnie z którym odmówił G. M. umożliwienia przeglądania części akt postępowania, dotyczącego zapłaty wyrównania uposażenia za okres od [...] lipca 2009 r. do [...] listopada 2012 r., w postaci wskazanych w sentencji postanowienia dokumentów.

Organ uznał, że w odniesieniu do akt zawierających dokumenty opatrzone klauzulami "ściśle tajne" i "tajne", skutek w postaci wyłączenia od przeglądania przez strony akt sprawy następuje z mocy prawa, ponieważ akta te muszą być opatrzone klauzulami określającymi stopień tajności zgodnie z przepisami ustawy.

Skoro zatem, w toku postępowania do akt sprawy dołączono dokumenty zawierające informacje niejawne, którym została nadana klauzula "ściśle tajne" i "tajne", to organ administracji, w myśl postanowień art, 74 § 2 Kpa, obowiązany był do wydania postanowienia o odmowie przeglądania dokumentów objętych ochroną tajemnicy służbowej.

Organ podkreślił też, że realizując zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 Kpa) oraz wyjątkowy charakter regulacji art. 74 Kpa, wyłączył przeglądanie części akt postępowania jedynie do trzech dokumentów, oznaczonych klauzulami "ściśle tajne" i "tajne". W pozostałym zakresie strona, czy też jej pełnomocnik mogli w pełni skorzystać z przysługujących im praw i przejrzeć akta postępowania.

Organ wskazał, że pismem z dnia 9 lipca 2014 r. poinformowano pełnomocnika strony, że może dokonać wglądu do akt postępowania w przedmiotowej sprawie w siedzibie Agencji Wywiadu, jednakże do dnia sporządzenia niniejszego postanowienia strona, ani jej pełnomocnik nie skorzystali z tego prawa.

Ponadto organ wskazał, że wniosek o wgląd do akt postępowania złożył pełnomocnik strony, a nie G. M. Stąd też, niezależnie od konsekwencji płynących z art. 74 § 1 Kpa, organ uznał za zbędne badanie czy G. M. posiada, czy też nie poświadczenie bezpieczeństwa. Co ważne, wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, wniosek z dnia [...] października 2008 r., jak i wniosek z dnia [...] lipca 2008 r. nie są pismami sporządzonymi przez G. M., ani nie są do niego kierowane. Ich treść nie jest mu zatem znana.

Zakaz ujawniania, a tym samym wykorzystania informacji stanowiących tajemnicę państwową, w tym również pełnomocnikowi strony, można wyprowadzić z art. 4 ust. 1 ustawy, który określa warunki konieczne, jakie muszą być spełnione, aby udostępnić innej osobie informację niejawną. W szczególności osoba taka musi dawać rękojmię zachowania tajemnicy, zaś udostępnienie może nastąpić wyłącznie w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo innej zleconej pracy. Powyższe oznacza, że posiadanie uprawnień do dostępu do informacji niejawnej (stosowny certyfikat) nie jest wystarczające do udostępnienia jej tajemnicy, jeżeli dostęp do niej nie jest związany z wykonywaniem pracy lub pełnieniem służby na zajmowanym stanowisku.

Organ podkreślił, że z uwagi na fakt, iż G.M. nie jest już funkcjonariuszem Agencji Wywiadu, nie pełni służby oraz nie wykonuje innej zleconej pracy na rzecz Agencji Wywiadu to przyjął, że nie mogły mu być udostępnione informacje zawarte w przedmiotowych dokumentach, określonych w sentencji postanowienia, nawet gdyby dopuszczał to art. 74 § 1 Kpa.

Odnosząc się z kolei do kwestii możliwości udzielenia pełnomocnikowi wglądu do akt postępowania to organ stwierdził, że właśnie w celu realizacji zasady prawdy materialnej (obiektywnej), wyrażonej w art. 7 Kpa, w piśmie z dnia 18 czerwca 2014 r. Szef Agencji Wywiadu zwrócił się do pełnomocnika strony o przedstawienie poświadczenia bezpieczeństwa, o którym mowa w ustawie. W odpowiedzi na powyższe pismo, pełnomocnik strony oświadczył, że nie posiada poświadczenia bezpieczeństwa i wskazał, że przepis art. 4 ust. 2 ustawy odsyła w zakresie dostępu do akt sprawy zawierających informacje niejawne do przepisów właściwych ustaw. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy stanowi, że zasady zwalniania od obowiązku zachowania w tajemnicy informacji niejawnych oraz sposób postępowania z aktami spraw zawierającymi informacje niejawne w postępowaniu przed sądami i innymi organami określają przepisy odrębnych ustaw. Oznacza to, że powyższy przepis należy ściśle interpretować z przepisem art. 74 § 1 Kpa.

Skoro akta sprawy administracyjnej zawierają informacje niejawne o klauzuli "ściśle tajne" i "tajne" to organ jest zobowiązany wyłączyć je od przeglądania przez stronę i jej pełnomocnika, niezależnie czy pełnomocnikiem jest pełnomocnik profesjonalny (adwokat, radca prawny), czy też inna osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych.

Organ wskazał, że przepis art. 4 ust. 2 ustawy nie może być przy tym absolutnie podstawą do udostępnia informacji niejawnych oznaczonych klauzulami "ściśle tajne" i "tajne", osobom nieposiadającym stosownego poświadczenia bezpieczeństwa, tylko przez sam fakt, że znalazły się w aktach postępowania administracyjnego.

Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie pełnomocnik strony nie tylko nie daje rękojmi zachowania tajemnicy (nie posiada poświadczenia bezpieczeństwa), ale również ewentualne udostępnienie informacji niejawnej nie jest związane z wykonywaniem pracy lub pełnieniem służby na zajmowanym stanowisku.

Tym samym organ uznał, że również pełnomocnik strony nie ma prawa do wglądu do całości akt przedmiotowego postępowania, gdyż nie tylko stanowiłoby to naruszenie przez organ art. 74 § 1 Kpa, ale również oznaczałoby postępowanie niezgodne z przepisami ustawy.

Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia stronie decyzji w przedmiotowej sprawie, to organ wyjaśnił, iż decyzja taka zostanie niezwłocznie wydana po zakończeniu całego postępowania i doręczona stronie.

Postanowienie to stało się przedmiotem skargi G. M., reprezentowanego przez adwokata P. R., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia go poprzedzającego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przypomniał krótko stan sprawy i wskazał, że nie podziela poglądu organu, że na podstawie art. 74 Kpa był on nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany do odmowy udostępnienia G. M. akt postępowania w części, tj. co do dokumentów opatrzonych klauzulami tajne lub ściśle tajne.

W ocenie pełnomocnika skarżącego stanowisko organu jest nietrafne i oparte o błędną wykładnię ustawy o ochronie informacji niejawnych oraz przepisów Kpa. Pełnomocnik zarzucił organowi, że stanowisko takie wynika z nieuwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Pełnomocnik podkreślił, że G. M. posiada stosowne poświadczenie bezpieczeństwa, aby uzyskać dostęp do akt sprawy. Ponadto wskazał, że są to akta bezpośrednio dotyczące osoby G.M., tj. adresowane do niego bądź też przez niego sporządzone. Pełnomocnik wskazał ponadto, że skarżący przez szereg lat był wysokim funkcjonariuszem Agencji Wywiadu i z całą pewnością nie poszerzy swojej wiedzy na temat pracy Agencji wskutek lektury oklauzulowanych dokumentów sprzed kilku lat.

Wskazał ponadto, że odrębnego omówienia wymaga odmowa dostępu do decyzji administracyjnej (projektu) w sprawie wszczętej z jego wniosku. Wskazał, że skoro organ decyzji nie doręczył i nie zamierza jej stronie udostępnić w siedzibie organu to w jaki sposób zamierza zagwarantować stronie konstytucyjnie chronione prawo do dwuinstancyjności postępowania, skoro strona i jej pełnomocnik nie mogą zapoznać się z jej treścią? Jeżeli natomiast organ zamierza zapoznać stronę i jej pełnomocnika z treścią (projektu) decyzji poprzez jej doręczenie, a w konsekwencji wprowadzenie do obrotu prawnego i zmianę statusu tego dokumentu z projektu decyzji na decyzję to jaki argument przemawia za odmową udzielenia dostępu stronie do tego dokumentu?

Odnosząc się do zaś faktu nieposiadania przez niego poświadczenia bezpieczeństwa, to wskazał, że zgodnie z art. 32 Kpa działanie przez pełnomocnika jest prawem strony i fakt ustanowienia pełnomocnika nie może wywoływać dla takiej strony żadnych negatywnych skutków prawnych. Jeżeli zatem G.M. posiada stosowne poświadczenie bezpieczeństwa, jego pełnomocnik także uzyskuje prawo dostępu do oklauzulowanych dokumentów, szczególnie, że adwokat, na podstawie art. 6 ust. 1, 2, 3 ustawy Prawo o adwokaturze, jest zobowiązany do zachowania nieograniczonej w czasie tajemnicy adwokackiej, obejmującej wszystkie informacje uzyskane w związku z udzielaniem pomocy prawnej, a więc tajemnica adwokacka w tym zakresie jest dalej idąca niż obowiązek zachowania poufności spoczywający na skarżącym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył , co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając skargę z tego punktu widzenia należy stwierdzić, że nie jest ona zasadna.

Wskazać należy, iż przedmiotem skargi, a zatem i oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszej sprawie, jest tylko i wyłącznie postanowienie o odmowie przeglądania części akt administracyjnych (dokumentów) objętych ochroną tajemnicy państwowej, tj.

1. wyciąg z wniosku z dnia [...] października 2008 r. nr [...], oznaczone klauzulą "ściśle tajne",

2. wyciąg pisma z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], oznaczone klauzulą "tajne",

3. projekt niedoręczonej G. M. decyzji nr [...] Szefa Agencji Wywiadu z dnia [...] maja 2014 r, [...], oznaczony klauzulą "ściśle tajne".

Zaskarżone postanowienie jest postanowieniem formalnym, bo rozstrzyga tylko kwestę incydentalną dotyczącą możliwości dostępu strony do akt toczącej się sprawy w postępowaniu administracyjnym.

Ocena zgodności z prawem omawianego rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Zgodnie zaś z art. 51 ust.3 Konstytucji RP każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa. Zgodnie z art. 51 ust. 4 Konstytucji RP, każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą.

Z kolei prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 74 Kpa nie sposób zakwestionować. Wskazać należy, że przepis ten w § 1 ustanawia wyjątek od jawności dla strony materiałów zgromadzonych w aktach sprawy w toku postępowania i wyłącza stosowanie art. 73 do akt objętych tajemnicą państwową, a także do innych akt, które organ wyłączy ze względu na ważny interes państwowy.

Zgodnie z treścią art. 73 § 1 Kpa, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzanie z nich notatek, kopii i odpisów. Prawo przysługuje również po zakończeniu postępowania. Z kolei artykuł 74 Kpa stanowi, że przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy, natomiast odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, (wyrok z dnia 8 maja 2008r. II OSK 319/07 opubl. Lex 488909) określenie "tajemnica państwowa", użyte w art. 74 § 1 Kpa, należy rozumieć tak, jak to wynika z ustawy o ochronie informacji niejawnych, ponieważ Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera własnej definicji tego pojęcia i niewątpliwie posługuje się tym pojęciem w takim znaczeniu, jakie wynika z ustawy o ochronie informacji niejawnych. Ustawa o ochronie informacji niejawnych z 1 października 2010 r. (Dz. U. 182, poz.1228 ze zm.),

Wskazać należy, że bezspornym jest, że w skład materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie wchodzą dokumenty niejawne, wymienione w sentencji postanowienia, będącego przedmiotem zaskarżenia.

Klauzule tajności "tajne" i "ściśle tajne" na ww. dokumentach nadane zostały przez uprawnione do tego osoby i do chwili obecnej nie zostały zniesione ani obniżone, a zatem informacje znajdujące się w tych dokumentach stanowią nadal informacje niejawne oznaczone klauzulami "ściśle tajne" oraz "tajne", stosownie do przepisów ustawy. Powyższe oznacza, że wymienione w treści rozstrzygnięcia postanowienia dokumenty spełniają wymagania dokumentu niejawnego w znaczeniu formalnym. Nadanie tych klauzuli odbyło się zgodnie z przepisami ustawy, mając na uwadze normy zawarte w art. 5 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 ze zm.), iż najpierw następuje zaliczenie do informacji niejawnych, a następnie zaliczanie do odpowiedniego stopnia ochrony, przy uwzględnieniu przesłanek zawartych w poszczególnych ustępach.

Zgodzić się należy z organem, że ww. dokumenty zawierają informacje identyfikujące środki, formy i metody pracy Agencji Wywiadu, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby niewątpliwie wyjątkowo poważną szkodę dla RP, a to oznacza, że powyższe dokumenty spełniają również wymagania dokumentu niejawnego w znaczeniu materialnym.

Wskazać należy, że w przepisie art. 74 § 1 Kpa wyraźnie odróżnia się wyłączenie od przeglądania przez stronę akt sprawy, zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności " tajne" lub "ściśle tajne" od akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy.

Jeżeli w aktach sprawy znajdują się informacje niejawne objęte klauzulą "ściśle tajne" lub "tajne", stosowanie art. 73 Kpa, w którym przyznano stronie prawo do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, jest z mocy samego prawa wyłączone. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie w omawianym zakresie nie ma możliwości działania organu w ramach uznania administracyjnego, które dopuszczałoby wybór przez organ stosujący prawo jednej z możliwych konsekwencji normy prawnej.

Zgodzić się należy również, że przepis art. 74 Kpa jest jasny i precyzyjny. Nie pozostawia on organowi "luzu decyzyjnego". W konsekwencji organ, mając na uwadze fakt, że akta sprawy zawierają dokumenty opatrzone klauzulami "ściśle tajne" i "tajne", był zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia, zgodnie z którym odmówił G. M. umożliwienia przeglądania części akt postępowania.

Wskazać należy, że ustawodawca, kategoryzując rodzaje informacji niejawnych, czyni to pod kątem dóbr prawnie chronionych, używając do tego kwalifikatorów pozwalających na ocenę w tym względzie w warunkach stopniowania zagrożeń przypadku nieuprawnionego ujawnienia informacji ("spowoduje wyjątkowo poważną szkodę", "spowoduje poważną szkodę"). Tego rodzaju zabieg ma przede wszystkim służyć zapewnieniu właściwej ochrony ww. fundamentalnym wartościom, które - postrzegane jako dobrostan Państwa - mają przede wszystkim służyć bezpieczeństwu obywateli. Skoro zatem, w toku postępowania do akt sprawy dołączono dokumenty zawierające informacje niejawne, którym została nadana klauzula "ściśle tajne" i "tajne", to organ administracji, w myśl postanowień art. 74 § 2 Kpa, obowiązany był do wydania postanowienia o odmowie stronie przeglądania takich dokumentów.

Sąd nie podziela również zarzutu pełnomocnika skarżącego o naruszeniu przez organ art. 10 Kpa, bowiem zgodzić się należy z organem, że ten realizując zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu oraz wyjątkowy charakter regulacji art. 74 Kpa, wyłączył przeglądanie części akt postępowania jedynie do trzech dokumentów, oznaczonych klauzulami "ściśle tajne" i "tajne". W pozostałym zakresie skarżący czy też jego pełnomocnik mogli w pełni skorzystać z przysługujących im praw i przejrzeć akta postępowania. Jak bowiem wynika z akt sprawy organ pismem z dnia 9 lipca 2014 r. (data odbioru pisma - 14 lipca 2014 r.) poinformował pełnomocnika skarżącego o takiej możliwości, jednakże ani skarżący ani jego pełnomocnik nie skorzystali z tego prawa.

Ponadto niezależnie od konsekwencji płynących z art. 74 § 1 Kpa, organ prawidłowo uznał za zbędne badanie czy G. M. posiada, czy też nie poświadczenie bezpieczeństwa, bowiem wniosek z dnia [...] października 2008 r., jak i wniosek z dnia [...] lipca 2008 r. nie są pismami sporządzonymi przez G.M., ani nie są do niego kierowane.

Podkreślić należy, że zakaz ujawniania, a tym samym wykorzystania informacji stanowiących tajemnicę państwową, w tym również pełnomocnikowi skarżącego, wynika z art. 4 ust, 1 ustawy, który określa warunki konieczne, jakie muszą być spełnione, aby udostępnić innej osobie informację niejawną.

W szczególności osoba taka musi dawać rękojmię zachowania tajemnicy, zaś udostępnienie może nastąpić wyłącznie w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo innej zleconej pracy. Powyższe oznacza, że posiadanie uprawnień do dostępu do informacji niejawnej (stosowny certyfikat) nie jest wystarczające do udostępnienia jej tajemnicy, jeżeli dostęp do niej nie jest związany z wykonywaniem pracy lub pełnieniem służby na zajmowanym stanowisku.

Biorąc zaś pod uwagę fakt, że skarżący nie jest funkcjonariuszem Agencji Wywiadu, nie pełni służby oraz nie wykonuje innej zleconej pracy na rzecz Agencji Wywiadu organ prawidłowo przyjął, że nie mogły być udostępnione G.M. informacje zawarte w przedmiotowych dokumentach określonych w sentencji postanowienia, nawet gdyby dopuszczał to art. 74 § 1 Kpa.

Odnosząc się z kolei do kwestii możliwości udzielenia pełnomocnikowi wglądu do akt postępowania to stwierdzić należy, że w celu realizacji zasady prawdy materialnej (obiektywnej), wyrażonej w art. 7 Kpa, w piśmie z dnia 18 czerwca 2014 r. Szef Agencji Wywiadu zwrócił się do pełnomocnika strony o przedstawienie poświadczenia bezpieczeństwa, o którym mowa w ustawie. Pismo zostało odebrane przez adresata w dniu 23 czerwca 2014 r. W odpowiedzi na powyższe pismo, pełnomocnik strony oświadczył, że nie posiada poświadczenia bezpieczeństwa. Wskazał również, że przepis art. 4 ust. 2 ustawy odsyła w zakresie dostępu do akt sprawy zawierających informacje niejawne do przepisów właściwych ustaw.

Odnośnie zaś zarzutu pełnomocnika skarżącego pozbawienia możliwości działania przez adwokata i kwestii tajemnicy adwokackiej to wskazać należy, że zgodnie z art. 8 pkt 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych, informacje niejawne, którym nadano określoną klauzulę tajności mogą być udostępnione wyłącznie osobie uprawnionej, zgodnie z przepisami ustawy dotyczącymi dostępu do określonej klauzuli tajności.

Zgodnie zaś z art. 1 ust.1 Prawa o adwokaturze, adwokatura powołana jest do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 Prawa o adwokaturze, zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 Prawa o adwokaturze adwokat obowiązany jest zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej. Jak wynika z art. 6 ust. 2 tej ustawy, obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w czasie. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 3 wskazanej ustawy, adwokata nie można zwolnić od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę.

Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Szefa Urzędu w świetle wskazanych wyżej regulacji prowadzi do stwierdzenia, że ograniczenia uprawnień strony postępowania administracyjnego do dostępu do akt tego postępowania, ustanowione w art. 74 Kpa oraz wynikające z przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych, nie mogą budzić zastrzeżeń co do ich konstytucyjności w świetle art. 31 ust.3 Konstytucji RP. Przepis ten upoważnia bowiem ustawodawcę do wprowadzania w drodze ustawowej ograniczeń w korzystaniu przez obywateli z konstytucyjnych wolności i praw, o ile ograniczenia te są konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, i o ile nie naruszają istoty tych wolności i praw.

W ocenie Sądu nie może ulegać wątpliwości, że bezpieczeństwo publiczne, a zatem dobro zajmujące wysoką pozycję w hierarchii dóbr prawnie chronionych, uzasadnia nakładanie ustawowych ograniczeń na niektóre uprawnienia procesowe stron postępowania administracyjnego, których realizacja bezpieczeństwu publicznemu mogłaby zagrozić (takim uprawnieniem procesowym jest bez wątpienia prawo wglądu strony do akt postępowania administracyjnego, stanowiących informacje niejawne).

Należy zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego, że wskazane wyżej ograniczenia ustawowe mogą w efekcie prowadzić do ograniczenia prawa podmiotu prawa do korzystania z prawa określonego w art.51 ust. 4 Konstytucji RP (prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą), niemniej upoważnienie ustawodawcy do nakładania tego rodzaju ograniczenia wynika z przywołanego art.31 ust.3 Konstytucji RP.

W sprawie prawidłowo zastosowano art. 74 § 2 Kpa oraz przepisy ustawy

o ochronie informacji niejawnych.

Poza sporem jest, że pełnomocnik skarżącego nie spełnia warunku niezbędnego do uzyskania dostępu do informacji niejawnych, wymaganego przepisem art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Nie legitymując się poświadczeniem bezpieczeństwa, uzyskanym w następstwie pozytywnego zakończenia postępowania sprawdzającego, nie może być bowiem uznany za osobę dającą wymaganą przywołanym przepisem rękojmię zachowania tajemnicy w rozumieniu nadanym temu pojęciu w art. 2 ustawy.

Stwierdzić należy, że przepisy ustawy o adwokaturze nie przyznają adwokatom szczególnych uprawnień w dostępie do informacji niejawnych, regulując wyłącznie kwestie zachowania przez adwokatów tajemnicy służbowej. Nie można zatem uznać, że sam fakt wykonywania zawodu adwokata, czy też fakt pełnienia obowiązków pełnomocnika procesowego zwalania adwokata z wymogów ustanowionych przepisami ustawy o ochronie informacji niejawnych.

Wskazać też należy, że sam fakt podlegania m.in. przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego odpowiedzialności karnej za ujawnienie tajemnicy państwowej lub zawodowej, stanowiący bez wątpienia instrument, mający zapewniać zachowanie m.in. przez pełnomocników tego rodzaju tajemnic, nie może być postrzegany jako automatyczna gwarancja dawania przez pełnomocników rękojmi, o której mowa w art. 2 pkt 2 ustawy o ochronie informacji niejawnych (z czym łączyłaby się bezprzedmiotowość wymaganego ustawą postępowania sprawdzającego oraz konieczność uzyskania poświadczenia bezpieczeństwa).

W świetle powyższych okoliczności skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.