Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3165/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3348/14 w sprawie ze skargi T.J. i J.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3348/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi T.J. i J.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji (po wznowieniu postępowania).

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 1972 r. Prezydium Powiatowej Narodowej w [...] orzekło o przejęciu na własność Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 11,0872 ha, położonego w miejscowości R., składającego się z działek nr [...] i nr [...], stanowiącego własność E., E. oraz J. S.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...].

Następnie pismem z dnia 10 października 2012 r. Starostwo Powiatowe w [...] przesłało do [...] Urzędu Wojewódzkiego plik dokumentów, dotyczących przejętego gospodarstwa, które zostały odnalezione w ramach porządkowania zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej.

Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Wojewoda [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1972 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., po wznowieniu postępowania, uchylił swoją decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1972 r. i odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 145 § 1 ust. 5 K.p.a. W ocenie Wojewody nowymi dowodami są dokumenty przekazane przez Starostwo Powiatowe w [...] przy piśmie z dnia 10 października 2012 r. Wynika z nich, że to byli właściciele gospodarstwa rolnego w R. zabiegali o jego zdanie na rzecz Skarbu Państwa. Zdaniem organu zebrane dowody jednoznacznie wskazują, że byli właściciele gospodarstwa w R. nie tylko mieli świadomość faktu przejęcia ich własności na rzecz Skarbu Państwa, ale wręcz domagali się tego poprzez składanie kolejnych wniosków.

Odwołania od decyzji Wojewody złożyły T. J. oraz J. K.

Rozpatrując złożone odwołanie organ wskazał, że J. K. z domu S., córka E. S. będąca jednocześnie współwłaścicielką przedmiotowego gospodarstwa rolnego zameldowana była w miejscowości R., nr budynku [...]. Świadczy o tym pismo Urzędu Miasta i Gminy [...] z dnia 1 lutego 2011 r., z którego wynika, że zgodnie z zapisami archiwalnymi w okresie od 19 kwietnia 1960 r. do 22 maja 1973 r. w miejscowości R., nr budynku [...] zameldowana była J. K. Pozostałe osoby opuściły na stałe miejsce zamieszkania w 1959 r. Fakt zameldowania J. K. w miejscowości R. znajduje również potwierdzenie w jej dowodzie osobistym, którego wynika, że osoba ta dnia 19 kwietnia 1960 r. została zameldowana w R. na pobyt stały, a dnia 22 maja 1973 r. została wymeldowana z pobytu stałego. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zameldowanie jako czynność materialno - techniczna nie musi ponadto znajdować odzwierciedlenia w stanie faktycznym jakim jest zamieszkiwanie. Odnosząc się natomiast do wniosków skarżących o wzięcie pod uwagę dowodów z przesłuchania przez organ świadków, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż w prowadzonym obecnie postępowaniu nadzorczym nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważności aktu. W końcowej części uzasadnienia organ odniósł się do kwestii istnienia zabudowań na przedmiotowej nieruchomości, wskazując, że jest to kwestia sporna. Reasumując organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie można bezsprzecznie stwierdzić, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1972 r. była wydana z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym stwierdzeniem jej nieważności.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły T. J. i J. K., zaskarżając ją w całości.

Odpowiadając na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

Zaskarżonym obecnie wyrokiem Sąd I instancji skargi oddalił. W uzasadnieniu podniósł, że w tej sprawie inicjatorem wznowienia był sam organ, który postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. wznowił z urzędu ww. postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zdaniem organu, nowymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji a nieznanymi organowi I instancji były dokumenty nadesłane przez Starostwo Powiatowe w [...] przy piśmie z dnia 10 października 2012 r. Ponownie prowadzone postępowanie miało zatem dokonać oceny decyzji Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1972 r. pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 §1 K.p.a. w kontekście nowych dowodów.

Kontrolowana przez Ministra w postępowaniu nadzwyczajnym decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], została wydana na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającą tę ustawę (Dz. U. Nr 32, poz. 161) miał on następujące brzmienie: "Gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne". Przesłanki przejęcia w takim przypadku określa się więc na dzień wydawania decyzji w tym przedmiocie.

Stosownie zaś do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1961 r. Nr 39, poz. 198), który również został powołany w podstawie prawnej kontrolowanego w nadzorze rozstrzygnięcia, za gospodarstwo rolne opuszczone uważało się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Decyzją z dnia [...] marca 1972 r. Prezydium Powiatowej Narodowej w [...] orzekło o przejęciu na własność Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 11,0872 ha, położonego w miejscowości R., składającego się z działek nr [...] i nr [...], stanowiącego własność E., E. oraz J. S. W niniejszej sprawie organ we wznowionym postępowaniu dysponował znacznie szerszym materiałem dowodowym niż w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. tj. m.in. pismem podpisanym przez E. S. z dnia 7 lutego 1972 r., w którym wnosi o zabranie mu jego gospodarstwa i podaje, że jest pracownikiem PGR [...] i tam zamieszkuje, pismo z dnia 30 września 1968 r. podpisane przez E. S., J. S. i E. Ś. z prośbą o przejęcie gospodarstwa, pismo z dnia 18 sierpnia 1968 r., podpisane przez E. S. z prośbą o przejęcie gospodarstwa, pismo z dnia 16 marca 1972 r. skierowane do Prezydium Rady Narodowej w [...], z którego wynika, że E. S. od 3 lat mieszka w PGR [...], a jego grunty położone w R. "rok rocznie" leżą odłogiem. Z tych dokumentów – zdaniem Sądu I instancji wynika, że przejęta decyzją z dnia [...] marca 1972 r. nieruchomość była opuszczona w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. W tej sytuacji należało uznać, że gospodarstwo było opuszczone.

Sąd przypomniał, że skarga dotyczy rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu nadzorczym, tj. rozstrzygnięcia w zakresie ograniczonym tylko do kontroli decyzji administracyjnej pod kątem naruszenia art. 156 K.p.a. W tej sytuacji brak było podstaw do rozszerzania postępowania nadzorczego o nowe postępowanie dowodowe tj. przesłuchania świadków i stron. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma bowiem na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.

Za chybione uznał Sąd I instancji, zarzuty, że organ nie uwzględnił faktu zameldowania Z. S. w miejscowości R. w dacie wydawania kwestionowanej decyzji. Zdaniem Sądu samego faktu zameldowania nie można utożsamiać z zamieszkaniem i dlatego ustalenia organu w tym zakresie należało uznać za zasadne.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się J. K. i wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 1 ust. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o ewidencji i kontroli ruchu ludności poprzez przyjęcie, że zameldowanie na nieruchomości w dacie wydania kwestionowanej decyzji nie odzwierciedla faktu zamieszkiwania na niej;

b. § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) poprzez przyjęcie, że nieruchomość położona w R. była opuszczona w dacie wydawania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzji o jej przejęciu;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 134, art. 135 i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez błędne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji,

b. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. poprzez błędne oddalenie skargi i uznanie, że nie zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji i stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1972 r. oraz błędne przyjęcie, że w postępowaniu nadzorczym nie było podstaw do jego rozszerzenia o nowe postępowanie dowodowe w sytuacji, gdy zgłoszone przez skarżącą dowody miały istotne znaczenie dla sprawy.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a., od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że błędnie Sąd przyjął, iż sporne gospodarstwo było opuszczone. Sąd pominął okoliczność odnoszącą się do zameldowania na nieruchomości w R. oraz ówczesny charakter obwarowań prawnych w zakresie obowiązku zameldowania. Osoby przebywające na obszarze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej obowiązane były dopełnić obowiązku meldunkowego, który powstawał w przypadku przebywania w jakiejkolwiek miejscowości dłużej niż 3 dni (zameldowanie na pobyt stały lub czasowy). Zameldowanie stanowiło odzwierciedlenie zamieszkiwania. Do momentu wymeldowania skarżącej i zmiany miejsca zamieszkania, gospodarstwo rolne w R. stanowiło centrum życiowe skarżącej. Nadto wskazano, że wobec rozbieżności co do tego czy nieruchomość, która przejęto na rzecz Państwa, była opuszczona, należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie żądanym przez skarżącą.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. J. wniosła o jej uwzględnienie w całości, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu podzielił w pełni argumentację przedstawioną w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w tej sprawie organ wznowił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1972 r. o przejęciu na własność Państwa jako opuszczonego ww. gospodarstwa rolnego. Decyzja w postępowaniu nieważnościowym kontrolowana była pod względem wadliwości polegającej na rażącym naruszeniu prawa. Podkreślenia wymaga, że ocena ważności tej decyzji musiała być dokonywana przez organ nadzorczy w kontekście stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania badanej decyzji. Dokonując weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym, organ nadzoru nie rozpoznaje bowiem sprawy, jak czyni to w postępowaniu zwykłym, lecz bada jedynie to, czy w kwestionowanej decyzji występują wady kwalifikowane warunkujące stwierdzenie nieważności. W rozpoznawanej więc sprawie rzeczą organu było wyjaśnienie prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych w decyzji z dnia [...] marca 1972 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego w kontekście materiału dowodowego, jakim dysponowały organy orzekające w trybie zwykłym. Następnie uwzględniając podstawę prawną kontrolowanej decyzji organ nadzoru powinien ocenić, czy na etapie wykładni i zastosowania w sprawie konkretnych przepisów prawa materialnego doszło do podjęcia rozstrzygnięcia z rażącym ich naruszeniem.

Badana przez organ nadzoru decyzja z 1972 r. wydana została na podstawie ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Według § 1 rozporządzenia RM z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, za gospodarstwa rolne opuszczone uważane były gospodarstwa, na których nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę (ust. 1). Do gospodarstw rolnych opuszczonych nie zaliczało się gospodarstw, których właścicielami były osoby nieletnie, ubezwłasnowolnione lub ograniczone w zdolnościach do czynności prawnych, albo osoby powołane do służby wojskowej lub pozbawione wolności w wykonaniu zarządzenia właściwego organu (ust. 2). W myśl § 2 wym. rozporządzenia przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa następowało bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne.

W decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewoda [...], stwierdzając nieważność, uznał, że nie została spełniona żadna z ww. przesłanek niezbędnych do uznania gospodarstwa rolnego za opuszczone. Organ nie dysponował jednak dokumentami, które zostały mu przesłane dopiero przy piśmie z dnia 10 października 2012 r. Stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznowiono postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aby po analizie całości akt sprawy uchylić decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. i odmówić stwierdzenia nieważności decyzji z 1972 r.

Jak ustalono, organ wydając decyzję z 1972 r. dysponował m. in. następującymi dokumentami: pismem podpisanym przez E. S. z dnia 7 lutego 1972 r., w którym wnosi o zabranie mu jego gospodarstwa i podaje, że jest pracownikiem PGR [...] i tam zamieszkuje, pismem z dnia 30 września 1968 r. podpisanym przez E. S., J. S. i E. S. z prośbą o przejęcie gospodarstwa, pismem z dnia 18 sierpnia 1968 r., podpisanym przez E. S. z prośbą o przejęcie gospodarstwa, pismem z dnia 16 marca 1972 r. skierowanym do Prezydium Rady Narodowej w [...], z którego wynika, że E. S. od 3 lat mieszka w PGR [...], a jego grunty położone w R. "rok rocznie" leżą odłogiem. W tej sytuacji, w ocenie organów i Sądu I instancji, uzasadnione było uznanie, przedmiotowego gospodarstwa za opuszczone. Pogląd ten podziela Naczelny Sąd Administracyjny.

Odnosząc się do kwestii związanej z zamieszkiwaniem J. K. w spornym gospodarstwie do 1973 r. wskazać trzeba, iż istotnie z akt sprawy wynika, że J. K. z domu S., córka E. S. będąca jednocześnie współwłaścicielką przedmiotowego gospodarstwa rolnego zameldowana była w miejscowości R., nr budynku [...]. Świadczy o tym pismo Urzędu Miasta i Gminy [...] z dnia 1 lutego 2011 r., z którego wynika, że zgodnie z zapisami archiwalnymi w okresie od 19 kwietnia 1960 r. do 22 maja 1973 r. w miejscowości R., nr budynku [...] zameldowana była J. K. Ta okoliczność jednak sama w sobie nie może przesądzać o tym, iż skarżąca kasacyjnie w spornym gospodarstwie stale zamieszkiwała do 1973 r. Jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w gospodarstwie sprzeczne są z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organ, w tym z ww. dokumentami, a także z mapami obrębu R., z których wynika, że w dniu przejęcia gospodarstwa nie istniały już na nim żadne zabudowania. Zgodzić nadto należy się z Sądem I instancji, że zameldowanie pod konkretnym adresem nie musi być tożsame z faktycznym miejscem zamieszkania określonej osoby, nawet biorąc pod uwagę ówczesne uregulowania prawne dotyczące tej kwestii, tj. ustawę z dnia 14 lipca 1961 r. o ewidencji i kontroli ruchu ludności. Zameldowanie bowiem jest czynnością materialno-techniczną i jako takie nie może samodzielnie przesądzać o rzeczywistym stałym (lub czasowym) pobycie danej osoby w określonym miejscu. Jednocześnie analiza całości akt sprawy nie potwierdza w sposób jednoznaczny aby skarżąca kasacyjnie rzeczywiście w gospodarstwie w R. zamieszkiwała.

Nie można tracić z pola widzenia, że decyzja z 1972 r. oceniana była w postępowaniu nadzwyczajnym w trybie stwierdzenia nieważności, w świetle przesłanki "rażącego naruszenia prawa". Nie chodzi więc w tym przypadku o każde naruszenie prawa ale takie, które ma charakter rażący. O tym czy dane naruszenie prawa jest rażące decydują takie przesłanki, jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze (skutki, które wywołuje decyzja). W tym przypadku z tego rodzaju - kwalifikowanym naruszeniem prawa nie mamy do czynienia. Stąd nieuzasadnione okazały się zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego powołane w skardze kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pozbawione racji należało też uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które odnoszą się w swej istocie do obowiązku organu z zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który to obowiązek, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie został zrealizowany prawidłowo. Zdaniem Sądu odwoławczego istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały wyjaśnione, a ustalony stan faktyczny sprawy pozwalał na wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji 1972 r. Z kolei kontrola legalności zaskarżonej decyzji, dokonana przez Sąd I instancji, odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.