Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 727/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64e, art. 151a par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136 par. 1, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 15 ust. 1, 3, art. 83a ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant referent Patrycja Bar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2020 r. sprawy ze sprzeciwu Powiatowego Zarządu Dróg na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew w pasie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Powiatowego Zarządu Dróg kwotę 580 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem sprzeciwu Powiatowego Zarządu Dróg w [...] (skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze sprzeciwu od powyższej decyzji przedstawia się następująco.

W dniu 30 sierpnia 2018 r. do Urzędu Gminy w [...] wpłynął wniosek skarżącego o wydanie decyzji zezwalającej na wycinkę 57 sztuk drzew (47 sztuk wierzb, 2 sztuk jesionów, 1 sztuki klonu jawor, 1 sztuki czereśni, 6 sztuk olch) rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej Nr [...] w km 2+635 - 4+408 str. prawa i lewa w miejscowości [...], w km 4+706 - 6+519 str. prawa i lewa w miejscowości Ż., w km 11+912 - 12+845 str. prawa i lewa w miejscowości G.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] organ I instancji:

1. Zezwolił na usunięcie 54 sztuk drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej Nr [...] w km 2+635 - 12+845, będących własnością Powiatu [...] zgodnie z wykazem zawartym w decyzji.

2. Nie zezwolił na usunięcie drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej Nr [...] w km 5+644 strona lewa, zgodnie z wykazem zawartym w decyzji.

3. Określił termin usunięcia drzew do dnia 28 czerwca 2019 r. z wyłączeniem okresów lęgowych ptaków.

4. Nie pobrał opłaty za usunięcie drzew wymienionych w pkt 1.

Po rozpoznaniu odwołań [...], [...] i [...], organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona odwołaniami decyzja została wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zakwestionował określenie w decyzji terminu usunięcia drzew, nakazał rozważyć zasadność powołania biegłego w celu ustalenia stanu drzew objętych wnioskiem, oraz wyjaśnić kwestie dotyczące ewentualnego położenia drzew na obszarach objętych ochroną krajobrazową w granicach parku narodowego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...]:

1. Zezwolił na usunięcie 9 sztuk drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej Nr [...] w km 4+724 - 6+519, stanowiącej własność Powiatu [...] zgodnie z wykazem zawartym w decyzji.

2. Nie zezwolił na usunięcie 48 sztuk drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej Nr [...] w km 2+635 – 12+845 stanowiącej własność Powiatu [...], zgodnie z wykazem zawartym w decyzji.

3. Określił termin usunięcia drzew do dnia 31 grudnia 2019 r.

4. Nie naliczył opłaty za usunięcie drzew wymienionych w pkt 1.

Po rozpoznaniu odwołań skarżącego i [...], organ odwoławczy decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających, że biegły który sporządził opinię w przedmiocie stanu drzew, posiada kompetencje do udziału w postępowaniu w charakterze biegłego. Ponadto organ I instancji nie wyjaśnił, dlaczego zezwolił na usunięcie wyłącznie 9 sztuk drzew, skoro opinia wskazywała zasadność wycięcia większej ilości drzew, nie odniósł się do dowodu w postaci ekspertyzy przedstawionej przez biorącą udział w postępowaniu organizację społeczną, nie ustalił, w jakim zakresie skarżący cofnął wniosek, pominął fakt braku zaznaczenia jednego z drzew na mapie zasadniczej przedstawionej przez skarżącego, wreszcie nie wyjaśnił, na jakich działkach rosną drzewa objęte wnioskiem.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83a ust. 1, 2a, 4 i 6, art. 83c ust. 1, art. 83d ust. 1, art. 86 ust. 1 pkt 4, pkt 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (u.o.p.), art. 10, art. 104, art. 108, art. 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.):

1. Zezwolił na usunięcie 47 sztuk drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej Nr [...] w km 2+646 - 12+845, stanowiącej własność Powiatu [...] zgodnie z wykazem zawartym w decyzji.

2. Umorzył postępowanie na usunięcie 6 sztuk drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej Nr [...] w km 2+635 – 5+670 z powodu wycofania ich z wniosku przez wnioskodawcę.

3. Nie zezwolił na usunięcie 4 sztuk drzew, zgodnie z wykazem zawartym w decyzji.

4. Nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

5. Określił termin usunięcia drzew do dnia 31 grudnia 2020 r. z wyłączeniem okresów lęgowych ptaków.

6. Nie naliczył opłaty za usunięcie drzew wymienionych w pkt 1.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania a następnie podał, że dopuścił jako dowód w sprawie ekspertyzę dendrologiczną M. S., stwierdzając jednocześnie, że ekspertyza ta została opracowana na zlecenie strony postępowania, z myślą pozostawienia w zasadzie wszystkich drzew do pielęgnacji. W ocenie organu opracowanie to nie może być uznane za obiektywne, na bazie którego można wydać właściwą decyzję.

Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 20 pkt 16 ustawy o drogach publicznych, do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymywanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew oraz krzewów. Zmiana związana z wprowadzeniem do ustawy pojęcia "zieleni przydrożnej" pozwala na ograniczenie obowiązków zarządcy drogi do pielęgnacji tylko takiego rodzaju zieleni, który znajduje się w pasie drogowym i służy bezpośrednio drodze. Zatem zarządca drogi zgodnie z ustawą o drogach publicznych ma utrzymywać drogę publiczną, ale nie ma obowiązku utrzymywać i konserwować wszystkich drzew rosnących w pasie drogowym.

Dalej organ I instancji stwierdził, że opinia eksperta przedstawiona na zlecenie strony nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., albowiem to organ administracji publicznej powołuje biegłego, a nie strona. O dowodzie z opinii biegłego można mówić, gdy właściwy organ zwraca się do osoby posiadającej wiadomości specjalne do wydania opinii. Złożona do akt sprawy ekspertyza dendrologiczna stanowi prywatną ekspertyzę na zlecenie strony. Zatem organ I instancji oparł się w całości na opinii biegłego powołanego w sprawie. Organ wskazał przy tym, że zlecił sporządzenie oceny dendrologicznej zgodnie z art. 84 k.p.a. osobie o właściwej specjalności w tej sprawie, a więc osobie kompetentnej. Mając na uwadze, iż Dyrektor [...] Parku Narodowego zarządził wycinkę drzew chorych i niebezpiecznych dla zdrowia i życia ludzi rosnących przy granicy z pasem drogowym drogi [...], w ocenie organu tym bardziej należało uznać za przekonującą opinię osoby o specjalności dendrologicznej odnośnie konieczności wycinki 47 sztuk drzew.

Organ I instancji wyjaśnił, że droga powiatowa [...] jest drogą turystyczną, po której w okresie od maja do września poruszają się dość licznie turyści, zarówno samochodami, motocyklami, rowerami jak i pieszo. Dlatego też należy zagwarantować bezpieczeństwo dla wszelkich osób korzystających z tej drogi.

Organ I instancji podał, że w trakcie oględzin nie stwierdzono występowania gatunków chronionych. Opinię w zakresie wycinki 47 drzew przedstawił biegły – dendrolog, który stwierdził, iż drzewa będące przedmiotem wycinki są w wysokim procencie zamarcia, są to w zasadzie samosiewy i stwarzają zagrożenie dla osób poruszających się po drodze. Biegły przedstawił stanowisko do każdego drzewa objętego zgodą na wycinkę. Stanowisko to zawarte jest w załączniku do protokołu z oględzin w kolumnie - opis drzewa.

Następnie organ I instancji przedstawił charakterystykę wszystkich drzew, na wycinkę których wyrażono zgodę.

Dalej organ I instancji stwierdził, że umorzył postępowanie odnośnie zezwolenia na wycinkę 6 drzew, co wynika z protokołu oględzin, oraz odmówił wydania zezwolenia na wycinkę drzew o nr 161, 163 i 166, które posiadają dziuple i pozostają żywotne, ale w ograniczonym zakresie. Stanowisko to zawarto w protokole oględzin. Ponadto odmówił wydania zezwolenia na usunięcie drzewa o nr 282, które przeznaczono do pielęgnacji.

Organ I instancji wyjaśnił, że decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 108 k.p.a., ze względu na ochronę zdrowia i życia osób korzystających z drogi [...]. Organ wskazał przy tym, że otrzymał informacje o złamaniu się innych drzew w wyniku wichury. Powalone drzewa nie są wprawdzie w grupie drzew objętych zgodą na wycinkę w ramach decyzji, jednakże okoliczność ta wskazuje na zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, gdyż atrakcyjność wyremontowanej drogi [...] spowodowała znaczny wzrost liczby osób fizycznych, które w sposób turystyczno - rekreacyjny korzystają z tego odcinka drogi.

Organ I instancji stwierdził, że w postępowaniu wykonano art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., albowiem w pełni wyjaśniono stan faktyczny zgodnie z interesem społecznym i interesem obywateli, w sposób wyczerpujący rozpatrzono materiał dowodowy, jak również udowodniono potrzebę wycięcia 47 drzew w pasie drogi [...]. Organ zaznaczył, że zdecydowana większość tych drzew znajduje się w rowie przydrożnym uniemożliwiając właściwe utrzymanie drogi.

Organ I instancji podkreślił, że wyrażając zgodę na wycinkę, istotnym elementem była zgoda Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w [...], który stwierdził, iż w uzgodnieniu z [...] Parkiem Narodowym, wycięte drzewa na terenie [...] Parku Narodowego mogą zostać zeskładowane na działkach obok miejsc ścięcia i stanowić będą wartościowy materiał organiczny dla saprobiontów.

Organ I instancji stwierdził, że przedsięwzięcie nie będzie potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Usunięcie wskazanych drzew nie wpłynie negatywnie na integralność obszarów Natura 2000, nie pogorszy stanu siedlisk przyrodniczych, ani nie wpłynie negatywnie na gatunki będące przedmiotem ochrony obszarów Natura 2000.

Organ I instancji wskazał ponadto, że działając na podstawie art. 83a ust. 2a, 3 i 4 u.o.p. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], Wydziału Spraw Terenowych I w [...] oraz Dyrekcji [...] Parku Narodowego o uzgodnienie niniejszego zezwolenia. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w [...], Wydział Spraw Terenowych I w [...] nie sprzeciwiła się odnośnie wycinki 47 sztuk drzew, wydając zgodę milczącą. Dyrektor [...] Parku Narodowego w piśmie z dnia 8 stycznia 2020 r. stwierdził, iż działki nr 293/17 w K., nr 89 w Ż. i nr 92/4 w G. stanowiące drogę powiatową [...] znajdujące się w granicach [...] Parku Narodowego - nie są objęte ochroną krajobrazową. Zatem mając na uwadze art. 83a ust. 3 u.o.p. wniosek ten nie podlega procedurze uzgodnieniowej.

Organ I instancji zwrócił uwagę, że Dyrektor [...] Parku Narodowego wniósł o rozważenie wystąpienia do właściwego ministra o wydanie zezwolenia na odstępstwo od zakazów określonych w art. 15 u.o.p. Dokonując analizy w tym zakresie organ I instancji stwierdził, że zakazy, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1-27 u.o.p. nie odnoszą się do wycinki drzew w pasie drogowym drogi powiatowej [...].

Organ zauważył, iż zgodnie z § 3 pkt 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1994 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego, w zarząd Parku nie przechodzą nieruchomości Skarbu Państwa będące w dniu wejścia w życie rozporządzenia w zarządzie między innymi Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...] oraz grunty zajęte pod drogi publiczne. Oznacza to, że droga powiatowa [...] nie pozostaje w zarządzie [...] Parku Narodowego, a zatem w sprawie wycinki drzew nie jest wymagane zezwolenie Ministra Środowiska o którym mowa w art. 15 ust. 3 u.o.p.

Stowarzyszenie [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając pkt 1, 4, 5, 6 decyzji. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie:

1) art. 96 ust. 1, ust. 2 pkt 4 oraz ust. 3 pkt 1-5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa środowiskowa), poprzez brak pełnego, zgodnego z prawem rozważenia, przed wydaniem decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew potencjalnego, znaczącego oddziaływania na obszary Natura 2000 (Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków [...] oraz Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk [...]);

2) art. 83 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 83a ust. 1 u.o.p., poprzez wydanie decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew, pomimo braku rzeczywistej przyczyny wydania wspomnianego zezwolenia, a także - na skutek przekroczenia granic uznania administracyjnego;

3) art. 33 ust. 1 u.o.p., poprzez wydanie decyzji, której wykonanie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszarów Natura 2000 (Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków [...] oraz Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk [...]), w tym w szczególności: pogorszy stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszary Natura 2000; wpłynie negatywnie na gatunki, dla których ochrony zostały wyznaczone obszary Natura 2000 lub pogorszy integralność obszarów Natura 2000 lub ich powiązań z innymi obszarami;

4) art. 86 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 u.o.p., poprzez brak naliczenia opłaty za usunięcie drzew, mimo że drzewa te nie zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, a także drzewa te nie zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego;

5) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej i jej gwarancji, brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także wadliwe uzasadnienie skarżonej decyzji;

6) art. 80 k.p.a. - poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonych dowodów, a w szczególności blankietową, lakoniczną i ogólnikową ocenę opracowania dendrologicznego dr inż. M. S.;

7) art. 75 k.p.a., poprzez instrumentalne przyznanie pierwszeństwa jednym dowodom (ekspertyzie uzyskanej przez organ z urzędu) i zupełne zdeprecjonowanie innych dowodów (ekspertyzy przedstawionej przez organizację społeczną);

8) art. 8 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady zaufania do organów państwa, a także jej gwarancji.

Również [...] wniosło odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc zarzuty:

- braku przeprowadzenia oględzin drzew wiosną b.r. - w celu uzyskania aktualnych danych o zajęciu drzew, których dotyczy decyzja przez gatunki chronione - nie tylko ptaków, lecz również innych zwierząt, a także roślin i grzybów,

- niewyjaśnienia, czy pas drogowy drogi powiatowej Nr [...] - na jej odcinku przebiegającym przez [...] Park Narodowy należy do tegoż parku narodowego i jaki rodzaj ochrony tam panuje, czy też położony jest wyłącznie w otulinie tego parku, jak stwierdził to organ I instancji w decyzji z dnia [...] października 2019 r.,

- braku rzetelnej, merytorycznej oceny dokumentu prywatnego, sporządzonego przez dr inż. M. S. i dostarczonego do akt sprawy przez jednego z uczestników postępowania,

- niepełnego rozstrzygnięcia decyzji, gdyż nie wskazano w nim, jak również w uzasadnieniu decyzji, w jakim terminie trwa okres lęgowy ptaków, w którym zaskarżone decyzja nie dopuszcza usunięcia omawianych drzew.

Po rozpoznaniu odwołań organ odwoławczy działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 2 k.p.a., decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że odwołania zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego normujących kwestie związane z uzyskaniem zezwolenia na usunięcie drzew z terenu nieruchomości.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w dalszym ciągu nie przeprowadził w sposób należyty postępowania dowodowego, dzięki któremu można byłoby uznać, iż wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne zostały ustalone w sposób nie budzący wątpliwości.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stanowią przepisy u.o.p.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p., usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zgodnie natomiast z art. 83a ust. 1 u.o.p., zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.

Zezwolenie na usunięcie drzewa w pasie drogowym drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 83a ust. 2a u.o.p.).

Organ właściwy do wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 2a i 3, niezwłocznie przekazuje do uzgodnienia projekt zezwolenia wraz z aktami sprawy, w tym dokumentację fotograficzną drzewa lub krzewu (art. 83a ust. 4 u.o.p.).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązkiem właściwego organu administracji publicznej orzekającego w indywidualnej sprawie zainicjowanej wnioskiem opartym o przepis art. 83 ust. 1 u.o.p. jest wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy tak, aby rozstrzygnięcie pozostawało w zgodzie nie tylko z przepisami proceduralnymi i konkretnym przepisem prawa materialnego, ale aby jednocześnie uczyniło zadość podstawowemu zadaniu ochrony przyrody, którym jest troska o zachowanie oraz zrównoważone użytkowanie zasobów środowiska przyrodniczego.

Organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca w Rozdziale 4 u.o.p. zatytułowanym "Ochrona terenów zieleni i zadrzewień" zawarł ustawowe wymogi związane z realizacją celów ochrony przyrody w odniesieniu do terenów zieleni i zadrzewień. Między innymi określone zostały materialnoprawne warunki dopuszczalności usunięcia drzew i krzewów z terenów nieruchomości, przesłanki przedmiotowe i podmiotowe udzielenia przez właściwy organ zgody na takie usunięcie, warunki formalne wniosku o wydanie zezwolenia i wyłączenia przedmiotowe.

Z powyższych przepisów wynika, iż wycięcie drzew lub krzewów z terenu konkretnej nieruchomości w świetle art. 83 ust. 1 u.o.p. wiąże się z koniecznością uzyskania od właściwego organu stosownego zezwolenia udzielanego na wniosek posiadacza nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja zezwalająca bądź też odmawiająca wyrażenia zgody na wycięcie drzew, wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że jej wydanie winno być oparte o przeprowadzone postępowanie administracyjne i wynikające z niego ustalenia. Innymi słowy, wniosek określonego podmiotu o zezwolenie na usunięcie drzew z nieruchomości winien być wszechstronnie rozważony i to zarówno w kontekście interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego.

Organ odwoławczy wskazał, że powyższe ustalenia uzasadniają stwierdzenie, że ustawodawca pozwala odstąpić od zasady nakazującej chronić drzewa przed wycięciem, w przypadkach szczególnych, jeżeli wymaga tego uzasadniony interes wnioskodawcy. Nie tylko na organie, ale także na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania przyczyn wskazujących na zasadność zastosowania tego odstępstwa, co wynika z przepisów określających wymogi formalne wniosku. Rola organu sprowadza się do rozważenia czy podana przyczyna jest bardziej istotna niż wartości związane z ochroną zadrzewienia. Nie tylko w przypadku decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy organ poddany jest opisanym wyżej obowiązkom. Także w przypadku decyzji negatywnej, czyli decyzji o odmowie wydania zezwolenia, winien on w sposób przekonujący przedstawić powody takiego sposobu załatwienia sprawy, poprzez wykazanie, że określone we wniosku przyczyny usunięcia drzewa nie są wystarczająco wyjątkowe na tle ustawowej zasady ochrony drzew.

Organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, organ I instancji zaskarżoną decyzją zezwolił na usunięcie 47 sztuk drzew, bowiem są one w wysokim procencie zamarcia, są to w zasadzie samosiewy i stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa osób poruszających się po drodze, natomiast odmówił zezwolenia na usunięcie 4 sztuk drzew, które posiadają dziuple, pozostają żywotne w ograniczonym zakresie, bądź przeznaczono do pielęgnacji i umorzył postępowanie odnośnie 6 drzew, w związku z wycofaniem wniosku na ich usunięcie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.).

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania organ pozyskał dokumenty potwierdzające, iż J. G. posiada niezbędne kompetencje do udziału w postępowaniu w charakterze biegłego, jak również na mapie załączonej do wniosku zaznaczone zostało położenie drzewa nr 188.

Organ odwoławczy stwierdził jednak, że w dalszym ciągu organ I instancji nie dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, polegającej na ocenie wartości dowodowej poszczególnych dowodów w sprawie i zawartości merytorycznej tych dowodów. Na konieczność dokonania takiej oceny organ odwoławczy wskazywał w decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. Organ I instancji winien był ocenić, samą w sobie, przedłożoną przez jedną ze stron "Ekspertyzę dendrologiczną drzew metodą VTA" sporządzoną przez architekta krajobrazu arborystę dr inż. M. S., jak i w powiązaniu z ekspertyzą powołanego przez organ biegłego J. G. Zdaniem organu odwoławczego, nie jest wystarczające stanowisko organu, iż opracowanie dendrologiczne dr inż. M. S. zostało opracowane na zlecenie strony postępowania z myślą pozostawienia w zasadzie wszystkich drzew do pielęgnacji, zatem nie może być obiektywne, na bazie którego można wydać właściwą decyzję. Nawet jeżeli sporządzona na zlecenie strony ekspertyza nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., to stanowi dowód w sprawie podlegający ocenie przez organ w toku prowadzonego postępowania. Analiza treści decyzji wykazuje, iż oceny takiej nie dokonano. Organ I instancji powinien zatem ocenić przedłożony dowód i odnieść się do twierdzeń w nim zawartych w odniesieniu do opinii sporządzonej na zlecenie organu, a nie ograniczyć się do arbitralnego stwierdzenia, iż opracowanie nie może być obiektywne, nie jest opinią biegłego, stanowi prywatną ekspertyzę, zatem organ opiera się w całości na opinii powołanego przez niego biegłego.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn odmówienia innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu faktycznym organ administracji publicznej powinien zatem dokładnie wskazać podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności uzasadnić, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe. Wszelkie niejasności, które ujawnią się przy zestawieniu podstawy faktycznej decyzji z materiałem procesowym, muszą budzić uzasadnioną wątpliwość, czy ustalenie podstawy faktycznej nastąpiło prawidłowo.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji winien również rozważyć, jak wskazywał to Dyrektor [...] Parku Narodowego, wystąpienie do ministra właściwego do spraw środowiska o wydanie zezwolenia na odstępstwa od zakazów o których mowa w art. 15 ust. 1 u.o.p. (tj. zakazów obowiązujących na terenie parków narodowych i rezerwatów przyrody). Jak wynika bowiem z akt sprawy, działki na których rosną drzewa objęte wnioskiem, znajdują się w granicach [...] Parku Narodowego. Przywołany natomiast w decyzji § 3 pkt 1 - 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] listopada 1994 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego, określa nieruchomości Skarbu Państwa, które nie przechodzą w zarząd Parku, a nie określa obszarów parku narodowego na których nie jest wymagane zezwolenie Ministra Środowiska, o którym mowa w art. 15 ust. 3 u.o.p. Innymi słowy fakt, że nieruchomości nie przeszły w zarząd Parku, nie jest tożsame z tym, że nieruchomości te nie wchodzą w obszar [...] Parku Narodowego.

Organ odwoławczy stwierdził, że analiza akt niniejszej sprawy oraz treści zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że kwestionowana decyzja została ponownie wydana co najmniej przedwcześnie, oraz w dalszym ciągu bez pełnego ustalenia stanu faktycznego i przeanalizowania wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszym postępowaniu organ I instancji nadal nie przeprowadził wnikliwego postępowania wyjaśniającego zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. Organy administracji publicznej obowiązane są - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a. - podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Oznacza to, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając rozstrzygniecie (decyzję) organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 k.p.a., na co organ odwoławczy wskazywał już wcześniej, a czego w niniejszym przypadku ponownie zabrakło.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja wydana została bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia. Stosownie do powyższych przepisów, organ administracji zobowiązany jest bowiem zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, podejmując wszelkie kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Wobec powyższych okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy i wydanie odpowiadającej prawu decyzji wymaga usunięcia wskazanych uchybień w ponownie przeprowadzonym postępowaniu. Organ odwoławczy nakazał, aby w toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji wyjaśnił wskazane wyżej uchybienia i po ponownym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału oraz po przeprowadzeniu postępowania, wydał stosowne rozstrzygnięcie, w którym zostanie zawarte wyjaśnienie podjętego rozstrzygnięcia. Wskazane wyżej uchybienia nie mogą być usunięte w toku postępowania odwoławczego, bowiem w ten sposób doszłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 k.p.a.

Skarżący wniósł sprzeciw od powyższej decyzji zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

- art. 138 § 2 k.p.a., przez jego nieuprawnione zastosowanie i bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy,

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego nieuprawnione niezastosowanie i nie wydanie decyzji określonej w tym przepisie oraz nieumorzenie postępowania pierwszej instancji w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość,

- art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego nieuprawnione niezastosowanie i nie wydanie decyzji określonej w tym przepisie oraz nieumorzenie postępowania odwoławczego z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W oparciu o powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący stwierdził, że organ I instancji przeprowadził - zgodnie z wytycznymi przekazanymi przez organ odwoławczy - dowód z opinii biegłego do spraw dendrologii – J. G., posiadającego wymagane kompetencje do wydania opinii w niniejszej sprawie i orzekł zgodnie ze wskazaniami w niej zawartymi, do której to opinii wszystkie strony mogły składać zastrzeżenia. Wobec powyższego nieprawidłowe są twierdzenia organu odwoławczego, jakoby organ I instancji nie dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego poszczególnych dowodów w sprawie i zawartości merytorycznej tych dowodów. Pomimo tego, że organ odwoławczy wskazał, że opinia przedłożona przez jedną ze stron została wydana przez architekta krajobrazu arborystę dr inż. M. S., a nie dendrologa - co świadczy o braku wymaganej wiedzy po stronie osoby sporządzającej w/w opinię, to jednakże zakwestionował, iż organ I instancji nie ustosunkował się do treści w/w opinii. Skoro opinia ta została sporządzona przez osobę nie posiadającą odpowiednich uprawnień, to nie może ona zakwestionować twierdzeń zawartych w opinii profesjonalnego biegłego dendrologa. Wobec powyższego w ocenie skarżącego nieprawdziwe i niezgodne ze stanem faktycznym są twierdzenia organu odwoławczego, jakoby organ I instancji nie przeprowadził należycie postępowania wyjaśniającego, oraz jakoby jego decyzja była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy.

Skarżący nadmienił, że z treści art. 138 § 2 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zwrot normatywny "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest zwrotem ocennym. Stwierdzenie to jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W sytuacji gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a. (a tak w ocenie skarżącego jest w niniejszej sprawie, bowiem organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji powołuje się jedynie na brak odpowiedniej oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy), to również braki dowodowe nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero gdy wykazane zostanie, że prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a. okaże się niewystarczające (co w niniejszej sprawie nie nastąpiło), należy uchylić zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji oraz przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Art. 136 k.p.a. uprawnia bowiem organ odwoławczy do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy z tego obowiązku się nie wywiązał. Wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2846/12 oraz z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2146/18.

Z tych przyczyn w ocenie skarżącego brak było podstaw do wydania, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzji kasatoryjnej. Organ I instancji prawidłowo bowiem przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonując prawidłowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Twierdzenie zatem organu odwoławczego o naruszeniu przez organ I instancji przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. skarżący wskazał, że decyzji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Rygor ten nie został wstrzymany przez organ odwoławczy na podstawie art. 135 k.p.a., pomimo tego, że organ ten miał taką możliwość. W związku z nałożeniem rygoru natychmiastowej wykonalności, skarżący przystąpił do wycinki drzew zgodnie z wydanym zezwoleniem. O fakcie wniesienia odwołania od w/w decyzji skarżący dowiedział się już po skonsumowaniu w/w decyzji i dokonaniu określonej w tej decyzji wycinki. Oznacza to, iż w momencie rozstrzygania odwołań od decyzji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], drzewa objęte przedmiotowym zezwoleniem zostały już wycięte. W momencie wydawania zaskarżonej decyzji nie istniał zatem już przedmiot sprawy (sprawa wycinki drzew), a organ odwoławczy - w przypadku uznania zasadności odwołań od w/w decyzji - stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji w całości. Postępowanie to stało się bowiem bezprzedmiotowe i zniknęła causa do jego prowadzenia.

W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jego oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 2a w zw. z art. 64a p.p.s.a. sądy administracyjne rozpoznają sprzeciwy od decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatoryjnej ocenia – co do zasady – jedynie zachowanie przesłanek wydania tego rodzaju decyzji (art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a.), jednakże zgodnie z treścią art. 64b § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest on związany granicami sprzeciwu, w tym podniesionymi zarzutami. Oznacza to, że sąd jest uprawniony do uwzględnienia sprzeciwu także z przyczyn niewskazanych w powyższym środku zaskarżenia.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzja organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. o uchyleniu decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2020 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zwrot normatywny "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest zwrotem ocennym. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie to jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (tak np. NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r., II OSK 2846/12). W sytuacji gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., braki dowodowe postępowania pierwszej instancji nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero w razie bezspornego wykazania, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. prowadziłoby w istocie do konieczności zastąpienia w całości organu pierwszej instancji albo przeprowadzenia po raz pierwszy postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, zastosowanie kompetencji kasatoryjnej w świetle przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. może być uznane za uzasadnione. Nie są zatem wystarczające ustalenia organu odwoławczego, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do określonych naruszeń prawa procesowego. Konieczne jest bowiem ścisłe wykazanie, że naruszenia te dotyczą nie tylko istotnych okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy, których ustalenie warunkuje prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego, lecz także, że organ odwoławczy nie jest w stanie sanować powyższych uchybień lub uzupełnić materiał dowodowy na podstawie art. 136 k.p.a. bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. W przypadku gdy organ odwoławczy dochodzi do przekonania o konieczności wydania decyzji kasatoryjnej, winien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., lecz również wskazać, dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. Ocena organu w tym zakresie powinna zaś znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Wskazanie w uzasadnieniu okoliczności wyczerpujących przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., a także wyjaśnienie przyczyn niezastosowania art. 136 k.p.a., służy wypełnieniu dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., określającego wymogi dla uzasadnienia faktycznego decyzji oraz realizacji wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania (tak np. NSA w wyroku z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 1086/14). Brak precyzyjnego i przekonującego wykazania powyższych przesłanek oraz wydanie decyzji kasatoryjnej są równoznaczne z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Należy również przypomnieć, że wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. Podkreślić bowiem należy, że organ odwoławczy, w przeciwieństwie do sądu administracyjnego, jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę.

Ponadto, jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 7 lipca 2020 r., II SA/Rz 523/20, wbrew kategorycznemu brzmieniu art. 64e p.p.s.a. kontrola legalności decyzji kasatoryjnej obejmuje nie tylko ocenę zachowania przesłanek jej wydania (art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a.), lecz także badanie i ocenę wykonania przez organ odwoławczy kompetencji do wskazania okoliczności, jakie powinny zostać wzięte pod uwagę przez organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a.), oraz kompetencji do określenia wytycznych w zakresie wykładni przepisów prawa, które mogą zostać zastosowane w sprawie (art. 138 § 2a k.p.a.). Naruszenie art. art. 138 § 2a k.p.a. ma miejsce także wtedy, gdy organ odwoławczy – uprzedzając rozważania i oceny prawne organu pierwszej instancji lub je uzupełniając – wyraża pogląd interpretacyjny lub oceny prawne, które w ocenie sądu administracyjnego są błędne i które z racji przyjęcia formy wytycznych dla organu pierwszej instancji mogą przeniknąć do dalszego postępowania, skutkując wydaniem wadliwych decyzji w kolejnym toku instancji.

Odnosząc powyższe uwagi do ustaleń i uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, należy stwierdzić, że organ ten naruszył w sposób bezpośredni przesłanki z art. 138 § 2 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach jest zupełny, kompletny i wystarczający do tego, aby ustalony stan faktyczny sprawy zestawić z regulacją prawa materialnego, która stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew znajdujących się w pasie drogowym.

Powyższa ocena jest konsekwencją następujących przesłanek, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu.

Po pierwsze, wbrew wątpliwościom i ocenom organu odwoławczego (s. 5 zaskarżonej decyzji), w sprawie nie zachodzi konieczność prowadzenia dalszych ustaleń w zakresie okoliczności związanych z położeniem spornych drzew w granicach obszaru [...] Parku Narodowego. W piśmie z dnia 8 stycznia 2020 r. Dyrektor [...] Parku Narodowego jednoznacznie stwierdził, że działki nr 293/17 (K.) i 92/4 (G.), stanowiące drogę powiatową nr [...], znajdują się w granicach [...] Parku Narodowego, jednak nie są objęte ochroną krajobrazową. Zgodnie natomiast z art. 83a ust. 3 u.o.p. jedynie zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu na obszarach objętych ochroną krajobrazową w granicach parku narodowego albo rezerwatu przyrody wydaje się po uzgodnieniu odpowiednio z dyrektorem parku narodowego albo regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. W związku z tym Dyrektor Parku prawidłowo nie zajął stanowiska w przedmiotowej sprawie w formie postanowienia. Z kolei zastrzeżenie zawarte w piśmie Dyrektora Parku co do rozważenia konieczności wystąpienia przez właściwy organ na podstawie art. 15 ust. 3 u.o.p. do ministra właściwego do spraw środowiska o wydanie zezwolenia na odstępstwa od zakazów, o których mowa w art. 15 ust. 1 u.o.p., dotyczy etapu wykonywania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew lub krzewów, jeśli w procesie usuwania tego rodzaju zieleni mogłoby dojść do zakłócenia lub niszczenia różnych form bytowania zwierząt znajdujących się na terenie parku narodowego (zob. np. art. 15 ust. 1 pkt 3 u.o.p.) lub naruszenia innych zakazów wskazanych w art. 15 ust. 1 u.o.p.

Po drugie, nie są uzasadnione zastrzeżenia organu odwoławczego w zakresie niedokonania oceny dowodowej opinii biegłego dendrologa (k. 386 i n. akt administracyjnych) w świetle ustaleń zawartych w dokumencie prywatnym sporządzonym przez specjalistę z zakresu architektury krajobrazu i arborystyki (k. 441 akt administracyjnych). Organ pierwszej instancji prawidłowo bowiem stwierdził, że powyższy dokument (tzw. prywatna ekspertyza) nie może być bezpośrednim źródłem ocen specjalistycznych dla organu orzekającego w sprawie. Jakkolwiek więc nie jest wykluczone, że tego rodzaju prywatna ekspertyza może podważyć wiarygodność opinii biegłego lub wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej prawidłowości lub rzetelności, to jednak ze względu na zróżnicowanie zakresów specjalistycznych ocen opinii dendrologicznej i prywatnej ekspertyzy arborystycznej w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do dokonywania tego rodzaju weryfikacji. Ponadto nawet jeśli organ odwoławczy dostrzegł potrzebę dokonania porównania określonych ustaleń lub wniosków wynikających z obydwu dokumentów celem oceny wiarygodności lub mocy dowodowej opinii biegłego, to jako organ zobowiązany co do zasady do merytorycznego orzekania w administracyjnym toku instancji mógł i powinien dokonać samodzielnej i ostatecznej oceny opinii dendrologicznej.

Po trzecie, sygnalizowane przez organ odwoławczy problemy niepełnej oceny prawnej dokonanych ustaleń faktycznych, jak również uzupełnienia uzasadnienia prawnego i faktycznego rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji (s. 5-6 zaskarżonej decyzji) mogą zostać uzupełnione w drugiej instancji. Wobec wyczerpujących ustaleń faktycznych nie ma przeszkód, aby organ odwoławczy dokonał ostatecznej subsumpcji i ustalenia konsekwencji prawnych stanu faktycznego sprawy.

Po czwarte, trzeba przypomnieć, że organ odwoławczy zastosował w przedmiotowej sprawie wyjątkową i obwarowaną szeregiem ograniczeń kompetencję orzekania kasatoryjnego już po raz trzeci (poprzednie decyzje kasatoryjne zostały wydane [...] lutego 2019 r. i [...] listopada 2019 r.). W tej sytuacja dalsze wykonywanie tego rodzaju kompetencji może być oceniane jako prowadzące do jej procesowego nadużycia.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151a § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.