Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 330/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 pkt 21, art. 83 ust. 1 i ust. 5, art. 85 ust. 1 i  ust. 2 pkt 2, art. 88 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1945
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
article: art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 145 par. 3, art. 200, art. 205 par. 2 i art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Wspólnoty W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję D. Z. D. i T. w K. z dnia [...] r. Nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne w sprawie, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej W. W. G. przy ul. Z. w K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] Dyrektor Zarządu Dróg i Transportu w K. powołując się na art. 5 pkt 26 a, 26 b, art. 83 b ust.1, art. 84 ust.1, art. 85 ust. 1, ust. 2, ust. 4b, art. 88 ust.1 pkt 3 ust. 2, ust.4-6, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r., poz. 55, dalej przywoływanej jako "u.o.p."), w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usuwanie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r, poz. 1330, dalej przywoływanym jako "rozporządzenie") oraz art. 104, art. 189a § 1, art. 189b, art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej przywoływanej jako "k.p.a."), nałożył administracyjna karę pieniężną w wysokości [...] zł na Wspólnotę Właścicieli Garaży przy ul. Zubrzyckiego w K. (dalej jako: "strona skarżąca", strona odwołująca się", bądź "Wspólnota") za zniszczenie dwóch sztuk drzew gatunku śliwa ałycza rosnących na terenie działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., będącej w posiadaniu Wspólnoty.

Wydanie powyższej decyzji miało miejsce w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] listopada 2018 r. organ, po odebraniu zgłoszenia mieszkańców ul. [...] dotyczącego prawdopodobnej wycinki bez zezwolenia drzew i krzewów z terenu działki nr [...] obr. [...] w K. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.

W toku prowadzonego postępowania, na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2018 r. dowodu z oględzin, organ ustalił, że prace wycinkowe zostały przeprowadzone w listopadzie 2018 r., a ich zakres obejmował wycinkę dwóch drzew owocowych i przycinkę krzewów. Wycinka została uchwalona uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., podjętą przez Wspólnotę [...] z Zarządcą, którym jest A. M., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Zarządzanie Nieruchomościami A. M. z siedzibą przy ul. [...] w K. i dodatkowo omówiona na zebraniu sprawozdawczym Wspólnoty [...] z Zarządcą w marcu 2018 r. Wycinka oraz przycinka drzew i krzewów związane były z uporządkowaniem terenu wokół garaży. Drzewa i krzewy rosły na terenie pomiędzy garażami, a drogą wewnętrzną przy ul. [...] w K..

Z udziałem przedstawicieli strony pomierzono wielkość rzutu poziomego krzewów i najmniejszą średnicę pozostałych po wycince pni drzew. Ustalono, że pozostałe po wycince pnie drzew mają następujące średnice: nr 1 - ma trzy zrośnięte pnie o obwodzie mierzonym na wysokości 5 cm - 158 cm i o średnicy pnia mierzonej w najwęższym miejscu wynoszącej 24 cm; nr 2 - dwupniowe, o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 5 cm - 135 cm i o średnicach pni mierzonych w najwęższym miejscu - 17 cm i 22 cm.

Podczas oględzin określono również prawdopodobne powierzchnie pokryte krzewami ozdobnymi rosnącymi na przedmiotowym terenie i ustalono, że nie przekraczały one 25 m˛, co oznacza, że ich usunięcie nie wymagało uzyskania zezwolenia, stosownie do obowiązujących przepisów ww. ustawy o ochronie przyrody.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ uznał, że na terenie działki nr [...] obr. [...] w K. dokonano wycinki dwóch drzew gatunku śliwa ałycza oraz krzewów ozdobnych. Ze względu na brak możliwości udowodnienia przez organ w sposób niebudzący wątpliwości, że wycięte krzewy przekraczały powierzchnię 25 m˛, organ odstąpił od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za ich usunięcie.

Po uznaniu, że odpowiedzialną za wycinkę dwóch drzew bez zezwolenia jest Wspólnota [...] przy ul. [...] I instancji decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] nałożył na ww. Wspólnotę administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Od powyższej decyzji Wspólnota wniosła odwołanie, zarzucając m.in., że organ nie dokonał oceny żywotności drzew oraz bezzasadnie podważył dokonane przez pracowników ZDiT w K. określenie gatunku przedmiotowych drzew.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu wyjaśnienia czy drzewa miały charakter owocowy, czy ozdobny, co może potwierdzić opinia specjalisty dendrologa. Ponadto organ powinien ustalić w sposób niebudzący wątpliwości gatunek usuniętych drzew, a także wyjaśnić kwestię podnoszoną przez stronę, że drzewa nie zostały wycięte, skoro dalej rosną i mają pnie o wysokości ponad 80 cm.

W związku z powyższym w dniu [...] września 2019 r. odbyły się oględziny z udziałem biegłego, na podstawie których sporządził on stosowną ekspertyzę. Zgodnie z przedstawioną ekspertyzą dendrologiczną przedmiotowe drzewa należą do gatunku śliwa ałycza, tj. rośliny uprawianej jako gatunek ozdobny. Ponadto, organ stwierdził, że teren działki nr [...] obr. [...] w K., na którym rosły sporne drzewa, należy uznać za teren zieleni. Jednocześnie organ, powołując się na treść art. 87a ust. 5 ustawy o ochronie przyrody uznał, że drzewa zostały zniszczone, bowiem zniszczenie drzewa - to usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, a przedmiotowe drzewa zostały pozbawione koron w 100%. W świetle powyższego kara administracyjna za zniszczenie drzew powinna być nałożona na posiadacza nieruchomości, na której rosły drzewa, bowiem prac na przedmiotowych drzewach dokonano na zlecenie Wspólnoty, za jej wiedzą i zgodą, co zdaniem organu I instancji wynika jednoznacznie z zebranego materiału dowodowego.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...] nałożył na W. K. administracyjną karę pieniężną za zniszczenie dwóch drzew gatunku śliwa ałycza w wysokości [...] zł.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem wspólnota w dniu [...] listopada 2019 r. złożyła odwołanie od wydanej decyzji, w którym zarzuciła, że nie wyjaśniono, kto dostarczył organowi materiał zdjęciowy, stanowiący podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego. Nie ustalono, czy doszło do zniszczenia drzew, czy krzewów. Ponadto strona zarzuciła, że sporządzona na zlecenie organu ekspertyza jest bezwartościowa, a także brak jest danych kto i kiedy pomierzył sporne drzewa. Nie wyjaśniono też dlaczego wystąpiły tak znaczne różnice w wysokości wymierzonej kary pieniężnej za wycinkę bez zezwolenia oraz za zniszczenie drzew.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania i przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego w decyzji z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] uznało, że i tym razem decyzja organu I instancji podlega uchyleniu celem wyjaśnienia przede wszystkim powodów wzrostu wysokości nałożonej kary za zniszczenie drzew oraz na jakiej podstawie obiekt roślinny został uznany za drzewo.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji została wydana kolejna decyzja z dnia [...] sierpnia 2020 r. o wymierzeniu kary pieniężnej za zniszczenie dwóch drzew w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu tej decyzji Organ I instancji wyjaśnił między innymi, że w przedmiotowej sprawie dwa zniszczone obiekty roślinne, to rośliny wieloletnie. Drzewo nr 1 ma trzy zdrewniałe pędy główne i miało gałęzie tworzące koronę, której 100% usunięto podczas cięć przeprowadzonych na zlecenie Wspólnoty w 2018 r., natomiast drzewo nr 2 ma jeden zdrewniały pęd główny, który rozwidla się na dwa zdrewniałe pędy główne i również miało gałęzie tworzące koronę, której 100% usunięto w wyniku cięć wykonanych w 2018 r. na zlecenie Wspólnoty.

Organ podał, że przedmiotową ekspertyzę wykonała M. B.-K. wraz z mężem K. K., który podobnie jak biegła, jest absolwentem Akademii Rolniczej w S. i ma kilkunastoletnie doświadczenie w pracy przy drzewach. Celem sporządzenia ekspertyzy było określenie gatunku zniszczonych drzew i taki cel został zrealizowany. Odnośnie określenia gatunku zniszczonych drzew, organ wyjaśnił, że biegły dokonał tego w oparciu o oględziny w terenie, własną wiedzę i o fachową literaturę dendrologiczną. Na podstawie szczegółowej analizy biegły stwierdził, że oba zniszczone drzewa są gatunku śliwa wiśniowa (ałycza) - Prunus cerasifera (Prunus divaricata Ledeb ). Mimo, że gatunek ten może występować jako wysoki krzew lub niskie drzewo, to z ww. wyjaśnień, szkiców i fotografii jednoznacznie wynika, że w analizowanej sprawie obydwie sztuki ałyczy miały formę drzewa i dlatego organ naliczył administracyjną karę pieniężną w odniesieniu do drzew, a nie do krzewów.

Wobec powyższego organ uznał powyższą ekspertyzę biegłego za wiarygodny dowód w sprawie.

Odnosząc się do zarzutu Wspólnoty, że przedmiotowe śliwy stanowią drzewa owocowe, organ I instancji wyjaśnił, że jak wynika z literatury dendrologicznej, ałycze są gatunkiem coraz częściej zdziczałym, stosowanym przede wszystkim w szkółkach jako podkładki oraz jako wysokie, nieformowane żywopłoty - ostoja dla ptaków. Jako drzewo owocowe uprawiany jest inny gatunek - śliwa domowa (Prunus domestica L.) - jako efekt krzyżowania m. in. śliwy ałyczy z innymi gatunkami. Śliwa ałycza stanowi więc niejako gatunek wyjściowy do tworzenia innych gatunków.

Organ dodatkowo zauważył, że nawet gdyby sporne drzewa były drzewami owocowymi i zostałyby usunięte bez zezwolenia lub zniszczone, organ administracji i tak nałożyłby za to administracyjną karę pieniężną, bowiem zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody, nie wymaga się uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni. Oznacza to, że nawet na usunięcie drzew owocowych rosnących na terenach zieleni (a na takim terenie zdaniem organu rosły zniszczone drzewa), wymagane jest uzyskanie zezwolenia, stosownie do art. 83 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o ochronie przyrody, zatem za usunięcie bez zezwolenia, zniszczenie lub uszkodzenie takich drzew nakładana jest stosowna kara administracyjna.

Odnośnie zarzutu strony, że brak jest w wydanej decyzji informacji, kto i kiedy pomierzył sporne drzewa, celem wyjaśnienia wszelkich wątpliwości organ wyznaczył termin przeprowadzenia dowodu z ponownych oględzin drzew, aby w obecności przedstawicieli strony dokonać ponownych pomiarów drzew. W dniu [...] czerwca 2020 r. dokonano z udziałem przedstawiciela strony oględzin i pomiarów dwóch spornych drzew gatunku śliwa ałycza. Pomiarów dokonano za pomocą narzędzi pomiarowych (taśmy pomiarowe, średnicomierz) z odpowiednimi atestami.

W protokole wpisano, że drzewo dwupniowe ma obwody pni poniżej miejsca cięcia wynoszące 67 cm i 81 cm, natomiast drzewo zrośnięte z trzech pni ma obwód wynoszący 55 cm poniżej miejsca cięcia. W związku z tym, że w trakcie analizowania materiałów dowodowych organ stwierdził nieścisłość w pomiarze obwodu pnia drzewa zrośniętego z trzech pni, wykonanym w dniu [...] czerwca 2020 r. (w protokole z dnia [...] czerwca 2020 r. wpisano wartość 55 cm, podczas gdy wartość podana na podstawie wcześniejszych pomiarów wyniosła 160 cm), wobec tego, aby pomiar ten, stanowiący podstawę naliczenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew, nie budził żadnych wątpliwości, organ zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. wyznaczył termin kolejnych oględzin drzew na dzień [...] sierpnia 2020 r. Kolejne oględziny potwierdziły, że na terenie działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. znajdują się dwa drzewa gatunku śliwa ałycza: o dwóch pniach o obwodach pni poniżej miejsca cięcia wynoszących 67 cm i 81 cm i o średniej wysokości pni 85 cm i 85 cm; o trzech zrośniętych pniach o obwodzie poniżej miejsca cięcia wynoszącym 154 cm i o średniej wysokości pnia 63 cm. Do pomiarów użyto taśmy mierniczej miękkiej ze stosownym atestem, wykonano dokumentację fotograficzną. Strona nie stawiła się na oględzinach, mimo prawidłowego zawiadomienia.

Odnośnie wyjaśnienia rozbieżności w wysokości kar pieniężnych nałożonych pierwotnie za usunięcie drzew bez zezwolenia, a potem za ich zniszczenie, organ podał, że różnice w sposobie obliczania administracyjnych kar pieniężnych w powyższych sytuacjach wynikają z przepisów ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55 ze zm.). Różnica w wielkości obliczonych obwodów pni drzew w wydanych decyzjach wynika z różnic w sposobie pomiaru, a następnie obliczania wielkości tych obwodów, stosownie do przepisów ustawy o ochronie przyrody. Inaczej oblicza się obwód pnia drzewa do naliczenia kary za wycinkę bez zezwolenia, inaczej zaś oblicza się obwód pnia drzewa do nałożenia kary za jego zniszczenie bądź uszkodzenie.

Do wyliczenia kary przyjęto średnice pni mierzone w najwęższym miejscu i wyniosły one odpowiednio: 24 cm (drzewo nr 1); 17 cm i 22 cm (drzewo nr 2). Stawki opłat za usunięcie drzew przyjęto zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1.330).

Decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2020 r. została także zaskarżona do organu odwoławczego. W odwołaniu Wspólnota przede wszystkim podkreśliła, że na mocy ostatniej decyzji została ukarana karą administracyjną pieniężną za zniszczenie dwóch szt. drzew gatunku śliwa ałycza, a do tej pory prowadzone było postępowanie w sprawie wycinki drzew i krzewów bez zezwolenia - decyzja z dnia [...] października 2019 r[...]. Wspólnota nie została zawiadomiona o zmianie trybu postępowania.

W ocenie Wspólnoty, budziły wątpliwości zarówno metody, jak i środki będące podstawą do wydania decyzji. Po raz kolejny nie wyjaśniono kto i dlaczego dostarczył organowi nieznany mieszkańcom wspólnoty materiał zdjęciowy. W dalszym ciągu nie stwierdzono bezspornie czy w sprawie mamy do czynienia z drzewami czy krzewami. Nikt nie sięgnął do początku nasadzeń, kiedy właściciele garaży sadzili tylko krzewy na wąskim pasie ziemi przy garażach. Nasadzeń przedmiotowych krzewów śliwy mirabelki dokonał E. M. w 1994 r. Na tym terenie nie było bowiem wystarczająco dużo miejsca na sadzenie drzew.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] uznało, że odwołanie Wspólnoty zasługuje uwzględnienie, jednak z innej przyczyny niż podnosiła strona.

Kolegium uwzględniło w całości stanowisko organu I instancji co do odpowiedzialności strony za przedmiotowy delikt administracyjny, jak i co wysokości kary pieniężnej, jednakże dostrzegło konieczność uchylenia decyzji w celu przeprowadzenia postępowania i wyjaśnienia czy regulacje zawarte w Dziale IV A Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie, czego organ w ogóle nie uczynił.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...]

Organ ponownie wskazał podstawy odpowiedzialności Wspólnoty [...] za zniszczenie dwóch drzew z terenu działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., jak i sposób wyliczenia kary pieniężnej. Dodatkowo organ podkreślił, że w sprawie nie ma zastosowania instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.

W ocenie organu I instancji zniszczenia zdrowych drzew dokonano za wiedzą i zgodą Wspólnoty, po podjęciu stosownej uchwały, po spotkaniach w terenie i uzgodnieniach z wykonawca prac. Zniszczone drzewa były w dobrej kondycji zdrowotnej, nie stanowiły żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi czy mienia. W sprawie nie wystąpiły także przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 189f § 1 k.p.a., ponieważ nie ma tu mowy o znikomej wadze naruszenia prawa. W wyniku zleconych przez Wspólnotę prac dwa drzewa zostały bezpowrotnie zniszczone, a nawet jeśli zachowają żywotność, ich pokrój już nigdy nie będzie taki jak przed zniszczeniem.

Wspólnota wniosła odwołanie od powyższej decyzji, nie zgadzając się z nałożeniem kary. Tym razem do odwołania dołączono ekspertyzę wykonaną na zlecenie Wspólnoty, której wynik jest inny, niż w ekspertyzie wykonanej na zlecenie organu. Zarzucono też, że organ nie przesłuchał świadków w sprawie, w szczególności osoby, która doniosła o zniszczeniu drzew, jak również E. M. na okoliczność dokonanych przez niego na tym terenie nasadzeń - krzewów śliwy mirabelki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 88 ust. 1 pkt 3 i art. 89 ust. 1 u.o.p. - utrzymało powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało przepisy art. 88 ust 1, art. 89 ust. 1 u.o.p i wskazało, że podziela stanowisko i argumentację organu I instancji zawartą w zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r.

Kolegium podkreśliło, że w ustawie o ochronie przyrody przyjęto zasadę, wedle której decyzje w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia mają charakter decyzji związanych, tzn. uznanie organu ogranicza się jedynie do etapu wyprowadzania wniosków z określonego stanu faktycznego sprawy. W przypadku wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne.

Odnosząc się zarzutów odwołania Kolegium podało, że nie uwzględniło argumentów przedstawionych przez stronę, ponieważ - w ocenie organu – stanowią one swoistą polemikę i zawierają wyłącznie subiektywne przekonanie na temat odpowiedzialności za zniszczenie drzew i podważenia wyliczenia z tego tytułu administracyjnej kary pieniężnej.

Kolegium wskazało, że organ I instancji wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z niebudzących zastrzeżeń dowodów. Dołączona do odwołania ekspertyza dendrologiczna z grudnia 2020 r., wykonana na zlecenie Wspólnoty przez A. K., nie może podważyć ustaleń i ocen zarządcy drogi co do rodzaju zniszczonych obiektów przyrodniczych. Po pierwsze, strona dopiero po 2 latach, i to w odwołaniu, przedstawiła przedmiotową ekspertyzę jako wzmocnienie swojej argumentacji, co może być odebrane jako przedłużanie postępowania w sprawie. Po drugie, osoba sporządzająca opinię po analizie zdjęć dołączonych do protokołu z dnia [...] listopada 2018 r. doszła do wniosków, po ocenie wzrostu położenia i przyrostu poprzecznego rośliny, że są to krzewy, gdyż w jej ocenie po posadzeniu krzewu nie wykonywano na czas cięć pielęgnacyjnych powodując silny rozrost poprzeczny, co z kolei pozwoliło organowi na błędne uznanie, że są to drzewa, oraz stwierdziła, że badany obiekt przyrodniczy to krzew śliwa mirabelka, sadzenie śliwy ałycza jako dużego drzewa w pasie ok. 2 m za garażami byłoby pozbawione sensu. Ponadto ze względu na zróżnicowanie gatunku często dochodzi do błędnego klasyfikowania tego podgatunku.

Zdaniem organu odwoławczego, okoliczność ustalenia obiektu przyrodniczego i jego nazwy została już wyjaśniona, dlatego organ odmówił przydatności ekspertyzy sporządzonej w grudniu 2020 r, wskazując, że jak sama stwierdziła A. K. często dochodzi do pomyłek w ocenie czy dany obiekt jest drzewem, czy krzewem i do jakiego gatunku się go zalicza. Stąd Kolegium nie ma pewności, że autorka ekspertyzy z grudnia 2020 r. nie jest w błędzie.

Natomiast - w ocenie Kolegium - pierwsza ekspertyza dendrologiczna biegłej mgr inż. M. B. – K., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "[...], jest wiarygodnym dowodem w sprawie.

Sformułowana przez stronę teza o braku podstaw do odpowiedzialności administracyjnej albowiem nie zniszczono drzew tylko krzewy, nie mogła stanowić podstawy do przyjęcia, że w sprawie występują wątpliwości wymagające w tym zakresie wyjaśnienia. Z tych też względów organ nie był zobligowany do przeprowadzenia dodatkowych dowodów, w tym w postaci przesłuchania osoby, która zgłosiła fakt zniszczenia drzew, czy przesłuchania osoby, która dokonała nasadzeń krzewów śliwy mirabelki. Rośliny te miały nawet 35 lat, poza tym nie było problemów w ustaleniu wielkości pni drzew.

Końcowo Kolegium podało, że organ I instancji szeroko umotywował dlaczego nie zastosował instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i Kolegium te wyjaśnienia w pełni akceptuje.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Kolegium W. K., domagając się jej uchylenia i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia od organu administracji na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzuciła tej decyzji naruszenie:

- art. 7, 77, 80 i 84 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, brak zasięgnięcia opinii uzupełniającej biegłego dendrologa, zaniechanie przesłuchania świadków wskazywanych przez stronę na okoliczności związane z zarzucanym stronie zniszczeniem drzew i wykonywanym cięciem pielęgnacyjnym, posadzeniem krzewu śliwy mirabelki, a nie śliwy ałycza, przez pozyskanie opinii osoby nie mającej wiadomości specjalnych potrzebnych w sprawie, tj. zlecenie sporządzenia opinii osobie handlującej drzewami, projektującej i wykonującej tereny zielone, podczas gdy sprawa wymagała opinii dendrologa, itp.;

- art. 83f ust. 1, art. 88 i art. 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie stronie bezpodstawnie kary pieniężnej za zniszczenie drzewa, podczas gdy w sprawie mamy do czynienia z krzewem, śliwą mirabelką, a ponadto zgodnie z art. 83f ustawy, przepisu art. 83 ustawy nie stosuje się do krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m2, drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, drzew lub krzewów owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni, drzew lub krzewów owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni;

- art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55 ze zm.) przez jego błędną wykładnię i uznanie, że sporny teren zarządzany przez Wspólnotę jest terenem zieleni w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy nie spełnia przesłanej tej definicji, tj. nie jest terenem urządzonym wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pełniącym funkcje publiczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrolę zaskarżonej decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie Sąd przeprowadził w oparciu o art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", która odbyła się pod kątem badania kryterium zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Dodać należy również, że na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Orzeczenie powyższe zapadło w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Podstawą prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć były przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55 ze zm.). W art. 88 ust. 1 u.o.p. ustawodawca zawarł katalog czynów za które wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną, a mianowicie:

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

3) zniszczenie drzewa lub krzewu;

4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;

5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;

6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.), dalej jako "k.c.", jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (ust. 2).

W myśl art. 89 ust 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1.

Organ może umorzyć 50% wymierzonej kary, o której mowa w ust. 1 lub 2, osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku (ust. 11).

W niniejszej sprawie spór między organami, a Wspólnotą dotyczy z jednej strony kwestii, czy przedmiotowe obiekty roślinne to były drzewa czy krzewy, a z drugiej strony czy obiekty te to były drzewa lub krzewy owocowe, które rosły na terenie zieleni.

W ocenie Sądu, z obu sprzecznych w wyżej określonym zakresie ekspertyz jednoznacznie wynika, że zarówno śliwa ałycza (jak twierdzą organy obu instancji) jak też śliwa mirabelka (jak twierdzi strona skarżąca) to drzewa (lub krzewy) owocowe. Nie zmienia tego faktu okoliczność, iż śliwa ałycza – ze względy na swe walory – ma też funkcje ozdobne. Z ekspertyzy, którą posłużył się organ, wynika także, iż śliwa ałycza hodowana jest też i służy jako podkład do przeszczepiania innych drzew owocowych. Zdaniem Sądu, wskazuje to jednoznacznie na jej owocowy charakter, nawet jeśli nie jest obiektem sadowniczym.

W tej sytuacji należało rozważyć, czy drzewa te (krzewy) rosły na terenie zieleni, o którym mowa w art. 83 ust. 5 u.o.p., albowiem na mocy art. 83f ust. 5 u.o.p. przepisów art. 83 ust. 1 tej ustawy nie stosuje się do drzew lub krzewów owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni. Bezsporne jest, iż przedmiotowe obiekty roślinne nie rosły na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Pozostaje zatem do rozważenia, czy teren, na którym rosły, stanowi teren zieleni w rozumieniu przepisów tej ustawy.

Aktualna definicja "terenu zieleni" zawarta została w art. 5 pkt 21 u.o.p., zgodnie z którym pod tym pojęciem należy rozumieć tereny urządzone wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością, pełniące funkcje publiczne, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe, cmentarze, zieleń towarzysząca drogom na terenie zabudowy, placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom, dworcom kolejowym oraz obiektom przemysłowym.

Okolicznością pozwalającą za uznanie danego terenu za teren zieleni w świetle wyżej powołanego przepisu będzie zatem pełnienie funkcji publicznej przez ten teren i związana się z tym jego publiczna dostępność. Decyduje zatem o tym sposób wykorzystania danej nieruchomości. Tereny zieleni mogą być przedmiotem własności państwowej, bądź jednostek samorządu terytorialnego, choć również funkcje publiczne mogą być realizowane przez podmioty prawa prywatnego (placówki oświatowe lub opieki medycznej).

Stanowisko, iż drzewa rosnące przy budynku należącym do wspólnoty są ogólnodostępne i spełniają funkcje ochronne, zdrowotne, estetyczne, rekreacyjne, nie może stanowić podstawy do uznania, iż teren ten stanowi "teren zieleni" w rozumieniu art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt VIII SA 358/19).

Zaznaczenia przy tym wymaga, że zmiana definicji pojęcia "tereny zieleni" została dokonana ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1045). Nowelizacja ta miała na celu doprecyzowanie oraz wprowadzenie nowych pojęć. Chodziło o potrzebę zawężenia pojęcia "tereny zieleni". Zgodnie z poprzednią definicją każde drzewo i krzew rosnące na terenie miasta lub zwartej zabudowy wsi mogło być uznane za teren zieleni. Po zmianie definicji ww. pojęcia okolicznością pozwalającą za uznanie terenu za teren zieleni jest pełnienie funkcji publicznej.

Przez pełnienie funkcji publicznej przez dany teren należy rozumieć – sytuację, gdy określony teren służy ogółowi ludzi, jest przeznaczony i dostępny dla wszystkich, i w takim celu został odpowiednio urządzony i zorganizowany. Istotna jest też jego funkcja – służyć ma zaspokajaniu określonych potrzeb w zakresie wypoczynku, relaksu. Pojęcia pokrewne – obszar przestrzeni publicznej i inwestycji celu publicznego zostały zdefiniowane w ustawie z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r., poz. 1945), dalej jako "ustawa o planowaniu".

Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez obszar przestrzeni publicznej należy rozumieć obszar o szczególnym znaczeniu dla zaspokajania potrzeb mieszkańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający nawiązywaniu kontaktów społecznych ze względu na jego położenie oraz cechy funkcjonalno-przestrzenne.

W niniejszej sprawie organ I instancji w uzasadnieniu decyzji uznał, że teren działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., na którym rosły zniszczone drzewa odpowiada ustawowej definicji terenu zieleni, a organ odwoławczy podtrzymał to stanowisko. Stanowisko to jest nieuprawnione.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów (wg stanu na dzień [...] listopada 2018 r.) wynika, że teren ww. działki oznaczony został jako "inne tereny zabudowane". Ponadto, z treści skargi jak też z akt sprawy wynika, że ww. teren nie był urządzany jako teren zieleni. Rośliny zostały posadzone przez jednego z właścicieli garażu, ze względu na ich funkcje ozdobne i użytkowe dla zespołu garaży. Teren ten nie pełni też żadnej funkcji publicznej, jest to bowiem teren prywatny, o charakterze użytkowym jako lokalizacja zespołu branży.

W ocenie Sądu fakt istnienia zieleni na terenie nieruchomości będącej w posiadaniu skarżącej Wspólnoty, w postaci drzew i krzewów, a także fakt nasadzeń roślin stosowanych na terenach zieleni oraz względy estetyczne jakie ta zieleń zapewnia, nie dają podstaw do zakwalifikowania tego terenu jako terenu zieleni w rozumieniu ustawy. Zespół zieleni, nawet celowo założony, jednak na nieruchomości stanowiącej prywatną własność, czy nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste nie uprawnia do przypisania tej formie zieleni statusu terenu zieleni, o której mowa w art. 5 pkt 21 u.o.p, właśnie z tego powodu, że istniejąca na tym terenie roślinność nie jest przeznaczona do pełnienia żadnych publicznych funkcji i nie musi być publicznie dostępna. Roślinność ta może pełnić funkcje estetyczne, czy osłonowe, także z pożytkiem dla ogółu, jednak dopiero w drugiej kolejności. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn.. akt IV SA 476/10).

Z tych względów niezasadne było uznanie przez organy obu instancji, że drzewa, o których mowa w treści zaskarżonej decyzji, rosły na terenie zieleni w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody wobec czego ich owocowy charakter nie miał znaczenia prawnego. W konsekwencji błędnych ustaleń faktycznych organy administracji publicznej ustaliły wysokość należnej opłaty za zniszczenie ww. drzew z naruszeniem art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, skoro przepis ten nie znajduje zastosowanie wobec drzew i krzewów owocowych rosnących poza terenami zieleni, o których mowa w art. 5 pkt 21 u.o.p.

W tej sytuacji uznać należało, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, a nadto - w tych okolicznościach sprawy - postępowanie oparte na przepisach art. 83 ust. 1 u.o.p. należy uznać za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., co uzasadnia jego umorzenie przez Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. wyeliminował zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z obrotu prawnego bez potrzeby odnoszenia się do pozostałych zarzutów skargi i jednocześnie na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne, jak w punkcie I i II sentencji wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.