Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 222/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art.15 § 1 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem G. a Burmistrzem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E.G. o udzielenie pomocy finansowej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta S. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z 30 czerwca 2020 r., Burmistrz G., wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta S., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku E.G. z [...] czerwca 2020 r., o udzielenie pomocy finansowej, poprzez wskazanie Burmistrza Miasta S. jako organu właściwego do rozpoznania przedmiotowego wniosku.

W uzasadnieniu powyższego wniosku Burmistrz G. wskazał, że E.G. zamieszkuje, zgodnie ze swoją wolą, na terenie miejscowości S. ul. [...], gdzie wynajmuje lokal mieszkalny, korzysta z usług medycznych i posiada swoje zorganizowane centrum życiowe. Posiada także potwierdzenie o czasowym zamieszkaniu, a z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. otrzymuje świadczenia rodzinne, wychowawcze 500+ na syna oraz zasiłek pielęgnacyjny dla siebie. Organ ten wskazał również, że małoletni syn zainteresowanej kontynuuje naukę szkolną w Szkole Podstawowej w B., która znajduje się na terenie gminy S., objęty jest pomocą w formie dożywiania w dziennym Domu Pomocy Społecznej w S.. W ocenie organu centrum życiowe zainteresowanej znajduje się w S.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Burmistrz Miasta S. podniósł, że E.G. na terenie miasta S. przebywa jedynie tymczasowo i w mieście tym nie znajduje się jej centrum życiowe. Wskazał na tymczasowy pobyt w wynajmowanym lokalu mieszkalnym, bez żadnej umowy i z jednoznacznym określeniem terminu pobytu (w okresie od [...] r. - [...] r.). Odnośnie kwestii nauki małoletniego syna zainteresowanej wskazał, że kontynuuje on naukę w Szkole Podstawowej w B., jednakże Miejscowość B. znajduje się na terenie gminy wiejskiej S. i w żaden sposób nie jest związana z gminą miejską S. Powyższe w ocenie organu dowodzi, że E.G. wyczerpuje przesłanki ustawowe do uznania za osobę bezdomną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem G. a Burmistrzem Miasta S. jest negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku E.G. o udzielenie pomocy finansowej.

Właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej określa art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1876), dalej jako "u.p.s.", który w ust. 1 stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jedynie w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Stosownie do art. 6 pkt 8 tej ustawy, pod pojęciem osoby bezdomnej należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Zauważyć w tym miejscu należy, że ustawa o pomocy społecznej nie zdefiniowała pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy kierować się ogólną jego definicją wynikającą z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 2018 poz.1025 ze zm.), dalej jako "k.c.". Przepis ten stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ta osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wskazać należy, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2010 r., sygn. akt I OW 74/10). Oznacza to, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejsce, gdzie osoba ta faktycznie przebywa i gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Podkreślenia przy tym wymaga, że o miejscu zamieszkania decydować będzie aktualna, a nie jakakolwiek koncentracja spraw życiowych. Tylko taka koncentracja będzie bowiem stanowi wyraz woli zamiaru stałego pobytu.

W myśl wskazanych wyżej przepisów z pewnością zainteresowanej nie można uznać za osobę bezdomną, jak wskazywał Burmistrz Miasta S. Akta sprawy wskazują, że w istocie E.G. od dłuższego czasu przebywa w S., gdzie wynajęła lokal mieszkalny (w aktach znajduje się oświadczenie właścicielki lokalu G.S. z [...] maja 2020 r., z którego bezsprzecznie wynika, że wynajęła go zainteresowanej). Ponadto pozostałe okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że zainteresowana mieszka w S., i tam znajduje się centrum jej spraw życiowych. Świadczy o tym chociażby fakt uczęszczania (kontynuacji nauki) jej małoletniego syna do szkoły na terenie gminy wiejskiej w S.

Skoro zatem centrum spraw życiowych zainteresowanej znajduje się aktualnie w S. i jest to miejsce jej pobytu, jak również ośrodek spraw życiowych, to nie ulega wątpliwości, że jest to również jej miejsce zamieszkania – w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. i art. 25 k.c. Zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. jest Burmistrz Miasta S.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.