Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 355/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...]r. M. O. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek oraz o niewszczynanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że sytuacja finansowa, w jakiej się znajduje nie pozwala na spłatę zadłużenia wobec ZUS, które jak zaznaczył, powstało nie z jego złej woli czy chęci uniknięcia zapłaty. Podał, że jedynym majątkiem, jaki posiada są przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście, które są wyłączone z egzekucji. Nie posiada żadnych surowców, środków transportu ani nieruchomości. Wynajmuje mieszkanie i biuro. Z tytułu świadczonych usług uzyskuje co miesiąc przychód w wysokości 2.299,70 zł brutto. Miesięczne ponoszone koszty to: z tytułu wynajmu biura - 610 zł, obciążenia z tytułu łączy telekomunikacyjnych niezbędnych przy świadczeniu usług w kwocie 386,74 zł, za usługi telefoniczne - 170,80 zł. Koszty usług księgowych wskazano na kwotę 122 zł. Tym samym stały dochód brutto wynosi 1.010,16 zł miesięcznie. Dodatkowe koszty strona ponosi na zakup materiałów biurowych itp. Średni dochód netto wynikający z podstawy opodatkowania za osiem miesięcy 2009r. wyniósł 1.215,02 zł. Wnioskujący podał, że stara się gospodarować tą kwotą możliwie oszczędnie prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z tytułu najmu mieszkania uiszcza czynsz i opłaty w łącznej wysokości 999,68 zł. Dodał, że z tytułu opłat wnoszonych na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej posiada zadłużenie wynoszące obecnie ok. 2.950 zł. Dodatkowo wymienił ponoszone koszty energii elektrycznej co dwa miesiące w wysokości 315 zł i zadłużenie wynoszące z tego tytułu w kwocie 630 zł. Podkreślił, że nie ma żadnej zdolności kredytowej. Wskazał na debet na rachunku bieżącym w wysokości 1.000 zł.

Strona podkreśliła, że egzekucja należności przez ZUS pociągnęłaby dla niej zbyt ciężkie skutki i pozbawiałaby możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, środków do życia i uniemożliwiła prowadzenie działalności gospodarczej, co zmusiłoby ją do jej zamknięcia i w efekcie spowodowałoby konieczność sięgania do środków pomocy państwa. Wskazała także, że w czasie kiedy powstały zaległości, nie korzystała z pomocy służby zdrowia, nie pobierała żadnych zasiłków.

Decyzją z dnia [...]r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami w łącznej kwocie 45.496,94 zł z uwagi na brak stwierdzonej całkowitej nieściągalności, o której stanowi art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.

z 2007r. Nr 11, poz. 74). W ocenie organu okoliczności sprawy nie uzasadniają również umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a wymienionej ustawy. Jednocześnie Zakład poinformował, że wniosek o niewszczynanie egzekucji rozpatrzono zawiadomieniem z dnia 9 listopada 2009r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wniosła o umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami i kosztami upomnienia oraz

o niepodejmowanie działań egzekucyjnych do czasu ostatecznego rozpatrzenia wniosku.

Skarżący zarzucił organowi, że nie wziął pod uwagę wszystkich przedstawionych dowodów i okoliczności faktycznych, a w szczególności złożonych wyjaśnień w piśmie

z dnia 26 października i z 16 listopada 2009r. oraz dowodu w postaci wyliczenia zadłużenia wobec Wspólnoty Mieszkaniowej. Zaznaczył, że kwota 2.299,70 zł przyjęta przez organ za dochód w rzeczywistości stanowi przychód, który pomniejszony o koszty i podatek daje kwotę dochodu 1.261 zł.

Wnioskujący wskazał także na posiadane zadłużenie z tytułu najmu lokalu mieszkalnego na kwotę 4.577,16 zł, opłat za energię elektryczną w wysokości 630 zł,

a także wobec Telekomunikacji Polskiej na kwotę 1.057,35 zł.

Zdaniem strony, koszty upomnień w kwocie 1.267,20 zł są "ogromnie" zawyżone, gdyż sprawa dotyczy "jednolitego okresu i mogła oraz powinna była zostać objęta jednym upomnieniem, którego koszt wynosi 8,80 zł".

W opinii skarżącego organ pominął dyspozycję art. 28 ust. 3 pkt 6 ww. ustawy, pomimo że strona wykazywała, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki. Nawet częściowe i ratalne opłacanie należności, zdaniem strony, pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W ocenie skarżącego Zakład przed wydaniem decyzji nie poczynił ustaleń, na podstawie całego materiału dowodowego, a ustalenia na których oparł rozstrzygnięcie są sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Ponadto organ nie wziął pod uwagę słusznego interesu strony. Na poparcie swojego stanowiska wnioskujący przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych.

Decyzją z dnia [...]r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał

w mocy własną decyzję z dnia [...]

W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek, na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w sprawie ustalono, że aktualnie wobec strony nie jest prowadzone administracyjne ani sądowe postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższym nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, zatem brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl podanego wyżej przepisu. Organ podkreślił, że o przesłance "bezskutecznej egzekucji" można mówić wyłącznie, jeżeli nie ma wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku. Nie wystarczy zatem samo subiektywne przekonanie strony, że

w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskałoby się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W opinii Zakładu okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają również umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a tej ustawy, tj. pomimo braku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania. Organ podał, że jest ono zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, oraz znikome źródła dochodów, jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec ZUS. Taka sytuacja w ocenie ZUS nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, gdyż strona do chwili obecnej prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga stały, miesięczny dochód

w wysokości około 1.200 zł netto. Organ odniósł się do zarzutu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącego błędnie wskazanej kwoty przychodu i podkreślił, że

w decyzji z dnia [...]r. Zakład wskazał dochód brutto w kwocie

2.299,70 zł, a w dalszej części decyzji dokonał wyliczenia kosztów prowadzonej działalności gospodarczej i podał, iż dochód netto wynosi 1.010,16 zł.

Zdaniem Zakładu na uwagę zasługuje fakt, że skarżący w stosunku do osiąganych dochodów ponosi wysokie koszty prowadzenia działalności gospodarczej, co sugerować może jej nieopłacalność, a pomimo to do chwili obecnej nie zaprzestał jej prowadzenia i nie poszukał nowych źródeł utrzymania.

W stosunku do twierdzeń strony, że konieczność zapłaty zaległych składek zagraża jej dalszej egzystencji, organ powołał się na rozporządzenie Rady Ministrów

z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 127, poz. 1055 ), zgodnie z którym kryterium dochodowe korzystania z pomocy dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Zdaniem organu, sytuacji materialnej, w której aktualnie znajduje się skarżący, nie można uznać za zagrażającą dalszej egzystencji.

Organ podkreślił, że osoba prowadząca działalność gospodarczą powinna tak kształtować strukturę swoich wydatków, aby należności z tytułu składek były regulowane na bieżąco, mimo charakterystycznych (dla każdej działalności gospodarczej) wahań koniunktury. Trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej

i uzyskiwania z tego tytułu dochodu ze względu na liczną konkurencję w branży informatycznej nie mogą stanowić podstawy do umorzenia zobowiązań wobec ZUS.

Organ podał, że za ostrożnym korzystaniem z instytucji przewidzianej w art. 28 ust. 3a przywoływanej ustawy wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 24 listopada 2004r. (sygn. akt III Aua 1381/04).

Zakład wskazał, że składki na ubezpieczenie społeczne ze względu na swój publicznoprawny charakter zostały objęte przez ustawodawcę szczególną ochroną,

z uwagi na fakt, iż ewentualne ich umorzenie miałoby niekorzystny wpływ na wysokość świadczeń wypłacanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prawna ochrona składek przejawia się możliwością dochodzenia zobowiązań wobec ZUS na drodze postępowania egzekucyjnego w ciągu aż 10-letniego okresu, w którym wierzytelność jest wymagalna.

Ustosunkowując się do podniesionego przez skarżącego argumentu dotyczącego zadłużenia wobec Telekomunikacji Polskiej na kwotę 1.057,35 zł organ podał, że z przedłożonych faktur nie wynika jednoznacznie, iż nie zostały opłacone, bowiem ich uregulowanie mogło nastąpić w formie bezgotówkowej. Po szczegółowej analizie faktury nr [...] z dnia [...]r. (obejmującej okres od 1 grudnia 2009r. do 31 grudnia 2009r.) ustalono, że ostatnia wpłata na konto TP SA nastąpiła w dniu 6 listopada 2009r. (320 zł) i w chwili obecnej pozostała do uregulowania bieżąca faktura w kwocie 329,19 zł. Również z faktur dołączonych do poprzedniego wniosku o umorzenie wynika, że choć z pewnym opóźnieniem, to jednak są one opłacane.

Odnośnie przedstawionego wydruku nazwanego "wyliczenie zaległości z tytułu czynszu najmu wobec Wspólnoty Mieszkaniowej" Zakład zaznaczył, że pismo to nie zostało podpisane przez upoważnioną osobę i dokument ten nie może stanowić dowodu potwierdzającego fakt posiadania przez stronę zadłużenia z tytułu czynszu.

W kwestii kosztów upomnień, które wg strony są zawyżone, organ podał, że stosownie do art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) koszty upomnienia powstają w związku z pisemnym wezwaniem zobowiązanego do uregulowania należności, których termin płatności upłynął. Przy czym ich wysokość zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2001r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz.U. Nr 137, poz. 1543 ze zm.) wynosi czterokrotną wysokość opłaty dodatkowej pobieranej przez państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej "Poczta Polska" za polecenie przesyłki listowej. Kosztów upomnienia nie należy zatem utożsamiać z kosztami jego wysyłki. Koszty te powinny być naliczane od każdego wypełnionego druku upomnienia,

a sposób doręczenia upomnienia (wysyłanie w jednej przesyłce listowej więcej niż jednego upomnienia) nie ma w tym przypadku znaczenia.

Na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. skarżący wniósł skargę, w której zarzucił naruszenie: 1) art. 28 ust. 3 pkt 6 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w tych przepisach umożliwiające umorzenie przez Zakład należności z tytułu składek; 2) art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98

poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu skargi ponownie zarzucono organowi, że nie wziął po uwagę wszystkich przedstawionych dowodów i okoliczności faktycznych. Skarżący zaznaczył, że wbrew twierdzeniom organu, osoba, która podpisała dokument dotyczący zadłużenia wobec Wspólnoty Mieszkaniowej jest upoważnionym przedstawicielem tej Wspólnoty. Zdaniem strony skoro organ miał wątpliwości powinien był wezwać ją do złożenia dokumentów na poparcie powyższego zadłużenia. W przypadku zaniechania przez organ tej czynności procesowej doszło do uchybienia przepisom postępowania administracyjnego powodującym wadliwość decyzji. Na poparcie tego stanowiska przytoczono orzeczenia sądów administracyjnych.

W ocenie strony organ, z przedstawionych przez nią dowodów, wyprowadził sprzeczne wnioski i ustalenia, w szczególności z faktur na usługi telefoniczne, które potwierdzają wysokość zadłużenia wobec TP S.A.

Ponownie strona zarzuciła organowi naliczenie zbyt wysokich kosztów upomnień, nie zgadzając się z wyjaśnieniami dotyczącymi tej kwestii zawartymi w zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, żadne przepisy nie wymagają, aby dla każdego zobowiązania

(w tym przypadku każdej składki) musiało być sporządzone odrębne upomnienie.

Skarżący ponownie podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż jedyny majątek, jaki posiada jest wyłączony spod egzekucji, jako służący wykonywaniu pracy zarobkowej. Ponadto, stan majątkowy nie pozwala na spłatę zadłużenia, a wszczęta egzekucja należności pociąga zbyt ciężkie skutki i pozbawia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz środków do życia, a także uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem strony Zakład błędnie uznał także, że nie ma przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a wymienionej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż nawet częściowe i ratalne opłacanie należności pozbawiłoby Ją zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Skarżący zarzucił nieuwzględnienie przez Zakład interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, czym naruszono art. 7 k.p.a. Dodał także, że Zakład przed wydaniem decyzji z [...]r. nie poczynił ustaleń na podstawie całego materiału dowodowego, a ustalenia na których oparł decyzję są sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Nie rozważył, że odmowa umorzenia należności uniemożliwi dalsze prowadzenie działalności, co w konsekwencji zmusi skarżącego do "sięgnięcia po środki pomocy Państwa".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Wstępnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności

(art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe.

Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zgodne z prawem jest rozstrzygnięcie organu, na mocy którego odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami i kosztami upomnienia.

Należy podać, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek, o umorzenie których wniosła strona skarżąca, uregulowana została w art. 28 ustawy z dnia

13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Na podstawie tych przepisów należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (art. 28 ust. 1 ustawy). Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 28 ust. 3 ww. ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a tej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w art. 28 ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych

(art. 28 ust. 3b ustawy). Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 ustawy).

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wykonując ww. delegację ustawową

(z art. 28 ust. 3a ustawy) wydał w dniu 31 lipca 2003r. rozporządzenie

w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Niewątpliwie ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia należy dokonać z punktu widzenia powołanych przesłanek ustawowych i ww. rozporządzenia.

Zgodzić się należy z organem, że żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wystąpiła. Organ podał przyczyny, okoliczności, które przesądzają o tym, że stanowisko to jest prawidłowe. Organ wskazał, że z akt nie wynika, aby wobec skarżącego było prowadzone postępowanie egzekucyjne zakończone formalnym aktem organu egzekucyjnego pozwalającego uznać, że egzekucja z majątku okazała się bezskuteczna.

Odnośnie przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia – zdaniem Sądu – nie można jednoznacznie potwierdzić, czy rzeczywiście nie występuje ona w świetle zebranych dowodów. Zauważyć należy, że na etapie postępowania odwoławczego strona złożyła wydruk komputerowy dotyczący stanu zaległości skarżącego wobec Wspólnoty Mieszkaniowej. Organ ponownie rozpatrując sprawę stwierdził (s. 6 zaskarżonej decyzji), że "pismo to nie zostało podpisane przez upoważnioną osobę i dokument ten nie może stanowić dowodu potwierdzającego fakt posiadania przez Pana zadłużenia z tytułu czynszu." W ocenie organu jedynie przedłożenie stosownego zaświadczenia podpisanego przez upoważnionego przedstawiciela Wspólnoty Mieszkaniowej mogłoby świadczyć, że faktycznie posiada skarżący zaległości z tytułu czynszu.

Zdaniem Sądu, jeżeli strona przedkłada dokument mający potwierdzać jej trudną sytuację finansową z uwagi na zadłużenie, który w ocenie organu powinien on przybrać formę zaświadczenia podpisanego przez uprawnioną osobę ze strony Wspólnoty Mieszkaniowej, to należało wezwać stronę do jego przedłożenia. Bez uprzedniego zwrócenia się do strony o złożenie stosownego dowodu w terminie wyznaczonym przez organ, niedopuszczalne jest automatyczne pominięcie złożonego dowodu jako niewiarygodnego.

Powyższe jest tym bardziej uzasadnione w przedmiotowej sprawie, ponieważ organ

w pierwszej decyzji z dnia [...]r. (s. 3 decyzji) przyjął, że skarżący posiada "zadłużenie na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej w kwocie 2.950 zł". W związku z tym, że wysokość zadłużenia stanowi okoliczność podlegającą ocenie, materiał dowodowy wymaga uzupełnienia. W tej sytuacji organ nakreśli stronie skarżącej stosowny termin do przedłożenia dokumentu podpisanego przez uprawnioną osobę ze strony Wspólnoty Mieszkaniowej i dopiero dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego

w kontekście przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd zauważa, że stosownie do art. art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny

i słuszny interes obywateli." Stosownie natomiast do art. 9 tego kodeksu "Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek."

Na podstawie art. 77 § 1 tego kodeksu "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy." Stosownie do art. 80 tej ustawy organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu, organy nie uczyniły zadość wymogom wynikającym z ww. przepisów prawa. W konsekwencji doszło do naruszenia powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu niedopuszczalna jest również argumentacja organu sugerująca, że skarżący powinien zlikwidować działalność gospodarczą. Na s. 4 zaskarżonej decyzji organ bowiem stwierdził, że "prowadzona przez Pana działalność na własny rachunek jest mało opłacalna, gdyż pochłania większość uzyskanych dochodów, a pomimo to do chwili obecnej nie zlikwidował Pan działalności i nie poszukuje innych możliwości zarobkowania." Zauważyć należy, że na rynku funkcjonuje wielu przedsiębiorców, którzy mają trudności finansowe i nie każdy roczny okres rozliczeniowy kończy się wynikiem dodatnim. W okresie kryzysu gospodarczego przedsiębiorcy pomimo znacznych trudności starają się nadal prowadzić działalność gospodarczą

z perspektywą osiągnięcia lepszych wyników w przyszłości. Nie zawsze likwidacja firmy wiąże się z pozytywnymi rozwiązaniami nie tylko dla przedsiębiorców, ale również dla Skarbu Państwa. Nadmienić należy, że na rynku pracy wiele osób pozostaje bez pracy, a koszty bezrobocia obciążają finanse publiczne. Przywołana argumentacja organu narusza art. 8 kodeksu, na podstawie którego "Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli."

Jednocześnie Sąd zauważa, iż osoba, która ubiega się o ulgę w postaci umorzenia zaległości obowiązana jest przedłożyć jednoznaczne dowody na potwierdzenie okoliczności dotyczących jej sytuacji majątkowej np. w przedmiocie zadłużenia wobec Telekomunikacji. Organ nie ma obowiązku zastępować wnioskodawcy i poszukiwać dowodów, które wskazywałyby na tę sytuację.

Sąd podkreśla, że nawet wystąpienie przesłanek ustawowych lub

z ww. rozporządzenia nie oznacza, że po stronie organu istnieje obowiązek umorzenia zaległości z tytułu składek. Z przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie wynika, że należności "mogą być umarzane", co oznacza, iż nie muszą być umarzane. Podkreślić należy, że decyzje podejmowane przez organy na podstawie wskazanego wyżej przepisu - w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki - są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Jednakże przyznana organom swoboda w rozstrzyganiu nie oznacza dowolności.

Sąd natomiast nie ma kompetencji do umorzenia zaległości z tytułu składek, jak również nie może nakazać organowi umorzenia zaległości. Kontrola Sądu w przedmiocie zaskarżonej decyzji ogranicza się wyłącznie do jej oceny pod względem zgodności

z prawem.

Odnośnie kwestionowania wysokości kosztów upomnień należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zagadnienie umorzenia należności, a nie zasadności wysyłania do skarżącego wielu upomnień, zamiast jednego. Koszty upomnień podlegają ocenie w postępowaniu egzekucyjnym.

W konsekwencji powyższych ustaleń, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.

H. Adamczewska – Wasilewicz E. Kruppik – Świetlicka D. Dudra