Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 579/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Jakub Pinkowski, asesor WSA Alojzy Skrodzki(spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi L.C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r. wydanym na podstawie art. 17 § l i § l a, art. 34 § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 z poźn. zm.)-zwanej dalej "upea" -w związku z art. 2621 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. nr 75 poz. 802 z późn. zm.); Dyrektor Izby Celnej w W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w sprawie zarzutów wniesionych przez skarżącą na zarządzenie zabezpieczenia należności celnych i podatkowych.

W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Celnej nie uznał zarzutu skarżącej co do przedawnienia należności celnych wynikających z decyzji z dnia [...] kwietnia 1997 r. nakładającej na skarżącą obowiązek zapłaty cła i należności podatkowych od sprowadzonego samochodu marki [...]. Za powyższym przemawia w ocenie Dyrektora Izby Celnej następujący stan faktyczno-prawny będący opisem postępowania administracyjno- sądowego w sprawie decyzji wymiarowych:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego dokonał wymiaru należności celnych i obliczenia należności podatkowych za sprowadzony przez skarżącą samochód. Od przedmiotowej decyzji strona wniosła odwołanie do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, który decyzją z dnia [...] lipca 1997 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję a następnie po rozpatrzeniu wniosku strony o uchylenie decyzji w trybie art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] października 1997 r. odmówił zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 1997 r. W związku z powyższym, oraz mając na uwadze fakt, że skarżąca nie uiściła należności w przewidzianym przez przepisy terminie, w dniu [...] grudnia 1997 r. skierowano do strony upomnienie płatnicze nr [...], które doręczono [...] grudnia 1997 r. Mimo skutecznego doręczenia upomnienia nie wszczęto postępowania egzekucyjnego ze względu na fakt, iż w związku ze skargą skierowaną przez stronę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] marca 1998 r. nastąpiło wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowej z dnia [...] kwietnia 1997 r. z mocy prawa na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Mając taki stan faktyczny odnośnie zarzutu przedawnienia podnoszonego przez skarżącą, Dyrektor Izby Celnej podniósł w postanowieniu, iż zgodnie z art. 83 ust 4 oraz ust. 5 pkt 3 prawa celnego bieg trzyletniego terminu przedawnienia należności celnych przerywa wszczęcie postępowania karnego lub postępowania przed sądem administracyjnym, a po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo począwszy od terminu uprawomocnienia się wyroku sądu lub innego rozstrzygnięcia w sprawie karnej skarbowej albo wyroku lub postanowienia sądu administracyjnego. Tym samym wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego w dniu [...] marca 1998 r. w przedmiotowej sprawie spowodowało, w ocenie Dyrektora, pierwsze przerwanie biegu terminu przedawnienia, który zaczął biec na nowo od dnia [...] sierpnia 1999 r. tj. od dnia wydania wyroku przez Sąd Najwyższy w wyniku wniesionej rewizji nadzwyczajnej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Taki sposób liczenia terminu przedawnienia wynika, zdaniem Dyrektora Urzędu Celnego z Konstytucji RP, która gwarantuje co najmniej dwuinstancyjny system sądownictwa. W związku z brakiem drugiej instancji sądownictwa administracyjnego, w tych sprawach do czasu jej utworzenia Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej utrzymała instytucję rewizji nadzwyczajnej od wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego do Sądu Najwyższego, a zatem dzień ogłoszenia wyroku przez Sąd Najwyższy tj. [...] sierpnia 1999 r. należało uznać za początek terminu, od którego biegł kolejny trzyletni okres przedawnienia dochodzonych należności celnych.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził również w postanowieniu, że kolejne przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło - zgodnie z art. 83 ust 4 pkt 1 Prawa celnego - w momencie wszczęcie egzekucji. Za datę przerwania tego terminu należy przyjąć [...] kwietnia 2001 r. tzn. dzień doręczenia skarżącej odpisu tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2001r.

Dnia [...] kwietnia 2001 r. skarżąca zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz wniosła o zawieszenie egzekucji należności celnych i wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Dyrektor Urzędu Celnego występując w przedmiotowej sprawie jednocześnie jako wierzyciel należności oraz organ egzekucyjny, zdecydował postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2001r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § l pkt. 4 upea. W związku z tym, że postępowanie egzekucyjne nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy, stosownie do treści art. 59 § l pkt 8 upea, postępowanie egzekucyjne uległo umorzeniu. Zdaniem organu egzekucyjnego umorzenie postępowania z przyczyn wynikających z art. 59 § l pkt 8 upea, gdy postępowanie zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia takiego żądania powodowało uchylenie tylko czynności egzekucyjnych. Nie stanowiło jednak o zniesieniu skutku prawnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia.

Z taką argumentacją zawartą w zaskarżonym postanowieniu nie zgodziła się skarżąca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2004 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia lub uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art.34, art.59 § 1 pkt 8 upea w zw. z art. 83 ust. 4 pkt 3 oraz ust.5 pkt 3 prawa celnego.

W ocenie skarżącej egzekwowany obowiązek już nie istnieje. Takie stwierdzenie skarżąca opiera na art. 83 ust. 3 ustawy prawo celne, stanowiącym, iż należności celnych dochodzić można w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, z uwzględnieniem okoliczności, powodujących przerwanie biegu przedawnienia, wynikających z ust. 4 niniejszego artykułu. Zdaniem strony, postępowanie sądowoadministracyjne, o którym mowa w w/w normie zakończone zostały wyrokami z dnia 21 maja 1998 r. sygn. akt V S.A. 1749/97 oraz 1 października l998 r. sygn. akt V SA 1245/97. Począwszy od dnia ogłoszenia sentencji niniejszych wyroków biegł termin przedawnienia przy czym wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] sierpnia 1999 r. pomimo, iż dotyczył kwestii wymiaru cła, nie jest wyrokiem sądu administracyjnego. Tak więc w ocenie skarżącej bezspornym jest, iż w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia, podstawą którego byłoby orzeczenie sądowe, termin przedawnienia zaczął biec począwszy od daty wydania ostatniego prawomocnego wyroku w sprawie wymiaru cła t.j. od dnia [...] października 1998 r.

Skarżąca nie zgodziła się również z poglądem organu egzekucyjnego, iż wyrok Sądu Najwyższego jest wyrokiem sądu drugiej instancji, gdyż jest to orzeczenie zapadłe po zastosowaniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia, prawomocnego orzeczenia Sądu Administracyjnego, jakim była rewizja nadzwyczajna. Tym samym początek biegu terminu przedawnienia winien być sprowadzony do przymiotu prawomocności orzeczenia sądu administracyjnego a datą jego uzyskania był [...] października l998 r. jako konsekwencja prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii wymiaru cła.

Strona skarżąca podniosła w skardze, iż kolejnym elementem przerywającym bieg terminów przedawnienia, o którym mowa w art. 83 prawa celnego, było wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 200l r., doręczonego stronie [...] kwietnia 2001 r. W ocenie skarżącej zawieszenie w dniu [...] kwietnia 200l r. postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela, czyli siebie samego i niepodjęcie go w terminie roku od zawieszenia doprowadziło do jego umorzenia z mocy prawa t.j. art. 59 §1 pkt 8 upea. Skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego w ww. okolicznościach polega, zdaniem skarżącej, na uznaniu braku wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dniu [...] kwietnia 2001 r. Tym samym 3 letni termin na prowadzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do wymiaru cła upłynął, zdaniem skarżącej, z dniem [...] października 2001 r. lub kierując się ostrożnością procesową, przyjmującą datę orzeczenia Sądu Najwyższego, z dniem [...] sierpnia 2002 r.

Skarżąca podniosła również, że norma zawarta w art. 61 ustawy egzekucyjnej daje organowi egzekucyjnemu szansę na skuteczne prowadzenie egzekucji, jeżeli za jej dotychczasową bezskuteczność organ nie ponosił winy. W świetle powyższego nie zasługuje na aprobatę stanowisko organu celnego, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § l pkt 8 upea, powodującej uchylenie czynności podjętych w toku postępowania, nie stanowi o zniesieniu skutku prawnego w postaci przerwania biegu przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje,

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd zauważa, że zaskarżone postanowienie dotyczy postępowania zabezpieczającego, uregulowanego w dziale IV upea. Zgodnie z art.154 § 1 upea organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję, w szczególności jeżeli stwierdzono:

- brak płynności finansowej zobowiązanego,

- unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnianie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych,

- dokonywanie przez zobowiązanego wyprzedaży majątku.

W razie dokonania zabezpieczenia stronie przysługuje zgodnie z art. 166b upea możliwość wniesienia zarzutów w oparciu o art. 33 upea. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie podstawy wymienione enumeratywnie w art. 33 upea. W punkcie pierwszym przepisu art. 33 upea wymieniono jako podstawę zarzutu wykonanie, umorzenie, przedawnienie wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku. Treść zarzutów skargi nakazuje przedmiotem rozważań uczynić kwestię przedawnienia egzekwowanych należności celnych.

Podstawowym zarzutem jaki postawiła skarżąca zaskarżonemu postanowieniu był fakt przedawnienia należności celnych wynikających z Dowodu Odprawy Celnej z [...] kwietnia 1997 r. dotyczącego sprowadzonego samochodu. Podstawą prawną wniesienia tego zarzutu był art. 33 pkt 1 upea. Mając to na uwadze, w niniejszej sprawie należało rozstrzygnąć, czy rzeczywiście nastąpiło przedawnienie należności celnych dochodzonych przez organy celne. Odpowiadając na ten zarzut Sąd stwierdza, że nie doszło do przedawnienia ww zobowiązań zawartych w wystawionym tytule wykonawczym z dnia [...] października 2002 r. Powyższe stwierdzenie znajduje uzasadnienie w art. 83 ust 3 prawa celnego, z którego wynika wprost, że należności celnych można dochodzić w ciągu trzech lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. W niniejszej sprawie nie można było liczyć terminu przedawnienia od otrzymania decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 1997 r., ponieważ bieg terminu przedawnienia został przerwany poprzez wszczęcie przez skarżącego postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji wymiarowej. Postępowanie to zakończyło się w dniu [...] października 1998 r. poprzez wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku w niniejszej sprawie, uchylającego decyzję wymiarową z dnia [...] lipca 1997 r. W tej kwestii Sąd podziela argumentację skarżącego, że termin przedawnienia biegł na nowo od dnia następnego po dniu ogłoszenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z obowiązującym w przedmiotowym stanie faktycznym art. 57 ust 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego były prawomocne (poza dwoma wyjątkami, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie). Sąd nie podziela tym samym stanowiska organu egzekucyjnego, że bieg terminu przedawnienia biegł na nowo od dnia następnego po dniu ogłoszenia wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] sierpnia 1999 r., który został wydany w związku z wniesieniem rewizji nadzwyczajnej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 1998 r. Sąd zauważa, że system dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego obowiązuje dopiero od 1 stycznia 2004 r. Należy zauważyć, że prawomocność czyli ostateczne zakończenie sprawy ma miejsce wówczas gdy:

-stronom nie przysługuje żaden środek odwoławczy ze względu na charakter orzeczenia,

- strony wyczerpały możliwość skorzystania ze środków odwoławczych,

-strony w terminie nie wniosły środków odwoławczych.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że nadzwyczajny środek zaskarżenia o którym mowa w art. 57 ust. 2 w/w ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym jakim była rewizja nadzwyczajna nie pozbawiał orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego przymiotu prawomocności, gdyż nie był to środek odwoławczy który mogła wnieść strona i przysługiwał jedynie w sytuacji, gdy orzeczenie rażąco naruszało prawo lub interes Rzeczypospolitej Polskiej. Dla stron środki odwoławcze wyczerpywały się z chwilą wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Kolejną kwestią jaką Sąd rozstrzygnął w niniejszej sprawie a podnoszoną przez skarżącą była ocena skutku niepodjęcia zawieszonego postępowa egzekucyjnego. Otóż kwestią bezsporną jest że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z dniem doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2001 r. czyli z dniem [...] kwietnia 2001 r. - zgodnie z art. 26 upea. Organ egzekucyjny zawiesił to postępowanie [...] kwietnia 2001 r. i nie podjął zawieszonego postępowania w ciągu roku od dnia zawieszenia. Zgodnie z art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutkiem niepodjęcia w terminie 12 miesięcy zawieszonego na wniosek wierzyciela postępowania było jego umorzenie. Skutkiem prawnym umorzenia w powołanym wyżej artykule jest uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, którymi są zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W ocenie Sądu, samo wystawienie tytułu wykonawczego nie mieści się w pojęciu czynności egzekucyjnej. W związku z czym nie powodowało umorzenia wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nie znosiło skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia.

W niniejszej sprawie Sąd zauważa również, że organ egzekucyjny egzekwował na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2002 r. poza należnościami celnymi także należności podatkowe (VAT i akcyza). Należności podatkowe zgodnie z art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137 poz. 926 z póź. zm.) -zwanej dalej "ord.pod."- przedawniały się dopiero z upływem 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w 2002 r. bieg terminu przedawnienia był przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony - art. 70 § 3 ord pod. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegł on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Mając to na uwadze Sąd stwierdza, że również należności podatkowe objęte tytułem wykonawczym z [...] października 2002 r. nie uległy przedawnieniu.

Odnośnie zarzutów skarżącej co do przewlekłości postępowania należy stwierdzić iż stronie przysługiwała skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jednak nie było to przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu sądowym.

Ze względu na powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i tym samym skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), podlegała oddaleniu.