Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 1143/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Koncesje
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 10 par. 1, 77 par. 1, 78 par. 1, 107 par. 3, 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 156 ust. 1 i 2, art. 143, art. 176 i 177
journal: Dz.U. 2014 poz 613
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r.- Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji polegającą na wydobywaniu kopaliny 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty A. z dnia [...].08.2014r. nr [...], 2. stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz B. Sp. z o.o. w B. kwotę 13 463 (trzynaście tysięcy czterysta sześćdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...] Starosta A. w pkt 1 decyzji ustalił dla B. sp z o.o. z siedzibą B. (dalej jako Spółka) podwyższoną opłatę w wysokości 624.505,20 zł za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji polegającą na wydobywaniu kopaliny z działki nr [...] w Ź. obręb [...] Ź., gmina B. , powiat A.; w pkt 2 wskazał nr konta na które należy wnieść opłatę oraz w pkt 3 poinformował, że opłatę należy wnieść w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. W podstawie prawnej powołane zostały następujące przepisy: art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 613 ) oraz art. 104 K.p.a. W uzasadnieniu organ wskazał, że podczas kontroli w dniu .. marca 2014 r. złoża "Ź." na działce nr [...] stwierdzono, że przedmiotowe złoże, na które Starosta A. udzielił koncesji nr [...] z dnia[...] sierpnia 2008 r. jest wyeksploatowane, a teren wyrównany. Obok złoża odbywa się nielegalna eksploatacja. Na terenie tym pracują dwie koparki - ładowarki oraz cztery ciężarówki. Prowadząc ponownie kontrolę w dniu [...] kwietnia 2014 r. wykonano wstępny pomiar wyrobiska znajdującego się poza terenem, na który udzielono koncesji oraz udokumentowano zastaną sytuację zdjęciami. W tym samym dniu wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia podwyższonej opłaty oraz powiadomiono Komendę Powiatową Policji w A. o nielegalnej eksploatacji złoża. Zawiadomiono o tym fakcie także Okręgowy Urząd Górniczy w L. Następnie, w dniu [...] kwietnia 2014 r. przesłuchano w charakterze świadków przedstawicieli Spółki - kierownika robót – R. A. i kierownika budowy – R. W.l, którzy zgodnie zeznali, że firma posiada umowę na eksploatację. W dniu [...] maja 2014 r. przesłuchano także Prezesa Spółki - J. S., który potwierdził zeznania pracowników Spółki. Ponadto stwierdził, że W. P., wyznaczył teren do eksploatacji okazując koncesję na złoże "Ź.". Wobec tego, Spółka czuje się oszukana i w dniu [...] maja 2014 r. złożyła pismo, w którym wskazuje na zakres obowiązków sprzedającego, wynikający z zawartej z nią umowy. Poza tym, organ I instancji, w dniu [...] kwietnia 2014 r., wspólnie z Okręgowym Urzędem Górniczym w L. przeprowadził oględziny. W konsekwencji Okręgowy Urząd Górniczy w L. nakazał Spółce, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., wstrzymanie wydobycia kruszywa naturalnego w obrębie działki nr geod. [...], w związku z prowadzeniem tej działalności bez koncesji. W celu określenia ilości wydobytej kopaliny, organ I instancji, zlecił firmie G. policzenie ilości wydobytej kopaliny na działce o nr [...] poza złożem "Ź.". Z przedstawionego w dniu [...] maja 2014 r. przez mierniczego górniczego operatu z pomiaru geodezyjnego i obliczenia kubatury wydobytych mas ziemnych wynika, że z przedmiotowej działki, poza złożem, wyeksploatowano 17 204 m3 kruszywa. Dalej w uzasadnieniu organ podniósł, iż w trakcie postępowania w dniu [...] lipca 2014 r. wpłynęło od Spółki pismo, w którym Spółka przyznaje, że prowadziła prace na terenie działki [...], ale nie były one prowadzone bez wymaganej koncesji lecz za zgodą i wiedzą właściciela działki, który posiada koncesję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. Spółka wskazała, że W. P. jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Handel Żwirem W. P. Ponadto, spółka podała, że na działce nr [...], oprócz jej maszyn znajdowały się maszyny innych podmiotów, a wszelkie prace związane z wydobyciem odbywały się za zgodą i wiedzą właściciela działki [...]. Prace były prowadzone pod nadzorem W. P., tj. przedsiębiorcy w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo górnicze i geologiczne. Zdaniem Spółki prowadzone prace na działce [...] należałoby zakwalifikować jako wydobywanie kopaliny z rażącym naruszeniem warunków koncesji (art. 139 ust. 1 prawo górnicze i geologiczne), a nie jak twierdzi organ, wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. Spółka zakwestionowała ilość wydobytej kopaliny i podała, że według pomiarów wyrobiska wykonanych przez geodetę na jej zlecenie, wydobyto 16 127, 97 m3 kopaliny (bez uwzględnienia hałdy), a nie jak wykazano w sprawozdaniu z dnia [...] maja 2014 r., sporządzonym przez G.- 18 874 m3. W związku z powyższym organ zobowiązał Spółkę do dostarczenia obliczeń mas ziemnych, która w dniu [...] lipca 2014 r. dostarczyła operat wyeksploatowanych mas ziemnych sporządzony przez uprawnionego geodetę W. M., z którego wynika, że wydobyto 7 506 m3 kopaliny. Z przedstawionego przez Spółkę wyliczenia wynika, że Spółka wydobyła 15 194,144 ton kruszywa.

Organ I instancji nie zgodził się z argumentacją Spółki, że wydobywającym zgodnie z zawartą umową jest W. P. Uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie podał, że Okręgowy Urząd Górniczy w L. nakazał Spółce wstrzymanie działalności uznając tym samym, że działalność polegająca na wydobywaniu kopaliny była prowadzona przez Spółkę i bez wymaganej koncesji. Wydanie decyzji na podstawie art. 173 ust. 1 ww. Spółce potwierdza również to, że działalność była prowadzona bez wymaganej koncesji, a więc ma tu zastosowanie art. 140 ust. 1, a nie jak podaje Spółka art. 139 ust. 1 Prawa górniczego i geologicznego. Nadto organ podniósł, że Spółka podała, iż wydobyto 16 127, 97 m2 kopaliny, powołując się na dokonane pomiary wyrobisk na działce nr [...] przez geodetę p. R. Jednak załączona do tego pisma dokumentacja sporządzona przez geodetę dotyczyła pomiaru powierzchni wyrobiska, jak wynika z załączonej mapy, a nie ilości mas ziemnych. Dostarczony przez Spółkę na wezwanie organu operat techniczny obliczenia wyeksploatowanych mas ziemnych, wykonany przez innego geodetę, wskazał, iż wydobyto 7506 m3 kruszywa. Do operatu zostały załączone dwa raporty z badań zagęszczenia gruntu pod ławy fundamentowe (które nie są przedmiotem prowadzonego postępowania), a posłużyły do przeliczenia Spółce ilości wydobytego kruszywa w m3 na tony. Organ I instancji wskazał, że opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej obowiązującej w dniu wszczęcia postępowania dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny, tj. 0,55 zł x 40 za jedną tonę wydobytego kruszywa (średni ciężar nasypowy wyliczony dla złoża "Ź." = 1,65 t/m3 ). Podano, że przyjęto taki ciężar właściwy, ponieważ teren nielegalnej eksploatacji stanowi ciąg tego samego złoża kruszywa (piasku ze żwirem). Zatem wysokość opłaty wynosi 624 505,20 zł (17 204 m3 x 1,65 t/m3 x 0,55 zł x 40).

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Spółka i zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:

1. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na uznaniu, że:

a) Spółka wydobywała kopalinę bez wymaganej koncesji, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym:

- umowa sprzedaży kopaliny z dnia [...] maja 2013 r. zawarta pomiędzy Spółką a właścicielem gruntu W. P. (posiadaczem koncesji);

- pisemne wyjaśnienia Spółki z dnia [...] maja 2014 r.;

- zeznania przesłuchanych w sprawie świadków;

- pismo Komendy Powiatowej Policji z dnia [...] kwietnia 2014 r. o postawieniu W. P. zarzutu za popełnienie czynu z art. 177 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo górnicze i geodezyjnej, tj. prowadzenie wydobycia bez wymaganej koncesji lub z jej rażącym naruszeniem wskazują, że podmiotem dokonującym wydobycie kopaliny w rozumieniu prawo geologiczne i górnicze był W. P., który w celu sprzedaży kopaliny Spółce dokonywał wydobycia na własną rzecz i we własnym imieniu przy wykorzystaniu sprzętu i pracowników Spółki działających pod jego nadzorem;

b) wielkość wyeksploatowanego kruszywa wynosiła 12.204 m3, podczas gdy z przedłożonej przez Spółkę na wniosek organu, opinii biegłego W. M. wynika, że wartość wyeksploatowanej kopaliny wynosiła 7.506 m3;

2. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia podmiotu na rzecz i w imieniu, którego prowadzone było wydobycie kopaliny, zaniechanie dokonania ustaleń w zakresie stosunku prawnego łączącego W. P. (posiadacza koncesji) i Spółkę na podstawie, którego prowadzone było wydobycie kopaliny; zaniechanie dokonania wykładni oświadczenia woli stron umowy;

3. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 , art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia i rozpatrzenia dowodu z:

- przesłuchania świadka W. P., R. A., R. W. na okoliczność stosunku łączącego właściciela gruntu ze Spółką, w tym zgodnego oświadczenia woli stron, zamiaru i celu umowy sprzedaży kopaliny, charakteru wykonanych przez spółkę prac, udostępnienia sprzętu i pracowników działających na rzecz W. P.; zlecenia wykonania wydobycia przez W. P. na jego rzecz, prowadzenia przez niego nadzoru i kierowania pracami;

- dokumentu - pisma Komendy Powiatowej Policji w A. z dnia [...] czerwca 2014 r. z którego wynika, że w postępowaniu karnym zarzuty w zakresie czynu zabronionego polegającego na wydobyciu kopaliny bez wymaganej koncesji lub z jej przekroczeniem zostały skierowane przeciwko W. P., a nie przedstawicielom Spółce;

- opinii geodety R. M., z której wynika, że wartość wyeksploatowanej kopaliny wynosiła 7.506 m3, a nie jak przyjął organ 17.204 m3;

4. art. 84 § 1 k.p.a.w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 art. 11 k.p.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy opiniami W. M. oraz M. Z., które wskazywały na odmienną wartość wyeksploatowanego kruszywa w sytuacji, gdy organ nie posiada wiedzy specjalnej pozwalającej mu autorytatywne odrzucenie jednego dowodu, bez przeprowadzenia w tym zakresie czynności wyjaśniających;

5. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd o odpowiedzialności karnej W. P. za prowadzenie wydobycia kopaliny bez koncesji lub z jej przekroczeniem, stanowiącego zagadnienie wstępne.

Nadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

1. art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego błędne zastosowanie w stanie faktycznym, w którym to W. P., jako przedsiębiorca górniczy dokonywał wydobycia z rażącym naruszeniem warunków koncesji udzielonej mu [...] sierpnia 2008 r., poprzez prowadzenie wydobycia z przekroczeniem zakresu terenu objętego koncesją, na którego rzecz działa Spółka, udostępniając sprzęt i pracowników.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję pkt 2 i 3 i umorzyło postępowanie w tym zakresie, w pozostałym zakresie (pkt 1) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne. W uzasadnieniu podano, że w rozpoznawanej sprawie miało miejsce wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji, albowiem Spółka nie posiada koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "Ź." położonego w obszarze działki nr ewid. geod. [...]. Potwierdził to, zarówno Starosta A. jak też Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w L. Pomimo braku koncesji na wydobywanie kruszywa na obszarze działki nr geod. [...], Spółka dokonała wydobycia kopaliny poza wyrobiskiem "Ź." na działce nr [...], której właścicielem jest W. P. Okoliczność nielegalnego wydobycia stwierdzili pracownicy Starostwa Powiatowego w A. i Okręgowego Urzędu Górniczego w L. w kwietniu 2014 r. Kolegium stwierdziło, że wyliczona przez organ I instancji, wysokość opłaty jest zgodna z art. 140 ustawy. Do obliczenia podwyższonej opłaty przyjęto średni wskaźnik nasypowy w wysokości 1,65 t/m3. Średni ciężar nasypowy wyliczony został dla złoża "Ź." - 1,65 t/m3 więc taki ciężar właściwy, ponieważ również dla terenu nielegalnej eksploatacji stanowiącej ciąg tego samego złoża kruszywa (piasku ze żwirem) pomnożony został przez liczbę 17 204 m3 oznaczającą ilość wydobytej kopaliny oraz czterdziestokrotność wysokości opłaty eksploatacyjnej za 1 m3 na dzień 1 kwietnia 2014 r. kopaliny - "Piasek i żwir" - według obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 7 sierpnia 2013 r. (M.P. z 2013 r. poz. 721 ) - w wysokości 0,55 zł/m3, w wyniku czego opłata podwyższona wyniosła 624.505,20 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że nie mogą zostać uwzględnione, gdyż są bezpodstawne. Zdaniem Kolegium zawarta umowa między Spółką i właścicielem działki nie ma wpływu na rozstrzygnięcie gdyż dokonano wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji, tj. poza terenem objętym koncesją W. P . Spółka nie posiadała takiej koncesji, ani W. P., więc dowody przedstawione przez odwołującego nie mają żadnego znaczenia dla sprawy. Dlatego też Kolegium nie uwzględniło wniosku dotyczącego przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków. Nadto Kolegium nie znalazło potrzeby dodatkowo przeprowadzenia dowodu w postaci opinii biegłego z zakresu geologii gdyż opinia biegłego mierniczego górniczego jest wystarczającym dowodem. W ocenie Kolegium sporządzony operat na podstawie którego dokonano wyliczeń opłaty podwyższonej nie budzi zastrzeżeń, gdyż biegły wyliczył ilość wydobytego kruszywa porównując stan terenu z [...] października 2013 r. (spółka zawarła umowę z właścicielem działki w dniu [...] maja 2013 r.) ze stanem na dzień [...] maja 2014 r. Natomiast wydobycie - 16 127, 97 m2 kopaliny wskazane przez geodetę p. R., dotyczy pomiaru powierzchni wyrobiska, jaka wynika z załączonej mapy, a nie ilości wydobytych mas ziemnych, zaś opinia sporządzona przez biegłego geodetę R. M. o wysokości wydobytej kopaliny w ilości 7.506 m3 i przeliczenie tego w oparciu o raporty sporządzone dla potrzeb Spółki, nie wskazują czasookresu przyjętego do badania, co nasuwa uzasadnione wątpliwości co do poprawności poczynionych wyliczeń w związku z tym nie mogą być uwzględnione w postępowaniu jako wiarygodne dowody w sprawie. Zdaniem Kolegium także postępowanie dochodzeniowe w odniesieniu do W. P. prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w A. nie miało wpływu na postępowanie administracyjne prowadzone przez organ I instancji, gdyż w tej sprawie organ dokonał samodzielnie odpowiednich ustaleń, więc nie było zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła Spółka i zarzuciła naruszenie:

1. art. 156 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze poprzez wydanie decyzji przez niewłaściwy organ I instancji, którym w przedmiotowej sprawie jest geolog powiatowy działający z upoważnienia Starosty Powiatowego;

2. art. 107 § 1 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez sprzeczne i wzajemnie wykluczające się rozstrzygnięcie w zakresie ustalenia zobowiązania, polegające na wskazaniu, że Spółka zobowiązana została do zapłaty 624.505,23 zł, gdy jednocześnie słownie organ wskazuje na kwotę 624.505,20 zł, a w treści uzasadnienia podaje jako wartość swoich wyliczeń, słownie kwotę 624.524 zł;

3. art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.pa. w zw. z art. 116 ust. 1 i ust. 3 prawa geologicznego i górniczego, poprzez ustalenie ilości wydobytej kopaliny przez osobę nieuprawnioną oraz zaniechanie dokonania ustaleń w tym zakresie w oparciu o dokumentację mierniczo-geologiczną;

4. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego i złożenia dodatkowych wniosków, m.in. z dowodów znajdujących się w aktach postępowania cywilnego i postępowania karnego prowadzonych przeciwko W. P., w sytuacji gdy zarzuty strony nie zostały uwzględnione, a wnioski dowodowe zostały oddalone, o czym Spółka została poinformowana dopiero w treści ostatecznej decyzji;

5.art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez:

a) zaniechanie ustalenia stosunku prawnego łączącego skarżącą z właścicielem gruntu i koncesjonariuszem W. P. i przyjęcie, że okoliczność ta nie ma znaczenia w sprawie, gdyż prace były wykonywane poza terenem objętym koncesją, gdy tymczasem ustalenie prawidłowego stosunku prawnego pomiędzy stronami pozwoliłoby na ustalenie w czyim imieniu i na czyją rzecz wykonywane były prace, a przez to jaki podmiot powinien być stroną prowadzonego postępowania o ustalenie podwyższonej opłaty za wydobycie;

b) zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania karnego prowadzonego przez Komendę Miejską Policji w A. przeciwko W. P., z których wynika, że został on uznany za osobę, która prowadziła wydobycie kopaliny z naruszeniem koncesji;

c) zaniechanie rozpatrzenia dowodu z dokumentu:

- pisma Komendy Powiatowej Policji w A. z dnia [...] czerwca 2014 r. z którego wynika, że w postępowaniu karnym zarzuty w zakresie czynu zabronionego polegającego na wydobyciu kopaliny bez wymaganej koncesji lub z jej przekroczeniem zostały skierowane przeciwko W. P., a nie przedstawicielom Spółki;

6. art. § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę w odwołaniu dowodów z:

a) przesłuchania W. P., R. A., R. W., K. B. na okoliczność ustalenia stosunku prawnego łączącego stronę w W. P., w tym że prowadzone prace wykonywane były w imieniu i na rzecz W. P., co ma istotne znaczenia dla ustalenia podmiotu, który powinien być stroną postępowania;

b) opinii właściwego w sprawie - na podstawie przepisów prawa geologicznego i górniczego biegłego, na okoliczność wielkości wyeksploatowanej kopaliny na spornym terenie, wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy opiniami M. Z. i W. M.;

a także

c) odrzucenie korzystnej dla strony opinii biegłego R. M. w oparciu o argument braku wskazania w jej treści czasookresu przyjętego badania, podczas gdy tego rodzaju nieistotne uchybienie techniczne mogło zostać w każdym czasie usunięte przez opiniującego;

7. art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 116 ust. 1 i 3 prawa geologicznego i górniczego poprzez zaniechanie wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy opiniami biegłych W. M. oraz M. Z., które wskazywały na odmienną wartość wyeksploatowanego kruszywa w sytuacji, gdy organ nie posiada wiedzy specjalnej pozwalającej na autorytatywne odrzucenie jednego dowodu, bez przeprowadzenia w tym zakresie czynności wyjaśniających; a nadto zaniechanie powołania w sprawie uprawnionego biegłego na podstawie przepisów ustawy prawo geologiczne i górnicze do sporządzenia dokumentacji mierniczo-geodezyjnej;

8. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Sąd o odpowiedzialności karnej W. P. za prowadzenie wydobycia kopaliny bez koncesji lub z jej przekroczeniem, stanowiącego zagadnienie wstępne;

9. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym uznaniu że :

a) Spółka wydobywała kopalinę bez wymaganej koncesji we własnym imieniu, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym:

- umowa sprzedaży kopaliny z dnia [...] maja 2013 r. zawarta pomiędzy Spółką a właścicielem gruntu W. P. ( posiadaczem koncesji), zgodnie z którą "obsługę górniczą" (§ 1 ust. 4 umowy sprzedaży) miał wykonywać W. P.,

- pisemne wyjaśnienia Spółki z dnia [...] maja 2014 r.;

- zeznania przesłuchanych w sprawie świadków;

- pismo Komendy Powiatowej Policji z dnia [...] czerwca 2014 r. o postawieniu W. P. zarzutu za popełnienie czynu z art. 177 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo górnicze i geodezyjne, tj. prowadzenie wydobycia bez wymaganej koncesji lub z jej rażącym naruszeniem;

- postanowienie Okręgowego Urzędu Górniczego z dnia [...] kwietnia 2014 r., z którego wynika, że kontrola stwierdziła naruszenie warunków koncesji przez W. P. wskazują, że wydobycie kopaliny w rozumieniu ustawy prawo geologiczne i górnicze nastąpiło w imieniu W. P., w celu dalszej dostawy kopaliny Spółce, przy czym wydobycie nastąpiło przy wykorzystaniu sprzętu i pracowników Spółki działających pod nadzorem W. P.;

b) wielkość wyeksploatowanego kruszywa wynosiła 17.204 m3 podczas gdy z przedłożonej przez Spółkę na wniosek organu opinii rzeczoznawcy W. M. wynika, że wartość wyeksploatowanej kopaliny wynosiła 7.506 m3.

Nadto decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy prawo geologiczne i górnicze, poprzez jego błędne zastosowanie w stanie faktycznym, w którym to W. P. jako przedsiębiorca górniczy dokonywał wydobycia z rażącym naruszeniem warunków koncesji udzielonej mu przez Starostę A., poprzez prowadzenie wydobycia z przekroczeniem zakresu terenu objętego koncesją, w którego imieniu działała Spółka, udostępniając sprzęt i pracowników.

Wskazując na powyższe naruszenia Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty postawione w skardze, Sąd uznał za uzasadnione. Sąd nie podzielił zarzutu o niewłaściwości organu, wydającego decyzję w I instancji. Zgodnie z art. 156 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9.06.2011r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 613), organem właściwym do wydania decyzji o wysokości opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji, jest starosta, który działa "przy pomocy" geologa powiatowego. W niniejszej sprawie właściwym miejscowo był Starosta A., który posiadał kompetencję do wydania spornej decyzji w I instancji.

Sąd nie uznał także za zasadny zarzutu naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie udziału w postępowaniu przed organem II instancji. Faktem jest, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie powiadomiło skarżącej, w trybie art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, przed wydaniem decyzji w organie odwoławczym. Jednakże organ II instancji nie przeprowadzał żadnego postępowania dowodowego i nie dysponował innymi dokumentami, jak te które zostały zgromadzone przez Starostę A. i z którymi strona była zaznajomiona. Należy wskazać, że nie każde naruszenie art. 10 k.p.a. stanowi podstawę do uchylenia decyzji. Musi to być naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy. Skarżąca nie wykazała, aby w/w zaniechanie organu II instancji miało taki charakter. Skarżąca powołuje się na niemożność złożenia dowodów z postępowania cywilnego i karnego, toczących się przeciwko W. P . Sąd zauważa, że taką możliwość zapewniono skarżącej przed wydaniem decyzji w I instancji. Pomimo zawiadomienia Spółki, pismem z dnia [...].07.2014r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, skarżąca z tej możliwości nie skorzystała.

Sąd podzielił, natomiast, pozostałe zarzuty skargi, odnoszące się do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.) sąd administracyjny uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju uchybienia Sąd dostrzegł w sprawie niniejszej.

Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie podjęto bez należytego wyjaśnienia sprawy, z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 78 § 1, 80, 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (co dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części utrzymującej w mocy decyzję I instancji).

Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) organy administracji publicznej zobowiązane są do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Aktywna postawa podczas całego postępowania wyjaśniającego winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy (vide wyrok z dnia 4 lipca 2013 r. w sprawie II SA/Kr 455/13, CBOSA).

Inaczej rzecz ujmując zgodnie z powołanymi powyżej przepisami organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. W szczególności organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany, dokonując wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku, na podstawie analizy materiału dowodowego należycie ustalić stan faktyczny a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach k.p.a. Zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, tj. do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy.

Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy odnosi się zarówno do organu I instancji jak i do SKO, które po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną bez dogłębnego ustosunkowania się do podniesionych w odwołaniu zarzutów i bez wykorzystania możliwości usunięcia niedociągnięć procesowych Starosty A.

W pierwszej kolejności, błędem organów było przyjęcie, że podmiotem wydobywającym kopalinę bez wymaganej koncesji była skarżąca Spółka. W ocenie Sądu, wątpliwości w zakresie ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wydobycie, istniały od początku postępowania, lecz organy nie podjęły czynności w celu ich wyjaśnienia. W sprawie zostało ustalone, że nielegalne wydobycie kruszywa miało miejsce na działce o nr [...] W. P., który posiadał koncesję, ale obejmującą inną cześć tejże działki. Między Spółką B. a W. P. była zawarta umowa z dn. [...].05.2013 r. na wydobycie i sprzedaż kopaliny, gdzie w § 1 ust. 4 strony zawarły klauzulę, iż właściciel gruntu (i koncesji) będzie odpowiedzialny za obsługę górniczą.

Faktem jest, że w dacie kontroli na miejscu nielegalnego wydobycia znajdowali się pracownicy i sprzęt skarżącej, ale nie świadczy to jeszcze o wydobyciu przez Spółkę kopaliny we własnym imieniu i na własne potrzeby na cudzym, prywatnym gruncie W. P. Wbrew twierdzeniu organów, ustalenie w czyim imieniu i na czyją rzecz było prowadzone wydobycie, miało istotne znaczenie dla określenia podmiotu odpowiedzialnego i zakresu tej odpowiedzialności.

Organy nie przeprowadziły dowodów wnioskowanych przez skarżącą, ani nie podjęły z urzędu czynności, które powinny doprowadzić do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wydobycie kopaliny bez koncesji lub z przekroczeniem wymogów koncesji oraz określić prawidłowo stronę postępowania w świetle art. 143 ustawy prawo geodezyjne i górnicze.

Należy wskazać, iż podmiot wydobywający kopalinę bez koncesji (lub z jej przekroczeniem) podlega odpowiedzialności karnej unormowanej w art. 176 i 177 ustawy.

Pomimo symptomów, iż jest prowadzone postępowanie karne (tu: pismo Komendy Powiatowej Policji w A. z dn. [...].06.2014 r.) organ I instancji nie zainteresował się, czego i kogo dotyczy dochodzenie i jakie mogłoby mieć znaczenie dla wyniku sprawy niniejszej. Sąd podziela stanowisko skarżącej, że pominięto ważny dowód w sprawie.

Organ I instancji będzie więc zobowiązany do przeprowadzenia postępowania administracyjnego od początku, w sposób prawidłowy, polegający na:

- wyjaśnieniu, czy toczy się postępowanie karne przeciwko W. P. i przeciwko skarżącej, czego ono dotyczy i w jakim jest stadium;

- rozważeniu, ewentualnie, zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w przypadku, gdy według organu wynik postępowania karnego będzie istotny dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

Dalsze czynności organu polegające na: analizie umowy z dnia [...].05.2013 r. zawartej miedzy skarżącą a W. P., przesłuchaniu W. P., R. A., R. W., K. B.(wnioskowanych przez skarżącą) będą uzależnione od wyniku postępowania, czy też postępowań karnych.

Wielkość wydobytego kruszywa, która była także elementem spornym w niniejszym postępowaniu, nie może podlegać ocenie Sądu jako element przedwczesny na tym etapie postępowania i w kontekście wskazanych, podstawowych uchybień dotyczących zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności organ powinien określić podmiot odpowiedzialny za wydobycie kopaliny, a następnie przypisać mu rozmiar nielegalnej eksploatacji złoża i naliczyć odpowiednie opłaty.

Jak wyżej stwierdzono, zaistniałe w sprawie naruszenia przepisów prawa procesowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego z mocy art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. skutkowały uchyleniem zaistniałej decyzji, a z mocy art. 135 p.p.s.a. także decyzji organu I instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zwrot kosztów w wysokości 13.463zł. obejmuje następujące kwoty: 6.246zł. – wpis sądowy, 7.200zł. – wynagrodzenie radcy prawnego skarżącej na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1a w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013r. poz. 490) oraz 17zł. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.