Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2113/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju, dalej również jako "organ II instancji" utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], dalej "organ I instancji" odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 1983 r. nr [...] w części orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] b. m. kat. [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 5.226 m2, objętych księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność K. K. (pkt 1 wykazu decyzji).

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Decyzją z [...] lipca 1983 r. nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] b. m. kat. [...], oznaczonej jako działki nr: [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 5.226 m2, objętych księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność K. K.

Wyrokiem z 13 marca 1984 r. sygn. akt SA/Kr 71/84 NSA w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w [...] oddalił skargę P. G. na decyzję Prezydenta miasta [...] z [...] grudnia 1983 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 1983 r. nr [...] w części orzekającej o wywłaszczeniu działki o nr [...] i pow. 14 m2 z całości o pow. 596m2, KW [...] stanowiącej własność P. G. (pkt 5 wykazu decyzji).

Pismem z 9 lutego 2006 r., K. K. wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] lipca 1983 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa zarzucając rażące naruszenie art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. 1974, Nr 10, poz. 64 ze zm.), dalej "ustawa z 1958 r." i art. 7, 8, 76 § 1, 77, 80, 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 23 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r.

Decyzją z [...] sierpnia 2003 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lipca 1983 r.

Odwołanie wniosła K. K. zarzucając naruszenie art. 3 ust. 1 i 41 ustawy z 1958 r. oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., wskazując że adresatem decyzji wywłaszczeniowej była osoba zmarła.

Rozpoznając odwołanie organ w pierwszej kolejności powołał wyrok NSA w Warszawie ośrodek zamiejscowy w Krakowie, sygn. akt SA/Kr/71/84 i zaprezentowaną tam ocenę prawną co do braku wad decyzji. Wskazał, że na mocy art. 99 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) ocena prawna zaprezentowana przez NSA jest wiążąca. Oceniając zgodność z prawem tej decyzji NSA nie był związany granicami skargi, co oznacza że dokonał oceny legalności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1983 r. w zakresie odnoszącym się do wszystkich warunkach wywłaszczenia.

Organ przyjął za niewadliwe ustalenia Wojewody [...] z których wynikało, że na podstawie decyzji z [...] lipca 1983 r. wywłaszczona nieruchomość składała się z działek oznaczonych nr [...] o pow. 56 m2, [...] o pow. 897m2, [...] o pow. 4.172 m2 i [...] o pow. 101 m2, która została odłączona z księgi wieczystej nr [...] i przeniesiona do księgi wieczystej nr [...], w której jako właściciel został wpisany Skarb Państwa. W związku z tym w skład wywłaszczonej nieruchomości weszła faktycznie działka oznaczona nr [...] o pow. 56 m2 a nie jak wskazano w decyzji działka [...]. Potwierdza to plan sytuacyjny podziału nieruchomości z dnia [...] marca 1983 r., operat szacunkowy z [...] marca 1983 r i część oferty skierowanej do K. K. i R. L. Działka nr [...], [...] i [...] została przeniesiona do KW [...]. Ta ostatnia ulegała podziałowi na [...] i [...] a nr [...] przeniesiono do KW [...]. Działka [...] została podzielona na [...] i [...], działka [...] weszła w skład działki [...]. Z kolei działka [...] została podzielona na działki [...] i [...] (KW [...] i [...]).

Właścicielami nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] byli K. K. w ¾ części oraz R. L. w ¼ części. R. L. zmarł [...] marca 1956 r. a prawa do spadku po nim nabyli H. L. oraz K. K. (postanowienie Sądu Powiatowego dla m. [...] z [...] czerwca 1956 r., sygn. akt [...]). H. L. zmarła [...] marca 1957 r. a prawa do spadku nabyła w całości K. K. (postanowienie Sądu Powiatowego dla m. [...] z dnia [...] sierpnia 1957 r., sygn. akt [...]). Oznacza to, że właścicielką nieruchomości w dniu wywłaszczenia była w całości K. K.

Podstawę prawną wywłaszczenia stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Celem wywłaszczenia (art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r.) była budowa hotelu dla [...] polegająca na adaptacji posadowionego na nieruchomości w stanie surowym otwartym budynku administracyjno-biurowego [...] ([...]). Cel był zgodny z decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1982 r., nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz zatwierdzeniu planu realizacyjnego, wydaną zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego [...] Zespołu Miejskiego, zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta [...] z [...] czerwca 1977 r, nr [...]. Niezbędność i odpowiedniość przedmiotowego wywłaszczenia wynikała z decyzji lokalizacyjnej Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] czerwca 1982r. i była związana z przejmowaniem obiektów na potrzeby służby zdrowia i opieki społecznej zgodnie z wytycznymi zawartymi w uchwale Rady Ministrów z [...] lipca 1981 r. nr [...]. Adaptacja istniejącego budynku zmniejszała koszty inwestycji. Poza tym przesłanki wywłaszczenia były badane w wyżej powołanym wyroku NSA, który jasno stwierdził, że celem wywłaszczenia była przyczyną o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z 1958r. Tym samym celem wywłaszczenia nie zmierzał do legalizacji samowoli budowlanej, jak twierdziła skarżąca. Uprzednia realizacja nieukończonego w dacie wywłaszczenia budynku biurowego nie stanowiła więc celu wywłaszczenia. Tym bardziej, że [...] nie budował hotelu dla [...], ale budynek biurowy dla własnych potrzeb. Bez znaczenia dla ustalenia spełnienia przesłanki z art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. jest czy inwestor realizował go na podstawie pozwolenia na budowę czy też nie. Dlatego przesłanki materialnoprawne wywłaszczenia określone w art. 3 ust. 1 tej ustawy zostały spełnione.

Zrealizowany został także art. 6 ust. 1 ustawy z 1958 r. (wezwanie do dobrowolnego zbycia nieruchomości). Pismem z 12 kwietnia 1983 r. Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...] zwróciła się do K. K. i R. L. o zbycie nieruchomości. Z wniosku wywłaszczeniowego z [...] maja 1983 r. wynikało, że rozmowy nie odniosły skutku.

Wniosek z [...] maja 1983 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego został sformułowany w sposób prawidłowy i zawierał wszystkie wymagane prawem elementy. Organ zawiadomieniem z [...] maja 1983 r. poinformował strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz rozprawie wywłaszczeniowej wyznaczonej na [...] czerwca 1983 r. Zachował się protokół rozprawy wywłaszczeniowej z udziałem biegłego, który brał udział w sporządzeniu operatu szacunkowego (art. 21 ust 1 i 22 ustawy z 1958r.)

W dacie wywłaszczenia wyceny dokonywano nie na podstawie cen wolnorynkowych, ale w stawkach sztywnych. W tym wypadku nastąpiło to na podstawie art. 8 ust. 8 ustawy z 1958 r., zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...] lutego 1983 r. przy uwzględnieniu zarządzenia Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...] sierpnia 1982 r. w sprawie kosztów wybudowania domu jednorodzinnego na terenie miasta [...] poprzez przemnożenie stawki 208/24 i pow. 5226 m2, co dało kwotę 1.088.315 zł.

Przedmiotowa decyzja zawiera wszystkie elementy o jakich mowa w art. 23 ustawy z 1958 r. (przedmiot wywłaszczenia, wysokość należnego odszkodowania, wskazuje na czyj wniosek nastąpiło wywłaszczenie, posiada uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o środkach zaskarżenia, spełnia także wymogi z art. 107 § 3 K.p.a.

Organ nie podzielił zarzutu, że decyzja została skierowana do osoby zmarłej tj. R. L. Organ wskazał, że już w treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania znajdował się informacja, że osoba ta nie żyje. W związku z tym organ nie prowadził postępowania przeciwko osobie zmarłej. Umieszczenie tej osoby w decyzji miało wyłącznie walor informacyjny.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła K. K.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

I.1. błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez skierowanie decyzji do osoby zmarłej, co stanowi rażące naruszenie prawa;

I.1 błędną wykładnię art. 3 i 21 ust. 1 i 2 ustawy z 1958 r. poprzez uznanie, że mogła podlegać wywłaszczeniu nieruchomość na której istniał już nieukończony obiekt budowlany o innym planowanym przeznaczeniu niż wynikający z celu na jaki następuje wywłaszczenie.

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, braku dokładnego ustalenia stanu faktycznego, niewyjaśnieniu okoliczności legalizacji budynku przez [...] poprzez adaptację istniejącego budynku biurowego w stanie surowym na hotel.

Wniesiono o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności decyzji w części a w przypadku gdy sąd uzna, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji o jej uchylenie. W każdym wypadku o zasądzenie o zwrocie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano na następujące kwestie:

-kontrola decyzji dokonana przez NSA nie oznacza iż dokonano kontroli legalności zaskarżonej decyzji w zakresie wszystkich warunków wywłaszczenia, które były wspólne dla nieruchomości nią objętą. Z art. 170 P.p.s.a. wynika, że powaga rzeczy osądzonej dotyczy jedynie zagadnień które w związku ze skargą stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia. Uzasadnienie tego wyroku nie zawiera rozważań dotyczących zarzutów objętych niniejszą skargą i w związku z tym wyrok ten nie mógł stanowić powagi rzeczy osądzonej;

-umieszczenie nazwiska R. L. w wykazie wywłaszczonych nieruchomości nie miało wyłącznie charakteru informacyjnego, gdyż zgodnie z art. 107 kpa decyzja powinna oznaczenie stron postępowania. Nie ma znaczenia w którym miejscu decyzji strona ta zostanie wskazana. W tej sprawie strona została wskazana w decyzji, co stanowi o rażącym naruszeniu prawa tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż w dacie jej wydawania R. L. nie żył, co potwierdza wskazane w skardze orzecznictwo sądowoadministracyjne;

-ciężar ustalenia stron postępowania spoczywał na organie a nie podjęcie działań mających na celu prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania stanowi o naruszeniu przez organ art. 7, 8, 28, 30 § 4, 97 § 1, 109 kpa, które to naruszenie daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa.

-organ mając wiedzę, że R. L. nie żyje winien zawiesić postępowanie do czasu ustalenia jego spadkobierców. Tymczasem prowadził postępowania, wydał decyzję kierując ją do osoby zmarłej, co potwierdza wymienienie tej osoby w załączniku do decyzji. Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1983 r. str. 7 decyzji i stwierdzenie o skierowaniu do niego oferty;

-realizacja celu wywłaszczenia była dopuszczalna tylko dla realizacji przyszłego celu inwestycyjnego i nie mogła dotyczyć przypadków gdy inwestor zrealizował już obiekt przed orzeczeniem o wywłaszczeniu poza przypadkami gdy na mocy odrębnej decyzji uzyskał prawo do zajęcia gruntu i realizacji inwestycji. W niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość była zajęta przez [...] kilka lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Fakt ten połączony z samowolą budowlaną przemawia za niedopuszczalnością wydania decyzji wywłaszczeniowej;

-organ zaniechał wyjaśnienia okoliczności związanych z legalnością dokonanej przez [...] samowoli budowlanej podczas gdy za niedopuszczalne należy uznać adoptowanie na cele wywłaszczeniowe budynku który na podstawie odrębnych przepisów powinien zostać rozebrany. Takim działaniem organ dokonał legalizacji samowoli budowlanej. Organ nie dokonał żadnych ustaleń w zakresie ustalenia legalności decyzji lokalizacyjnej z [...] czerwca 1982 r. przyjmując a priori, że skoro istniał plan społeczno-gospodarczy województwa [...] na lata 1983-1985 w którym ujęto zadanie polegające na budowie hotelu dla [...] to cel gospodarczy został zrealizowany.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia i ocenę zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przy czym, sąd nie ma uprawnień do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego. Ocena Sądu to ocena postępowania przed organem administracji.

Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, co wymaga ustalenia czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub czy wypełnienia inne przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie takie ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt. III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258).

Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze -skutki, które wywołuje decyzja (m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, Lex 165717).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r. IVSA 3121/02 Lex 156916).

Oceniając zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera wad uzasadniających konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności czy uchylenie (art. 145 P.p.s.a.). Organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy a następnie go ocenił. Wyniki tej oceny znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu, które spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a.

Sąd w całości podziela ustalenia organów w zakresie stanu faktycznego będącego przedmiotem rozstrzygnięcia jak i wniosków płynących z tych ustaleń dokonanych na podstawie niewadliwie zastosowanych przepisów prawa materialnego tj. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Rozważania organu w tym zakresie przyjmuje jak własne bez potrzeby ich powielania, z wyjątkiem kwestii które oceni w dalszej części uzasadnienia (naruszenie prawa procesowego w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania).

Sąd podziela w pełni ustalenia co do wypełnienia przesłanki z art. 3 ust. 1 tej ustawy w szczególności w konfrontacji z ocenami dokonanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1134/08. Sąd oceniając legalność decyzji wywłaszczeniowej w sposób wyraźny stwierdził, że "materiał dowodowy (.....) nie pozostawia wątpliwości, że celem wywłaszczenia była przyczyna określona w art. 3 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a mianowicie wykonywanie zadania określonego w planie gospodarczym. Plan taki został ustalony uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] lutego 1983 r. w sprawie wojewódzkiego planu rocznego województwa miejskiego [...] na 1983 r., w którym pod poz. 294 ujęto zadanie "Hotel przy [...]". Sąd powołał także uchwałę Rady Ministrów z [...] lipca 1981 r. wskazującą na potrzebę poprawy sytuacji w bazie placówek służby zdrowia.

Ocena NSA, z mocy art. 190 P.p.s.a. wiązała co prawda sąd w tamtej sprawie to jednak w ocenie WSA należy ją w pełni podzielić przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji. Różnica wynika wyłącznie z podmiotu wywłaszczonego. Z zebranych a wskazanych w zaskarżonej decyzji dowodów wynika, że celem wywłaszczenia była budowa hotelu dla [...], który to cel był zgodny z decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] czerwca 1982 r., uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z [...] lutego 1983 r. i uchwałą [...] Rady Narodowej Miasta [...] z [...] czerwca 1983 r. w sprawie planu społeczno-gospodarczego województwa [...] na lata 1983-1985. Niezbędność celu wywłaszczenia wynikała z decyzji lokalizacyjnej z [...] czerwca 1982r.

Bez prawnej doniosłości w aspekcie możliwości wywłaszczenia jest to czy na wywłaszczanych gruntach znajdował się lub nie budynek w trakcie budowy. Przy ustalaniu przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia istotne było czy nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna a nie to w jakim jest stanie (zabudowana czy nie). To mogło mieć znaczenie dla ustalenia wysokości odszkodowania. Wbrew zatem wywodom skargi organ wywłaszczeniowy mógł wywłaszczyć także nieruchomość zabudowaną. Celem wywłaszczenia w niniejszej sprawie nie była budowa obiektu biurowego (a taki budynek znajdował się na tym terenie), jak sugeruje skarga, ale budowa budynku hotelowego a więc zupełnie innego niż ten znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości. Nie uzasadnione są zatem wywody skargi, że podmiot na którego rzecz następowało wywłaszczenie zrealizował już obiekt. Po pierwsze budowę budynku biurowego rozpoczął [...] a więc nie podmiot który miał budować hotel, po drugie cel budowy hotelu i budynku biurowego są zupełnie innymi celami a ten drugi nie stanowił celu wywłaszczenia. Po trzecie, kwestia czy [...] realizował budowę na podstawie pozwolenia na budowę czy bez niego nie ma żadnego znaczenia dla oceny przesłanek do wywłaszczenia. Kwestia ta mogła podlegać ocenie w innym trybie i przez inny organ. Także NSA w wyroku I OSK 1134/08 kwestię tę w podobny sposób ocenił. Realizacji celu wywłaszczenia jest tożsama dla obu tych spraw jak i sprawy powołanej przez organ (SA/KR/71/84) i w związku z tym była już przedmiotem oceny przez co najmniej dwa składy Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Czyni to niezasadnymi zarzuty naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego tj. art., 3 ust. 1, 21 ust. 1 i 2 ustawy z 1958 r. oraz przepisy prawa procesowego w zakresie braku oceny legalności budowy budynku biurowego przez [...].

Kolejną kwestią stanowiącą podstawę wskazywanych przez skarżącą zarzutów jest okoliczność dotycząca kręgu stron postępowania oraz twierdzenie o skierowaniu decyzji do osoby zmarłej. Niesporne jest przy tym, że drugi ze współwłaścicieli ujawnionych w księdze wieczystej tj. R. L. zmarł znaczenie przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego a K. K. w dacie wywłaszczenia była jedyną właścicielką wywłaszczanej nieruchomości.

Organ ocenia treść decyzji wyłącznie pod kątem stwierdzenia przesłanek do jej nieważności. Postępowanie o stwierdzenie nieważności ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia noszącego cech rażącej wadliwości. Jak się wskazuje w orzecznictwie na ocenę czy istnieją wady o których mowa w art. 156 K.p.a. nie ma wpływu to czy organ wiedział czy nie o śmierci strony postępowania (wyrok NSA z 27.10. 2011 r. I OSK 1876/10, Lex nr 1069629). Samo naruszenie prawa poprzez skierowanie decyzji do osoby nie żyjącej to jednak za mało aby stwierdzić nieważność orzeczenia tylko z tego powodu. Dla stwierdzenia nieważności znaczenie ma: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze -skutki, które wywołuje decyzja.

O ile rzeczywiście należy zgodzić się ze skarżącą, że decyzja powinna być wydana w stosunku do aktualnego na datę wywłaszczenia właściciela nieruchomości to jednak należy także uwzględnić racje ekonomiczne lub gospodarcze, które decyzja wywołała oraz ustalić czy rzeczywiście stwierdzone naruszenia mają znacznie większą wagę niż stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego (por. wyrok NSA z 17 września 1997 r, sygn. akt III SA 1425/96, Lex 32626). Nieważna jest decyzja, która w sposób rażący narusza prawo a jej skutki są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności (wyrok NSA z 9 września 1998 r., sygn. akt II SA 1249/97, Lex nr 41819).

Zdaniem skarżącej skoro organ wiedział iż jeden ze współwłaścicieli zmarł powinien był zawiesić postępowanie do czasu ustalenia jego następców prawnych stosownym postanowieniem sądu.

Bez pierwszorzędnego znaczenia pozostaje fakt związany z wydaniem lub nie postanowienia spadkowego. Orzeczenie o stwierdzeniu praw do spadku ma charakter deklaratoryjny a nie prawnokształtujący. Potwierdza bowiem skutek jaki powstał w dacie śmierci osoby, której to postępowanie dotyczy (potwierdza krąg spadkobierców). Z tych powodów należy przyjąć, że ostatecznie decyzja została skierowana do podmiotu właściwego tj. K. K. jako spadkobierczyni po R. L. a następnie H. L. (oboje zmarli przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego). Wskazać należy przy tym, że sama skarżąca nie zadbała o ujawnienie w księdze wieczystej swych wyłącznych praw do wywłaszczanej nieruchomości. Ostatecznie zatem decyzja została prawidłowo skierowana do jedynego właściciela nieruchomości wywłaszczanej.

Opisane wyżej okoliczności jak i zaniechanie samej skarżącej w poinformowaniu organu o spadkobiercach ustawowych po R. L. i jego matce wskazuje na nieuprawniony wniosek o tym, że spełniona została przesłanka rażącej niezgodności treści orzeczenia z porządkiem prawnym. W ocenie Sądu w takich okolicznościach pozostawienie orzeczenia w obrocie prawnym nie godzi w obowiązujący porządek prawny, skoro sama zainteresowana spadkobierczyni zgodziła się na prowadzenie postępowania bez ujawnienia spadkobierców zmarłych. Wynika to z faktu, że sama skarżąca byłą wyłączną właścicielką przedmiotowej nieruchomości więc tylko do niej mogła być skutecznie skierowana decyzja – co też nastąpiło.

W ocenie WSA, okoliczności te przesądzają, że ostatecznie orzeczenie wywłaszczeniowe zostało skierowane do podmiotu uprawnionego tj. spadkobiercy ustawowego, co w świetle art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności i czyni zadość zgodności orzeczenia z obowiązującym porządkiem prawnym. Jest także do zaakceptowania z punktu widzenia prawidłowych skutków ekonomicznych jakie wywołała decyzja.

Jak się wskazuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym skierowanie decyzji do osoby zmarłej przy jednoczesnym skierowaniu jej do jej spadkobierców nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że zaszła przesłanka z art. 156 K.p.a. (por. wyrok NSA z 14.10. 2009 r., sygn. akt I OSK 871/08, dostępne w CBOSA).

Zarzut skargi dotyczący nieustalenia przez organ wywłaszczeniowy spadkobierców jest zasadny ale nie skutkuje stwierdzeniem nieważności tej decyzji, gdyż nie ma wpływu na jej treść i nie ma charakteru rażącego. Taki byłby gdyby ostatecznie decyzja została skierowana do osoby nieuprawnionej, nie będącej właścicielem nieruchomości wywłaszczanej, gdyby decyzja byłaby oczywiście wadliwa w zakresie podmiotu wywłaszczonego. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie gdyż decyzja została skierowana do właściciela nieruchomości tj. K. K. Decyzja w tym aspekcie nie godzi w obowiązujący porządek prawny gdyż ostatecznie została skierowana do osoby uprawnionej.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności czy jej uchylenie.

Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.