Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1044/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za usługi opiekuńcze 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. [...] ustalił M.D. wysokość należności z tytułu nieuiszczonych opłat za udzieloną pomoc dla A.L. (zmarłego w dniu [...] r.) w postaci usług opiekuńczych za okres od 1 stycznia 2015 r. do 29 maja 2015 r. w kwocie 935,56 zł.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że decyzją z dnia [...]r. nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...]r. nr [...] przyznano A.L. pomoc w postaci usług opiekuńczych, określono wymiar świadczonych usług oraz wysokość odpłatności. Świadczeniobiorca nie dokonał zapłaty za usługi w wyznaczonym w decyzji terminie w związku z tym powstało zadłużenie w kwocie 935,56 do uregulowania którego, na mocy art. art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, zobowiązana jest M.D.

W odwołaniu od tej decyzji M.D. wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka M.Z. na okoliczność dokonywania płatności przez jej ojca A.L. bezpośrednio do rąk ww. pielęgniarki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W świetle okoliczności podniesionych w odwołaniu, jak również potwierdzenia przez M.Z. dokonania wpłaty w kwocie 490 zł, Kolegium za konieczne uznało przesłuchanie w charakterze świadka M.Z. na okoliczność ww. wpłaty oraz złożenie przez M.D. wyjaśnień w kwestii opieki sprawowanej nad ojcem, usług świadczonych przez opiekunkę oraz sposobu uiszczania opłat. Jednocześnie wskazało, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji winien szczegółowo przedstawić za jaki okres nie zostały uiszczone należności za usługi opiekuńcze oraz wskazać jakie okoliczności uznał za udowodnione, jakim dowodom dał wiarę, a jakim odmówił wiarygodności.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta C. decyzją nr [...] z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 104 ust. 3, art. 96 ust. 1 pkt 3, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 i art. 14 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016r. poz. 930) ustalił M.D. wysokość należności z tytułu nieuiszczenia opłat za usługi opiekuńcze świadczone na rzecz A.L. za okres od 1 stycznia 2015 r. do 29 maja 2015 r. w łącznej kwocie 935,56 zł obejmującej 147,72 zł za styczeń, 135,41 zł za lut., 270,82 zł za marzec, 135,41 zł za kwiecień 2015 r. Ponadto określił termin zwrotu należności na 30 listopada 2016 r.

Organ podał, że M.Z. nie stawiła się pomimo dwukrotnego wezwania w celu wyjaśnienia kwestii nieuregulowanych zaległości za usługi opiekuńcze (pisma z 14 i 24 czerwca 2016 r.). Natomiast ze spotkania z córką zmarłego A.L. M.D. w dniu 22 czerwca 2016 r. sporządzono notatkę służbową, której treść zaakceptowała. Strona złożyła wydruki z rozmowy przeprowadzonej z M.Z. na facebook, jednakże nie przedłożyła dowodów wpłat zaległości. Organ ustalił, że do dnia 29 lipca 2016 r. nie zarejestrowano wpłat z tytułu zaległości, wobec czego uznał, że M.D. jest osobą zobowiązaną do ich zwrotu na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej.

W odwołaniu M.D. podniosła zarzut przyjęcia błędnych ustaleń faktycznych mających wpływ na treść decyzji i wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Do odwołania dołączyła wydruki komputerowe z rozmów prowadzonych z M.Z. na portalu internetowym facebook i domagała się uwzględnienia ich jako dowodu w sprawie. Wniosła ponownie o przesłuchanie M.Z. na okoliczność dokonywania płatności za usługi opiekuńcze bezpośrednio przez zmarłego ojca do rąk opiekunki. Zdaniem odwołującej organ nie uzasadnił wydanej decyzji zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności nie wskazał, na jakich dowodach oparł swoje stanowisko oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Podniosła, że pominięcie zawnioskowanego przez nią dowodu z przesłuchania M.Z. świadczy o tym, że została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu, co stanowi naruszenie art. 10 k.p.a. Ponadto, z daleko posuniętej ostrożności, wniosła o umorzenie "rzekomego" zobowiązania określonego w decyzji, gdyż nie posiada dochodów, z których roszczenie to mogłoby zostać zaspokojone.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz zastosowane regulacje prawne, w tym art. 96 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. W oparciu o ten przepis wyjaśnił, że obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej – z masy spadkowej oraz małżonku, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej ze świadczeń – jedynie w przypadku, gdy nie dokonano zwrotu wydatków zgodnie z pkt 1 i 2 w wysokości przewidzianej w decyzji dla osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń. Następnie za bezsporne organ odwoławczy uznał, że zmarły A.L. korzystał z usług opiekuńczych za częściową odpłatnością. Natomiast z rozrachunku konta ww. świadczeniobiorcy sporządzonego na dzień 29 lipca 2016 r. wynika niedopłata w wysokości 935,55 zł. Zauważono przy tym, że w okresie korzystania z usług opiekuńczych ww. nie płacił regularnie należności i na koncie widniały zaległości w opłatach. W związku z tym decyzją z dnia [...]r. ustalono zaległość w opłatach za okres od lipca do października 2014 r. w kwocie 49, 91 zł, która została uregulowana 5 marca 2015 r. Ponadto decyzją z dnia [...]r. ustalono należności za miesiące styczeń, luty i marzec 2015 r. w kwocie 553,95 zł, które nie zostały zapłacone w całości. Dodatkowo nie uregulowano należności za kolejne miesiące, tj. za kwiecień i maj 2015 r. Organ powtórzył, że zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej obowiązek zwrotu tych należności spoczywa na spadkobiercy osoby korzystającej ze świadczeń. Natomiast z pisma Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po zmarłym A.L. nabyła w całości córka M.D. Zdaniem Kolegium zasadnie więc organ I instancji nałoży na stronę obowiązek zwrotu należności za świadczone na rzecz jej ojca usługi opiekuńcze.

Odnosząc się do okoliczności wskazanych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że dokument w postaci wydruku z rozmowy z portalu internetowego pomiędzy stroną i M.Z. nie może stanowić dowodu w rozumieniu art. 77 § 1 k.p.a. i nie ma wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Nieuiszczenie należności skutkuje bowiem obowiązkiem ich zwrotu przez spadkobierców osoby korzystającej z pomocy, zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Natomiast przepis ten nie uzależnia powstania obowiązku zwrotu tych należności od ustalenia osoby, która miała je regulować, tylko decydującym jest fakt istnienia zaległości w opłatach. Zatem, zdaniem Kolegium, twierdzenia opiekunki M.Z., że regulowała część opłat, ale zagubiła odcinki wpłat nie mają wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż żadne wpłaty należności nie odnotowano na koncie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M.D., reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła zaskarżonej decyzji Kolegium naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niewyczerpujący i nierzetelny, a przede wszystkim nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania M.Z. i dokonanie błędnych ustaleń i w konsekwencji uznanie, że skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia opłaty za świadczone na rzecz jej ojca A.L. usługi opiekuńcze, pomimo że z przeprowadzonego postępowania dowodowego, a w szczególności z wyjaśnień skarżącej oraz wydruków z rozmów przeprowadzonych za pośrednictwem portalu społecznościowego Facebook pomiędzy skarżącą i M.Z. wynika, że należności za usługi opiekuńcze były pobierane i wpłacane przez M.Z., która z kolei świadczyła usługi na rzecz MOPS, a tym samym spadkobiercy A.L. nie są zobowiązani z powyższego tytułu wobec MOPS w C.,

- art. 75 § 1 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że załączone do akt sprawy wydruki z rozmów przeprowadzonych przez skarżącą z M.Z. nie mogą stanowić dowodu w sprawie pomimo, że zgodnie z naruszonym przepisem jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wobec czego wydruki z przedmiotowych rozmów powinny być potraktowane jako dowód tym bardziej, że

zapisy te potwierdzają, iż należności, których dochodzi organ pomocy społecznej zostały uregulowane przez pracownicę tegoż organu,

- art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania z pominięciem słusznego interesu strony, z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wskutek nieprzeprowadzenia dowodów we wnioskowanym przez stronę zakresie, a tym samym uniemożliwienie należytej ochrony słusznych interesów strony oraz błędne ustalenie stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano na wydanie decyzji z pominięciem niezbędnych czynności dowodowych mających na celu należyte i wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego. Podniesiono, że materiał dowodowy (wydruki rozmów na portalu społecznościowym, wyjaśnienia skarżącej) wskazuje na regulowanie opłat za opiekę przez A.L. Natomiast jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ponadto podkreślono, że brak przesłuchania M.Z. było uprzednio jedną z przesłanek uchylenia przez Kolegium decyzji MOPS z dnia [...]r. i przekazana sprawy do ponownego rozpoznania, natomiast taki dowód nie został przeprowadzony, co uzasadnia zarzut nienależytego przeprowadzenia postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., w skrócie "P.p.s.a") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje zatem ustalenie, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa, w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny. Dodatkowo sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola wydanych decyzji wykazała, że naruszają one przepisy prawa, co skutkować musiało wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego.

Kwestią bezsporną jest, że A.L. - ojciec skarżącej, korzystał z pomocy w formie usług opiekuńczych w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 29 maja 2015 r. za częściową odpłatnością na mocy decyzji z dnia [...]r. Nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...]r. Natomiast organy ustaliły, że we wskazanym okresie świadczeniobiorca nie uiszczał należności za świadczone usługi opiekuńcze, w związku z czym powstała zaległość w kwocie 935 zł, która nie została uregulowana. W dniu [...]r. A.L. zmarł.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) – zwanej dalej również "ustawą". Z brzmienia tego przepisu wynika, że obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej (a takimi są usługi opiekuńcze) spoczywa na:

1) osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej;

2) spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej - z masy spadkowej;

3) małżonku, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej - jedynie w przypadku gdy nie dokonano zwrotu wydatków zgodnie z pkt 1 i 2, w wysokości przewidzianej w decyzji dla osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej.

Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że zamieszczono w nim kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze. W pierwszej kolejności obowiązek ten spoczywa na samym zainteresowanym, a zatem na osobie, na rzecz której takie usługi zostały ustanowione, w drugiej kolejności przedmiotowy obowiązek spoczywa na spadkobiercach osoby, która korzystała ze świadczeń pomocy społecznej, przy czym spadkobiercy obowiązani są do zwrotu wydatków z tytułu korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej jedynie z masy spadkowej. W ostatniej kolejności obowiązek zwrotu spoczywa na małżonku, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej z pomocy społecznej.

Jednocześnie z treści analizowanego unormowania wynika, że pkt. 2 art. 96 ust. 1 posiada zastosowanie jedynie wówczas, gdy nie dokonano zwrotu wydatków w oparciu o pkt. 1, a osoba zobowiązana do zwrotu wydatków zmarła. Natomiast zgodnie z pkt. 3 tego przepisu, obowiązek zwrotu spoczywa na małżonku, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej - jedynie w przypadku gdy nie dokonano zwrotu wydatków zgodnie z pkt 1 i 2, w wysokości przewidzianej w decyzji dla osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. Przywołana treść pkt. 3 wskazuje na jego subsydiarny charakter i zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy nie jest możliwy zwrot wydatków na świadczenia z pomocy społecznej przez zobowiązanego i spadkobierców z masy spadkowej. Analiza omawianego uregulowania prowadzi do wniosku, że zawiera ono trzy autonomiczne sytuacje, które wyznaczają krąg osób zobowiązanych do zwrotu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, a mianowicie zobowiązanego, spadkobierców i osoby wymienione w pkt. 3 tego przepisu. W tym miejscu dostrzec również należy, że między pkt. 2 i pkt. 3 art. 96 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może zachodzić zbieżność, gdyż osoby wymienione w pkt 3 będą w większości przypadków spadkobiercami osoby zobowiązanej. Oznacza to, że spadkobiercy zobowiązani są do zwrotu wydatków z dwóch różnych tytułów raz jako spadkobiercy, a innym razem jako współmałżonek, zstępni czy wstępni, przy czym jeżeli występują jako spadkobiercy to ich obowiązek ograniczony jest do masy spadkowej, natomiast w przypadku unormowania przewidzianego art. 96 ust. 1 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej nałożony na nich obowiązek związany jest z ich sytuacją finansową, gdyż w myśl art. 96 ust. 2 ustawy wydatki na usługi, pomoc rzeczową, zasiłki na ekonomiczne usamodzielnienie, zasiłki okresowe i zasiłki celowe przyznane pod warunkiem zwrotu podlegają zwrotowi w części lub całości, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do zwrotu wydatków przekracza kwotę kryterium dochodowego. Tym samym obok ustalenia kręgu osób zobowiązanych do zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej istotnym jest również ustalenie, czy osoby te są w stanie realizować ten obowiązek, a zatem, czy ich sytuacja bytowa i dochodowa umożliwia ponoszenie tego obowiązku, ponieważ osoby, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do ubiegania się o świadczenie z pomocy społecznej są zwolnione z obowiązku zwrotu przedmiotowych wydatków. W związku z tym uznać należy, że organ administracji prowadząc postępowanie w omawianym zakresie obowiązany jest z jednej strony ustalić osobę zobowiązaną do zwrotu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, a zarazem możliwość ponoszenia przez nią tego obowiązku, a zatem czy nie występuje jedna z przesłanek negatywnych.

Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy, należało stwierdzić, że istotne było ustalenie czy A.L. dokonał zapłaty należności za świadczone usługi opiekuńcze we wskazanym w decyzji okresie i w jakiej wysokości. Po pierwsze dlatego, że w świetle art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej był on w pierwszej kolejności zobowiązany do zwrotu wydatków za świadczone usługi. Po wtóre z treści pouczenia zamieszczonego w decyzji z dnia [...]r. oraz decyzji zmieniającej z dnia [...]r. o przyznaniu pomocy ww. w formie usług opiekuńczych wskazano, iż opłata powinna być dokonana na podstawie potwierdzonej przez świadczeniobiorcę kontrolki czasu pracy pracownika usług opiekuńczych w terminie do 15-go każdego miesiąca za miesiąc poprzedni bezpośrednio w kasie Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej lub za pośrednictwem opiekunki. Natomiast z treści wyjaśnienia opiekunki M.Z. z dnia [...]r. przesłanego do MOPS w C. przez Prezes Zarządu Miejskiego Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej w C.przy piśmie z dnia 12 maja 2016 r. wynika, że "w okolicy marca kwietnia zeszłego roku" (a więc 2015 r.) jednorazowo wpłacona została kwota około 490 zł za zaległy i bieżący okres. Ponadto skarżąca przedłożyła wydruk rozmów prowadzonych na portalu społecznościowym z ww. opiekunką celem potwierdzenia, że wpłaty były dokonywane za pośrednictwem opiekunki. Materiały te, w świetle art. 75 § 1 k.p.a., miały walor dowodowy, zatem organ winien poddać taki dowód analizie zgodnej z zasadą swobodnej oceny dowodów.

Zatem skoro w decyzji przyznającej usługi wprost określono sposób dokonania opłaty, tj. m.in. za pośrednictwem opiekunki, to wyjaśnieniu podlegała kwestia czy świadczeniobiorca przekazał należność opiekunce, a więc w sposób zgodny z pouczeniem, w jakiej wysokości i za jaki okres. Natomiast okoliczność, że opiekunka nie wpłaciła pobranych kwot do kasy lub na rachunek MOPS nie może obciążać zobowiązanego korzystającego z usług opiekuńczych, bądź osób określonych w art. 96 ust. 1 pkt 2 i 3, w sytuacji gdy zobowiązany postąpił zgodnie z zawartym w decyzji pouczeniem. Brak jednoznacznych ustaleń w tym zakresie oraz odstąpienie od przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka opiekunki M.Z. czyni zasadnym zarzut naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Ponadto wymaga podkreślenia, że z decyzji organów nie wynika, ile w istocie zrealizowano godzin usług w danym miesiącu (w aktach brak dowodu w postaci potwierdzonej kontrolki czasu pracy opiekuna), jaka w związku z tym przypadała kwota do zapłaty, czy i jaka kwota została wpłacona oraz w jaki sposób strona dokonywała wpłat należności w spornym okresie jak i w okresie wcześniejszym. Wszak jak wynika z decyzji Kolegium usługi opiekuńcze były świadczone także w 2014 r. W związku z tym nie wyjaśniono czy i w jakiej wysokości A.L., jako osoba w pierwszej kolejności zobowiązana do dokonania zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych, takiego zwrotu dokonał a tym samym czy po śmierci ww. pozostała należność do uregulowania i w jakiej wysokości. Brak wskazanych ustaleń nie pozwala na ocenę, czy w sposób prawidłowy została określona kwota do zwrotu, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Niezależnie od powyższego Sąd zwrócił uwagę na dalsze uchybienia. Otóż organ I instancji ustalił należność do zwrotu przez skarżącą w oparciu o przepis art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przepis ten, jak już wskazano ma zastosowaniowe wówczas, gdy nie jest możliwy zwrot wydatków na świadczenia z pomocy społecznej przez zobowiązanego i spadkobierców z masy spadkowej. Tymczasem organ nie wskazał spadkobierców ani, że dochodzenie należności za usługi opiekuńcze od spadkobierców z masy spadkowej nie było możliwe. Natomiast żądając zwrotu należności od skarżącej jako zobowiązanej na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy organ był jednocześnie zobowiązany do ustalenia sytuacji finansowej M.D., a tym samym czy jest ona w stanie zrealizować obowiązek zapłaty należności, wszak zgodnie z art. 96 ust. 2 ustawy wydatki na usługi podlegają zwrotowi w części lub całości, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do zwrotu wydatków przekracza kwotę kryterium dochodowego. Tymczasem organ nie ustalił sytuacji dochodowej strony, a tym samym czy nie występuje przesłanka negatywna żądania zapłaty należności z tytułu zwrotu wydatków za usługi opiekuńcze.

Natomiast organ odwoławczy w związku z informacją Sądu Rejonowego w C. o nabyciu w całości spadku przez skarżącą, która wpłynęła na etapie postępowania odwoławczego uznał, że zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej skarżąca jest osobą zobowiązaną do zwrotu wydatków jako spadkobierca. Przy czym organ ten pominął tę okoliczność, że obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na udzielone świadczenia, zgodnie z ww. art. 96 ust. 1 pkt 2 obejmuje wyłącznie masę spadkową. To zaś wymagało zbadania sytuacji spadkobrania z masy spadkowej. Gdyby bowiem ustalono, że masa spadkowa nie istnieje (np. brak majątku a jedynie pasywa), to skuteczne dochodzenie należności za usługi opiekuńcze od spadkobiercy nie byłoby możliwe, natomiast w sprawie zastosowanie miałby wówczas art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, co jednocześnie wymagałoby uwzględnienia art. 96 ust. 2 tej ustawy, a tym samym zbadania sytuacji dochodowej strony.

W konsekwencji należało uznać, że w omawianym zakresie organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 1 ustawy jak i prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczność ta wyczerpuje przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Z tego powodu konieczny jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który kierując się oceną prawną i wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku, powinien podjąć działania zmierzające do dokonania stosownych ustaleń i wydania prawidłowej decyzji uzasadnionej zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, kierując się treścią art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., na które składa się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł , które Sąd ustalił na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.