Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2840/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Po 390/12 w sprawie ze skargi C.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 390/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę C. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] lutego 2012 r. w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z [...] lutego 2012 r., na skutek odwołania C. B., utrzymało w mocy zaskarżoną przez niego decyzję Prezydenta Miasta Poznania z [...] listopada 2011 r. o odmowie przyznania zasiłku celowego.

SKO wskazało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. 2013 poz.182 ze zm.), dalej u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Kolegium wyjaśniło, że rodzina odwołującego się otrzymuje systematyczne wsparcie ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie - Filia Stare Miasto. MOPR opłaca C. B. energię elektryczną, gaz, zakup leków oraz inne wydatki adekwatnie do potrzeb. Na podstawie akt sprawy ustalono, że tylko w listopadzie 2011 r. przyznano wnioskodawcy pomoc w łącznej wysokości 2425 zł..

Organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczenia z pomocy społecznej przyznawane są zawsze na określony cel bytowy. Decyzja w przedmiotowej sprawie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Orzekając w przedmiocie przyznania tego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości odpowiadającej jej oczekiwaniu. Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Kolegium stwierdziło, że C. B. co miesiąc otrzymuje pomoc finansową w formie zasiłków celowych i zasiłku okresowego. Ośrodek nie może przejąć na siebie całego ciężaru utrzymania rodziny C. B., a tym bardziej finansowania wynajmu mieszkania, na które nie stać wnioskodawcy z powodu braku własnych dochodów. Przepis art. 2 ust. 1 u.p.s. stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie przyjmuje ich na swoje całkowite utrzymanie.

C. B. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zarzucił organowi II instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 9, art. 11 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.) poprzez nieodniesienie się do argumentacji i zarzutów podniesionych w odwołaniu, w szczególności nieustosunkowanie się do opinii Studenckiej Uniwersyteckiej Poradni Prawnej, brak wskazania ilości środków przeznaczonych na pomoc społeczną oraz porównania sytuacji materialnej strony z sytuacją innych osób ubiegających się o pomoc, a także brak wskazania w jaki sposób wnioskowana kwota 62 zł uniemożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb innych osób ubiegających się o wsparcie.

Zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 39, art., 2 ust. 2 oraz art. 3 ust. 1 i 4 u.p.s.), poprzez błędną ich wykładnię zakładającą, że potrzeba mieszkaniowa nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej, a wsparcie w postaci dopłaty do najmu nie odpowiada celom pomocy społecznej.

Skarżący wskazał, że w jednym z wyroków (sygn. akt I OSK 131/08) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że posiadanie, czy utrzymanie mieszkania można zaliczyć do kategorii "niezbędnej potrzeby życiowej". Tak więc organy powinny były uznać, że także dopłata do czynszu za mieszkanie zmierza do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nieposiadanie dachu nad głową należy uznać za sytuację uwłaczającą godności człowieka, co stoi w oczywistej sprzeczności z art. 3 u.p.s.. Nieopłacenie czynszu, bez względu na to, kto jest właścicielem mieszkania, może bowiem doprowadzić do eksmisji lub rozwiązania umowy najmu, czyli faktycznie pozbawienia miejsca zamieszkania.

Rozpoznając skargę, za okoliczność bezsporną WSA w Poznaniu uznał, że skarżący jest w trudnej sytuacji materialnej i w związku z tym znajduje się pod stałą opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu. Bezspornym również w sprawie jest, że dochód rodziny skarżącego w miesiącu poprzedzający złożenie wniosku nie przekraczał kryterium dochodowego wynoszącego 351 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Sąd z urzędu dostrzegł, że organy orzekające z naruszeniem art. 8 ust. 3 u.p.s. przyjęły, że w skład dochodu rodziny skarżącego wchodzi również zasiłek rodzinny w kwocie 159 zł., przyznany decyzją Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] września 2011 r. od 1 listopada 2011 r.. Skoro przepis określa, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, C. B. wniosek złożył 3 listopada 2011 r., a zasiłek rodziny wypłacano mu od 1 listopada 2011 r., to organy nie powinny doliczać do dochodu wspomnianego zasiłku rodzinnego.

W ocenie Sądu przywołane naruszenie przepisów postępowania nie miało jednak wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Wprawdzie formalnie skarżący spełnia kryterium dochodowe, jednakże trafnie organy stwierdziły, że skarżący został w miesiącu złożenia wniosku na tyle znaczącą pomoc, w tym na pokrycie wydatków mieszkaniowych w formie dodatku mieszkaniowego, że przyznanie zasiłku celowego na dopłatę do czynszu najmu mieszkania w wysokości 62 zł. byłoby sprzeczne z określoną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą subsydiarności.

Kwestą sporną w niniejszej sprawie jest, czy powinien zostać przyznany skarżącemu zasiłek celowy w formie dopłaty do czynszu za najem mieszkania w sytuacji, gdy skarżący i jego rodzina są objęci innymi formami pomocy. Zdaniem Sądu I instancji oznacza to konieczność wyjaśnienia, czy organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego uznając, że pomimo niskich dochodów skarżącemu nie należy się pomoc w formie dopłaty do czynszu na mieszkanie.

Podkreślił Sąd I instancji, że kontrola decyzji uznaniowej polega na ustaleniu, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydawaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu I instancji organy orzekające poddały ocenie wszystkie okoliczności, od których uzależnione jest udzielenie pomocy w formie przyznania zasiłku celowego w formie dopłaty do czynszu mieszkalnego w kwocie 62 zł., nie można im zatem postawić zarzutu dowolności orzekania (art. 7 k.p.a.), jak i naruszenia art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s..

Organy prawidłowo ustaliły, że skarżący wraz z osobami, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (dzieci – D. i D. B. oraz konkubina J. S.) objęci są stałą pomocą, ze względu na swoją niepełnosprawność i bezrobocie. Jak wskazało SKO w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w miesiącu listopadzie 2011 r. przyznano im pomoc łącznie (w formie zasiłków celowych i zasiłku okresowego) w kwocie 2425 zł. Skarżący nie kwestionuje tych ustaleń. Jednocześnie podkreślono, że skarżący decyzją Prezydenta Miasta Poznania z dnia 6 października 2011 r. uzyskał dodatek mieszkaniowy w kwocie 406,53 miesięcznie na okres 6 miesięcy, tj. od 1 października 2011 r. do 31 marca 2012 r. na pokrycie opłat za zajmowany lokal mieszkalny. Oznacza to, że mając na względzie uzyskiwane z pomocy społecznej środki finansowe i możliwości skarżącego jest on w stanie wraz z konkubiną i dziećmi zaspokoić swoje potrzeby, również w zakresie potrzeb mieszkaniowych.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego co do braku przekonującego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i niewskazania w jaki sposób wnioskowana kwota 62 zł uniemożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych innych osób ubiegających się o wsparcie, stwierdził Sąd I instancji, że rolą pomocy społecznej nie jest całkowite zaspokojenie potrzeb osób i rodzin. Pomoc ta nie powinna służyć zastępowaniu i wyręczaniu osób czy rodzin w wypełnianiu ich ról społecznych i rodzinnych. Uznał Sąd I instancji, że przyznanie zasiłku celowego skarżącemu jako dopłaty do czynszu nie mieści się w granicach niezbędnej potrzeby bytowej określonej w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.. Oceniając, czy dana potrzeba ma charakter niezbędnej potrzeby bytowej nie można abstrahować od okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie organy orzekające dowiodły, że skarżący objęty jest regularnym i znaczącym wsparciem ze strony organów pomocy społecznej. W związku z powyższym nie można uznać, że organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się przekroczenia granic uznania administracyjnego, a także by naruszyły przepisy art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.. Co więcej, w ocenie Sądu I instancji objęcie skarżącego pomocą w formie dopłaty do czynszu stałoby w sprzeczności z przepisem art. 3 ust. 2 u.p.s., który nakłada na organy obowiązek działania mającego na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się tych osób i rodzin. Prowadziłoby bowiem do ugruntowania w skarżącym przekonania, że pomoc społeczna służyć ma stałemu dostarczaniu środków do życia, bez względu na możliwości i zasoby osób z niej korzystających.

Dodatkowo stwierdził WSA w Poznaniu, że trafne są zarzuty skarżącego, że organ odwoławczy nie ustosunkował się przedłożonej w uzupełnieniu odwołania opinii Studenckiej Uniwersyteckiej Poradni Prawnej, tym samym naruszając przepisy postępowania (art. 9 i 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a.), jednak naruszenia te nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, jakoby każdorazowo rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego, a szczególnie w sytuacji odmowy przyznania takiej pomocy organ pomocy społecznej zobowiązany był precyzyjnie wskazać w uzasadnieniu decyzji swoje możliwości finansowe. Taki obowiązek nie wynika z obowiązujących przepisów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł C. B., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, domagając się uchylenia wyroku w całości.

Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, wskazując na art. 2 ust. 1 w związku z art. 4, art. 3 ust. 1 oraz art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, wyrażające się w ich błędnej wykładni i przyjęciu, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego osobie uprawnionej (w rozumieniu art. 8 ust. 1 i art. 7 ust. 5 u.p.s.), która znajdując się w trudnej sytuacji osobistej i materialnej ograniczyła do minimum obciążenia finansowe związane z zaspokojeniem potrzeb bytowych, realizując w ten sposób zasadę współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i nie ma możliwości dalszego obniżania kosztów związanych z zaspokojeniem potrzeb bytowych, znajdując się jednocześnie w sytuacji, w której potrzeby te nie są zaspokojone.

W skardze kasacyjne zostały podniesione także zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Wskazano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a., każdorazowo w związku z art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a. w związku art. 140 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a., także art. 80 k.p.a.. Skarżący kasacyjnie zarzucił, że naruszenie tych przepisów ma istotny wpływ na wynik sprawy. Oddalenie skargi i brak uchylenia zaskarżonej decyzji nastąpiło wskutek błędnego przyjęcia, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu prawidłowo ustaliło, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie poza sporem jest, że skarżący ma prawo do świadczeń z pomocy społecznej, spełnia bowiem przepisane w ustawie o pomocy społecznej kryteria uprawniające do tych świadczeń. Niewątpliwe jest też, że skarżący ma niezaspokojone potrzeby bytowe, jednocześnie nie ma możliwości przezwyciężania sytuacji życiowej w jakiej się znajduje, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Skarżący nie posiada nieruchomości, wartościowych ruchomości czy oszczędności. Stan zdrowia skarżącego ogranicza jego możliwości zarobkowania. Konkubina skarżącego jest osobą niepełnosprawną. Skarżący kasacyjnie zmniejszył do minimum obciążenia finansowe związane z zaspokojeniem potrzeb bytowych, realizując w ten sposób zasadę współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jednakże jego potrzeby bytowe nie są zaspokojone. Jednocześnie nie ma możliwości dalszego obniżania kosztów związanych z zaspokojeniem tych potrzeb.

Nieuwzględnienie pozytywnych przesłanek przyznania zasiłku celowego, istniejących po stronie uprawnionego stanowi, zdaniem skarżącego kasacyjnie, o przekroczeniu granic uznania administracyjnego i jest sprzeczne z celem regulacji określających podstawy przyznania świadczeń z pomocy społecznej.

Poza sporem winno być, że organ I instancji nie rozważył w swojej decyzji możliwości udzielenia skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego w mniejszej kwocie.

Ponadto wnioski Sądu i organów wyprowadzone z materiału dowodowego budzą wątpliwości. Sąd i organy wskazują na to, że wysokość uzyskiwanych przez skarżącego środków finansowych z pomocy społecznej pozwala stwierdzić, że skarżący wraz z konkubiną i dziećmi może zaspokoić swoje potrzeby, również w zakresie potrzeb mieszkaniowych. W tym kontekście nie jest jednak przeprowadzona dalsza analiza. Brak jest rozważań, czy łączna kwota otrzymywanych przez skarżącego świadczeń pozwalałaby na zaspokojenie i potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb życiowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem sprawa podlegała rozpoznaniu w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.

Granice te sprowadzały się do zarzutów dotyczących zarówno obrazy prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na obydwu podstawach ustawowych w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego (zob. B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. II, Zakamycze 2006, s. 425 i powołane tam orzeczenia).

Precyzując zarzut naruszenia prawa procesowego wskazano w skardze kasacyjnej na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a., każdorazowo w związku z art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a. w związku art. 140 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a., także art. 80 k.p.a.. W treści skargi brakuje jednak uzasadnienia powyższego zarzutu. Skarżący nie wskazał w jaki sposób uchybiono wskazanym przepisom. Podkreślić należy, że naruszenie przepisów postępowania stanowi skuteczną podstawę kasacyjną jedynie w przypadku, gdy uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pomiędzy uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu, musi zatem zachodzić związek przyczynowy. W niniejszej natomiast sprawie powołanie się w skardze kasacyjnej na naruszenie przepisów prawa procesowego nie mogło przynieść oczekiwanego skutku, ponieważ skarżący kasacyjnie nie wskazał także jaki wpływ miały ewentualne uchybienia na wynik sprawy.

Z powyższych względów zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania nie mógł zostać uwzględniony. Organy obu instancji należycie wyjaśniły sprawę, zbierając w sposób wyczerpujący materiał dowodowy konieczny do jej wyjaśnienia, czego skarżący kasacyjnie nie podważył. Okoliczność, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z oceną tego materiału dowodowego, dokonaną przez organy i zaakceptowaną przez Sąd I instancji nie uzasadnia powyższego zarzutu.

Za nieuzasadniony uznać należy również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w ramach którego wskazano art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 3 ust. 1 i art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s..

Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, może być przyznany zasiłek celowy. Niewątpliwie żądanie przyznania pomocy na zaspokojenie potrzeby mieszkaniowej mieści się w katalogu potrzeb, na zaspokojenie których może być przyznany zasiłek celowy. Nie oznacza to jednak, że wniosek o jego przyznanie złożony przez osobę, która nie przekracza kryterium dochodowego, zostanie zawsze rozpatrzony pozytywnie. Przyznanie zasiłku celowego nie jest bowiem obligatoryjne. Jest to świadczenie fakultatywne zarówno w zakresie jego przyznania jak i wysokości.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył poprzez błędną wykładnię przepisów art. 39 ust.1 i 2 u.p.s.. Prawidłowo uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie wykazały zasadność odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na dofinansowanie opłaty za najem lokalu. W uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji w sposób szczegółowy wskazano wysokość i strukturę osiąganych przez skarżącego kasacyjnie dochodów, a także aktualne koszty związane z wynajmowaniem lokalu. Prawidłowo uznano również, że skarżący nie może na organy pomocy społecznej przerzucać wszelkich swoich zobowiązań finansowych.

Wskazać ponadto należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna ma wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, jednakże rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Powyższe przepisy wyrażają zatem zasadę, że pomoc państwa ma charakter jedynie subsydiarny, tj. dopuszcza się interwencję organów państwa jedynie w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina nie ma możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych. Organy pomocy społecznej zobowiązane są wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, jednak wspieranie nie może przybierać formy stałego utrzymywania i zaspokajania wszystkich potrzeb życiowych w zakresie wynikającym z żądania strony. W niniejszej natomiast sprawie, czego skarżący kasacyjnie nie kwestionuje, ośrodek pomocy społecznej okresowo wspiera go w sposób znaczny w zaspokajaniu potrzeb rodziny. Istotnym jest również, że w miesiącu w którym odmówiono przyznania zasiłku celowego w wysokości 62 zł przyznano rodzinie skarżącego łączną pomoc w wysokości 2425 zł, a ponadto skarżący uzyskał także pomoc w formie dodatku mieszkaniowego, a zatem otrzymuje on stałe wsparcie ze strony instytucji do tego powołanych.

W konsekwencji należy stwierdzić, że Sąd I instancji w sposób właściwy ocenił prawidłowość wydanych w sprawie decyzji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał natomiast wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.