Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 959/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4 i 5, art. 151 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Badanie rzeczywistego wystąpienia podstaw wznowienia postępowania środowiskowego musi uwzględniać specyfikę procedury środowiskowej wynikającą z ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199 poz. 1227 ze zm.).

TEZY

Badanie rzeczywistego wystąpienia podstaw wznowienia postępowania środowiskowego musi uwzględniać specyfikę procedury środowiskowej wynikającą z ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199 poz. 1227 ze zm.).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi E. M., L. S. i S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postepowaniu administracyjnym decyzji orzekającej o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] Wójt Gminy B. uchylił własną ostateczną decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. znak [...] stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oraz odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji w postaci budowy budynków inwentarskich chlewni wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...], obręb wsi Z. K., gmina B. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał: art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 75 ust 1 pkt 4, art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 z późn. zm.), dalej jako ustawa środowiskowa, art. 151 ust. 1 pkt 2 k.p.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 102 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ( Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji Wójt wyjaśnił, że przedmiotowa sprawa toczy się w trybie wznowienia postępowania. Została zainicjowana wnioskiem E. M., S. B. i L. S., którzy podnieśli, że: po pierwsze - nie wiedzieli o postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r, a po drugie - na działkach nr [...] i [...] znajduje się ferma trzody chlewnej oddziałująca negatywnie na zabudowę wsi Z. K. jako źródło emisji substancji złowonnych w ilościach przekraczających normy dobrego sąsiedztwa, który to fakt nie był znany organowi przy wydawaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Jak wskazał organ, zarówno postępowanie wznowione, jak i zakończone decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. dotyczy inwestycji M. O., której łączna powierzchnia zabudowy ma wynieść docelowo 4 230 m2, powierzchnia użytkowa planowanej chlewni wraz z infrastrukturą towarzyszącą - 5954 m2 (49 % powierzchni nieruchomości), a łączna obsada zwierząt - 195,6 DJP (średniorocznie 504 macior, 3 knury i 900 prosiąt). Budynek chlewni ma składać się z hali loch, boksów dla knurów, porodówki, odchowalni, paszarni, płyty pod silosy paszowe, łazienki, biura, laboratorium i zbiornika na gnojowicę o pojemności 1500 m3.

Wójt wyjaśnił, że w toku wznowionego postępowania (w trakcie którego dokonał oględzin działki nr [...]) ustalił, że w bezpośrednim jej sąsiedztwie od strony południowej, na działkach nr [...] i [...] oddzielonych drogą o szerokości 12 m, znajduje się już hodowla trzody chlewnej. Wielkość przedsięwzięć jest zbliżona - istniejące wynosi 182,55 DJP, planowane - 195,60 DJP. Działki nr [...], [...] i [...] należą do G. O. Istniejąca chlewnia stwarza uciążliwości odorowe dla mieszkańców wsi Z. K. Mając to na uwadze postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. organ uchylił z urzędu własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r. o braku potrzeby sporządzania raportu oddziaływania na środowisko, a następnie na skutek własnego wystąpienia uzyskał postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. (dalej: RDOŚ) z dnia [...] listopada 2013 r. oraz opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. P. (dalej: PPIS) z dnia [...] listopada 2013 r. Obydwa organy uzgadniające nie stwierdziły niebezpieczeństwa kumulowania się oddziaływań istniejących i planowanych do budowy przedsięwzięć, a końcowo nie stwierdziły potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Mimo to postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Wójt stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz zobowiązał inwestora do sporządzenia raportu. Postanowienie to zostało jednak uchylone przez SKO w B. (na skutek odwołania M. O.), które jednocześnie stwierdziło brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Zdaniem Wójta, zgromadzone w sprawie dowody wskazują na znaczną uciążliwość odorową już funkcjonującej chlewni (potwierdzili to świadkowie E. M., M. M., P. S., P. Ł., J. N.), stąd też – w jego ocenie - dla przedmiotowej inwestycji powinien być opracowany raport oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia emitującego gazy o wysokim stopniu uciążliwości zapachowej. Jednakże skoro Kolegium uchyliło jego postanowienie o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko - Wójt został pozbawiony możliwości zbadania wpływu inwestycji na życie i zdrowie mieszkańców wsi Z. K. W ocenie Wójta, organy uzgadniające odniosły się jedynie do ustaleń zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, zaś nie uwzględniły, że w stanie faktycznym emisje z istniejącej fermy trzody chlewnej zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...] stanowią uciążliwość dla mieszkańców wsi Z. K. Samo stwierdzenie organów, że oddziaływania planowanego przedsięwzięcia i istniejącej fermy tuczy trzody chlewnej nie będą kumulowały się są niewystarczające. Wójt wskazał, że ma uzasadnione obawy, iż nastąpi kumulacja oddziaływań z już istniejącej fermy na działkach nr [...] i [...] z planowanym przedsięwzięciem o podobnym charakterze na działce nr [...]. Organ I instancji odwołując się do zasady przezorności wskazał, że wszelkie prawdopodobieństwa wystąpienia negatywnych skutków traktować należy tak, jak pewność ich wystąpienia. Na płaszczyźnie ocen środowiskowych praktycznym wymiarem zastosowania tej zasady powinna być odmowa wyrażenia zgody na realizacje działań, których skutki są niepewne, niejasne, wątpliwe lub ryzykowne. Do decyzji dołączono charakterystykę przedsięwzięcia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. O. zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 80 ust. 2 i art. 84 ust. 1 ustawy środowiskowej w sytuacji, gdy lokalizacja przedsięwzięcia jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Nr VIII/53/03 Rady Gminy Brańsk z dnia 30 października 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. Nr 120, poz. 2229) oraz w sytuacji, gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze ostatecznym postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. sygn. akt [...] stwierdziło brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia;

II. naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że zaistniała podstawa do wznowienia postępowania wymieniona w tym przepisie; art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej w sytuacji, gdy brak udziału w głównym postępowaniu środowiskowym osób wnioskujących o wznowienie był przez nie zawiniony, bowiem organ podał do publicznej wiadomości informację o przystąpieniu do opracowywania projektu dokumentu i o jego przedmiocie, zaś na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej osoby zainteresowane mogły składać uwagi i wnioski w terminie 21 dni, z czego osoby uznane aktualnie za strony nie skorzystały; art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że wyszły na jaw nowe okoliczności istotne dla sprawy (istnienie chlewni na działkach o nr geod. [...] i [...] oraz możliwej ich kumulacji z przedsięwzięciem odwołującego się), w sytuacji gdy nie była to okoliczność istniejąca w dniu podejmowania decyzji ostatecznej i nie znana organowi, który ją wydał. Ponadto, jak wskazał odwołujący się, okoliczność możliwej kumulacji oddziaływań przedsięwzięć nie jest okolicznością faktyczną lecz jedynie odmienną oceną faktów znanych organowi przy wydawaniu decyzji ostatecznej; art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez uwzględnienie i wznowienie postępowania na podstawie opinii naukowej wykazującej inną niż wskazana przez inwestora liczbę DJP i w sytuacji, gdy Wójt podczas toczącego się postępowania środowiskowego nie wnosił żadnych merytorycznych uwag odnośnie danych zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, tym samym pozytywnie je oceniając; art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. poprzez wydanie przez organ I instancji decyzji uchylającej ostateczną decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. w sytuacji, gdy nie było ku temu podstaw; art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny zgodności przedsięwzięcia z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Brańsk, na terenie której planowane jest przedsięwzięcie; art. 77 § 1 k.p.a. poprzez: pominięcie przez Wójta opinii sporządzonych przez RDOŚ oraz PPIS nie stwierdzających obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, permanentne bezpodstawne przekonanie organu I instancji o rzekomym obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia; art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia w sytuacji gdy, pierwotną decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2011 r. Wójt stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

Uzasadniając zarzuty wskazano, że przedmiotowe postępowanie toczy się ponownie, po tym jak SKO w B. w dniu [...] lutego 2013 r. uchyliło poprzednią decyzję Wójta Gminy B. (z dnia [...] listopada 2012 r.) uchylającą, we wznowionym postępowaniu, ostateczną decyzję tegoż organu z dnia [...] listopada 2011 r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację spornego przedsięwzięcia. Po decyzji kasacyjnej Kolegium, Wójt postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. wznowił postępowanie i wydał kwestionowaną przedmiotowym odwołaniem decyzję – stwierdzając wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Tymczasem, zdaniem odwołującego się, żadna z wymienionych przesłanek wznowienionych nie wystąpiła. W pozostałym zakresie uzasadnienie zarzutów odwołania zawiera powtórzenie tych zarzutów w bardziej rozbudowanej formie. Dodatkowo natomiast wskazano, że obiektywnie istniała możliwość wcześniejszego niż wskazują wnioskodawcy zapoznania się przez nich z treścią decyzji środowiskowej z dnia [...] stycznia 2011 r. (w maju 2012 r., kiedy został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej inwestycji). Zdaniem odwołującego się, również błędna jest ocena Wójta, który stwierdzając możliwość przekroczenia standardów jakości środowiska przy funkcjonowaniu inwestycji, nie podał jednocześnie, jakie standardy organ ma na myśli i co w ocenie organu w rzeczywistości stanowi standard jakości środowiska. Zdaniem odwołującego się, podejmowane działania wnoszących o wznowienie postępowania, nie były w żadnej mierze podyktowane dbaniem o czystość środowiska lecz jedynie nieuczciwą konkurencją innych producentów rolnych.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] SKO w B. orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2011 r. znak: [...]. Zdaniem Kolegium, organ I instancji błędnie rozumie rozstrzyganie w trybie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej. Kolegium wyjaśniło zasady prowadzenia wznowionego postępowania wskazując, że zasadniczo istotą przesłanek wymienionych w art. 145, 145a i 145b k.p.a. są dwie przyczyny: brak znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie lub brak obiektywności tego postępowania. Przyczyny te mogą dotyczyć zarówno okoliczności sprzed wydania decyzji (art. 145 § 1 pkt 1-6), jak i po tej dacie (art. 145 § 1 pkt 7 i 8). Odnośnie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Kolegium wskazało, że trafnie organ I instancji ocenił, iż przesłanka ta wystąpiła. W trakcie prowadzonego postępowania w dniu 15 lipca 2013 r. w charakterze świadka został przesłuchany pracownik referatu środowiska w Urzędzie Gminy B., z których to zeznań wynika, iż strony postępowania - mieszkańcy wsi Z. K. nie zostali prawidłowo poinformowani o toczącym się postępowaniu i wydanej w sprawie decyzji (świadek A. K. zeznał, że tylko ustnie informował tych mieszkańców wsi, których zastał na terenie ich nieruchomości). W ocenie Kolegium istnieje duże prawdopodobieństwo, iż wnioskodawcy mogli nie wiedzieć o toczącym się postępowaniu. Należało zatem przyjąć, iż bez własnej winy nie brali udziału w toczącym się postępowaniu. W ocenie Kolegium organ I instancji również prawidłowo ustalił, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, że E. M., S. B. i L. S. nie byli stronami tego postępowania, a wniosek o jego wznowienie złożyli w ustawowym terminie. Jak wskazało jednak Kolegium, w przedmiotowej sprawie brak ich udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. nie miał wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Odnośnie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kolegium wskazało, że warunkiem wstępnym do podjęcia w toku wznowionego postępowania decyzji środowiskowej jest w rozpoznawanym przypadku ustalenie - w oparciu o zebrany w sprawie materiał - wystąpienia takich okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby uchylenie ostatecznej decyzji. Nie wystarczy zatem, że organ postanowi o wznowieniu postępowania, bowiem po tym zdarzeniu musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do tego, czy zaistniały przesłanki wznowienia i jaki miały one wpływ na wynik sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a dopiero później powinien rozpoznawać sprawę co do istoty. W ocenie Kolegium, organ I instancji wydał decyzję wbrew powyższym wskazaniom, bowiem wadliwie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie potwierdził, że ocena zasadności przeprowadzenia postępowania w sprawie wpływu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko dokonana decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2011 r. była wadliwa. Wyrażone w sprawie stanowiska organów opiniujących potwierdzają brak potrzeby przeprowadzenia postępowania, o jakim mowa w art. 63 ustawy środowiskowej, a istnienie chlewni na działkach nr [...] i [...] nie jest okolicznością istniejącą w dniu podejmowania decyzji ostatecznej i nieznaną organowi, który tę decyzję wydał. Również okoliczność, że oddziaływania na środowisko powodowane istniejącymi i planowanymi obiektami służącymi do hodowli trzody chlewnej mogą się kumulować, nie mogła być uznana za podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie jest to bowiem "okoliczność faktyczna", lecz jedynie odmienna ocena faktów znanych organowi, który wydał decyzję ostateczną. Nie było zatem podstaw, by decyzję kontrolowaną we wznowionym postępowaniu uchylić.

Wobec powyższych ustaleń organ I instancji powinien był, stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, a nie jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, uchylić decyzję objętą wnioskiem i orzec, co do istoty sprawy.

Końcowo, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że jest on zasadny. Wydając dwa sprzeczne rozstrzygnięcia w ramach tożsamego stanu faktycznego sprawy organ I instancji uchybił bowiem wyrażonej w tym przepisie zasadzie.

Skargę na powyższą decyzję złożyli do sądu administracyjnego E. M., S. B. i L. S. zarzucając naruszenie:

1. art. 136 w związku z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska, zgłoszonego w terminie zakreślonym przez organ I instancji na wnoszenie uwag, żądań i dowodów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. art. 61 § 3 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie (czego nie dostrzegło SKO) polegające na wskazaniu, że termin na wnoszenie uwag i dowodów upłynął w dniu 29 kwietnia 2014 r., podczas gdy przesyłka polecona zawierająca wniosek dowodowy nadana została w dniu 29 kwietnia 2014 r., a wpłynęła do organu w dniu 5 maja 2014 r.;

3. art. 10 § 1 k.p.a. przez uniemożliwienie stronom czynnego udziału w sprawie tj. brak wyznaczenia terminu na zapoznanie z aktami sprawy i złożenie końcowego oświadczenia, wniosków dowodowych i ustosunkowania się do sprawy,

4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na braku dokładnego przeanalizowania wskazywanych przez strony przesłanek wznowienia;

5. art. 8 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, a także brak wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i naruszenie zasady prawdy obiektywnej, w tym: brak zapewnienia udziału stron przed wydaniem decyzji, spełniający przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz całkowite pominięcie, iż w przypadku zakwestionowania danych podawanych w raporcie sporządzonym na zlecenie inwestora przez biegłego z zakresu ochrony środowiska - stanowiłoby to nie tylko odmienną ocenę faktów znanych organowi w dniu wydania pierwotnej decyzji, ale też okoliczność istniejącą w dniu podejmowania ostatecznej decyzji, a nie znaną organowi, który tę decyzję wydał.

Uzasadnienie zarzutów skargi stanowi powtórzenie tych zarzutów w rozszerzonej wersji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania M. O. w obszernym i popartym załącznikami piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2014r. przychylając się do stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wniósł o oddalenie skargi. Uczestnik postępowania zwrócił uwagę, że funkcjonowanie chlewni na działkach [...] i [...], położonych w miejscowości Z. K., nie było nową okolicznością nieznaną organowi wydającemu decyzję środowiskową w dniu [...] stycznia 2011r. dla inwestycji uczestnika postępowania w postaci budowy chlewni na działce o numerze [...], położonej w tejże miejscowości, ale niegraniczącej bezpośrednio z działkami [...] i [...]. Nadto we wznowionym postępowaniu oba organy opiniujące potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowiska, wyraziły stanowisko o braku kumulowania oddziaływań chlewni już istniejących i planowanej (jako przedsięwzięć niepowiązanych technologicznie) a w konsekwencji o braku potrzeby przeprowadzania oceny na środowisko dla inwestycji uczestnika postępowania. Wójt Gminy B. orzekając we wznowionym postępowaniu nie wziął pod uwagę opinii organu ochrony środowiska i inspekcji sanitarnej oraz zignorował postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2014r. uchylające jego postanowienie o nałożeniu we wznowionym postępowaniu (wbrew stanowiskom organów opiniujących), obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Inwestor zauważył, że opinia, na którą powołują się skarżący, zarzucając zignorowanie przez SKO dopuszczenia jej jako dowodu, w ogóle nie dotyczy przedsięwzięcia planowanego na działce o numerze [...] oraz, że została sporządzona dla oceny przedsięwzięcia o innym charakterze, bo dla hodowli trzody chlewnej towarowej, podczas, gdy hodowla planowana na inwestycji na działce [...] ma być hodowlą zarodową. Uczestnik podkreślił, że inwestycja została zaplanowana na obszarze typowo produkcyjnym rolniczo, stanowiącym niezabudowany użytek rolny, gdzie odległość planowanej zabudowy od najbliżej położonych budynków mieszkalnych wynosi ponad 200 metrów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia prawa. Sąd nie dostrzegł uchybień w zaskarżonej decyzji, które w świetle ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiłyby dla sądu podstawę do uchylenia decyzji. Kwestionowana decyzja nie narusza bowiem ani przepisów prawa procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie miało też miejsca naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego a tym samym nie zaistniała również podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana we wznowionym postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, w którym to postępowaniu w wyniku zbadania, czy w rzeczywistości zaistniały podstawy wznowieniowe powołane w postanowieniu wznawiającym postępowanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji pierwotnej w oparciu o art. 151 par. 1 pkt 1 K.p.a.

Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania składa się z kilku etapów. W pierwszym z nich, jeśli toczy się ono na wniosek, organ ustala, czy wnioskujący o wznowienie wskazuje ustawową podstawę wznowienia, (art. 147, 148 K.p.a.) i w przypadku pozytywnego ustalenia, wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania na podstawie art. 149 par. 1 K.p.a. Zgodnie z art. 149 par. 2 K.p.a. postanowienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie wznowienia stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia o istocie sprawy. W postępowaniu co do przyczyn wznowienia należy ustalić, czy wskazana przez stronę podstawa rzeczywiście istnieje. W tej fazie organ nie przystępuje jeszcze do rozstrzygania sprawy materialnej, ale koncentruje się na ocenie rzeczywistego wystąpienia podstawy wznowienia. Efektem tych ustaleń może być rozstrzygnięcie na podstawie art. 151 par. 1 pkt 1 K.p.a. (o odmowie uchylenia kontrolowanej decyzji) jeśli podstawa wznowienia w rzeczywistości nie wystąpiła. W przypadku zaś ustalenia, że podstawa wznowienia w rzeczywistości wystąpiła, powinno dojść bądź do rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 K.p.a. (uchylenia kontrolowanej decyzji i wydania nowej rozstrzygającej o istocie sprawy) bądź do rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 par. 2 k.p.a. w związku z art. 146 par. 2 k.p.a. (stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których organ nie uchylił kontrolowanej decyzji).

Wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2011r. orzekającą o braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia uczestnika postępowania M. O. polegającego na budowie budynku inwentarskiego chlewni dla hodowli zarodowej trzody chlewnej o obsadzie 195,6 DJP, zaliczanego do potencjalnie znacząco oddziaływujących na środowisko, nastąpiło na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 K.p.a. (niebrania udziału przez skarżących w pierwotnym postępowaniu środowiskowym) oraz na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 K.p.a.(ujawnienia w sprawie nowych okoliczności oraz dowodów). Badanie rzeczywistego zaistnienia przywołanych podstaw wznowienia formalnie odpowiadających ustawowym przesłankom opisanym art. 145 par. 1 pkt 4 i 5 K.p.a. wykazało - zdaniem sądu w sposób niewątpliwy - że w sprawie w rzeczywistości nie zaistniały obie podstawy do wznowienia postępowania, a nie – jak błędnie podało Kolegium w uzasadnieniu decyzji – jedynie podstawa opisana art. 145 par. 1 pkt 5, ale powyższa okoliczność wobec oparcia całości decyzji na treści art. 151 par. 1 pkt 1 K.p.a. i rozstrzygnięcia odpowiadającego założeniu niezaistnienia podstaw do wznowienia postępowania, nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Innymi słowami, zaskarżona decyzja, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Nowym faktem, który istniał w dacie wydawania pierwotnej decyzji, a nie był – zdaniem wnioskodawców – jako nieznany organowi, wzięty pod uwagę przy ocenie braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, była okoliczność funkcjonowania już hodowli trzody chlewnej w bliskim sąsiedztwie planowanej inwestycji (na działkach [...] i [...]), co wymagało – zdaniem wnioskodawców – skumulowania parametrów obu hodowli i z perspektywy zsumowanych parametrów oceny potrzeby przeprowadzenia kompleksowego postępowania środowiskowego, poprzedzonego raportem. Z potrzebą kumulowania parametrów obu hodowli trzody chlewnej (już istniejącej i planowanej) wiązałby się z kolei dalej idący zasięg oddziaływania przedsięwzięcia, mający wpływ na poszerzenie kręgu osób mających interes prawny w postępowaniu, w tym objęcie tym kręgiem także skarżących.

Podstawa wznowienia z art. 145 par. 1 pkt 5 K.p.a. zakłada spełnienie się dwóch przesłanek łącznie:

- nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, a więc nie mogły być znane organowi,

- okoliczności faktyczne i dowody (nazwane nowymi dlatego, że dopiero teraz zostały ujawnione) istniały w dacie wydawania decyzji ostatecznej

W odniesieniu do powołanej przez skarżących jako nowa, okoliczności funkcjonowania już w pobliżu planowanego przedsięwzięcia, innego, rodzajowo tożsamego, wznowione postępowanie musiałoby wykazać, że tenże fakt nie był w ogóle znany organowi w trakcie pierwotnie prowadzonego postępowania. Tymczasem lektura akt administracyjnych nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, że funkcjonowanie hodowli trzody chlewnej prowadzonej na działkach [...] i [...] w Z. K., było okolicznością nieznaną Wójtowi Gminy B. przy pierwotnym rozstrzyganiu sprawy. Organ ten bowiem wydając w pierwotnym postępowaniu administracyjnym w dniu [...].12.2010r. postanowienie (poprzedzające ostateczną decyzję z dnia [...].01.2011r.) o braku potrzeby przeprowadzenia w sprawie oceny oddziaływania na środowisko wyraźnie stwierdził, że nie jest ono powiązane z innymi przedsięwzięciami, przy czym uczynił to na podstawie, miedzy innymi opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. P. z dnia [...].12.2010r. informującego wprost w uzasadnieniu, że działka o numerze [...] (teren inwestycji planowanej) przez drogę graniczy z fermą zajmującą się hodowlą trzody chlewnej. Również w karcie informacyjnej przedsięwzięcia z października 2010r. załączonej do wniosku inwestora o wydanie decyzji środowiskowej istnienie hodowli trzody chlewnej na nieruchomości położonej za drogą gminną, nie było ukrywane. Na stronie 8 tego dokumentu, w części poświęconej usytuowaniu planowanego przedsięwzięcia zostało podane, że "od strony południowej działka (teren inwestycji) graniczy z drogą gminną a przez nią z zabudową zagrodową przeznaczoną do produkcji rolnej..(....)..Działka poprzez drogę gminną graniczy bezpośrednio z fermą zajmującą się hodowlą trzody chlewnej przeznaczonej na mięso.". Fakt funkcjonowania hodowli trzody chlewnej na działkach [...] i [...] musiał być zatem znany organowi w trakcie pierwotnego postępowania a jako taki nie mógł stanowić rzeczywistej podstawy wznowienia z art. 145 par. 1 pkt 5 K.p.a. i skutkować uchyleniem decyzji pierwotnej.

Nowym dowodem w postępowaniu środowiskowym zakończonym decyzją ostateczną z [...] stycznia 2011r., a skutkującym wznowieniem postępowania w świetle przesłanki z art. 145 par. 1 pkt 5 K.p.a. nie mogła być też opinia J. W. z dnia 21 września 2012r., albowiem z porównania daty jej sporządzenia z datą kontrolowanego rozstrzygnięcia ([...] stycznia 2011r.) wprost wynika, że dowód ten nie istniał w dacie wydawania decyzji. Dodać przy tym należy, że opinia J. W. odnosi się do wyliczeń wielkości hodowli trzody chlewnej dla innego przedsięwzięcia niż stanowiące przedmiot kontrolowanego postępowania.

Uchyleniem decyzji pierwotnej nie mogło także skutkować nieuczestniczenie skarżących w pierwotnym postępowaniu środowiskowym, o sposobie zakończenia którego – jak przyjął organ – dowiedzieli się oni pod koniec czerwca 2012r. We wznowionym bowiem postępowaniu organy opiniujące (Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. P.) jednoznacznie podtrzymały pierwotnie wyrażone stanowisko o braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wykluczając możliwość kumulowania się oddziaływań przedsięwzięcia planowanego i przedsięwzięć istniejących na działkach [...] i [...], jako niepowiązanych technologicznie oraz stwierdzając wprost brak podstaw do założenia, że zostaną przekroczone standardy jakości środowiska poza teren, do którego inwestor ma tytuł prawny. W konsekwencji skoro we wznowionym postępowaniu zostało potwierdzone dotychczasowe stanowisko, że oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia zamknie się w granicach działki inwestora, rzeczywisty interes prawny właścicieli nieruchomości niegraniczących bezpośrednio z terenem inwestycji, nie mógł być traktowany jako naruszony. Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych niż wnioskodawca, konieczne jest ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko (vide: wyrok NSA sygn. II OSK 108/12) Stroną postępowania jest więc właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. W pierwotnym postępowaniu granice oddziaływania planowanej inwestycji zostały zakreślone przez inwestora dołączonym do wniosku wypisem z rejestru gruntów obejmującym teren, na którym przedsięwzięcie będzie realizowane oraz tereny działek bezpośrednio graniczących z działką o numerze [...]. We wznowionym postępowaniu tak zakreślone granice oddziaływania przedsięwzięcia nie zostały podważone, gdyż organy opiniujące zdecydowanie opowiedziały się za ograniczonym do terenu inwestycji oddziaływaniem na środowisko planowanej inwestycji. Podkreślić należy, że status strony postępowania zawsze wymaga wykazania interesu prawnego a nie jedynie faktycznego. O tym, czy dana osoba ma interes prawny, przesądza istnienie powszechnie obowiązującego przepisu prawa, który z jednej strony zapewnia ochronę jednej strony, ale równocześnie pozwala obciążyć drugą stronę obowiązkiem określonego zachowania się lub uzasadnia odmówienie wydania jej pozytywnej decyzji. Zauważyć też należy, że zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu środowiskowym wymaga jedynie postępowanie, w ramach którego przeprowadzana jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko tj. gdy sporządzany jest raport. Odmienne stanowisko w tym przedmiocie, zaprezentowane przez Wójta Gminy B. we wznowionym postępowaniu, któremu dał wyraz w uchylonej przez SKO decyzji z dnia [...] kwietnia 2014r. ([...]), nie zostało poparte przepisem prawa powszechnie obowiązującego. Odmowa wydania decyzji środowiskowej może nastąpić tylko w przypadkach enumeratywnie wskazanych w ustawie z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (art. 77 ust. 1, 80 ust. 2, 81 ust. 1, 2 i 3 ustawy), które w sprawie nie zaistniały i nie zostały zresztą powołane w podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej. Opowiedzenie się przez organ I instancji we wznowionym postępowaniu za potrzebą przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, nie mogło z przyczyn prawnych nastąpić w dniu 30 kwietnia 2014r. gdyż postanowienie Wójta Gminy B. nakładające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (mimo odmiennych opinii organów ochrony środowiska i inspekcji sanitarnej) było już w tej dacie ostatecznie wyeliminowane z obrotu prawnego postanowieniem SKO z [...].02.2014r. z ostatecznym stwierdzeniem braku potrzeby przeprowadzenia we wznowionym postępowaniu oceny oddziaływania na środowisko.

Zarzuty podniesione w skardze nie podważają legalności zaskarżonej decyzji organu II instancji. Wznowione postępowanie środowiskowe musiało być prowadzone z uwzględnieniem specyfiki proceduralnej wynikającej z ustawy dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Również badanie rzeczywistego wystąpienia podstaw wznowienia postępowania środowiskowego musiało uwzględniać specyfikę procedury środowiskowej wynikającą z ww. ustawy. Procedura ta opiera się na dokumentach i dowodach przewidzianych ww. ustawą (raport, karta informacyjna, charakterystyka przedsięwzięcia, opinie i uzgodnienia). To strona podważająca ustalenia organu oparte na dokumentacji przewidzianej procedurą, może posiłkować się prywatnymi opiniami. Formalne nieustosunkowanie się zatem przez organ I instancji do wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska, nie miało zatem znaczenia, tym bardziej, że decyzja organu I instancji była po myśli skarżących. Na etapie postępowania odwoławczego wniosek nie został powtórzony. Natomiast opinia J. W., która – zdaniem skarżących – podważa prawidłowość wskazanych przez inwestora parametrów (skali) hodowli, nie odnosi się - jak słusznie zauważył uczestnik postępowania - do rodzaju hodowli objętej wnioskiem inwestora ale dotyczy innego przedsięwzięcia, związanego z hodowlą trzody chlewnej niezarodową. Podnosząc nadto zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. strona musi wykazać nie tylko, że takie naruszenie miało miejsce, ale także, że miało istotny wpływ na wynik postępowania. Skład orzekający opowiada się za taką linią orzecznictwa, która naruszenia art. 10 K.p.a. nie traktuje w sposób automatyczny, upatrując w nim bezwzględnego uchybienia zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu.

Ujawniony na rozprawie fakt wydania przez Sąd w innych sprawach (z których Sąd dopuścił dowód,) wyroków uchylających wydane decyzje środowiskowe z wniosku członka rodziny M. O. dla przedsięwzięć polegających na budowie budynków inwentarskich dla hodowli trzody chlewnej na innych działkach w tej samej miejscowości (wyroków ogólnodostępnych w postaci zanonimizowanej na internetowej stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych) nie miał wpływu na wyrokowanie w sprawie niniejszej. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była bowiem decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, niezwiązanego z postępowaniem kontrolowanym w sprawach IISA/Bk 315/14 i IISA/Bk 316/14, a zarzut kumulowania się planowanego przedsięwzięcia z opisanymi w sprawach IISA/Bk 315/14 i II SA/Bk 316/14 nie był podnoszony przy żądaniu wznowienia postępowania, zakończonego zaskarżoną decyzją.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzeł o oddaleniu skargi (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).