Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 509/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 65 par. 4 pkt 2 lit. a art. 133 art. 246 art. 247 art. 248 art. 252 art. 262
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
article: art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 120 poz 1122
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej
article: art. 121 par. 1 par. 2 art. 168 par. 2 art. 170 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 3 par. 2 pkt 1 art. 134 par. 1 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a  lit.c art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 83
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędzia WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant : st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych o d d a l a s k a r g ę /-/M. Ławniczak /-/T.M. Geremek /-/B. Koś WSA/wyr. 1- sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r., nr [...], wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) oraz art. 248 § 1 i § 2, art. 250 § 3 Kodeksu celnego (Dz.U. z 1997r. Nr 137, poz. 926 ze zm.), odmówił zwrotu cła pobranego od towaru - żołądki wołowe mrożone - zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu wg dokumentu SAD [...] z dnia 23 października 1998 roku oraz wypłaty odsetek od należności celnych przywozowych.

W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Celnego wyjaśnił, że rozpoznając sprawę ponownie, po uchyleniu poprzedniej decyzji przez Dyrektora Izby Celnej, zgodnie ze wskazaniami organu II instancji, pismem z dnia 10 lutego 2005r. zwrócił się do firmy [...] A. P. o sprecyzowanie żądań zawartych w podaniu z dnia 14.08.2001r. Tym samym strona została wezwana do określenia trybu, w którym organ celny ma rozpatrzyć żądanie strony; wskazania czy podanie należy traktować jako wniosek o zwrot cła z tytułu procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych, czy jako podanie o zwrot cła, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19.12.1997r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane (Dz.U. z 1997r. Nr 158, poz. 1050) oraz art. 246-art. 248 Kodeksu celnego.

Organ uznał, że odpowiedź strony (pismo z dnia 20.02.2005r.) nie wyjaśniła powyższych kwestii; wyrażała jedynie niezadowolenie ze sposobu prowadzenia postępowania w sprawie.

Naczelnik Urzędu Celnego przyjął, że podanie A. P., zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, należy rozpoznać na podstawie przepisów Kodeksu celnego, albowiem kwota należności celnych została obliczona według elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego, tj. na dzień 23.10.1998 roku (art. 222 §1 Kodeksu celnego).

Odnosząc się do zasadności żądania, organ stwierdził, że zwrot cła uiszczonego według zgłoszenia celnego SAD [...] z dnia 23.10.1998r. jest niemożliwy na podstawie przepisów dotyczących procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych (art. 121 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego). Wskazał przy tym, że pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych, które strona wcześniej posiadała, cofnięto w wyniku przeprowadzonej kontroli wydajności procesu suszenia sprowadzanych żołądków mrożonych. Stwierdzono wówczas, iż strona we wniosku o udzielenie pozwolenia nieprawidłowo zdeklarowała normę zużycia i współczynnik produktywności.

Organ wyjaśnił również, że odrębną instytucję dającą możliwość zwrotu należności celnych zawierają przepisy art. 246-248 Kodeksu celnego i rozporządzenia Rady Ministrów z 19.12.1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia, jednakże żadna ze wskazanych w tych przepisach okoliczności uzasadniających zwrot cła nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Na skutek odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu decyzją z dnia [...].04.2006r. Nr [...], wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, art. 133 §1 pkt 1 i §3, art. 246 § 2, art. 247, art. 248 § 1, art. 252 § 1 Kodeksu celnego oraz §1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19.12.1997r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. Nr 158, poz. 1050), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Dyrektor Izby Celnej przyjął, że strona, posługując się rozliczeniem sprowadzonego surowca i pomniejszając ilość odpadu w postaci tłuszczu, oparła żądanie zwrotu cła na zasadach przewidzianych dla procedury uszlachetniania czynnego.

Organ II instancji za bezsporne uznał, że firmie [...] A. P., ze względu na wynik kontroli dotyczącej realizacji wydanego pozwolenia, cofnięto posiadane pozwolenie oraz odmówiono wydania kolejnego pozwolenia na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych. W rezultacie strona została pozbawiona możliwości stosowania procedury uszlachetniania czynnego, a dokonane w okresie późniejszym przywozy odbywały się z wyłączeniem gwarancji zwrotu cła.

Organ wyjaśnił, że argumentacja odwołania dotycząca prawidłowości protokołu kontroli, cofnięcia pozwolenia, jak też odmowy wydania kolejnego pozwolenia nie mogą być uwzględnione w postępowaniu dotyczącym zwrotu cła. Ustalenia kontrolne były dowodem w postępowaniu administracyjnym, które doprowadziło do podjęcia decyzji o cofnięciu posiadanego pozwolenia oraz o odmowie wydania kolejnego. Zdaniem organu wszelkie zastrzeżenia podniesione w odwołaniu tyczą wspomnianych działań kontrolnych i winny być zgłoszone we właściwym dla specyfiki tych działań trybie.

Odnosząc się do zasadności żądania zwrotu cła na zasadach przewidzianych dla procedury uszlachetniania czynnego Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że zgłoszenie celne SAD nr [...] z 23.10.1998r. dotyczyło procedury dopuszczenia do obrotu na zasadach ogólnych, a więc wykluczało możliwość zwrotu cła. Z kolei trzyletni termin na weryfikację przedmiotowego zgłoszenia celnego określony w art. 65 § 5 Kodeksu celnego upłynął z dniem 23 października 2001r., co zostało potwierdzone w decyzji umarzającej postępowanie. Strona wniosła odwołanie jednak fakt upływu terminu na weryfikację zgłoszenia celnego jest oczywisty. Stąd w ocenie organu oczekiwanie na ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii było nieuzasadnione.

Ostatecznie organ uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ubieganie się o zwrot cła pozbawione było podstaw prawnych, albowiem A. P. nie posiadała pozwolenia na korzystanie z procedury uszlachetniania w systemie ceł zwrotnych. Ponadto, gdyby nawet było inaczej, to i tak żądanie zwrotu cła dotyczyło towaru, który nie podlegał takiemu reżimowi prawnemu, gdyż zgłoszenie celne dotyczyło bezwarunkowego dopuszczenia do obrotu, a termin na jego weryfikacje upłynął. Zawarte w odwołaniu żądanie dotyczące skorygowania ilości powstałego po przerobie żołądków tłuszczu, nie wymagało analizy ze strony organu odwoławczego, gdyż nie miało znaczenia dla odmowy zwrotu cła.

Organ wyjaśnił również, że stosownie do treści § 92 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 1997r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych termin na złożenie wniosku o zwrot lub umorzenie cła, liczony od dnia, w którym produkty kompensacyjne otrzymały inne przeznaczenie wynosił 30 dni. Z rozliczenia zawartego w treści wniosku wynika, że ostatnie zgłoszenie do procedury wywozu towarów po przerobie uszlachetniającym miało miejsce w maju 2000r., co oznacza, że wniosek z dnia 14 sierpnia 2001r. nie spełnia wymogów co do terminu.

Dyrektor Izby Celnej wskazał także, że zwrot cła w przepisach Kodeksu celnego nie jest instytucją powszechną i dotyczy na zasadzie wyjątku ściśle określonych przypadków. Zostały one sprecyzowane w dziale V Kodeksu celnego i normach opisujących uszlachetnianie czynne w systemie ceł zwrotnych. Do tych ostatnich przepisów nawiązuje strona w swoich wystąpieniach. Niemniej w ocenie organu odwoławczego także przepisy Działu V Kodeksu celnego nie mogą znaleźć zastosowania przy ocenie zasadności żądania strony. Strona zdecydowała o objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Zgłoszenie zostało przyjęte, poddane weryfikacji i towar objęto żądaną procedurą. W tym samym dniu powiadomiono zgłaszającego o zarejestrowaniu kwoty długu celnego. Nie stwierdzono naruszenia obowiązujących przepisów, ani w zakresie powstania długu, ani też jego zarejestrowania (art. 246 § 2 Kodeksu celnego). Do momentu zwolnienia towaru nie wpłynął wniosek o unieważnienie zgłoszenia celnego (art. 247 Kodeksu celnego). Nie zachodzi w sprawie sytuacja odmowy przyjęcia towaru ze względu na jego wadliwość lub niezgodność z kontraktem (art. 248 §1 Kodeksu celnego). Nie zachodzą w sprawie przesłanki uzasadniające zwrot cła dla sytuacji określonych w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 252 §1 Kodeksu celnego.

Na powyższą decyzję A. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W uzasadnieniu podniosła, że została zmuszona do dokonywania zgłoszeń celnych w trybie dopuszczenia do obrotu i uiszczania cła, gdyż w oparciu o protokół pokontrolny z dnia 14 sierpnia 1998r. cofnięto jej zgodę na korzystanie z procedury gospodarczej i odmówiono wydania dalszych pozwoleń. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] grudnia 1999r. nr [...] ostatecznie uchylił decyzję dotyczącą cofnięcia pozwolenia na korzystanie z procedury gospodarczej. Ponadto Dyrektor Urzędu Celnego w Poznaniu decyzją z dnia [...] lutego 2001r. nr [...] uchylił swoją decyzję dotyczącą cofnięcia pozwolenia na korzystanie z procedury gospodarczej.

Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją, iż kwestie prawidłowości postępowania kontrolnego i prawdziwość ustaleń zawartych w protokole pokontrolnym są okolicznościami nieistotnymi prawnie z punktu widzenia zasadności jej wniosku. Uważa ona, iż właściwą i wystarczającą podstawą zasadności jej żądania są błędy postępowania kontrolnego oraz ostateczne uchylenie decyzji o cofnięciu pozwolenia na stosowanie procedury uszlachetniania czynnego. Za okoliczność istotną dla sprawy uznała kwestie zmiany ilości tłuszczu powstałego w procesie przetwarzania towaru.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 140 Ordynacji podatkowej, bowiem w postępowaniu wywołanym jej wnioskiem pierwsza decyzja została wydana w [...] czerwca 2003 roku.

Podniosła, że nie uzyskała od organów administracji celnej niezbędnych informacji o przepisach prawnych w oparciu, o które jej wniosek mógłby być pozytywnie rozpatrzony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnił, iż w ramach postępowania o zwrot należności celnych niedopuszczalne jest kwestionowanie materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy związanej z kontrolą realizacji pozwolenia na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego. Protokół pokontrolny nie był środkiem dowodowym w postępowaniu w sprawie zwrotu cła, tym samym ustalenia w nim zawarte nie mogły mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia o żądaniach strony.

Kwestia ilości odpadu powstałego w trakcie przerobu importowanego towaru ma znaczenie dla wyliczenia wysokości zwracanej kwoty cła w ramach procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych. Natomiast istota nieuwzględnienia żądania strony nie dotyczy tematyki odpadów, lecz kwestii nadrzędnej, czy w ogóle możliwe jest rozpoznanie wystąpienia strony o zwrot cła w ramach procedury uszlachetniania czynnego. Dopiero pozytywne rozpatrzenie tej kwestii powoduje przejście do etapu wyliczenia wysokości zwracanej kwoty cła.

Organ podniósł, że nie był bierny w zakresie zbadania przepisów prawnych stanowiących podstawę dla oceny zasadności żądania zwrotu cła. Strona nie wypowiedziała się kategorycznie w tym zakresie. Stąd znaczna część rozważań zawartych w uzasadnieniu decyzji została poświęcona wszystkim możliwościom prawnym dotyczącym zwrotu należności celnych.

Dyrektor Izby Celnej wskazał również, że w przypadku przekroczenia ustawowego terminu na załatwienie sprawy stronie przysługiwała skarga do organu wyższego stopnia. A. P. nie skorzystała z tej możliwości procesowej. Stawianie na obecnym etapie zarzutu przekroczenia ustawowych terminów jest spóźnione i nieskuteczne, nie może wpłynąć na sposób załatwienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest zaskarżona decyzja dotycząca odmowy zwrotu należności celnych w procedurze uszlachetniania czynnego i wypłaty odsetek od należności celnych przywozowych.

Organy trafnie przyjęły, że materialnoprawną podstawą rozpoznania wniosku A. P. powinny być przepisy ustawy z dnia 09 stycznia 2001r. - Kodeks celny (Dz.U. z 2001r. nr 75, poz. 802).

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. nr 120, poz. 1122), do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, a dotyczących zwrotów lub umorzeń określonych przepisami działu V tytułu VII Kodeksu celnego, należało stosować przepisy tego Kodeksu, w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej.

W konsekwencji na potrzeby oceny zasadności skargi A. P. przyjąć należy, iż organem celnym właściwym do rozstrzygania w pierwszej instancji w sprawie zwrotów lub umorzeń należności celnych na podstawie art. 246, art. 247 oraz art. 248 Kodeksu celnego był dyrektor izby celnej.

Zgodnie z wolą ustawodawcy zwrot cła odbywał się na wniosek uprawnionego podmiotu. Zatem obowiązkiem Skarżącej było nadanie podaniu przepisanej prawem treści i formy (art. 168 §2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego). Podanie powinno zawierać treść żądania, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych.

Wzór wniosku o dokonanie zwrotu należności celnych na podstawie art. 246, art. 247 oraz art. 248 Kodeksu celnego oraz dokumenty, które należało do niego dołączyć określało, obowiązujące na dzień zgłoszenia żądania, rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 1999r. (Dz.U. nr 77, poz. 871). Zgodnie z treścią tego rozporządzenia (formularz wniosku, a także pkt 13 pouczenia określającego sposób jego wypełnienia) podmiot ubiegający się o zwrot cła obowiązany był, między innymi, podać podstawę prawną, w oparciu o którą żąda zwrotu należności celnych.

Z akt administracyjnych nie wynika, aby Skarżąca domagała się rozpoznania jej podania w trybie art. 246, art. 247 lub art. 248 Kodeksu celnego. Skarżąca próbowała przerzucić obowiązek określenia trybu rozpoznania jej podania na organy administracji celnej, tymczasem w świetle obowiązujących przepisów wskazanie trybu rozpoznania podania pozostawało w sferze wyłącznej kompetencji, a do tego było obowiązkiem, Wnioskodawczyni. Skarżąca nie powołała się na żadne okoliczności istotne z punktu widzenia art.246-248 Kodeksu celnego oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art.252 Kodeksu celnego, które pozwalałyby na zakwalifikowanie wniosku jako zgłoszonego na zasadach ogólnych, co z kolei uzasadniałoby dopiero wezwanie skarżącej do usunięcia braków formalnych wniosku, w szczególności przez złożenie go na odpowiednim formularzu.

Wezwanie Skarżącej do wykonania obowiązku polegającego na sprecyzowaniu trybu rozpoznania wniosku o zwrot cła wyrażało nie tylko dążenie do nadania podaniu jasności, co do treści i ilości zawartych w nim żądań, ale miało także na celu poczynienie ustaleń koniecznych do określenia organu właściwego do rozpoznania podania z uwagi na treść art. 252-, który to przepis wszedł w życie jeszcze przed wydaniem decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2004r, uchylającej rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozstrzygnięcia. Brak wyraźnej deklaracji, co do tego, że Skarżąca domaga się rozstrzygnięcia jej wniosku także w oparciu o zasady ogólne miał tę konsekwencję, iż nie zaktualizował się obowiązek Naczelnika Urzędu Celnego niezwłocznego przekazania podania do rozpoznania Dyrektorowi Izby Celnej, organowi właściwemu do rozpoznania w pierwszej instancji wniosku na podstawie art. 246 - art. 248 Kodeksu celnego (art. 252- Kodeksu celnego w związku z art. 170 §1 Ordynacji podatkowej).

Z akt administracyjnych wynika, że na mocy decyzji (pozwolenia) z dnia [...] czerwca 1998r. nr [...] A. P. była uprawniona do korzystania z procedury uszlachetniania czynnego w okresie od dnia 01 czerwca 1998 roku do dnia 30 listopada 1998 roku. Jednakże, z uwagi na wynik kontroli (protokół z dnia 14 sierpnia 1998r.), przedmiotowe pozwolenie zostało cofnięte. Stąd w dniu 23 października 1998r. (SAD [...]) Skarżąca dokonała zgłoszenia celnego towaru żołądki wołowe mrożone w procedurze dopuszczenia do obrotu. Na skutek odwołania Skarżącej decyzja o cofnięciu pozwolenia na korzystanie z procedury gospodarczej została wyeliminowania z obrotu prawnego.

Wyjaśnić należy, iż sam fakt uchylenia decyzji o cofnięciu pozwolenia był okolicznością niewystarczającą do uwzględnienia wniosku o zwrot cła. Zgodnie z art. 133 Kodeksu celnego zasadność żądania zwrotu cła warunkowało także udowodnienie, przez osobę posiadająca pozwolenie na stosowanie procedury uszlachetniania czynnego, że towar, z którego uzyskano produkt kompensacyjny, został dopuszczony do obrotu w systemie ceł zwrotnych.

Uchylenie decyzji o cofnięciu pozwolenia na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego doprowadziło do sytuacji, w której Skarżąca odzyskała status osoby posiadającej pozwolenie. Taki stan rzeczy otwierał drogę do weryfikacji prawidłowości zgłoszeń celnych za okres objęty pozwoleniem, a dokonanych w procedurze dopuszczenia do obrotu (art. 65 § 4 Kodeksu celnego). Jakkolwiek do uwzględnienia żądania zwrotu cła konieczne było jeszcze przedłożenie decyzji rozstrzygającej o objęciu towaru procedurą uszlachetniania czynnego. Takiego dowodu Skarżąca nie przedstawiła. W tej sytuacji niezrealizowany pozostał obowiązek udowodnienia, że towar, z którego uzyskano produkt kompensacyjny, został dopuszczony do obrotu w systemie ceł zwrotnych, a to uzasadniało odmowne załatwienie wniosku o zwrot cła. Wobec powyższego Sąd rozpoznający sprawę w całości podziela stanowisko organów celnych, co do tego, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy zwrot cła w oparciu o procedurę uszlachetniania czynnego był nieuzasadniony.

Skarżąca nie podważa prawidłowości ustaleń organów celnych, z których wynika, że zgłoszenie celne zostało dokonane w procedurze dopuszczenia do obrotu oraz tego, że upłynął termin na weryfikację zgłoszenia w trybie art. 65 § 4 Kodeksu celnego. Jednocześnie Skarżąca zarzuca, iż miała prawo oczekiwać od organów administracji celnej: "działań prowadzących do pozytywnego załatwienia jej sprawy", "informacji o przysługujących jej prawach", a także "wydania z urzędu decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe". W ten sposób Skarżąca sugeruje, że organy celne były zobowiązane do udzielenia jej informacji o konieczności złożenia wniosku o uznanie zgłoszenia za nieprawidłowe, a jeśli tego obowiązku nie wykonały, to powinny wydać z urzędu decyzję nadając towarowi przeznaczenie celne umożliwiające uwzględnienie żądania zwrotu cła. Rozważenia wymaga, więc kwestia ewentualnego naruszenia art. 65 § 4 Kodeksu celnego oraz art. 121 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 262 Kodeksu Celnego.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji przez pryzmat tak sformułowanego zarzutu Sąd nie znalazł powodów uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 121 §2 Ordynacji podatkowej organy administracji celnej miały obowiązek informowania o przepisach prawa dotyczących przedmiotu prowadzonego postępowania. Tak zakreślony obowiązek nie obejmował udzielania informacji o przepisach dotyczących żądań niebędących przedmiotem rozpoznania oraz informowania o okolicznościach warunkujących zasadność rozpoznawanych żądań. Pozostając zobowiązanymi do udzielania informacji i wyjaśnień o przepisach prawa dotyczących przedmiotu postępowania, organy celne nie miały obowiązku prowadzenia doradztwa prawnego rozumianego jako "poszukiwanie podstaw prawnych w oparciu, o które wniosek Skarżącej mógłby być pozytywnie załatwiony". Obowiązek udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa (art. 121 §2 Ordynacji podatkowej) zamykał się w materialnoprawnych granicach rozpoznawanej sprawy. Tak rozumiany obowiązek aktualizował się dopiero po wszczęciu i istniał w toku konkretnego postępowania celnego.

Organy nie były zobowiązane do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Zasadnicze różnice istniejące pomiędzy treścią art. 121 §2 Ordynacji podatkowej, a brzmieniem art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego nie pozwalają, aby kryterium legalności działania organów celnych mógł być, powołany przez Skarżącą w piśmie z dnia 22 października 2001 roku ( pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 12 kwietnia 2000r., sygn. akt I SA/Ka 1740/98).

Stosownie do art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997r. nr 78 poz. 584, ze zm.) każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Warunkiem koniecznym dla realizowania obowiązku przestrzegania prawa RP jest poznanie tego prawa, a przede wszystkim norm prawnych regulujących sferę zawodowego życia danego podmiotu. Od tego obowiązku nikt zwolniony być nie może i Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków (W. Skrzydło w: program informacji prawnej Lex, komentarz do art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Nieuzasadnione byłoby żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji oparte jedynie na zarzucie nieznajomości prawa; żaden przepis nie zwalniał Skarżącej od obowiązku przestrzegania, a tym samym znajomości, przepisów prawa celnego. W postępowaniu podatkowym brak znajomości przepisów prawa może szkodzić stronie i innym uczestnikom tego postępowania. Organy podatkowe nie mają bowiem obowiązku czuwania nad tym, aby podmioty te nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2003r., sygn. akt III SA 3259/01, Lex nr 152678). Powołany pogląd zachowuje aktualność również na gruncie postępowania celnego (art. 121 § 1 i § 2 w związku z art. 262 Kodeksu celnego).

Organy administracji celnej nie mały obowiązku informowania Skarżącej o konieczności wystąpienia z wnioskiem o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe także z tego względu, że sprawa zwrotu cła oraz sprawa prawidłowości zgłoszenia celnego to dwie odrębne sprawy celne. Badanie legalności decyzji załatwiających te sprawy następuje w ramach odrębnych postępowań sądowoadministracyjnych (art. 3 §2 pkt 1 p.p.s.a.). W konsekwencji zarzut braku inicjatywy, co do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe wykracza poza granice sprawy zwrotu cła w rozumieniu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożenie wniosku o zwrot należności celnych nie skutkowało automatycznym wszczęciem z urzędu postępowania celnego w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego, z którego te należności wynikają (wyrok WSA z dnia 07 maja 2007r., sygn. akt V SA/Wa 17/07, Lex nr 347733). Z powołanych względów fakt, iż zaktualizował się obowiązek informowania strony o przepisach prawa dotyczący żądania zwrotu cła w systemie uszlachetniania czynnego, nie miał tego skutku, że organy celne zostały jednocześnie zobowiązane do udzielania Skarżącej informacji i wyjaśnień o przepisach dotyczących sprawy prawidłowości zgłoszenia celnego. Takie pojmowanie obowiązków organów celnych byłoby równoważne z wymogiem prowadzenia doradztwa prawnego; informowania strony o uprawnieniach wynikających z okoliczności faktycznych sprawy przedstawianej administracji celnej oraz warunkach zasadności jej żądań.

Z kolei zarzut niewydania z urzędu decyzji o nadaniu importowanemu towarowi innego przeznaczenia celnego niż zostało określone w zgłoszeniu celnym jest bezprzedmiotowy; ustawa nie nakładała na organy celne obowiązku wydania takiej decyzji. Kompetencja Naczelnika Urzędu Celnego (art. 65 §4 pkt 2 lit. a Kodeksu celnego) została oparta na konstrukcji uznania administracyjnego, które polega na tym, że organ administracji publicznej, pomimo stwierdzenia ustawowych przesłanek, działa według swojego wyboru, czyli nie musi, lecz może wydać decyzję. W konsekwencji nie może być mowy o istnieniu obowiązku organu, co do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Tym samym bezprzedmiotowe jest poszukiwanie okoliczności, które mogłyby aktualizować tak rozumiany "obowiązek".

Podkreślić należy, iż brak obowiązku wydania z urzędu decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe nie rodził negatywnych konsekwencji dla podmiotów prowadzących obrót towarowy z zagranicą. Zgodnie bowiem z art. 65 §4 pkt 2 lit. a Kodeksu celnego organ administracji celnej miał obowiązek wydać przedmiotową decyzję na żądanie strony zgłoszone w terminie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że użyte w art. 65 § 4 Kodeksu celnego sformułowanie "na wniosek strony" nie oznacza, że jest to tylko uprawnienie strony, lecz oznacza, że jeśli strona we własnym zakresie, czyli bez ingerencji organu celnego, stwierdzi, że zachodzi potrzeba dokonania stosownej "korekty" danych zawartych w przyjętym już zgłoszeniu celnym, to powinna wystąpić do organu celnego ze stosownym wnioskiem, ponieważ w takiej sytuacji jedynie w drodze decyzji organu celnego może nastąpić zmiana zgłoszenia celnego (wyrok NSA z dnia 25 września 2007r., sygn. akt I GSK 2070/06, Lex nr 375217). Korespondencja prowadzona z Naczelnikiem Urzędu Celnego wskazuje, iż Skarżąca była świadoma konieczności dokonania korekty zgłoszenia celnego, gdyż w jej ocenie "tylko laik" ubiegałby się o zwrot należności celnych w systemie ceł zwrotnych uiszczonych za towar objęty zgłoszeniem celnym dokonanym w procedurze dopuszczenia do obrotu.

Do uchylenia zaskarżonej decyzji nie może prowadzić zarzut przewlekłości postępowania i ewentualna "wina" organu w uchybieniu przez Skarżącą 3-letniemu terminowi na złożenie wniosku o dokonanie korekty zgłoszenia celnego. Nawet, jeżeli Skarżącej udałoby się skutecznie zarzucić organowi fakt nieudzielenia informacji poprzez przeciąganie postępowania z zamiarem zatajenia przed nią konieczności wystąpienia z wnioskiem o korektę zgłoszenia celnego, to i tak mogłoby to rodzić jedynie roszczenia odszkodowawcze. Wskazać bowiem należy, że termin na dokonanie korekty zgłoszenia celnego był terminem ustawowym i zawitym. Do końcowego dnia upływu tego terminu nie istniała możliwości jego przerwania lub zawieszenia. Zatem z mocy prawa powstały nieodwracalne skutki, co do możliwości podważenia treści zgłoszenia celnego SAD [...]. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 12 maja 2000r., sygn. akt I SA/kr 735/98, Lex 43042) fakt błędnej informacji udzielonej przez pracownika urzędu skarbowego (odpowiednio celnego) nie wpływa na byt prawny zobowiązania podatkowego (odpowiednio celnego) powstającego z mocy prawa. Upływ terminu na weryfikację zgłoszenia celnego zrodził skutki prawne, których uchylić nie można powołując się na zarzut naruszenia art. 121 §2 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji brak oczekiwania na zakończenie postępowania w przedmiocie prawidłowości zgłoszenia celnego może być kwalifikowany jedynie jako uchybienie, które nie mogło mieć wpływu na końcowy wynik sprawy zwrotu cła na podstawie art. 133 Kodeksu celnego.

Należy także podkreślić , iż zarzuty skargi w istocie sprowadzają się do wykazania szkody, jaką skarżąca poniosła na skutek cofnięcia jej pozwolenia na stosowanie procedury uszlachetniania czynnego i niewydania pozwolenia w tym przedmiocie na dalszy okres , w wyniku czego skarżąca została pozbawiona możliwości dokonywania zgłoszeń celnych w tej procedurze i tym samym uzyskania zwrotu należności celnych .Tymczasem-jak wykazano powyżej , okoliczności tego rodzaju nie mogły być uwzględnione z punktu widzenia przesłanek zwrotu należności celnych, lecz ewentualnie mogłyby stanowić podstawę roszczeń odszkodowawczych, przy czym sama treść wniosku skarżącej o zwrot cła nie uzasadniała zakwalifikowania jej żądania jako roszczenia o odszkodowanie (patrz wyrok NSA z dnia 17 października 2007 , sygn. akt I GSK 1110/07, wydany na skutek rozpoznania skarg kasacyjnych od wyroków tutejszego Sądu w podobnych sprawach ).W tym miejscu podkreślić należy , iż do oceny zasadności ewentualnych roszczeń cywilnoprawnych właściwy jest sąd powszechny.

Przyjmując, że wskazanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 246, art. 247 oraz art. 248 Kodeksu celnego, może prowadzić do wątpliwości czy przedmiotowa decyzja rozpoznaje podanie Skarżącej także na podstawie powołanych przepisów, stwierdzić należy, że nie jest to uchybienie przepisom prawa, które mogło mieć lub miało wpływ na wynik sprawy dotyczącej żądania zwrotu należności celnych przywozowych w ramach procedury uszlachetniania czynnego. Błędne wskazanie podstaw prawnych nie prowadziło w tym przypadku do nieprawidłowości w procedurze rozpoznania żądania, czy niezgodności rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, iż organy administracji celnej odmówiły zwrotu cła zgodnie z art. 133 Kodeksu celnego przyjmując za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia ustalenia istotne dla zwrotu cła w ramach procedury uszlachetniania czynnego. Zasadność powyższego stanowiska potwierdza cytowane wyżej orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007r., sygn. akt I GSK 1110/07) , który stwierdził, że "informacje związane ze stosowaniem przepisów art. 246 i 248 Kodeksu celnego nie tyle świadczą o stosowaniu procedury wynikającej z tych przepisów, co sprowadzają się do omówienia przesłanek innych instytucji regulujących kwestie zwrotu cła dla wykazania, iż nie mogły one stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia".

W ocenie Sądu uchybienie polegające jedynie błędnym wskazaniu podstaw prawnych wydanej decyzji nie może być wystarczającym powodem jej uchylenia w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (porównaj: wyrok WSA w Warszawie z dnia 27.07.2005r., sygn. akt VI SA/Wa 1401/04, Lex nr 183623; teza 2 zdanie drugie wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 14.12.2004r., C-210/03, Lex 225279; wyrok SN z dnia 06.06.2000r., sygn. akt I PKN 686/99, Lex nr 49367).

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.

/-/ M. Ławniczak /-/ T. M. Geremek /-/ B. Koś

K.P.d