Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 763/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Par. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: Art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. 7, art. 77, art. 80,  art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. O. sprawy ze skargi A Spółka Akcyjna z siedzibą w K na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 14 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 maja 2011r.

Decyzją z dnia [...] 2010r. Nr [...], znak: [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził u E. Ż. chorobę zawodową – przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i pochewki kciuków obu rąk – wymienioną w poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). Organ I instancji wyjaśnił, iż postępowania w sprawie w/w choroby zawodowej wszczęto w chwili obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. (Dz. U. nr 132, poz. 1115), które straciło moc 3 lipca 2009r. Organ zaznaczył, iż w/w choroba zawodowa w wykazie chorób zawodowych obowiązującym w dacie wydania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu u E. Ż. choroby zawodowej jest taka sama jak w poz. 19/1 obecnie obowiązującego wykazu chorób zawodowych. Organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Organ I instancji ustalił, że E. Ż. pracowała w następujących zakładach:

• Zakład [...] "D" w K, kolejno na stanowiskach:

– w Wydziale Prasownia-Ciągarnia od 18.08.1980r. do 17.11.1980r. (staż pracy);

– w Dziale Głównego Technologa:

od 18.11.1980r. do 14.05.1981r. – st. referent techniczny ds. technologicznych,

od 15.05.1981r. do 14.10.1982r. przebywała na urlopie wychowawczym,

od 15.10.1982r. do 31.12.1994r. – specjalista technolog;

– w Laboratorium Centralnym:

od 01.01.1995r. do 30.09.1995r. – specjalista ds. laboratorium wytrzymałościowego, od 01.10.1995r. do 28.02.1999r. – specjalista technolog;

– w Wydziale Badawczo-Rozwojowym:

od 01.03.1999r. do 30.09.1999r. – specjalista technolog;

• B Sp. z o.o. – wyodrębniona ze struktur Z [...] "D", której następcą prawnym jest E Centrum [...] Sp. z o.o.:

– w Wydziale Badawczo-Rozwojowym:

od 01.10.1999r. do 20.03.2002r. – specjalista technolog;

• A S.A.:

– w Dziale Technologii i Rozwoju Zakładu Stopów Twardych:

od 21.03.2002r. do 01.04.2002r. – specjalista technolog;

– w Dziale Rozwoju i Techniki SWW:

od 02.04.2002r. do 31.03.2005r. – specjalista technolog;

– w Laboratorium Chemiczno-Ekologicznym:

od 01.04.2005r. do 31.12.2006r. – specjalista technolog;

– w Laboratorium Badań Fizykochemicznych:

od 01.01.2007r. do 28.02.2009r. – specjalista technolog;

– w Laboratorium Badawczo-Rozwojowym:

od 1.03.2009r. do nadal – specjalista technolog.

E. Ż. była badana w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu 2 czerwca 2009r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o rozpoznaniu u niej choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki kciuków obu rąk, zawodowe – wymienionej w poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu orzeczenia podano, że przeprowadzone badania ortopedyczne, internistyczne, zdjęcia RTG oraz dokonana analiza dostępnej dokumentacji lekarskiej dały podstawę do rozpoznania u pacjentki przewlekłego zapalenia ścięgien i pochewek kciuków obu rąk wymienionej w poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych. W opinii Ośrodka Medycyny Pracy dokonana kompleksowa ocena narażenia środowiskowego, w której brano pod uwagę możliwość obciążenia pracą zawodową wymagającą długotrwałej powtarzalności i przeciążenia w zakresie stawów kończyn górnych, głównie dłoni, potwierdziła, że pracownik w trakcie czynności zawodowych wykonywał ruchy powtarzalne, monotypowe w zakresie stawów dłoni. Stopień obciążenia dłoni a szczególnie kciuków był duży. W konkluzji jednostka orzecznicza stwierdziła, że zgodnie z wiedzą medyczną taki sposób wykonywania pracy mógł stwarzać ryzyko powstania choroby zawodowej, co daje podstawę do uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznaną chorobą a wykonywaną pracą.

Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, iż w związku ze zgłoszonymi przez A S.A. uwagami odnośnie zebranego materiału dowodowego w dniu 8 października 2009r. w A S.A. sporządzono protokół kontroli sanitarnej. Po zapoznaniu się ze specyfiką pracy wykonywanej przez E. Ż. oceniono, że w/w czynności pracownicze wykonywane przez wiele lat pracy zawodowej są czynnościami wymagającymi dużej sprawności manualnej. E. Ż. badając próby wlewków i ich przekroje wykonywała monotypowe (powtarzające się z dużą częstotliwością) ruchy palcami dłoni, zwłaszcza kciukami (obracanie próby, trzymanie materiału, regulacja pokręteł w układach pomiarowych). E. Ż. wykonywała wyżej opisane czynności codziennie, a czas ich wykonywania był zależny od ilości prób do badania.

Organ I instancji podniósł, iż organy Inspekcji Sanitarnej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej wiąże tryb postępowania określony przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. (Dz. U. nr 105, poz. 869). Stosownie do § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Podsumowując Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, iż skoro orzekająca w niniejszej sprawie jednostka służby zdrowia właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Ośrodek Medycyny Pracy, wydała orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u E. Ż. choroby zawodowej, a przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło narażenie zawodowe, również i on stwierdził u strony chorobę zawodową.

Od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego A S.A. wniosła odwołanie, w którym domagało się uchylenia decyzji organu I instancji. Zdaniem odwołującego się, nie da się bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że rozpoznane u E. Ż. schorzenie jest bezpośrednio związane ze sposobem wykonywania pracy w A S.A. Wykonywane bowiem przez E. Ż. czynności nie miały charakteru stałego, a poza tym wykonywała ona także wiele innych czynności, które zapewniały jej należyty odpoczynek. A S.A. podniosła również, że zdecydowana większość próbek posiadała wagę zdecydowanie mniejszą niż maksymalna wielkość przedstawiona w załączniku nr 2 do pisma z dnia 29 kwietnia 2009r. do Poradni Chorób Zawodowych Ośrodka Medycyny Pracy. Ponadto rzadko zdarzało się, aby badania makrostruktury, przełomów, mikrostruktury były wykonywane w sumie dłużej niż 4 godziny na zmianę roboczą. Dodatkowo odwołujący się wskazał na istotną, jego zdaniem, okoliczność, że wcześniejsze zaświadczenia lekarskie po przeprowadzanych badaniach profilaktycznych nie wskazywały u E. Ż. przeciwwskazań do wykonywania pracy. Jedynie ostatnie z nich przeprowadzone w dnia 3 marca 2009r. wymieniało kilka czynności, których wykonywania E. Ż. powinna się wystrzegać. Poza tym Powiatowy Inspektor Sanitarny nie uprawdopodobnił wystarczająco, że stopień obciążeń w czasie pracy był nadmierny i długotrwały, co wyklucza uznanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a warunkami pracy. W ocenie A S.A., stwierdzone schorzenie ma charakter samoistny wywołany różnymi nakładającymi się na siebie przyczynami.

Decyzją z dnia 14 maja 2010r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009r. nr 105, poz. 869), Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2010r. Nr [...], znak: [...] o stwierdzeniu u E. Ż. choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenie ścięgna i pochewki kciuków obu rąk – wymienionej w poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). Wojewódzki Inspektor Sanitarny po zapoznaniu się z całością dokumentacji w sprawie uznał, iż wydana decyzja organu I instancji jest merytorycznie uzasadniona. Organ odwoławczy wskazał, iż przez cały okres zatrudnienia na stanowisku specjalisty technologa, tj. około 28 lat, do zakresu czynności E. Ż. należało:

– ocena makrostruktury wyrobów wyciskanych, a także makr pobranych z wlewków o średnicy 145 - 330 mm. Ocena polegała na podnoszeniu i trzymaniu makr o wadze do 6 kg, obracaniu ich w dłoniach celem ujawnienia wad;

– ocena mikrostruktury pod mikroskopem metalograficznym polegająca na ustawieniu próbki oraz jej przemieszczaniu na stoliku mikroskopu, ustawieniu pokrętłami ostrości, kontrastu oraz powiększenia;

– badanie przełomów prób o średnicy do 295 mm (trzymanie prób w rękach i ich obracanie celem ujawnienia wad);

– w przypadku wątpliwości co do wystąpienia wad próbki wlewków oglądane były pod mikroskopem stereoskopowym co związane było z ręcznym manewrowaniem próbką pod okularem mikroskopu oraz ustawianiem ostrości i kontrastu pokrętłami mikroskopu;

– mierzenie za pomocą mikrometru próbek do badań wytrzymałościowych – trzymanie gotowej próbki o wadze do kilkunastu dag w jednej ręce, a drugą ręką kręcenie pokrętłem mikrometru celem zmierzenia danego wymiaru próbki, zapisywanie wyników na próbce;

– pomiar twardości próbki (założenie próbki o wadze do kilkunastu dekagramów w układ pomiarowy, a następnie pomiar dwóch średnic odcisku z ekranu twardościomierza za pomocą namagnesowanej linijki – dłonie na wysokości oczu, pozycja siedząca);

– trawienie małych próbek pod digestorium w roztworze wodorotlenku sodu, rozjaśnianie w kwasie azotowym – praca związana z podnoszeniem próbek o wadze do 2 kg (sporadycznie większych do 6 kg);

– wykonywanie obróbki cieplnej na próbkach;

– szlifowanie i polerowanie (trzymanych w rękach) prób do badania mikrostruktury.

Ponadto do obowiązków E. Ż. należało nadzorowanie pracy w laboratorium wytrzymałościowym, kontrola poprawności wykonywanych badań, wdrażanie nowych technologii odlewania i wyciskania, opracowywanie instrukcji technologicznych, instrukcji badań laboratoryjnych, instrukcji eksploatacji bhp urządzeń, opiniowanie i zatwierdzanie prac wykonywanych przez podmioty zewnętrzne, praca przy komputerze. Wyżej wymienione czynności E. Ż. wykonywała codziennie – przez cały okres zatrudnienia, a czas ich wykonywania był zależny od ilości prób do badania. Zdaniem organu II instancji, dokonana ocena narażenia zawodowego pozwala stwierdzić, że E. Ż. wykonywała przez wiele lat powtarzające się z dużą częstotliwością ruchy palcami, a szczególnie kciukami, ponadto palce dłoni były narażone na obciążenie podczas manewrowania próbkami.

Organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W ocenie organu II instancji, orzeczenie lekarskie wydane przez właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkę orzeczniczą I stopnia, tj. Ośrodek Medycyny Pracy jest jasno i wyczerpująco uzasadnione, a dokonana ocena narażenia zawodowego wykazała, że E. Ż. wykonywała powtarzające się z dużą częstotliwością ruchy obciążające stawy palców rąk a szczególnie kciuków. Ponadto palce dłoni były narażone na obciążenie podczas manewrowania próbkami o wadze od kilkunastu dag do 6 kg.

Ponadto organ II instancji stwierdził, iż odwołanie wniesione przez A S.A. nie przedstawia żadnych argumentów, które mogłyby mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że choroby zawodowe układu ruchu wymienione w poz. 19 wykazu chorób zawodowych spowodowane są sposobem wykonywania pracy i nadmiernym przeciążeniem układu ruchu rozumianym jako zespół zjawisk, w którym działanie mechaniczne przekracza wytrzymałość fizyczną lub wydolność czynnościową elementów statyczno-dynamicznych. Do uszkodzenia układu ruchu może również doprowadzić długotrwałe wykonywanie czynności zawodowych charakteryzujących się powtarzalnością, rytmicznością, wymuszoną pozycją, uciskiem lub rozciąganiem struktur anatomicznych. Zdaniem organu odwoławczego, nie ulega wątpliwości, że E. Ż. w trakcie wykonywania czynności zawodowych była narażona na czynniki mogące wywołać rozpoznaną u niej chorobę zawodową. W trakcie wykonywania badań laboratoryjnych wykonywała powtarzające się z dużą częstotliwością ruchy palcami a szczególnie kciukami. Dodatkowym elementem obciążającym stawy były trzymane w rękach próbki o różnym ciężarze. Brak w badaniach profilaktycznych przeciwwskazań do wykonywanej pracy nie ma wpływu na merytoryczną treść niniejszej decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się A S.A. z siedzibą w K i pismem z dnia 15 czerwca 2010r. wniosła na nią skargę, domagając się uchylenia jej wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6 zw. z art. 10 § 1 i art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli zasady praworządności i wysłuchania stron poprzez niewezwanie do udziału w sprawie spółki E Centrum [...] sp. z o.o. w K (następcy prawnego spółki B sp. z o.o. w K), posiadającej interes prawny w dokonanym rozstrzygnięciu. Strona skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, a tym samym rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o wadliwie zebrany materiał procesowy. W uzasadnieniu skargi A S.A. wyjaśniła, iż w okresie od dnia 1.10.1999r. do 20.03.2002r. E. Ż. była pracownikiem spółki B sp. z o.o. w K, obecna nazwa E Centrum [...] sp. z o.o. w K. Stosunek pracy został rozwiązany w wyniku porozumienia stron. Następnie E. Ż. nawiązała stosunek pracy ze skarżącą spółką. Zdaniem strony skarżącej, skoro E. Ż. w okresie, za który stwierdzono u niej powstanie choroby zawodowej była również pracownikiem i świadczyła pracę dla spółki (aktualnie) E Centrum [...] sp. z o.o. w K, to również i ten podmiot winien być uczestnikiem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, gdyż ma w tym interes prawny. Ponadto strona skarżąca stwierdziła, iż w niniejszej sprawie nie da się bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż schorzenie stwierdzone u E. Ż. jest bezpośrednio związane ze sposobem wykonywania pracy w A S.A. Czynności wykonywane u skarżącego nie miały charakteru stałego, a E. Ż. w ciągu dnia jak i tygodnia pracy wykonywała również inne czynności, które zapewniły jej należyty odpoczynek przerywający ciągłość wykonywanych prac. W ocenie strony skarżącej, zdecydowana większość próbek z jakimi miała do czynienia E. Ż. miała wagę zdecydowanie mniejszą niż maksymalna wielkość przedstawiona w załączniku nr [...] do pisma z dnia 29 kwietnia 2009r. do Poradni Chorób Zawodowych Ośrodka Medycyny Pracy. Poza tym rzadko zdarzało się aby badania makrostruktury, przełomów i mikrostruktury były wykonywane w sumie dłużej niż 4 godziny na zmianę roboczą. Zdaniem skarżącej spółki, pozostałe wykonywane czynności, takie jak opracowywanie wyników badań, archiwizacja, przesyłanie wyników, itd. gwarantowały odpoczynek dla mięśni czy stawów E. Ż. Strona skarżąca zarzuciła również, iż nie dokonano analizy całości okoliczności sprawy ponieważ nie uwzględniono faktu, iż zakres czynności E. Ż. był na tyle urozmaicony i nie absorbujący fizycznie, że w żaden sposób nie mógł się przyczynić do powstania choroby zawodowej. Ponadto nie wyjaśniono jakie czynności zwykle wykonywała E. Ż. po zakończonej pracy w skarżącej spółce, czy też w spółce B i w jakim stopniu te czynności mogły przyczynić się do powstania schorzenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał również, iż zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Natomiast organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej wiąże tryb postępowania określony przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). Stosownie do § 8 ust. 1 tego rozporządzenia oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Organ II instancji wskazał, iż decyzję o chorobie zawodowej właściwy państwowy inspektor sanitarny przesyła podmiotom wymienionym w § 8 ust. 3 w tym pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie choroby zawodowej E. Ż. doręczono zakładom pracy: A S.A. w K (zawiadomienie z dnia 24 sierpnia 2009r.) i firmie E Centrum [...] Spółka z o.o. w K, która jest następcą prawnym spółki B spółka z o.o. w K (zawiadomienie z dnia 16 listopada 2009r.). Przed wydaniem decyzji przez organ I instancji wymienione zakłady, będące stronami w przedmiotowej sprawie, zostały zawiadomione o zebraniu materiału dowodowego i możliwości złożenia końcowego oświadczenia (zawiadomienie z dnia 18 grudnia 2009r.). Decyzję o chorobie zawodowej doręczono wszystkim stronom, tj. E. Ż., A S.A. i firmie E sp. z o.o. Organ II instancji nadmienił także, że decyzją administracyjną inspektor sanitarny stwierdza fakt istnienia lub nie istnienia choroby zawodowej, natomiast nie rozstrzyga o "winie" zakładu pracy i związanej z tym jego "odpowiedzialności" za powstanie choroby zawodowej.

W piśmie z dnia 17 sierpnia 2010r. pełnomocnik A S.A. powtórzył argumenty podnoszone przez stronę skarżącą w odwołaniu i w skardze.

Na rozprawie przed sądem w dniu 12 maja 2011r. uczestnik E. Ż. wyjaśniła, że jej praca polegała na ciągłym manipulowaniu pokrętłem przy mikroskopach oraz ustawianiu próbki materiału do badań. Praca ta była wykonywana przy stałym, nieruchomym blacie, dlatego cały czas wymagała pracy jej rąk wykonujących powtarzalne ruchy. Taki charakter pracy trwał nieprzerwanie od 1990r. Badanie próbek trwała około pięciu, sześciu godzin dziennie, natomiast pozostały czas pracy przeznaczony był na opisywanie wyników badań i wprowadzanie ich do komputera. Przez ostatnie półtora roku wykonywała pracę bez laboranta, dodatkowo przygotowując próbki do badań. Wyjaśniła także, że średnio badała około stu próbek dziennie (tzw. wlewków makrostruktury) i, niezależnie od tego, badała również wyroby powstałe z tych wlewków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Organy administracyjne prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, który przewiduje, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Organy administracyjne prawidłowo zatem uznały, że w niniejszej sprawie, wszczętej w chwili obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. (Dz. U. nr 132, poz. 1115), które straciło moc 3 lipca 2009r., postępowanie winno się toczyć na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) i prawidłowo przyjęły jako dowód w sprawie opinię Ośrodka Medycyny Pracy Nr [...] wydaną w dniu 2 czerwca 2009r., a więc jeszcze pod rządami poprzedniego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Choroba zawodowa rozpoznana u E. Ż., była wymieniona w wykazie chorób zawodowych obowiązującym w dacie wydania orzeczenia lekarskiego i obecnie jest taka sama (poz. 19/1 obecnie obowiązującego wykazu chorób zawodowych).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiło zatem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), wydane na podstawie ustawy Kodeks pracy. Zgodnie z jego treścią, na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Za choroby zawodowe mogą zatem zostać uznane choroby określone w wykazie chorób zawodowych zawartym w tym rozporządzeniu, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W rozporządzeniu co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu.

W poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych wymieniono przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i pochewki kciuków obu rąk.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest istnienie u E. Ż. schorzenia wymienionego w poz. 19/1 cytowanego powyżej wykazu. Do jego stwierdzenia doszło na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z cyt. wyżej Rozporządzeniem. Bezspornym także jest występowanie w środowisku pracy E. Ż. czynników szkodliwych dla zdrowia. Skarżący pracodawca kwestionuje bowiem jedynie brak związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej przez nią pracy sugerując, że schorzenie mogło powstać z przyczyn samoistnych albo w czasie pracy u innych pracodawców, w tym zwłaszcza w spółce E Centrum [...] sp. z o.o. w K (aktualna nazwa).

Przepis art. 235¹ Kodeksu pracy wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo – skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że zdiagnozowana u osoby zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia choroba nie zostanie uznana za chorobę zawodową tylko w przypadku, gdy zostanie wykazane bezspornie, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Jednocześnie należy wskazać, iż jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ugruntowany został pogląd, który podziela także Sąd w niniejszej sprawie, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56) oraz licznych wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 4 listopada 2010r., II OSK 1548 i wiele innych). Mając na uwadze to domniemanie związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest podnoszony przez skarżącego zarzut braku związku przyczynowego w niniejszej sprawie. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że związek przyczynowy nie musi być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają.

W szczególności nie może być uznany za wystarczający do obalenia tego domniemania pogląd skarżącego sugerujący, że schorzenie powstało w czasie pracy u innych pracodawców. Organy administracyjne w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające dotyczące warunków pracy w czasie całego przebiegu pracy zawodowej E. Ż. i stronami tego postępowania byli wszyscy pracodawcy u których występowały warunki szkodliwe dla zdrowia, a nie tylko sam skarżący.

Domniemania związku przyczynowego nie obala także to, że E. Ż. podczas wieloletniej pracy nie zgłaszała żadnych dolegliwości, nie były bowiem w tym czasie przeprowadzane żadne specjalistyczne badania w tym zakresie.

Domniemania związku przyczynowego nie obala też powoływany przez skarżącego argument, że praca E. Ż. nie polegała wyłącznie na dokonywaniu badań próbek, ale także na rejestrowaniu wyników badań, przez co mogła ona odpocząć od ruchów monotypowych oraz że zdecydowana większość próbek z jakimi miała do czynienia E. Ż. miała wagę zdecydowanie mniejszą niż maksymalna wielkość przedstawiona w załączniku nr 2 do pisma z dnia 29 kwietnia 2009r. do Poradni Chorób Zawodowych Ośrodka Medycyny Pracy. Z opisu czynności wykonywanych w toku pracy przez skarżącą wynika, że przez kilka godzin każdego dnia wykonywała ona ruchy monotypowe, pracowała więc w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej. Obowiązujące przepisy nie precyzują jak długo w ciągu dnia mają istnieć warunki szkodliwe narażające na powstanie choroby zawodowej, jaka ma być minimalna waga ustawianych przedmiotów, ani ile razy na dobę mają być powtarzalne ruchy monotypowe, by można je było uznać za stwarzające ryzyko wystąpienia choroby zawodowej.

Biorąc zatem pod uwagę treść cytowanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organy Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie tego Rozporządzenia, wydały orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej.

W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 kpa. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnej opinii biegłych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest bowiem w istocie opinią w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione, w granicach wskazanych w art. 80 kpa. W ocenie Sądu organy administracyjne w niniejszej sprawie ten obowiązek wypełniły należycie. Zaskarżona decyzja została w sposób prawidłowy uzasadniona, wyjaśniono zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne rozstrzygnięcia.

Za bezzasadny uznać należy zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania poprzez niewezwanie do udziału w sprawie spółki E. Podmiot ten uczestniczył bowiem w postępowaniu administracyjnym, został zawiadomiony o jego wszczęciu (zawiadomienie z dnia 16 listopada 2009r. dla E Centrum [...] Spółka z o.o. w K, która jest następcą prawnym spółki B spółka z o.o. w K) oraz doręczono mu wydane w sprawie decyzje administracyjne. Miał ona zatem zapewniony czynny udział w toczącym się postępowaniu. Niezasadny jest też zarzut skarżącego niewyjaśnienia jakie czynności zwykle wykonywała E. Ż. po zakończonej pracy w skarżącej spółce, czy też w spółce B i w jakim stopniu te czynności mogły przyczynić się do powstania schorzenia. Zgodnie z przytoczonymi powyżej przepisami okoliczności te pozostają bowiem bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, które opierać się ma na stwierdzeniu dwóch przesłanek: istnienia schorzenia znajdującego się w wykazie chorób zawodowych oraz szkodliwych warunków pracy, które mogły spowodować jego powstanie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami stroną postępowania w sprawie choroby zawodowej jest pracodawca zatrudniający pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Prawidłowo zatem organy administracyjne ustaliły krąg stron, uznając skarżącego za stronę niniejszego postępowania.

Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. Biorąc pod uwagę zebrany materiał dowodowy, dokonano w niniejszej sprawie prawidłowej oceny związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a stwierdzoną chorobą. Nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.