Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1868/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 70 ust. 1, art. 71 ust. 1 i 3 pkt 2, art. 88 ust. 5 pkt 5, art. 99 ust. 2 i 3, art. 100 ust. 1-3, art. 101-104, art. 107
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi L. D na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak [...] udzielił zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego "P." położonego w miejscowości [...] (gmina M.) przy ul. [...], L. D.

Dnia [...] stycznia 2011 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w [...] wpłynął anonim do którego została załączona płyta CD-R która zawierała nagranie z przyjęcia przez L. D. recepty z przepisanym produktem leczniczym Relanium, tabl. Na nagraniu widoczne było również wydanie tego produktu przez L. D. w dniu następnym.

W wyniku otrzymania powyższego nagrania w dniu [...] lutego 2011 w punkcie aptecznym "P." została przeprowadzona kontrola doraźna w celu sprawdzenia obrotu produktami leczniczymi. W trakcie kontroli, przeprowadzonej w obecności zezwoleniobiorcy, kontrolujący stwierdzili, iż we wnętrzu stojącej w pomieszczeniu socjalnym "pufy" z podnoszonym siedziskiem znajdowały się 23 produkty lecznicze - wymienione w załączniku nr 2 do protokołu kontroli, w tym substancje psychotropowe grupy IV-P. Produkty te nie posiadały założonych kart zakupu i nie zostały wprowadzone na stan magazynowy. W trakcie kontroli L. D. nie wyjaśnił powodów zgromadzenia i przechowywania w punkcie aptecznym produktów leczniczych, które nie mogą być przedmiotem obrotu w punkcie aptecznym. Na okoliczność kontroli został sporządzony protokół znak [...] podpisany przez kontrolujących, a także L. D.

Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. pełnomocnik strony wniósł zastrzeżenia do protokołu z kontroli punktu aptecznego "P.". W piśmie tym wniósł o uzupełnienie protokołu o treść: "Kontrolujący znaleźli w pufie 5 opakowań leków, które nie mogły być przedmiotem obrotu. Nie znaleziono jakichkolwiek przesłanek świadczących o tym, iż kontrolowany zamierzał wprowadzić te przedmiotu do obrotu", a także o wyrażenie zgody na sprzedaż zabezpieczonych w trakcie kontroli leków, które mogą być przedmiotem obrotu.

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] pismem z dnia [...] lutego 2011 r. znak [...] poinformował pełnomocnika strony, iż wniesione zastrzeżenia do protokołu kontroli nie mogły zostać uwzględnione. Organ I instancji wyjaśnił, iż uzupełnienie protokołu o wskazaną w zastrzeżeniach do protokołu treść nie zmieniłoby faktu, że ich obecność w punkcie aptecznym była niedopuszczalna. Ponadto wniosek o wyrażenie zgody na sprzedaż zabezpieczonych w trakcie kontroli produktów leczniczych, które mogłyby być przedmiotem obrotu nie zasługiwał - zdaniem organu I instancji – na uwzględnienie, gdyż cztery z wszystkich zabezpieczonych produktów leczniczych, co prawda mogły być przedmiotem obrotu w punkcie aptecznym, jednakże sposób ich nabycia - zakup na podstawie recept lekarskich w aptekach - wykluczał zgodne z przepisami ich zbycie. Jednocześnie, [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wskazał na odpowiednie przepisy ustawy - Prawo farmaceutyczne.

Pismem z dnia [...] marca 2011 r. strona została poinformowana o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego "P." położonego w [...] (gmina M.) przy ul. [...]. Ponadto [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny poinformował stronę o przysługujących jej prawach. Jednocześnie pismem datowanym na ten sam dzień, organ I instancji poinformował pełnomocnika strony o wszczęciu postępowania. W obu wspomnianych pismach, organ I instancji wskazał, iż powodem wszczęcia postępowania była wniesiona przez anonimowego pacjenta interwencja, a także przeprowadzona w jej wyniku kontrola doraźna.

W wyniku przeprowadzonego postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak [...] cofnął udzielone dnia [...] sierpnia 2009 r. L. D. zezwolenie nr [...] na prowadzenie punktu aptecznego "P." położonego w [...] (gmina M.) przy ul. [...].

Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 37 ap ust. 1 pkt 2, art. 99 ust. 2 oraz art. 101 pkt 4 w związku z art. 70 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 roku Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008, Nr 45 poz. 271 ze zm.) i w związku z § 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2009 roku w sprawie kryteriów klasyfikacji produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych (Dz. U. z 2009, Nr 24 poz. 151 ze zm.) i § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 października 2010 w sprawie wykazu produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych (Dz. U. z 2010 Nr 204 poz. 1353) oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Od powyższej decyzji L. D. działając przez swojego pełnomocnika wniósł odwołanie.

Pełnomocnik strony zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 pkt 4 oraz art. 37 ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4 i art. 70 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późn. zm.), § 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2009 r. w sprawie kryteriów klasyfikacji produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych (Dz. U. Nr 24, poz. 151, z późn. zm.), § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 października 2010 r. w sprawie wykazu produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych (Dz. U. Nr 204, poz. 1353) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.).

W uzasadnieniu wskazał, że:

Zgodnie z art. 37ap ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późn. zm.) organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Jednym z warunków udzielenia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego jest, zgodnie z art. 101 pkt 4 ustawy - Prawa farmaceutycznego, dawanie przez wnioskodawcę rękojmi należytego prowadzenia apteki (stosownie do postanowień art. 70 ust. 4 ustawy - Prawo farmaceutyczne, przepisy art. 99 ust. 2 i 3, art. 100 ust. 1 - 3, art. 101 - 104 o art. 107 stosuje się odpowiednio do punktów aptecznych).

Materiał zgromadzony przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego daję podstawę do twierdzenia, iż L. D. utracił rękojmię należytego prowadzenia punktu aptecznego. W szczególności przesłana do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego płyta CD-R, na której zostało utrwalone jak L. D. informuje o sposobie realizacji recepty na produkt leczniczy Relanium, 5 mg, świadczy o prowadzeniu działalności gospodarczej niezgodnie z udzielonym zezwoleniem. Zezwoleniobiorca w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości oświadczył, że realizacja tej recepty możliwa będzie dopiero w dniu następnym. Z dalszego zapisu znajdującego się na płycie CD-R wynika, iż w dniu następnym wydano osobie, która pojawiła się w punkcie aptecznym produkt leczniczy Relanium. Należy podkreślić, iż w orzecznictwie wskazuje się, że przez "pojęcie rękojmi należytego wykonywania zawodu należy rozumieć całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących danego zawodu, składającej się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego" (wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 1999 r., II SA 879/99). Oczywiste jest, że zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy potwierdza utratę przez L. D. rękojmi należytego prowadzenia punktu aptecznego.

Pełnomocnik strony w uzasadnieniu odwołania zakwestionował wartość dowodową nagrania a także zarzucił organowi I instancji nie wystarczające opisanie w uzasadnieniu decyzji zawartości płyty CD-R. W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego, zarzucanie [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Farmaceutycznemu naruszenia zasad postępowania administracyjnego wydaje się niezasadne w sytuacji, gdy po dwukrotnym zawiadomieniu o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym zarówno strona jak i jej pełnomocnik z niej nie skorzystali. Gdyby strona lub jej pełnomocnik zapoznali się z zebranym materiałem dowodowym mieliby możliwości przedstawienia dodatkowych wyjaśnień i dowodów świadczących o prawdziwości ich twierdzeń. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ I instancji poinformował, iż jest ono wynikiem m.in. wniesionej do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego interwencji. Strona miała możliwości w każdym stadium postępowania zapoznania się z materiałem dowodowym i odniesienia się do niego, czego nie uczyniła.

Prowadzenie działalności gospodarczej niezgodnie z udzielonym zezwoleniem potwierdziła również kontrola doraźna przeprowadzona w punkcie aptecznym "P.". W trakcie kontroli inspektorzy zabezpieczyli 23 produkty lecznicze, które były przechowywane w "pufie", znajdującej się w pomieszczeniu socjalnym. Tylko cztery z nich mogły być przedmiotem obrotu w punkcie aptecznym. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2009 r. w sprawie kryteriów klasyfikacji produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych (Dz. U. Nr 24, poz. 151, z późn. zm.), produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w punktach aptecznych posiadają kategorię dostępności - wydawane bez przepisu lekarza - OTC, albo posiadają kategorię dostępności - wydawane z przepisu lekarza - Rp oraz spełniają kryteria określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Natomiast § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 października 2010 r. w sprawie wykazu produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych (Dz. U. Nr 204, poz. 1353) stanowi, iż dopuszczone do obrotu w punktach aptecznych mogą być produkty lecznicze zawierające w swoim składzie substancje czynne wymienione w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Znalezione w "pufie" produkty lecznicze nie mogły być przedmiotem obrotu w punkcie aptecznym. Ponadto przedmiotowe produkty nie posiadały kart zakupu i nie były wprowadzone na stan magazynowy, jednakże znaleziono przy nich paragony fiskalne wydane przez apteki ogólnodostępne.

Zarówno strona w trakcie kontroli doraźnej jak też jej pełnomocnik w trakcie trwania postępowania administracyjnego nie wyjaśnili powodu, dla którego wskazane produkty były przechowywane w "pufie", znajdującej się w pomieszczeniu socjalnym punktu aptecznego "P.".

W odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, pełnomocnik strony, zwrócił uwagę na fakt, iż strona od początku zaprzeczała domniemaniom, jakoby produkty lecznicze znalezione w "pufie" były przeznaczone na sprzedaż, jednocześnie powołując się na obowiązek organów administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Należy jednakże podkreślić, iż jeżeli strona nie zgadza się z ustaleniami organu administracji publicznej powinna ona przedstawić kontrdowody na udowodnienie swojej tezy. Potwierdza to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2009 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 33/09), w którym sąd stwierdził: "Strona jest równorzędnym partnerem organu w zakresie prawa do inicjowania dowodów. Prawo to wynika z art. 78 k.p.a. i w ogóle z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych."

Mając na względzie powyższy wyrok a także fakt, iż strona w żaden sposób nie wyjaśniła w jakim celu zgromadziła i przetrzymuje produkty lecznicze, które nie mogą być przedmiotem obrotu w punkcie aptecznym, należy stwierdzić iż wnioski wysunięte przez organ I instancji były słuszne. Potwierdza to w szczególności fakt, że mimo iż, pełnomocnik strony twierdził w piśmie kierowanym do [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, iż zabezpieczone produkty lecznicze nie były przeznaczone na sprzedaż to jednocześnie w tym samym miejscu wnioskował o wyrażenie zgody na sprzedaż zabezpieczonych w trakcie kontroli produktów leczniczych, które mogą być przedmiotem obrotu. Świadczyć może to o tym, iż pozostałe produkty lecznicze również były przeznaczone do sprzedaży jak również o nieznajomości przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne zarówno przez pełnomocnika jak i przez stronę. Zgodnie z art. 88 ust. 5 pkt 5 w związku z art. 70 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo farmaceutyczne, punkty apteczne mogą zaopatrywać się w produkty lecznicze jedynie u podmiotów posiadających zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej. Zabezpieczone produkty zostały zakupione w różnych aptekach ogólnodostępnych na podstawie recept lekarskich. Dalsza ich odsprzedaż prowadziłaby do naruszenia przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne jak również odpowiednich przepisów skarbowych.

Skarga na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący L. D. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego:

a) art. 88 ust. 5 pkt 5 w związku z art. 70 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. Nr 126, poz. 1381),

b) § 1 pkt 1 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2009 r. w sprawie kryteriów klasyfikacji produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych (Dz. U. Nr 24, poz. 151 z późn. zm.),

c) § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 października 2010 r. w sprawie wykazu produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych (Dz. U. Nr 204, poz. 1353)

- poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy zakupu produktów leczniczych dokonuje osoba prywatna, a nie podmiot prowadzący punkt apteczny;

2) naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 37 ap ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. Nr 126, poz. 1381) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do zaprzestania spełniania warunków określonych przepisami prawa wymaganych do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu w tym w szczególności do utraty rękojmi należytego prowadzenia punktu aptecznego;

b) art. 37 ap ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. Nr 126, poz. 1381) poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi wskazał między innymi, że organ I instancji wydając decyzję o cofnięciu L. D. zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego oparł się na domysłach oraz domniemaniach nie dowodząc jednocześnie w sposób niebudzący wątpliwości, iż zarzucane skarżącemu naruszenia prawa rzeczywiście miały miejsce. W uzasadnieniu odwołania wyjaśnione zostało, iż znalezione w pomieszczeniu socjalnym produkty lecznicze nie były przeznaczone do sprzedaży w punkcie aptecznym "P." oraz, że w punkcie tym nie prowadzi się obrotu produktami, które nie mogą być przedmiotem obrotu w punktach aptecznych.

W obowiązującym stanie prawnym nie ma żadnego przepisu, który sankcjonowałby samo tylko przetrzymywanie w punkcie aptecznym leków, które nie mogą być przedmiotem obrotu w takim punkcie. By doszło do naruszenia prawa konieczny jest obrót takimi produktami w punkcie aptecznym co w niniejszej sprawie nie zostało wykazane. Także zarzut, iż znalezione w pomieszczeniu socjalnym produkty lecznicze nie posiadały założonych kart zakupu i nie były wprowadzone na stan magazynowy jest nietrafny.

Wszystkie leki znalezione w pufie w pomieszczeniu socjalnym zostały zakupione przez skarżącego, jako osobę prywatną, na rachunek osób trzecich w celu wyświadczenia tym osobom nieodpłatnej przysługi.

Zdarzało się, iż do punktu aptecznego prowadzonego przez skarżącego zgłaszały się osoby w celu zakupienia leków, którymi obrót dozwolony jest jedynie w aptekach, często nawet o tym nie wiedząc. W tej sytuacji L. D., ze zwykłej życzliwości, a także mając na uwadze to, by nie zrazić do siebie swoich przyszłych klientów, proponował, iż może takie leki na podstawie przekazanej recepty, poza swoim czasem pracy czyli jako osoba prywatna, wykupić w jednej z okolicznych aptek. Za taką przysługę mój mocodawca nie otrzymywał żadnego wynagrodzenia poza jedynie wdzięcznością tych osób, zwłaszcza, iż często były to osoby starsze, którym sprawiłaby duży kłopot konieczność osobistego zakupu leków.

Nie budzi wątpliwości fakt, że w sytuacji, kiedy lekarz przepisze pacjentowi lek na receptę, receptę taką może zrealizować dla niego osoba trzecia. Stąd też bezpodstawne jest twierdzenie, iż skarżący złamał obowiązujące przepisy tylko dlatego, że zdecydował się wyświadczyć innej osobie przysługę i wykupić dla niej receptę.

W świetle powyższych wyjaśnień nie powinien budzić wątpliwości fakt, iż znalezione w trakcie kontroli w pomieszczeniu socjalnym produkty lecznicze nie były przeznaczone do sprzedaży lecz były to leki wykupione przez skarżącego dla osób trzecich na podstawie recept lekarskich. Właśnie z tego powodu produkty te nie były przetrzymywane w izbie ekspedycyjnej ani w magazynie leków obok izby ekspedycyjnej lecz w pomieszczeniu socjalnym. Z tego samego powodu nie zostały one wprowadzone na stan magazynowy ani nie miały założonych kart zakupu. Także obecność wśród znalezionych produktów leczniczych produktów przeterminowanych nie powinna obciążać skarżącego. Wynika to z faktu, iż czasami zdarzały się sytuacje, w których osoba, która poprosiła skarżącego o zrealizowanie dla niej recepty w aptece, z jakichś powodów leków tych nie odbierała lub też odbierała je ze znacznym opóźnieniem. Nie stwarzało to jednak żadnego zagrożenia, gdyż w momencie wydawania leków, skarżący je sprawdzał, a w razie stwierdzenia, iż dany lek uległ przeterminowaniu informował taką osobę o tym, że jest on niezdatny do użytku oraz odmawiał jego wydania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko odnosząc się jednocześnie do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zim.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego nie narusza prawa. Zgodnie z art. 70 ust. 1 prawa farmaceutycznego poza aptekami obrót detaliczny produktami leczniczymi, z uwzględnieniem art. 71 ust. 1 i 3 pkt 2, mogą prowadzić punkty apteczne. Natomiast art. 70 ust. 4 prawa farmaceutycznego wskazuje, że prowadzenie punktów aptecznych wymaga uzyskania zezwolenia. Przepisy art. 99 ust. 2 i 3, art. 100 ust. 1-3, art. 101-104 oraz art. 107 stosuje się odpowiednio.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący technik farmacji L. D. nie daje rękojmi należytego prowadzenia punktu aptecznego. Skarżący, co zresztą przyznał na rozprawie w Sądzie, zrealizował receptę na lek psychotropowy "Relanium", który to lek nie może być dystrybułowany w punkcie aptecznym.

Powyższe potwierdza załączone do akt administracyjnych nagranie, na którym widać jak skarżący przyjmuje do realizacji receptę na produkt leczniczy Relanium tabl., a następnego dnia wydaje przedmiotowy produkt.

W wyniku przeprowadzonej w punkcie aptecznym "P." kontroli stwierdzono ponadto we wnętrzu stojącej w pomieszczeniu socjalnym pufy z podnoszonym siedziskiem 23 produkty lecznicze, które nie posiadały kart zakupu i nie były wprowadzone na stan magazynowy, wśród nich były substancje psychotropowe grupy IVP, których obrót w punkcie aptecznym jest zabroniony.

Produkty te zostały zakupione w aptekach na podstawie recept lekarskich, co potwierdzają znalezione w pufie paragony fiskalne z 5 aptek. Jak wynika z prawa farmaceutycznego art. 70 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 88 ust. 5 pkt 5 apteki i punkty apteczne mogą zaopatrywać się w produkty lecznicze tylko i wyłącznie w hurtowniach farmaceutycznych posiadających stosowne zezwolenie, a w nie w innych podmiotach. Tak więc skarżący zaopatrując się w powyższe produkty lecznicze w aptece naruszył w/w przepisy prawa.

Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z § 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2009 roku w sprawie kryteriów klasyfikacji produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 października 2010 roku w sprawie wykazu produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych, znalezione w pufie produkty lecznicze nie mogły być przedmiotem obrotu w punktach aptecznych.

Wszystkie wyżej wymienione zdarzenia doprowadziły [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego do wniosku, że skarżący nie daje rękojmi należytego prowadzenia punktu aptecznego, co było podstawą do cofnięcia udzielonego w dniu [...] sierpnia 2009 r. L. D. zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego "P." położonego w [...] (gmina M.) przy ul. [...].

W ocenie Sądu rękojmia należytego prowadzenia punktu aptecznego musi istnieć przez cały czas prowadzenia punktu aptecznego.

Jak wynika z art. 37 ap ust. 1 pkt 2 prawa farmaceutycznego organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu.

Natomiast z art. 101 pkt 4 prawa farmaceutycznego wśród warunków, których spełnienie jest konieczne do uzyskania zezwolenia wymienia się rękojmię należytego prowadzenia apteki.

Pojęcie rękojmi należytego prowadzenia apteki nie ma definicji ustawowej i nie występuje w ustawie, wobec powyższego przy wyjaśnieniu rękojmi należytego prowadzenia apteki należy posiłkować się orzecznictwem.

Naczelny Sąd Administracyjny kilkakrotnie stwierdzał, iż orzecznictwo dotyczące poszczególnych zawodów, w których wymagana jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu, znajduje zastosowanie ogólnie do pojęcia "rękojmi", z uwzględnieniem cech szczególnych danego zawodu (chodzi nie tylko o wiedzę i wysokie kwalifikacje, ale o sumienność i rzetelność).

Przez "dawanie rękojmi" - z uwagi na wyodrębnioną inną niż kwalifikacje zawodowe przesłankę - należy rozumieć całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących wykonywania danego zawodu, składających się na jego wizerunek jako zawodu zaufania publicznego. Na pojęcie rękojmi składają się takie cechy, jak: szlachetność, prawość, uczciwość osoby wykonującej ten zawód.

Pojęcie rękojmi jest zdefiniowane w słownikach języka polskiego jako "uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie czegoś". Na rękojmię składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie kandydata do danego zawodu.

"Przez rękojmię należy uważać taki zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty, podważające jej wiarygodność. Przy rękojmi w grę wchodzi przesłanka prawna podlegająca ocenie, tym niemniej ocena ta nie może być dowolna, w każdym przypadku musi opierać się na ustalonych faktach i ocena ta podlega kontroli sądowo-administracyjnej - co do jej zgodności z prawem".

Każde podejrzenie nierzetelności w wykonywaniu czynności zawodowych uprawnia do stwierdzenia, że kandydat do zawodu nie spełnia warunku rękojmi należytego wykonywania tego zawodu (w stanie faktycznym technik farmacji dystrybuował w punkcie aptecznym leki niezgodne z przepisami).

Co do rękojmi należytego prowadzenia apteki, w ocenie WSA osoba prowadząca wadliwie aptekę nie daje gwarancji prowadzenia kolejnej (nowej) apteki zgodnie z przepisami prawa. Twierdzenie o wadliwości oparto na wynikach kontroli przeprowadzonej przez organ nadzoru. Stwierdzenie istnienia rękojmi lub jej braku jest kwestią oceny dokonywanej w oparciu o informacje na temat predyspozycji, cech i dotychczasowego zachowania się zainteresowanego, przy uwzględnieniu charakteru działalności zawodowej. Przesłanka utraty rękojmi - naruszenie prawa i określonych warunków dotyczących prowadzenia apteki. Zdaniem NSA wystarczającym powodem cofnięcia zezwolenia jest brak rękojmi.

Reasumując należy stwierdzić, że nawet każde podejrzenie nierzetelności w prowadzeniu punktu aptecznego uprawnia do stwierdzenia, że osoba prowadząca punkt apteczny nie daje rękojmi należytego prowadzenia tego punktu.

W tym miejscu należy podkreślić, że ocena rękojmi należytego wykonywania zawodu dokonywania jest w trybie przepisu k.p.a., tym samym "nie może być dowolna, w każdym wypadku musi opierać się na ustalonych faktach i (...) podlega kontroli sądowo-administracyjnej co do jej zgodności z prawem (wyrok SN z 4 listopada 1998 r. III RN 84/98).

W ocenie Sądu organy administracji w sposób prawidłowy ustaliły, że skarżący utracił rękojmię należytego prowadzenia punktu aptecznego. Ustalenia swoje organy administracji poparły zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, który był zebrany zgodnie z przepisami kpa. W ocenie Sądu w oparciu o dowody i fakty zgromadzone w tej sprawie organy słusznie uznał, że skarżący utracił rękojmię należytego prowadzenia punktu aptecznego, gdyż sprzedawał w punkcie aptecznym leki, których obrót dozwolony jest jedynie w aptece.

Odnosząc się do stanu sprawy wskazanego przez skarżącego w skardze tj. do faktu, że grzecznościowo realizował on recepty dla mieszkańców C., Sąd uznał, że jest to jedynie linia obrony przyjęta przez skarżącego. Skoro skarżący grzecznościowo nabywał dla kogoś lekarstwa to dlaczego nie domagał się przesłuchania tych osób w trakcie postępowania administracyjnego do czego przecież miał prawo, dlaczego nie wymienił tych osób z nazwiska, dlaczego dopiero na etapie skargi przypomniał sobie o tym fakcie.

Wprawdzie z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i 77 kpa wynika, że to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, niemniej obowiązek uczestniczenia w postępowaniu spoczywa również na stronie.

W literaturze oraz orzecznictwie na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego przyjmuje się, że strona nie jest zwolniona od obowiązku czynnego udziału w procesie gromadzenia materiału dowodowego zwłaszcza w sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (vide: R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005 s. 2008).

W niniejszej sprawie skarżący jak wyżej wspomniano podał pewne zdarzenia mające świadczyć na jego korzyść jednak nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie tych zdarzeń dlatego też w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że leki ujawnione w czasie kontroli były nabywane jedynie grzecznościowo.

Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.