Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1272/97
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1998-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 2 lit. "a"
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz. 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 12 czerwca 1997 r. (...) działając na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395/ przyznał Franciszkowi W. uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej w III Rzeszy w okresie od grudnia 1943 r. do kwietnia 1945 r. tj. w okresie 17 miesięcy.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócił się Franciszek W. podając, że błędnie ustalono deportację albowiem Fundacja "Polsko-Niemieckie Pojednanie" ustaliła ten okres na 18 miesięcy.

Ponadto we wniosku podkreślono, że z dołączonych do akt dokumentów wynika, że pobyt przymusowy trwał do 20.10.1945 r. Na potwierdzenie tej okoliczności wnioskodawca podał, że w dniu 25.04.1945 r. został zabrany do kopania okopów na froncie zachodnim i od 3.05.1945 r. do 12.05.1945 r. przebywał na niemieckim okopie "Kometa" a od 12.05.1945 r. został przeniesiony do obozu w "Bremeshaven" skąd powrócił do Polski w dniu 20.10.1945 r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzja z dnia 4 sierpnia 1997 r. (...) działając na podstawie art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395/ oraz art. 127 par. 3 i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy swoja decyzję z dnia 12 czerwca 1997 r.

W uzasadnieniu decyzji podano, że zaliczono tylko okres pracy przymusowej od grudnia 1943 r. do kwietnia 1945 r. albowiem praca po 8 maja 1945 r. straciła charakter represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" cytowanej wyżej ustawy i dlatego nie może być uważana za pracę przymusową.

Ponadto podano, że osiem dni z maja 1945 r. doliczono do grudnia 1943 roku.

Skargę na powyższa decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Franciszek W. opierając się na argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podając dodatkowo, że w dniu 25 listopada 1943 r. zabrano go już do obozu zbiorczego w Poznaniu w celu przygotowania wyjazdu do Niemiec i dlatego brak było podstaw zaliczenia 8 dni z maja 1945 r. roku do grudnia 1943 r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie opierając się na argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponadto dodatkowo podano, że wskazana w skardze nowa okoliczność, a mianowicie, że skarżący został zabrany 25 listopada 1943 r. do obozu zbiorczego /przesiedleńczego/ w Poznaniu nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy albowiem do doliczeniu do listopada 1943 r. ośmiu dni z maja 1945 r. nie uzyska się pełnego miesiąca o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (...).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich świadczenia pieniężne przysługują osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Natomiast w myśl art. 2 pkt 2 cytowanej ustawy represją jest deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 oraz na terytorium ZSRR i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Z uwagi na to, że art. 3 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy uzależnia wysokość świadczenia od pełnego miesiąca trwania pracy obowiązkiem organu administracyjnego jest dokładne ustalenie okresu pracy przymusowej pomimo, że z zabranego materiału dowodowego wynika, iż zainteresowany otrzyma świadczenie w pełnej wysokości określonej w cytowanym artykule.

Zarzut podniesiony w skardze, że błędnie ustalono okres pracy przymusowej na 17 miesięcy jest uzasadniony.

Całkowicie jest nie uzasadnione twierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że brak jest podstaw do zaliczenia miesiąca maja 1945 r. ponieważ praca po zakończeniu wojny straciła charakter represji i nie może być uważana za pracę przymusową.

Art. 2 pkt 2 lit. "a" cytowanej ustawy o świadczeniu pieniężnym określa, że okres deportacji obejmuje lata 1939-1945, a zatem przepis ten dopuszcza przyjęcie okresu deportacji do końca 1945 r. Organ administracyjny miał więc obowiązek wyjaśnić sytuację skarżącego w maju 1945 r. a w szczególności wyjaśnić czy w maju 1945 r. był on również deportowany do pracy przymusowej. W celu ustalenia tej okoliczności organ administracyjny winien wziąć pod uwagę wyjaśnienia skarżącego dotyczące jego sytuacji w maju 1945 r. oraz zaświadczenie nr 714576 Ministerstwa Administracji Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z którego wynika. że skarżący powrócił do Polski z Niemiec 20.10.1945 r.

Przy ocenie materiału dowodowego należy również wziąć pod uwagę ustalenia dokonane przez Fundację "Polsko-Niemieckie Pojednanie" z których wynika 18 miesięczny okres pracy przymusowej.

Skoro rozstrzygnięcie w sprawie nie zostało oparte na pełnych ustaleniach co do okresu deportacji do pracy przymusowej to z powodu naruszenia art. 7 i art. 77 Kpa zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.