Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt SA/Kr 260/84
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 1984-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Powołane przepisy: article: par. 11
journal: Dz.U. 1983 nr 21 poz. 94
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Teza: 1. Jeżeli w danym roku rolnik w ogóle nie sprzedawał jednostkom gospodarki uspołecznionej produktów rolnych, organ administracji nie jest władny na podstawie par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin /Dz.U. nr 21 poz. 94/ zaliczyć tego roku do okresu wytwarzania i sprzedaży produktów rolnych, od którego zależy prawo do emerytury lub renty.

2. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości zaliczenia nadwyżek produktów rolnych, sprzedanych w latach poprzednich, na konto roku, w którym rolnik w ogóle nie sprzedał takich produktów jednostkom gospodarki uspołecznionej.

TEZY

1. Jeżeli w danym roku rolnik w ogóle nie sprzedawał jednostkom gospodarki uspołecznionej produktów rolnych, organ administracji nie jest władny na podstawie par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin /Dz.U. nr 21 poz. 94/ zaliczyć tego roku do okresu wytwarzania i sprzedaży produktów rolnych, od którego zależy prawo do emerytury lub renty.

2. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości zaliczenia nadwyżek produktów rolnych, sprzedanych w latach poprzednich, na konto roku, w którym rolnik w ogóle nie sprzedał takich produktów jednostkom gospodarki uspołecznionej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Genowefy i Józefa małżonków F. na decyzję Wojewody Kieleckiego z dnia 2 lutego 1984 r. w przedmiocie odmowy uznania braku sprzedaży produktów rolnych w 1981 r. za niezawiniony.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu odwołania Józefa i Genowefy małżonków F., Wojewoda Kielecki decyzją nr WBG-GZ-926/211/83 z dnia 2 lutego 1984 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Gminy K., odmawiającą uznania, że brak sprzedaży produktów rolnych z gospodarstwa Józefa i Genowefy małżonków F. w 1981 r. nastąpił z przyczyn przez rolników niezawinionych. Z uzasadnienia decyzji wynika, że małżonkowie F. posiadają gospodarstwo rolne o obszarze 5,22 ha, z którego w 1981 r. nie sprzedali w ogóle produktów rolnych jednostkom gospodarki uspołecznionej. Wyklucza to możliwość usprawiedliwienia i uznania, że brak sprzedaży produktów rolnych nastąpił nie z winy rolnika, tym bardziej że w gospodarstwie zamieszkuje również córka, której obecnie zamierzają przekazać swoje gospodarstwo - jako następcy.

Nie zarzucając decyzji Wojewody Kieleckiego niezgodności z prawem, Józef i Genowefa małżonkowie F. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli o jej uchylenie, podając, że w latach 1979-1980 sprzedawali jednostkom gospodarki uspołecznionej produkty rolne o wartości kilkakrotnie przekraczającej 15.000 zł. Byli więc przekonani, że brak sprzedaży produktów rolnych w 1981 r. zostanie uwzględniony w związku z nadwyżką, jaką uzyskali ze sprzedaży w latach poprzednich. Dodał, że mieszkająca z nimi córka nie pomagała w pracach w gospodarstwie, ponieważ była w okresie połogowym.

W odpowiedzi Wojewoda Kielecki wniósł o oddalenie skargi. Podał, że par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin /Dz.U. nr 21 poz. 94/ przewiduje możliwość uznania w pewnych wypadkach, iż obniżenie wartości sprzedaży nastąpiło z przyczyn przez rolnika niezawinionych, lecz nie przewiduje, aby brak jakiejkolwiek sprzedaży w okresie nawet jednego roku mógł być usprawiedliwiony i uznany, że nastąpił z przyczyn niezależnych od rolnika.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin /Dz.U. nr 40 poz. 268/ Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określa zasady i tryb ewidencji wartości produktów rolnych sprzedanych jednostkom gospodarki uspołecznionej, zaliczania do okresów obliczeniowych tych lat, w których wartość sprzedanych produktów była niższa od wymaganej, jeżeli spowodowane to było klęską żywiołową, wypadkiem losowym lub innymi okolicznościami niezależnymi od rolnika.

Na podstawie tego upoważnienia Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin /Dz.U. nr 21 poz. 94/, które weszło w życie z mocą od 1 stycznia 1983 r., ustaliła w par. 11 pkt 1, że jeżeli rolnik sprzedał w danym roku jednostkom gospodarki uspołecznionej produkty rolne o wartości niższej niż odpowiadającą równowartości 5 q żyta z każdego hektara przeliczeniowego, rok ten zalicza się do okresu wytwarzania i sprzedaży produktów rolnych, od których zależy prawo do emerytury lub renty, gdy niższa sprzedaż nastąpiła wskutek klęski żywiołowej lub wypadku losowego, jak: powódź, susza, gradobicie, długotrwała choroba. Z przepisu tego wynika, że dotyczy on niżej sprzedaży jednostkom gospodarki uspołecznionej produktów rolnych w danym okresie wytwarzania, nie dotyczy natomiast sytuacji, w której rolnik w danym okresie w ogóle nie sprzedawał jednostkom gospodarki uspołecznionej produktów rolnych.

W niniejszej sprawie Sąd podzielił wyrażony już pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jeżeli w danym roku rolnik w ogóle nie sprzedawał jednostkom gospodarki uspołecznionej produktów rolnych, organ administracji państwowej nie jest władny na podstawie par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin /Dz.U. nr 21 poz. 94/ zaliczyć tego roku do okresu wytwarzania i sprzedaży produktów rolnych, od którego zależy prawo do emerytury lub renty /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 1984 r.  SA/Kr 1175/83/.

Za taką wykładnią par. 11 wymienionego rozporządzenia przemawia także treść par. 37 ust. 2 tegoż rozporządzenia. Przepis ten bowiem stanowi, że emerytura lub renta inwalidzka z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu przysługuje także wówczas, gdy rolnik w okresie od dnia 1 stycznia 1977 r. do dnia 31 grudnia 1982 r. nie sprzedawał jednostkom gospodarki uspołecznionej produktów rolnych. Jednakże odnosi się to wyłącznie do spraw przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za emeryturę lub rentę Państwu, a nie następcy, i dotyczy tylko lat 1977-1982.

W związku z odniesioną w skardze kwestią nieuwzględnienia braku sprzedaży w 1981 r. jednostkom gospodarki uspołecznionej produktów rolnych wobec nadwyżek sprzedanych przez skarżących w latach poprzednich, stwierdzić należy, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości zaliczenia nadwyżek produktów rolnych sprzedanych w latach poprzednich jednostkom gospodarki uspołecznionej.

Z powyższych powodów skarga nie mogła być uwzględniona i na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa orzeczono, jak w sentencji.