Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 539/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1 lit.a, art. 3 pkt 23 lit.f, art. 5 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant: referent Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

W dniu 21 lutego 2018 r. E. P. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci: A. P. i M. P.

Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Prezydent W. odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 na dwoje dzieci. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w okresie zasiłkowym trwającym od listopada 2017 r. do października 2018 r. dochód rodziny ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez członków rodziny w roku 2016. W przypadku członków rodziny wnioskodawczyni nie nastąpiła utrata dochodu. Nastąpiło natomiast uzyskanie dochodu, spowodowane podjęciem zatrudnienia przez córkę A. P. od dnia 3 lipca 2017 r. Jej dochód uzyskany za sierpień 2017 r. wyniósł 1.351,36 zł netto. Dochód wnioskodawczyni za rok 2016 wyniósł 0, a dochód netto męża wnioskodawczyni D. R. za rok 2016 wyniósł 238.954,68 zł. Miesięczny dochód D. R. wyniósł 19.912,89 zł. Według oświadczenia wnioskodawczyni z dnia 21 lutego 2018 r. jest to dochód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości. Jak wskazał organ I instancji, dochód ten nie podlega utracie, ponieważ nie widnieje w enumeratywnym katalogu dochodów podlegających utracie. Suma przeciętnych miesięcznych dochodów osiągniętych w 2016 r. przez członków rodziny wnioskodawczyni po uwzględnieniu dochodu uzyskanego wyniosła 21.264,25 zł. Dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 5.316,06 zł i przekroczył kryterium dochodowe, uprawniające do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego (674,00 zł).

W odwołaniu strona zarzuciła organowi pierwszej instancji błędne przyjęcie, że dochód jej męża wykazany w zeznaniu podatkowym za 2016 r. jest dochodem zasilającym budżet rodziny. Był to bowiem przychód ze sprzedaży majątku męża przez syndyka masy upadłości w ramach prowadzonego postępowania upadłościowego, ogłoszonego w dniu 7 listopada 2012 r. przez Sąd Rejonowy [...] we W. Do odwołania zostało załączone oświadczenie męża wnioskodawczyni z dnia 20 marca 2018 r., w którym wyjaśnił, że w trakcie postępowania upadłościowego i wyprzedaży jego majątku ruchomego i nieruchomego, ani on ani jego rodzina nie osiągnęli żadnych korzyści materialnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawczyni i jej dzieci w 2016 r. nie osiągnęli dochodu, przy czym nastąpiło uzyskanie dochodu, spowodowane podjęciem zatrudnienia przez córkę wnioskodawczyni od dnia 3 lipca 2017 r. Jej dochód uzyskany za sierpień 2017 r. wyniósł 1.351,36 zł netto. Z kolei mąż wnioskodawczyni, osiągnął w 2016 r. dochód podlegający opodatkowaniu w wysokości 238.954,68 zł, tj. miesięcznie 19.912,89 zł. Średniomiesięczny dochód rodziny wyniósł 21.264,25 zł, a w przeliczeniu na członka rodziny 5.316,06 zł.

Ponadto SKO wyjaśniło, że sprzedaż majątku przez syndyka masy upadłości nie wpływa na uznanie kwoty uzyskanej ze sprzedaży składników majątkowych za dochód. Nie jest możliwe uznanie takiego dochodu za utracony ze względu na wypłacenie całej uzyskanej kwoty w ramach postępowania upadłościowego wierzycielom męża wnioskodawczyni. Szczególny sposób regulowania zobowiązań męża wnioskodawczyni nie wpływa na to, że zobowiązania te były pokrywane z jego dochodu, osiągniętego w wyniku likwidacji masy upadłościowej. Bez znaczenia dla kwalifikacji konkretnych sum uzyskanych ze sprzedaży majątku jako dochodu pozostaje to, czy dany dochód zasili budżet rodzinny i następnie zostanie przeznaczony na pokrycie zobowiązań członka rodziny, czy też dochód ten będzie przekazywany bezpośrednio wierzycielom.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że dochód ze sprzedaży majątku przez syndyka masy upadłości jest dochodem, który należy uwzględnić przy ocenie spełnienia kryterium dochodowego, podczas gdy dochód ten nie stanowi faktycznie dochodu rodziny, a jest on spożytkowany w ramach prowadzonej procedury upadłościowej. Według skarżącej SKO bezrefleksyjnie przyjęło, że wykazany w zeznaniu podatkowym za 2016 r. dochód męża skarżącej stanowi jego zysk, skoro dochód został w całości przekazany wierzycielom w ramach postępowania upadłościowego. Jednakże małżonek skarżącej w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego dochodu, nie miał wpływu na czynności dokonywane przez syndyka masy upadłości względem składników majątkowych wchodzących w jej skład. Organ błędnie też założył, że cała kwota uzyskana ze sprzedaży składników wchodzących w skład masy upadłości przeznaczona będzie na spłatę wierzycieli upadłego, podczas gdy spora kwota przeznaczona będzie na pokrycie kosztów prowadzonego postępowania upadłościowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zdaniem SKO przeznaczenie dochodu z określonego źródła – sprzedaży majątku dokonywanej przez syndyka, na zaspokojenie zobowiązań, nie może prowadzić do uznania, że dochód z tego źródła nie jest w ogóle dochodem. Sporny dochód nie jest bowiem dochodem uzyskanym z działalności gospodarczej, która została zakończona ze względu na upadłość, lecz ze sprzedaży majątku. Nie sposób zatem dochodu tego uznawać za utracony w związku z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nawet gdyby traktować upadłość na równi z wykreśleniem działalności z rejestru, to kwestionowany dochód i tak nie mógłby zostać uznany za utracony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga w rozpatrywanej sprawie podlegała uwzględnieniu.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952), dalej u.ś.r., która określa warunki nabywania prawa do zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków rodzinnych.

Kwestia sporna w rozpatrywanej sprawie wiąże się z ustaleniem, czy dochód ze sprzedaży składników majątku, dokonywanej przez syndyka masy upadłości, podlega zaliczeniu do dochodu rodziny w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.ś.r. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje (...), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę (...) nie przekracza kwoty 674,00 zł. Definicja pojęcia "dochód" została zamieszczona przez ustawodawcę w art. 3 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r "dochód’ oznacza przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochodem w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r są więc przychody podlegające opodatkowaniu według skali podatkowej, w tym przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowane na zasadach ogólnych (art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dalej u.p.d.o.f.); przychody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych (art. 30b u.p.d.o.f.), przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowane podatkiem liniowym (art. 30c u.d.of.); przychody z odpłatnego zbycia nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej (art. 30e u.p.d.o.f.) oraz przychody z działalności prowadzonej przez zagraniczną spółkę kontrolowaną (art. 30f u.p.d.o.f.). Zaliczenie przychodów podlegających opodatkowaniu do dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wymaga zaliczenia przychodu do jednego ze źródeł przychodu, o których mowa w tym przepisie u.ś.r.

Jednym ze źródeł przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.), z której przychody podlegają opodatkowaniu m. in. zgodnie z art. 27 u.p.d.o.f. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewidują natomiast odrębnego źródła przychodów w postaci "sprzedaży majątku dokonywanej przez syndyka". Stosownie do art. 14 ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.f. przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia składników majątku, wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą, w tym również przychody z odpłatnego zbycia tych składników majątku, pozostałych na dzień likwidacji prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej (art. 14 ust. 3 pkt 12 u.d.o.f.). Nie jest więc uzasadniony pogląd SKO, że "sporny dochód nie jest bowiem dochodem uzyskanym z działalności gospodarczej", ale "dochodem z określonego źródła – sprzedaży majątku dokonywanej przez syndyka". Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie upoważniają do tworzenia odrębnych źródeł dochodu niż te, które zostały wymienione w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. i doprecyzowane w dalszych przepisach tej ustawy.+

Z załączonego do akt administracyjnych sprawy wydruku z CEIDG wynika, że mąż skarżącej w dniu 1 września 1995 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych. Natomiast z załączonego do akt sprawy wydruku zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2016 (PIT-36) wynika, że małżonek skarżącej osiągnął w 2016 r. przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 266.786,97 zł i dochód z tej działalności w wysokości 238.954,68 zł.

W tej sytuacji organy orzekające w sprawie zobowiązane były do rozważenia kwestii ewentualnej utraty dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej przez męża skarżącej. Stosownie do art. 3 pkt 23 lit. f) u.ś.r. utrata dochodu oznacza utratę spowodowaną wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania z przyczyn podanych w tym przepisie. Jak wynika z wydruku z CEIDG, wpis dotyczący działalności gospodarczej męża skarżącej został wykreślony w dniu 9 marca 2016 r. z uwagi na prawomocnie orzeczony zakaz wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę (orzeczenie Sądu Rejonowego [...] we W. w tym zakresie uprawomocniło się w dniu 17 września 2015 r.).

Z wydruku z CEIDG wynika również, że 7 listopada 2012 r. nastąpiło ogłoszenie przez Sąd Rejonowy [...] we W. upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Sąd Rejonowy [...] we W. stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego, obejmującego likwidację majątku dłużnika – męża skarżącej, na wniosek syndyka z dnia 12 lipca 2017 r. o stwierdzenie zakończenia postępowania upadłościowego w związku z całkowitą likwidacją majątku, wchodzącego w skład masy upadłości i wykonaniem ostatecznego planu podziału kwot uzyskanych w trakcie postępowania upadłościowego.

Powyższe okoliczności, dotyczące wykreślenia z CEIDG działalności gospodarczej męża skarżącej oraz zakończenia postępowania upadłościowego w związku z całkowitą likwidacją majątku dłużnika, wchodzącego w skład masy upadłości, zostały pominięte przez organy obu instancji.

W ocenie Sądu, wykreślenie w dniu 9 marca 2016 r. wpisu dotyczącego działalności gospodarczej męża skarżącej oraz zakończenie w dniu 19 lipca 2017 r. postępowania upadłościowego w związku z całkowitą likwidacją majątku dłużnika, wchodzącego w skład masy upadłości, spowodowało utratę dochodu męża skarżącej z pozarolniczej działalności gospodarczej zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. f) u.ś.r. nie tylko przed dniem złożenia wniosku przez skarżącą o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci, ale też przed rozpoczęciem okresu zasiłkowego.

Stosownie do art. 5 ust. 4 u.ś.r. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny (...) w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W rozpatrywanej sprawie, zaliczając do dochodu rodziny, dochód utracony przez męża skarżącej z pozarolniczej działalności gospodarczej, organy obu instancji naruszyły art. 3 pkt 23 lit. f) w związku z art. 5 ust. 1 i ust. 4 u.ś.r.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej z dnia 21 lutego 2018 r o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci, organ zobowiązany jest do uwzględnienia powyższych uwag przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej, w szczególności ustalając dochód męża skarżącej.

Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.