Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1529/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: specjalista Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. –N. M.G. sprawy ze skarg Gminy B. i Ł.I. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 29 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania czynności skargi oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia 29 września 2015 r., znak: [...]. WMIK, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej - k.p.a.) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednol. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej - u.p.b.), po rozpatrzeniu odwołań L. I. oraz Ochotniczej Straży Pożarnej w J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 31 grudnia 2009 r., znak: [...], w zakresie objętym pkt 2 tej decyzji, którym na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej - u.p.b.74) odmówiono wydania nakazu zamurowania otworów okiennych w ścianie południowej budynku i likwidacji tarasu budynku remizy Ochotniczej Straży Pożarnej na działce nr [...] w J., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części objętej pkt 2 oraz w to miejsce, na podstawie art. 40 u.p.b. 74 nakazał właścicielowi Gminie [...] zamurować na pełną grubość ściany, cegłą ceramiczną pełną na zaprawie cementowo wapiennej wszystkie otwory okienne w ścianie południowej budynku remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w J., położonego na działce nr [...] w J., w granicy z działką nr [...], w terminie do dnia 31 grudnia 2015 r.

Orzekając w ten sposób organ odwoławczy streścił przebieg postępowania, nawiązując do licznych wydanych orzeczeń oraz niektórych dowodów.

Wyjaśnił następnie, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem A. i L. I. z dnia 29 sierpnia 1995 r., złożonym do właściwego wówczas w sprawie Urzędu Rejonowego w B. Filia w B., a jego przedmiotem w myśl wskazań wiążącego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1525/12, jest wyłącznie kwestia legalności okien istniejących w ścianie południowej budynku Ochotniczej Straży Pożarnej w J., zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości J.. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny "Skarżąca kwestionuje w tym postępowaniu tylko jeden element budynku, tj. nielegalnie wybudowane w ostrej granicy okna i tylko w odniesieniu do tej kwestii mogły wypowiadać się w sprawie z jej wniosku - organy i Sąd Wojewódzki."

Powyższe znalazło wyraz w decyzji WINB Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2014 r. znak: [...], którą umorzono postępowanie przed organem pierwszej instancji w zakresie wykonania robót względem dobudowanego do remizy OSP w J. garażu. Stanowisko to zostało zaaprobowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1563/14, oddalił skargę w zakresie tego rozstrzygnięcia.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że Prezydium Rady Narodowej w B. wydało decyzję z dnia 9 sierpnia 1965 r., znak: [...], którą udzielono zgodę na wykonanie robót budowlanych polegających na budowie przedmiotowej remizy strażackiej OSP w J.. Budynek remizy powstał w latach 1966-1969, a następnie w latach 1970-1973 dobudowano na wschodniej części budynku piętro z dwoma otworami okiennymi w ścianie budynku. W 1993 r. do remizy dobudowano garaż. Porównując plan, będący integralną częścią decyzji Prezydium Rady Narodowej w B. z dnia 9 sierpnia 1965 r., znak: [...], ze stanem aktualnym należy wskazać na przebieg granic pomiędzy działką, na której projektowany był budynek OSP w J., a działką ówcześnie należącą do G. H.. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, przebieg tej granicy nie jest zgodny z jej rzeczywistym położeniem w terenie. Budynek OSP w J. uwidoczniony na planie załączonym do powyższej decyzji posadowiony jest w miejscu wskazanym na rysunku planu, natomiast wymiary podane na planie pozostają w sprzeczności z zastosowaną skalą. Ponadto, do pierwotnie projektowanego obiektu dobudowano w jego wschodniej części piętro z dwoma oknami zlokalizowanymi w południowej ścianie budynku. Tym samym należy uznać, mając na uwadze wykładnię prezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 8 kwietnia 1997 r. sygn. akt II SA/Kr 754/96, iż przedmiotowy obiekt remizy OSP w J., będąc wzniesionym niezgodnie z pozwoleniem na budowę, został wybudowany bez pozwolenia na budowę.

Powyższe wskazanie zobligowało WINB do przyjęcia, że niemożliwym jest prowadzenie postępowania naprawczego w myśl art. 50-51 u.p.b. Objęte bowiem tymi artykułami sytuacje dotyczą innych przypadków prowadzenia robót budowlanych, które nie odpowiadają definicji samowoli budowlanej, jaką jest wzniesienia obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 r., poz. 443, dalej - ustawa zmieniająca), do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe.

W myśl art. 28 ust. 1 u.p.b., w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

Jak podniesiono wyżej, zgodnie z treścią powołanego wyroku, roboty budowlane wykonano w warunkach samowoli budowlanej. Do likwidacji samowolnie wybudowanej części obiektu budowlanego mają zastosowanie przepisy art. 48 u.p.b. Należy jednak wziąć pod uwagę art. 103 ust. 2 u.p.b., który wskazuje, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Na ten przepis wskazał także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1525/12, zapadłym w niniejszej sprawie. Zatem na mocy art. 103 ust. 2 u.p.b., do likwidacji wskazanej samowoli należy stosować przepisy ustawy uprzednio obowiązującej, tj. ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.b. 74, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Zadaniem organu nadzoru budowlanego jest zbadanie i rozważenie, czy obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę oraz czy powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Należy wskazać również na treść uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13, w której podkreślono, że "Przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 z późn. zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy."

W dniu 26 sierpnia 2014 r., podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Wydziału Infrastruktury Technicznej i Komunalnej Urzędu Miejskiego w B. K. G. uzyskano informację, że działki nr [...] i [...] w J. nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone treścią rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w dniu 23 września 2015 r. z E. P. - pracownikiem Wydziału Infrastruktury Technicznej i Komunalnej Urzędu Miejskiego w B., która wskazała, iż miejscowość J. nie jest objęta aktualnie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Z uwagi na to, że inwestor przed rozpoczęciem budowy uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę budynku remizy OSP w J. należy wskazać, że obiekt znajdował się w dacie budowy na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym był przeznaczony pod zabudowę tego rodzaju, jak przedmiotowy budynek.

Powyższe ustalenia wskazują, iż w odniesieniu do przedmiotowego obiektu budowlanego brak jest możliwości zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.b.74, bowiem już z samego faktu wydania przez Prezydium Rady Narodowej w B. decyzji z dnia 9 sierpnia 1965 r., znak: [...] wynika, że lokalizacja obiektu w dacie budowy była zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym.

Z uwagi na treść rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1525/12, należy uznać za przesądzone w sprawie, że przedmiotowe okna zostały wybudowane w warunkach samowoli budowlanej. Jak podkreślono w tym wiążącym wyroku, "... zarówno ustawa z 1961 r. jak i ustawa z 1974 r., a także obecnie obowiązująca ustawa z 1995 r. nie dopuszczają tego rodzaju zabudowy, która godziłaby w podstawowe prawa właścicielskie.

Należy podnieść, że z uwagi na aktualne posadowienie obiektu i bieżący przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], przedmiotowy budynek remizy OSP, a w szczególnie ściana południowa z oknami może powodować pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, tj. dla każdorazowych właścicieli działki nr [...] w J..

WINB w pełni podziela stanowisko wyrażone w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt: II SA/Kr 1609/12, w którym wskazano, że "Przepis art. 40 p.b. z 1974 r. należy wykładać łącznie z art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, rozważając czy źródłem ewentualnego niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, względnie źródłem niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia jest sam nielegalnie wzniesiony obiekt budowlany i czy istnieje możliwość usunięcia tych źródeł poprzez nakazanie czynności w trybie art. 40 p.b. z 1974 r." oraz pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany w wyroku z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2053/11 , zgodnie z którym "Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. z 1974 r. należy odczytywać w ścisłym związku z art. 40 tej ustawy, który upoważnia organy nadzoru budowlanego do nałożenia na właściciela obiektu obowiązku wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Zatem, decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b.74 znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność zachodzi w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym jest, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b.74. pogorszeń czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40 tej ustawy (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 71/13)."

W ocenie WINB konieczność taka w sprawie niniejszej nie zachodzi. Przede wszystkim L. I., począwszy od dnia 29 sierpnia 1995 r. domaga się "... trwałego zastawienia otworów okiennych w ścianie południowej budynku...", wskazując na uciążliwości związane z ich ulokowaniem. Usytuowanie okien w ścianie remizy znajdującej się w granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w niewątpliwie godzi w podstawowe prawa właścicielskie przysługujące właścicielce działki nr [...] w J., tj. L. I.. Obecność okien w ścianie granicznej powoduje brak możliwości zagospodarowania sąsiedniej działki uniemożliwiając np. budowę w jej granicy innego obiektu budowlanego.

Związany zaleceniami wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1563/14, WINB dokonał zatem ponownie całościowej i dogłębnej analizy przedmiotowej sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego, konkludując iż wskazane w sentencji niniejszej decyzji roboty budowlane są adekwatne do celu jakiemu mają służyć - likwidacji samowoli budowlanej i jej skutków. Obecnie obowiązujące przepisy wykonawcze do ustawy Prawo budowlane - w tym rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm. - dalej także r.w.t.b.) nie wykluczają możliwości posadowienia budynków w granicy z sąsiednią działką (§ 12). Wobec powyższego WINB skorzystał z kompetencji reformatoryjnych i w oparciu o art. 40 u.p.b.74 orzekł o zamurowaniu istniejących otworów okiennych w ścianie południowej w celu doprowadzenia obiektu OSP w J. do stanu zgodnego z przepisami. Artykuł 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b.74 i wydanie nakazu rozbiórki nie może być stosowane w niniejszej sprawie albowiem poprzez zamurowanie otworów pełną cegłą ceramiczną ograniczone zostanie negatywne oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią

Rozważając kwestie sposobu wypełnienia otworów okiennych południowej ściany remizy OSP w J. trzeba też wskazać, że nakazanie zamurowania otworów okiennych bezbarwnymi pustakami dopuszczonymi do obrotu zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 883) spełniałoby wymóg odporności ogniowej określony w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i usytuowanie, a w szczególności w Dziale VI. - Bezpieczeństwo pożarowe, jednak z uwagi na ingerencję w prawa właścicielskie L. I. do sąsiedniej działki, nakaz taki byłby niewystarczający dla ochrony prawnej każdorazowych właścicieli działki nr [...] w J.. Jednocześnie należy podkreślić, iż nakaz zamurowania okien cegłą ceramiczną nie powoduje naruszenia przepisów rozporządzenia w zakresie dostępu światła dziennego. Pomieszczenia przedmiotowego budynku, w których należy zamurować okna nie są pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi. W myśl § 4 r.w.t.b., pomieszczenia przeznaczone na ludzi dzielą się na: 1. pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, w których przebywanie tych samych osób w ciągu doby trwa dłużej niż 4 godziny; 2. pomieszczenia przeznaczone na czasowy pobyt ludzi, w których przebywanie tych samych osób w ciągu doby trwa od 2 do 4 godzin włącznie. Jednocześnie w § 5 ust. 1 r.w.t.b. wskazano, że nie uważa się za przeznaczone na pobyt ludzi pomieszczeń, w których: 1. łączny czas przebywania tych samych osób jest krótszy niż 2 godziny w ciągu doby, a wykonywane czynności mają charakter dorywczy bądź też praca polega na krótkotrwałym przebywaniu związanym z dozorem oraz konserwacją maszyn i urządzeń lub utrzymaniem czystości i porządku. Specyfika działalności OSP wskazuje, że nie można uznać pomieszczeń budynku remizy OSP w J. za przeznaczone na pobyt ludzi, tak stały, jak i czasowy. Pomieszczeń tych, zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 r.w.t.b., nie uważa się zatem w ogóle za przeznaczone na pobyt ludzi. W konsekwencji zamurowanie otworów okiennych w sposób określony w niniejszej decyzji nie narusza przepisu § 57 r.w.t.b.

Analizując sprawę pod względem podmiotu, na który należy nałożyć wskazany w sentencji obowiązek wykonania robót budowlanych, WINB był związany wykładnią prawną wskazaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1563/14, w którym Sąd wskazał na powinność przeprowadzenia czynności wyjaśniających obecnie kwestię podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazu. W tym celu, pismem z dnia 9 czerwca 2015 r., znak: [...], wezwano Gminę [...] do udzielenia informacji, czy OSP w J. posiada, w rozumieniu art. 3 pkt 11 u.p.b., prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do działki nr [...] w J., będącej własnością Gminy [...]. Pismem z dnia 22 czerwca 2015 r.. znak: [...], Burmistrz [...] wskazał, że obiekt remizy strażackiej jest zarządzany przez OSP, natomiast nie posiadają oni prawa do dysponowania tą nieruchomością w rozumieniu art. 3 punkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Powyższe stanowisko organu reprezentującego Gminę [...] wskazuje, iż z uwagi na nieposiadanie przez OSP w J. prawa do wykonywania robót budowlanych na działce nr [...] w J., a tym samym również w przedmiotowym budynku, nie jest możliwe nałożenie nakazu wykonania robót budowlanych na OSP w J.. Decyzja taka byłaby bowiem obarczona wadą niewykonalności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Jednocześnie należy wskazać, iż zapadłe w sprawie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1563/14, poprzez uchylenie tylko i wyłącznie rozstrzygnięcia organu odwoławczego oraz podanie w treści uzasadnienia wykładni przepisów dotyczących możliwych sposobów likwidacji samowoli budowlanej, wskazywały na obowiązek wydania decyzji orzekającej w przedmiocie wniosku L. I.. W świetle tych wyroków i wobec związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., brak jest możliwości wydania w sprawie decyzji opartej o art. 138 § 2 k.p.a.

Podkreślić także należy, iż wyrok WSA w Krakowie powyższym wyroku, w zakresie przedstawienia nieprawidłowości badanego rozstrzygnięcia WINB nie wskazywał na błąd związany z przyjęciem, iż można orzec w sprawie nakaz wykonania czynności, które nie zostały nałożone w decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto istota dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej (wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lutego 2012 r. sygn. akt: II SA/Kr 1186/11). Zatem jeżeli w sprawie prowadzonej przez organ odwoławczy występują podmioty, którym zapewniono czynny udział także w postępowaniu przed organem pierwszej instancji a przedmiot sprawy pozostaje tożsamy, w ocenie WINB nie można mówić o naruszeniu zasady dwuinstancyjności w sytuacji wydania nakazu wykonania określonych robót budowlanych na podmiot, który nie był zobowiązany do ich wykonania na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Dlatego sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy administracyjnej nie narusza zasady dwuinstancyjności zawartej w art. 15 k.p.a.

Dodatkowo niewydanie decyzji doprowadzającej obiekt do stanu zgodnego z przepisami stanowiłoby prawnie niedopuszczalną polemikę z wiążącymi organ wyrokami.

W końcowej części rozważań Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wyjaśnił, że treść uzasadnienia jest odpowiedzią na zarzuty podniesione w odwołaniach.

W odniesieniu do pisma L. I. z dnia 18 września 2015 r. organ odwoławczy dodatkowo wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż A. I. nie jest właścicielem sąsiedniej działki nr [...] w J., a tym samym nie przysługuje mu status strony w niniejszym postępowaniu. W związku z powyższym nie wystosowano do niego zawiadomienia o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego w sprawie, natomiast pismo informujące o ustaleniach WINB oraz przyczynach niedoręczenia decyzji kończącej postępowanie zostało wystosowane do A. I. równolegle z wydaniem niniejszej decyzji.

Odnosząc się też do wniosku dowodowego OSP w J. z dnia 18 września 2015 r. organ odwoławczy wyjaśnił, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W aktach WINB znajduje się adnotacja urzędowa z dnia 25 września 2015 r., znak: [...], sporządzona na okoliczność rozmowy telefonicznej z P. C. - inspektorem prowadzącym w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego postępowanie znak: [...], zakończone wydaniem ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 sierpnia 2015 r., znak: [...]. Z treści tej adnotacji wynika, iż w aktach prowadzonego przez GINB postępowania brak jest materiałów, które pozwoliłyby ustalić przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] w J. w roku 1965 r. Również prowadzona korespondencja ze Starostwem Powiatowym w B. nie doprowadziła do ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] w J. w dacie budowy remizy OSP. Z tych też powodów należy wskazać, iż podnoszone przez OSP w J. okoliczności zostały przesądzone zapadłymi w sprawie wyrokami, którymi związany jest organ odwoławczy na mocy art. 153 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę wszystkie aspekty sprawy, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił zaskarżoną decyzję w części objętej pkt 2 i orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 138 § l pkt 2 k.p.a.

Od powyższej decyzji odrębne skargi do Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Krakowie zostały złożone w ustawowym terminie przez Gminę [...] - którą zarejestrowano do sygn. akt II SA/Kr 1529/12, oraz L. I. – którą zarejestrowano do sygn. akt II SA/Kr 1562/15.

Gmina [...] domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jej rzecz zawrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów: - prawa materialnego, a to: § 4, § 5 i § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy; - prawa procesowego, a to: art. 7, art. 77 §1, art. 78, art. 80, art. 107 §3 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając powyższe wskazywała, że w ocenie skarżącej, w przypadku istnienia samowoli budowlanej w przedmiotowej sprawie, zamurowanie okien w budynku bezbarwnymi pustakami, dopuszczonymi do obrotu zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych, z jednej strony usunęłoby ingerencję w prawa właścicielskie właścicieli działki nr [...] w J., a z drugiej strony zapewniałoby możliwość prawidłowego funkcjonowania przedmiotowego budynku, zgodnie z jego celami. Nadto uwzględniając § 4, § 5 i § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ustalenia organu są w tym zakresie nieprawidłowe. Pomieszczenia w budynku remizy nie służą oczywiście do stałego pobytu ludzi, jednakże czasowo w pomieszczeniach tych przebywają osoby w wymiarze ponad 2 godziny na dobę. Wykładnia powołanych przepisów zaprezentowana przez organ jest wadliwa. Z ich brzemienia nie sposób wywieść, że budynki remiz strażackich nie są przeznaczone na pobyt ludzi. W tym zakresie organ nie przeprowadził zresztą w ogóle postępowania wyjaśniającego z udziałem stron - w szczególności Ochotniczej Straży Pożarnej w J. - na okoliczność charakteru i czasookresu pobytu ludzi w pomieszczeniach przedmiotowego budynku. Poprzestał jedynie na konstatacji, iż wskazuje na to specyfika działalności OSP. Postępowanie organu w tym zakresie narusza zatem przywołane powyżej regulacje k.p.a.

Skarżąca podnosiła również, iż organ naruszył przepisy postępowania nie wyjaśniając kwestii przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w J.. Organ powołuje się co prawda na dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, które zapadało w niniejszej sprawie, a w którym przesądzona jest kwestia samowolnego wybudowania okien w ścianie południowej budynku remizy strażackiej, ale nie zauważa jednakże, iż orzeczenia te zapadły w ustalonym na dzień ich wydania stanie faktycznym sprawy. Na obecnym etapie postępowania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał w decyzji z dnia 20 sierpnia 2015 r., znak: [...], ważnego ustalenia, że w dacie wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia 9 sierpnia 1965 r., pomiędzy ówczesną działką ewidencyjną w J., na której zaprojektowano sporny budynek remizy strażackiej, a ówczesną działką z której powstała działka ewidencyjna nr [...] (granicząca obecnie bezpośrednio z działką ewidencyjną nr [...]), przebieg granicy był nieregularny. Na wysokości projektowanej remizy granica pomiędzy ówczesnymi działkami przebiegała w odległości ok. 5 metrów od południowej ściany planowanego budynku remizy. Kwestia ta, która nie była przedmiotem rozważań w dotychczasowych postępowaniach, co pozwala na stwierdzenie, iż, wobec ustalenia nowego stanu faktycznego sprawy, dotychczasowe orzecznictwo i wynikające z niego wskazanie co do samowoli budowlanej, straciło na aktualności. Organ nie wyjaśnił tej kwestii. Poprzestając na stwierdzeniu, że z adnotacji sporządzonej z rozmowy z pracownikiem Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego wynika, iż korespondencja prowadzona przez GUNB ze Starostwem Powiatowym w B. nie doprowadziła do ustalenia przebiegu granic pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] w dacie budowy remizy OSP. Organ nie przeprowadził dowodu z tej korespondencji, której treść, według wiedzy skarżącego, wskazuje na przyczyny braku możliwości ustalenia przebiegu granicy, polegające jedynie na konieczności zlecenia stosownych prac geodezyjnych. Jeżeli w tym zakresie konieczne było dokonanie dodatkowych czynności organ powinien je przeprowadzić, w szczególności wobec wniosku dowodowego złożonego przez stronę - OSP w J.. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż kwestia istnienia samowoli budowlanej jest okolicznością mającą zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie nakazania zamurowania otworów okiennych w budynku remizy.

L. I. w skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2015 r., znak: [...], zakwestionowała nie tyle podjęte przez ten organ rozstrzygnięcie, lecz niektóre jego motywy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz nakazanie organowi sporządzenia uzasadnienia odpowiadającego prawu i stanowi faktycznemu, z uwzględnieniem okoliczności podnoszonych przeze nią w treści skargi, w terminie 2-ch tygodni od uprawomocnienia się wyroku, jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

L. I. zarzucała wydanie zaskarżonej decyzji z naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w zakresie przebiegu granic między działkami nr [...] i nr [...] położonymi w J.; - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, polegające na pominięciu podnoszonych przeze nią zarzutów dotyczących przebiegu granicy między działką nr [...] i nr [...] położonymi w J..

Uzasadniając powyższe skarżąca podkreślała, że zgadza się z merytorycznym

rozstrzygnięciem decyzji organu odwoławczego co do nakazania zamurowania na pełną grubość ściany, cegłą ceramiczną pełną na zaprawie cementowo wapiennej wszystkich otworów okiennych w ścianie południowej budynku remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w J., położonego na działce nr [...] w J., w granicy z działką nr [...], w terminie do dnia 31 grudnia 2015 r. Zaznaczała jednakże, że tak w orzecznictwie, jak i w doktrynie od lat aprobowany jest pogląd, że uzasadnienie decyzji może być przedmiotem skargi. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, gdy rozstrzygnięcie co prawda odpowiada prawu, jednakże uzasadnienie decyzji lub jego fragment, może swą treścią prawo naruszać. Niniejsza skarga wnoszona jest z uwzględnieniem tych poglądów albowiem skarżąca nie zgadza się z częścią motywacyjną decyzji WINB w zakresie wskazanym poniżej.

I tak L. I. podnosiła, że ustalenia dotyczące przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] położonymi w J., przedstawione w uzasadnieniu decyzji sugerują, że jej granica z działką nr [...] "kiedyś", tj. w latach 60-tych, gdy rozpoczęto proces budowlany remizy OSP w J., biegła inaczej niż obecnie. Zarzut, że granica działek przedstawiona w dokumencie stanowiącym o warunkach zabudowy, będącym integralną częścią pozwolenia na budowę z dnia 9 sierpnia 1965 r. remizy OSP w J., została sfałszowana skarżąca udokumentowała złożonymi w Urzędzie Wojewódzkim w T., w dniu 15 lipca 1997 r. wraz z pismem przewodnim z dnia 6 lipca 1997 r., wyrysem z mapy ewidencyjnej oraz odpisem z księgi wieczystej nr [...], a także aktem notarialnym Nr Rep. [...] na okoliczność, iż granica ma ten sam przebieg zarówno przed wydaniem pozwolenia na budowę OSP w J., w dacie jego wydania i do chwili obecnej. Na mapach granica ta przebiega i zawsze przebiegała w linii prostej, natomiast na załączniku projektowanego budynku remizy została ona nakreślona w formie uskoku gwarantującego OSP w J. zachowanie odpowiedniej odległości od granicy, a tym samym uzyskanie pozwolenia na budowę. Mapa nr ewidencyjny [...] (i wcześniejsze mapy), będąca podstawą wpisu w księdze wieczystej nr [...] (z WHL 1588 kat. J.) Gminy [...], wskazuje jednoznacznie przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], potwierdzając fakt wybudowania budynku OSP w J. w "ostrej granicy". Pomimo wyrażenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. II OSK 1525/12, wprost, iż budynek remizy OSP w J. wybudowano w ostrej granicy z działką nr [...], nadal pojawia się teza o przebiegu "kiedyś" granicy w jakiś inny sposób niż obecny, nie przedstawiając na tą okoliczność żadnego dowodu. Takiego dowodu nie ma i nigdy nie było. Manipulacja faktami w tym przedmiocie odbywa się na podstawie istotnego elementu decyzji z 9 sierpnia 1965 r., jakim jest zatwierdzona dokumentacja wraz z planem sytuacyjnym w skali 1:500, przedstawiającym niezgodnie ze stanem faktycznym i prawnym granicę działki nr [...] (po podziale), na której zlokalizowano budynek remizy OSP w J. i działkę nr [...] (po podziale), którą nazwano parcelą G. H.. Plan sytuacyjny jest tylko rysunkiem przedstawiającym położenie różnych obiektów względem siebie, a nie dokumentem, na podstawie którego właściwe jest określanie miarodajnych granic. Ten w niniejszej sprawie został na dodatek zafałszowany, bo w przeciwnym wypadku budynek remizy OSP w J. nigdy nie zostałby wzniesiony, właśnie z powodu braku możliwości zachowania od granic sąsiednich stosownych odległości. Od strony wschodniej płynie bowiem potok [...], od strony północnej znajdowała się i nadal znajduje droga krajowa [...], od której należało zachować wymagane odległości, od strony zachodniej znajduje się Dom [...] w J., więc "posunięto się" na planie sytuacyjnym w południową stronę, w działkę skarżącej, wykrawając na tym planie sytuacyjnym rzekomą przestrzeń, w sam raz na potrzebną odległość od granicy, bezkarnie pogwałcając prawo i co więcej, przez lata bezpodstawnie twierdząc, że wówczas granica biegła inaczej, co było i jest absolutną nieprawdą. Zasłanianie się zaś przez WINB w K. twierdzeniami, że w aktach GINB w sprawie znak: [...], brak jest materiałów, które pozwoliłyby ustalić przebieg granicy pomiędzy działkami [...] i [...] w J. w roku 1965 jest nieporozumieniem, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie przedłożono dokumenty urzędowe jednoznacznie określające przebieg granicy, także i w przytaczanym czasie, o czym już była mowa powyżej.

Za kolejną istotą kwestię L. I. uznała fakt odebrania przez WINB w K. po 20 latach toczącego się postępowania w niniejszej sprawie praw strony mężowi skarżącej A. I., który razem z nią złożył pismo z dnia 29 sierpnia 1995 r. Skarżąca wraz z mężem użytkuje działkę nr [...], dlatego ma on interes prawny w tym, żeby mieć zagwarantowane prawa strony w niniejszym postępowaniu, tym bardziej, że dotychczas aktywnie w nim uczestniczył. Organ odwoławczy po ustaleniu na nowo kręgu stron postępowania nie pozbawia natomiast takich praw Ochotniczą Straż Pożarną, mimo iż podmiot ten nie posiada dokumentu potwierdzającego własność do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w J., nie legitymuje się również innym tytułem prawnym do tej nieruchomości (np. użytkowaniem wieczystym, zarządem, ograniczonym prawem rzeczowym albo stosunkiem zobowiązaniowym, przewidującym uprawnienia do wykonywania robót budowlanych).

Zdaniem L. I. niewiarygodnym jest, że dopiero w 2015 r. organ odwoławczy wskazał prawidłowego adresata decyzji administracyjnej - Gminę [...], skoro od wielu lal skarżąca niejednokrotnie podnosiłam w swoich odwołaniach czy skargach, że OSP w J. nie może być adresatem decyzji w niniejszej sprawie, bowiem własność w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. dla działki nr [...] wpisania jest na rzecz Gminy [...], na którego przeszły wszystkie uprawnienia i obowiązki wynikające z wydanych decyzji dotyczących warunków zabudowy wskazanej działki. Wojewoda [...] decyzją z dnia 16 września 1991 r., znak: [...], stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] własności wskazanej działki wraz ze znajdującym się na niej budynkiem remizy OSP w J.. Ponadto w aktach sprawy znajduje się odpowiedź urzędu Miejskiego w B. do PINB w B. z dnia 21 lipca 2005 r. znak: [...], na pismo znak: [...] z 13 lipca 2005 r., dotycząca budynku remizy strażackiej, w której informują PINB, że Gmina [...] jest właścicielem działki [...] (po podziale [...]), a OSP J. zarządzają, tym obiektem w zakresie jego utrzymania bez możliwości jego rozbudowy lub przeprowadzenia remontu kapitalnego, podpisane przez ówczesnego Burmistrza [...] J. M.. Organy administracyjne nie czytają akt sprawy, nie korzystają ze środków dostępu online do ksiąg wieczystych, żeby móc uaktualnić swoją wiedzę. WINB w K. w ciągu kilku minut z łatwością mógł sprawdzić, czy Gmina [...] jest nadal właścicielem działki nr [...] bez konieczności przedłużania terminu do załatwienia sprawy. Niestety przez takie właśnie działania organów administracyjnych sprawy ciągną się latami, a w moim przypadku już ponad 20 lat.

W skardze L. I. zaskarżyła też postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Nr [...] z dnia 12 czerwca 2015 r., znak: [...], którym WINB w K. "wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy znak: [...] do dnia 14 sierpnia 2015 r." oraz postanowienie Nr [...] z dnia 14 sierpnia 2015 r., znak: [...], którym WINB w K. "wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy znak: [...] do dnia 30 września 2015 r.", wnosząc o ich uchylenie jako wydanych z naruszeniem prawa, tj. art. 37 k.p.a. Skarga w tej części została zarejestrowania do sygn. akt II SA/Kr 1564/15 i podlegała odrębnemu rozpoznaniu.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wnosił o oddalenie skarg. O oddalenie skargi Gminy [...] wnosiła tez L. I..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08. 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym wnioskami i zarzutami skargi ( art. 134 §1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Ponadto, fakt uprzedniego wydania przez sądy administracyjne licznych wyroków ma między innymi ten skutek, że dokonywana obecnie ponowna kontrola dotyczy w szczególności czynności oraz decyzji podjętych po tej dacie. Co do zasady winna ona nastąpić z uwzględnieniem wiążącego charakteru oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroków ( art. 153 p.p.s.a.), z tym zastrzeżeniem, iż ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98 , ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Podobny skutek mogą wywołać istotne zmiany stanu faktycznego. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa materialnego i procedury, oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu eliminację błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia dostrzeżonych wadliwości.

Na analogicznych zasadach wyrokami zapadłymi w niniejszej sprawie były związane organy administracji publicznej.

Przedmiotowe postępowania administracyjne zostało wszczęte na skutek wniosku złożonego w dniu 29 sierpnia 1995 r. do Urzędu Rejonowego w B. Filia w B. przez A. I. i L. I., którzy domagali się skontrolowanie zgodności z prawem budowlanym lokalizacji okien istniejących w ścianie południowej budynku remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w J. Wnosili w tym piśmie o spowodowanie trwałego zastawienia otworów okiennych w ścianie południowej budynku i likwidację tarasu.

Uwzględniając moment wszczęcia przedmiotowego postępowania należy uznać, że wniosek powyższy dotyczył wszelkich okien w ścianie południowej budynku remizy istniejących w tej dacie. Stan powyższy obrazują fotografie stanowiące k. 17

Z niewadliwych wskazań zawartych w zaskarżonej decyzji wynika, że w toku postępowania decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 2 listopada 1995 r., znak: [...], na podstawie art. 40 u.p.b.74, nakazano J. D. Prezesowi OSP w J. zamurować otwory okienne w ścianie południowej przedmiotowego budynku remizy straży pożarnej, w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. Decyzją Wojewody [...] z dnia 5 kwietnia 1996 r., znak: [...], uchylono decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzja ta została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 8 kwietnia 1997 r., sygn. akt II SA/Kr 754/96. Decyzją Wojewody [...] z dnia 1 sierpnia 1997 r., znak: [...], uchylono ponownie decyzję kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 2 listopada 1995 r., znak: [...]. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 24 września 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1626/97, uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia 1 sierpnia 1997 r., znak: [...]. W związku ze zmianami właściwości rzeczowej i miejscowej kolejne decyzji w drugiej instancji wydawał Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K.. I tak decyzją WINB z dnia 11 stycznia 2007 r., znak: [...], uchylono w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 2 listopada 1995 r., znak: [...], oraz na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. nakazano Ochotniczej Straży Pożarnej w J. zamurować otwory okienne w ścianie południowej budynku remizy Straży Pożarnej, w terminie do 30 maja 2007 r. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 325/07, uchylono decyzję WINB z dnia 11 stycznia 2007 r., znak: [...], oraz decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 2 listopada 1995 r., znak: [...]. Właściwym rzeczowo i miejscowo do ponownego rozpatrzenia sprawy w pierwszej instancji stał się Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B..

Równolegle z przedmiotowym postępowaniem z wniosku A. I. i L. I., prowadzone było postępowanie znak: [...], dotyczące legalności dobudowy garażu z tarasem do istniejącego budynku remizy OSP w J.. Wskazane postępowanie zostało jednak umorzone z uwagi na wydanie rozstrzygnięcia dotyczącego przedmiotu tejże sprawy w decyzji rozstrzygającej również o legalności okien istniejących w ścianie południowej budynku remizy OSP w J. znak: [...].

W dniu 31 grudnia 2009 r. PINB wydał bowiem decyzję znak: [...], którą na podstawie art. 40 u.p.b.74 nakazano Ochotniczej Straży Pożarnej w J., w terminie do 30 maja 2010 r., wykonać roboty budowlane przy budynku remizy OSP w J., polegające na zamurowaniu otworów okiennych i drzwiowych we wschodniej ścianie dobudowanego garażu i odprowadzeniu wód opadowych z dachu garażu na swoją posesję, a nadto odmówiono wydania nakazu zamurowania otworów okiennych w ścianie południowej budynku i likwidacji tarasu. Odwołanie od tej decyzji wniosła L. I.. Decyzją WINB z dnia 4 kwietnia 2011 r., znak: [...], uchylono zaskarżoną decyzję PINB i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1158/11, oddalono skargę L. I. na tę decyzję. W rozpoznaniu skargi kasacyjnej od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1525/12, uchylił zaskarżony wyrok z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1158/11, oraz decyzję WINB z dnia 4 kwietnia 2011 r., znak: [...].

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy słusznie w kilku miejscach nawiązuje do powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1525/12, albowiem w przedmiotowej sprawie ma on zasadnicze znaczenie. Wskazany wyrok został wydany z uwzględnieniem zgromadzonego na przestrzeni czasu materiału dowodowego oraz konkretnych ustaleń, które zostały w nim uznane za dostateczne do wydania w drugiej instancji decyzji merytorycznej. Na gruncie tychże ustaleń, zbieżnych z poczynionymi aktualnie w zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym realizacji budynku remizy OSP w J. w warunkach upoważniających do uznania tego obiektu za wzniesiony bez pozwolenia na budowę, Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował wykładnię przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie, a także wytyczył kierunek dalszego postępowania organu odwoławczego, w stosunkowo wąskim już zakresie, podając w szczególności, że :

" Skarżąca domaga się zatem od 1995 r. wydania decyzji w sprawie związanej z zabudową okien, w której okoliczności samowoli w tym zakresie i czas jej powstania zostały ustalone i nie budzą wątpliwości. (...)

Ponieważ stan faktyczny sprawy w zakresie wadliwości podstaw uchylenia decyzji w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. nie budzi wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznał skargę L. I. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. i dochodząc do wniosków wyżej przedstawionych uznał, że organ naruszył przepis art.138 § 2 k.p.a., skoro nie było powodów do ponowienia postępowania w odniesieniu do okoliczności objętych wnioskiem skarżącej, co miało niewątpliwy wpływ na sposób rozstrzygnięcia, które winno prowadzić do merytorycznej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i zakończenia sprawy.

Zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisami dotychczasowymi w relacji do Prawa budowlanego z 1994 r. była ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.). Samowole budowlane, których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. objęte są zatem reżimem przepisów prawa budowlanego z 1974 r. Jak stanowi przepis art. 37 ust. 1 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce(...). Rygorom tego przepisu podlegają zatem obiekty wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy. Dotyczy to zatem i tych obiektów, które powstały przed datą wejścia w życie tej ostatniej ustawy. Poszukując wśród przepisów już nieobowiązujących aktów podstaw, prawnych pozwalających zalegalizować okna wybudowane w ścianie graniczącej z cudzą nieruchomością pominięto jednak źródła zasadnicze prawa budowlanego. Zarówno ustawa z 1961 r. jak i ustawa z 1974 r., a także obecnie obowiązująca ustawa z 1995 r. nie dopuszczają tego rodzaju zabudowy, która godziłaby w podstawowe prawa właścicielskie. Na gruncie przepisów wcześniej obowiązujących nie było i nie jest dopuszczalne w procesie budowlanym naruszenie praw osób trzecich. Jak podkreślano to w orzecznictwie umieszczenie otworu okiennego stoi w oczywistej sprzeczności z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 233/97, Lex nr 47179 wydanego na gruncie art. 39 ustawy z 1961 r.) Nie można zatem interpretować przepisów wykonawczych - niezależnie z jakiego okresu pochodzą - w sprzeczności z zasadami określonymi w ustawach, na podstawie których zostały wydane. Nie może zatem być wątpliwości w tej sprawie, że samowolne wybudowanie okien w granicy z nieruchomością sąsiednią nie znajduje podstaw w przepisach prawa do ich zalegalizowania, niezależnie od tego czy spełniają, czy też nie, wymagania przeciwpożarowe, ani też, czy zabudowa pozostaje w zgodzie z przepisami planistycznymi. Rozważeniu winna podlegać też przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. przy czym należy mieć na względzie, iż przez niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia należy rozumieć także naruszenie wymogów prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Możliwość ewentualnego zaś zamurowania okien cegłą ceramiczną lub szklaną uzależniona będzie od oceny organu, stosownie do okoliczności sprawy."

Na skutek powyższego wyroku odwołanie L. I. trafiło ponownie do WINB, który decyzją Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2014 r., znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję PINB w całości i w tym zakresie orzekł: w punkcie 1. - o umorzeniu postępowania w zakresie objętym pkt 1. zaskarżonej decyzji; w punkcie 2. - w zakresie objętym pkt 2 zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 40 u.p.b.74, nakazał zamurować budowlanymi matowymi pustakami szklanymi dopuszczonymi do obrotu zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia o wyrobach budowlanych (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 883) wszystkie otwory okienne w południowej ścianie budynku remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w J., położonego na działce nr [...] w J. w granicy z działką nr [...], w terminie do dnia 31 grudnia 2014 r. Skargę na powyższą decyzję wniosła L. I., co było powodem przeprowadzenia kolejnej kontroli decyzji organu odwoławczego. Wyrokiem z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1563/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję WINB Nr [...] w części obejmującej jej punkt 2., oddalając skargę w pozostałej części. Decyzja Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2014 r., znak: [...], zawierała analogiczne, jak obecnie ustalenia dotyczące lokalizacji okien w ścianie południowej budynku remizy, traktowanym jako wzniesiony bez pozwolenia na budowę, które to ustalenia nie zostały poddane krytyce również w ramach tej sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Z oceny prawnej i zaleceń dotyczących dalszego przebiegu postępowania wynika jedynie powinność organu drugiej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oznaczenia w osnowie decyzji adresata obowiązków, po rozważaniu na jaki podmiot powinny być one obecnie nałożone, a także rozpoznania istoty sprawy co do tego, jakie obowiązki na adresata decyzji winny zostać w przedmiotowej sprawie nałożone. W szczególności, wytykając uchybienia popełnione przez organ drugiej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że :

" W pierwszej kolejności wskazać należy na naruszenie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez niewskazanie adresata decyzji. Zaskarżona decyzja w sentencji nie zawiera wskazania na kogo (jaki podmiot) został nałożony nakaz zamurowania otworów okiennych. Zgodnie z treścią art. 40 cyt. ustawy w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Przepis ten zatem wymaga, aby organ rozstrzygnął na jaki konkretnie podmiot taki obowiązek jest nakładany, zwłaszcza w stanie faktycznym zaistniałym w kontrolowanej sprawie tj. gdy występują różne podmioty, wymienione w art. 40 – gmina jako właściciel nieruchomości i Ochotnicza Straż Pożarna w J. jako zarządzający obiektem lub inwestor. Nie jest zatem wystarczające powołanie się w uzasadnieniu decyzji na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zapadły siedem lat temu - w dniu 21 grudnia 2007 r. sygn. akt: II SA/Kr 352/07, który wskazał, iż adresat ówczesnej decyzji został prawidłowo wskazany jako OSP w J., kiedy jednocześnie organ wskazuje, iż OSP w J. jedynie jest użytkownikiem obiektu i nie ma możliwości jego rozbudowy czy remontu. Organ nie przeprowadził żadnych czynności wyjaśniających obecnie tę kwestię.

Dodatkowo organ w zaistniałych okolicznościach nie zbadał istoty sprawy w zakresie zaistniałej samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu okien w ścianie remizy graniczącej z nieruchomością skarżącej, ograniczając się do stwierdzenia, że wystarczające jest zamurowanie otworów okiennych jak orzeczono, bez rozważenia dogłębnie wszystkich skutków zaistniałego zdarzenia, w tym ewentualnej rozbiórki, czym naruszony został art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. Przywołane przez organ orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego np. wyrok z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 2053/11 wskazuje, iż decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność, przy czym taka konieczność zachodzi w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym jest, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 pogorszeń czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40 tej ustawy. Za niewystarczające jest powołanie się przez organ na to czego domaga się L. I., tj. zamurowania okien, kiedy jest to tylko pewien wycinek jej stanowiska, gdyż wskazuje ona na poważne uciążliwości, jakie nie dadzą się jej zdaniem usunąć poprzez nakazane przez organ użycie określonych w decyzji materiałów. Zatem obowiązkiem organu jest w oparciu o w/w okoliczności dogłębne rozważenie czy konieczność takiej rozbiórki rzeczywiście nie zachodzi, zwłaszcza poprzez analizę możliwości nakazania zastosowania przy zamurowaniu okien takich materiałów, które usuną na trwałe negatywne skutki wobec nieruchomości skarżącej.

Również w tej kwestii decyzja nakazująca zastosowanie bezbarwnych matowych pustaków szklanych tzw. luxsfer dopuszczonych do obrotu przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych nie spełnia wymogów art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a., ponieważ organ nie wskazał żadnych konkretnych parametrów tych pustaków poprzez odniesienie ich do wymagań działu VI Bezpieczeństwo pożarowe z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i usytuowanie, a także parametrów z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie sposobów deklarowania zgodności wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz. U. nr 198, poz. 2041). Bliskość ściany ze spornymi otworami okiennymi wobec nieruchomości skarżącej wymaga konkretnej analizy jakie parametry wskazanych materiałów winny zostać zastosowane, aby spełnione zostały wymogi bezpieczeństwa pożarowego, a nie jedynie ograniczenie się do kwestii przepuszczalności światła."

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że decyzja organu drugiej instancji , pomimo pewnych uchybień, odpowiada prawu. Stwierdzone naruszenia nie stanowią jednak wad kwalifikowanych oraz nie dotyczą zasad postępowania lub innych przepisów proceduralnych w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Nie można również uznać, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Brak też przesłanek do przyjęcia, że decyzję wydano z naruszeniem art. 153 p.p.s.a

W szczególności z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Prezydium Rady Narodowej w B. wydało decyzję z dnia 9 sierpnia 1965 r., znak: [...], którą udzielono pozwolenia na budowie przedmiotowej remizy strażackiej.

Zarówno powyższa decyzja, jak i zatwierdzona nią dokumentacja budowlana, których brak było w zasobach archiwalnych, zostały pozyskane w toku postępowania administracyjnego z innych źródeł, a walor dowodowy tych dokumentów nie był kwestionowany.

Budynek remizy powstawał w latach 1966-1969, a następnie w latach 1970-1973 - a więc w kontynuacji budowy tego obiektu - dobudowano na wschodniej części budynku piętro z dwoma otworami okiennymi, nieprzewidziane w zatwierdzonym projekcie budowlanym. Dopiero znacznie później, bo w 1993 r., do remizy dobudowano garaż z tarasem, bez pozwolenia na budowę. Ustalenia dotyczące okresu budowy budynku remizy i dobudowy garażu z tarasem znajdują odzwierciedlenia w materiałach zgromadzonych w aktach administracyjnych. Nie budziło przy tym kontrowersji na żadnym etapie rozpatrywania sprawy, że budowę remizy zakończono na długo przed 1 stycznia 1995 r. Dokładny moment zakończenia dobudowy do budynku remizy garażu z tarasem nie ma natomiast znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak bowiem wynika m.in. z "Projektu technicznego dokończenia budowy budynku garaży remizy OSP w J." autorstwa mgr inż. arch. W. M., czy dostępnych fotografii, w tej części obiektu brak okien w ścianie południowej.

Analizując plan realizacyjny, będący integralną częścią decyzji Prezydium Rady Narodowej w B. z dnia 9 sierpnia 1965 r., znak: [...], organ odwoławczy wskazał na przebieg granicy pomiędzy działką, na której projektowany był budynek OSP w J., a działką ówcześnie należącą do G. H., podając iż jest on niezgodny ze stanem aktualnym, a następnie stwierdzając również, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przebieg tej granicy nie jest zgodny z jej rzeczywistym położeniem w terenie. Wskazał ponadto, że budynek OSP w J., uwidoczniony na planie załączonym do powyższej decyzji, posadowiony jest w miejscu wskazanym na rysunku planu, natomiast wymiary podane na planie pozostają w sprzeczności z zastosowaną skalą.

Wbrew twierdzeniom skargi L. I., w ustaleniach organu odwoławczego nie ma wskazujących na to, że w dacie wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej w B. z dnia 9 sierpnia 1965 r., znak: [...], przebieg granicy pomiędzy działką, na której miał zostać wzniesiono budynek remizy OSP w J. a nieruchomością z nią sąsiadującą był inny niż obecnie. Z ustaleń tych wynika jedynie, że plan będący załącznikiem do decyzji o pozwoleniu na budowę - a więc nie mapa ewidencyjna - odzwierciedlał inny przebieg granicy. Takie ustalenie, po porównaniu planu z dostępnymi w aktach administracyjnych mapami z ewidencji gruntów, znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale. Plan ten został poddany przez organ odwoławczy negatywnej ocenie skoro stwierdził on, że tak oznaczony przebieg granicy nie jest zgodny z jej rzeczywistym położeniem w terenie. Ów plan, będący integralną częścią decyzji o pozwoleniu na budowę, został poddany zresztą dalszej krytyce przez organ odwoławczy, co dotyczyło odzwierciedlonych w nim wymiarów budynku, które z uwzględnieniem zastosowanej skali, nie oddają rzeczywistego stanu rzeczy .

Odmiennych ustaleń, niż poczynione wyżej nie można upatrywać w zdaniu znajdującym się w zupełnie innej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdzie rozważając, na datę orzekania, sposób doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami organ odwoławczy podał, że "... z uwagi na aktualne posadowienie obiektu i bieżący przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], przedmiotowy budynek remizy OSP, a w szczególnie ściana południowa z oknami może powodować pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, tj. dla każdorazowych właścicieli działki nr [...] w J.."

Powyższe zagadnienie należało rozważać na datę orzekania, a zatem takie wskazanie organu odwoławczego nie budzi zastrzeżeń.

Rację ma skarżąca, że w aktach administracyjnych poza planem realizacyjnym brak jakikolwiek innych dokumentów, zwłaszcza dokumentów urzędowych, obrazujących zmieniony przebieg granicy pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami względem tego, który przedstawiono na mapie z ewidencji gruntów przedstawionej przez L. I.. O ile rzeczywiście wadliwości zaskarżonej decyzji, a w szczególności uchybienia wymogom z art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., można upatrywać w tym, że dostępne w aktach administracyjnych dokumenty urzędowe wskazujące przebieg granicy nie zostały w uzasadnieniu powołane jako dowód ustaleń, to jednakże same ustalenia organu odwoławczego są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale.

Także z ustaleń branych pod uwagę w wyrokach sądowych wynika, że ściana południowa z oknami została wzniesiona w granicy z nieruchomością sąsiednią.

Nie jest zasadny zarzut Gminy [...] co do tego, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania nie wyjaśniając kwestii przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w J.. Jak wyżej wskazano, ustalenie takie zostało bowiem dokonane i znajduje ono potwierdzenie w dokumentach urzędowych korzystających z waloru przewidzianego w art. 76 § 1 k.p.a. Materiał ten był już dostępny w aktach administracyjnych przy poprzednich kontrolach sądowych wydanych w sprawie decyzji, co skutkowało prezentacją w wyroku z dnia z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1525/12, oceny prawnej dotyczącej stosowania art. 37 albo 40 u.p.b. 74 w konkretnym stanie faktycznym sprawy.

Nie można uznać, że wskazywane przez Gminę [...] ustalenia decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 sierpnia 2015 r., znak: [...], stanowią o zmianie stanu faktycznego, stąd upoważniają do odstąpienie od przewidzianego w dyspozycji art. 153 p.p.s.a. związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku postępowania wyrażonymi w wyrokach sądów administracyjnych.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Główny Inspektora Nadzoru Budowlanego podał na str. 2, że :

" W tym miejscu należy wskazać, na przebieg granicy, w dacie wydania kontrolowanej decyzji z dnia 9 sierpnia 1965 r., znak: [...], pomiędzy ówczesną działką ewidencyjną w J., na której zaprojektowano sporny budynek remizy strażackiej, a działką oznaczoną jako " PARCELA H. G." z mapy sytuacyjnej sporządzonej w skali 1:500 wynika bowiem niejednolity (nieregularny) przebieg powyższej granicy. Na wysokości projektowanej remizy granica pomiędzy ówczesnymi działkami przebiegała w odległości ok. 5 m od południowej ściany planowanego budynku".

Cytowane ustalenia nie są czynione na podstawie nowych dowodów, w tym pozyskanych ze Starostwa Powiatowego lub innych źródeł, niedostępnych już wcześniej w aktach niniejszej sprawy. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonuje ich bowiem na podstawie planu realizacyjnego, uznawanego za integralną część decyzji Prezydium Rady Narodowej w B. z dnia 9 sierpnia 1965 r., znak: [...], pozwoleniu na budowę, który to plan został uwzględniony i poddany trafnej krytyce przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie. Nie jest zatem tak, jak twierdzi się w skardze Gminy [...], że kwestia przebiegu granicy nie była przedmiotem rozważań w dotychczasowych postępowaniach. Dodatkowo nie można też przyjąć, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego czyniąc cytowane ustalenia, bazował na nowych dowodach. Organ odwoławczy nie naruszył zatem prawa z tego powodu, że poprzestał na sprawdzeniu podstaw ustalenia znajdującego się w treści decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 sierpnia 2015 r., znak: [...], o którym mowa we wniosku dowodowym strony, a wynik powyższego utrwalił w adnotacji urzędowej dotyczącej rozmowy przeprowadzonej z pracownikiem Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że przebieg granicy w dacie wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej w B. z dnia 9 sierpnia 1965 r., znak: [...], nie ma decydującego znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dostateczną przesłanką uznania, że budynek remizy OSP w J. powinien być traktowany, jako wzniesiony niezgodnie z przepisami, w tym pozwoleniem na budowę, jest fakt dokonania jego nadbudowy o jedna kondygnację na części parteru, czego nie obejmowała zatwierdzona dokumentacja. W takim przypadku bez znaczenia dla procesu rozstrzygania o legalności okien w ścianie południowej budynku remizy jest fakt, że tak usytuowane okna uwzględniał projekt budowlany, gdyż obiekt zrealizowano niezgodnie z zatwierdzoną dokumentacją. Jak wynika z art. 41 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz.46 ) pozwolenie na budowę obiektu budowlanego traci ważność, jeżeli samowolnie odstąpiono od istotnych warunków pozwolenia. Istotnym warunkiem pozwolenia na budowę jest bryła obiektu budowlanego, w tym liczba kondygnacji i kubatura budynku.

Już w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 8 kwietnia 1997 r., sygn. akt II SA/Kr 754/96, wskazano, iż przedmiotowy obiekt remizy OSP w J., będąc wzniesionym niezgodnie z pozwoleniem na budowę, został wybudowany bez pozwolenia na budowę. Analogiczne stanowisko zaprezentowano także w późniejszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1525/12, z którego wynika nadto wiążąca ocena prawna, dotycząca stosowania w sprawie art. 37 albo art. 40 u.p.b. 74.

W zaskarżonej decyzji, w ślad za ocena prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1525/12, do której odwołuje się następnie uzasadnienie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Krakowie z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1563/14, organ odwoławczy zawarł trafne i wystarczające rozważania w kwestii przyczyn braku przesłanek do stosowania w sprawie niniejszej nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 u.p.b. 74. Żadna z rozpoznawanych skarg nie zawiera polemiki z tymi rozważaniami i nie zmierza do wykazania zasadności wydania w niniejszej sprawie nakazu rozbiórki budynku remizy OSP w J. wyłącznie z powodu usytuowania okien w południowej ścianie granicznej. Stan taki upoważnia do odstąpienia w tym zakresie od szerszych rozważań. Nie mniej jednak mając na uwadze wywody zawarte we wskazanym zakresie w zaskarżonej decyzji nie sposób nie zwrócić dodatkowo uwagi na fakt, że w świetle trafnych tez, prawidłowo powołanej przez organ odwoławczy uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13, dla uznania, że budowa remizy nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma znaczenia nie tylko fakt wydania wcześniej dla takiego obiektu pozwolenia na budowę z dnia 9 sierpnia 1965 r., znak: [...], ale nadto okoliczność, że działka nr [...] w J., zgodnie z późniejszym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego obszarów wiejskich gminy [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w Brzesku Nr XXIII/213/93 z dnia 17 lutego 1993 r. (Dz. Urz. Woj. Tarnowskiego z dnia 19 marca 1993 r. nr 3, poz. 28 ), obowiązującym od dnia 17 lutego 1993 r. do 31 grudnia 2003 r., znajdowała się w terenie usług, oznaczonym symbolem B45U, przewidującym takie zagospodarowanie.

Zważyć należy dalej, że stosując się do zaleceń wynikających w obu wyżej wskazanych wyroków, uchylając decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 31 grudnia 2009 r., znak: [...], w zakresie objętym pkt 2 tej decyzji i orzekając w to miejsce, na podstawie art. 40 u.p.b. 74, o obowiązku właściciela nieruchomości Gminy [...] zamurowania na pełną grubość ściany, cegłą ceramiczną pełną na zaprawie cementowo wapiennej, wszystkich otworów okiennych w ścianie południowej budynku remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w J., położonego na działce nr [...] w J., w granicy z działką nr [...], w terminie do dnia 31 grudnia 2015 r., organ odwoławczy rozważył i uzasadnił zarówno wybór takiego właśnie środka, jaki powody nałożenia obowiązku na podmiot niebędący inwestorem.

Co do obowiązku zamurowania otworów okiennych cegłą ceramiczną pełną, a nie luksferami lub innym podobnym materiałem należy wskazać, że nie wszystkie wywody organu odwoławczego w tym zakresie są prawidłowe. Pomimo powyższego wydane rozstrzygnięcie można uznać za odpowiadające prawu. Istotnym jest bowiem, że decydując o likwidacji naruszających przepisy skutków samowolnej realizacji budynku w granicy organ odwoławczy słusznie dążył do maksymalnego ograniczenia negatywnego oddziaływania przedmiotowej budowy na nieruchomość sąsiednią. W tym zakresie trafnie uwzględnił wnioski i zarzuty właścicielki nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] oraz wyeksponował jej interes prawny, czego wymaga norma z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. Zasadnie podkreślił, że usytuowanie okien w ścianie remizy znajdującej się w granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] godzi w uprawnienia przysługujące L. I.. Nakazując zmurowanie okien cegłą pełną dostrzegł prawidłowo, że obecność okien w ścianie granicznej powoduje brak możliwości zagospodarowania sąsiedniej działki na analogicznych zasadach, tj. przez budowę na tym odcinku w granicy innego obiektu budowlanego.

Bez znaczenia dla przywrócenia stanu zgodności z przepisami prawa w tym zakresie jest to, że działka L. I. jest już aktualnie zabudowana albowiem z prawa własności wynikają uprawnienie do zmiany istniejącego zagospodarowania, podziału i zbycia nieruchomości albo jej części, w tym pod zabudowę mieszalną lub użytkową. Nieruchomość L. I. ma zaś taki kształt i obszar, które wskazane inwestycje oraz rozporządzenia prawem umożliwiają. Akceptując zatem powyższe stanowisko organu odwoławczego, jako przesądzające o dokonanym wyborze sposobu doprowadzenia obiektu remizy do zgodności z przepisami na odcinku granicznym, należ zwrócić dodatkowo uwagę na fakt, że powierzchnia okien w ścianie południowej budynku remizy OSP w J. jest znaczna, a użycie luksferów, względnie podobnych materiałów budowlanych przepuszczających światło, nie może zastąpić funkcjonalnie okien. Luksfer jest kształtką budowlaną wykonaną ze szkła, służącą do wypełniania konstrukcji ściennych lub stropowych. Może być wykonany ze szkła przezroczystego lub barwionego, o powierzchni gładkiej lub wzorzystej. Ma znaczną przepuszczalność światła, sięgającą ponad 60%. Niemniej jednak z uwagi na to ograniczenie i inne właściwości fizyczne ( brak możliwości penetracji wzrokowej), czy stałość zespolenia ze ścianą, w prawie budowlanym ściana z luksferami uznawana jest za ścianę pełną, którą co do zasady można zlokalizować w odległości 3, a nie 4 metrów od granic (§12 ust.1 r.w.t.b.). Dla obiektu posiadającego ścianę wypełnioną luksferami nie przeprowadza się badania spełnienia przesłanek określony w § 13 r.w.t.b. co do tak wypełnionych otworów, które to regulacje stosuje się w przypadku okien. Jak bowiem wynika wprost z § 13 ust. 1 pkt 1 oraz 2 r.w.t.b., normującego odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów w sposób gwarantujący naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, wprowadza on jako istotny parametr wysokość przesłaniania, a ta jest mierzona od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części. Kolejna przesłanka, którą należy spełnić w myśl § 13 ust. 1 pkt 2 r.w.t.b., ma związek z regulacją § 57 i 60. Jednakże również § 57 r.w.t.b., normujący oświetlenie dzienne pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, odnosi się do okien. Natomiast § 60 r.w.t.b. nie ma w sprawie znaczenia albowiem dotyczy czasu nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, oraz pokojów mieszkalnych. Nakaz zamurowania okien cegłą pełną, a nie luksferami nie jest zatem dla właściciela budynku mniej korzystny z punktu widzenia powyższych przepisów.

Niezależnie od tego oświetlanie pomieszczeń z luksferami w ścianie granicznej remizy po zmierzchu i w porze nocnej może stanowić niepożądane źródło immisji świata na cudzą nieruchomości, której niwelacja nie zależy od właściciela takiej nieruchomości, co również bez uzasadnienia i podstaw godzi w jego prawa. Nadto istnienie ściany zabudowanej luksferami granicy działki powoduje niemożność czynienia użytku z ich funkcji doświetlającej albowiem jej realizacja nie jest możliwa bez stałego utrzymywania luksferów w czystości. Wykonanie takich zbiegów wymagałoby zaś niedopuszczalnej ingerencji w cudzą przestrzeń. Z art. 5 ust. 1 i 2 P.b. wynika między innymi, że obiekt budowlany należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, zapewniając warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu, możliwość utrzymania właściwego stanu technicznego, odpowiednie usytuowanie na działce budowlanej, poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, a nadto użytkować go w sposób zgodny z przeznaczeniem oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.

Wskazane wyżej okoliczności przesądzające o prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia oraz powodują, że nie mają znaczenia dostrzegane uchybienia, polegające na powierzchowności i dowolności innych wskazań organu odwoławczego na temat wyboru materiałów służących zabudowaniu istniejących okien w ścianie południowej remizy. W tym zakresie, z uwagi na brak szczegółowych wyjaśnień, budzić zastrzeżenia stanowisko organu odwoławczego, który uznał, że nakazanie zamurowania otworów okiennych bezbarwnymi pustakami dopuszczonymi do obrotu zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 883) spełniałoby wymóg odporności ogniowej określony w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i usytuowanie, a szczególności w Dziale VI. - Bezpieczeństwo pożarowe. Zważyć należy, że w ścianie południowej przedmiotowego budynku remizy znajduje się znaczna liczba okien. Ściana ta jest ścianą oddzielenia przeciwpożarowego, w której dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany (§ 232 ust. 6 r.w.t.b.). W przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono wyliczeń ani powierzchni ściany południowej, ani powierzchni tam znajdujących się i okien.

Budzi też zastrzeżenia stwierdzenie organu odwoławczego, że w świetle § 5 ust. 1 pkt 1 r.w.t.b., pomieszczenia przedmiotowego budynku remizy, w których należy zamurować okna, nie są pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, co wiąże on ogólnikowo ze specyfiką działalności ochotniczej straży pożarnej. W tym zakresie brak ustaleń co do tego, jakie jest przeznaczenie poszczególnych pomieszczeń w budynku remizy, a nadto wyjaśnień na czym polega owa specyfika działalności ochotniczej straży pożarnej.

We wskazanym zakresie zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a. oraz art. 107 §1 i 3 k.p.a.

Niemniej jednak mając na uwagę funkcję ścian z luksferów lub podobnych materiałów, jaką jest doświetlanie pomieszczeń, a nie zapewnienie spełnienia wymogów z § 13 r.w.t.b. i § 59 r.w.t.b., należy wskazać na treść § 58 r.w.t.b., w myśl którego nawet w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi dopuszczalne jest oświetlenie wyłącznie światłem sztucznym. Nie jest zatem tak, że tylko przy zabudowaniu otworów okiennych w południowej ściany remizy luksferami albo podobnym materiałem jest możliwe użytkowania pomieszczeń w tym budynku, nawet gdyby miały one charakter pomieszczeń kwalifikowanych, jako przeznaczone na stały lub czasowy pobyt ludzi.

Dodatkowo należy też mieć na uwadze, że w związku z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1525/12, przedmiot niniejszego postępowania został zasadniczo ograniczony i zawężony w taki sposób, że czynienie szczegółowych ustaleń związanych z legalizacją budynku remizy, w tym uwzględnienie przeznaczenia i zgodności z przepisami tam znajdujących się pomieszczeń, przekracza jego ramy.

Brak podstaw do uznania, że narusza prawo nałożenie na Gminę [...], jak właściciela ternu inwestycji i tam wzniesionego budynku remizy, obowiązków objętych rozstrzygnięciem zaskarżonej decyzji. W tym zakresie organ odwoławczy respektował zarówno ocenę prawna, jak i zalecenia co do dalszego toku postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1563/14, Na podstawie zgromadzonych dowodów należy uznać za wykazane, że w związku ze znacznym upływem czasu od daty wszczęcia postepowania tylko takie rozstrzygnięcie zapewnia decyzji wykonalność, co jednakże nie pozbawia inwestora, którym jest OSP w J., statusu strony postępowania.

Nie budzi zastrzeżeń pominięcie udziału w sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji A. I. wobec ustalenia, że wyłączną właścicielką sąsiadującej bezpośrednio z terenem inwestycji działki nr [...] jest L. I.. Zgodnie z treścią art. 28 k.p.a, stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że tylko przepis prawa materialnego, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla danego podmiotu legitymację procesową strony (vide: wyrok NSA z 10 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1012/04; z 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 837/05; z 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1828/06; z 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1043/10). Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby tylko wtedy, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję rozstrzygającą o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma zatem jedynie taki podmiot, którego dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jego prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących mu praw (vide: wyrok NSA z 9 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 310/05).Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 2164/97). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 1999 r., sygn. akt I SA 1189/98, cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego (por. Wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1355/98). Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1550/07).

W przedmiotowej sprawie A. I. posiada jedynie interes faktyczny, który nie upoważnia do bycia stroną postepowania.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skarg – jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.

Uwzględniając treść art. 200 p.p.s.a, w przypadku oddalenia skarg, brak podstaw do zasądzenia na rzecz skarżących od organu zwrotu kosztów postepowania sądowego.