Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 145/97
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 1997-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
article: art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie terytorialnym.
Teza: Rada gminy nie może ustalić dla terenu gminy liczby "0" punktów sprzedaży napojów alkoholowych.

TEZY

Rada gminy nie może ustalić dla terenu gminy liczby "0" punktów sprzedaży napojów alkoholowych.


SENTENCJA

stwierdza nieważność paragrafu 1 i 4 zaskarżonej uchwały rady gminy.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zaskarżona uchwała ma przymiot prawa gminnego. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ stanowienie tego rodzaju przepisów dokonuje się na podstawie upoważnień ustawowych.

Rady gmin ustalają liczbę punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5 procent alkoholu /z wyjątkiem piwa/, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w brzmieniu ustalonym przez nowelę z dnia 17 kwietnia 1993 roku o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 40 poz. 184/, nazwanej w dalszej części nowelą do ustawy z 1982 roku.

Istota sporu sprowadza się do pytania, czy rada gminy może ustalić dla terenu gminy liczbę "0" punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5 procent alkoholu. Rada Gminy ustalając taką liczbę kierowała się definicją matematyczną przyjmującą, iż zero jest liczbą naturalną lub inaczej symbolem na określenie liczebności zbioru /zbiór może być pusty/. Nie wdając się w tego rodzaju rozumowanie trzeba podkreślić, że teoria prawa przy ustalaniu znaczenia budzącego wątpliwości przepisu prawa posługuje się swoistymi metodami, nazwanymi ogólnie dyrektywami interpretacyjnymi. Ze względu na rodzaj tych dyrektyw znaczenie przepisu prawnego ustala się według kolejności na podstawie wykładni językowej, systemowej, funkcjonalnej /por. Jerzy Wróblewski "Sądowe stosowanie prawa" PWN, Warszawa 1988, str. 112-149/.

Obok wskazanych wykładni istotną rolę przy interpretacji przepisów prawnych odgrywają reguły logiki, z uwagi na które wyróżnia się wykładnię logiczną.

Zdaniem Sądu wykładnia językowa i logiczna art. 12 ust. 1 noweli do ustawy z 1982 r. prowadzi do konkluzji, że tekst tego przepisu, a nade wszystko zawarte w nim wyrazy "liczbę punktów sprzedaży" oznaczają, iż tego rodzaju liczba nie może być liczbą "0", bowiem ta ostatnia liczba oznaczałaby de facto zakaz sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 4,5 procent alkoholu.

Ratio legis ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zasadza się, co wynika z art. 1 ust. 1 tej ustawy, nie na zakazie sprzedaży napojów alkoholowych, lecz na działaniach zmierzających do ograniczenia spożycia napojów alkoholowych. Zakaz może być realizowany jedynie w odniesieniu do konkretnych podmiotów, i to w drodze reglamentacji zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych /zob. art. 18 ust. 6 ww. ustawy/. Ustawa z 1982 r. nie daje więc żadnej podstawy do założenia, iż rada gminy w drodze uchwały może wprowadzić generalny zakaz sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 4,5 procent.

Skoro więc zaskarżona uchwała jest przepisem in fraudem legis /zmierza do obejścia upoważnienia ustawowego/, zatem wyraźnie narusza prawo.

W takim stanie rzeczy należało stwierdzić nieważność paragrafu 1 i 4 zaskarżonej uchwały na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie  Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 93 ust. 1 zd. 2 ustawy o samorządzie terytorialnym.