Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 723/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 16, art. 5 ust. 2a,  art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 58 par. 1, par. 1a
journal: Dz.U. 2017 poz 682
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153,  art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 2 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 marca 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 sierpnia 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta ustalił J. R. prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci:

- T. R. – w kwocie 500 zł miesięcznie - na okres 1 października 2017 r. – 28 lutego 2018 r.;

- A. R. – w kwocie 500 zł miesięcznie - na okres 1 października 2017 r. – 30 września 2018 r.

W dniu 26 lutego 2018 r. do Urzędu Miasta G. wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 grudnia 2017 r. (sygn. akt [...]) wydany w sprawie z powództwa J. R. przeciwko A. R. o rozwód.

W świetle punktu pierwszego wyroku związek małżeński J. i A. R. został rozwiązany przez rozwód bez orzekania o winie. W punkcie drugim wyroku Sąd Okręgowy w G. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi pozostawił obu stronom postępowania z ustaleniem miejsca pobytu stałego małoletnich przy pozwanym. Sąd odstąpił również od regulowania kontaktów powódki z małoletnimi dziećmi (punkt trzeci wyroku). W punkcie czwartym wyroku zapisano, że kosztami utrzymania i wychowania małoletnich dzieci P., T. i A. R. sąd obciąża obie strony w równym stopniu w ramach wykonywania opieki równoważnej.

Pismem datowanym na dzień 1 marca 2018 r. Prezydent Miasta zawiadomił J. R. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego decyzją z dnia 9 sierpnia 2017 r. nr [...].

Decyzją z dnia 16 marca 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 155 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej w skrócie jako "k.p.a.") w związku z art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1851) Prezydent Miasta orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia 9 sierpnia 2017 r. nr [...].

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przywołał treść art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w świetle którego organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

W ocenie organu z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że za członków rodziny mogą być uznane tylko dzieci zamieszkujące wspólnie z rodzicami (w tym małżonkami i pozostające na ich utrzymaniu). W dniu 26 lutego 2018 r. J. R. przedstawiła wyrok rozwodowy, w świetle którego Sąd Okręgowy w G. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi pozostawił obu stronom postępowania z ustaleniem miejsca pobytu stałego małoletnich przy pozwanym A. R. Kosztami utrzymania i wychowania małoletnich dzieci P., T. i A. R. Sąd obciążył obie strony w równym stopniu w ramach wykonywania opieki równoważnej.

Mając powyższe na uwadze Prezydent Miasta wskazał, że świadczenie wychowawcze nie przysługuje stronie od dnia 1 lutego 2018 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. R. wskazała, że synonimem sformułowania "opieka naprzemienna" jest "opieka równoważna". Skoro w wydanym wyroku rozwodowym zostało zawarte sformułowanie, że dzieci pozostają pod opieką równoważną obojga rozwiedzionych rodziców, w sprawie nie zaistniała podstawa do odebrania odwołującej się świadczenia przyznanego w roku 2017. Odwołująca się wskazała ponadto, że sposób wykonywania opieki przez rodziców wynika z porozumienia małżonków dotyczącego sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i wykonywania kontaktów z dziećmi po rozwodzie. W świetle zawartego porozumienia dzieci mają przebywać naprzemiennie u każdego z rodziców po tygodniu kalendarzowym od niedzieli godz. 19.00 do następnej niedzieli kalendarzowej godz. 19.00. Odwiezienie i odbiór dzieci do miejsca zamieszkania każdego z rodziców rodzice będą ustalać na bieżąco.

Decyzją z dnia 2 sierpnia 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 163 k.p.a. oraz art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 1 i 3 i art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zawarte pomiędzy rodzicami porozumienie nie zostało objęte orzeczeniem Sądu Okręgowego w G. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, sformułowania "opieka naprzemienna" i "opieka równoważna" nie stanowią synonimów. Z pewnością opieka naprzemienna będzie opieką równoważną. Natomiast opieka równoważna nie zawsze będzie opieką naprzemienną. Odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 299717) Kolegium wskazało, ze pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. R. wniosła o uchylenie wydanych w jej sprawie decyzji.

Rozstrzygnięciu organu odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie:

- przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dokumentu z dnia 14 grudnia 2017 r. zatytułowanego "Porozumienie małżonków dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i wykonywania kontaktów z dziećmi";

- przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 pkt 16 i art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaliczenie dziecka jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy w orzeczeniu sądowym zawarto zwrot "opieka naprzemienna", co doprowadziło do niezasadnego uznania, iż zawarcie w wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 grudnia 2017 r. (sygn. akt [...]) rozstrzygnięcia o "opiece równoważnej" nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania, że doszło do powierzenia na przemian opieki obojgu rodzicom.

W uzasadnieniu skargi J. R. przytoczyła treść regulacji zawartych w ustawie - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawie - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz przedstawiła orzeczenia sądów administracyjnych odnoszące się do opieki naprzemiennej. Skarżąca wskazała, że Kolegium nie wzięło pod uwagę okoliczności, że pomimo, iż opieka naprzemienna dopuszczona jest przez przepisy ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – aczkolwiek nie bezpośrednio – jedynie jako element tzw. planu wychowawczego, czyli pisemnego porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem, to jednak termin "opieka naprzemienna" nie pojawia się w tekście tego aktu prawnego. Zwrot ten pojawia się wyłącznie w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ustawa ta nie definiuje jednak ani nie dookreśla tego pojęcia.

W ocenie skarżącej, w obecnym stanie prawnym sąd rodzinny nie ma podstaw by expressis verbis posługiwać się terminem "opieka naprzemienna". Tym samym rolą organu administracji publicznej jest weryfikacja stanu faktycznego pod kątem spełnienia przesłanki opieki naprzemiennej. Posłużenie się przez Sąd Okręgowy w G. pojęciem "opieka równoważna" obligowało zatem Kolegium do przeanalizowania pozostałego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim do dokonania analizy dokumentu zatytułowanego "Porozumienie małżonków dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i wykonywania kontaktów z dziećmi" z dnia 14 grudnia 2017 r. W punkcie III tego porozumienia zapisano, że dzieci będą przebywać naprzemiennie u każdego z rodziców po tygodniu kalendarzowym od niedzieli godz. 19.00 do następnej niedzieli kalendarzowej godz. 19.00. Odwiezienie i odbiór dzieci do miejsca zamieszkania każdego z rodziców rodzice będą ustalać na bieżąco. Skarżąca podkreśliła, że porozumienie zawarto na jeden dzień przed wydaniem przez Sąd Okręgowy w G. wyroku rozwodowego i stało się przyczyną odstąpienia od uregulowania przez ten sąd kontaktów z małoletnimi. W świetle regulacji zawartych w ustawie – Kodeks rodzinny i opiekuńczy rozstrzygnięcie o kontaktach rodziców z dziećmi następuje wyłącznie w przypadku braku zawarcia porozumienia między rodzicami. Ustawa nadaje bowiem prymat stosownemu porozumieniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") stanowi z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze wyżej wskazane kryterium kontroli Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

W ocenie Sądu decyzja o zmianie lub uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze wydawana w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci winna być postrzegana jako akt o charakterze konstytutywnym. Decyzja taka powoduje bowiem zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu. Może zatem wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili jej wydania na przyszłość). Należy jednakże racjonalnie przyjąć, że w sytuacji jeżeli utrata prawa do świadczenia wychowawczego, względnie jego modyfikacja następuje na skutek obiektywnych okoliczności, które można powiązać z danym momentem na osi czasu, ten właśnie moment wyznaczać winien utratę albo modyfikację przyznanych dotychczas uprawnień.

W realiach rozpatrywanej sprawy J. R. została w całości pozbawiona prawa do świadczenia wychowawczego począwszy od dnia 1 lutego 2018 r. r. na przyszłość, w sytuacji gdy prawo to miała przyznane decyzją ostateczną z dnia 9 sierpnia 2017 r. na dwoje dzieci - T. (w okresie do dnia 28 lutego 2018 r.) oraz A. (w okresie do dnia 30 września 2018 r.).

Należy w tym miejscu podkreślić, że okres od kiedy świadczenie nie przysługuje nie może wynikać z uzasadnienia lecz z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Skoro decyzja wydawana w trybie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wywołuje skutki od chwili jej wydania na przyszłość, to datą utraty uprawnienia do świadczenia wychowawczego przez skarżącą winna być co do zasady - z uwagi na wyżej wskazane zapatrywanie - data wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. Oczywistym jest w ocenie Sądu, że to w rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje wyrażona wola organu administracji publicznej załatwiającego sprawę w tej formie. W razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia. Sentencja decyzji winna zostać sformułowana nie tylko w zgodzie z przepisami prawa, ale także w sposób jasny, precyzyjny i czytelny dla jej adresata. Powinna być sformułowana w taki sposób, aby możliwe było wykonanie wydanej decyzji. Rozstrzygnięcia decyzji nie można przy tym domniemywać czy też wyprowadzać z treści uzasadnienia, ponieważ powinno ono być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji. Nie jest zatem zdaniem Sądu wystarczające wskazanie daty, od której dane świadczenie się nie należy wyłącznie w uzasadnieniu decyzji uchylającej prawo do tego świadczenia. W realiach sprawy decyzja Prezydenta Miasta została wydana w dniu 16 marca 2018 r. Z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji wynika, że organ pierwszej instancji orzeka "[...] o uchyleniu decyzji z dnia 9 sierpnia 2017 r. nr [...] [...]". Z kolei w uzasadnieniu decyzji (zob. akapit 5 uzasadniania) zapisano, że świadczenie wychowawcze nie przysługuje skarżącej od dnia 1 lutego 2018 r.

W ocenie Sądu orzekającego powyższa rozbieżność stanowi wadę uzasadniającą uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Błędna decyzja organu pierwszej instancji została bowiem uznana za w pełni prawidłową przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Drugim zagadnieniem, na które należy zwrócić uwagę jest kwestia spornej pomiędzy skarżącą a organami orzekającymi opieki naprzemiennej.

Istota zaistniałego sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi ustawowa przesłanka pozostawania od dnia 6 stycznia 2018 r. (dzień uprawomocnienia się wyroku rozwodowego) dzieci skarżącej pod opieką naprzemienną obojga rozwiedzionych rodziców - zgodnie z orzeczeniem sądu.

Analizując ten aspekt sprawy wskazać należy, że ani ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ani też żaden inny akt prawny – w tym ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.) czy ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 682; dalej w skrócie jako: k.r.o.) - nie zawierają definicji pojęcia "opieka naprzemienna", użytego przez ustawodawcę w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Pojęcie opieki naprzemiennej rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem pojawiło się dopiero w tej ustawie, która weszła w życie 1 kwietnia 2016 r. Modyfikacji tego pojęcia dokonano następnie z dniem 1 sierpnia 2017 r. wprowadzając zapis, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców (zob.: art. 15 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin; Dz. U. z 2017 r., poz. 1428).

Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 k.r.o., w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia (art. 58 § 1a. k.r.o.). Inne przepisy ustaw, które regulują kwestię związane z ustaleniem relacji pomiędzy rodzicami w kwestii opieki nad dzieckiem także co do zasady stanowią, że sąd rodzinny winien wkroczyć w te relacje dopiero, gdy sami rodzice nie potrafią dojść do porozumienia co do istotnych kwestii związanych ze sprawowaniem opieki.

Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika, iż małżeństwo J. i A. R. wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 grudnia 2017 r. (sygn. akt [...]) zostało rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie stron. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi P., T. i A. powierzono obojgu rodzicom, ustalając miejsce pobytu małoletnich przy ojcu. Sąd odstąpił również od regulowania kontaktów skarżącej z synami. Co bezsprzeczne, w toku postępowania rozwodowego rodzice zawarli porozumienie dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów z dziećmi. W świetle zawartego porozumienia (punkt III ust. 1 i 2) dzieci mają przebywać naprzemiennie u każdego z rodziców po tygodniu kalendarzowym od niedzieli godz. 19.00 do następnej niedzieli kalendarzowej godz. 19.00. Odwiezienie i odbiór dzieci do miejsca zamieszkania każdego z rodziców rodzice będą ustalać na bieżąco. Rodzice ustalili ponadto (punkt II), że miejscem pobytu stałego dzieci będzie każdorazowo miejsce zamieszkania ojca.

Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 2423/17) w którym wskazano, że: "dowodem zaistnienia opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego bądź protokołu rozprawy z utrwaloną w nim ugodą, zawartą przed sądem opiekuńczym czy ugodą zawartą w postępowaniu mediacyjnym. Jeśli jednak nie zawierają one stosownego zwrotu określającego tego rodzaju opiekę, (...) to rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych tamże zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie. Istotne jest, by opieka naprzemienna obojga rodziców była "zgodna z orzeczeniem sądu" – zatem nie może zaistnieć wbrew orzeczeniu sądu powszechnego (np. pozbawiającego ubiegającego się o świadczenie wychowawcze władzy rodzicielskiej bądź ustanawiającego zakaz kontaktów tego rodzica z małoletnim dzieckiem), jak i spełniała właściwą rolę. (...) W tym miejscu godzi się podkreślić, że ustalenie normy prawnej zawartej w przepisie winno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich trzech grup dyrektyw interpretacyjnych, bez względu na stopień jasności rezultatu wykładni otrzymanego w wyniku zastosowania dyrektyw chronologicznie wcześniejszych (dyrektyw językowych, systemowych, funkcjonalnych). Jakkolwiek pierwszeństwo ma wykładnia językowa, to zwykle konieczne jest sięgnięcie także do innych metod i sposobów. W judykaturze i doktrynie funkcjonuje jednolity pogląd, wedle którego ma ona pierwszorzędne zastosowanie wówczas, gdy jej wynik nie jest sprzeczny z wynikami pozostałych metod. (...) Proces stosowania prawa wymaga każdorazowo jego interpretacji. Wypada też dodać, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalone jest stanowisko, wedle którego sądy winny stosować Konstytucję wprost, kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającą znaczenie systemowe, wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na wyłożenie normy w zgodzie z Konstytucją, przy uwzględnieniu domniemania jej konstytucyjności. Te kierunki należy mieć na uwadze i w tej sprawie, w której niedostatek legislacyjny należy uzupełnić poprzez stwierdzenie, że opieka naprzemienna wynikać powinna z orzeczenia sądu lub aktu z nim zrównanego, wydanego po wprowadzeniu tej instytucji do obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie mamy w ocenie Sądu do czynienia z sytuacją w której zakres opieki sprawowanej przez oboje rodziców określony został w "porozumieniu" zawartym w toku postępowania rozwodowego. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą kwestia szczegółowej opieki nad dziećmi obojga rodziców została szczegółowo uregulowana i ustalona przez skarżącą i jej byłego męża we wskazanym porozumieniu.

Podkreślić przy tym należy, że w punkcie 4 wyroku rozwodowego Sąd Okręgowy w G. wskazał wprost, że kosztami utrzymania i wychowania małoletnich P., T. i A. R. obciąża obie strony w równym stopniu w ramach wykonywania opieki równoważnej. Sposób sprawowania opieki ustalony w porozumieniu wskazuje właśnie, że w sprawie mamy do czynienia z opieką naprzemienną w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Opieka ta bowiem rozkłada się w równym zakresie na każdego z rodziców. Regulacje porozumienia są ścisłe i precyzyjne, a co ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia, że zostały dokonane w toku postępowania sądowego. Co nadto istotne, czasowa sekwencja zdarzeń wskazuje na to, że regulacja co do opieki nad dziećmi zawarta w porozumieniu została zaakceptowana przez sąd, który wyrokiem z dnia 15 grudnia 2017 r. odstąpił od regulowania kontaktów skarżącej z dziećmi oraz określił miejsce pobytu małoletnich (punkt 3 wyroku rozwodowego).

Przyjęcie, że z opieką naprzemienną mamy do czynienia tylko wówczas, gdy tak wprost orzekł sąd, byłoby w ocenie Sadu w tym składzie niesprawiedliwe wobec rodziców, którzy ustalili taką opiekę w formie zaakceptowanego, nawet w formie dorozumianej, przez sąd porozumienia zawartego w toku postępowania rozwodowego. Byłoby to zarazem wyrazem niczym nieusprawiedliwionego preferowania postawy rodziców, którzy nie potrafią się porozumieć co do opieki nad dziećmi i przerzucają ciężar rozstrzygnięcia w tym zakresie na sąd, w stosunku do tych rodziców, którzy dla dobra dziecka (dzieci) potrafią samodzielnie uregulować kwestę opieki nad nim.

Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać, że zawarte w ramach postępowania rozwodowego porozumienie zawierające treść odpowiadającą istocie opieki naprzemiennej, prowadzące do odstąpienia przez sąd rozwodowy od orzekania o kontaktach rodzica z dzieckiem czyni zadość określonemu w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wymogowi zgodności takiej opieki z orzeczeniem sądu. Orzeczenie Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 grudnia 2017 r. nie wyklucza sprawowania przez rodziców opieki naprzemiennej. Co nadto istotne, sąd pozostawił rodzicom sposób sprawowania opieki nad dziećmi w ramach porozumienia orzekając, że władza rodzicielska nad dziećmi przysługuje obojgu rozwiedzionym rodzicom.

Rozważając powyższy aspekt sprawy Sąd doszedł do przekonania, że jej stan faktyczny nie został ustalony przez organy orzekające w wystarczającym stopniu. Tymczasem zaznaczyć należy, że organ administracji publicznej winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i w tym celu powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Organy administracji publicznej stanęły na stanowisku, że skarżącej od dnia 1 lutego 2018 r. nie przysługuje wnioskowane świadczenie, z uwagi na to, że nie sprawuje ona stałej, ani też naprzemiennej opieki nad synami T. i A. Argumentacja przyjęta przez organy – w świetle powyższych rozważań Sądu – musi być uznana za błędną, gdyż stanowi o naruszeniu art. 2 pkt 16 powyżej wskazanej ustawy. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Organy orzekające weryfikując decyzję z dnia 9 sierpnia 2017 r. z uwagi na uprawomocnienie się wyroku rozwodowego winny były rozważyć, czy w realiach rozpatrywanej sprawy wskazana regulacja winna mieć zastosowanie, a jeżeli tak to od jakiej daty. Uznanie, że w sprawie "opieka naprzemienna" nie ma miejsca determinowało odstąpienie od takich rozważań, co także należy poczytać za wadliwe.

Reasumując podnieść należy, ze naruszenie wskazanych przepisów postępowania, wadliwa wykładania przepisu art. 2 pkt 16 i niezastosowanie art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci obligowało Sąd do wyeliminowania wydanych decyzji z obrotu prawnego, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach postępowania (punt drugi wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącą radcy prawnego w wysokości 480 zł ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą organy orzekające w sprawie (art. 153 p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 7 - 8 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. weźmie pod uwagę cały materiał dowodowy, a w szczególności fakt legitymowania się przez skarżącą orzeczeniem sądu wydanym w związku z zawartym przez rodziców porozumieniem. Dokonując weryfikacji decyzji z dnia 9 sierpnia 2017 r. w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci organ pierwszej instancji winien mieć nadto na uwadze, że datą determinującą wskazaną weryfikację jest 6 stycznia 2018 r., to jest dzień uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Mając z kolei na uwadze treść art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci organ pierwszej instancji winien rozważyć przyznanie świadczenia - od dnia 6 stycznia 2018 r. - każdemu z rodziców w wysokości polowy kwoty przysługującego za dany miesiąc wychowawczy.