Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 210/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: a. 15 § 1 pkt 4 w zw z art 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 59 ust 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 25, art 27
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.), Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Wójtem Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie skierowania M. W. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta L., reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., wnioskiem z dnia 25 listopada 2011 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Wójtem R. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie skierowania M. W. do domu pomocy społecznej.

Wniosek ten został przedstawiony w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia 18 października 2011 r. znak [...] Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. przekazał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. akta M. W. celem wydania decyzji o skierowaniu jej do domu pomocy społecznej i ustaleniu opłaty za pobyt w takiej placówce. W powyższym piśmie wskazano, że M. W. do dnia 13 października 2011 r. zamieszkiwała na terenie gminy R.. W dniu 14 października 2011 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] października 20011 r. sygn. akt [...] została ona umieszczona w Domu Pomocy Społecznej R., ul. O.[...]. Natomiast orzeczeniem z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej ustanowił dla M. W. opiekuna prawnego zamieszkałego w L.

Zdaniem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. przekazanie mu dokumentów dotyczących M. W. było niezasadne. Zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, a decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej- organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej. M. W. w dniu umieszczenia jej w domu pomocy społecznej, czyli w dniu 14 października 2011 r., nie miała jeszcze ustanowionego opiekuna prawnego. Zmiana jej sytuacji prawnej nastąpiła z dniem 17 października 2011 r., kiedy to Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej postanowieniem o sygn. akt [...] ustanowił opiekuna prawnego w osobie B. J. Stosownie do art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Wobec powyższych okoliczności, zdaniem wnioskodawcy, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 27 k.c. stanowiący, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. M. W. nie miała bowiem ustanowionego opiekuna prawnego zarówno w dniem wydania postanowienia o umieszczeniu w jej w domu pomocy społecznej, jak również w dniu zamieszkania w tejże placówce.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. podał, że M. W. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z dnia [...] września 2009 r., sygn. akt [...], jej opiekunem prawnym został ustanowiony zamieszkujący z nią brat A. W., który zmarł w dniu [...] października 2011 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. niezwłocznie wystąpił do Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z wnioskami o umieszczenie M. W. w domu pomocy społecznej bez zgody zainteresowanej oraz o ustanowienie opiekuna prawnego. Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej na mocy art. 730 § 1 k.p.c. zezwolił na umieszczenie M. W. w domu pomocy społecznej na czas trwania postępowania. Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt [...] Sąd ustanowił B. J. zamieszkałą w L. opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej M. W. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna (art. 27 k.c.). Wobec powyższego organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Prezydent Miasta L.

W dniu 21 lutego 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wraz z postanowieniem Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...] zezwalającym na umieszczenie w domu pomocy społecznej M. W.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do rozstrzygania sporów o właściwość. Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta na skutek podjęcia środka prawnego przez właściwy organ. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub co do której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia, powołując się na brak podstaw do ustalenia właściwości (spór negatywny).

W niniejszej sprawie występuje negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Wójtem R. o rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy skierowania M. W. do domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ właściwy dla tej osoby w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej. W myśl zaś art. 101 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Oba ta przepisy ściśle ze sobą korespondują i wynika z nich, że do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólna definicją tego terminu zawartą w przepisach kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, że miejscem stałego pobytu jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania. W taki sposób ustala się jednak miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast, jeżeli chodzi o osoby ograniczone w zdolności do czynności prawnych lub jej nieposiadające, to Kodeks cywilny wskazuje w tym zakresie inną regułę. Mianowicie z art. 27 k.c. wynika, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że M. W. jest osobą ubezwłasnowolnioną. Jej opiekunem prawnym był brat A. W., który zmarł w dniu [...] października 2011 r. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej Wydział III Rodzinny i Nieletnich, z którego wynika, że w dniu 17 października 2011 r. B. J. zamieszkała w L. została ustanowiona opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionej M. W. Wobec tego sprawa skierowania M. W. do domu pomocy społecznej powinna być załatwiona przez gminę właściwą ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego w dniu kierowania osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej.

Nie można zgodzić się z argumentami podniesionymi przez wnioskodawcę jakoby fakt, że w dniu [...] października 2011 r. sąd rejonowy wydał postanowienie o umieszczeniu M. W. w domu pomocy społecznej i to, że w tym dniu nie miała jeszcze ustanowionego opiekuna prawnego miałby przesądzać o właściwości miejscowej organu kompetentnego do załatwienia sprawy. Wskazać bowiem należy, że pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej związany jest z wydaniem kilku decyzji administracyjnych. Pierwszą z nich jest decyzja o skierowaniu do domu wydana przez organ gminy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej (lub jej opiekuna prawnego). W przedmiotowej sprawie nie doszło jeszcze do wydania przez właściwy organ decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. M. W. została umieszczona w takim domu na mocy postanowienia sądu. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wydając swoje orzeczenie, bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy aktualny na dzień orzekania.

Skoro opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej M. W. ma miejsce zamieszkania w L., to nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Prezydent Miasta L.

Wobec powyższego na podstawie art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało wskazać Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy do wydania decyzji w niniejszej sprawie.