Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 503/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 135, art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15 zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 75 ust. 1 pkt 5 i ust. 5, art. 99 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
article: art. 10, art. 156
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 20 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 9 maja 2022 roku nr KO.481.12.2022 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 9 maja 2022 r. nr KO.481.12.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: SKO), po rozpatrzeniu odwołania S.B. od decyzji Starosty Tomaszowskiego z 15 marca 2022 r. znak WK.5430.4.37.2022.AO w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że organ I instancji orzekł o skierowaniu S.B. na badania lekarskie z powodu zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Wniosek o skierowanie S.B. na badanie złożyła Komenda Powiatowa Policji w Tomaszowie Mazowieckim. W piśmie Policji wskazano, że skarżący został zatrzymany do kontroli w związku z przekroczeniem prędkości. Jak oświadczyła Komenda, "podczas rozmowy miał spowolnione ruchy, występowało u niego nadmierne drżenie rąk oraz podejrzenie depresji starczej. Ponadto kierujący nieprawidłowo operował pedałem gazu oraz hamulca (brak koordynacji), a także wykazywał niską świadomość odpowiedzialności na drodze". Wniosek Policji stanowił więc sygnał dla organu uprawnionego do wydania przedmiotowej decyzji do zbadania, czy dysponuje on wiarygodną informacją "o uzasadnionych i poważnych zastrzeżeniach" o stanie zdrowia skarżącego, mogących powodować u niego niezdolność do prowadzenia pojazdów.

W odwołaniu od ww. decyzji S.B. podkreślił, że pomimo, iż przeszedł w ostatnim czasie chemioterapię i zabieg chirurgiczny nie wpłynęło to w jakimkolwiek stopniu negatywnie na jego sprawność fizyczną i motoryczną. Jest całkowicie sprawny intelektualnie i psychicznie. Wraz z odwołaniem przedstawił "Zaświadczenie lekarskie o zakazie mego uczestnictwa w badaniu lekarskim dotyczącym ustalenia zdolności do kierowania pojazdami". W konkluzji odwołania wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.

SKO, przywołując treść art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.), dalej: u.k.p., stwierdziło, m.in. że rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało więc rozważenia zaistnienia przesłanek wymienionych w przepisach, zgodnie z którymi starosta może skierować na badania lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach o stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów.

SKO doszło do wniosku, że skierowanie S.B. na badania lekarskie miało uzasadnione podstawy. Przyczyną, która uzasadnia skierowanie kierowcy na badania kontrolne może, choć nie musi, być osłabienie postrzegania spowodowane wiekiem. Komenda wprost oświadczyła, że w trakcie czynności skarżący wykazywał "niską świadomość odpowiedzialności na drodze" (83 lata). Przede wszystkim Policja zauważyła jednak, że skarżący wykazuje brak odpowiedniej koordynacji w obsłudze samochodu, gdyż niewłaściwie korzystał z pedału gazu i hamulca. Poza tym zwróciła uwagę u skarżącego na "nadmierne drżenie rąk".

Sytuacja ta, w ocenie SKO, może jednak istotnie budzić wątpliwości co do możliwości bezpiecznego uczestniczenia skarżącego w ruchu drogowym. Skoro bowiem zdaniem skarżącego z powodu obecnego stanu zdrowia nie może uczestniczyć w badaniu lekarskim do kierowania pojazdami, to tym bardziej uzasadniona jest wątpliwość co do możliwości bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym. W ocenie SKO, okoliczności te można zakwalifikować jako uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Według SKO, ocena tego stanu nie leży w gestii organu I instancji, jak i SKO. Dopiero przeprowadzone badania specjalistyczne przez uprawnionego lekarza mają ustalić stan zdrowia danego kierowcy w kontekście bycia uczestnikiem ruchu drogowego z uwzględnieniem bezpieczeństwa ruchu drogowego. Skierowanie na badania kontrolne kierowcy ma charakter typowo prewencyjny. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom, którzy przeprowadzają w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. stosowne badania i ocenią, czy badany jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Celem badań jest jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości, a decyzja o skierowaniu na takie badania ma na celu ochronę zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego.

SKO zauważyło, że samo skierowanie na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o tym, że skierowany na te badania kierowca nie będzie mógł prowadzić pojazdów mechanicznych. W wyniku przeprowadzonych badań może się bowiem okazać, że określone zastrzeżenia nie zostaną potwierdzone, czyli że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów.

Skargę na powyższą decyzję SKO i decyzję Starosty Tomaszowskiego wniósł S.B., zarzucając, iż wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania, co miało zasadniczy wpływ na wydanie tych błędnych decyzji. Przy wydaniu zaskarżonych decyzji rażąco naruszono, m.in. art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiący, że wszyscy wobec prawa są równi i że wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W zaskarżonej decyzji SKO podkreślono wiek skarżącego oraz jego chorobę, na którą skutecznie się leczy. Te okoliczności, zdaniem SKO, uprawniają do naruszania praw konstytucyjnych skarżącego i traktowania go inaczej niż innych obywateli kraju. To jest stanowisko niedopuszczalne w świetle obowiązującego prawa. Ponadto, skarżący wskazał, m.in. że decyzje organów pomijają i lekceważą stanowisko i decyzje lekarzy z grupy leczącej schorzenie skarżącego, którzy wyraźnie stwierdzili, iż skierowanie go obecnie na badanie lekarskie celem ustalenia zdolności do kierowania samochodem jest całkowicie nieuprawnione, bowiem trwający proces leczenia i trwająca terapia całkowicie zafałszują wyniki takiego badania. Nie zapytano natomiast tych lekarzy, kiedy skarżący może być poddany badaniom lekarskim, o których mowa w zaskarżonych decyzjach. Ponadto, przy wydaniu zaskarżonych decyzji naruszono liczne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym m.in. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11. Organy obu instancji nie zapewniły także stronie czynnego udziału w każdym stadium postepowania, celem umożliwienia obrony jej spraw. Doszło zatem do naruszenia art. 10 k.p.a. Zaskarżone decyzje są oparte wyłącznie na autorytarnym osądzie jednego policjanta, który prawdopodobnie nie posiada jakiejkolwiek wiedzy medycznej, aby wyrażać swoje subiektywne oceny dotyczące zachowania kierowcy samochodu, schorzeń onkologicznych i skutków ich leczenia. Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Starosty Tomaszowskiego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie przyznało, że przed wydaniem decyzji nie zapoznało strony z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Stwierdziło, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. stanowić może podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Tak nie jest w niniejszej sprawie. Dodało, iż organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami, z którego to prawa skarżący nie skorzystał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobowiązany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej, jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia strony skarżącej o możliwościach technicznych uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1212, dalej jako: u.k.p.). W myśl art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stanowi natomiast, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeśli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć aspektów zdrowia mogących mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu (zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2016 r., I OSK 2019/14, wyrok NSA z dnia 26 lipca 2018 r., I OSK 625/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Z powyższego wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji orzeczenia wydały po zapoznaniu się z treścią wniosku Komendanta Powiatowego Policji w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 10 lutego 2022 r. W uzasadnieniu wniosku dokładnie opisano przebieg kontroli drogowej z dnia 10 lutego 2022 r., przeprowadzonej po zatrzymaniu przez policję pojazdu skarżącego w związku z przekroczeniem dozwolonej prędkości. Stwierdzono u kierowcy spowolnienie ruchów oraz nadmierne drżenie rąk. Ponadto nieprawidłowo operował on pedałami gazu i hamulca (brak koordynacji).

Zdaniem Sądu przytoczone okoliczności są wystarczające do stwierdzenia istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, mających istotny wpływ na zdolność podejmowania przez niego właściwych czynności i właściwego reagowania na różne sytuacje drogowe.

Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia dotyczące stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy. Dawało to podstawę do wydania decyzji w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. i skierowania strony na badania kontrolne. Informacje zawarte we wniosku komendanta powiatowego policji nie budziły zastrzeżeń co do wiarygodności opisanych w nich zdarzeń. Wniosek zawierał precyzyjny opis zachowania kierowcy. Ponadto Policja jest organem powołanym do strzeżenia bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, Dz. U. z 2021 r., poz. 1882). Wobec powyższego sporządzonej przez policję dokumentacji, dotyczącej kontroli kierowcy, należało przyznać moc dowodu w sprawie.

Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., I OSK 2744/16, CBOSA). Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym oznaczona osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo ruchu. Dla takiego bezpieczeństwa niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień korzystają (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14, CBOSA).

Wskazać przy tym należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń.

W ocenie sądu organy administracji obu instancji orzekały w oparciu o kompletny materiał dowodowy, dokonały jego prawidłowej oceny i w konsekwencji wydały orzeczenia znajdujące oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Dodać ponadto należy, że dla skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. konieczne jest wykazanie przez stronę powołującą się na to naruszenie prawa, jakich czynności nie mogła ona dokonać, bądź jakich dowodów nie mogła zawnioskować wskutek naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. Podnosząc zarzut naruszenia ww. przepisu prawa strona skarżąca nie wskazała jakich czynności nie mogła dokonać w postępowaniu administracyjnym oraz jakich dowodów nie mogła zawnioskować w tymże postępowaniu wskutek naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. Autor skargi nie wykazał też, by naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 k.p.a. miało wpływ na wynik sprawy. Tymczasem uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Zauważyć należy, iż omawiane naruszenie miałoby znaczenie tylko w sytuacji, gdyby okoliczność ta wywołała negatywne skutki w stosunku do skarżącego. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca, skoro skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, a w skardze nie wskazał jakie dowody byłby w stanie przedstawić w postępowaniu przed organem odwoławczym. Ponadto zaważyć należy, iż organ I instancji w zawiadomieniu z dnia 21 lutego 2022 r. pouczył stronę, na podstawie art. 10 §1 k.p.a., o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Sąd uznał za niezasadne podniesione w skardze zarzuty: dyskryminacji ze względu na wiek, autorytarnego osądu policjanta dokonującego kontroli drogowej oraz zlekceważenia stanowiska lekarzy opiekujących się skarżącym.

Opisane we wniosku komendanta powiatowego policji zachowanie kontrolowanego kierowcy dotyczyło okoliczności faktycznych – drżenia rąk, spowolnienia ruchów oraz problemów kierowcy z operowaniem pedałami gazu i hamulca. Takie zachowanie kierowcy, bez względu na jego wiek, zawsze powinno nasuwać wątpliwości co do możliwości bezpiecznego kierowania przez niego pojazdem. Obowiązkiem policjanta było dokładne opisanie zachowania kierowcy. Skarżący nie podnosi, by treść uzasadnienia wniosku w powyższym zakresie była niezgodna ze stanem faktycznym.

Zgodnie z art. 75 ust. 5 u.k.p. badanie lekarskie przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Organy wydając decyzje administracyjne dotyczące uprawnień kierowców opierają się na wynikach badań przeprowadzonych w tych ośrodkach. Załączone do odwołania zaświadczenie lekarskie wydane w dniu 18 marca 2022 r. przez lekarza zatrudnionego w Gminnym Zespole Ochrony Zdrowia w Ujeździe zawiera adnotację, cyt. "z powodu obecnego stanu zdrowia pacjent nie może uczestniczyć w badaniu lekarskim do kierowania pojazdami". Zaświadczenie to nie może stanowić podstawy uznania przez organy administracji, że skarżący jest w stanie bezpiecznie uczestniczyć w ruchu drogowym, a w konsekwencji uzasadniać odstąpienie od skierowania kierowcy na kontrolne badania lekarskie. Treść zaświadczenia nie usuwa w żadnym wypadku uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do możliwości bezpiecznego uczestniczenia skarżącego w ruchu drogowym. Wręcz przeciwnie, potwierdza zły stan jego zdrowia.

Z podanych powyżej przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego skargę jako nieuzasadnioną - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił.

k.ż.