Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1415/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10, art. 11 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
article: art. 7, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa NSA Małgorzata Wolska Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do uznania za produkt uboczny mieszaniny I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą w R., zwanej dalej Spółką, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], zwanego dalej SKO lub Kolegium, z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od uznania mieszaniny za produkt uboczny.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2013r. Spółka przedłożyła Marszałkowi Województwa [...] zgłoszenie uznania za produkt uboczny mieszaniny zrzyn, kawałków, ścinków, trocin, wiórów, pyłu z: drewna, płyt wiórowych surowych, płyt wiórowych malaminowanych, płyt MDF, płyt HDF, płyt HOF lakierowanych.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Marszalek Województwa [...] wyraził sprzeciw wobec uznania za produkt uboczny w/w substancji. Na skutek wniesionego przez Spółkę odwołania Kolegium decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] uchyliło w/w decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] ponownie orzekł o sprzeciwie wobec uznania za produkt uboczny mieszaniny zrzyn, kawałków, ścinków, trocin, wiórów, pyłu z: drewna, płyt wiórowych surowych, płyt wiórowych malaminowanych, płyt MDF, płyt HDF, płyt HOF lakierowanych.

Organ wskazał, że wobec faktu, że mieszanina nie powstaje w całości w wyniku procesu produkcyjnego, ale jest komponowana poprzez dodanie biomasy uznać należy, że nie spełnia ona warunków określonych w art. 10 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21), zwanej dalej "ustawą". Ponadto nie można stwierdzić jednoznacznie, czy spalanie tego rodzaju substancji, nie będzie miało negatywnego oddziaływania na środowisko.

W odwołaniu od ww. decyzji Spółka zarzuciła organowi m.in. naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego - ustawy poprzez błędną ich wykładnię tj. uznanie, że "mieszanina", jaka powstaje w wyniku prowadzonego przez Spółkę procesu produkcyjnego jest odpadem w rozumieniu przepisów ustawy.

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania tj. przepisu art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez brak podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przepisu art. 11 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia Spółce przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, a w szczególności nie ustosunkowanie się do twierdzenia, które Spółka uważała za istotne dla sposobu załatwienia sprawy i rozstrzygnięcia; przepisu art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego sposób naruszający zasady logicznego myślenia; przepisu art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom, w tym dokumentom przedstawionym przez Spółkę, odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Spółka wniosła o uwzględnienie odwołania i uchylanie zaskarżonej decyzji w całości, Kolegium powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 11 ust. 4 ustawy utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2013 r.

Kolegium wyjaśniło, że na mocy art. 10 pkt 1-4 ustawy przedmiot lub substancja, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, mogą być uznane za produkt uboczny, niebędący odpadem, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne; przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa; dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego; dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi. Do zgłoszenie uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny, złożonego w trybie art. 11 ust. 1 ustawy dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 10, oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone. Dowodami mogą być w szczególności umowy potwierdzające wykorzystanie przedmiotu lub substancji do określonych celów lub potwierdzające właściwości przedmiotu lub substancji wyniki badań, wykonanych przez laboratoria, o których mowa w art. 147a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (art. 11 ust. 2 i ust. 3 ustawy).

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że substancją, będącą przedmiotem zgłoszenia jest mieszanina zrzyn, kawałków, ścinków, trocin, wiórów, pyłu z: drewna, płyt wiórowych surowych, płyt wiórowych laminowanych, płyt MDF, płyt HDF, płyt HDF lakierowanych", która ma być przeznaczona bezpośrednio do spalania lub jako surowiec do produkcji peletu. Na wnioskowaną ilość produktu ubocznego 1700 Mg/rok składają się: pozostałości poprodukcyjne w ilości 1300 Mg oraz 400 Mg zakupionej poza zakładem biomasy. W ocenie Kolegium bardzo istotny w sprawie jest fakt, że "mieszanina" będąca przedmiotem zgłoszenia nie powstaje w całości w wyniku procesu produkcyjnego, ale jest komponowana poprzez dodanie biomasy pochodzącej od wytwórcy zewnętrznego, co jest sprzeczne z powyżej cytowanym art. 10 pkt 2 i 3 ustawy i stanowi przesłankę do wyrażenia sprzeciwu. Ponadto art. 10 ustawy posługuje się pojęciem "przedmiotu lub substancji" podczas, gdy w badanej sprawie mamy do czynienia z kilkoma substancjami tworzącymi "mieszaninę" o zmiennym składzie.

Kolegium ponadto wskazało, że odwołująca nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że przedmiotowa "mieszanina" spełnia wszystkie istotne wymagania, w tym prawne (art. 10 pkt 4 ustawy) w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tej substancji i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi nie może być ona uznana za produkt uboczny.

Kolegium powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt OSK 328/10, w którym Sąd wskazał m.in. że zrębki, ścinki i wióry pozostałe z płyt używanych do produkcji mebli są to odpady, a nie produkty uboczne, ponieważ nie odpowiadają cechom produktu naturalnego, czyli w tym przypadku drewna czystego. Zawierają bowiem domieszki substancji typu MDF, HOF, czy też innych substancji chemicznych, a więc nie pozwalają na ich uznanie jako surogatu paliwa naturalnego, czyli jest to odpad.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W skardze na decyzję Kolegium z dnia [...] czerwca 2014 r. Spółka zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego :

- art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy poprzez błędną wykładnię tj. uznania, że "mieszanina", jaka powstaje w wyniku prowadzonego przez Spółkę procesu produkcyjnego jest odpadem;

- art. 10 ust. 2 - 4 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż mieszanina nie może być wykorzystywana bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa, mieszanina nie jest integralną częścią procesu produkcyjnego oraz nie spełnia wszystkich istotnych wymagań, a w tym prawnych w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi;

- art. 11 ust. 3 ustawy przez niewłaściwe zastosowanie polegające uznaniu, iż dowody dołączone do zgłoszenia z dnia 21 marca 2013 r. nie potwierdzają spełnienie warunków, o których mowa w art. 10 ustawy;

II. prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik postępowania:

- art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

- art. 11 K.p.a poprzez brak wyjaśnienia Spółce przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, a w szczególności nie ustosunkowanie się do twierdzenia, które Spółka uważała za istotne dla sposobu załatwiania sprawy i rozstrzygnięcia;

- art. 80 K.p.a poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie oceny w sposób naruszający zasady logicznego myślenia;

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił mym dowodom, a w tym dokumentom przedstawionym przez Spółkę wiarygodności i mocy dowodowej;

- art. 84 § 1 K.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska na okoliczność, iż produkcja peletu nie stanowi zagrożenia dla środowiska;

- art 85 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie oględzin, iż instalacje do produkcji peletu stanowią wraz z instalacjami dotyczącymi produkcji podstawowej zamknięte ciągi technologiczne.

W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy o ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Spółka wyjaśniła, że z art 3 ust. 1 pkt 6 ustawy wynika, iż odpadem jest każda substancja lub przedmiot, który posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest zobowiązany. Definicja ta jednoznacznie wskazuje, iż "mieszanina" nie jest odpadem. Spółka wykorzystuje w całości "mieszaninę". Wyrażenie "pozbywać się" nie zostało zdefiniowane w ustawie, w związku z tym należy je interpretować zgodnie z przyjętym znaczeniem w języku polskim, które zostało zaprezentowane oraz orzecznictwem ETS. W szczególności powinno być interpretowane przede wszystkim z uwzględnieniem celu Dyrektywy 2006/12/WE (ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez zbieranie, transport, unieszkodliwianie, magazynowanie oraz składowanie odpadów) oraz podstawowych zasad polityki UE (w dziedzinie środowiska naturalnego celem UE jest w szczególności wysoki poziom ochrony, który opiera się na zasadzie ostrożności raz na zasadach działania zapobiegawczego). Mając na uwadze powyższe cele należy uznać, że wykorzystanie w całości przez Spółkę ,mieszaniny" w procesie technologicznym, a następnie wykorzystanie jej w bieżącej działalności nie może być postrzegane jako pozbycie się substancji w rozumieniu dyrektywy 2006/12/WE. "Mieszanina" jest materiałem wykorzystywanym w zamkniętym procesie produkcyjnym, w szczególności jako surowiec do wytwarzania biopaliwa (peletu), a w konsekwencji produkcji energii cieplnej niezbędnej w procesie produkcyjnym. Spółka naprowadziła, że w przypadku w/w instalacji nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 kwietnia 2011 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji (Dz. U. Nr 95, poz. 558), ponieważ kotłownia zakładowa opalana jest nie paliwem, biomasą, określonymi w powyższym rozporządzeniu, lecz biopaliwem jakim jest pelet drzewny do zastosowania przemysłowego, które spełnia wymagania określone w Klasyfikacji biopaliw wg PN-EN-14961-1:2010 - Biopaliwa stałe - Klasyfikacja paliw i klasy - Część 1: Wymagania ogólne (pelet do zastosowań przemysłowych). Rozdział 2 w/w rozporządzenia określa standardy emisyjne dla instalacji spalania paliw, które zostały enumeratywnie wymienione, tj. : węgiel kamienny, węgiel brunatny, koks, biomasa, paliwa ciekłe i paliwa gazowe. W rozdziale tym nie wymieniono biopaliw, zatem organ nie może dowolnie rozszerzać zakresu obowiązywania uregulowań powyższego rozporządzenia na biopaliwa.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zmianami), instalacje podlegające przepisom dot. standardów emisyjnych zobowiązane są jednocześnie do wykonywania ciągłych lub okresowych pomiarów emisji substancji i energii do środowiska. W okresie ostatnich 20 lat, tj. okresu obowiązywania dotychczasowych pozwoleń, na Spółkę nie nałożono obowiązków pomiarowych, ponieważ instalacje eksploatowane na terenie Spółki nie podlegały i nie podlegają przepisom dot. standardów emisyjnych.

Zdaniem Spółki nietrafny jest zarzut, że na wnioskowaną ilość produktu ubocznego składają się pozostałości poprodukcyjne w ilości 1300 Mg oraz zakupiona poza zakładem biomasa w ilości 400 Mg, i to jest sprzeczne z art. 10 pkt 2 i 3 ustawy. Powołane przepisy stanowią, że przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa oraz dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego. Oba powyższe warunki są spełnione. Obecnie, praktycznie wszystkie zakłady z branży przetwórstwa drewna, materiałów drewnopochodnych, stosują te technologie, co jest to normalną praktyką przemysłową. Jak podano zakupiona biomasa, w postaci wiór, trocin, pyłu drzewnego z mechanicznej obróbki drewna iglastego (zakup), będzie dostarczana na teren Spółki za pomocą transportu samochodowego, rozładunek będzie prowadzony w układzie zamkniętym, za pomocą pneumotransportu, do silosów magazynowych zlokalizowanych obok kotłowni zakładowej. W silosach tych magazynowana jest również część "mieszaniny" wytwarzanej na terenie Spółki. W silosach tych następuje automatyczne wymieszanie, uśrednienie składu "mieszaniny". Z silosów "mieszanina" podawana jest w układzie zamkniętym, automatycznym (podajniki ślimakowe - następuje dalsze wymieszanie "mieszaniny") do instalacji produkującej pelet. Zakup biomasy ma na celu przede wszystkim wykorzystanie zdolności produkcyjnej instalacji produkcji peletu.

Dyspozycje art. 10 pkt 2 i 3 ustawy nie uzależniają uznania substancji za produkt uboczny od tego w ilu zakładach jest produkowana. Ponadto art. 10 pkt 2 i 3 ustawy nie uzależnia, aby przedmiot lub substancja miały taki sam skład chemiczny, taką samą strukturę, składały się z takich samych lub porównywalnych wielkościowo elementów. Również przepis ten nie zobowiązuje do tego, aby skład mieszaniny miał proporcjonalnie taki sam skład. Stanowisko SKO w zakresie pochodzenia mieszaniny od jednego producenta oraz jednej substancji jest zdaniem Spółki nadinterpretacją. Spółka podniosła, że Kolegium nie wyjaśniło, jakich istotnych wymagań Spółka w rozumieniu art. 10 pkt 4 ustawy nie przedstawiła, co narusza art. 107 § 3 k.p.a. Wskazała, że powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok NSA z dnia 15 lutego 2011r., II OSK 328/10, nie dotyczy obecnego stanu prawnego - wprowadzenie Rozdziału 4 ustawy. Zdaniem Spółki zastosowanie w niniejszej sprawie może mieć orzeczenie dotyczące miejsca wytwarzania produktów ubocznych, a w szczególności wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2011 r. IV SA/Wa 1550/11 (wyrok wydany z uwzględnieniem zmian jakie wprowadzono w ustawie), zgodnie z którym produktem ubocznym jest także materiał, surowiec wytworzony poza instalacją w innej lokalizacji. Orzeczenie to potwierdza trafność poglądu Spółki, iż nastąpiło naruszenie prawa materialnego przez nadinterpretację art 10 ustawy.

W przypadku Spółki, w ostatnich latach zainstalowano specjalistyczne kotły firmy niemieckiej przeznaczone do spalania biomasy, drzewnych produktów ubocznych. Załączone do zgłoszenia Sprawozdanie z badań nr 211/2013/S.M z dnia 11 lutego 2013 r. w pkt 1 (strona 2) - Identyfikacja (opis obiektu badań) zawiera - informacje o surowcach do produkcji biopaliwa stałego w postaci peletów. W informacji tej, wymieniając skład biomasy, zastosowano skrót myślowy, pod pozycją MDF podano zawartość materiałów poprodukcyjnych, bez podania rodzaju płyt. Badaniom poddano gotowy, wyprodukowany pelet, wyprodukowany na bazie materiałów poprodukcyjnych, biomasy, której sposób magazynowania opisano powyżej. Zatem, badaniom poddano reprezentatywną próbkę pelet, wyniki badań odnoszą się do "mieszaniny" o składzie zgodnym z treścią zgłoszenia. Z uwagi na ustabilizowaną produkcję w Zakładzie oraz sposób magazynowania surowców do produkcji pelet, skład "mieszaniny" jest stały.

Ponadto Spółka podniosła, że organ I instancji rozpatrując wniosek Spółki, cały czas rozpatrywał przypadek spalania, wykorzystania odpadów w instalacji, nie przyjmując argumentów, faktów podawanych przez Spółkę - w instalacji produkowane, wykorzystywane jest biopaliwo w postaci peletu tylko do zastosowań przemysłowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 cytowanego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w grę wchodzi kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonana pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś wg kryteriów słuszności.

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Rozpoznając skargę w przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości.

Spółka wniosła o uznanie za produkt uboczny mieszaniny zrzyn, kawałków, ścinków, trocin, wiórków, pyłu z drewna, płyt wiórowych, płyt MDF, HDF wskazując, że ta mieszanina jest wykorzystana bezpośrednio do spalania na potrzeby własne oraz do produkcji palet.

Jak wynika z załączonych do akt administracyjnych opinii laboratoriów materiały otrzymywane w trakcie przetwarzania przez skarżącą Spółkę drewna i tworzyw drzewnych, które to tworzywa drzewne nie były zabezpieczane impregnatami ani powłokami ochronnymi, w których substancjami czynnymi byłyby "metale ciężkie lub związki fluorowcoorganiczne posiadają cechy paliwowe nie odbiegające od cech naturalnego drewna, co umożliwia zaliczenie ich do biopaliwa stałego" wg załączonych do akt prac laboratorium Biopaliwo stałe – odpowiada normie europejskiej EN-14961-1:2010, która ma status polskiej normy PN-EN-14961-1. Norma Europejska została przyjęta przez CEN 1 listopada 2009 r. (załącznik do akt).

Jak wskazuje tablica nr 2 (K-128) pt. "formy handlowe biopaliw stałych: zrąbki, proszek drzewny, trociny, wióry i palety (sprasowane mechanicznie) to biopaliwo stałe.

Przykładowo surowe wytłoki z oliwek są produktem ubocznym, zaś wytłoki z oliwek po rafinacji są odpadami pozostającymi po ekstrakcji oliwy (k. 98 akt administracyjnych).

Należy zgodzić się ze skarżącą Spółką, iż wywody organu, że pozostałe z produkcji odpady drewna, zrzyny, wióry, pył, zrąbki nie są produktem ubocznym nie znajdują oparcia w przepisach obowiązującego prawa.

Również zgodzić się należy ze stwierdzeniem, iż możliwość zakwalifikowania substancji do jednej z kategorii wskazanych w załączniku nr I do ustawy o odpadach nie przesądza o możliwości uznania za odpad w rozumieniu ustawy o odpadach w związku z obowiązującą Dyrektywą Unii i orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości.

Odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r., Nr 39, poz. 251) oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii określonych w załączniku nr I do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest zobowiązany.

Przepis ten ustanawia dwie przesłanki, których zaistnienie uzasadnia przyjęcie, że dana pozostałość jest odpadem. Po pierwsze zaliczenie do jednej kategorii odpadów Q1 – Q16 określonych w załączniku nr 1 do ustawy, po wtóre stwierdzenie, że posiadacz pozbył się substancji, ma zamiar się jej pozbyć lub do jej pozbycia się jest zobowiązany, przy czym obie te przesłanki muszą wystąpić łącznie.

Wg pierwotnej wersji art. 1 lit.a Dyrektywy Rady 75/442/EWG pojęcie "odpadów" definiowane było "jako wszelkie substancje lub przedmioty, które posiadacz usuwa lub powinien usunąć zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego".

Następnie w wyniku zmian wprowadzonych Dyrektywą Rady 91/156/EWG, następnie zmienionej i wg nowej wersji art. 1 lit.a Dyrektywy 2006/12/WE pojęcie "odpady" oznacza wszelkie substancje lub przedmioty, które posiadacz usuwa, zamierza usunąć lub do usunięcia których był zobowiązany oraz należą one do określonych w załączniku nr I tej Dyrektywy kategorii.

Kluczowym elementem tej definicji "odpadów" jest określenie "usuwa" (pozbywa się). Takie sformułowanie oznacza, że wspólnotowa regulacja prawna dotycząca gospodarki odpadami posługuje się pojęciem "odpadów" w znaczeniu subiektywnym. Skoro "odpadem" jest każda substancja lub przedmiot, jeżeli ich posiadacz "usuwa je, zamierza je usunąć lub do ich usunięcia był zobowiązany".

W konsekwencji rozstrzygnięcie o tym czy w danym konkretnym przypadku winny mieć zastosowanie przepisy ustawy o odpadach zależne jest od tego "czy zasadnie można twierdzić, że ich posiadacz usuwa tą substancję lub produkt, zamierza ją usunąć lub jest zobowiązany ją usunąć" – patrz A. Wasilewski, Podstawowe zasady gospodarki odpadami, Europejski Przegląd Sądowy, sierpień 2008 r., s. 4 – 13.

Orzecznictwo Trybunału Europejskiego nie budzi wątpliwości. I tak w wyroku Trybunału Europejskiego z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie C – 194/05 Trybunał przyjął, że "zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako odpadu w rozumieniu art. 1 lit. a Dyrektywy wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza tych produktów oraz rozumienia pojęcia "usuwa". W uzasadnieniu wskazano, że państwa członkowskie mogą określać różne kategorie odpadów lecz obowiązki ich interpretacji wynikają z Dyrektywy lub innych przepisów wspólnotowych. W innym orzeczeniu z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie C – 235/02 przyjęto, że zakres pojęcia "odpadu" zależy od znaczenia terminu "pozbycia" z art. 1a cyt. Dyrektywy.

Z zebranego materiału w sprawie wynika, że skarżąca Spółka nie pozbywa się, ani nie zamierza pozbyć się pozostałych z produkcji zrzynków, wiórów, kawałków, ścinków i trocin, więc nie jest to dla niej odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach.

W dniu 21 lutego 2007 r. Komisja Rady i Parlamentu Europejskiego wydała Komunikat dotyczący odpadów i produktów ubocznych. Celem Komunikatu jest wyjaśnienie definicji odpadu oraz wyjaśnienie powstałej w praktyce gospodarczej kwestii czy i w jakich przypadkach, substancje niestanowiące podstawowego celu procesu technologicznego (a więc w zasadzie mogą być uznane za odpad produkcyjny) mogą być potraktowane jako niespełniające przesłanek odpadu a w konsekwencji wyłączone z reżimu odpadowego.

Zgodnie z Komunikatem substancja powstająca w wyniku procesu technologicznego, którego podstawowym celem nie jest jej wyprodukowanie, może być uznana za produkt uboczny, a nie za odpad, w przypadku gdy dalsze wykorzystanie substancji:

a) jest pewne,

b) substancja może być wykorzystana bezpośrednio bez jakiegokolwiek przetwarzania innego niż normalna praktyka przemysłowa,

c) jest produkowana jako integralna część procesu produkcyjnego oraz

d) dalsze wykorzystanie jest zgodne z prawem, tzn. dana substancja spełnia wymagania w zakresie ochrony środowiska, zdrowia i życia ludzkiego i nie doprowadzi do niekorzystanego oddziaływania na środowisko.

Wszystkie cztery przesłanki wg Komunikatu muszą być spełnione łącznie. Wprawdzie Komunikat nie jest obowiązującym aktem prawa unijnego to jednak stanowi istotną wskazówkę dla podmiotów gospodarczych i właściwych organów dokonujących klasyfikacji danych substancji pozostałych z procesu produkcji. Wskazówki Komunikatu uwzględniają dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uwzględnił również przepisy Dyrektywy 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów uchylającej poprzednie dyrektywy, która wprost przewiduje kategorię produktów ubocznych jako substancji wyłączonej z reżimu odpadowego. W art. 5 tej Dyrektywy wskazano przesłanki jakie musi spełniać produkt uboczny. Są one powieleniem przesłanek z Komunikatu. Zgodnie z art. 40 Dyrektywy państwa członkowskie zostały zobligowane do jej transpozycji do dnia 12 grudnia 2010 r. Do chwili obecnej Polska nie dokonała transpozycji tej Dyrektywy.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w postanowieniu z dnia 13 października 2009 r. "PZP 2009r." w sytuacji gdy państwo członkowskie nie wdrożyło Dyrektywy w ustalonym terminie, lub wdrożyło ją wadliwie, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, sądy krajowe są zobowiązane wykładać prawo krajowe na ile jest to możliwe w świetle brzmienia i celów danej dyrektywy, aby osiągnąć skutki założone w tej dyrektywie.

Procedurę uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny rozpoczyna ich wytwórca zgłoszeniem, które musi zawierać dowody na spełnienie przesłanek z art. 10. Takim dowodem mogą być wyniki badań wykonane przez uprawnione laboratoria wskazane w art. 147a p.o.ś. (patrz: Komentarz do ustawy W. Radeckiego). W aktach znajdują się dwie oceny sporządzone przez uprawnione jednostki odnośnie oceny pozostałych z procesu produkcyjnego zrzyn, wiórów, zrębek i kawałków. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organów obu instancji brak odniesienia się do tych obszernych opracowań obydwu laboratoriów.

Organ prowadząc postępowanie musi ocenić wszystkie dowody i jeżeli nie uwzględni ich musi to wyczerpująco uzasadnić.

Brak również odniesienia się do przepisów unijnych.

Zasadny jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Również zarzuty procesowe są uzasadnione.

Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 85 K.p.a.

W związku z tym Sąd na uznał, iż decyzje organów obu instancji naruszają przepisy prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 i art. 10 ustawy o odpadach.

Również uzasadnienie rozstrzygnięć organów obu instancji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 K.p.a.

Naruszono również zasady postępowania dowodowego, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a.

Organ prowadząc ponownie postępowanie uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Z tych względów na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 cyt. ustawy orzeczono o tymczasowej ochronie rozstrzygnięcia.

Ze względu na brak wniosku o zwrot kosztów na podstawie art. 210 § 1 P.p.s.a. nie orzeczono o ich zwrocie.