Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1592/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Grzelak, Sędzia WSA (del.) Artur Adamiec, Protokolant Agnieszka Kulesza, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 4852/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od [...] na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 900 (słownie: dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego w części.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 4852/15 oddalił skargę [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) z dnia 19 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

[...] – dalej: Skarżący, Beneficjent lub Strona - w dniu 11 maja 2009 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Wągrowcu wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu decyzją z 15 grudnia 2009 r. przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości [...] zł.

Płatności zostały w dniu 14 grudnia 2009 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Następnie w dniu 8 stycznia 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu wpłynęło pismo z Placówki Terenowej KRUS w Pile z informacją, iż skarżący od 20 marca 1999 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, co stoi w sprzeczności z faktem pobierania płatności bezpośrednich.

[...] złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Wągrowcu wniosek, w którym wyraził chęć dokonania dobrowolnego zwrotu płatności JPO i UPO za lata 2004-2009.

Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z 15 grudnia 2009 r.

Organ ustalił, iż Skarżący niezasadnie otrzymał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009. W dniu 2 sierpnia 2010 r. [...] złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Wągrowcu oświadczenie, w którym poświadczył, że nie uprawiał gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych deklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności na lata 2004-2009. Natomiast przy piśmie z 11 października 2010 r. załączył kopię polecenia przelewu dokonania zwrotu pobranych płatności za lata 2004 i 2005 w łącznej wysokości [...] zł.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu decyzją z 26 października 2010 r. uchylił w całości decyzję z 15 grudnia 2009 r. i odmówił przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009.

Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 29 października 2010 r. Od decyzji tej [...] nie złożył odwołania.

Prezes ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych Skarżącemu na mocy decyzji z 15 grudnia 2009 r.

Prezes ARiMR decyzją z 17 lipca 2012 r., ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w wysokości [...] zł.

Orzekając na skutek wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ARiMR decyzją z 12 września 2012 r. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji z 17 lipca 2012 r., ze względu na utratę przez Prezesa ARiMR – w toku postępowania – właściwości rzeczowej do rozpatrzenia sprawy i przekazał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 17 lipca 2012 r. do rozpoznania Dyrektorowi Wielopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu decyzją z dnia 14 lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję z 17 lipca 2012 r.

Decyzja Dyrektora Wielopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu została zaskarżona do WSA w Poznaniu, który wyrokiem z 29 października 2013 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia 14 lutego 2013 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż postępowanie powinno toczyć się z uwzględnieniem przepisów dotychczasowych, w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012, poz. 243). W takim przypadku organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy pozostaje Prezes ARiMR. Jednocześnie sąd uchylił decyzję Prezesa ARMiR z 12 września 2012 r. o umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji z 17 lipca 2012 r., z powodu jej niezgodności z prawem, wskazując przy tym, iż postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o umorzeniu, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia, gdy organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie. W takim przypadku organ niezwłocznie przekazuje sprawę do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie, co organ uczynił w tej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2015 r. sygn. akt II GSK 402/14 – oddalił skargę kasacyjną organu od ww. orzeczenia.

Orzekając na skutek wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ARiMR decyzją z 19 października 2015 r. utrzymał w mocy decyzję z 17 lipca 2012 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w sprawie podstawę do ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności przyznanych [...] mocą decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu z dnia 26 lutego 2008 r. za rok 2009 stanowi art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008; (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm. dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004). Wobec powyższego kwota wskazana w decyzji z dnia 17 lipca 2012 r., powiększona o stosowne odsetki w wysokości określonej dla zaległości podatkowych z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego podlegająca zwrotowi została zasadnie ustalona. Zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działa w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). W sprawie przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 14 grudnia 2009r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu z 26 października 2010 r. o uchyleniu decyzji w całości i odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, którą należy uznać za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności została doręczona 29 października 2010 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności. Wobec powyższego organ nie mógł rozważyć wystąpienia dobrej wiary w sprawie.

Organ II instancji podniósł, że na podstawie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli zostaną łącznie spełnione dwie przesłanki:, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeżeli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W sprawie, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, przekazane na rachunek bankowy Strony w dniu 14 grudnia 2009 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatność w wysokości [...] zł została przekazana na podstawie wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu decyzji z 15 grudnia 2009 r., w oparciu o posiadane dokumenty w dniu jej wydawania. Z akt sprawy wynika, że działki deklarowane przez Skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009, faktycznie użytkował [...]. Świadczy o tym zarówno oświadczenie skarżącego z dnia 29 października 2009 r., w którym stanowi, że "Umowa dzierżawy zawarta w dniu 20.03.1999 r. z Robertem Witkiem była realizowana do 31.12.2006 r. W w/w okresie grunty uprawiał dzierżawca tj. [...]", jak i oświadczenie dzierżawcy gruntów rolnych, [...], z 21 grudnia 2009 r. O fakcie nieużytkowania przez Skarżącego działek deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 świadczy także oświadczenie skarżącego z dnia 2 sierpnia 2010 r., w którym wskazuje, że "w ramach złożonych wniosków o przyznanie płatności obszarowych na lata 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 nie był faktycznym posiadaczem – fizycznym użytkownikiem (nie uprawiałem) gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr (...) w okresie od 20.03.1999 do 31.12.2006 gdyż zostały wydzierżawione [...] (...)". Konsekwencją powyższego było uchylenie decyzji z 15 grudnia 2009 r. i odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009 na podstawie decyzji z 26 października 2010 r., od której Skarżący się nie odwołał.

Organ odwoławczy podkreślił, iż Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, zadeklarował do płatności grunty rolne, których nie użytkował.

Uzasadniając oddalenie skargi strony na powyższą decyzję WSA w Warszawie podkreślił, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej kwoty w świetle przepisów art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004. Przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 14 grudnia 2009 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu z 26 października 2010 r. o uchyleniu decyzji w całości i odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 została doręczona w 29 października 2010 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności. Wprawdzie decyzja z 17 lipca 2012 r. został doręczona 24 lipca 2012 r., po upływie 12 miesięcy od daty płatności, to i tak nie została spełniona druga przesłanka z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj. niemożność wykrycia błędu przez rolnika, której łączne wystąpienie z przesłanką błędu organu powoduje, że nie zachodzi obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. W sprawie nie można uznać, iż brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, gdyż Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, złożył podpis pod oświadczeniem, że znane są mu zasady przyznawania płatności.

Sąd podniósł, że postępowanie karne jest postępowaniem odrębnym, niezależnym od postępowania administracyjnego w kwestii ustalenia nienależnie pobranych płatności. Okoliczność wydania wyroku uniewinniającego nie ma wpływu na toczące się postępowanie administracyjne mające na celu wyegzekwowanie należnej kwoty.

Sąd I instancji podkreślił, że Prezes ARiMR był zobowiązany do ustalenia, czy Skarżący pobrał nienależne lub nadmierne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98 poz. 634 ze zm.; dalej: ustawa o ARMiR), jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjne oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną.) Decyzja na mocy, której wnioskodawcy wypłacono płatności bezpośrednie została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego oraz zostało wydane rozstrzygnięcie o odmowie przyznania przedmiotowych płatności. Ta ostatnia decyzja jest ostateczna i podlega wykonaniu. W związku z tym płatności wypłacone wnioskodawcy na mocy decyzji z 15 grudnia 2009 r. są środkami nienależnymi. W dacie przyznawania i wypłaty płatności organ I instancji kierował się danymi zawartymi we wniosku beneficjenta. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada wnioskodawca.

[...] w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz dołączenie do akt sprawy protokołu rozprawy głównej z dnia 14 lutego 2011 r. w sprawie [...] Sądu Rejonowego w Wągrowcu oraz wyroku w tej sprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie poprzez naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR w zw. z art. art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ,a to wskutek bezzasadnego przyjęcia wskutek błędnej wykładni ww. przepisów, iż [...] pobrał nienależne świadczenie;

II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo ciążącym na organie obowiązku dowodowym weryfikacji, czy do jej wydania pierwotnej decyzji nie doszło w wyniku błędnego pouczenia organu;

- art. 8 kpa oraz 9 § 1 kpa w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1 c) p.p.s.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo złożenia wniosku o płatność przez skarżącego na podstawie interpretacji i pouczeń pracowników ARMiR Biura Powiatowego w Wągrowcu.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści określonej normy prawnej. Natomiast naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie - że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę normy prawnej.

Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty oparte zostały na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W tej sytuacji, co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby uczynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyroki NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).

W uzasadnieniu zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Skarżący podnosił, że na organie administracyjnym ciążył obowiązek dowodowy weryfikacji, czy do wydania pierwotnej decyzji doszło w wyniku błędnego pouczenia organu. Organ miał informacje, że Skarżący przed złożeniem wniosku wystąpił do ARiMiR z zapytaniem o pouczenie jak ma go wypełnić. Skoro wniosek z 2004 r. został w pełni zaakceptowany, to Skarżący nie miał podstaw do podejrzewania, że składane w kolejnych latach wnioski mogą być błędne. Zdaniem Skarżącego - jeżeli na skutek postępowania dowodowego okazałoby się, że błędne pouczenia miałyby miejsce – to decyzja z 26 października 2010 r. mogłaby zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Taka zaś decyzja jako akt niemający prawnie wiążącego skutku, nie pozbawia Skarżącego prawa do badania ww. okoliczności niniejszym postępowaniu.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów naruszania przepisów postępowania należy wskazać, że uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu decyzją z 26 października 2010 r. uchylił w całości decyzję własną z 15 grudnia 2009 r. i odmówił przyznania Wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009. Decyzja stała się ostateczna wobec jej niezaskarżenia przez Wnioskodawcę. Tym samym w toku obecnego postępowania organ nie może badać okoliczności podnoszonych przez Stronę, tj. czy przy wydaniu pierwotnej decyzji nie doszło do ewentualnego błędnego pouczenia organu czy tego, że jej wydanie nastąpiło pomimo złożenia wniosku o płatność przez Skarżącego na podstawie interpretacji i pouczeń pracowników ARMiR Biura Powiatowego w Wągrowcu. Wszelkie te kwestie winny być podnoszone w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu z 26 października 2010 r. Wbrew stanowisku zaprezentowanym w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że decyzja organu I instancji stała się ostateczna i jako taka funkcjonuje w obrocie prawnym, wobec tego nie może być badana w niniejszym postępowaniu. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania w istocie odnoszą się do decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 r., natomiast nie są skierowane do zaskarżonej decyzji dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tego tytułu.

Pojęcie "nienależnych" płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o ARiMR jak i w rozporządzeniu nr 796/2004 obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 stanowią samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która niekoniecznie musi w każdym przypadku wiązać się z eliminacją z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność.

W rozpoznawanej sprawie na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu z 26 października 2010 r. uchylono w całości własną decyzję z 15 grudnia 2009 r. i odmówiono przyznania Wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009. Tym samym możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Organy miały więc podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. W sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie przyznanej płatności. Organ prawidłowo wskazał, że płatności do gruntów rolnych wypłacone skarżącemu nie wynikały z pomyłki organu, bowiem ten wydał decyzję w oparciu o materiał dowodowy, który nie wskazywał na to, że Skarżący nie był już w posiadaniu wszystkich gruntów rolnych zgłoszonych do dopłat. Sam bowiem przyznał, że nie uprawiała gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych deklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności na lata 2004-2009.

W tym miejscu należy zauważyć, że w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Tym samym zarzuty naruszenia prawa procesowego są pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego. Przed odniesieniem się szczegółowo do tego zarzutu przypomnieć należy, że wykazanie przez autora skargi kasacyjnej, iż stan faktyczny sprawy ustalony przez organy, a przyjęty przez Sąd I instancji do wyrokowania jest nieprawidłowy - gdyż został wadliwie ustalony, bo błędnie oceniono materiał dowodowy bądź też nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy - możliwe jest wyłącznie w oparciu o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Brak tego rodzaju zarzutów bądź też ich bezskuteczność oznacza, że podstawą oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (lub brak zastosowania), jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR w związku z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, na skutek błędnej wykładni tych przepisów, co doprowadziło do bezzasadnego przyjęcia, że [...] pobrał nienależne świadczenie. Jednakże z uzasadnia omawianego zarzutu wynika, że skarżący nie kwestionuje błędnego rozumienia treści tego przepisu, lecz jego niewłaściwe zastosowanie. W skardze kasacyjnej skarżący wprost akcentuje, że jego zdaniem, art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia ma zastosowanie w sprawie. Błędne jest bowiem stanowisko Sądu I instancji, iż nie informował on organu o dzierżawie, skoro przed wydaniem decyzji wystąpił do ARiMR Biura Powiatowego w Wągrowcu z zapytaniem, kto ma składać wniosek i jak ma wypełnić poszczególne pozycje wniosku. Skarżący działał zgodnie z pouczeniami pracowników ARiMR. Bezzasadny i nieuzasadniony jest wobec tego również wniosek, że Skarżący wiedział, iż nie był uprawniony do składania wniosku o płatność do gruntów rolnych.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Jednocześnie stosownie do treści art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Powołany przepis reguluje wyłączenie obowiązek zwrotu płatności nienależnej, gdy jej wypłata nastąpiła wskutek pomyłki organu przy braku możliwości jej wykrycia przez rolnika. Taką wykładnię art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 przyjęły organy oraz Sąd I instancji. Jest ona – wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej – prawidłowa.

Jak zaś wyżej wyjaśnił już Naczelny Sąd Administracyjny podstawą oceny zarzutu niezastosowania przepisu prawa materialnego jest stan faktyczny przyjęty w sprawie przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania.

W niniejszej sprawie ustalono, iż płatność na rok 2009 nie została dokonana na skutek błędu ARMiR oraz tego, że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika, skoro w dacie przyznania płatności wiedział, że nie był posiadaczem gruntów wskazanych we wniosku o ich przyznanie. Te ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie zakwestionowane przez Skarżącego kasacyjnie. Oznacza to, iż podstawą do oceny trafności zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego są ustalenia WSA w Warszawie, które są takie, iż płatność za rok 2009 nie została dokonana na skutek błędu organu w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, jak również nie została spełniona druga z przesłanek określona w tym przepisie – jeżeli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Skoro w sprawie nie stwierdzono, że zostały spełnione łącznie te dwie przesłanki, to brak było podstaw do zastosowania art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia. Autor skargi kasacyjnej zarzucając, iż przepis ten powinien mieć w sprawie zastosowanie, argumentację przedstawioną na jego poparcie sprowadza do kwestionowania przyjętych w sprawie ustaleń dotyczących prawomocnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu z 26 października 2010 r. Taki charakter mają argumenty sprowadzające się do twierdzenia, że bezzasadnie przyjęto, iż [...] pobrał nienależne świadczenie.

Podsumowując argumentacja autora skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie rzeczy do kwestionowania przyjętych ustaleń faktycznych, co do tego, że wadliwie ustalono, iż wypłata przyznanej płatności nie wynikała z błędu organu, a nadto, że skarżący wiedział, że nie był uprawniony do składania wniosku o przyrznie płatności. Zarzutem niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, (tj. poprzez jego niezastosowanie) nie można skutecznie podważać przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych (por. wyroki NSA z 20 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2360/11; z 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 611/12). Kwestia zaś czy wypłata płatności została dokonana na skutek błędu organu oraz czy brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, zważywszy na określone okoliczności, pozostaje w sferze faktów.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach tych orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).