Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 364/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 36 ust. 5; art. 48 ust. 2; art. 117; art. 121; art. 129 ust. 1; art. 135 ust. 2; art. 138 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37 art. 1 pkt 4 i 11
law: Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia w części dotyczącej punktu gier oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] udzielił "[...]" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] w punktach wymienionych w załączniku nr [...] do decyzji, na okres 6 lat, do dnia 28 października 2014 r.

W pozycji [...] załącznika wymieniono punkt gier [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] zmienił powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2008 r. w części dotyczącej terminu rozpoczęcia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, określając termin rozpoczęcia działalności na dzień 14 lipca 2011 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...]stwierdził wygaśnięcie wyżej wymienionej decyzji w części dotyczącej punktu gier wymienionego w pozycji [...] załącznika nr [...].

W uzasadnieniu organ podniósł, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 48 ust. 2 w związku z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 612), dalej także ustawa o grach hazardowych. Z przepisu tego wynika, że w przypadku nierozpoczęcia działalności w terminie określonym w koncesji lub zezwoleniu, koncesja lub zezwolenie wygasa w całości lub w części, w której nie podjęto działalności.

Odnosząc się do sprawy, organ wskazał, że nieprzekraczalny termin rozpoczęcia działalności określono w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., zmieniającej decyzję z dnia [...] października 2008 r. Nowy termin określony został na dzień 14 lipca 2011 r. Spółka w zakreślonym terminie nie rozpoczęła działalności w punkcie gier wymienionym w pozycji [...].

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2014 r.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej wskazał, że Spółka nie rozpoczęła w punkcie gier wymienionym w pozycji [...] działalności polegającej na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych w nieprzekraczalnym terminie do dnia 14 lipca 2011 r.

Organ wskazał, że niepodejmowanie przez Spółkę w przedmiotowym punkcie gier nie można w żaden sposób łączyć ze skutkami wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych.

Organ podniósł również, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, na który powoływała się skarżąca, odnosił się do innych przepisów niż art. 48 ust. 2 ustawy o grach hazardowych. Przepisy art. 48 ust. 2 oraz art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, które stanowią materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie, nie były przedmiotem pytań prejudycjalnych.

Organ uznał, że przepis art. 48 ust. 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym wymagającym notyfikacji, ponieważ nie ustanawia żadnych zakazów (wydawania, przedłużania i zmiany zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych) i nie wprowadza żadnej nowej regulacji wobec działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. W świetle zaś przywołanego wyżej wyroku TSUE za wymagające notyfikacji przepisy techniczne w postaci innych wymagań, można uznać jedynie te przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach poza kasynami i salonami gry oraz wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów.

Organ stwierdził, że nie miał zastosowania w niniejszej sprawie przepis art. 121 ustawy o grach hazardowych, ponieważ odnosi się tylko do pomiotów, które w ogóle nie rozpoczęły działalności w zakresie objętym ustawą o grach hazardowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka zaskarżyła powyższą decyzję w całości i wniosła o jej uchylenie.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 129 ust. 2, 135 ust. 2, 138 ust. 1, 144 w zw. z art. 4 ust. 1 lit. a, 6 ust. 1, 14 ust. 1, 15 ust. 1, 59 pkt 4 u.g.h. i w zw. z art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE L z dnia 21 lipca 1998 r., Nr 204, str. 37 z późn. zm.), dalej: dyrektywa nr 98/34/WE. Powołując się na wyrok TS UE z 19 lipca 2012 r. skarżąca podniosła, że przepisy ustawy ograniczające możliwość eksploatacji automatów, tworzą zespół przepisów, który stosowany łącznie, wywołuje skutek tego rodzaju, że po wygaśnięciu wszystkich zezwoleń na urządzanie gier na automatach, w Polsce będzie mogła być eksploatowana jedynie niewielki procent automatów, które były użytkowane w dacie wejścia w życie ustawy o grach hazardowych. Oczywisty jest zatem wniosek o istotnym wpływie nowych warunków prawnych na właściwości lub sprzedaż automatów.

W ocenie spółki przepisy art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. muszą być interpretowane w powiązaniu z innymi przepisami ustawy, ograniczającymi możliwość prowadzenia gier na automatach tylko do kasyn, co powoduje, że przepisy te muszą być uznane za techniczne, podlegające obowiązkowi notyfikacji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...], stwierdzająca, na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, wygaśnięcie udzielonego skarżącej spółce zezwolenia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2008 r. na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...], w części dotyczącej punktu gier wskazanego w pkt [...] załącznika nr [...].

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji, należy zauważyć, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., w trakcie obowiązywania ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Zezwolenie na prowadzenie działalności udzielone zostało natomiast skarżącej spółce pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 z późn. zm.), dalej także jako ustawa o grach i zakładach wzajemnych lub u.g.w.

Stosownie do art. 117 ustawy o grach hazardowych, udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia.

Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że z chwilą wejścia w życie ustawy o grach hazardowych nie nastąpiło automatyczne wygaśnięcie zezwoleń udzielonych na podstawie przepisów poprzednio obowiązujących. Wszystkie zezwolenia, w szczególności zezwolenia udzielane na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych zachowały ważność do czasu ich wygaśnięcia. Ustawa o grach hazardowych wprowadziła jednak nowe rozwiązania w zakresie zasad i dopuszczalności organizacji gier hazardowych, nieznane poprzednio obowiązującej ustawie i nie przewidziała możliwości urządzania gier na automatach poza kasynami gry. Z tego względu konieczne było określenie, w jaki sposób działalność ta może być nadal prowadzona na podstawie ważnych zezwoleń oraz jakie przepisy mają do tej działalności zastosowanie. Unormowanie tych zagadnień nastąpiło w przepisach przejściowych i dostosowujących, zawartych w art. 117 - 143 ustawy o grach hazardowych.

Działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych dotyczy przede wszystkim art. 129 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, którym ich udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 129 ust. 1 zezwala zatem na dalsze prowadzenie działalności na podstawie wcześniej uzyskanego zezwolenia. Przepis ten nie określa natomiast skutków nieprowadzenia działalności po wejściu w życie nowej ustawy. Częściową regulację w tym zakresie zawiera art. 121 ustawy o grach hazardowych, który stanowi, że do wygaśnięcia, w związku z nierozpoczęciem działalności, zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się art. 36 ust. 5 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Powołany przepis art. 36 ust. 5 stanowi, że zezwolenia w zakresie gier na automatach niskich wygranych wygasają, jeżeli w terminie jednego roku od dnia ich udzielenia nie podjęto działalności objętej zezwoleniem.

W orzecznictwie pod rządem ustawy o grach i zakładach wzajemnych przyjmowano jednolicie, że przepis art. 36 ust. 5 dotyczy tylko tych podmiotów, które w ogóle nie rozpoczęły działalności, objętej zezwoleniem. Uznawano, że rozpoczęcie i prowadzenie działalności w części miejsc, wskazanych w zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oznacza brak podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na podstawie art. 36 ust. 5. Wyrażano bowiem pogląd, że przepis art. 36 ust. 5 nie pozwala na stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia w części. W wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 480/08 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przepis art. 36 ust. 5 ustawy regulujący materię wygaśnięcia zezwolenia używa pojęcia "podjęcia działalności", które należy rozumieć jako zainicjowanie działalności, chociażby w jednym punkcie w terminie w tym przepisie określonym. Skoro odwołuje się do podjęcia działalności objętej zezwoleniem, a to, jak wynika z art. 35 ust. 1, odnosi się do urządzania i prowadzenia działalności, to przyjąć należy, że chodzi tutaj o podjęcie urządzania i prowadzenia działalności, chociażby w jednym punkcie objętym zezwoleniem.

W nowej ustawie przewidziano przepis o podobnym do art. 36 ust. 5 brzmieniu. Jest to art. 48 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, który stanowi, że w przypadku nierozpoczęcia działalności w terminie określonym w koncesji lub zezwoleniu, koncesja lub zezwolenie wygasają w całości lub w części, w której nie podjęto działalności. Przepis art. 48 ust. 2 wyraźnie zatem stanowi, że częściowa tylko realizacja udzielonego zezwolenia, w szczególności w zakresie miejsca prowadzenia działalności oznacza wygaśnięcie zezwolenia w pozostałej części, czyli w części, w której działalności nie podjęto.

Po wejściu w życie ustawy o grach hazardowych w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się różne poglądy odnośnie do tego, które przepisy - art. 36 ust. 5 u.g.w. czy art. 48 ust. 2 ustawy o grach hazardowych – należy stosować do wygaśnięcia zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy o grach hazardowych w związku z nierozpoczęciem działalności objętej zezwoleniem.

Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd, że przepis art. 121 (a w konsekwencji art. 36 ust. 5 ustawy o grach i zakładach wzajemnych) może znaleźć zastosowanie wyłącznie do podmiotów, które w ogóle nie podjęły działalności w zakresie objętym ustawą o grach hazardowych, a nie w sytuacji, gdy została ona podjęta w niektórych wyznaczonych punktach (vide np. wyroki NSA: z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1545/12 oraz z dnia 14 marca 2014 r., II GSK 1966/12; wyrok WSA w Kielcach z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 454/12, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 236/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 listopada 2012 r. sygn. akt 642/12, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 738/13).

Bezsporne jest, że skarżąca Spółka prowadziła działalność w innych punktach objętych zezwoleniem z dnia [...] października 2008 r.

W związku z powyższym należy przyjąć, że do podmiotów, które podjęły działalność przynajmniej w jednym punkcie wymienionym w zezwoleniu, zastosowanie ma art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, który zezwala na dalsze prowadzenie działalności na podstawie zezwolenia udzielonego pod rządem ustawy z 1992 r., na dotychczasowych zasadach, o ile nowa ustawa nie stanowi inaczej. Sąd, ze względu na zastrzeżenie w treści art. 129 ust. 1 u.g.h. ("o ile ustawa nie stanowi inaczej") podziela wyrażony w przytoczonych wyżej orzeczeniach pogląd, że w konsekwencji do podmiotów tych zastosowanie ma art. 48 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, który przewiduje wygaśnięcie zezwolenia w części, w której dany podmiot nie podjął działalności. Nowa ustawa nie przewiduje zatem możliwości dalszego prowadzenia działalności w takim zakresie, w jakim nie rozpoczęto jej w terminie określonym w zezwoleniu, bowiem przewiduje wygaśnięcie zezwolenia w tej części. Jest to rozwiązanie racjonalne. Skoro przedsiębiorca nie rozpoczął działalności w określonym miejscu, mimo uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności w tym miejscu i określenia terminu jej rozpoczęcia, niczym nieuzasadnione byłoby przyjęcie, że zezwolenie jest nadal w tej części ważne. Należy zauważyć, że po upływie nieprzekraczalnego terminu rozpoczęcia działalności w określonym miejscu, sprzeczne z prawem i warunkami udzielonego zezwolenia byłoby podjęcie działalności w tym samym miejscu na podstawie dotychczasowego zezwolenia. Niezależnie zatem od przyjętego w ustawie rozwiązania, niedopuszczalne byłoby prowadzenie działalności w tym zakresie. W istocie zatem zezwolenie utraciłoby moc w tej części, bowiem nie mogłoby być wykorzystywane zgodnie z prawem. Przepis przewidujący wygaśnięcie zezwolenia w tej części jest więc rozwiązaniem w pełni uzasadnionym.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Spółka nie rozpoczęła działalności w punkcie gier wymienionym pod poz. [...] załącznika w zakreślonym terminie. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] udzielił Spółce przedmiotowego zezwolenia. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] zmienił powyższą decyzję, określając termin rozpoczęcia działalności na dzień 14 lipca 2011 r. Skoro Spółka w tym terminie nie rozpoczęła działalności we wskazanym wyżej punkcie gier, nie może jej nadal prowadzić na dotychczasowych zasadach po wejściu w życie ustawy o grach hazardowych. Ustawa ta nie przewiduje bowiem takiej możliwości. Zgodnie z art. 48 ust. 2 w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy zezwolenie skarżącej wygasło w tej części.

Zaskarżona decyzja jest zatem prawidłowa. Nowa ustawa nie wprowadziła żadnych radykalnych rozwiązań uniemożliwiających podmiotom gospodarczym prowadzenie dotychczasowej działalności. Przeciwnie, zagwarantowała dalsze jej prowadzenie na dotychczasowych zasadach, wyeliminowała jedynie możliwość zmiany decyzji ostatecznych w określonym, niewielkim zakresie. Natomiast zakaz zmiany zezwoleń, przewidziany w art. 135 ust. 2 ustawy, ograniczony został tylko do jednego elementu zezwolenia: miejsca urządzania gier, ponadto nie dotyczy on zmiany polegającej na zmniejszeniu liczby punktów gier na automatach. Nie sposób również nie zauważyć, że zmiana decyzji ostatecznych jest trybem nadzwyczajnym, który stosowany być może tylko i wyłącznie w przypadku spełnienia ściśle określonych przesłanek. Twierdzenie zatem, że prawo zmiany miejsca urządzania gier było — na gruncie ustawy poprzednio obowiązującej — podstawowym prawem organizatora gier jest niczym nieuzasadnione.

Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 1 pkt 4 i 11 dyrektywy 98/34/WE w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11.

Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, został wydany w trybie prejudycjalnym wobec zadanych trzech pytań dotyczących art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.

Podkreślić w tym miejscu należy, że organ nie stosował przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych z 2009 r. i żaden z nich nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że przepis art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE. L. 98. 204. 37 z późn. zm.), należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju, jak przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy, w wypadku ustalenia, że przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, a dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego.

Trybunał Sprawiedliwości uzależnił zatem ocenę technicznego albo nietechnicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych od ustalenia (oceny), czy te przepisy wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, tj. automatów do gier o niskich wygranych. Tego rodzaju skutków nie sposób natomiast wyprowadzić z art. 48 ust. 2 ustawy, który niejako dostosowuje sytuację prawną (zakres udzielonego zezwolenia) do istniejącej już sytuacji faktycznej niepodjęcia przez podmiot działalności w terminie zakreślonym w zezwoleniu. W związku z powyższym organ słusznie w niniejszej sprawie zastosował art. 48 ust. 2 ustawy o grach hazardowych.

Podsumowując, stwierdzić należy, że niepodjęcie działalności przez skarżącą w wyżej wymienionym punkcie gier nie można w żaden sposób łączyć ze skutkami nowej ustawy o grach hazardowych, uniemożliwiającej prowadzenie gier o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry. Przyczyny powodujące niewykonywanie działalności przez skarżącą są rezultatem przyjętego przez nią sposobu zarządzania i kierowania interesami majątkowymi przedsiębiorstwa i nie wynikają ze skutków prawnych wprowadzenia nowych uregulowań ustawowych. Zarzuty skarżącej w tym zakresie uznać należy za nieuzasadnione.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.