Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1282/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) Protokolant: sekretarz sąd. Luiza Cycling po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot skargi stanowi decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2021 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Inspektora Ochrony Środowiska z [...] września 2020 r. nr [...], która wymierzono administracyjną karę pieniężną w wysokości 5 000 (pięć tysięcy) złotych za niedostarczenie odpadów przez transportującego odpady, wbrew przepisom art. 24 ust. 4 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, do miejsca przeznaczenia odpadów, wskazanego przez zlecającego usługę transportu.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

[...] WIOŚ, na podstawie art. 194b ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 196, art. 199 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2020 r., poz. 797 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] wymierzył T. Sp. z o. o. z siedzibą w W. administracyjną karę pieniężną w wysokości 5 000 (pięć tysięcy) złotych za niedostarczenie odpadów przez transportującego odpady, wbrew przepisom art. 24 ust. 4 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach do miejsca przeznaczenia odpadów, wskazanego przez zlecającego usługę transportu.

Spółka odwołała się, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. W odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 4 w zw. z art. 194b ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, poprzez jego błędne zastosowanie, ewentualnie art. 189e lub 189f k.p.a., oraz art. 7, art. 75. art. 77. art. 78. art. 79 § 2 k.p.a.

GIOŚ decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] WIOŚ z [...] września 2020 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że [...] WIOŚ w okresie od dnia [...] stycznia do [...] czerwca 2020 r. przeprowadził kontrolę działalności prowadzonej przez Spółkę. Kontrola została przeprowadzona w związku z ujawnieniem przez Urząd Celno-Skarbowy w [...] [...] stycznia 2020 r. magazynowania środków ochrony roślin oraz preparatów biobójczych na terenie nieruchomości w K. przy ul. [...], które zostały dostarczone przez Spółkę [...] grudnia 2019 r. Na podstawie kart przekazania odpadów (załącznik nr 6 do protokołu kontroli) ustalono, że przekazującym odpady jest B. Sp. z o.o. Sp.k., a transportującym i odbiorcą jest Spółka. Odpady – artykuły medyczne i zużyte elementy elektroniczne zostały dostarczone 3 stycznia 2020 r. Na podstawie kart przekazania odpadów (załącznik nr 4 do protokołu) ustalono, że przekazującym odpady jest D. Sp. z o.o., a transportującym i odbiorcą Spółka. Z kart przekazania odpadów wynika, że odpady powinny zostać przetransportowane przez Spółkę pod adres [...] , [...]. GIOŚ wskazał, że Spółka wyjaśniła, że [...] stycznia 2020 r. odpady zostały zdeponowane w wiacie, wcześniej znajdowały się na naczepie samochodowej, ponieważ dwa samochody transportujących odpady uległy awarii. GIOŚ podkreślił, że Spółka, jako transportujący odpady, nie dostarczyła odpadów do miejsca przeznaczenia wskazanego w kartach przekazania odpadów, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 24 ust. 4 ustawy o odpadach. Protokół kontroli nr [...] podpisał kontrolujący oraz kontrolowany [...] czerwca 2020 r. Pismem z 7 kwietnia 2021 r. GIOŚ poinformował Spółkę o zakończeniu zbierania materiałów dowodowych oraz, że w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia ma prawo do zapoznania się z materiałami dotyczącymi sprawy oraz do wy powiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. GIOŚ uznał, że nie przestrzegając obowiązków wynikających z art. 24 ust. 4 ustawy o odpadach, Spółka naraziła się na sankcję określoną w art. 194b ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. W ocenie GIOŚ, kara w wysokości 5 000 zł jest adekwatna do popełnionego deliktu administracyjnego. Organ nie znalazł przy tym podstaw do zastosowania art. 189f k.p.a. GIOŚ uznał, że naruszenie popełnione przez Spółkę nie może zostać uznane za znikome naruszenie prawa, ponieważ transportowane odpady były odpadami niebezpiecznymi. Nadto, odpady zostały przekazane do miejsca przeznaczenia w wyniku przeprowadzonej kontroli interwencyjnej [...] stycznia 2020 r. GIOŚ wskazał, że organy Inspekcji Ochrony Środowiska posiadają wyłączność w zakresie wymierzania administracyjnych kar pieniężnych za transport odpadów niezgodnie z przepisami art. 24 ustawy o odpadach, w związku z czym nie zachodzi podejrzenie ukarania Spółki za to samo naruszenie przez inny organ. Spółka nie była również karana sankcjami wymienionymi w art. 189f § 1 pkt 2 kpa. GIOŚ uznał, że nie ma przesłanek do zastosowania przepisu art. 189f § 2 i § 3 k.p.a., gdyż zapewnienie, że odpady będą transportowane bezpośrednio do miejsca przeznaczenia odpadów wymusi jedynie administracyjna kara pieniężna. GIOŚ nie zgodził się z zarzutami odwołania. Wskazał, że organ I instancji wystąpił do Prokuratury Rejonowej w W. o udostępnienie protokołu przesłuchania świadka W. G. w związku ze sprawą, który oświadczył, że posiadaczem odpadów jest Spółka oraz, że zostały one tam przetransportowane w związku z awarią pojazdów. Kwestia awarii pojazdów pozostaje bez znaczenia, ponieważ Spółka powinna była niezwłocznie przetransportować odpady do wskazanego miejsca, czego nie uczyniła, gdyż do dnia kontroli interwencyjnej upłynęło 12 dni od pierwszego transportu oraz 6 dni od drugiego transportu. Przepisy ustawy o odpadach nie przewidują odstępstw od tego obowiązku, w szczególności magazynowania odpadów w nieprzystosowanym do tego miejscu, bez względu na zaistniałą sytuację. W ocenie GIOŚ, okoliczność ta nie może być zakwalifikowana jako siła wyższa. W związku z tym za bezzasadny uznano również zarzut naruszenia przepisów art. 189e k.p.a. Kwestia nieprawidłowej interpretacji przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach jest bezzasadna, gdyż Spółka, gromadząc odpady przed przekazaniem do miejsca przeznaczenia, spełnia definicję zbierania odpadów, a tym samym definicję magazynowania odpadów.

Skargę wywiodła T. Sp. z o. o. z/s w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który podniósł zarzut naruszenia:

a) art. 7, art. 75, art. 78 § 1 k.p.a., przez błędne nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka W. G., albowiem organ wziął pod uwagę jego zeznania złożone w innym postępowaniu, w którym Spółka nie uczestniczyła, zatem nie przesłuchując go w tym postępowaniu, represyjnym dla Spółki, zmierzającym do wymierzenia kary pieniężnej, organ naruszył wymienione przepisy;

b) art. 194b ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, ewentualnie z naruszeniem

c) art. 189f par. 1 ust. 1 k.p.a., ponieważ jeżeli doszło do uchybień w zakresie dostarczania odpadów, to waga naruszenia prawa jest znikoma, a Spółka zaprzestała naruszania prawa, gdyż dostarczyła odpady, co czyniło koniecznym odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej,

d) art. 189e k.p.a., albowiem awaria samochodu jest rodzajem siły wyższej, zatem Spółka nie podlega ukaraniu

W tym stanie rzeczy wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o przyznanie na rzecz Spółki od organu zwrotu niezbędnych kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zgodnie z art. 194b ust. 1 pkt 2 tej ustawy, administracyjną karę pieniężną wymierza się za niedostarczanie odpadów przez transportującego odpady, wbrew przepisom art. 24 ust. 4, do miejsca przeznaczenia odpadów – wskazanego przez zlecającego usługę transportu odpadów.

Spółka kwestionuje ustalenia poczynione w czasie kontroli, podnosząc, że finalnie dostarczyła odpady do miejsca ich przeznaczenia oraz przekazała je posiadaczowi odpadów.

W toku kontroli przeprowadzonej przez inspektorów WIOŚ [...] stycznia 2020 r. w magazynie zlokalizowanym na terenie nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], ujawniono 39 palet z artykułami medycznymi w kartonowych pudełkach zabezpieczonych folią oraz paletę na której znajdowało się 9 pudełek z tworzywa sztucznego z odpadami w postaci zużytego sprzętu elektronicznego. W magazynie znajdowało się kilkadziesiąt palet owiniętych czarną folią, na których magazynowano odpady niebezpieczne m.in. środki biobójcze i środki ochrony roślin w opakowaniach jednostkowych. Na części palet przyklejone były napisy z kodami odpadów 16 03 05*, 16 05 O4*. 8 stycznia 2020 r. odpady zmagazynowano we wiacie, do tego czasu znajdowały się na naczepach samochodowych.

Na podstawie kart przekazania odpadu ustalono, że w magazynie znajdowały się następujące rodzaje odpadów w ilościach:

- KPO nr [...] dla odpadu o kodzie 16 03 04 w ilości 1,900 Mg;

- KPO bez nr dla odpadu o kodzie 16 02 14 w ilości 0,050 Mg;

- KPO nr [...] dla odpadu o kodzie 07 04 13* w ilości 0,543 Mg;

- KPO nr [...] dla odpadu o kodzie 15 02 02* w ilości 0,183 Mg;

- KPO nr [...] dla odpadu o kodzie 15 01 11* w ilości 0,004 Mg;

- KPO nr [...] dla odpadu o kodzie 16 03 05* w ilości 1,348 Mg;

- KPO nr [...] dla odpadu o kodzie 16 03 05* w ilości 10,062 Mg;

- KPO nr [...] dla odpadu o kodzie 15 01 10* w ilości 0,046 Mg;

- KPO nr [...] dla odpadu o kodzie 16 05 04* w ilości 0,374 Mg.

Na wszystkich kartach przekazania odpadu wpisano, że posiadaczem odpadu jest T. Sp. z o. o. z/s w W.. Transport odpadów był wykonany [...] grudnia 2019 r. i [...] stycznia 2020 r. Transportujący odpady od czasu wystąpienia awarii pierwszego transportu nie podjęł żadnych działań, aby odpady niebezpieczne zostały dowiezione do miejsca przeznaczenia, tj. do miejscowości W., [...]. Nie podjął żadnych działań wobec awarii drugiego transportu, mimo posiadania wiedzy, że na terenie nieruchomości w K. znajdował się już transport z odpadami niebezpiecznymi.

W ocenie Sądu, prawidłowa jest ocena, że transportujący odpady nie dostarczył ich do miejsca przeznaczenia, wskazanego przez zlecającego usługę transportu. Bez znaczenia dla tej oceny fakt następczego, pokontrolnego, dostarczenia odpadów do miejsca przeznaczenia. Fakt usunięcia naruszenia prawa nie oznacza, że naruszenie takie nie miało miejsca.

Z tego względu też za bezcelowe należało uznać przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie przesłuchania kierowcy oraz właściciela posesji przy ul. [...] w K. – W. G., na okoliczność ustalenia przyczyn dla których musiał przerwać transport odpadów. Kwestia awarii technicznej samochodu transportowego pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy, o czym poniżej. Nadto, zeznania kierownicy mimo zapewnień Spółki nie miałby przymiotu nowości, a jedynie przyczyniłyby się do przedłużenia postępowania.

Informacje udzielone przez W. G. znane są organom z urzędu, jako informacje udzielone przez pełnomocnika Spółki oraz kierownika ds. Ochrony Środowiska – M. K., która była obecna na terenie posesji w K. [...] stycznia 2020 r., która przekazała te informacje do protokołu i podpisała się pod protokołem kontroli nr [...].

Organy zasadnie uznały, że nie można przyjąć, że waga naruszenia prawa jest znikoma. W sprawie nie ma zastosowania art. 189f par. 1 ust. 1 k.p.a. Ustawodawca nie zdefiniował wprawdzie przesłanki znikomości wagi naruszenia ani nie wskazał okoliczności, które należy brać pod uwagę przy ocenie zaistnienia tej przesłanki.

Zdaniem Sądu, należy uwzględnić całokształt okoliczności sprawy o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym, przy czym decydujące znaczenie należy przyznać jednak skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego.

Zdaniem Sądu, z samego faktu, że naruszenie dotyczy odpadów niebezpiecznych nie może być uznane za znikome, skoro transport odpadów niebezpiecznych niesie za sobą możliwość zagrożenia dla ludzi i środowiska. Z kolei z uwagi na charakter deliktu, nie jest możliwe w ogóle spełnienie przesłanki usunięcia skutków naruszenia, a więc stanu, jakby do naruszenia nie doszło. W przypadku naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy o odpadach, ze względu na jego specyfikę, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu. Deliktu popełnionego raz nie da się cofnąć, a jedynie zniwelować następstwa niezgodnego z prawem zachowania.

Na uwzględnienie nie zasługiwała również argumentacja skargi co do działania podyktowanego siłą wyższą, o której mowa w art. 189e k.p.a. Podkreślić należy, że art. 189e k.p.a. nie zmienia charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt na odpowiedzialność subiektywną determinowaną winą i przyczynami naruszenia. Sąd przychyla się do stanowiska, że siła wyższa to zdarzenie o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takie, nad którym człowiek nie panuje, okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć lub których nie mogła przezwyciężyć.

Zdaniem Sądu, awaria techniczna pojazdu wykorzystywanego do prowadzenia działalności w zakresie transportu odpadów nie może stanowić okoliczności, na którą nie ma się wpływu. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że pojazd jako urządzenie mechaniczne ulega eksploatacji, zwłaszcza gdy jest wykorzystywany w celach gospodarczych, a regularne przeglądy techniczne mogą zapobiec zajściu awarii, która czasowo wyłączy możliwość korzystania z pojazdu.

Spółka jako podmiot prowadzący tak wyspecjalizowaną działalność gospodarczą powinna liczy się możliwością awarii, któregoś z pojazdów, i z tego względu powinna dołożyć wszelkiej stadności, aby chociaż jeden z pojazdów był utrzymany w stanie technicznym umożlwiającym niezakłócane korzystanie z niego, ewentualnie podjąć inne działania, np. wynająć inny pojazd, celem zapewnienia możliwości kontynuacji prowadzenia działalności.

Organy zasadnie uznały, że awaria pojazdu nie była wynikiem siły wyższej ani okoliczności, na które Spółka nie miał wpływu (np. wypadku komunikacyjnego), lecz było wynikiem niedołożenia przez nią należytej staranności. Pełnomocnik Spółki w skardze zresztą potwierdził, że "awarię można przewidzieć". Profesjonalny podmiot uczestniczący w gospodarce odpadami powinien natomiast zabezpieczyć działanie Spółki w taki sposób, aby nie dopuścić do niewywiązywania się ze swoich obowiązków, w szczególności jeżeli od takich działań zależy dobrostan środowiska naturalnego.

Nie można podzielić argumentacji skargi w zakresie wysokości wymierzonej kary. Nałożona kara jest bowiem karą mieszczącą się w przedziale przewidzianym przez ustawodawcę. Brak podstaw więc do uznania, że została ona wymierzona w nadmiernej wysokości, z naruszeniem zasady proporcjonalności. Organy wskazały argumenty przemawiające za wymierzeniem kary w wysokości 5 000 zł w sposób przekonujący. Pomimo oceny Spółki, wysokość kary mieści się w dolnych granicach ustawowego zagrożenia – maksymalna kara wynosi 100 000 zł. W ocenie Sądu, wymierzona kara pozostaje więc w racjonalnej proporcji do skali działalności Spółki, a nadto wypełnia funkcję odstraszającą, według terminologii odpadowej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.