Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1216/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 61 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 854/13 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję nr [...] Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia[...] kwietnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 854/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. B. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 7 czerwca 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieliczce wszczął na wniosek T. S. postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe zlokalizowanego na działce nr [...] przy budynku mieszkalnym nr [...] w S., gm. N.

W dniu [...] sierpnia 2005 r. PINB w Wieliczce wydał decyzję, znak: [...], którą umorzył postępowanie "w stosunku do T. i J. S. w sprawie stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe przy budynku mieszkalnym nr [...] w S.", stwierdzając przy tym: "jak ustalono bezspornie zbiornik na nieczystości ciekłe, który jest przedmiotem postępowania jest urządzeniem służącym wyłącznie użytkowaniu wyłączonej części budynku mieszkalnego stanowiącej parter własność M. B.". Powyższa decyzja została uchylona decyzją WINB w Krakowie z dnia [...] listopada 2005 r., znak: [...]. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie.

Kolejną decyzję PINB w Wieliczce, wydał w dniu [...] sierpnia 2005 r. (znak: [...]). Na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, nakazał M. B. - współwłaścicielowi oraz wyłącznemu użytkownikowi zbiornika na nieczystości ciekłe przy budynku mieszkalnym nr [...] w S., przeprowadzenie kontroli, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe, urządzenia służącego ochronie środowiska ze szczególnym określeniem jego szczelności, w terminie do 1 miesiąca od dnia, gdy niniejsza decyzja stanie się ostateczna".

W następstwie przeprowadzonego postępowania odwoławczego powyższa decyzja została uchylona przez WINB w Krakowie, decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. znak: [...]. Organ odwoławczy wykazał brak podstaw do orzeczenia w trybie zastosowanego przepisu art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, oraz wskazał na okoliczności, które w ocenie WINB w Krakowie wymagały zbadania przed ponownym rozpatrzeniem sprawy.

W toku ponownie prowadzonego postępowania PINB w Wieliczce działając na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, decyzją z dnia [...] marca 2006 r. znak: [...] nakazał T. i J. S. oraz M. B. – "współwłaścicielom zbiornika na nieczystości ciekłe przy budynku mieszkalnym nr [...] w S., przeprowadzenie kontroli, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe, urządzenia służącego ochronie środowiska ze szczególnym określeniem jego szczelności, w terminie do 1 miesiąca od dnia, gdy niniejsza decyzja stanie się ostateczna".

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego WINB w Krakowie wydał w dniu [...] września 2006 r. decyzję znak: [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną podjęcia takiej decyzji był "brak ustalenia niewłaściwego stanu technicznego ze strony organu oraz brak możliwości ustalenia takiego stanu na podstawie zgromadzonego dowodowego".

W dniu [...] stycznia 2007 r. PINB w Wieliczce, po ponownym przeprowadzeniu postępowania działając na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, wydał postanowienie znak: [...], którym nałożył "...na T. i J. S. oraz M. B. współwłaścicieli zbiornika na nieczystości ciekłe przy budynku mieszkalnym nr [...] w S. obowiązek przedłożenia w tut. Inspektoracie: ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe, urządzenia służącego ochronie środowiska ze szczególnym określeniem jego szczelności, w terminie do 1 miesiąca od dnia, gdy niniejsze postanowienie stanie się ostateczne. Ekspertyza winna zawierać jednoznaczne określenie, czy użytkowany zbiornik spełnia warunki techniczne zbiornika na nieczystości ciekłe, urządzenia służącego ochronie środowiska ze szczególnym określeniem jego szczelności...".

Na w/w postanowienie zażalenie złożyli T. i J. S. oraz M. B. Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r., znak: [...] WINB w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie faktem, iż PINB w Wieliczce "nie udowodnił bowiem zasadności prowadzenia postępowania w sprawie stanu technicznego przedmiotowego zbiornika, w sytuacji, gdy teren obejmujący działkę nr [...] w S. jest objęty kanalizacją sanitarną", a zatem wydał skarżone postanowienie "bez dokładnego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności".

W piśmie z dnia 6 listopada 2007 r., PINB w Wieliczce złożył do WINB w Krakowie wniosek o wyłączenie organu z szeregu postępowań wniesionych przez M. B. oraz T. i J. S. Jednocześnie organ wniósł o "wyłączenie organu z wszystkich prowadzonych, ewentualnie wniesionych w przyszłości postępowań administracyjnych i egzekucyjnych, w których stronę stanowi T. S., z której wniosku jest prowadzone postępowanie sądowe a świadkiem jest M. B".

WINB w Krakowie wydał postanowienie z dnia [...] stycznia 2008 r., znak: [...], w którym stwierdził zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 26 § 2 kpa oraz wyznaczył "do załatwienia w/w sprawy "Stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe przy budynku mieszkalnym nr [...] w S. stanowiącym współwłasność T. i J. S. oraz M. B. jako organ właściwy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Miechowie wykonującego zadania przy pomocy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Miechowie.

W dniu 11 marca 2009 r. PINB w Miechowie wydał decyzję znak: [...], którą umorzył "postępowanie administracyjne w sprawie: "Stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe przy budynku mieszkalnym nr [...] w S., współwłasność T. i J. S. oraz M. B." (...) z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Od w/w decyzji odwołanie wniosła M. B.

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. znak: [...], WINB w Krakowie uchylił w/w decyzję PINB w Miechowie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie "organ ma wątpliwości czy przedmiotowe szambo jest w odpowiednim stanie technicznym".

Ponownie rozpoznając sprawę, w dniu [...] października 2011 r. PINB w Mechowie, w obecności R. S. i S. M. - osób wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, przeprowadził kontrolę stanu technicznego przedmiotowego zbiornika na ścieki zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S. gm. N. Sporządzono "Protokół z przeprowadzenia okresowej kontroli technicznej pięcioletniej (zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane) obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego na nieruchomości w miejscowości S. gmina N." w części dotyczącej zbiornika na nieczystości ciekłe.

W w/w protokole stwierdzono, iż "Na podstawie oględzin stanu technicznego zbiornika bezodpływowego na ścieki sanitarne stwierdza się, że nie nadaje się przedmiotowy obiekt budowlany do eksploatacji z uwagi m.in.: na brak szczelności zbiornika - tj. poszczególnych komór osadczych, brak kominków wentylacyjnych dla każdej z komór, stan techniczny elementów takich jak uszkodzona pokrywa betonowa stwarza niebezpieczeństwo użytkowania - przykrycie ma być szczelne z zamykanym otworem do usuwania nieczystości". W dalszej części protokołu autorzy wskazali również, iż zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zbiorniki na nieczystości ciekłe mogą być stosowane tylko na działkach budowlanych nie mających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, a obecnie na przedmiotowej działce "jest zlokalizowana sieć kanalizacji sanitarnej i występują warunki techniczne umożliwiające podłączenie". W protokole określono także zakres prac niezbędnych do likwidacji nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowego zbiornika na ścieki.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Miechowie w dniu [...] maja 2012 r. wydał decyzję znak: [...], którą na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, nakazał współwłaścicielom: T. i J. S. oraz M. B. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości nieodpowiedniego stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe przy budynku mieszkalnym nr [...] w S. - działka nr [...], poprzez odpowiednie wykonanie robót budowlanych zgodnie z opracowaniem - protokołem z przeprowadzonej okresowej kontroli technicznej pięcioletniej obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego na nieruchomości w miejscowości S. gmina N., w części dotyczącej zbiornika na nieczystości ciekłe, stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji, w szczególności:

1. Usunąć zawartość z obu komór zbiornika.

2. Dokonać odkopania zbiornika w strefie umożliwiającej prowadzenie prac uszczelnienia jego obrysu (tj. strefa min. 1,0 metra od pobocznicy walca) stosując wykop skarpowany uwzględniający kąt odłamu gruntu i jego charakterystykę bądź stosować pełne ubezpieczenie ścian wykopu.

3. Wykonać oczyszczenie powierzchni betonowej zbiornika z gruntu i innych zanieczyszczeń.

4. Uszczelnić połączenia oraz dno obu komór zbiornika betonem i zaprawą cementową.

5. W przypadku braku fundamentów pod komorami zbiornika dokonać etapowych miejscowych "podbić" przy użyciu elementów betonowych tj. bloczek betonowy prefabrykowany trylinka. Montaż elementów stabilizujących wykonać symetrycznie po obwodzie kręgów, a następnie usunąć grunt rodzimy i wykonać szczelne wypełnienie betonem.

6. Po zrealizowaniu prac wymienionych w pkt od ad 1 do ad 5 i osuszeniu powierzchni betonowych, dokonać izolacji zbiornika poprzez zagruntowanie 2 razy abizolem "R", 2 warstwy abizol "P".

7. Wykonać próbę szczelności zbiornika potwierdzoną protokołem przez osobę uprawnioną.

8. Wykonać szczelne zamknięcie pokrywy do usuwania nieczystości i odpowietrzenie wyprowadzone, co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu dla każdej z komór.

9. Dokonać obsypki zbiornika gruntem rodzimym z zagęszczeniem warstwami, równomiernie po każdej ze stron zbiornika, aby nie dopuścić do ewentualnego przesunięcia poszczególnych kręgów.

10. Wykonać likwidację/wyłączenie z eksploatacji lokalnej studni poprzez trwałe zabezpieczenie jej korpusu przed możliwością z niej korzystania lub jej demontaż z zasypaniem potwierdzony protokołem sporządzonym przez osobę uprawnioną.

Termin wykonania obowiązku określono do dnia 31 października 2012 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli T. i J. S. oraz M. B.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 ustawy lipca Prawo budowlane (Dz. U. 2010 nr 243 poz. 1623 z późn. zm.) oraz art.104 kpa orzekł reformatoryjnie nakazując T. i J. S. oraz M. B. jako współwłaścicielom nieruchomości objętej księgą wieczystą nr KR2I (działka nr [...] w miejscowości S., gmina N.) usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe, zlokalizowanego przy budynku mieszkalnym nr [...] w S. poprzez wykonanie następujących robót budowlanych wynikających z protokołu okresowej kontroli technicznej pięcioletniej obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego na nieruchomości w miejscowości Staniątki, w części dotyczącej zbiornika na nieczystości ciekłe, z dnia 18 października 2011 r.:

1. Usunąć zawartość z obu komór zbiornika.

2. Dokonać odkopania zbiornika w strefie umożliwiającej prowadzenie prac uszczelnienia jego obrysu (tj. strefa min. 1,0 metra od pobocznicy walca) stosując wykop skarpowany uwzględniający kąt odłamu gruntu i jego charakterystykę bądź stosować pełne ubezpieczenie ścian wykopu.

3. Wykonać oczyszczenie powierzchni betonowej zbiornika z gruntu i innych zanieczyszczeń.

4. Dokonać etapowych miejscowych "podbić" przy użyciu elementów betonowych typu "trylinka" dolnego kręgu każdej z dwóch komór zbiornika, a następnie usunąć grunt rodzimy spod w/w kręgu i wykonać szczelne wypełnienie betonem dna obu komór zbiornika.

5. Uszczelnić zaprawą cementową połączenia pomiędzy poszczególnymi kręgami oraz betonowym dnem a dolnym kręgiem każdej z dwóch komór zbiornika

6. Po osuszeniu powierzchni betonowych dokonać zewnętrznej izolacji zbiornika odpowiednim materiałem bitumicznym np. typu ABIZOL R (grunt) + ABIZOL P (izolacja właściwa)

7. Wykonać próbę szczelności zbiornika potwierdzoną protokołem przez osobę uprawnioną.

8. Zamontować szczelne pokrywy na obu komorach zbiornika zawierające odpowietrzenie wyprowadzone, co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu dla każdej z komór.

9. Dokonać obsypki zbiornika gruntem rodzimym z zagęszczeniem warstwami, równomiernie po każdej ze stron zbiornika, aby nie dopuścić do ewentualnego przesunięcia poszczególnych kręgów.

Termin wykonania obowiązku określono do dnia 31 lipca 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie niepodważalny jest fakt, iż w/w zbiornik na nieczystości ciekłe znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym. Z akt sprawy wynika, iż w dniu 7 października 2011 r. uprawnieni inspektorzy organu pierwszej instancji wraz z osobami posiadającymi odpowiednie uprawnienia budowlane przeprowadzili kontrolę w terenie przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe. W wyniku przeprowadzonych oględzin sporządzono protokół. W w/w dokumencie czytamy m.in. cyt. "Na podstawie oględzin w terenie stwierdzono, że odbiornikiem ścieków jest zbiornik bezodpływowy. Zbiornik wykonany jako dwukomorowy, każda komora niezależna, umiejscowione w sąsiedztwie w odległości około 2,9 metra (licząc między osiami). Komory wykonane z kręgów żelbetowych DnSOcm o wysokości poszczególnych kręgów 50 cm. Komory przykryte pokrywami betonowymi o średnicy około 90 cm - każda, wyposażone w pochwyty z drutu stalowego. W komorach brak spoin miedzy kresami oraz uszczelnień połączeń elementów żelbetowych i rurociągów. Z informacji uzyskanych od współwłaściciela posesji - brak również uszczelnienia dna komór, posadowienie bezpośrednio na gruncie. Rura dopływowa uszkodzona" Ponadto autorzy w/w protokołu, we wnioskach pokontrolnych zawartych w przedstawionym dokumencie stwierdzają jednoznacznie cyt. "na podstawie oględzin stanu technicznego zbiornika bezodpływowego na ścieki sanitarne stwierdza się, że nie nadaje się przedmiotowy obiekt budowlany do eksploatacji z uwagi m.in.: na brak szczelności zbiornika - tj. poszczególnych komór osadczych, brak kominków wentylacyjnych dla każdej z komór, stan techniczny elementów takich jak uszkodzona pokrywa betonowa (...) - przykrycie ma być szczelne z zamykanym otworem do usuwania nieczystości".

W dalszej części przedmiotowego protokołu wskazano także zakres niezbędnych do przeprowadzenia robót budowlanych, celem eliminacji stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe.

Organ odwoławczy wskazał, że na skutek postanowienia WINB w Krakowie z dnia 8 stycznia 2013 r. zlecającego organowi pierwszej instancji uzupełnienie materiału dowodowego w określonym zakresie, w dniu 1 lutego 2013 r. dokonano ponownych oględzin przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S. Na podstawie w/w oględzin sporządzony został "Protokół stanowiący uzupełnienie w formie aneksu do protokołu z dnia 18-10-2011 r. z przeprowadzenia okresowej kontroli technicznej pięcioletniej (zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane) obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego na nieruchomości w miejscowości S., gmina N.". W w/w opracowaniu autorzy jednoznacznie stwierdzają cyt. "na podstawie oględzin i przeprowadzonych badań stanu technicznego zbiornika bezodpływowego na ścieki sanitarne stwierdza się, że przedmiotowy obiekt budowlany nie posiada w pierwszej jak i drugiej komorze osadczej szczelnego i nieprzepuszczalnego dna zbiornika".

Dalej organ wskazał na podstawę prawna rozstrzygnięcia tj. przepisy art. 5 ust. 2; art. 5 ust. 1 pkt. 1d ustawy Prawo budowlane, § 35 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 75, póz. 690 z późn.zm.), z których wynika, że szambo przez cały czas jego użytkowania musi być szczelne. Organ wskazał na art. 61 ustawy Prawo budowlane oraz art. 66 będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Wskazano, że zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie sądowo - administracyjnym stwierdzić należy, że decyzja wydana na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nie jest decyzją uznaniową. W okolicznościach wymienionych w tym przepisie właściwy organ nakazuje usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, co oznacza, iż ma on obowiązek wydania decyzji w tym przedmiocie. Konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wskazuje zatem, iż decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, iż jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 ustawy Prawo budowlane, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (wyrok NSA z dnia 14 lipca 1998 r., sygn. akt IV SA 1420/96 niepubl.).

Dalej organ odniósł się szczegółowo do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniach. W szczególności wskazał, że mając na uwadze, iż część z nakazanych do wykonania czynności mogła wydawać się zobowiązanym niejasna i niezrozumiała, dlatego postanowił zreformować ich treść, określając również nowy termin ich wykonania. Podniósł, że za bezzasadny uznaje zarzut, że nakazami skarżonej decyzji organu pierwszej instancji zostały objęte niewłaściwe strony prowadzonego postępowania. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że nieruchomość zlokalizowana na działce nr [...] w miejscowości S., gmina N., w tym położony na w/w działce budynek mieszkalny o nr [...] oraz przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe, stanowią współwłasność T. i J. S. oraz M. B. Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że w razie współwłasności obiektu budowlanego obowiązek utrzymania tego obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym ciąży na wszystkich współwłaścicielach łącznie lub na zarządcy. Nie można obciążyć tym obowiązkiem jednego ze współwłaścicieli nawet wówczas gdyby tylko on ponosił winę za zaistniały stan rzeczy. Wydając decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 powyższej ustawy organ nadzoru budowlanego nie kieruje się również wielkością udziałów we współwłasności. Wszelkie zaś spory pomiędzy współwłaścicielami wynikłe na tym tle łącznie z problemem rozliczenia związanych z tym kosztów nie należą do administracyjnej drogi postępowania i podlegają kognicji sądów powszechnych - co oznacza, że bez znaczenia jest fakt, iż przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe użytkuje wyłącznie M. B. Dla ostatecznego rozstrzygnięcia nie ma także znaczenia, kto doprowadził do powstania nieprawidłowości jego stanu technicznego.

Organ drugiej instancji za bezzasadny uznał również zarzut, dotyczący tego, iż organ pierwszej instancji winien nakazać likwidację lub "wyłączenie z eksploatacji" przedmiotowego szamba, ze względu na brzmienie § 34 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wskazując, że zgodnie z § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia, jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2. Nie ma w nim zatem mowy by stosować przepisy rozporządzenia do oceny eksploatacji, czy też utrzymania, użytkowania lub likwidacji obiektów już istniejących, w niniejszym przypadku przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe.

Wskazał, że rozstrzygnięcie kwestii nakazania M. B. przyłączenia użytkowanych przez nią pomieszczeń do istniejącej na działce nr [...] w miejscowości S. sieci kanalizacji sanitarnej nie leży w kompetencjach organów nadzoru budowlanego, ani nie należy do niniejszego postępowania. Wskazał dalej, że nie jest przedmiotem niniejszego postępowania badanie legalności istnienia ani też stanu technicznego instalacji wodociągowej, zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe.

Organ wskazał, że za zasadne uznał zarzuty dotyczące nieustalenia przez organ pierwszej instancji "kompletnego stanu technicznego szamba" i w związku z tym nakazał PINB w Miechowie uzupełnienie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, a następnie zreformował skarżoną decyzję, tak aby obowiązki nią nałożone były jasne i jednoznaczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. B. wskazała na:

1. błędne zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo Budowlane, nie zastosowanie całego art. 66 ust. 1 powyższej ustawy, brak podjęcia decyzji zakazu użytkowania stwierdzonego nieszczelnego obiektu budowlanego - szamba, bezpośrednio zagrażającemu środowisku, życiu i zdrowiu ludzi;

2. wydanie skarżonej decyzji bez wcześniejszego rozpoznania pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Miechowie z dnia [...] grudnia 2010 r., [...] kwietnia 2011 r. oraz [...] sierpnia 2011 r., skierowanego do Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice i braku podjęcia działań przez Burmistrza na bezprawnie pozostawione szambo, które mają bezpośredni niekorzystny wpływ na prowadzone postępowanie i wydaną skarżoną decyzję;

3. stwierdzenia przez sąd przewlekłości postępowania, które trwa ponad 8 lat, oraz nie rozpoznania sedna sprawy w zakresie wniosku skarżącej z dnia 15 października 2008 r., 26 lutego 2010 r., 22 września 2011 r., które mają bezpośredni wpływ na wydaną skarżoną decyzję;

4. naruszenie art. 104 kpa, art. 7 i 77 kpa oraz art. 75 kpa i art. 80 kpa oraz brak wydania ostatecznej merytorycznej decyzji nakazania zasypania szamba, jeżeli przed wszczętym postępowaniem nieruchomość nr [...] została podłączona do sieci kanalizacyjnej protokołem odbioru technicznego kwietnia 2005 r.

Uczestnicy postępowania T. i J. S. w piśmie z dnia 26 listopada 2013 r. wnieśli o uchylenie decyzji i podnieśli, że wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Na rozprawie w dniu 15 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącej złożył pismo w sprawie - załącznik do protokołu rozprawy, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji, cofnął wniosek o stwierdzenie przewlekłości postępowania zawarty w pkt. 3 skargi. Podkreślił, że nieruchomość stanowiąca współwłasność skarżącej została przyłączona do sieci kanalizacyjnej wbrew warunkom technicznym przyłącza. Podłączenia dokonali bowiem pozostali współwłaściciele nieruchomości T. i J. S. w taki sposób, aby część nieruchomości zajmowana przez skarżącą znalazła się poza wewnętrzną siecią kanalizacyjną przyłączoną do gminnej sieci kanalizacyjnej. Jest to przyczyna, dla której skarżąca jest zmuszona korzystać z szamba. Zbiornik na nieczystości choć stanowi samodzielną całość, samoistnie nie może funkcjonować, skoro jest częścią składową instalacji służącej do odprowadzania z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych. Tym samym przedmiotem postępowania winien być nie zbiornik, ale cała wskazana wyżej instalacja kanalizacyjna w nieruchomości, tylko bowiem ona stanowi samodzielną całość, będącą obiektem budowlanym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 854/13 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej: ppsa, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest tylko i wyłącznie kwestia stanu technicznego zbiornika bezodpływowego posadowionego na działce stanowiącej współwłasność skarżącej położonej w miejscowości Staniątki, rozważana w kontekście art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2013 poz. 1409). Nie mogą być natomiast przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie wszystkie aspekty prawne i faktyczne związane z szeroko rozumianym sposobem odprowadzania ścieków z nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej, choć - jak podkreślono - Sąd ma świadomość, że dla skarżącej jest to w istocie jeden problem.

W sprawie materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w kontrolowanym postępowaniu stanowił art. 66 ustawy Prawo budowlane, który nakłada na właściwy organ obowiązek wydania decyzji nakazującej usunięcie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego. Organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do działania w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia.

Sąd wskazał, że art. 66 odnosi się do "obiektu budowlanego". Zgodnie z art. 3 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane, przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi; budowlę stanowiącą całość techniczno - użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami; obiekt małej architektury. Zbiorniki (zatem również zbiorniki na nieczystości płynne) zdefiniowane zostały w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane jako budowla, a więc obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury. Natomiast w myśl art. 3 pkt 9 powyższej urządzeniem budowlanym jest urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym urządzenia służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków. Zatem przyłącza kanalizacyjne czy też wewnętrzna instalacja kanalizacyjna są urządzeniami, o jakich mowa w art. 3 pkt 9 powyższej ustawy. Innymi słowy zbiornik na nieczystości płynne jest obiektem budowlanym (taki pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 29 września 2006 r. sygn. II OSK 1155/05) a tym samym, może być prowadzone postępowanie w trybie art. 66 ustawy prawo budowlane wobec samodzielnego obiektu budowlanego jakim jest bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe.

W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że przepis art. 66 ustawy Prawo budowlane służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania obiektu, które najczęściej (choć niewyłącznie) są wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego. Przepis ten precyzuje ustawowy obowiązek właściciela nieruchomości wynikający z art. 61 powołanej ustawy, zgodnie z którym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Art. 66 pozwala organom nadzoru budowlanego egzekwować wykonanie zaniechanych obowiązków właścicieli lub zarządców obiektów poprzez nakazanie w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Organ wydając decyzję na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane nie bada przyczyn, z powodu których obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, nie ustala, kto ponosi odpowiedzialność za doprowadzenie obiektu do stanu niezgodnego z przepisami. Dla wydania decyzji w tym trybie wystarczające jest ustalenie, że stan obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów. Zakres nałożonych obowiązków zależy natomiast od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości.

Zdaniem Sądu wbrew twierdzeniom skarżącej nie zachodzą w sprawie przesłanki, które uprawniałyby organ do wydania zakazu użytkowania obiektu budowlanego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Jest to drastyczny i dolegliwy środek prawny, który nie może być stosowany bez stwierdzenia zaistnienia poważnych przesłanek, w szczególności wystąpienia okoliczności stwarzających zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Jest to zakaz doraźny, który obowiązuje do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości przez obowiązanych. W niniejszej sprawie szambo niewątpliwie jest w niewłaściwym stanie technicznym, jednakże nie jest to stan tego rodzaju, żeby powodował przytoczone wyżej, najpoważniejsze zagrożenia.

W ocenie Sądu ustalenia organu pierwszej instancji, uzupełnione dowodami przeprowadzonymi przez organ drugiej instancji jednoznacznie potwierdzają, że przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe znajduje się w złym stanie technicznym (między innymi jest nieszczelny), który uzasadniał stwierdzenie, iż w stosunku do tego budynku zostały spełnione przesłanki określone w art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Dlatego sama zasadność wydanego nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości nie może budzić wątpliwości.

Sąd podkreślił, że decyzja wydana na podstawie powyższego przepisu, musi być skierowana do właściciela lub zarządcy nieruchomości, a w razie ich wielości - do wszystkich podmiotów zobowiązanych łącznie. Nie zmienia tego fakt podziału budynku do użytkowania pomiędzy współwłaścicielami: M. B. oraz T. i J. S. (co ma miejsce w niniejszej sprawie). Dopóki nieruchomość i znajdujący się na niej budynek stanowią współwłasność w częściach ułamkowych, nakazy z art. 66 ustawy Prawo budowlane muszą zostać kierowane do wszystkich współwłaścicieli. Nieporozumienia pomiędzy współwłaścicielami czy też ewentualne rozliczenia pomiędzy nimi, nie mają znaczenia dla oceny prawidłowości nałożonego obowiązku. Problem rozliczeń pomiędzy współwłaścicielami należy do sfery wzajemnych relacji pomiędzy współwłaścicielami, rozstrzyganymi - w razie sporu - przez sądy powszechne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącej M. B., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:

1. naruszenie przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe określenie granic sprawy, polegające na uznaniu, jakoby mieściło się w nich wyłącznie badanie stanu technicznego zbiornika bezodpływowego, nie zaś wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej nieruchomości;

2. naruszenie przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 151 ppsa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanych z naruszeniem art. 7 i art. 77 kpa w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane polegające na błędnym ustaleniu jakoby obiektem budowlanym wymagającym interwencji organu nadzoru budowlanego miał być zbiornik na nieczystości ciekłe pozostający w nieodpowiednim stanie technicznym, podczas gdy w istocie obiektem jest wewnętrzna instalacja kanalizacyjna w nieruchomości, która zagraża bezpieczeństwu środowiska wskutek tego, iż została ona wykonana wbrew warunkom technicznym;

3. naruszenie przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 151 ppsa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane skutkującym bezpodstawnym zobowiązaniem skarżącej do doprowadzenia zbiornika na nieczystości ciekłe do właściwego stanu technicznego, podczas gdy należało zobowiązać pozostałych współwłaścicieli nieruchomości do usunięcia nieprawidłowości, jakich dopuścili się przy realizacji wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej w nieruchomości.

Podsumowując rozważania zawarte w skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wskazał, że zaskarżone orzeczenie nie może się ostać, co jednoznacznie wskazuje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej podniósł, że nieruchomość będąca przedmiotem współwłasności skarżącej została podłączona do sieci kanalizacyjnej wbrew warunkom technicznym przyłącza, czego dokonali pozostali współwłaściciele nieruchomości budując wewnętrzną instalację kanalizacyjną w taki sposób aby część nieruchomości zajmowana przez skarżącą znalazła się poza wewnętrzną siecią kanalizacyjną przyłączoną do gminnej sieci kanalizacyjnej. Wskutek tego zabiegu skarżąca zmuszona jest do używania zbiornika na nieczystości ciekłe.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej zbiornik na nieczystości, choć stanowiący samodzielną całość, samoistnie funkcjonować nie może, skoro jest w istocie częścią składową instalacji służącej do odprowadzania z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych. Tym samym przedmiotem postępowania winien być nie zbiornik, a cała instalacja kanalizacyjna w nieruchomości. Taki obiekt budowlany został wykonany wbrew ustalonym warunkom technicznym, wskutek czego stary zbiornik jest nadal używany, choć winien był ulec likwidacji. Tak interwencja musi zaś być skierowana do tych osób, które obiekt wzniosły - a więc wyłącznie do T. S. i J. S. Skarżąca twierdziła w postępowaniu administracyjnym, że jej żądanie zmierza do usunięcia skutków niezgodnego z prawem wykonania wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej nieruchomości, a organ zawęził rozpoznanie sprawy do jednej części składowej.

W piśmie procesowym z dnia 1 kwietnia 2014 r. uczestnicy postępowania złożyli odpowiedź na skargę, wnosząc o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 854/13.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W sprawie niekwestionowany jest zły stan techniczny zbiornika na nieczystości ciekłe przy budynku mieszkalnym nr [...] w S., stanowiącym współwłasność T. i J. S. oraz M. B. Stosownie do treści art. 61 pkt 1 ustawy Prawo budowlane właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami o których mowa w art. 5 ust 2. powyższej ustawy tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymogami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych. Natomiast zgodnie z art. 66 ust. 1 i 2 powyższej ustawy w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Jak trafnie stwierdził Sąd I instancji konstrukcja przepisów zawartych w art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wskazuje, iż decyzje podejmowane na ich podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych w treści ust. 1, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, ale zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Art. 66 ustawy Prawo budowlane znajduje się w Rozdziale 6 wymienionej ustawy zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Przez pojęcie "utrzymanie" należy rozumieć zachowanie w dobrej sprawności, zachowanie w stanie niezmienionym, niepogorszonym, należytym. Przepis ten służy usunięciu nieprawidłowości (nieodpowiedniego stanu technicznego) powstałych w trakcie użytkowania obiektu, które są z reguły wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. W przypadku złego stanu obiektu budowlanego art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane zezwala wyłącznie na doprowadzenie obiektu do odpowiedniego stanu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2191/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ze względu na realną możliwość wykonania obowiązków nałożonych na właścicieli obiektu będącego w nieodpowiednim stanie technicznym, wydana na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane decyzja powinna uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w sposób i w zakresie określonym w stosownej ekspertyzie technicznej oraz na podstawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących warunków użytkowania obiektów. W rozpoznawanej sprawie zakres robót budowlanych został określony w oparciu o wnioski i zalecenia wskazane w protokole z dnia 16 października 2011 r. "Protokół z przeprowadzenia okresowej kontroli technicznej pięcioletniej obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego na nieruchomości w miejscowości S., gmina N." w części dotyczącej zbiornika na nieczystości ciekłe oraz "Protokole stanowiącym uzupełnienie w formie aneksu do protokołu z dnia 18 października 2011 r."

Słusznie uznał Sąd I instancji, że decyzja wydana na podstawie powyższego przepisu musi być skierowana do właściciela lub zarządcy nieruchomości. Z treści art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wynika bowiem, że nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, o jakich mowa w tym przepisie nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, gdyż tylko na nich ciążą obowiązki określone w art. 61 ust. 1 tej ustawy. Ich wyegzekwowanie w żadnej mierze nie jest uzależnione od konieczności badania zakresu przysługującego im prawa. Organy administracyjne nie są bowiem właściwe do dokonywania wzajemnych rozliczeń pomiędzy współwłaścicielami i nie rozstrzygają tych kwestii decyzjami administracyjnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 637/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie jest również uzasadniony pogląd skargi kasacyjnej, sprowadzający się w istocie do zarzucenia Sądowi pierwszej instancji rozpoznającemu sprawę, iż niewłaściwie określił granice sprawy poprzez orzekanie wyłącznie w kwestii badania stanu technicznego zbiornika bezodpływowego, nie zaś wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej nieruchomości. Przepis art. 66 ustawy Prawo budowlane umożliwia wszczęcie i prowadzenie postępowania, a następnie wydanie decyzji w stosunku do konkretnego obiektu budowlanego, który nie odpowiada wymaganiom określonym w tym przepisie. Jeśli więc, jak w rozpoznawanej sprawie, przedmiotem postępowania był zbiornik na nieczystości, który według poczynionych przez organy administracyjne ustaleń, był w nieodpowiednim stanie technicznym, a przy tym użytkowany był w sposób zagrażający środowisku, to wydana na podstawie art. 66 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane decyzja nakazująca usunięcie tych nieprawidłowości mogła mieć za przedmiot wyłącznie ten obiekt, gdyż stanowił on przedmiot tego postępowania.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł, jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 ppsa. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć w wojewódzkim sądzie administracyjnym stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.