Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 525/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 1, 6, 13, 14
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras Olga Żurawska-Matusiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w S. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w S. do rozpatrzenia wniosku skarżącego K. G. z dnia [...] sierpnia 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w S. na rzecz skarżącego K. G. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 28 stycznia 2015 r. K. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia [...] sierpnia 2014 r. Zarzucając organowi naruszenie art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U.

z 2014 r., poz. 782 ze zm. – dalej jako u.d.i.p.), poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie wskutek przyjęcia, że data urodzin i miejsce zamieszkania sędziego nie stanowi informacji publicznej oraz art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p., poprzez ich niezastosowanie pomimo, że objęte żądaniem wniosku dane stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p., pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1) zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, 2) stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg. norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wskazał, iż pismem z dnie [...] sierpnia 2014 r. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (w formie e-maila) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów tego sądu z rozbiciem na poszczególne wydziały. W odpowiedzi na powyższe organ podał listę sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym w [...] i wiek sędziów oraz wskazał, iż daty urodzenia i miejscowość zamieszkania nie stanowią informacji publicznej.

Strona skarżąca, powołując się na treść art. art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p. oraz art. 61 § 1 pkt 5, art. 69 § 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) stwierdziła, iż informacja o dacie urodzenia sędziego (dniu, miesiącu i roku) jest informacją mającą związek z pełnieniem funkcji publicznej. Zakreśla ona cezurę czasową pełnienia funkcji sędziego. Trafność powyższego stanowiska została potwierdzona w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroku WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 164/13 i innych). Także dane o miejscowości zamieszkania sędziów sądów powszechnych stanowią informację publiczną. Wynika to wprost z art. 95 powołanej ustawy. Przy czym skarżący żąda udostępnienia informacji publicznej polegającej na wskazaniu miejscowości zamieszkania sędziów, celem ustalenia, którzy z nich zamieszkują w miejscu pełnienia służby, a którzy poza nią i w jakiej odległości od sądu, a następnie skali wydatków z budżetu państwa na pokrycie kosztów dojazdów sędziów. Dane zaś o miejscowości zamieszkania sędziów mają znaczenie dla kształtowania wiedzy i poglądu o funkcjonowaniu sądu, co pozostaje w związku z wartością, jaką jest jawność i przejrzystość osób sprawujących funkcje publiczne, a także instytucji jaką jest sąd (podobnie wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 935 i inne).

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w [...] wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu pisma procesowego Prezes Sądu Rejonowego w [...] podniósł, iż skarga K. G.jest bezzasadna, z uwagi na niezaistnienie bezczynności organu. Organ, mając na względzie art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek bez zbędnej zwłoki, w terminie niespełna dwóch dni od momentu złożenia zapytania o udzielenie informacji publicznej. Prezes Sądu Rejonowego w [...] podał imiona i nazwiska sędziów Sądu Rejonowego w [...], z rozbiciem na poszczególne wydziały oraz wskazał wiek sędziów. Zdaniem organu, podanie pełnej daty urodzenia sędziego i jego miejsca zamieszkania nie stanowi informacji publicznej, a co za tym idzie brak było podstawy prawnej do udostępnienia takich danych w trybie u.d.i.p. Organ o przyczynach braku udostępniania powyższych informacji powiadomił skarżącego w odpowiedzi na jego wniosek.

Odnosząc się do zarzutów skargi Prezes Sądu Rejonowego w [...] wskazał, iż wiek danej osoby uprawniający ją do powołania do pełnienia funkcji sędziego lub umożliwiający przejście w stan spoczynku może być informacją publiczną. Nie stanowi natomiast informacji publicznej podanie pełnej daty urodzenia i miejsca zamieszkania sędziego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit d u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa wart., 4 ust. 1 (czyli organach władzy publicznej), w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Jeżeli każdy sąd powszechny jest niewątpliwie organem władzy publicznej, to osobami sprawującymi w nich funkcję w zakresie wymiaru sprawiedliwości są sędziowie. Status sędziego określony w art. 178-181 Konstytucji, a rozwinięty w art. 65 i nast. u.s.p., nie uzasadnia niczym nieograniczonej jawności jego danych osobowych (wyłączając zagadnienie tzw. danych wrażliwych z art. 27 u.o.d.o.). W przeciwnym wypadku, jeżeli podanie pełnej daty urodzenia i miejsca zamieszkania każdego sędziego wymienionego z imienia i nazwiska jest informacją publiczną, gdyż ma się mieścić w wymogach ustawowych np. z art. 61 § 1 i art. 95 § 1 u.s.p., to konsekwentnie - na podstawie art. 61 § 1 pkt 1 i 2 u.s.p. taką informacją jest nie tylko posiadanie obywatelstwa polskiego, czy korzystanie z pełni praw cywilnych i obywatelskich przez sędziego, ale także nieskazitelność charakteru. Wskazana przez skarżącego wykładnia art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wykraczałaby poza granice konstytucyjnego prawa do informacji z art. 61 ust. 1 zdanie 1 Konstytucji, a tym samym naruszałaby konstytucyjną zasadę ochrony praw innych (tu danego sędziego jako osoby fizycznej) z art. 31 ust. 2 zdanie 1 Konstytucji. Dane osobowe sędziego podlegają udostępnieniu tylko, gdy mają związek z pełnieniem funkcji publicznej.

Co zaś się tyczy informacji o miejscowości zamieszkania konkretnego sędziego organ podniósł, że podanie tego typu informacji jest jednoczesnym wskazaniem miejsca zamieszkania bliskich sędziów. W konsekwencji, nieuprawnione jest wnioskowanie, że jeżeli sędzia jest osobą pełniącą funkcję publiczną, to jego miejsce zamieszkania sprowadzone do nazwy konkretnej miejscowości jest informacją publiczną, mającą związek z pełnieniem tej funkcji. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 marca 2006 r. K 17/05 (część 5.3.5) akcentował, że nawet uzasadniona ingerencja w sferę życia prywatnego osoby publicznej, pełniącej funkcje publiczne nie może prowadzić do naruszenia prawa do prywatności osób trzecich, w tym członków jej rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 tej ustawy, kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z kolei z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4a.

Z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji mamy do czynienia w sytuacji, gdy organ milczy wobec wniosku o udzielenie takiej informacji. Nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, natomiast celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do podjęcia przez organ określonego w przepisach działania.

Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z organem, bądź w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem.

Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 ustawy).

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca zawarł w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., z których wynika, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Przy czym art. 6 ustawy konkretyzuje przedmiot informacji publicznej w sposób przykładowy, nie tworząc zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji. Z uwagi na sformułowania tych przepisów, informację publiczną stanowi wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy.

Nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] jako podmiot reprezentujący sąd na zewnątrz, jest organem administrującym i w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest organem władzy publicznej zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, jeśli tylko ją posiada.

W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w [...]. W odniesieniu do tak sformułowanego żądania rację przyznać należy skarżącemu, że według ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych data urodzenia oraz miejscowość, w której zamieszkuje sędzia stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy.

W pierwszej kolejności przywołać trzeba brzmienie art. 10 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, który stanowi, że sądy i trybunały sprawują władzę sądowniczą. Zgodnie zaś z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Sądy, jako organy władzy sądowniczej wydające wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, wykonują zadania w imieniu państwa, którego funkcje realizują. Są to więc organy państwowe powołane do rozpatrywania i rozstrzygania sporów prawnych w imieniu państwa. Sędziowie zaś, jako funkcjonariusze publiczni sprawują w nich funkcję publiczną polegającą na orzekaniu w sprawach należących do właściwości tych sądów na zasadach niezawisłości i bezstronności.

W rozumieniu art. 61 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.), na stanowisko sędziego sądu rejonowego może być powołany ten, kto ukończył 29 lat. Jednakże w myśl art. 69 ww. ustawy, sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 67 roku życia albo z dniem osiągnięcia wieku określonego w § 1a, chyba że nie później niż na sześć miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy Ministrowi Sprawiedliwości wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie (§ 1).

Z przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, że dane odnoszącego się do wieku sędziego, a konkretnie daty jego urodzenia, zakreślają cezurę czasową pełnienia przez niego funkcji sędziego i niewątpliwie mają znaczenie prawne. Decydują o możliwości kandydowania sędziego na stanowisko, jak i ogólnie rzecz biorąc na możliwość bycia sędzią. Wiek sędziego (data jego urodzenia) jest nierozerwalnie związany z tą funkcją i stanowi informację publiczną.

Podobnie rzecz się przedstawia, jeśli chodzi o informację dotyczącą miejscowości, w której zamieszkują sędziowie. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że skarżący domagał się podania miejscowości zamieszkania sędziów, a nie pełnych adresów zamieszkania sędziów. W myśl art. 95 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, sędzia powinien mieszkać w miejscowości będącej siedzibą sądu, w którym pełni służbę (§ 1). Prezes sądu okręgowego w stosunku do sędziego sądu rejonowego oraz sędziego sądu okręgowego, prezes sądu apelacyjnego w stosunku do sędziego tego sądu, a Minister Sprawiedliwości w stosunku do prezesa sądu okręgowego i prezesa sądu apelacyjnego, w uzasadnionych przypadkach, może wyrazić zgodę na zamieszkanie sędziego w innej miejscowości (§ 2). W razie uzyskania zgody, o której mowa w § 2, sędziemu przysługuje zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do siedziby sądu, ustalonych na zasadach obowiązujących przy ustalaniu wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Zwrot kosztów jednak nie przysługuje, jeżeli zmiana miejsca służbowego nastąpiła w wyniku orzeczenia kary dyscyplinarnej wymienionej w art. 109 § 1 pkt 4 oraz orzeczenia sądu dyscyplinarnego o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe ze względu na powagę stanowiska (§ 3).

Z cytowanego wyżej przepisu, którego wykładnia nie budzi wątpliwości, wynika, że informacja o miejscu zamieszkania sędziego, w miejscowości innej niż siedziba sądu, ma związek z pełnieniem funkcji publicznej i nie pozostaje bez wpływu na warunki jej wykonywania, co jest oczywiste, a dojazdy z miejsca zamieszkania do siedziby sądu i z powrotem mogą być niekiedy uciążliwe i czasochłonne. Niewątpliwie dane o miejscowości zamieszkania sędziów mają znaczenie dla kształtowania wiedzy i poglądu o funkcjonowaniu sądu, którego dotyczy żądana informacja, co pozostaje w związku z wartością, jaką jest jawność i przejrzystość funkcjonowania osób sprawujących funkcje publiczne, a także instytucji jaką jest sąd.

W przedmiotowej sprawie do dnia wniesienia skargi Prezes Sądu Rejonowego w [...] nie udostępnił żądanej informacji, nie wydał też decyzji odmawiającej jej udostępnienia ani nie poinformował o braku możliwości udostępnienie informacji w żądanej formie. Dlatego też skarga okazała się usprawiedliwiona, bowiem organ w dniu wniesienia skargi pozostawał bezczynny. To obligowało sąd do wydania rozstrzygnięcia określonego w pkt 1 sentencji wyroku.

Badając przedmiotową skargę sąd miał także na względzie, że art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy doszło do rażącego naruszenia prawa czy też nie. Użycie w zdaniu drugim art. 149 § 1 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu.

Mając powyższe na względzie, zdaniem sądu bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, o czym sąd orzekł w pkt 2 sentencji. Organ pozostawał co prawda w błędnym przekonaniu co do charakteru żądanej informacji, ale nie był bierny wobec wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2014 r., przesyłając skarżącemu wykaz sędziów orzekających w poszczególnych wydziałach sądu i informując o swoim stanowisku co do charakteru żądanej informacji. Orzeczenie w tym zakresie jest również zgodne z wnioskiem skargi.

Na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., sąd zasądził ponadto na rzecz strony skarżącej zwrot poniesionych przezeń kosztów postępowania, o czym orzekł w pkt 3 sentencji.