Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2057/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 744
law: Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych,  jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2018 r. sprawy ze skargi T. S. na uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany nazwy ulic 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 1 ust. 1 pkt 3; 2. zasądza od Gminy W. na rzecz T. S. kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zdanie odrębne - zgłosił sędzia WSA Adam Lipiński


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie zmiany ulic położonych w miejscowości [...] Rada Miejska w [...] (dalej także: "organ"), działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm., dalej także jako: "u.s.g.") w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. z 2016 r., poz. 744 ze zm., dalej także jako: "ustawa dekomunizacyjna"), zmieniła dotychczasowe nazwy ulic, będących drogami publicznymi, położonych w [...]:

- z dotychczasowej ulicy [...] na ulicę [...] (§ 1 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały),

- z dotychczasowej ulicy [...] na ulicę [...] (§ 1 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały),

- z dotychczasowej ulicy [...] na [...] (§ 1 ust. 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały).

Jednocześnie, Rada Miejska w [...] powierzyła wykonanie uchwały Burmistrzowi [...] (§ 2 zaskarżonej uchwały), a także określiła, że uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] i wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia (§ 3 zaskarżonej uchwały).

W piśmie z dnia [...] października 2017 r. T. S. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") - działając za pośrednictwem organu - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Rady Miejskiej w [...] w zakresie § 1 ust. 1 pkt 3 tej uchwały, zmieniającego nazwę ulicy z [...] na [...].

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Rady Miejskiej w [...] w zakresie § 1 ust. 1 pkt 3, a więc w zakresie w którym organ ten dokonał zmiany dotychczasowej nazwy ulicy położonej w [...] z [...] na [...], a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, strona skarżąca podniosła w uzasadnieniu skargi, że organ dokonał nie zmiany nazwy ulicy, ale likwidacji ulicy [...], przyłączając ją do równoległej obwodnicy miejskiej, oddzielonej bardzo szerokim pasem zieleni i bardzo wysokimi drzewami.

Strona skarżąca zauważyła, że mieszkańcy ulicy [...] już w kwietniu 2017 r., po powzięciu informacji o planowanej zmianie nazwy ulicy, przy której mieszkają - podjęli działania mające na celu zaproponowanie Radzie Miejskiej w [...] nowej nazwy ulicy. Skarżąca wskazała, że w związku z tym zostały przeprowadzone konsultacje, w wyniku których pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. mieszkańcy ulicy [...] zwrócili się z wnioskiem o nadanie nowej nazwy ulicy (vide: [...]). Skarżąca podniosła jednocześnie, że na posiedzeniu połączonych komisji w dniu [...] maja 2017 r. przewodnicząca Rady Miejskiej w [...] poparła wniosek mieszkańców, natomiast sprzeciw wyraził Naczelnik Wydziału Zagospodarowania Przestrzennego i Nieruchomości Urzędu Miasta [...], wskazując, że ulica o takiej samej nazwie znajduje się w miejscowości obok.

Skarżąca odnosząc się do historii [...] wskazała, że mieszkańcy spornej ulicy znaleźli wiele osób o takim imieniu i nazwisku. Strona skarżąca zauważyła, że mieszkańcy zdecydowali się zaproponować, aby patronem ulicy została [...], która była postacią niesłychanie zasłużoną, jako nauczycielka i słynna bibliotekarka, harcmistrz ZHP, bliska współpracowniczka harcmistrza [...] (vide: autora książki "[...]"), współautorka biuletynu "[...]".

Skarżąca podniosła, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. mieszkańcy zwrócili się o opinię w tej sprawie do Instytutu Pamięci Narodowej, wnioskując jednocześnie do Rady Miejskiej w [...] o zmianę patrona spornej ulicy, z jednoczesnym pozostawieniem dotychczasowej nazwy tej ulicy.

Skarżąca wskazała, że niestety powyższe wnioski nie zostały jednak rozpatrzone pozytywnie.

Strona skarżącą stwierdziła, że podstawą wniesionej przez nią skargi jest przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca o samorządzie gminnym, zgodnie z treścią którego "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego".

Skarżąca wskazała, iż jako emerytowana nauczycielka aktywnie uczestniczy w życiu społeczności miasta [...]. Strona skarżąca podniosła, iż zmiana nazwy ulicy z [...] na [...], na której skarżąca zamieszkuje, godzi zarówno w interes prawny skarżącej, jak i interes prawny innych mieszkańców tej ulicy.

Ponadto, skarżąca stwierdziła, iż zmiana spornej nazwy ulicy wiąże się z koniecznością załatwienia wielu spraw urzędowych, związanych z obowiązkiem dostosowania dokumentacji do nowego stanu faktycznego, wieloma niedogodnościami oraz koniecznością poświęcenia znaczącej ilości czasu na załatwienie tych spraw.

W związku z powyższym, skarżąca wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 416/17, w którym WSA w Gdańsku uznał, iż skarga uregulowana w art. 101 ust. 1 u.s.g. jest przysługującym podmiotom prawnym środkiem ochrony realnego, własnego interesu prawnego i realnych, własnych uprawnień przed rzeczywistym nielegalnym wkroczeniem w te interesy. Według skarżącej, w przepisie art. 101 ust. 1 u.s.g. legitymacja skargowa została oparta na naruszeniu indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia, co oznacza, że legitymacja do wniesienia takiej skargi do sądu administracyjnego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym rozstrzygnięciem. W tej sytuacji, jak wskazała skarżąca z powołaniem się na powyższy wyrok WSA w Gdańsku, naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, muszą więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego.

Jednocześnie, skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg ulic i placów upamiętniających osoby, organizacje, wydarzenia lub plakaty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące ten ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego uprawniony jest do zmian nazwy ulicy (vide: art. 4 ustawy dekomunizacyjnej).

Skarżąca wskazała, że zgodnie z powyższym przepisem organ jednostki samorządu terytorialnego uprawniony jest do zmiany nazwy ulicy stojącej w sprzeczności z wyżej wymienioną ustawą.

Tymczasem, jak zauważyła skarżąca, w niniejszej sprawie Rada Miejska w [...] zaskarżaną uchwałą dokonała likwidacji odrębności ulicy poprzez nadanie jej nazwy ulicy już istniejącej, umiejscowionej równolegle do ulicy [...].

Wobec powyższego, skarżąca uznała, że sporna uchwała Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w tym zakresie nie została podjęta w granicach ustawowych.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w [...], reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o jej oddalenie w całości.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podniósł, iż w ocenie Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nazwa - ul. [...] ([...]) powinna zostać zmieniona, jako wypełniająca normę prawną wyrażoną w przepisie art. 1 ustawy dekomunizacyjnej.

W związku z powyższym, wskazując na brzmienie art. 6 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej, Rada Miejska w [...] zauważyła, iż właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo związku, o którym mowa w art. 4, zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie wszelkie nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób.

Jednocześnie, wskazując na art. 6 ust. 2 cyt. ustawy, organ podniósł, iż w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze, w którym nadaje nazwę zgodną z art. 1, w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin, o którym mowa w ust. 1.

W tej sytuacji, organ uznał, że Rada Miejska w [...], podejmując zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., wypełniła wskazany powyżej obowiązek nałożony ustawą dekomunizacyjną. W tej sytuacji, zdaniem organu, oznacza to, że wnioski mieszkańców o pozostawienie nazwy ulicy nie mogły zostać uwzględnione.

Odnosząc się do zastrzeżeń strony skarżącej, Rada Miejska w [...] zauważyła, że przepis art. 5 ustawy dekomunizacyjnej stanowi, iż pisma oraz postępowania sądowe i administracyjne w sprawach dotyczących ujawnienia w księgach wieczystych oraz uwzględnienia w rejestrach, ewidencjach i dokumentach urzędowych zmiany nazwy dokonanej na podstawie ustawy są wolne od opłat, a zmiana nazwy dokonana na podstawie ustawy nie ma wpływu na ważność dokumentów zawierających nazwę dotychczasową.

Rada Miejska w [...] podniosła ponadto, że ustawa dekomunizacyjna, nakładając obowiązek zmiany m. in. nazw ulic, pozostawiła swobodę w tym zakresie właściwym organom. Oznacza to, w ocenie organu, że w zakresie nadania nowej nazwy ulicy zastosowanie znajdzie przepis art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że "Do wyłącznej właściwości rady gminy należy: podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych a także wznoszenia pomników".

Ustosunkowując się do proponowanej przez część mieszkańców zmiany nazwy spornej ulicy, organ wskazał, że Rada Miejska w [...] nie przychylając się do wniosku mieszkańców, nie kwestionowała życiorysu i dokonań [...]. Rada Miejska w [...] wskazała jednocześnie, że nie przychyliła się także do wniosku mieszkańców, aby spornej ulicy nadać nazwę "[...]" ze względu na okoliczność, że nazwę taką noszą już ulice w pięciu miejscowościach na terenie gminy [...]. Organ podkreślił, że wprowadzenie kolejnej takiej samej nazwy mogłoby spowodować problemy z doręczaniem korespondencji i trudności z ustaleniem położenia nieruchomości, ze względu na możliwość powielania się takich samych adresów.

Rada Miejska w [...] nie zgodziła się również z zarzutem skarżącej, jakoby sporna uchwała prowadzić miała do likwidacji odrębności ulicy poprzez nadanie jej nazwy ulicy już istniejącej, umiejscowionej równolegle do ul. [...], tj. [...]. W tym miejscu, organ wyjaśnił, że nie ma przeszkód, aby kolejnym ulicom (działkom) nadawać nazwy, które już zostały nadane, jeśli ma to uzasadnienie komunikacyjne i funkcjonalne oraz stanowi najlepsze rozwiązanie dla zachowania ładu przestrzennego.

Podsumowując, Rada Miejska w [...] wskazała, że biorąc pod uwagę wskazane powyżej argumenty, uznać należy, iż podejmując zaskarżoną uchwałę w przedmiocie nazw ulic organ działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Rada Miejska w [...] uznała jednocześnie, że sporna uchwała Nr [...]w przedmiocie zmiany nazw ulic nie wykracza poza kompetencję określoną w art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym, ani nie narusza w żaden sposób interesu prawnego skarżącej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 tej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga T. S. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie zmiany ulic położonych w miejscowości [...], podjęta przez Radę Miejską w [...], w zaskarżonym zakresie § 1 ust. 1 pkt 3, a więc w zakresie, w którym organ ten dokonał zmiany dotychczasowej nazwy ulicy położonej w [...] z [...] na [...] - narusza obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Rada Miejska w [...], podejmując sporną uchwałę nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., dopuściła się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na niewyjaśnienie w uzasadnieniu tej uchwały, dlaczego uznała, że zachodzą przesłanki do zmiany nazwy ulicy [...] położonej w [...], o których mowa w art. 6 ust. 1 w związku z art. 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki.

Tym samym, Sąd uznał, że Rada Miejska w [...], podejmując zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie zmiany ulic położonych w miejscowości [...] - dopuścił się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki, obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie.

Jednocześnie, wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ww. ustawy, nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, nadawane przez jednostki samorządu terytorialnego nie mogą upamiętniać osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących komunizm lub inny ustrój totalitarny, ani w inny sposób takiego ustroju propagować.

Przepis art. 1 ust. 2 ustawy dekomunizacyjnej stanowi, iż za propagujące komunizm uważa się także nazwy odwołujące się do osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących represyjny, autorytarny i niesuwerenny system władzy w Polsce w latach 1944-1989.

W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że dokonując zmiany spornej nazwy ulicy położonej w [...] z powołaniem się na art. 6 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej, to na Radzie Miejskiej w [...], jako organie uprawnionym do wskazanej zmiany, spoczywał obowiązek poczynienia stosownych ustaleń faktycznych, w zakresie niezbędnym do zastosowania przepisu prawa materialnego cyt. ustawy i tym samym merytorycznego załatwienia sprawy.

Niewątpliwie, organ samorządu gminnego, wydając uchwałę w sprawie zmiany ulicy, powinien zbadać sprawę pod określonym kątem, będąc zobligowanym do ustalenia okoliczności uzasadniających merytoryczne rozstrzygnięcie w tym zakresie.

Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie Rady Miejskiej w [...], wydane na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w związku z art. 6 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej, musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

Organ samorządu gminnego powinien w uzasadnieniu zawrzeć umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazać, jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie zaskarżonej uchwały powinno być zatem realne i adekwatne, a nie pozorne.

W uzasadnieniu uchwały, wydanej z odwołaniem się do przepisu art. 6 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej, Rada Miejska w [...] winna zatem zawrzeć dokonaną przez siebie wykładnię art. 1 cyt. ustawy. W szczególności, winna wyjaśnić to, jak w jej mniemaniu należy rozumieć użyte przez ustawodawcę w ustawie dekomunizacyjnej zwroty nawiązujące do symboli komunizmu lub innego ustroju totalitarnego, oraz do propagowania takiego ustroju.

Organ winien także przedstawić własną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w tym odnieść się do opinii IPN - jako ewentualnego istotnego dowodu w sprawie - przez pryzmat dokonanej wykładni stosowanego w sprawie aktu prawnego. Powinien również poczynić własne dodatkowe ustalenia, a przede wszystkim przedstawić własną, przekonującą ocenę co do stwierdzenia, czy faktycznie dotychczasowa nazwa danej budowli, obiektu czy urządzenia użyteczności publicznej odpowiada dyspozycji art. 1 ust. 1 lub 2 ww. ustawy.

Tymczasem, zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie zmiany ulic położonych w miejscowości [...] nie zawiera żadnego uzasadnienia w powyższym zakresie.

Dopiero w odpowiedzi na skargę organ, próbując sanować powyższe uchybienie - wskazał, że w ocenie Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nazwa - ul. [...] ([...]) powinna zostać zmieniona, jako wypełniająca normę prawną wyrażoną w przepisie art. 1 ustawy dekomunizacyjnej.

Pomijając już sam fakt, iż odpowiedź na skargę nie może być tym pismem, w którym organ administracji publicznej uzupełnia brakujące uzasadnianie swojego stanowiska wyrażonego w zaskarżonym akcie, należy dodatkowo wskazać, że Rada Miejska w [...] - uzupełniając ów brak - nie dokonał jednak żadnej własnej oceny, pod kątem spełniania przesłanek, o których mowa w art. 6 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy dekomunizacyjnej.

W tym miejscu, warto jedynie na marginesie zauważyć, że przyjmuje się, że IPN - co do zasady - jest instytucją wyspecjalizowaną w ocenie najnowszej historii Polski i z tego powodu ustawodawca wskazał na tę instytucję, jako uprawnioną do potwierdzania niezgodności dotychczasowych nazw budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, z ustawą dekomunizacyjną. Instytucja ta, na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, jest powołana do szerokiej działalności w zakresie obejmującym wiedzę historyczną, dotyczącą okresu od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r. Zatem potwierdzenie wyrażone w opinii IPN, mającej umocowanie w art. 2 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej, winno mieć charakter oświadczenia wiedzy kompetentnej instytucji i stanowić istotny element materiału dowodowego.

IPN-owi można przypisać rolę quasi biegłego. Na instytucji tej spoczywa zatem olbrzymia odpowiedzialność, za bezstronną, rzeczową i fachową ocenę historii, kształtującą świadomość obywateli Naszego Państwa.

Niemniej, wskazać należy bardzo wyraźnie, iż przedmiotowa opinia, nie ma jednak charakteru wiążącego dla organu samorządu gminnego wydającego rozstrzygnięcie w trybie art. 6 ust. 1 ww. ustawy.

W tej sytuacji, Sąd stwierdził, że sporna uchwała Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., w zaskarżonym zakresie dotyczącym § 1 ust. 1 pkt 3 tej uchwały, została wydana z naruszeniem art. 6 ust. 2 w zw. z art. 1 ustawy dekomunizacyjnej.

Sąd uznał, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w [...] nie zawiera żadnego uzasadnienia, w którym organ ten odniósłby się do meritum sprawy. W szczególności organ w uchwale nie wyjaśnił, jak - w jego ocenie - należy rozumieć użyte przez ustawodawcę w ustawie dekomunizacyjnej zwroty dotyczące symboli komunizmu lub innego ustroju totalitarnego czy dotyczące propagowania takiego ustroju. Nie dokonał również historycznej analizy zakwestionowanego patrona ulicy, przez pryzmat dokonanej wykładni omawianego aktu prawnego.

Z powyższej uchwały w żaden sposób nie można więc wywnioskować tego, z jakich powodów i w oparciu o jakie przesłanki Rada Miejska w [...] uznała, że konkretna nazwa ulicy, jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy. Ma to tym większe znaczenie, że w kontrolowanej sprawie, w sytuacji braku jakiejkolwiek argumentacji na poparcie stanowiska organu, że konkretna nazwa ulicy jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy, sąd administracyjny nie jest w stanie dokonać prawidłowej oceny prawidłowości wydanej uchwały.

Jak wynika z powyższego, Rada Miejska w [...] nie dokonała w żaden sposób wykładni aktu prawnego, który zastosowała, a w szczególności nie wyjaśniła, jak w jej mniemaniu należy rozumieć użyte przez ustawodawcę w omawianym akcie prawnym sformułowania nawiązujące do symboli komunizmu lub innego ustroju totalitarnego, oraz do materii propagowania takiego ustroju. Organ nie wyjaśnił, z jakich względów uznał, że nazwa ta spełnia przesłanki z art. 1 ustawy dekomunizacyjnej, a w konsekwencji, że wymaga zmiany w trybie art. 6 ust. 1 cyt. ustawy. Nie wypowiedział się także, czy - a jeśli tak - to z jakich powodów podziela stanowisko IPN w przedmiotowym zakresie. Nie dokonał zatem jakiejkolwiek oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Podkreślić należy, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, tj. w sytuacji, gdy pogląd IPN również nie spełnia przesłanek opinii, w rozumieniu art. 6 ust. 3 ustawy, bowiem nie zwiera żadnej argumentacji na poparcie stwierdzenia o niezgodności kwestionowanej przez organ nazwy z art. 1 ustawy, to na organie samorządu gminnego spoczywał obowiązek dochowania tym większej staranności w zakresie dokonania oceny historycznej tej nazwy i wykazania, ze zachodzą przesłanki do jej zmiany w świetle art. 1 ustawy.

Przedmiotowe zaś uchybienie organu powyższemu obowiązkowi, prowadzi do wniosku, że uchwała przestaje być czytelna, jasna i poprzez to nie spełnia jednego z kluczowych celów, jaki winien leżeć u podstaw każdego rozstrzygnięcia organów administracji, tj. zasady przekonywania obywateli.

Powyższe zaniechanie poczynienia wyczerpujących ustaleń faktycznych, w tym podania źródła przytoczonych informacji, a w szczególności zaniechanie oceny zamieszczonych informacji, stanowi o naruszeniu art. 6 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy dekomunizacyjnej. Naruszenie to skutkować zaś musiało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie § 1 ust. 1 pkt 3 tej uchwały, w której organ dokonał zmiany nazwy ulicy z [...] na [...].

Wskazać w tym miejscu należy, że sporna uchwała winna czynić zadość postulatom ścisłości, precyzyjności, dokładności oraz kompletności argumentacji. Nie można bowiem domniemywać zarówno motywów, jakimi kierował się organ przy rozstrzyganiu, jak i przyjętej wykładni zastosowanych przepisów.

Podkreślić także należy, że zawarcie w spornej uchwale Rady Miejskiej w [...] prawidłowo sporządzonego i wyczerpującego uzasadnienia, decyduje w istocie o możliwości oceny tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie umożliwia sądowi administracyjnemu kontrolę jego legalności, tj. zbadanie, czy uchwała - biorąc pod uwagę jej treść - może pozostać w obrocie prawnym. Nie jest natomiast rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu samorządu gminnego w wykonywaniu tego obowiązku, w szczególności poprzez uzupełnianie niezbędnych rozważań lub ocen, czy też poprzez tłumaczenie niejasnych lub niepełnych rozważań. Przesłanki działania organu muszą być wyrażone wprost i nie mogą być przedmiotem domniemań, czy też domysłów.

W realiach niniejszej sprawy nieuprawnionym by było domaganie się od Sądu niezauważenia uchybień skarżonego aktu i wyręczenia Rady Miejskiej w [...] w dokonaniu zarówno wykładni przepisów ustawy dekomunizacyjnej, jak również w dokonaniu wyczerpującej i całościowej oceny postaci, faktów historycznych, czy organizacji dotychczasowego patrona ulicy.

Podkreślić należy, że ustawodawca, w ten bowiem sposób ukształtował ustrojową pozycję sądu administracyjnego, iż ograniczył jego uprawnienia, do badania wyłącznie samej poprawności rozstrzygnięć organu, uniemożliwiając faktycznie zastępowanie organu w merytorycznym rozpoznaniu sprawy.

W szczególności prawodawca nie wyposażył sądu administracyjnego w stosowne instrumentarium procesowe umożliwiające ocenę meritum sprawy administracyjnej, jak np. możliwość korzystania z opinii biegłych sądowych, czy możliwość przesłuchiwania świadków. Sąd nie mógł więc na obecnym etapie postępowania, przy niepełnym materiale dowodowym zgromadzonym przez organ i wobec braku uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, wypowiadać się co do merytorycznej poprawności badanego aktu.

Biorąc pod uwagę powyższe wywody, wyjaśnić także należało, że wynikającym z całkowitego niezrozumienia pozycji ustrojowej sądów administracyjnych, będących tzw. sądami prawa, w odróżnieniu od sądów powszechnych określanych powszechnie sądami faktów - jest oczekiwanie, by sąd administracyjny - konkretne okoliczności o charakterze historycznym - traktował jako pewnego rodzaju swoiste "notorium". Takiego obowiązku a nawet uprawnienia nie sposób skutecznie wywieść ani z przepisów prawa ani z zasad logicznego rozumowania.

Niezależnie zaś od powyższego, warto zauważyć również to, że o "notoriach" można mówić wyłącznie w odniesieniu do oczywistych i niespornych faktów, dotyczących np. praw fizyki, chemii, matematyki, geograficznego usytuowania określonych obiektów, autorstwa konkretnych dzieł artystycznych, itp. W sytuacji zaś, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdy Rada Miejska w [...], wydając zaskarżoną uchwałę, musiał dokonać oceny patrona ulicy, w tym organizacji przez pryzmat własnej wykładni ustawy dekomunizacyjnej, to traktowanie wyników tej oceny na zasadach swoistego notorium, stanowiłoby poważne nadużycie.

Obowiązkiem Sądu było jedynie dokonanie oceny legalności zaskarżonej uchwały w oparciu o przepisy ustawy dekomunizacyjnej. Ocena ta, biorąc pod uwagę stwierdzone i opisane w niniejszym uzasadnieniu uchybienia organu, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, musiała skutkować uchyleniem zaskarżonej uchwały.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. - orzekł, jak sentencji wyroku.

Orzekając jednocześnie w kwestii kosztów postępowania sądowego, Sąd rozstrzygnął w tym zakresie na podstawie przepisów art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a.