Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 627/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 152 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1409
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm.).
article: art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 18, art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1629
law: Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją  przedsiębiorstw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżona decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] r. nr [...] orzekającą o uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] r. o uznaniu z dniem 13 stycznia 2020 r. B. N. (dalej określaną jako strona lub skarżąca) za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 13 stycznia 2020 r. na okres 365 dni, w wysokości 120% kwoty zasiłku podstawowego oraz na zasadach określonych ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i jednocześnie orzekająca o odmowie uznania z dniem 13 stycznia 2020 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 13 stycznia 2020 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana w ramach wznowionego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm, dalej określanego skrótem K.p.a.), art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a) i b) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1482 z późn. zm., dalej określanej jako ustawa o promocji zatrudnienia). Za podstawę wznowienia postępowania i w konsekwencji wydania decyzji ostatecznie odmawiającej uznania strony za osobę bezrobotną był ujawniony fakt pełnienia przez nią funkcji zarządcy sukcesyjnego. Co, w ocenie organu pierwszej instancji, oznaczało, ze nie jest ona zdolna do podjęcia zatrudnienia.

W odwołaniu strona domagała się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i uznania jej za osobę bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Bowiem pełnieni przez nią funkcji zarządcy sukcesyjnego nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy ustalił, że w dniu 13 stycznia 2020 r. strona zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. W oparciu o przedłożone przez nią dokumenty oraz złożone oświadczenia, organ pierwszej instancji ustalił, że spełnia ona warunki do nabycia statusu bezrobotnego w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, jak również spełnia przesłanki do przyznania prawa do zasiłku określone w art. 71 ust. 1 i 2 ww. ustawy. Wobec czego decyzją z [...] r. Prezydent Miasta R. Orzekł o uznaniu jej wydania decyzji za osobę bezrobotną i przyznał prawo do zasiłku dla bezrobotnych od tego dnia na okres 365 dni, w wysokości 120% kwoty zasiłku podstawowego, na zasadach określonych ww. ustawą.

W dniu 5 czerwca organ pierwszej instancji wygenerował wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (CEIDG), na podstawie którego ustalono, że w dniu 21 grudnia 2019 r. strona została ustanowiona zarządcą sukcesyjnym firmy A w spadku (data zgonu przedsiębiorcy: [...] r.).

W oparciu o tę ujawnioną okoliczność organ pierwszej instancji postanowieniem z 8 czerwca 2020 r. wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowanie zakończone wyżej opisaną decyzją z [...] r. Następnie decyzją z [...] r. nr [...] orzekł o uchyleniu swojej decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] r. o uznaniu z dniem 13 stycznia 2020 r. stronę za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych i orzekł o odmowie uznania strony z dniem 13 stycznia 2020 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 13 stycznia 2020 r.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż pełnienie przez stronę funkcji zarządcy sukcesyjnego stanowi przeszkodę w uznaniu za osobę bezrobotną, a tym samym przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych w związku z rejestracją w Powiatowym Urzędzie Pracy. Okoliczność pełnienia przez nią funkcji zarządcy sukcesyjnego firmy A w spadku wynika z zapisów znajdujących się w CEIDG i nie jest sporna w sprawie.

Istotnym elementem definicji bezrobotnego wyrażonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia jest "gotowość do podjęcia pracy". W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 01.03.2017 r. sygn. akt I OSK 3283/15 (opublikowany w internetowej Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych) wskazano, że warunek ten musi być spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z tego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Kierując się zasadami wykładni językowej, celowościowej i systemowej, nie można jednak tego pojęcia utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co należy rozumieć jako rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych.

Dalej stwierdził, że obowiązki zarządcy sukcesyjnego reguluje ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1629 z póżn. zm.). Zgodnie z art. 18 ww. ustawy zarząd sukcesyjny obejmuje zobowiązanie do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku oraz umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa w spadku. Status prawny zarządcy sukcesyjnego określa art. 21 ww. ustawy, który w ust. 1 wskazuje, że zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym, na rachunek właściciela przedsiębiorstwa w spadku. Art. 29 ww. ustawy stanowi ponadto, że od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku. Nie można również pominąć, że zgodnie z art. 31 ust. 2 ww. ustawy, w okresie od chwili śmierci przedsiębiorcy do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego uprawnienia i obowiązki pracodawcy wykonuje zarządca sukcesyjny.

Mając na uwadze powyższe regulacje prawne organ odwoławczy uznał, że w przypadku pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności są wykonywane odpłatnie, lecz to, że na osobie pełniącej omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą być wykonywane, co do zasady osobiście. W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy funkcję zarządcy sukcesyjnego w jednym czasie może bowiem pełnić tylko jedna osoba. Co więcej, zgodnie z art. 19 ust. 1 i 2 ww. ustawy zarząd sukcesyjny nie może być przeniesiony. Zarządca sukcesyjny może jedynie ustanowić pełnomocnika do poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności. Nie można także pominąć treści art. 33 ust. 2 ww. ustawy, który stanowi, że zarządca sukcesyjny ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków.

W konsekwencji uznał, że pełnienie funkcji zarządcy sukcesyjnego, w ocenie organu odwoławczego, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych warunków uzyskania statusu osoby bezrobotnej.

Odnosząc się do argumentu odwołującej, która porównuje pełnienie funkcji zarządcy sukcesyjnego do prowadzącego działalność gospodarczą właściciela firmy i możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia na pełny etat w innej firmie podkreślenia wymaga, że prowadzenie działalności gospodarczej co do zasady także stanowi przesłankę uniemożliwiającą nabycie statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ww. ustawy bezrobotnym może być osoba, która nie złożyła wniosku o wpis do CEIDG albo po złożeniu wniosku o wpis zgłosiła do CEIDG wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do CEIDG, dnia podjęcia działalności gospodarczej.

W skardze skierowanej do sadu administracyjnego skarżąca strona domagała się uchylenia decyzji Wojewody [...] i uznania jej za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. W jej ocenie sprawowanie przez nią funkcji zarządcy sukcesyjnego i związane z tym obowiązki nie wykluczają możliwości podjęcia przez nią pracy zarobkowej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustalił i zważył co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej określanej skrótem P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne. Zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast jeśli nie stwierdzi naruszenia prawa, na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddala.

Dalej należy zauważyć, że Przewodniczący Wydziału III tut. Sądu, powołując się na art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 374 ze zm., dalej uCOVID-19) oraz rozporządzanie nr 31 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 października 2020 r, w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach dalszych działań profilaktycznych przeciwdziałających rozprzestrzeniania się wirusa SARScoV-2, skierował sprawę na posiedzenie niejawne, z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym, strony postępowania zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi. Ponadto pouczono strony, że mają prawo w terminie 5 dni od daty otrzymania zawiadomienia do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej.

Zdaniem Sądu, uwzględniając zasadę jawności posiedzeń sądowych (art. 10 P.p.s.a.) i regułę rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych w formie rozprawy (art. 90 § 1 P.p.s.a.), przy jednoczesnym zastrzeżeniu wyjątku od nich, gdy przewiduje to "przepis szczególny", przy odpowiednim zastosowaniu rozwiązań przewidzianych w art. 15zzs4 ust. 2 i 3 uCOVID-19, za dopuszczalne uznano rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Bowiem z powołanych przepisów wynika odpowiednio, że: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących" (ust. 2) oraz "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów" (ust. 3). Należy mieć na względzie, że w pierwotnej wersji uCOVID-19 zamieszczono przepis art. 15 zzs ust. 6, z którego treści wynikało, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 "nie przeprowadza się rozpraw ani posiedzeń jawnych", z wyjątkiem rozpraw i posiedzeń jawnych w sprawach określonych w art. 14a ust. 4 i 5 tej ustawy, określonych mianem "pilnych". Uchylenie przepisów art. 14a i art. 15zzs uCOVID-19 nastąpiło jednocześnie z dodaniem do tej ustawy m. in. przywołanych uprzednio regulacji zawartych w jej art. 15 zzs4 ust. 2 i 3. Sens takiego działania ustawodawcy sprowadza się zatem do tego, że istniejący stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 (co jest okolicznością notoryjną) nie stanowi aktualnie przeszkody m. in. do działania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym.

Przechodząc do meritum sprawy, a zatem do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należało mieć przede wszystkim na uwadze to, że została ona wydana w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu postępowania administracyjnego z urzędu.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją podjęto, było dotknięte wadliwością. Skoro instytucja ta stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wadliwość ta musi mieć charakter kwalifikowany, a jej rodzaje zostały wyczerpująco wyliczone w przepisach prawa procesowego.

W postępowaniu zwykłym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Natomiast w postępowaniu nadzwyczajnym przedmiotem postępowania jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym w granicach zakreślonych podstawą wznowieniową. Postępowanie to ma własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym.

Powołany jako podstawa prawna wznowienia postępowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 5 .p.a. określa, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W ocenie Sądu, organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły, że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa w postaci nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dniu wydania decyzji ostatecznej, jaką był fakt ustanowienia skarżącej jeszcze w grudniu 2019 r. zarządcą sukcesyjnym. Co uzasadniało nie tylko wznowienie postępowania administracyjnego, ale także wydanie decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.

W realiach analizowanej sprawy kluczową kwestią jest właściwa interpretacja ustawowej definicji osoby bezrobotnej zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia. Zgodnie z tym przepisem za bezrobotnego uważa się osobę, osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli: nie ukończyła 60 lat – kobieta, nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych.

Wykładnia celowościowa definicji osoby bezrobotnej zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia wskazuje, że celem ustawodawcy było uznanie za bezrobotnego osoby, która nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. O braku statusu osoby bezrobotnej nie przesądza np. sam fakt zawarcia przez nią jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej w dacie rejestracji w urzędzie pracy lecz tylko to czy na podstawie takiej umowy wykonuje ona pracę lub świadczy usługi co tym samym koliduje ze zdolnością i gotowością do podjęcia pracy. Ważnym elementem, definicji osoby bezrobotnej jest pozostawanie w pełnej i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Przez pojęcie "zdolność do podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy" należy rozumieć sytuację, iż konkretna osoba może podjąć zatrudnienie, jest zdolna do pracy i ma do tego wymagane kwalifikacje. Pojęcie "gotowość do podjęcia zatrudnienia" oznacza natomiast sytuację gdy osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby aby świadczyć pracę.

Trafnie organ odwoławczy skonfrontował pojęcie "gotowości do podjęcia zatrudnienia" z sytuacja prawna i obowiązkami zarządcy sukcesyjnego. Instytucję zarządcy sukcesyjnego reguluje ustawa z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1629 z póżn. zm.).

Z art. 1 powołanej ustawy wynika, że istotą zarządu sukcesyjnego jest tymczasowe zarządzanie przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, czyli przedsiębiorcy jednoosobowego. Przedsiębiorcy takiemu przysługuje prawo ustanowienia zarządcy sukcesyjnego w drodze czynności prawnej mortis causa, wywołującej skutki prawne z chwilą jego śmierci. Według wskazanego przepisu jest to przedsiębiorca, który we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), choć bardziej uzasadnione byłoby wskazanie po prostu na przedsiębiorcę wpisanego do CEIDG (art. 5 ustawy z 6.03.2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym legitymacja bierna do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego przysługuje wyłącznie osobie fizycznej, która ma pełną zdolność do czynności prawnych. W świetle tych regulacji stosunek prawny będący podstawą przysługiwania statusu zarządcy sukcesyjnego, oparty jest na szczególnym zaufaniu wobec osoby zarządcy. Z tego względu wyłączona została możliwość pełnienia zarządu przez inne podmioty prawa, czyli osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Zarządcą sukcesyjnym może być zarówno osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej, jak i przedsiębiorca, w szczególności trudniący się profesjonalnie zarządem masą majątkową. Ponadto funkcja ta może zostać powierzona pracownikowi zmarłego przedsiębiorcy lub osobie zatrudnionej na innej podstawie prawnej w przedsiębiorstwie, zwłaszcza na stanowisku kierowniczym, bądź będącej prokurentem albo innym pełnomocnikiem przedsiębiorcy. Może to być również jeden ze spadkobierców lub zapisobierców przedsiębiorcy. Wreszcie funkcja ta może zostać powierzona osobie trzeciej, niezwiązanej wskazanymi relacjami z przedsiębiorcą. W każdym przypadku wymagana jest zgoda osoby powoływanej do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego - art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym.

Trafnie organ odwoławczy zauważył, że ustawa wprowadza zasadę indywidualnego (jednoosobowego) sprawowania zarządu, stanowiąc, że funkcję zarządcy sukcesyjnego w jednym czasie może pełnić tylko jedna osoba (art. 11 ust. 1 ustawy. Cechą zarządu sukcesyjnego jest także uzależnienie jego ustanowienia od dokonania stosownego wpisu do CEIDG. Wpis zarządcy sukcesyjnego nie ma przy tym jednolitego charakteru. W razie powołania przez przedsiębiorcę wpis zarządcy do CEIDG nie powoduje jeszcze jego ustanowienia, gdyż ten skutek prawny następuje z chwilą śmierci przedsiębiorcy. Tak jak w rozpoznawanej sprawie. Natomiast w razie powołania zarządcy po śmierci przedsiębiorcy wpis ma charakter konstytutywny w tym znaczeniu, że skutek prawny w postaci ustanowienia zarządu sukcesyjnego następuje właśnie z chwilą wpisu (art. 7ustawy).

Zarząd sukcesyjny, w świetle art. 18 ustawy, obejmuje zobowiązanie do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku oraz umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa w spadku. Z kolei według art. 21 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym na rachunek właściciela przedsiębiorstwa w spadku. Zatem czynności prawne dokonane przez zarządcę sukcesyjnego we własnym imieniu, w granicach umocowania, wywołują skutki prawne bezpośrednio w sferze prawnej właściciela przedsiębiorstwa w spadku. Wszelkie prawa i obowiązki nabyte przez zarządcę oraz zaciągnięte przez niego zobowiązania, w zakresie jego kompetencji wyznaczonych przez art. 18 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym nie wymagają przeniesienia na właściciela przedsiębiorstwa w spadku czy przejęcia przez niego. Jego pozycja jest podobna do pozycji syndyka masy upadłości.

Wreszcie, ponieważ prowadzenie przedsiębiorstwa w spadku wymaga dokonywania również czynności czysto faktycznych, zastępstwo realizowane przez zarządcę sukcesyjnego obejmuje także czynności faktyczna ich skutki są takie, jakby działał sam zastąpiony. Zarządca sukcesyjny dokonuje czynności faktycznych, podejmując decyzje dotyczące przedsiębiorstwa w spadku, odnoszące się do przedsiębiorstwa jako całości lub jego poszczególnych składników, a ich skutki są takie, jakby podejmował je sam właściciel przedsiębiorstwa w spadku.

Podsumowując, w zakresie powierzonego mu zarządu zarządca sukcesyjny dokonuje czynności faktycznych i prawnych w miejsce właściciela przedsiębiorstwa w spadku. Co istotne także, zarząd sukcesyjny nie może zostać przeniesiony na inną osobę - art. 19 ust. 1 ustawy, a zarządca nie może ustanowić dalszych zarządców. Nie może też udzielić prokury ani pełnomocnictwa ogólnego, co uzasadnia zakres umocowania wynikający z tych postaci pełnomocnictwa. Natomiast dopuszczalne jest udzielenie przez zarządcę pełnomocnictwa szczególnego lub rodzajowego - art. 19 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym. Zatem powołanie menedżera, o którym wspomniała skarżąca w odwołaniu, jest niezgodne z wyżej przytoczonymi przepisami prawa i nie zwalnia skarżącej z wyżej opisanych obowiązków. Sposobem na uwolnienie się od nich jest rezygnacja z zarządu, a nie próba ustanowienia menedżera. On nie może zastąpić zarządcę sukcesyjnego.

Z powyższego wynika, że zaangażowanie zarządcy sukcesyjnego w prowadzenie przedsiębiorstwa w spadku jest podobne do tego, jakim musiał wykazywać się żyjący przedsiębiorca, co ważne, wpisany do CEiIDG. Od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku – art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym. Za wszystkie wykonane przez niego czynności przysługuje mu prawo do wynagrodzenia ustalanego odpowiednio w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny o zleceniu.

W ocenie Sądu, przy tak zakreślonych prawach i obowiązkach zarządcy sukcesyjnego zgodzić się należy z organem, że osoba pełniąca tą funkcję nie jest osobą "gotową do podjęcia zatrudnienia". Jego pozycja nie powinna być korzystniejsza od pozycji prawnej żyjącego przedsiębiorcy wykonującego takie same czynności, jak zarządca sukcesyjny. Który bez zawieszenia działalności gospodarczej i zawarcia tej informacji w CEiIDG nie może uzyskać statusu osoby bezrobotnej.

Wobec powyższego, uznając za prawidłową decyzję organu odwoławczego, skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono.