Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 412/84
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1984-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Powołane przepisy: article: art. 52
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 230
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne.
Teza: 1. "Wypadek szczególnie uzasadniony" do wydania pozwolenia wodnoprawnego na zwykłe korzystanie z cudzej wody w oznaczonym czasie /art. 52 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne - Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ zachodzi wówczas, gdy poszukiwania wody na nieruchomości osoby zainteresowanej przy wierceniach płytkich nie dały rezultatu i dalsze wiercenia wymagają zaangażowania przedsiębiorstwa specjalistycznego, dysponującego ciężkim sprzętem wiertniczym.

2. Okoliczność, że dana osoba - na mocy innej decyzji - korzystała już z tej samej studni osoby trzeciej, nie stoi na przeszkodzie wydaniu takiego samego pozwolenia, obejmującego inny okres.

TEZY

1. "Wypadek szczególnie uzasadniony" do wydania pozwolenia wodnoprawnego na zwykłe korzystanie z cudzej wody w oznaczonym czasie /art. 52 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne - Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ zachodzi wówczas, gdy poszukiwania wody na nieruchomości osoby zainteresowanej przy wierceniach płytkich nie dały rezultatu i dalsze wiercenia wymagają zaangażowania przedsiębiorstwa specjalistycznego, dysponującego ciężkim sprzętem wiertniczym.

2. Okoliczność, że dana osoba - na mocy innej decyzji - korzystała już z tej samej studni osoby trzeciej, nie stoi na przeszkodzie wydaniu takiego samego pozwolenia, obejmującego inny okres.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Julii Cz. na decyzję Wojewody Wałbrzyskiego z dnia 11 kwietnia 1984 r. w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na zwykłe korzystanie z wody ze studni przez Ryszarda Ż.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 lutego 1984 r. nr 1/84 Naczelnik Gminy S. udzielił Ryszardowi Ż. pozwolenia wodnoprawnego na zwykłe korzystanie z wody ze źródła stanowiącego własność Julii Cz. zamieszkałej w W. nr 15, postanawiając, że woda będzie czerpana za pomocą pompy i doprowadzona do zabudowań uprawnionego rurociągiem, przy czym kosz ssawny zostanie zamontowany na wysokości nie mniejszej niż 0,90 m od kosza należącego do właścicielki studni. Pozwolenie powyższe wydano na okres do dnia 31 grudnia 1985 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Naczelnik Gminy powołał art. 52 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230/.

Odwołanie od tej decyzji wniosły obie strony. Ryszard Ż. zakwestionował trafność orzeczenia w części dotyczącej sposobu zamontowania kosza ssawnego. Jego zdaniem, zamontowanie kosza na wysokości 90 cm ponad koszem właścicielki studni uniemożliwi mu pobór wody, albowiem kosz znajduje się ponad lustrem wody. Cz. natomiast podniosła zarzut rei iudicatae i domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z mocy art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa.

Po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska, Geologii i Gospodarki Wodnej Urzędu Wojewódzkiego w Wałbrzychu, działający z upoważnienia Wojewody Wałbrzyskiego, decyzją nr OSGWś V-0576/3/84 z dnia 11 kwietnia 1984 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając zarzuty stron za bezpodstawne. W szczególności za chybiony uznano zarzut właścicielki studni, że sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta i wydanie nowej decyzji narusza powagę rzeczy osądzonej, poprzednia decyzja bowiem dotyczy innego okresu. Potrzeba przedłużenia okresu poboru wody ze studni Julii Cz. wynika z ekspertyzy biegłego, który stwierdził, że ze względu na skaliste podłoże Ryszard Ż. nie ma możliwości wykonania studni na swojej posesji. Nieuzasadniony - zdaniem organu odwoławczego - jest również zarzut Ryszarda Ż., ponieważ obniżenie koszta ssawnego w głąb studni jest niedopuszczalne, pierwszeństwo bowiem w korzystaniu z wody ze studni ma jej właścicielka. Kosz uprawnionego zatem powinien być tak zamontowany, aby właścicielki nie pozbawić możności korzystania z wody na zasadach priorytetu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Julia Cz. podtrzymała zarzut powagi rzeczy osądzonej i na tej podstawie domagała się "uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i stwierdzenia nieważności decyzji nr 1/84 zastępcy Naczelnika Miasta i Gminy w S."

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko, wywodząc, że poprzednia decyzja, wydana w dniu 5 października 1983 r., obejmowała okres od dnia 30 grudnia 1983 r. Zaskarżoną decyzją natomiast zezwolono Ryszardowi Ż. na zwykłe korzystanie z wody z tej studni do dnia 31 grudnia 1985 r. Są to więc dwie różne decyzje i - zdaniem organu odwoławczego - nie zachodzi tu "okoliczność wymieniona w art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa". W związku z powyższym Wojewoda Wałbrzyski wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 52 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230/, naczelnik gminy może w wypadkach szczególnie uzasadnionych wydać pozwolenie wodnoprawne na zwykłe korzystanie z cudzej wody, określając sposób dostępu do wody, warunki korzystania z urządzeń i ewentualną wysokość odszkodowania. Ustawodawca nie definiuje pojęcia "wypadków szczególnie uzasadnionych". Jest to pojęcie nieostre, niedookreślone. Ocenę, czy w konkretnym stanie faktycznym zachodzi ów wypadek szczególnie uzasadniony, ustawodawca pozostawia organowi administracji państwowej rozpoznającemu daną sprawę. Ocena powyższa oczywiście podlega kontroli instancyjnej, a w dalszej kolejności - kontroli sądowej, między innymi pod kątem prawidłowości zastosowania prawa materialnego /art. 52 ustawy/ i jego wykładni.

Jak wynika z dołączonej do akt sprawy opinii biegłego, opartej na badaniach geologicznych, posesja Ryszarda Ż. pokryta jest cienką warstwą gleby, pod którą występują gliny zboczowe /deluwialne/, a niżej - do głębokości 5,3 m - zalega rumosz zwietrzałego granitu, przechodzący następnie w litą skałę średnioziarnistego granitu. Według opinii biegłego, utwory te są bezwodne. Wprawdzie biegły wykluczył ewentualności występowania w tym miejscu wód szczelinowych na większych głębokościach, ale przedsięwzięcie dostania się do tych wód "przerasta możliwości finansowe indywidualnego gospodarstwa rolnego, bowiem wymaga zaangażowania przedsiębiorstwa specjalistycznego i zastosowania kosztownego ciężkiego sprzętu do wierceń obrotowych".

Skoro wiercenie na posesji Ryszarda Ż. do głębokości 8,3 m nie dały rezultatu, a dalsze wiercenia wymagają zaangażowania przedsiębiorstwa specjalistycznego dysponującego ciężkim sprzętem wiertniczym, słusznie organ rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony" do wydania pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego korzystania z cudzej wody w określonym czasie. Okoliczność, że poprzednią decyzją z dnia 5 października 1983 r. Naczelnik Gminy wydał Ryszardowi Ż. pozwolenie na korzystanie ze spornej studni do dnia 30 grudnia 1983 r. nie stoi na przeszkodzie wydaniu takiego pozwolenia obejmującego inny okres.

Jak wynika z akt sprawy, postępowanie o zezwolenie wodnoprawne na zwykłe korzystanie z cudzej wody wszczęto w niniejszej sprawie po upływie ważności takiego pozwolenia zawartego w decyzji z dnia 5 października 1983 r., a zatem zarzut naruszenia powagi rzeczy osądzonej /rei iudicatae/ jest nieuzasadniony. Nie mogło również stanowić przeszkody w wydaniu takiej decyzji wszczęcia postępowania z wniosku Ryszarda Ż., o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej /pismo Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 13 grudnia 1983 r.  I NS 372/83/. Decyzja Naczelnika Gminy S. bowiem rozstrzyga sprawę o charakterze doraźnym. zapewnia ona możliwość korzystania z cudzej wody okresowo. Tego rodzaju uregulowanie sprawy nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu w postępowaniu sądowym przez osobę, która twierdzi, że korzystała z cudzej nieruchomości, nabytych przez nią uprawnień o charakterze prawnorzeczowym. Do takich uprawnień należy w szczególności czerpanie wody ze studni położonej na cudzej nieruchomości. Dochodzenie w drodze sądowej stwierdzenia nabycia służebności gruntowej, polegającej na czerpaniu wody /za pomocą trwałych i widocznych urządzeń/ jest żądaniem dalej idącym niż domaganie się pozwolenia wodnoprawnego, przewidzianego w art. 52 cytowanej ustawy.

W świetle powyższych rozważań zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga więc jest bezpodstawna. W tym stanie rzeczy na mocy art. 207 par. 5 Kpa należało orzec, jak w sentencji.