Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 154/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6254 Usługi telekomunikacyjne i eksploatacja sieci telekomunikacyjnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 168 par 1, art 170, art 171
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Anna Stec del. WSA Renata Detka Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 183/10 w sprawie ze skargi [...] S.A. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od [...] S.A. na rzecz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 183/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. P. S.A. z siedzibą w Warszawie, w pkt 1 uchylił postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji nakładającej obowiązek regulacyjny oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] listopada 2006 r., zaś w pkt 2 stwierdził, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu, z następującym uzasadnieniem.

Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej: Prezes UKE) decyzją z [...] września 2006 r. stwierdził, iż na rynku świadczenia usług zakańczania połączeń w stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej TP S.A., zgodnie z obszarem sieci, w której występuje zakończenie połączenia, nie występuje skuteczna konkurencja (pkt I decyzji) i wyznaczył TP S.A. jako przedsiębiorcę telekomunikacyjnego zajmującego znaczącą pozycję na tym rynku (pkt II decyzji), a także nałożył obowiązki regulacyjne (pkt III decyzji), w tym obowiązek oferowania usług na warunkach hurtowych w celu ich dalszej odsprzedaży przez innego przedsiębiorcę (pkt III 1c) decyzji).

Wnioskiem z dnia [...] września 2006 r. skarżąca TP S.A. zwróciła się do Prezesa UKE o dokonanie w trybie art. 113 § 2 k.p.a. wyjaśnienia treści decyzji, obejmującej m.in. jej punkt III 1c (obowiązek oferowania usług na warunkach hurtowych w celu ich dalszej sprzedaży przez innego przedsiębiorcę).

Prezes UKE postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. wyjaśnił w punkcie 2 rozstrzygnięcia, iż: co do realizacji obowiązku oferowania usług na warunkach hurtowych w celu ich dalszej odsprzedaży, obowiązek ten dotyczy oferowania przez TP S.A. na rynku hurtowym (a więc w ramach obowiązku oferty ramowej) usługi hurtowej zakańczania połączeń, rozliczanej jako stawka ryczałtowa (tzw. flat rate), która pozwoli alternatywnym przedsiębiorcom telekomunikacyjnym na zaoferowanie w ramach własnej oferty detalicznej usługi połączeń do sieci TP S.A. w formie pakietów minut lub pojemności.

Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 595/07 oddalił skargę TP S.A. na powyższe postanowienie.

Wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną TP S.A. w części obejmującej oddalenie skargi na postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] listopada 2006 r. w zakresie objętym pkt 2 tego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. II GSK 447/08 uchylił zaskarżony wyrok w części, w jakiej oddalono skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2007 r. w zakresie, w jakim postanowieniem tym utrzymano w mocy pkt 2 postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż lakoniczne uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawierało wyjaśnienia zasadności podjętego rozstrzygnięcia, a kształt uzasadnienia nie pozwalał na odtworzenie w pełni rozumowania prowadzącego Sąd I instancji do zajęcia określonego stanowiska w kwestii stanowiącej przedmiot skargi kasacyjnej. NSA stwierdził nadto, że przekonanie, iż w ramach art. 113 § 2 k.p.a. dopuszczalne było wyjaśnienie, że realizacja obowiązku nałożonego pkt III 1c) decyzji łączy się z powinnością rozliczania oferowanej przez TP S.A. usługi z użyciem stawki ryczałtowej (flat rate), wymagałoby wykazania najpierw, że treść decyzji wkroczyła w ogóle w uregulowanie sposobu dokonywania rozliczeń konkretnej usługi i dopiero później zbadania, czy rozliczanie według stawki flat rate było jedynym możliwym przy zakupie usług w formie minut lub pojemności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając ponownie sprawę, w wyroku z 23 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1246/08 uznał, że skarga TP S.A. zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu WSA wskazał, że - w świetle orzeczenia NSA z dnia 3.04.2008 r. - rzeczą Sądu było ustalenie przynajmniej dwóch okoliczności:

1) czy treść decyzji z dnia [...] września 2006 r., wydanej przez Prezesa UKE wkroczyła w ogóle w uregulowanie sposobu dokonywania rozliczeń konkretnej usługi, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie

2) czy rozliczanie według stawki ryczałtowej (flat rate) było jedynym możliwym przy zakupie usług w formie minut lub pojemności.

Następnie podał, że treść spornej decyzji Prezesa UKE wkracza w uregulowanie sposobu dokonywania rozliczeń konkretnej usługi, albowiem zgodnie z pkt VII załącznika do tej decyzji, do zakresu oferty ramowej zaliczono określenie rodzaju, wysokości i sposobu naliczania opłat za poszczególne usługi, stanowiąc, że ma się to odbywać w sposób umożliwiający zakup przez operatora minut, jak i pojemności. A zatem rozliczenia zgodnie z treścią powołanego załącznika powinny być tak ukształtowane, aby operatorzy mogli zakupywać zarówno minuty, jak i pojemności. Jednakże WSA uznał, że rozliczanie według stawki ryczałtowej (flat rate) nie jest jedynym możliwym sposobem przy zakupie usług w formie minut lub pojemności, albowiem istnieje jeszcze druga metoda (tzw. minutowa) rozliczania usług nabywanych od TP S.A. w przedmiotowym zakresie, polegająca na tym, że koszt usługi ustalony jest poprzez wyliczenie ilości minut w danym okresie rozliczeniowym i pomnożenie ich przez jednostkową stawkę za minutę. Dodatkowo WSA zaznaczył, iż nie tylko rozliczenie - oparte o stawkę flat rate daje możliwość operatorom alternatywnym stworzyć konkurencyjną wobec TP S.A. ofertę detaliczną, w ramach której abonenci będą otrzymywać pakiety darmowych minut. Sąd wskazał, że na polskim rynku istnieją przypadki, gdy operator alternatywny nabywając hurtowo od TP S.A. usługi rozlicza się z nią "minutowo", a nie na bazie stawki ryczałtowej (flat rate) i pomimo tego konstruuje na rynku detalicznym oferty dla swoich abonentów, w ramach których oferuje pakiety darmowych minut. Jako przykład Sąd podał operatora spółkę [...]S.A.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej, który zaskarżył powyższy wyrok w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. II GSK 215/09, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż Sąd, któremu sprawa została przekazana wyrokiem NSA z dnia 3 kwietnia 2008 r., prawidłowo odczytał zakres związania, skoro stwierdził, że "rzeczą Sądu było ustalenie przynajmniej dwóch okoliczności: 1) czy treść decyzji z dnia [...] września 2006 r., ...wkraczała w ogóle w uregulowania sposobu dokonywania zaliczeń konkretnej usługi, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie 2) czy rozliczenie według stawki flat rate było jedynym możliwym przy zakupie usług w formie minut lub pojemności". NSA wskazał, iż ustalając te istotne z punktu właściwego zastosowania art. 113 § 2 k.p.a. okoliczności Sąd I instancji przyjął, że treść decyzji z dnia [...] września 2006 r. wkraczała w uregulowanie sposobu dokonania rozliczeń. Zdaniem NSA kwestia ta nie jest podważana w skardze kasacyjnej Prezesa UKE, a zatem uznać ją należy za przesądzoną. NSA wskazał w uzasadnieniu, że rozstrzygając z kolei drugi problem Sąd I instancji uznał, że rozliczenie według stawki ryczałtowej (flat rate) nie jest jedynym możliwym sposobem rozliczenia przy zakupie usługi w formie minut i pojemności, albowiem istnieje jeszcze druga metoda tzw. minutowe rozliczanie usług nabywanych. NSA wskazał, że wiedza Sądu I instancji na temat istnienia drugiej metody wynikała z wadliwie przeprowadzonego uzupełniającego postępowania dowodowego (NSA uwzględnił zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do decyzji Prezesa UKE z dnia [...] września 2006 r., stwierdził, że decyzja objęta wykładnią dotyczyła rynku hurtowego świadczenia usługi zakończenia połączeń zgodnym z obszarem stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej TP S.A. Tymczasem – jak zauważył NSA - Sąd I instancji z ofert rynku detalicznego nieobejmujących tylko zakończenia połączenia, ale i rozpoczęcie połączenia jak i tranzyt, wyprowadził wniosek, że istnieje inna metoda rozliczenia usług oferowanych na rynku hurtowym, co – zdaniem NSA - sprawia, że omawiane uchybienie Sądu I instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. NSA stwierdził, że ze spornej decyzji Prezesa UKE z dnia [...] września 2006 r. nie wynika wprost forma, w jakiej ma następować rozliczenie z tytułu oferowania przez TP S.A. na warunkach hurtowych usługi zakończenia połączeń. NSA uznał, że skarżąca spółka nie kwestionowała konkretnej formy rozliczenia (stawki ryczałtowej), lecz w ogóle możliwość określenia w postanowieniu wydanym w trybie art. 113 § 2 k.p.a. sposobu rozliczania usługi. Zdaniem NSA z lakonicznego uzasadnienia postanowienia Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r. nie wynikają również powody, dla których należałoby przyjąć, że rozliczenie według stawki ryczałtowej (flat rate) było jedynym możliwym przy zakupie usług w formie minut lub pojemności. Dokonując oceny wyroku Sądu I instancji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, iż za usprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem w uzasadnieniu wyroku tego Sądu brak jest wskazań, co do dalszego postępowania.

Następnie, wskazanym na wstępie wyrokiem z 9 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 183/10 WSA uchylił postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji nakładającej obowiązek regulacyjny i poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] listopada 2006 r. oraz stwierdził, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu.

Zdaniem Sądu, zgodnie z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ocena prawna, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez NSA istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. W konsekwencji Sąd uznał, iż związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Mając na względzie powyższe zauważyć trzeba, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi zarówno w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 215/09, jak również we wcześniejszym wyroku tego Sądu z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 447/07.

W ocenie WSA, w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. NSA nakazał zbadać dwie kwestie, a mianowicie: 1) czy treść decyzji Prezesa UKE z dnia [...] września 2006 r. wkraczała w ogóle w uregulowania sposobu dokonywania rozliczeń konkretnej usługi, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie 2) czy rozliczenie według stawki flat rate było jedynym możliwym przy zakupie usług w formie minut lub pojemności. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 grudnia 2009 r., wydanego w sprawie sygn. akt II GSK 215/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wyraźnie, że za przesądzoną należy uznać kwestię, iż sporna decyzja Prezesa UKE z dnia [...] września 2006 r. wkraczała w uregulowanie sposobu dokonania rozliczeń. Jednocześnie NSA wskazał w tym orzeczeniu, iż z decyzji tej nie wynika wprost forma, w jakiej ma następować rozliczenie z tytułu oferowania przez skarżącą TP S.A. na warunkach hurtowych usługi zakończenia połączeń. W orzeczeniu tym Sąd drugiej instancji stwierdził ponadto, iż zaskarżone postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r. jest wadliwe, albowiem z jego lakonicznego uzasadnienia nie wynikają powody, dla których należałoby przyjąć, że rozliczenie według stawki flat rate było jedynym możliwym przy zakupie usług w formie minut lub pojemności. W tej sytuacji, kierując się wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego - uznać należy, iż skarga spółki Telekomunikacja Polska S.A. z siedzibą w Warszawie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Prezesa UKE oraz utrzymane nim w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] listopada 2006 r. w zakresie, w jakim postanowieniem tym wyjaśniono wątpliwości dotyczące sposobu rozliczenia z tytułu oferowania przez TP S.A. na warunkach hurtowych usługi zakończenia połączeń - naruszają przepisy prawa. Wydając przedmiotowe postanowienia, organ regulacyjny dopuścił się – mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. – polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu w konsekwencji nieprawidłowego zastosowania art. 113 § 2 k.p.a.

Naruszenie wspomnianych przepisów miało - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia Prezesa UKE z dnia [...] listopada 2006 r. w części dotyczącej wyjaśnień tego organu odnoszących się do treści decyzji z dnia [...] września 2006 r. ustalających sposób rozliczenia z tytułu oferowania przez TP S.A. na warunkach hurtowych usługi zakończenia połączeń. Należy wskazać, iż z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. - wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.

Sąd I instancji podniósł, że w toku ponownego postępowania Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej winien dokonać wszechstronnej oceny całości zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego oraz szczegółowo wyjaśnić, dlaczego w świetle obowiązujących regulacji prawnych, a przede wszystkim w świetle unormowań spornej decyzji organu regulacyjnego z dnia [...] września 2006 r. dotyczącej rynku hurtowego zakończenia połączeń, nie jest możliwe przyjęcie stanowiska strony skarżącej, że rozliczenie według stawki flat rate nie było jedynym możliwym sposobem rozliczenia przy zakupie usług w formie minut lub pojemności. W ocenie Sądu brak pełnego odniesienia się przez organ regulacyjny do wskazanych okoliczności, istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania normy prawnej wyrażonej w art. 113 § 2 k.p.a., nie daje stronie skarżącej możliwości ustosunkowania się do stanowiska organu. W tej sytuacji uchybienie to nie pozwala sądowi administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonego postanowienia Prezesa UKE. Z tej przyczyny WSA uznał, iż uchybienia formalne poczynione w toku niniejszego postępowania przez organ, uniemożliwiły Sądowi prawidłowe ustosunkowanie się do zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nieprawidłowości te miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu aby sporne rozstrzygnięcia Prezesa UKE ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących przyjętego przez organ regulacyjny sposobu rozliczania oferowanej przez skarżącą TP S.A. usługi hurtowej zakańczania połączeń. Podkreślić należy bowiem, iż sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych. Rozstrzygając sprawę ponownie Prezes UKE pamiętać winien, iż w świetle przepisu art. 113 § 2 k.p.a. obowiązkiem organu, który wydał wspomnianą decyzję, jest wprawdzie wyjaśnianie wątpliwości z nią związanych, ale tylko i wyłącznie wątpliwości dotyczących samej treści decyzji, nie zaś niejasności związanych z problematyką uregulowaną daną decyzją.

Zdaniem Sądu, wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji konieczne jest wtedy, gdy jest ona niejednoznaczna lub dotknięta zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnienie wątpliwości nie może natomiast prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani też nie może powodować zmian merytorycznych treści decyzji Wyjaśnienie to nie może także pozostawać w sprzeczności z treścią samej decyzji. Nie może ono prowadzić również do zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia, ani też do jakiejkolwiek jego korekty. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej zmuszony jest uwzględnić również fakt, iż wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie polega na interpretacji gramatycznej, logicznej czy też celowościowej, lecz jedynie na objaśnieniu, jak organ wydający decyzję rozumiał jej sens. Organ administracyjny nie jest więc powołany do interpretacji treści decyzji z zastosowaniem zasad wykładni prawa, tylko do wyjaśnienia, jak rozumiał własną decyzję. Należy – zdaniem Sądu – bardzo wyraźnie podkreślić również, iż wyjaśnienie treści decyzji administracyjnej, dokonywane w trybie art. 113 § 2 k.p.a., nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia, ani też do uzupełnienia wydanego wcześniej rozstrzygnięcia.

Prezes UKE wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Organ na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

a) obrazy przepisów postępowania, a mianowicie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 c/ p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 107 § 3 k.p.a., art.113 § 2 k.p.a., która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającej na przyjęciu przez Sąd I instancji, że w zaskarżonym postanowieniu nastąpiło naruszenie przez Prezesa UKE wymienionych powyżej przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. w stopniu istotnym i mającym wpływ na rozstrzygnięcie, polegające na niewłaściwym uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. [...]), gdy okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na uchylenie postanowienia Prezesa UKE z dnia [...] listopada 2006 r. i nie dawała podstaw do uchylenia tego aktu administracyjnego,

b) obrazy przepisów postępowania, a mianowicie przepisów art. 171 p.p.s.a. w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 168 § 3 p.p.s.a, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, polegającej na rozstrzygnięciu sprawy w zakresie w jakim nie została ona przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania,

c) obrazy przepisów postępowania, stanowiącej nieważność postępowania, a mianowicie art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. i art. 171 p.p.s.a., która miała wpływ na wynik, poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]), w części prawomocnie rozstrzygniętej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 595/07 oddalającym skargę w zakresie pkt 1 i 3 tego postanowienia oraz prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 447/07 uchylającym ten wyrok "w części w jakiej oddalono skargę na postanowienie z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]) w zakresie w jakim postanowieniem tym utrzymano w mocy pkt 2 postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]- i w części tej przekazano sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie",

d) obrazy przepisów postępowania, a mianowicie przepisów art. 190 p.p.s.a., która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającej na rozpoznaniu sprawy wbrew wykładni prawa dokonanej w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny,

e) obrazy przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a., która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającej na wadliwym sporządzeniu przez Sąd uzasadnienia wyroku poprzez zaniechanie wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia odnośnie wszystkich elementów zaskarżonego wyroku, brak jej

dokładnego wyjaśnienia, niedostatecznym przedstawieniu stanu sprawy, stanowisk pozostałych stron oraz zaniechaniu wyjaśnienia dlaczego mimo prawomocności wyżej wskazanego wyroku WSA z dnia 19 czerwca 2007 r. w części i wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 2008 r., wyroku z dnia 10 grudnia 2009 r. WSA uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. (w całości), a także stwierdził, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu, co oznacza brak dostatecznie precyzyjnych wskazań co dalszego postępowania.

W uzasadnieniu skarżący organ podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż NSA stwierdził w uzasadnieniu swojego wyroku, iż zaskarżone postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r. jest wadliwe, albowiem z lakonicznego uzasadnienia nie wynikają powody, dla których należałoby przyjąć, że rozliczenie stawki flat rate było jedynym możliwym przy zakupie usług w formie minut i pojemności, (strona 8 i 9 wyroku NSA). Konsekwencją powyższego poglądu było uchylenie przez WSA zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia w całości. Sąd pierwszej instancji uznał bowiem, że skarga TP S.A. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Prezesa UKE oraz utrzymane w nim mocy postanowienie tego organu zadnia [...] listopada 2006 r. w zakresie, w jakim postanowieniem tym wyjaśniono wątpliwości dotyczące sposobu rozliczenia z tytułu oferowania przez TP S.A. na warunkach hurtowych usługi zakończenia połączeń naruszają przepisy prawa. Wyżej wskazany fragment wyroku NSA zacytowany przez WSA odnosił się wyłącznie do postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r., nie odnosił się do postanowienia poprzedzającego jego wydanie. Powyższe stwierdzenia NSA w żaden sposób nie odnoszą się do postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. i to w części prawomocnej.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie był związany wykładnią NSA w części dotyczącej postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. Sąd pierwszej instancji nie odnosi się do tego postanowienia osobno lecz stwierdza, że jest ono dotknięte wadą wskazaną w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 113 § 3 k.p.a. Sąd nie porównał nawet osnowy postanowienia z twierdzeniami Prezesa UKE zawartymi w uzasadnieniu tego postanowienia i podnoszonymi przez Prezesa argumentami. W związku z tym brak było podstaw aby uchylić zaskarżone postanowienie w całości, a tym bardziej postanowienie z dnia [...] listopada 2006, które wydanie tego postanowienia poprzedzało. Uzasadnienie Sądu I instancji nie wskazuje dlaczego uważa on, iż postanowienia te są wadliwe i to w całości, mimo że pkt 1 i 3 postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. są ostateczne i prawomocne. Sąd nie dokonuje rzetelnej analizy treści uzasadnienia żadnego tych postanowień. Nie odnosi się do twierdzeń zawartych we wniosku TP o wyjaśnienie treści decyzji i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sama lakoniczność uzasadnienia postanowienia nie oznacza jeszcze, iż jest ono błędne. Sąd powinien rzetelnie a nie przez ogólnikowe i schematyczne stwierdzenia wskazać, iż postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. jest wadliwe. Powinien także przytoczyć rzetelne i racjonalne powody swojego rozstrzygnięcia. W istocie nie wiadomo także dlaczego postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r., mimo iż nie jest lakoniczne, jest wadliwe. Sąd powinien porównać osnowę decyzji SMP z osnową i uzasadnieniem postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. następnie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i zaskarżonym postanowieniem. Następnie dokonać rzetelnej ich oceny i wskazać, w których aspektach twierdzeń podnoszonych przez TP S.A. wyłącznie odnośnie pkt 2 tego postanowienia jest ono wadliwe.

Prezes UKE podkreślił, że Sąd pierwszej instancji przekroczył granice (zakres) w jakim NSA przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Powyższy pogląd zostanie rozwinięty w dalszej części pisma. W wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej przez TP S.A., od całości postanowienia, WSA wyrokiem z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 595/07 oddalił jej skargę. Wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną TP S.A. jedynie w części. Z treści skargi wynikało, iż TP zaskarżyła wyrok w części (jak stwierdził NSA) obejmującej oddalenie skargi na postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] listopada 2006 r. w zakresie objętym pkt 2 tego postanowienia. TP wniosła bowiem o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę TP od postanowienia Prezesa UKE nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymującego w mocy postanowienie Prezesa UKE nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. w zakresie objętym pkt 2 tego postanowienia. TP S.A. zatem nie zaskarżyła pozostałej części wyroku WSA z dnia 19 czerwca 2007 r. W pozostałej części stał się on prawomocny, albowiem Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. II GSK 447/08 uchylił zaskarżony wyrok jedynie w części, w jakiej oddalono skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2007 r. w zakresie, w jakim postanowieniem tym utrzymano w mocy pkt 2 postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Kasator podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając ponownie sprawę, uznał, że skarga TP S.A. zasługuje na uwzględnienie. Wyrokiem z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1246/08 WSA "1) uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie, w jakim postanowieniem tym utrzymano w mocy pkt 2 postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. w zakresie pkt 2. 2) stwierdził, że postanowienia, o których mowa w pkt 1 w uchylonym zakresie nie podlegają wykonaniu". NSA wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 215/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wydaje się, iż mogło to nastąpić wyłącznie w zakresie pkt 2 postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. w zakresie w jakim postanowieniem tym utrzymano w mocy pkt 2 postanowienia z dnia 29 listopada 2006 r. Wskazuje na to sentencja i uzasadnienie wskazanych powyżej orzeczeń, tj. wyroku z dnia 19 czerwca 2007 r., 3 kwietnia 2008 r. i 10 grudnia 2009 r.

W ocenie organu przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nastąpiło wyłącznie w granicach (zakresie), którego dotyczył wyrok z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1246/08. Sąd pierwszej instancji zaś rozpoznał sprawę poza tymi granicami. Wydaje się, iż Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zastosowania art. 135 p.p.s.a., w sytuacji gdy wyroki Sądów I i II instancji wskazane powyżej były prawomocne. Sąd ten na powyższy przepis nie powołał się także w uzasadnieniu wyroku. Sentencja i uzasadnienie wyroku wskazuje, iż zaskarżone postanowienie i postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. zostały uchylone w całości, czyli w części w jakiej nie nastąpiło przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaniechanie wskazania powyższej podstawy kasacyjnej mogłoby spowodować, iż Naczelny Sąd Administracyjny o ile nie dopatrzyłby się nieważności postępowania, nie mógłby rozpoznać istotnej dla organu kwestii. Warto zauważyć, iż w przypadku uprawomocnienia się wyroku Sądu I instancji konieczne będzie w przyszłości rozstrzygnięcie wniosku TP S.A. z dnia [...] września 2006 r. w zakresie pkt II wyroku. Dlatego też niezbędne jest rozstrzygnięcie, czy WSA uchylił postanowienie w całości na co wskazuje sentencja i uzasadnienie wyroku, odmiennie od poprzednich rozstrzygnięć. Brak wskazania zakresu w jakim WSA uchylił wyrok czyni bardzo trudnym jeśli nie niemożliwym ustalenie w jakich granicach Prezes UKE stosując się do zaskarżonego wyroku powinien rozstrzygnąć wniosek TP.

Prezes UKE podniósł, że WSA rozpoznał sprawę w części prawomocnie rozstrzygniętej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 595/07 oddalającym skargę oraz prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 447/07 uchylającym ten wyrok "w części w jakiej oddalono skargę na postanowienie z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]w zakresie w jakim postanowieniem tym utrzymano w mocy pkt 2 postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]" - i w części tej przekazano sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Powyższe orzeczenia są prawomocne. Sąd pierwszej instancji nie miał żadnych podstaw do wydania rozstrzygnięcia o treści "uchyla zaskarżone postanowienie (tj. postanowienie z dnia [...] stycznia 2007 r.) oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r." Brak wskazania zakresu w jakim uchylono zaskarżone postanowienie czyni zasadnym wniosek, iż postanowienie zostało uchylone w całości także w części obecnie niezaskarżonej. Analiza uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie nasuwa w tym zakresie żadnych wątpliwości. Oznacza to, iż Sąd miał prawo uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. ale jedynie w części w jakiej odnosiło się ono do pkt II postanowienia z dnia [...] listopada 20006 r. Tylko w takim zakresie istniały ewentualnie podstawy do podważania ostatecznego i prawomocnego rozstrzygnięcia Prezesa UKE. Sąd rozpoznał zatem skargę w części, co do której rozpoznanie jej było niedopuszczalne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 447/07 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2007 r. w części, w jakiej oddalono skargę Telekomunikacji Polskiej S.A. w Warszawie na postanowienie Prezesa Urzędu Telekomunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2007 r. w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji, w zakresie w jakim postanowieniem tym utrzymano w mocy pkt 2 postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Przytoczony wyrok jako pierwszy wyrok kasacyjny wydany w niniejszym postępowaniu wyznaczył granice przedmiotowe dalszego postępowania w tej sprawie, ograniczając go do pkt 2 postanowienia Prezesa UKE z dnia [...] listopada 2006 r. wyłącznie w zakresie dotyczącym wyjaśnienia odnoszącego się do pkt III.1.c decyzji z dnia [...] września 2006 r., tj. "realizacja obowiązku oferowania usług na warunkach hurtowych w celu ich dalszej odsprzedaży, obowiązek ten dotyczy oferowania przez TP S.A. na rynku hurtowym (a więc w ramach oferty ramowej) usługi hurtowej zakańczania połączeń, rozliczanej jako stawka ryczałtowa (tzw. flat rate), która pozwoli alternatywnym przedsiębiorcom telekomunikacyjnym na zaoferowanie w ramach własnej oferty detalicznej usługi połączeń do sieci, TP S.A. w formie pakietów minut lub pojemności".

Oznacza to, że postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r. w części utrzymującej w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. w pkt 1 i 3 jest prawomocne.

Dostrzegł to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, o czym świadczy sposób rozstrzygnięcia zawarty w wyroku z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1246/08, którym uchylono postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r. wyłącznie w części utrzymującej w mocy pkt 2 własnego postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. oraz postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. odnośnie pkt 2.

Nadto Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną od powyższego wyroku wyraźnie podkreślił, iż postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r. w zakresie w jakim utrzymało w mocy pkt 1 i 3 postanowienia z dnia [...] listopada 2006 r. jest prawomocne.

Tymczasem zaskarżonym wyrokiem WSA uchylił postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, iż ww. postanowienia w zakresie dotyczącym sposobu rozliczenia z tytułu oferowania przez TP S.A. usługi zakończenia połączeń na warunkach hurtowych naruszają przepisy prawa, nie podając jednak przyczyn, dla których - wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyrokach z dnia 3 kwietnia 2008 r. i 10 października 2009 r. – uchylił wymienione postanowienia w całości, stwierdzając jednocześnie, iż nie podlegają one wykonaniu, aczkolwiek podlegają wykonaniu w części prawomocnej.

Zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy, zaś jeżeli zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne w części pozostałej z upływem terminu do zaskarżenia, chyba że Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać sprawę także w tej części.

Art. 170 p.p.s.a. cyt. ustawy stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne organy.

Moc wiążąca wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 447/07 ma ten skutek, że również Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok, związany był treścią sentencji tegoż wyroku.

Uchylając zaskarżone postanowienie z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. bez wyraźnego rozstrzygnięcia w sentencji wyroku, iż uchylenie to dotyczy wyłącznie nieprawomocnej części tychże orzeczeń, stanowi naruszenie materialnej prawomocności, tj. art. 170 p.p.s.a.

Naruszona została również powaga rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.). W konsekwencji niedopuszczalne było stwierdzenie (pkt 2), iż uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu, ponieważ podlegają wykonaniu w części prawomocnej.

Zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie zasługują na uwzględnienie i są wystarczające dla uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

W związku z tym zbędna staje się ocena zasadności pozostałych zarzutów, ponieważ uchylenie zaskarżonego wyroku powoduje związanie Sądu I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt II GSK 215/09.

Na marginesie zauważyć wypada, że na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. pełnomocnik Prezesa UKE poinformował, iż Telekomunikacja Polska S.A. zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji Prezesa UKE z dnia [...] września 2006 r. wykorzystała tryb odwoławczy, który zakończył się niekorzystnym dla strony prawomocnym wyrokiem.

Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).