Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 467/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 par. 2, art. 33 par. 1 pkt 8 w zw. z art. 166b
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie zarządzenia zabezpieczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] orzekł wobec J. C. (dalej: "Skarżący") o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zwrotu podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. otrzymanego w wysokości wyższej od należnej w wysokości 519.078 zł i kwoty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w wysokości 137.037 zł, przed wydaniem decyzji określającej prawidłową wysokość zwrotu podatku.

Na podstawie ww. decyzji organ podatkowy wystawił w dniu [...] października 2016 r. zarządzenie zabezpieczenia nr [...]. Zarządzenie to doręczono Skarżącemu wraz z zawiadomieniami z dnia [...] października 2016 r. w sprawie zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunków bankowych w: Banku P. S.A., Banku M. S.A., I. S.A. i B. S.A.. Bank P. S.A. i I. S.A. odpowiedziały organowi egzekucyjnemu, iż na rachunkach bankowych brak jest środków umożliwiających zrealizowanie zajęcia. B. S.A. poinformował, iż nie prowadzi dla Skarżącego rachunku bankowego, natomiast Bank M. przekazał kwotę 1.657,35 zł tytułem realizacji zajęcia zabezpieczającego.

Następnie, w celu zabezpieczenia przyszłego zobowiązania podatkowego, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] listopada 2016 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego udziałów Skarżącego w spółkach prawa handlowego: R. Sp. z o.o. z siedzibą w B., B. Sp. z o.o. z siedzibą w B., E. Sp. z o.o. z siedzibą w B., "K." Sp. z o.o. z siedzibą w W., Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "K." Sp. z o.o. z siedzibą w B.

Ponadto organ egzekucyjny skierował zawiadomienia z dnia [...] listopada 2016 r. o zajęciu zabezpieczającym innych wierzytelności pieniężnych do: S. W. zam. w W., A. G. zam. w B. i D. K. zam. T. oraz zawiadomienie z dnia [...] listopada 2016 r. o zajęciu zabezpieczającym pozostałych praw majątkowych do N. spółki jawnej w B.

Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. nie uwzględnił tych zarzutów. Organ uznał za:

1. niedopuszczalny zarzut z art. 33 § 1 pkt 6 w związku z art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), czyli zarzut niedopuszczalności zabezpieczenia,

2. nieuzasadniony zarzut z art. 33 1 pkt 8 w związku z art. 166b u.p.e.a., czyli zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego.

Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie pkt 2

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z dnia

[...] marca 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie

w zaskarżonej części. W ocenie organu, organ egzekucyjny uznając za niezasadny zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego nie naruszył przepisów art. 7 § 2 w związku z art. 33 § 1 pkt 8 i w związku z art. 166b u.p.e.a. Organ egzekucyjny skorzystał z możliwości wykorzystania kilku sposobów zabezpieczenia, bowiem zajęcie zabezpieczające rachunków bankowych nie przyniosło efektów. Organ zauważył, że o egzekucyjny nie dokonał zajęcia zabezpieczającego na żadnych ruchomościach będących własnością lub współwłasnością Skarżącego, ani też na wszystkich nieruchomościach stanowiących własność lub współwłasność Skarżącego. Organ wskazał, że Skarżący jest właścicielem lub współwłaścicielem dziewięciu nieruchomości, natomiast dokonał zabezpieczenia tylko na jednej nieruchomości - spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr

[...]. Podnoszony w zażaleniu zarzut, iż dokonano zajęcia zabezpieczającego na wszystkich nieruchomościach organ uznał więc za bezpodstawny.

Organ odwoławczy wskazał, że poprzez zajęcie zabezpieczające udziałów Skarżącego w spółkach prawa handlowego, organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia na łączną kwotę 157.400 zł, która nie wystarczy do zabezpieczenia należności pieniężnej objętej zarządzeniem zabezpieczenia. Z kolei skutki zajęć zabezpieczających innych wierzytelności pieniężnych skierowane do: S. W., A. G. i D. K. oraz zajęcia pozostałych praw majątkowych w "N." spółka jawna, nie są znane i nie ma gwarancji, iż będą skuteczne, gdyż dłużnicy zajętych wierzytelności nie odpowiedzieli na zajęcie organu egzekucyjnego. Ponadto organ wskazał, że zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunków bankowych okazało się skuteczne

w Banku M. S.A., P. S.A. i I. Jednakże Bank M. zabezpieczył jedynie kwotę 1.657,35 zł, zaś na rachunkach pozostałych banków brak było środków pieniężnych.

Organ wskazał, że w świetle art. 166a § 2 u.p.e.a. zajęcie rachunku bankowego nie pozbawia zobowiązanego trwale środków finansowych i nie oznacza całkowitej niemożności rozporządzania zgromadzonymi na tym rachunku środkami. Zajęcia zabezpieczające rachunków bankowych nie powinny zatem utrudniać prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ wyjaśnił, że znaczna wysokość określonego przez organ podatkowy przybliżonego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za

II kwartał 2013 r. spowodowała, że organ egzekucyjny zmuszony był zabezpieczyć przyszłe zobowiązanie podatkowe na kilku składnikach majątkowych. Zabezpieczone dotychczas kwoty stanowią niewielką część zabezpieczonego zobowiązania podatkowego. Wpisanie zaś hipoteki przymusowej na nieruchomości, która jest już obciążona na rzecz innych wierzycieli, nie gwarantuje skutecznego prowadzenia w przyszłości egzekucji z tej nieruchomości. Skutki zajęć zabezpieczających pozostałych wierzytelności pieniężnych i praw majątkowych nie są znane i nie wiadomo czy zapewnią warunki niezbędne do skutecznego prowadzenia egzekucji. Stąd organ nie uznał za zasadny zarzutu, iż wartość mienia, na którym ustanowiono zabezpieczenie znacznie przewyższa wskazaną przez organ kwotę zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ egzekucyjny nie przychylił się do wniosku Skarżącego o ograniczenie zabezpieczenia do składników majątkowych przez niego wskazanych, czyli ruchomości i nieruchomości, organ stwierdził, że Skarżący nie przedstawił organowi egzekucyjnemu ruchomości, których wartość zabezpieczyłaby przyszłe zobowiązanie podatkowe. Organ wskazał, że szacunkowa wartość wskazanych trzech samochodów stanowi kwotę około 100.450 zł, czyli nie zabezpieczy przyszłego zobowiązania. Z decyzji o zabezpieczeniu i zarządzenia zabezpieczenia wynika, że w księgach wieczystych prowadzonych dla pięciu nieruchomości, których właścicielem lub współwłaścicielem jest Skarżący, figurują roszczenia o powrotne przeniesienie własności tych nieruchomości na rzecz pożyczkobiorców zgodnie z umowami pożyczki oraz umowami przeniesienia własności nieruchomości - przewłaszczenia na zabezpieczenie. W przypadku spłaty pożyczki przez pożyczkobiorcę, nastąpi powrotne przeniesienie własności nieruchomości. Dodatkowo dwie spośród tych nieruchomości są obciążone hipoteką przymusową na rzecz banków: Banku P. S.A. - hipoteka w kwocie 861.000 zł i Banku G. S.A. - hipoteka w kwocie 99.000 zł. Kolejna szósta nieruchomość obciążona jest hipoteką przymusową w kwocie 285.600 zł na rzecz L. S.A. Wierzyciele hipoteczni zaspokajani są w pierwszej kolejności. Trzy pozostałe nieruchomości nie posiadają wpisów o roszczeniach i nie są obciążone hipoteką, ale tylko jednej nieruchomości Skarżący jest właścicielem, a jej szacunkowa wartość wskazana przez organ podatkowy w decyzji o zabezpieczeniu wynosi około 120.000 zł, co oznacza że nie zaspokoiłaby zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę. Natomiast niezależnie od wartości udziałów Skarżącego w nieruchomości, której jest on właścicielem w 1/2 części (posiadającej księgę wieczystą nr

[...]) i nieruchomości, której jest współwłaścicielem (posiadającej księgę wieczystą nr [...]), to egzekucja z udziału w nieruchomości może być utrudniona lub w ogóle nieskuteczna. Ponadto organ zauważył, że chociaż Skarżący wskazuje, aby organ egzekucyjny zabezpieczył przyszłe zobowiązanie podatkowe na nieruchomościach, to sprzedał nieruchomość, na której organ podatkowy dokonał zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie:

1) art. 7 § 2 w zw. z art. 33 § 1 pkt. 8 w zw. z art. 166b u.p.e.a., polegające na uznaniu, że zastosowane wobec Skarżącego środki egzekucyjne w postaci zabezpieczeń dokonanych na wierzytelnościach znajdujących się na rachunkach bankowych, udziałach w spółkach, wierzytelnościach wobec pożyczkodawców oraz nieruchomościach Skarżącego (szczegółowo opisanych w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] września 2016 r.) są adekwatne do wysokości istniejącego w ocenie organu zobowiązania podatkowego Skarżącego, jak również nie są dla Skarżącego uciążliwe, w sytuacji, gdy zakres zastosowanego na majątku Skarżącego zabezpieczenia jest niewspółmierny do zobowiązania podatkowego (tj. w istotny sposób przekraczający wysokość zobowiązania podatkowego), a tym samym nadmiernie uciążliwy dla Skarżącego, co doprowadziło do wydania skarżonego rozstrzygnięcia;

2) art. 157a u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zmiana zakresu zabezpieczenia kwoty zobowiązania podatkowego, istniejącego

w ocenie organu po stronie Skarżącego, wymaga przedstawienia przez Skarżącego organowi egzekucyjnemu składników majątkowych o wartości nie mniejszej od sumy określonej w zarządzeniu o zabezpieczeniu, w sytuacji, gdy organowi egzekucyjnemu znane są wszystkie składniki majątkowe Skarżącego oraz ich wartość, co stwarzało po stronie organu egzekucyjnego możliwość uwzględnienia żądania Skarżącego o ograniczenie zakresu zabezpieczenia do składników majątku Skarżącego, których łączna wartość nie przekraczałaby w istotny sposób wysokość zobowiązania podatkowego,

3) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., 8 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia działań niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób uwzględniający słuszny interes obywateli oraz budzący zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, co doprowadziło do wadliwego uznania, iż na tle niniejszej sprawy zmiana zakresu zastosowanego zabezpieczenia poprzez ograniczenie dokonanych w sprawie zabezpieczeń tylko do niektórych składników majątku Skarżącego nie zapewni realizacji celu postępowania zabezpieczającego.

Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zarzuty skargi w rozpatrywanej sprawie koncentrują się na wykazaniu naruszenia przez organ przepisów art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., poprzez zastosowanie wobec Skarżącego nadmiernie uciążliwego środka zabezpieczającego.

"Uciążliwość" w świetle art. 33 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności powodująca niemożność czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika.

Niewątpliwie stosowanie środków egzekucyjnych przez organy egzekucyjne stanowi uciążliwość dla zobowiązanego, jednakże należy wskazać, że podjęcie postępowania egzekucyjnego jest spowodowane brakiem dobrowolnego realizowania przez stronę zobowiązań podatkowych. Celem egzekucji jest przymusowe ściągnięcie tych należności, stąd możliwe jest stosowanie równolegle kilku środków egzekucyjnych.

Zgodnie z art. 164 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny po wydaniu zarządzenia zabezpieczenia dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej m. in. przez zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych, ruchomości, obciążenie nieruchomości zobowiązanego hipoteką przymusową w tym przez złożenie dokumentów do zbioru dokumentów w przypadku nieruchomości, która nie ma prowadzonej księgi wieczystej.

Artykuł 7 u.p.e.a., traktujący o ogólnych zasadach postępowania egzekucyjnego, w treści § 2 ustanawia w toku postępowania egzekucyjnego jako zasadę tego postępowania - zasadę stosowania środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego (najłagodniejszego środka). W świetle art. 166b u.p.e.a., zasadę tę należy odnieść również do postępowania zabezpieczającego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określają które środki są mniej, a które bardziej uciążliwe dla zobowiązanego, pozostawiając ocenę w tym zakresie organowi egzekucyjnemu. Zgodnie natomiast z art. 158 u.p.e.a. w przypadku potrzeby organ egzekucyjny może stosować kilka sposobów zabezpieczenia. Z żadnego przepisu prawa nie wynika zakaz stosowania kilku środków zabezpieczenia ani też nakaz ograniczenia tychże środków. Zatem ile i jakie środki zabezpieczenia zostaną zastosowane przez organ egzekucyjny decyduje cel zabezpieczenia, którym jest zapewnienie warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a więc ochrona interesów wierzyciela.

W ocenie Sądu podkreślenia wymaga fakt, że postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem szczególnym, którego podstawowym celem jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela. Ma ono na celu zapewnić wykonanie przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku. Jego celem jest zabezpieczenie skuteczności przyszłej egzekucji obowiązku podatkowego. Zarządzenie zabezpieczenia będące przedmiotem zarzutów zostało sporządzone [...].10.2016 r. w oparciu o doręczoną Skarżącemu [...].10.2016 r. decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. nr [...] z [...].09.2016 r. w sprawie zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. w wysokości 656.115 zł wraz z odsetkami (k.1-11 akt administracyjnych).

Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego Skarżący argumentuje dokonaniem zajęcia zabezpieczającego na niemal całym jego majątku, obejmującym szeroko zakreślony zbiór ruchomości, nieruchomości, wierzytelności na rachunkach bankowych, innych wierzytelności, udziałów w spółkach i innych praw, a także iż wartość majątku, na którym dokonano zabezpieczenia ponad dwukrotnie przekracza wysokość zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami.

W ocenie Sądu zarzut ten jest niezasadny. Organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia zabezpieczającego na ruchomościach będących własnością lub współwłasnością Skarżącego. Nie dokonał również zajęcia zabezpieczającego na wszystkich nieruchomościach, których Skarżący jest właścicielem lub współwłaścicielem. W decyzji o zabezpieczeniu organ podatkowy wskazał, że Skarżący jest właścicielem lub współwłaścicielem dziewięciu nieruchomości. Natomiast dokonał zabezpieczenia tylko na jednej nieruchomości - spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...], wpisując w dziale IV księgi hipotekę przymusową w wysokości 656.115,00 zł (k. 45). W dziale III księgi wpisane jest roszczenie o powrotne przeniesienie własności na rzecz A. G., zgodnie z treścią umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie oraz umowy pożyczki. Przed hipoteką wpisaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wpisana jest hipoteka w kwocie 99.000 zł na rzecz Banku G. S.A. Oddział w B. z tytułu pożyczki udzielonej A. G. w 2003 r., zaś termin jej spłaty upływa w 2018 r. Rację ma organ, wskazując, że egzekucja zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę z ww. nieruchomości może okazać się utrudniona lub niemożliwa z uwagi na konieczność zaspokojenia w pierwszej kolejności wierzyciela hipotecznego. Z księgi wieczystej wynika również, że Skarżący sprzedał tę nieruchomość [...].12.2016 r., czyli już po jej obciążeniu hipoteką przymusową przez organ podatkowy. Wobec powyższego zarzut, iż dokonano zajęcia zabezpieczającego na wszystkich nieruchomościach jest bezpodstawny.

Poprzez zajęcie zabezpieczające udziałów Skarżącego w spółkach prawa handlowego, organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia na łączną kwotę 157.400 zł, która nie wystarczy do zabezpieczenia należności pieniężnej objętej zarządzeniem zabezpieczenia. Udziały w poszczególnych spółkach prawa handlowego zabezpieczono w następujących wysokościach: w R. Sp. z o.o. - w kwocie 60.600 zł (k.53-55 akt administracyjnych), w B. S.A. - w kwocie 89.400 zł (k.58-61 akt administracyjnych), w E. S.A. - w kwocie 2.400 zł (k.64-72 akt administracyjnych), w "K." S.A. - w kwocie 2.500 zł (k. 75-78 akt administracyjnych) i w Przedsiębiorstwie Wielobranżowym ..K." sp. z o.o. - w kwocie 2.500 zł (k. 81-83 akt administracyjnych).

Skutki zajęć zabezpieczających innych wierzytelności pieniężnych skierowane do: S. W., A. G. i D. K. oraz zajęcia prawa majątkowego z tytułu pełnionych funkcji w 'N.' spółka jawna, nie były znane w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia, ponieważ dłużnicy zajętych wierzytelności nie odpowiedzieli na zajęcia zabezpieczające organu egzekucyjnego. W związku z brakiem odpowiedzi skierowano [...].02.2017 r. do dłużników zajętych wierzytelności ponaglenia. Pani D. K., której Skarżący udzielił pożyczek w łącznej wysokości 440.000 zł, pismem z [...].04.2017 r. (k. 163 akt administracyjnych) poinformowała organ egzekucyjny, że pożyczki zostały spłacone przez osobę trzecią w sierpniu 2016 r. umową przejęcia długu wraz z przewłaszczeniem nieruchomości. 'N.' sp. j. nie udzieliła odpowiedzi na zajęcie i ponaglenie organu egzekucyjnego. Natomiast A. G. i S. W. ponaglenia zostały doręczone w trybie zastępczym - art. 44 k.p.a. i również brak jest odpowiedzi na zajęcie wierzytelności.

Zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunków bankowych okazało się skuteczne w Banku M. S.A., P. S.A. i I. Jednakże zabezpieczono jedynie kwotę 1.657,35 zł w Banku M. (k. 42-44 akt administracyjnych). Na rachunkach pozostałych banków brak było środków pieniężnych. W zaskarżonym postanowieniu wskazano Skarżącemu, że w świetle art. 166a § 2 u.p.e.a. zajęcie rachunku bankowego nie pozbawia zobowiązanego trwale środków finansowych i nie oznacza całkowitej niemożności rozporządzania zgromadzonymi na tym rachunku środkami, gdyż mogą być dokonywane wypłaty z zajętego rachunku. Zgodnie z tym przepisem, w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. W celu regulowania płatności na rzecz pracowników i ponoszenia innych wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej zobowiązany ma prawo wystąpić do organu egzekucyjnego o zgodę na wypłatę środków z zabezpieczonego rachunku bankowego. Zgodnie z art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy m.in. wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz podatku dochodowego od osób fizycznych i składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia. Zajęcia zabezpieczające rachunków bankowych nie powinny zatem Skarżącemu utrudniać prowadzenia działalności gospodarczej.

Jak już wskazano, zgodnie z art. 158 u.p.e.a., w przypadku potrzeby organ egzekucyjny może stosować kilka sposób zabezpieczenia. Znaczna wysokość określonego przez organ podatkowy przybliżonego zobowiązania podatkowego, tj. 656.115 zł spowodowała, że organ egzekucyjny zmuszony był zabezpieczyć przyszłe zobowiązanie podatkowe na kilku składnikach majątkowych. Jak powyżej wskazano, skuteczne okazało się jedynie zabezpieczenie wierzytelności z rachunków bankowych, jednak dotychczas zabezpieczono jedynie kwotę 1.657,35 zł, oraz z udziałów w spółkach prawa handlowego na łączną kwotę 157.400 zł. Ustanowiono również hipotekę przymusową na nieruchomości posiadającej księgę wieczystą nr [...] (sprzedanej przez Skarżącego [...].12.2016 r.) o szacunkowej wartości wskazanej przez organ podatkowy w kwocie 400.000 zł, lecz po uwzględnieniu wpisanej już hipoteki nr 1 na rzecz B. S.A. w kwocie 99.000 zł, daje kwotę 301.000 zł. Jak z powyższego wynika zabezpieczono majątek Skarżącego na kwotę 460.057,35 zł. Skutki zajęć zabezpieczających pozostałych wierzytelności pieniężnych i praw majątkowych nie są znane i nie wiadomo czy egzekucja z nich byłaby skuteczna. Organ egzekucyjny nie otrzymał odpowiedzi od dłużników zajętych wierzytelności, stąd też nie miał wiedzy jaka jest aktualna wysokość zajętych wierzytelności, ponieważ są to wierzytelności z tytułu udzielonych pożyczek, które w dużej części mogły już zostać spłacone i nie "oscylują w granicach 1.000.000 zł" jak wskazano w skardze. Jak podniesiono już powyżej, na ponaglenia organu egzekucyjnego wysłane do dłużników zajętych wierzytelności i prawa majątkowego w sprawie udzielenia odpowiedzi na zawiadomienia o zajęciu wierzytelności i prawa majątkowego, odpowiedzi udzieliła jedynie D. K., której Skarżący udzielił pożyczek w wysokości 440.000 zł, i która poinformowała, że pożyczki zostały spłacone przez osobę trzecią w sierpniu 2016 r. umową przejęcia długu wraz z przewłaszczeniem nieruchomości (k.163 akt administracyjnych). Od pozostałych dłużników zajętych wierzytelności i prawa majątkowego z tytułu pełnionej funkcji organ egzekucyjny nie uzyskał odpowiedzi. Stąd też nie można uznać za zasadny zarzutu, iż wartość mienia, na którym ustanowiono zabezpieczenie dwukrotnie przewyższa wskazaną przez organ kwotę zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami.

W ocenie Sądu organ nie naruszył również art. 157a u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia. Rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego uchylenia bądź zmiany zakresu zabezpieczenia, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczności sprawy nie przemawiały za zastosowaniem art. 157a u.p.e.a. w żądany przez Skarżącego sposób.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ egzekucyjny nie przychylił się do wniosku o ograniczenie zabezpieczenia do składników majątkowych przez niego wskazanych, czyli ruchomości i nieruchomości, należy zauważyć, iż Skarżący nie przedstawił organowi egzekucyjnemu ruchomości, których wartość zabezpieczyłaby przyszłe zobowiązanie podatkowe. Szacunkowa wartość trzech samochodów, których dowody rejestracyjne przedłożył Skarżący organowi egzekucyjnemu stanowi kwotę około 100.450 zł, jak wskazano w decyzji o zabezpieczeniu, czyli nie zabezpieczy przyszłego zobowiązania. Innych ruchomości Skarżący nie przedstawił organowi egzekucyjnemu. Z decyzji o zabezpieczeniu i zarządzenia zabezpieczenia wynika, że w księgach wieczystych prowadzonych dla pięciu nieruchomości, których Skarżący jest właścicielem lub współwłaścicielem, figurują roszczenia o powrotne przeniesienie własności tych nieruchomości na rzecz pożyczkobiorców zgodnie z umowami pożyczki oraz umowami przeniesienia własności nieruchomości - przewłaszczenia na zabezpieczenie. W przypadku spłaty pożyczki przez pożyczkobiorcę, nastąpi powrotne przeniesienie własności nieruchomości. Dodatkowo dwie spośród tych nieruchomości są obciążone hipoteką przymusową na rzecz banków: Banku P. S.A. - hipoteka w kwocie 861.000 zł i B. S.A. - hipoteka w kwocie 99.000 zł. Kolejna szósta nieruchomość obciążona jest hipoteką przymusową w kwocie 285.600 zł na rzecz L. S.A. Wierzyciele hipoteczni zaspokajani są w pierwszej kolejności. Wprawdzie trzy pozostałe nieruchomości nie posiadają wpisów o roszczeniach i nie są obciążone hipoteką, ale tylko jednej nieruchomości Skarżący jest właścicielem, posiadającej księgę wieczystą [...]. Jej szacunkowa wartość wskazana przez organ podatkowy w decyzji o zabezpieczeniu wynosi około 120.000 zł, co oznacza że nie zaspokoiłaby zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę. Natomiast niezależnie od wartości udziałów Skarżącego w nieruchomości, której jest właścicielem w Vi części (posiadającej księgę wieczystą nr [...]) i nieruchomości, której jest współwłaścicielem (posiadającej księgę wieczystą nr [...]), to egzekucja z udziału w nieruchomości może być utrudniona lub w ogóle nieskuteczna. Podkreślić również należy, że chociaż Skarżący wskazuje, aby organ egzekucyjny zabezpieczył przyszłe zobowiązanie podatkowe na nieruchomościach, to sam sprzedał nieruchomość, na której organ podatkowy dokonał zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki.

Biorąc powyższe pod uwagę, skrupulatnie przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe, dało w ocenie Sądu w pełni podstawę do dokonania zabezpieczenia na składnikach majątkowych Skarżącego i w kontekście przyszłej egzekucji obowiązku podatkowego w żaden sposób nie można wnioskować, że doszło do zastosowania nadmiernie uciążliwego środka zabezpieczającego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a więc nie uchybia, ani zasadzie praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a., ani zasadzie prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a., wymagającej od organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do uznania za niezasadny zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego. W ocenie Sądu postępowanie w przedmiocie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego zostało przeprowadzone prawidłowo i w sposób nienaruszający powołaną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.

W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).