Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 556/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 12 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2010 roku sprawy ze skargi K. F., J. F. i M. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz K. F., J. F. i M. F. kwotę po 340,- (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 448/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. F., M. F. i J. F. na decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta S. z dnia [...] o wymeldowaniu K. F., M. F. i J. F. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [....].

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu K.F., M. Fi.i J.F. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ podał, że lokal ten jest domem mieszkalnym, stanowiącym własność J. i K. F., którzy zawarli związek małżeński w [...] r. W dniu [...] r. nastąpiło zerwanie więzi pomiędzy małżonkami. Przeciwko J. F. toczyło się postępowanie o fizyczne i psychiczne znęcanie się nad K. F., które zostało umorzone. Z dniem [...] r. została ustanowiona rozdzielność majątkowa pomiędzy małżonkami. Strony pozostają w konflikcie. W ocenie K. F.oraz córek M. i J. F., wnioskodawca znęcał się nad nimi, groził, bywał agresywny, utrudniał wspólne zamieszkiwanie i z tych właśnie przyczyn wyprowadziły się. K. F. wraz z córkami: M. i J. opuściły lokal przy ul. [...] w dniu 3 lutego 2006 r. K.F. wniosła przeciwko J.F.pozew o dopuszczenie do współposiadania tej posesji. Postępowanie to zakończyło się zawarciem ugody ustalającej szczegółowo sposób korzystania z tego lokalu. Pomimo zawarcia z J. F. ugody, żona oraz córki nie powróciły do miejsca zameldowania na pobyt stały. Córki wnioskodawcy nie podejmowały żadnych kroków prawnych w celu dalszego zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. W ocenie organu administracji spełnione zostały przesłanki do wymeldowania określone w art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 87 z 2001 r. poz. 960 ze zm. powoływanej dalej jako ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż K.F., M. F. i J. F. opuściły miejsce stałego pobytu i nie dokonały wymeldowania.

W odwołaniu od tej decyzji K. F., J. F. i M. F.zarzuciły dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym poprzez uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki wymeldowania osób, których dotyczył wniosek. Dodatkowo zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, 7, 8, 11, 12, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. - Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., powoływanej dalej jako Kpa) oraz art. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...) oraz błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy i art. 9 ust. 2 b tej ustawy w związku z art. 15 ust. 2 ustawy.

Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Łlutrzymał w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, że jest ona prawidłowa i odpowiada obowiązującym przepisom prawa.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że K. F. oraz jej córki nie zamieszkują w spornym lokalu od dnia 3 lutego 2006 r. Wszczęcie dochodzenia o znęcanie się nad K. F. nie jest zdaniem organu odwoławczego wystarczającą przesłanką do uznania, że strony opuściły lokal nie z własnej woli. J. F. i M.Fi.nie składały zawiadomienia o przestępstwie znęcania się, ani też nie podejmowały środków prawnych umożliwiających ponowne objęcie w posiadanie nieruchomości. Jedynie K. F. tego rodzaju postępowanie zainicjowała, które zakończyło się zawarciem ugody. Pomimo ugody, K. F. nie powróciła do lokalu. Strony nie podejmowały próby powrotu do domu przy ul. [...]

W ocenie organu odwoławczego odwołujące się opuściły miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...). Ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy zawartej w powołanym przepisie, stanowiącej przesłankę wydania decyzji o wymeldowaniu odwołujących się z pobytu stałego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. F., J. F. i M. F. zarzuciły zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegające na niewłaściwej wykładni i przyjęciu, że przy stosowaniu tej normy bierze się pod rozwagę jedynie fakt opuszczenia lokalu i niewymeldowania się, a dobrowolność lub przymus opuszczenia lokalu ma znaczenie drugorzędne. Skarżące zakwestionowały ocenę, że dla ustalenia, iż przymus miał miejsce musi nastąpić stwierdzenie tego w postępowaniu karnym, podczas gdy wystarczy, że fakt zmuszenia jest oczywisty. Nawet brak podjęcia prawnych możliwości przywrócenia prawa do przebywania w lokalu nie decyduje ich zdaniem o dobrowolnym, czy przymusowym charakterze opuszczenia. Oceny można dokonywać wyłącznie na podstawie analizy wszystkich dowodów i okoliczności. Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do ich wymeldowania. Zarzuciły też naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, 7, 8, 11,12, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 Kpa poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym poprzez uznanie, że w sprawie nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu przez skarżące uzasadniające ich wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy. Uchybienie to wyrażało się w przyjęciu za podstawę rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych opartych na prawdzie fikcyjnej a nie materialnej, nieopisaniu przyczyn, dla których organ nie dał wiary twierdzeniom skarżących i powołanych świadków, pominięciu niektórych dowodów, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów przedstawionych w odwołaniu. W ocenie stron wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nastąpiła sprzecznie z ideą demokratycznego państwa prawnego, zasadą proporcjonalności oraz zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Skutkiem tego była błędna subsumcja, wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji i w związku z tym naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości kultury prawnej obywateli i zasady przekonywania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008 r. oddalił skargę uznając, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego, o których mowa w art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności tj. dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu. Zdaniem Sądu I instancji zarówno K. F. jak i jej córki w sposób dobrowolny opuściły miejsce stałego pobytu, mimo iż miało to miejsce na skutek nieporozumień z mężem i ojcem. Nie podjęły one bowiem próby powrotu do spornego mieszkania mimo sądowego podziału mieszkania do korzystania oraz deklaracji J. F. o chęci wspólnego zamieszkiwania. Sąd I instancji stwierdził, że za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu bądź do tego zmuszona, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.

W ocenie Sądu I instancji o tym, że opuszczenie mieszkania miało charakter trwały wskazuje całokształt okoliczności sprawy. Skarżące wspólnie deklarują chęć powrotu wyłącznie w sytuacji, gdy w domu nie będzie mieszkał J. F., natomiast K. F. dąży do podziału majątku dorobkowego i rozstrzygnięcia spraw majątkowych, zaś obecnie chce zapewnić dzieciom meldunek. To zdaniem Sądu oznacza, że skarżące chcą być zameldowane przy ul. [...], zaś mieszkać w innym miejscu.

Za uzasadnione natomiast Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące nie do końca wyjaśnionego stanu faktycznego oraz niepełnej oceny zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza przebiegu incydentu z 3 lutego 2006 r., jednak uchybienie to Sąd uznał za nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku K. F., M. F. i J. F.podniosły zarzut:

- naruszenia przepisów postępowania tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako p.p.s.a) poprzez wyjście przez Sąd I instancji poza zakres kognicji i dokonanie ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy na podstawie zebranego materiału dowodowego zamiast stwierdzenia naruszenia art. 7 i 77 Kpa skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji,

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że opuszczenie przez skarżące dotychczasowego miejsca pobytu miało charakter trwały i dobrowolny.

Z uwagi na powyższe wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji dostrzegając nie do końca wyjaśniony stan faktyczny w szczególności przebieg zdarzenia z 3 lutego 2006 r., tj. z dnia poprzedzającego opuszczenie lokalu, winien był uchylić zaskarżoną decyzję, gdyż kwestia ta ma istotne znaczenie dla ustalenia przesłanek wymeldowania wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...). Zdaniem skarżących trudno mówić o dobrowolności opuszczenia lokalu i braku woli powrotu do niego jeśli opuszczenie miało charakter spontaniczny i było związane z konkretną sytuacją - konfliktem z uczestnikiem postępowania.

Za nieuprawnione zdaniem wnoszących skargę kasacyjną należy uznać także twierdzenie Sądu I instancji jakoby skarżące nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia posiadania akceptowały istniejący stan rzeczy. K. F. już w dniu 4 lutego 2006 r. zwróciła się do Policji o obecność przy zabieraniu rzeczy z mieszkania, w dniu 9 lutego 2006 r. złożyła doniesienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, zaś w dniu 26 czerwca 2006 r. złożyła pozew o dopuszczenie jej do współposiadania nieruchomości. Jedynym powodem opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania była obawa reakcji ze strony J. F.. Wskazane okoliczności w ocenie skargi kasacyjnej przemawiają za uznaniem, że Sąd I instancji naruszył art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności dokonując niewłaściwej subsumcji zebranego materiału dowodowego pod wskazaną normę prawną.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 października 2009 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

NSA stwierdził, że skarga zawiera usprawiedliwione podstawy wskazując, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi naruszył art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...), przez dokonanie wadliwej subsumcji stanu faktycznego.

W przedmiotowej sprawie skarżące już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji postawiły zarzuty, które powtórzyły w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a następnie w skardze kasacyjnej, dotyczące dokonania ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez uznanie, że w sprawie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Od początku też podtrzymywały, że na decyzję o opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu miało wpływ zdarzenie z dnia 3 lutego 2006 r., jako mające istotne znaczenie z punku widzenia zaistnienia jednej z przesłanek wymeldowania wynikającej z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...). Tymczasem z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji nie tylko nie wytknął organom administracji niepełnej oceny materiału dowodowego pod kątem ustalenia okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu, ale przyjął stan faktyczny ustalony przez organy, by następnie stwierdzić, że "uzasadnione są zarzuty skarżących odnośnie nie do końca wyjaśnionego stanu faktycznego oraz niepełnej oceny zebranego materiału dowodowego. Stan faktyczny sprawy rzeczywiście nie został do końca wyjaśniony. Dotyczy to zwłaszcza przebiegu incydentu w dniu 3 lutego 2006 r."

NSA podkreślił, że z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...) mamy do czynienia wówczas gdy, w wyniku z reguły bezprawnych działań osób trzecich dana osoba nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. W pewnych sytuacjach, nieprzebywanie w lokalu może być efektem konfliktu rodzinnego, który tak jak w niniejszej sprawie prowadzi do opuszczenia lokalu przez jedną ze stron. Z tego względu dopiero po ustaleniu w następstwie jakiego zdarzenia doszło do opuszczenia lokalu przez skarżące oraz w jakim miejscu aktualnie znajduje się ośrodek ich osobistych i majątkowych interesów (tzw. centrum życiowe) i czy mają zamiar przebywać tam na stałe, będzie możliwe stwierdzenie, że zachodzą przesłanki z art. 15 ust. 2. Niewyjaśnienie przez organy administracji powyższych okoliczności i zaakceptowanie takiego stanowiska przez Sąd I instancji powoduje, że niejasne są przesłanki, które spowodowały nieuwzględnienie podniesionych w skardze zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Stosownie do art. 190 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi związany jest wykładnią prawa wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 października 2009 roku, sygn. akt II OSK 1491/08.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Powyższe brzmienie przepis art. 15 ust. 2 ustawy uzyskał z dniem 1 maja 2004 roku w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887).

Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.

Sąd stwierdził, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie oceniły go w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do nieprawidłowej oceny stanu faktycznego, przedstawionej w uzasadnieniach decyzji.

Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu).

Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymagana prawem przesłanka zameldowania jest zatem spełniona, gdy istnieją łącznie warunki określone w tym przepisie, a mianowicie dana osoba przebywa w lokalu i ma zamiar stałego w nim przebywania. Przebywanie pod oznaczonym adresem nie stanowi spełnienia przesłanki zameldowania, jeśli nie towarzyszą temu okoliczności wskazujące na zamiar stałego związania się z tym miejscem pobytu. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby.

Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu - nieprzebywanie w lokalu. Podkreślić należy, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - w wyniku którego z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy.

Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02).

Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jeżeli natomiast strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, to wówczas nie można uznać za dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954).

A zatem zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Jednakże ocena ta nie może być oceną bezkrytyczną. Niezbędnym jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak : powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim.

W niniejszej sprawie organy administracji nie rozważały w sposób dostateczny kwestii dotyczącej opuszczenia lokalu przez skarżące oraz istnienia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu. Stan faktyczny sprawy nie został więc do końca wyjaśniony. Dotyczy to zwłaszcza przebiegu incydentu w dniu 3 lutego 2006 r. A zatem uzasadnione są zarzuty skarżących odnośnie nie do końca wyjaśnionego stanu faktycznego oraz niepełnej oceny zebranego materiału dowodowego.

Przebywanie przez strony postępowania w innym lokalu ze względu na konflikt rodzinny nie świadczy o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Nieprzebywanie skarżących w sposób ciągły w przedmiotowym lokalu spowodowane było trwającym konfliktem rodzinnym. Z oświadczeń skarżących, składanych w toku postępowania administracyjnego, wyraźnie wynika, iż nie opuściły miejsca stałego pobytu w sposób trwały i nie zrezygnowały z koncentracji życia w lokalu przy ul. [...]

Opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 roku, sygn. akt II OSK 133/06, Lex nr 327831). Dlatego też opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne, połączone z zabraniem wszystkich swoich rzeczy z zajmowanego lokalu i skoncentrowaniem swojego centrum życiowego poza miejscem pobytu stałego.

Opuszczenie miejsca pobytu stałego, w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wiąże się z całkowitym usunięciem z zajmowanego lokalu wszystkich przedmiotów służących do życia codziennego (mebli i innych rzeczy) i skoncentrowaniem centrum życiowego poza miejscem tego pobytu, a więc związane jest z wyprowadzeniem się z lokalu i zabraniem wszystkich rzeczy. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, jak i w drodze odpowiedniego zachowania się, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby (patrz powołany wyżej wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 roku).

W tej sprawie organy administracji nie wyjaśniły, czy skarżące wyraziły w sposób wyraźny wolę opuszczenia miejsca pobytu stałego i zamieszkania na stałe w innym lokalu. Z tego względu dopiero po ustaleniu w następstwie jakiego zdarzenia doszło do opuszczenia lokalu przez skarżące oraz w jakim miejscu aktualnie znajduje się ośrodek ich osobistych i majątkowych interesów (tzw. centrum życiowe) i czy mają zamiar przebywać tam na stałe, będzie możliwe stwierdzenie, że zachodzą przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Sąd uznał więc, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uzupełnić postępowanie wyjaśniające, uwzględniając wszystkie powyższej wskazane przez Sąd uwagi oraz ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy.

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 tej ustawy.