Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 119/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Dnia 8 kwietnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA: Joanna Zdzienicka- Wiśniewska Sędziowie : NSA: Małgorzata Gorzeń (spr.) Asesor WSA: Krzysztof Retyk Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004r. na rozprawie po wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26.11.1997r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia od cła l/uchyla wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 17 marca 2000r. sygn. akt [...], 2/ oddala skargę.


UZASADNIENIE

3 ISA/Gd 119/02

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie zwolnienia od cła samochodu osobowego sprowadzonego przez pana D. D..

W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że postanowieniem z dnia 7 sierpnia 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego wznowił postępowanie celne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zawartą w dowodzie odprawy celnej z dnia 20 listopada 1994 r., którą dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki "Toyota Carina E" i zwolniono od cła na podstawie art. 14 ust. 1 piet 7 ustawy z dnia 28 grudnia 1984 r. - Prawo celne (t.j. Dz.U. Nr 71, poz. 312 z 1994 r. z późn. zm.) jako składnik mienia przesiedlenia pana D.D. posiadającego od dnia 2 listopada 1994 r. kartę stałego pobytu w Polsce.

W podstawie prawnej postanowienia powołano art, 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wskazując, iż strona wprowadziła w błąd organ celny dokonujący opisanej powyżej odprawy celnej, gdyż przedmiotowy samochód - jak ustaliły to organy ścigania - nie stanowił własności strony i nie był przez stronę użytkowany za granicą. Zatem nie zachodziły przesłanki do zwolnienia go od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt ustawy - Prawo celne.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor Urzędu Celnego wydał w dniu 2 września 1997 r. decyzję, którą:

* uchylił w całości swoją decyzję zawartą w opisanym powyżej dowodzie odprawy celnej,

umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie celne w sprawie wymiaru cła od samochodu będącego przedmiotem opisanej odprawy celnej z dnia 20 listopada 1994 r.,

* potwierdził zasadność wymiaru opłaty manipulacyjnej za czynności organu celnego wobec zgłoszonego do odprawy celnej towaru w kwocie 10 zł, oraz

dopuścił sprowadzony samochód do obrotu na polskim obszarze celnym.

Dyrektor Urzędu Celnego decyzję tę podjął na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art. 105 K.p.a., art. 2 pkt 12, art. 4 ust. 1, art. 14 ust. 1 pkt 7, art. 24, art. 70 ust 2 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne oraz stosowne przepisy wykonawcze.

Uzasadniając swoją decyzję Dyrektor Urzędu stwierdził, że przedmiotowy pojazd nie jest mieniem przesiedlenia strony i nie służył stronie do użytku za granicą, a zatem w dacie odprawy celnej nie spełniał warunków określonych w art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo celne.

W związku z powyższym brak było podstaw do uznania go za wolny od cła z mocy art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego.

Umorzenie postępowania w sprawie wymiaru należności celnych nastąpiło w związku z treścią art. 83 ust. 1 Prawa celnego i niemożnością wydania decyzji wymierzającej należności celne z uwagi na wystąpienie przedawnienia (upływ 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek uiszczenia cła).

Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, uzupełnione pismem z dnia 28 października 1997 r., wnioskując uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pkt 1 i 4 podnosząc, iż organ celny w istocie nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego, iż przedmiotowy samochód nie stanowił mienia przesiedlenia strony i nie był przez niego użytkowany za granicą. Wskazane w uzasadnieniu decyzji dowody i fakty, to jedynie przypuszczenia i domysły. Nie uwzględniono natomiast oryginalnych dokumentów zakupu samochodu. W istocie organ nie wskazał jakie dowody sfałszowano a uznał, iż jest to oczywiste w sprawie i z tej też przyczyny orzekł o prawnym dopuszczeniu pojazdu do obrotu na polskim obszarze celnym, co skutkuje obciążeniem strony podatkiem importowym, akcyzowym i VAT.

Prezes Głównego Urzędu Ceł, uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, wskazał jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 4 ust. 1, art. 14 ust. 1 pkt 7, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1980 r. - Prawo celne (t.j. Dz.U. Nr 71, poz. 312 z 1994 r, z późn. zm.). Prezes GUC odnosząc się do zasadności wznowienia w sprawie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a." podniósł, iż wznowienie na tej podstawie zachodzi po łącznym spełnieniu poniższych przesłanek:

* ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe,

* istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej,

* nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Prezes GUC stwierdził, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Warunkiem zwolnienia samochodu od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego, jest nie tylko fakt, iż samochód stanowił własność osoby przesiedlającej się, lecz również użytkowanie samochodu w czasie pobytu za granicą. W ocenie Prezesa GUC materiał zebrany w sprawie wskazuje, że samochód "Toyota Carina E" nie był użytkowany przez stronę w czasie pobytu za granicą i nie stanowił mienia strony.

Skoro więc samochód ten nie spełniał wymogów art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego, tym samym nie było podstaw do uznania go za wolny od cła, ale o tym organ nie wiedział w dacie dokonywania jego odprawy celnej. Tak więc, po ujawnieniu okoliczności, iż organ został wprowadzony przez stronę w błąd, gdyż przedmiotowy samochód nie był użytkowany przez stronę w czasie pobytu za granicą i nie stanowił jej mienia, zachodziła podstawa do wznowienia postępowania, a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i stwierdzeniu zaistnienia opisanych powyżej faktów, uchylenie decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej i uznanie, iż przedmiotowy samochód nie podlega zwolnieniu od cła na mocy art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego.

W tym stanie rzeczy Prezes GUC uznał za zasadne tak wznowienie w sprawie postępowania,

jak i uchylenie decyzji uznającej przedmiotowy samochód za wolny od cła. Prawidłowo również uznał organ I instancji, iż postępowanie w przedmiocie wymiaru należności celnych uległo przedawnieniu i wobec tego należało postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe umorzyć.

Skargę na powyższą decyzję wniósł pan D.D..

W skardze skarżący wniósł o stwierdzenie niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Skarżący zarzucił, iż decyzję tę podjęto z naruszeniem:

* prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 8 oraz art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne,

* przepisów postępowania administracyjnego, w tym dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez wznowienie postępowania bez podstawy faktycznej i prawnej, a wskutek tego:

o wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. zaistnienie przesłanki

przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., o brak wyjaśnienia w sposób bezsporny stanu faktycznego sprawy i naruszenie art. 75, 80 i 86 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że organ I instancji nie wskazał na jakich oparł się nowych dowodach przy wydawaniu decyzji i z jakich przyczyn nie uwzględnił okoliczności sprawy podanych przez skarżącego.

Wydane w niniejszej sprawie decyzje, jak i postanowienie o wznowieniu postępowania oparte są na ogólnikowych stwierdzeniach dotyczących procederu prowadzonego przez obywateli państw arabskich, otrzymujących kartę stałego pobytu w Polsce, polegającego na sprowadzaniu we własnym imieniu samochodów osobowych ze Szwecji, które w rzeczywistości nie były ich własnością.

Zdaniem skarżącego nie jest to dowód do wznowienia postępowania w indywidualnej sprawie skarżącego. Skarżący podnosi, że organ celny nie dysponuje żadnym dowodem potwierdzającym, iż przedmiotowy pojazd nie stanowił mienia przesiedleńczego skarżącego.

Skarżący nie potwierdza faktu, przytoczonego w notatce służbowej funkcjonariusza policji o zbyciu przysługującej mu ulgi celnej. Zeznania przesłuchanego przez policję świadka nie mogą stanowić dowodu w niniejszej sprawie, gdyż nie potwierdza ich skarżący, a przy tym zeznania te były składane w innym, niezakończonym jeszcze żadnym orzeczeniem, postępowaniu. Skarżący podnosi, że zwolnienie od cła na podstawia art. 14 - 16 Prawa celnego następuje z mocy prawa i brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji o zwolnieniu lub odmowie takiego zwolnienia.

Skarżący podkreśla, że wskazany samochód stanowił jego własność, na jego nazwisko została "wystawiona faktura zakupu, jak również pojazd ten został zarejestrowany, a następnie wprowadzony na polski obszar celny.

Konkludując skarżący podnosi, iż wznowienie w sprawie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. pozbawione było podstawy prawnej, podobnie bezprawne było podjęcie zaskarżonych decyzji, a zatem uzasadnione jest wzruszenie tychże decyzji.

Prezes GUC, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.

W niniejszej sprawie Sąd rozpoznał sprawę na nowo, wobec wznowienia z urzędu postępowania w sprawie postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 15.01.2002 r. sygn. akt I SA/Gd 29/98 na mocy art. 58 ustawy o NSA w zw. z art. 401 pkt 2 K.p.c. Zatem zgodnie z treścią art. 282 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd stosownie do okoliczności rozpoznawanej sprawy mógł wydać następujące rozstrzygnięcia:

1) oddalić skargę o wznowienie postępowania, co w niniejszej sprawie nie miało zastosowania wobec wznowienia postępowania z urzędu na mocy art. 58 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w zw. z art. 401 pkt 2 K.p.c, czyli z powodu braku skutecznego zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o terminie rozprawy, na której wydano wyrok;

2) uwzględnić skargę i w zależności od wyników postępowania zmienić zaskarżone orzeczenie albo je uchylić i skargę odrzucić lub postępowanie umorzyć.

Zdaniem Sądu orzekającego w dyspozycji przepisu art. 282 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi opisanej w pkt 2) mieści się również możliwość uwzględnienia podstawy wznowienia i uchylenia wadliwego orzeczenia, a następnie wydania nowego. Nastąpić to winno wtedy, gdy wznowienie postępowania nastąpiło z jednej z przyczyn nieważności postępowania (art. 271 pkt 2 cyt. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), przy nieważności postępowania brak jest bowiem przesłanek do zmiany orzeczenia. Natomiast nowe postępowanie prowadzone już w warunkach ważności winno skutkować wydaniem orzeczenia w zależności od wyników tego "ważnego" postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę ponownie, zawiadomił o terminie rozprawy w dniu 25.03.2004 r. organ celny oraz pełnomocnika skarżącego - radcę prawnego i wyrokiem uchylił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 17.03.2000 r. sygn. akt I SA/Gd 29/98 jako wydany w warunkach nieważności oraz ponownie rozpoznał sprawę ze skargi na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł.

Oddalając skargę pana D. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa GUC nie narusza prawa.

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja podjęta po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji wydanej przez organ celny I instancji po wznowieniu postępowania w sprawie wymiaru cła od sprowadzonego w ramach mienia przesiedlenia samochodu osobowego marki "Toyota Carina E".

W świetle powołanych w decyzji przepisów art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. organ (por. art. 150 § 1 K.p.a.) był uprawniony do uchylenia decyzji ostatecznej zawartej w dowodzie odprawy celnej i wydania nowego rozstrzygnięcia w razie ujawnienia nowych dowodów lub nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi, który wydał decyzję.

W niniejszej sprawie w toku postępowania wznowieniowego wykryto nowe okoliczności faktyczne dotyczące sprowadzenia do kraju przedmiotowego pojazdu, a mianowicie ujawniono, iż wprawdzie dowody zakupu, których autentyczności organy nie kwestionują wskazują iż nabywcą samochodu był skarżący, to jednakże w istocie - jak wynika to z całokształtu materiału dowodowego - nie został on zakupiony dla skarżącego, dla jego potrzeb a na pewno nie był przez skarżącego użytkowany dla celów osobistych, domowych lub zawodowych albo do prowadzenia działalności gospodarczej, w czasie pobytu za granicą jak wymaga tego przepis art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 28 grudnia 1980 r . - Prawo celne (j.t. Dz.U. Nr 71, poz. 312 z 1994 r. zpóźn. zm.).

Istniały zatem przesłanki w postaci nowych okoliczności faktycznych niezbędne do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i weryfikacji w tym trybie ostatecznej decyzji w sprawie wymiaru cła od tegoż samochodu.

Skarżący natomiast podnosi w skardze, iż nie było podstaw do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, gdyż nie istniały żadne nowe dowody stanowiące przesłankę wznowienia, a następnie uchylenia decyzji ostatecznej zawartej w dowodzie odprawy celnej.

W ocenie skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy to tylko poszlaki, których w żaden sposób nie potwierdził skarżący i któremu nie można zarzucić winy co do wprowadzenia organów celnych w błąd przy dokonywaniu odprawy celnej mienia przesiedlenia, w tym m.in. przedmiotowego samochodu "Toyota Carina E".

Sąd nie podzielił powyższych zarzutów skarżącego.

W ocenie Sądu istniały przesłanki do wznowienia postępowania i uchylenia w trybie wznowienia ostatecznej decyzji podjętej w dniu dokonywania odprawy celnej przedmiotowego samochodu, albowiem przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. stanowi nie tylko o nowych dowodach, ale i o nowych okolicznościach faktycznych.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi co do faktu własności samochodu, należy zauważyć, jak trafnie podniósł to Prezes GUC, iż tytuł własności, który w sprawie nie stanowi kwestii spornej, nie jest wystarczający do uznania - w trybie art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego - sprowadzonego samochodu za wolny od cła. Trzeba również w tym miejscu podnieść, iż wprawdzie przedłożone do odprawy celnej dokumenty co do własności pojazdu nie budzą wątpliwości, jednakże z materiału sprawy, w tym zeznań świadka M. H. wynika, iż przedmiotowy samochód został sprowadzony do kraju faktycznie przez inną osobę celem odsprzedaży go, wykorzystując przy tym ulgę celną przysługującą skarżącemu, który otrzymał kartę stałego pobytu w Polsce i prawo do tej ulgi przy sprowadzaniu mierna przesiedlenia. Okoliczność tę potwierdza także chociażby treść notatki służbowej sporządzonej przez funkcjonariusza policji w dniu 3 października 1995 r. Dla wyjaśnienia należy dodać, iż w postępowaniu celnym, w odróżnieniu od postępowania karnego, nie są istotne zagadnienia winy, umyślności czy też nieumyślności postępowania strony.

Zatem okoliczność, że wobec skarżącego nie zapadł wyrok skazujący czy też, że nie wykazano mu w inny sposób winy w zaistniałej sytuacji, nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Rozstrzygającym dla sprawy było ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 7 - Prawa celnego, a więc że sprowadzony przez skarżącego samochód stanowił składnik mienia przesiedlenia i służył skarżącemu w czasie pobytu za granicą do celów w przepisie tym wskazanych.

Skarżący wywodzi, że samochód stanowił jego własność, i nie wskazuje natomiast żadnych dowodów ani też nie przytacza żadnych faktów i okoliczności czy zdarzeń, potwierdzających używanie tegoż pojazdu przez skarżącego w czasie pobytu za granicą od daty jego zakupu do daty sprowadzenia go do kraju i zgłoszenia do odprawy celnej (od 16 października 1994 r. do 20 listopada 1994 r.)- Skarżący nie wskazuje, że w ogóle był w tym czasie w Szwecji, gdzie dokonano zakupu samochodu, wprost przeciwnie zeznał, że w trakcie studiów i po ich ukończeniu nigdy nie wyjeżdżał z Polski.

Skoro więc skarżący takich dowodów nie przedstawił, a w świetle ustaleń dokonanych w sprawie można uznać, iż skarżący nie używał tegoż pojazdu w celach prawem określonych, to brak było podstaw do zwolnienia przedmiotowego samochodu od cła.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy przepisu art. 151 cyt. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę pana D. D. oddalił.

AW