Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SAB/Kr 89/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-04-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245, art. 246, art. 260
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2018 r. sprzeciwu Z. B. od postanowienia z dnia 20 lutego 2018 r. w przedmiocie zwolnienania od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Prokuratora Okręgowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego Z. B. z dnia 31 października 2017 r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.

Pismem z dnia 17 stycznia 2018 r. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do wypełnienia i podpisania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania formularza PPF.

Odpowiadając na to wezwanie skarżący wskazał, że na jego majątek składa się [...] metrowy dom w którym znajduje się [...] metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha obsiana zbożem. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych.

Skarżący podniósł, że nie stać go na pokrycie kosztów postępowania. Wydatki ma bardzo duże, a otrzymuje [...] zł emerytury. Na skutek powodzi w 2010 roku grunt i dom skarżącego zostały zalane wodą. Zadłużenie skarżącego jest bardzo duże. Prowadzone są w stosunku do niego postępowania egzekucyjne.

Wbrew wezwaniu skarżący nie wyjaśnił, dlaczego aktualnie wykazuje tylko jeden dom o pow. [..] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha i co stało się z wykazywanym wcześniej majątkiem.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 lutego 2018 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W sprzeciwie od ww. postanowienia referendarza sądowego skarżący zarzucił referendarzowi naruszenie przepisów postępowania.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 zwanej dalej "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Okoliczności przedstawione przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwalają uznać, że spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Wymaga podkreślenia, iż skarżący udzielił wybiórczych wyjaśnień na wezwanie referendarza sądowego. Zdaniem Sądu wyjaśnienia skarżącego nie tworzą spójnego obrazu jego rzeczywistej sytuacji życiowej i możliwości płatniczych.

Sądowi z urzędu wiadomo (Sygn. akt III SO/Kr 17/16), że z uzasadnienia postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 30.06.2016 r. sygn. akt. [...] wynika, że skarżący na ten dzień był współwłaścicielem dwóch nieruchomości w miejscowości [...], dla których Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgi wieczyste nr [...] i [...]. Był także właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...] nr działki [...], [...]. Skarżący nie wskazał, co stało się z powyższymi nieruchomościami.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Z przedstawionych powodów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a.