Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 482/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 1, 2, art. 132 ust. 3 pkt 2, art. 135j ust. 5
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi R. G. na orzeczenie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] 2009r. Nr [...] w przedmiocie naruszenia dyscypliny służbowej oddala skargę. /-/E. Podrazik /-/A. Łaskarzewska /-/W. Batorowicz


UZASADNIENIE

Postanowieniem Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] 2009 r., wydanym na podstawie art. 134i ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), wszczęto postępowanie dyscyplinarne wobec R. G., któremu postawiono zarzut, iż w dniu [...] 2008 r. w [...] w godz. 17.30-20.10 nie wyznaczył w drodze polecenia służbowego zadania doraźnego w postaci dokonania konwoju zatrzymanej V. K. do PdOZ KP [...], pomimo ponagleń ze strony dyżurnego Komisariatu Policji [...], to jest o czyn z art. 132 ust 3 pkt 2 ustawy o Policji "w zw. z § 2 pkt 2 ppkt i Załącznika nr 3 do Decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] 2008 r. w sprawie organizacji nadzoru nad służbą Komendy Miejskiej Policji w P.".

Orzeczeniem nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] 2009 r., wydanym na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, stwierdzono winę R. G. w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej i odstąpiono od ukarania.

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy, w tym przebieg wydarzeń na Komisariacie Policji [...] w dniu [...] 2009 r. po objęciu służby przez obwinionego [...] R. G., związanych z czynnościami dokonywanymi z V. K. w związku ze zdarzeniem z dnia [...] 2009 r. (podejrzenie rozboju). Organ wskazał, iż zatrzymaną V. K. na podstawie nakazu zwolnienia przekazano z PdOP KP [...] do dyspozycji KP [...], która po dowiezieniu przez konwój do KP [...] została przekazana służbie dyżurnej i umieszczona w pomieszczeniu nazywanym "pomieszczeniem dla osób zatrzymanych"; pomieszczenia te nie spełniają warunków określonych w rozporządzeniu MSWIA z dnia 13 października 2008 r. w sprawie pomieszczeń w jednostkach organizacyjnych Policji przeznaczonych dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia oraz regulaminu pobytu w tych pomieszczeniach, jednak w każdej jednostce Policji znajduje się takie pomieszczenie, mimo to ich status nie jest uregulowany. Organ ustalił między innymi, iż po rozpytaniu zatrzymanej V. K. przez policjanta sekcji kryminalnej [...] P. P. wraz z [...] P. I., które zakończono o godz. 13.55, V. K. wróciła do pokoju nr 1, gdzie przebywała 53 min., to jest do godz. 14.48, kiedy to została przekazana funkcjonariuszowi sekcji dochodzeniowo-śledczej [...] L. J., który przesłuchał ją w charakterze osoby podejrzanej o czyn z art. 157 § 1 k.k. w sprawie [...],[...]. Po zakończeniu przesłuchania o godz. 15.50 V. K. ponownie została umieszczona w pokoju nr 1. Od tego momentu nie podjęto decyzji co do dalszego postępowania z zatrzymaną; nadal przebywała w tym pomieszczeniu, mimo że nie wykonywano z jej udziałem żadnych czynności, podczas gdy zgodnie z obowiązującą w KP [...] decyzją nr [...] Komendanta Komisariatu Policji [...] z dnia [...] 2006 r. w sprawie funkcjonowania pomieszczeń dla osób zatrzymanych w Komisariacie Policji [...] w pomieszczeniach takich, jak to, w którym przebywała V. K. mogą być umieszczane osoby zatrzymane na czas nie dłuższy niż 1 godzina, a w czasie przebywania takiej osoby w tym pomieszczeniu musi być ono kontrolowane przez pomocnika dyżurnego w 30-minutowych odstępach. Organ I instancji zwrócił uwagę na treść zeznań zastępcy naczelnika sekcji Dochodzeniowo-Śledczej KP [...] [...] W. N., który wyjaśnił, iż względy ekonomiki procesowej i wykonywane w tym czasie czynności z pozostałymi zatrzymanymi w sprawie, z którymi mogła zajść konieczność skonfrontowania V. K., nie można było ani jej niezwłocznie zwolnić, ani też odwieźć do PdOZ. Dalej organ podał, iż V. K. została umieszczona w pokoju nr 1 i przebywała w nim w okresie, w którym nie wykonywano z jej udziałem żadnych czynności w godzinach: 10.48-12.17 (1 godz. i 29 min.), 13.55-14.48 (53 min.) oraz 15.50-20.10 (4 godz. i 20 min.). Organ powołał się również na notatkę Naczelnika Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego [...] K. W. oraz kierownika ref. [...] tej sekcji, który w dniu [...] 2009 r. w godz. 14.00-22.00 był kontrolnym KP [...] [R. G.], wskazując, iż decyzja co do ewentualnego zwolnienia lub dalszego zatrzymania V. K. była uwarunkowana zeznaniami J. Ż., z których wynikało, że V. K. uczestniczyła w rozboju, a czynności procesowe z udziałem J. Ż. były realizowane w godz. 15.50-17.30. Odnosząc się do stanowiska obwinionego R. G. zajętego w sprawie organ wskazał, iż obwiniony nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i złożył wyjaśnienia poparte dokumentacją, z których wynika, że w opisanym dniu z uwagi na małą liczbę osób na służbie, osobiste wykonywanie przez niego konwojów i stały nadzór nad czynnościami dokonywanymi z zatrzymanymi, nie mógł wcześniej wykonać, ani też wyznaczyć kogokolwiek (brak policjantów) do przeprowadzenia konwoju V. K. do PdOZ [...]. Organ stwierdził, iż po zrealizowaniu innego konwoju i powrocie do Komisariatu policjantów wykonujących ten konwój nie podjęto konwoju V. K.; ze zgromadzonych dokumentów wynika, że kontrolny służby [obwiniony] uznał, iż konwój nie zdąży zawieźć V. K. do PdOZ [...] do godz. 18.00, a w godz. 18.00-19.00 w placówce tej ma miejsce przerwa w funkcjonowaniu PdOZ, związana ze zmianą służby i w tym czasie placówka ta nie wydaje i nie przyjmuje osób w celu osadzenia. Zdaniem organu tej ostatniej okoliczności nie potwierdza treść notatki [...] A. S. z PdOZ przy KP [...], z której wynika, ze zmiana służby w PoDZ odbywa się o godz. 19.00 i trwa kilka minut, a w tym czasie PdOZ funkcjonuje na normalnych zasadach.

W ocenie organu materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż kontrolny służby [obwiniony] nie potrafił w sposób jasny wytłumaczyć dlaczego nie wykonał konwoju z zatrzymaną V. K. w godz. 17.30-20.10. Ponadto organ zwrócił uwagę na to, że w przypadku, gdy obwiniony nie mógł przy użyciu własnych sił i środków wykonać konwoju osób zatrzymanych winien był niezwłocznie zwrócić się do dyżurnego Komendy Miejskiej Policji w P. z prośbą o pomoc. Organ uznał, iż zebrany materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia obwinionego, jednoznacznie wskazuje na naruszenie dyscypliny służbowej przez obwinionego, która jednak nie była następstwem lekceważącego stosunku do służby. Organ wskazał, iż uwzględniając wszystkie okoliczności mające wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej, a w szczególności dotychczasową niekaralność obwinionego, oraz pozytywną opinię o nim wyrażoną przez przełożonego, odstąpił od wymierzenia kary uznając, że obwiniony będzie przestrzegał dyscypliny służbowej i zasad etyki zawodowej.

Z powyższym orzeczeniem dyscyplinarnym nie zgodził się obwiniony, który w złożonym odwołaniu wskazał, iż z treści obowiązujących przepisów kontrolny zmiany w Komisariacie Policji nie posiada kompetencji do wydawania poleceń w zakresie realizacji czynności procesowych, stąd też nie zgodził się z wywodem organu I instancji, iż pełniąc obowiązki kontrolnego zobowiązany był do wydania polecenia służbowego policjantom pełniącym służbę w KP [...] w przedmiocie dokonania konwoju osoby zatrzymanej do Policyjnej Izby Zatrzymań.

Odnosząc się do treści Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. stwierdził, iż zgodnie z § 40 tego zarządzenia celem nadzoru nad pełnieniem służby patrolowej nie jest realizacja czynności procesowych, a powołany przepis stanowi zamknięty katalog wyliczający zakres celów pełnienia czynności nadzorczych nad służbą patrolową. Dalej obwiniony zauważył, iż w świetle Decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] 2008 r. oraz Załącznika nr 3 do tej decyzji Komendant Miejski Policji upoważnił funkcjonariusza pełniącego służbę w Komisariacie Policji do przeprowadzenia jedynie "czynności kontrolnych" (§ 3) i wypełniania treści § 40 Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji. Wobec tego zachodzi brak umocowania kontrolnego do wydawania policjantom pełniącym służbę poleceń, które nie wynikają z trybu kontrolnego i zostały zastrzeżone dla osób, które realizują swoje zadania w ramach czynności procesowych lub w ramach permanentnego nadzoru nad podległymi funkcjonariuszami (bezpośredni przełożeni, dyżurny jednostki, dowódca grupy realizacyjnej) na podstawie odrębnych przepisów. Obwiniony stwierdził także, iż treści zarzutu nie można przyporządkować przepisowi § 2 pkt 2 ppkt "i" Załącznika nr 3 do Decyzji nr [...], bowiem nie można czynności, których realizacja nie wynika ze stałego zakresu służby patrolowej uznać za "czynności organizacyjno-przygotowawcze do służby" i wyznaczanie w tym zakresie zadań doraźnych i sposobu ich realizacji nie czynności do w sprawie organizacji nadzoru nad służbą Komendy Miejskiej Policji w P. W ocenie obwinionego przywołany przepis nie upoważnia kontrolnego do wydawania pełniącym służbę policjantom poleceń, które wynikają ze zdarzeń ich realizacji procesowych w trakcie służby, gdyż kontrolny jest zobowiązany do przeprowadzenia odprawy, zlecania w jej trakcie zadań doraźnych i stałych, kontrolowania, rozliczania i dokumentowania ich realizacji oraz informowania bezpośrednich przełożonych o ewentualnych uchybieniach.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji z Poznaniu na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne. Podniesiono, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że obwiniony dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej ujętego w przedstawionym mu zarzucie.

Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, które to ustalenia w całości przybliżył w uzasadnieniu orzeczenia odwoławczego. Poza przytoczeniem zarzutów odwołania przedstawił także stanowisko organu I instancji wyrażone w odpowiedzi na odwołanie, w której wskazano, iż: § [...] załącznika do decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] 2008 r. jednoznacznie wskazuje na obowiązek całodobowego nadzoru nad pracą komisariatu, a nie tylko służby patrolowej, jak sugeruje obwiniony; przedmiotowym przepisem powołano kontrolnego komisariatu, którym jest: Komendant Komisariatu Policji, specjaliści, a także kierownicy komórek organizacyjnych; w tym konkretnym przypadku obowiązkiem nadzoru na pracą Komisariatu Policji [...] spoczywał na kontrolnym komisariatu, którym był obwiniony.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, iż niewłaściwe przywołanie przepisu szczególnego w kwalifikacji prawnej przypisanego czynu można rozpatrywać jedynie w kategoriach uchybienia niemającego wpływu na wydane orzeczenie, na uzasadnienie czego przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2038/06. Zdaniem organu należy zgodzić się z Komendantem Miejskim Policji w P., że funkcja kontrolnego komisariatu nakłada na funkcjonariusza obowiązek sprawowania nadzoru nad realizacją bieżących zadań w całej jednostce. Organ II instancji zwrócił uwagę na to, że sam obwiniony w toku przesłuchania stwierdził, iż w dniu [...] 2009 r. około godz. 14.30 został poinformowany przez Naczelnika Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej [...] K. W. o tym, że będzie musiał "obrobić" wraz z podległymi mu policjantami osoby zatrzymane znajdujące się w dyspozycji KP [...]. Tym samym, zdaniem organu, przyznał, że otrzymał od swej bezpośredniej przełożonej polecenie służbowe dopilnowania czynności wykonywanych z osobami zatrzymanymi, wśród których była także V. K. Wskazując na treść art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji organ uznał, iż obwiniony popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na niewłaściwym wykonaniu czynności służbowej - nie wykonał w sposób prawidłowy czynności nadzorczych pełnionych w ramach dyżuru kontrolnego jednostki. Organ podkreślił, iż jednocześnie obwiniony nadzorował czynności wykonywane z udziałem zatrzymanej V. K. jako kierownik Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej i miał pełną świadomość obowiązujących procedur. W ocenie organu nie jest usprawiedliwieniem przedstawione przez obwinionego wytłumaczenie, iż nie dysponował środkami własnymi aby przetransportować V. K. do PdOZ, gdyż z racji zajmowanego stanowiska i pełnionej funkcji kontrolnego wiedział, że może zwrócić się do dyżurnego Komendy Miejskiej Policji w P. o pomoc. Stąd też organ uznał, że R. G. dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej. Organ odwoławczy podniósł, iż uznanie R. G. za winnego zarzucanego czynu i odstąpienie od ukarania wydaje się rozstrzygnięciem adekwatnym do stopnia zawinienia, bowiem orzeczenie organu I instancji uwzględnia dotychczasowy nienaganny przebieg służby oraz dobrą opinię przełożonych o obwinionym.

Skargę na orzeczenie dyscyplinarne organu odwoławczego wniósł obwiniony, który domagał się uchylenia przedmiotowego orzeczenia z uwagi na naruszenie przepisów prawa przez organ dyscyplinarny.

W uzasadnieniu skarżący podał, iż służba kontrolnego prowadzona jest w oparciu o Decyzję Komendanta Miejskiego Policji w P. nr [...] z dnia [...] 2008 r., dla której podstawą wydania jest zapis w § 39 ust. 3 Decyzji KGP nr 768/07 z dnia 14 sierpnia 2007 r., i przywołał brzmienie § 3 pkt 8 Decyzji KMP w P.: "Kontrolny komisariatu jest upoważniony do prowadzenia wszystkich czynności kontrolnych wobec wszystkich policjantów w czasie pełnienia przez nich służby na terenie działania komisariatu policji" oraz treść pkt 13: "Kontrolny pełniąc służbę zmierza do wypełnienia postanowień § 40 Zarządzenia nr 768/07 KGP". Ponadto przedstawił także treść zapisu § 1 Instrukcji do Decyzji nr [...] KMP w P.: "Czynności wykonywane w ramach nadzoru nad służbą określa § 41 Zarządzenia nr 768/07 KGP". Zdaniem skarżącego Decyzja KMP nr [...] nie może być interpretowana, jako przyzwolenie na przekazanie kontrolnemu komisariatu kompetencji nadzorczych, w ramach których byłby uprawniony do wydawania wiążących poleceń, które nie wynikają z zapisów Zarządzenia nr 768/07 KGP. Ponadto wskazując na treść art. 132 ust. 2 ustawy o Policji skarżący stwierdził, iż wskazanie konkretnie naruszonego przepisu szczególnego ma fundamentalne znaczenie, bowiem stanowi o przypisaniu lub nieprzypisaniu winy sprawcy przewinienia dyscyplinarnego. Obwiniony zaprzeczył także, iżby przyznał, że otrzymał od swojej bezpośredniej przełożonej polecenie służbowe i w tym zakresie świadczy o ignorancji organu wydającego orzeczenie służbowe. Dalej skarżący przytoczył treść § 5 Zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, a definiującego wykonywanie czynności przełożonego i wskazał, że to bezpośredni przełożony skarżącego uchybił wszelkim kanonom wydawania poleceń i nadzoru nad ich wykonaniem, stąd też obciążenie skarżącego tymi błędami jest próbą ukrycia osób faktycznie odpowiedzialnych za powstały stan rzeczy. W ocenie skarżącego organy obydwu instancji naruszyły zasadę prawdy obiektywnej, nieprawidłowo przeprowadziły czynności dowodowe, a na ich podstawie wyprowadzono jedynie domniemania doszukując się w słowach skarżącego przyznanie się do winy. Organy zmarginalizowały również znaczenie przepisów wewnętrznych, które przy tym w kwalifikacji prawnej nietrafnie wskazano. Ten stan rzeczy wzbudza w skarżącym poczucie niesprawiedliwości i narusza jego wyobrażenie o państwie sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ odwoławczy zaznaczył, iż obwinionemu zarzucono niedopełnienie obowiązków poprzez niewyznaczenie w drodze polecenia służbowego konwoju zatrzymanej V. K., a przeprowadzenie konwoju zatrzymanej nie jest czynnością procesową, zatem wywody dotyczące nadzoru nad pełnieniem służby patrolowej, którego celem nie jest realizacja czynności procesowych nie mają dla sprawy znaczenia. Dalej organ zauważył również, iż to nie wskazanie konkretnego przepisu szczególnego stanowi o winie sprawcy przewinienia, a okoliczności jego popełnienia. Zdaniem organu, w świetle wyjaśnień obwinionego uznać należy wypowiedź przełożonej obwinionego [co do konieczności "obrobienia" zatrzymanych] za polecenie służbowe skierowane do obwinionego, jako kierownika referatu wchodzącego w skład Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej. Organ odwoławczy uznał, iż rozstrzygniecie dyscyplinarne uwzględnia racje obwinionego i okoliczności łagodzące, jest też nader łagodne mając na uwadze wieloletni staż, bogate doświadczenie i sprawowanie funkcji kierowniczej przez obwinionego. W ocenie organu należy przyjąć, iż funkcja kontrolnego komisariatu nakłada na funkcjonariusza obowiązek sprawowania nadzoru nad realizacją bieżących zadań w całej jednostce, co przyznał sam obwiniony podczas przesłuchania; niezależnie zaś od obowiązków wynikających z racji sprawowania w dniu zdarzenia dyżuru kontrolnego jednostki, obowiązek wyznaczenia konwoju zatrzymanej V. K. wynikał z polecenia, które skarżący otrzymał od swej przełożonej, a także z faktu, że był kierownikiem w Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej, do której dyspozycji zostały zatrzymane osoby i nadzorował czynności przeprowadzane z ich udziałem. W ocenie organu skarżący dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej, a jego wina nie budzi wątpliwości.

Na rozprawie w dniu 22 stycznia 2010 r. skarżący wyjaśnił, iż jego bezpośrednim przełożonym jest Naczelnik Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej Komisariatu Policji [...]. Ponadto podał, iż [w dniu zdarzenia] na terenie jednostki był dyżurny jednostki, który pod nieobecność Komendanta pełni jego zastępstwo. Skarżący podał, iż w jego ocenie to dyżurny jednostki powinien wydać polecenie przeprowadzenia konwoju. Ponadto wyjaśnił, iż Komendant był obecny w Komisariacie do godz. 15.30, a po tej godzinie na miejscu byli obecni dyżurny jednostki i kontrolny służby; zarówno komendant, jak i dyżurny wiedzieli o sytuacji, w jakiej został postawiony skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zagadnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy Policji reguluje rozdział 10 ustawy o Policji (art. 132-144a). W myśl art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2). Art. 132 ust. 3 ustawy o Policji wylicza jedynie przykładowo (tzw. katalog otwarty), że naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: odmowa wykonania albo niewykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, zaniechanie czynności służbowych albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy, niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenia uprawnień określonych w przepisach prawa. Użyte w treści tego przepisu sformułowanie "w szczególności" oznacza, iż nie tylko stypizowane w tym przepisie czyny (wymienione zachowania policjantów) można uznać za naruszenie dyscypliny służbowej. Ustawodawca, uznając, iż niemożliwe jest ich enumeratywne wyliczenie, odsyła do klauzuli generalnej zawartej w art. 132 ust. 2 ustawy, która definiuje ogólnie pojęcie naruszenia dyscypliny służbowej, za które to naruszenie policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną.

Jeśli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa może skutkować zastosowaniem odpowiedzialności dyscyplinarnej. Jest tak z tej przyczyny, że przedmiotowa odpowiedzialność oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań stawianych Policji, a co za tym idzie funkcjonariuszom tej formacji - ochrony zdrowia i życia ludzi. Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji publiczne zaufanie. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarogodności w oczach opinii publicznej zwłaszcza, że wiele uprawnień przyznanych Policji pozwala na ingerowanie w sferę obywatelskich wolności i praw. W konsekwencji przy wykonywaniu zadań obowiązuje zatem nie tylko dyscyplina służbowa, ale i przestrzeganie zasad etyki zawodowej, do których to wartości należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków (tak NSA w wyroku z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 637/06, LEX nr 320611).

Podnieść także należy, iż postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariusza Policji ma charakter postępowania represyjnego, co jednakże nie oznacza, iż wszystkie rozwiązania prawne wypracowane na tle Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego mają zastosowanie wprost, a nawet odpowiednio, do postępowania dyscyplinarnego.

Ponadto trzeba zwrócić uwagę na to, że przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone, czy też nie. Czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne może mieć bowiem charakter umyślny, jak i nieumyślny. Stąd też przewinienie dyscyplinarne jest zawinione także wtedy, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia jednak popełnia przewinienie na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką mógł i powinien przewidzieć (art.132a ustawy). Już zatem samo (nieumyślne, niezamierzone) naruszenie obowiązków służbowych może powodować odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariusza. Wobec tego postać i stopień jego winy nie przesądza o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, może natomiast mieć wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji dla stwierdzenia winy skarżącego w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej nie musiały wykazać po jego stronie winy umyślnej (organ dyscyplinarny stwierdził, iż popełnione naruszenie nie było następstwem lekceważącego stosunku do służby), ani też opierać się na ewentualnym przyznaniu się skarżącego do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Przyznanie się do czynu mogłoby w niniejszej sprawie stanowić okoliczność istotną dla wymiaru kary, co jednak dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia dyscyplinarnego nie ma żadnego znaczenia wobec odstąpienia przez organ dyscyplinarny od ukarania skarżącego. Tym samym argumenty podniesione w skardze, wskazujące na to, że organy obydwu instancji naruszyły zasadę prawdy obiektywnej, nieprawidłowo przeprowadziły czynności dowodowe, a na ich podstawie wyprowadziły jedynie domniemania doszukując się w słowach skarżącego przyznanie się do winy, nie mogły doprowadzić do zakwestionowania trafności orzeczenia dyscyplinarnego.

Idąc dalej podkreślić należy, iż pomiędzy stronami postępowania sporna jest ta okoliczność, czy na skarżącym, jako na kontrolnym Komisariatu [...] ciążył obowiązek nadzoru nad policjantami będącymi na służbie w czasie pełnienia przez obwinionego służby kontrolnego, w szczególności dotyczący polecenia wykonania konwoju V. K. Skarżący będąc zaznajomiony z aktami postępowania (k. 136 akt adm.) nie złożył wniosku o ich uzupełnienie, ani nie sformułował twierdzeń przeciwnych do tych, które wynikają z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków (k. 131, 132 akt adm.), a znajdują też potwierdzenie w jego własnych wyjaśnieniach (k. 123-124 akt adm.). Ze zgromadzonych materiałów wynika jednoznacznie, że skarżący w dniu [...] 2009 r. pełnił służbę kontrolnego na popołudniowej zmianie (k. 120 akt adm.). Został przeszkolony w ramach doskonalenia zawodowego co do zasad zatrzymywania, konwojowania i osadzania osób w pomieszczeniach dla zatrzymanych (k. 118 akt adm.), jak i znał zasady wykonywania służby kontrolnego komisariatu (został zaznajomiony z Decyzją nr [...] KMP z dnia [...] 2008 r. - k. 117 akt adm.). Ponadto w swoich wyjaśnieniach skarżący potwierdził, iż wiedział o potrzebie przeprowadzenia konwoju V. K. i wyjaśnił dlaczego wcześniej, do godz. 20.00 - kiedy to przeprowadził odprawę służby i udzielił trzem funkcjonariuszom instruktażu celem wykonania konwoju - tego konwoju nie zrealizował. Trafnie organy wskazały, iż skarżący po objęciu służby nadzorował czynności z udziałem innej osoby (J. Ż.) zatrzymanej w związku ze zdarzeniem, w którym brała udział V. K., zatem najdalej po zakończeniu tych czynności (po 17.30) powinien był w ramach nadzoru zabezpieczyć wykonanie konwoju V. K., skoro odpadły podstawy do pozostawania przez tę osobę do dyspozycji Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej. W konsekwencji stanowisko organów uznać należy za trafne i znajdujące oparcie w materiale zgromadzonym w postępowaniu dyscyplinarnym.

Co się tyczy zarzutu, iż organy zmarginalizowały znaczenie przepisów wewnętrznych, które przy tym w kwalifikacji prawnej nietrafnie wskazano, trzeba wskazać, że - jak zauważył w skardze sam obwiniony - służba kontrolnego komisariatu prowadzona jest w oparciu o Decyzję Komendanta Miejskiego Policji w P. nr [...] z dnia [...] 2008 r. w sprawie organizacji nadzoru nad służbą Komendy Miejskiej Policji w P. Organ wydający te decyzję w jej treści wskazał, iż została wydana "w celu utrzymania ciągłości czynności nadzorczych nad pełnieniem służby przez policjantów na terenie działania Komendy Miejskiej Policji w P. oraz na podstawie § 39 ust. 3 Zarządzenia nr 768/07 Komendanta Głównego Policji z dnia 14.08.2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym (Dz. Urz. KGP Nr 15 poz. 119)". Istotnie, § 39 ust. 3 Zarządzenia nr 768/07 dotyczy wyznaczenia przez komendantów właściwych jednostek Policji policjantów upoważnionych, poza bezpośrednimi przełożonymi, do wykonywania czynności nadzorczych. Należy jednakże zwrócić uwagę na to, że akt wewnętrzny - Decyzja Komendanta Miejskiego Policji w P. nr [...] - reguluje nie tylko organizację nadzoru nad pełnieniem służby patrolowej na terenie objętym działaniem tej jednostki, ale dotyczy organizacji całości nadzoru nad służbą tej jednostki (i podległych komisariatów) i w § 3 pkt 3 powołuje służbę do wykonywania czynności nadzorczych na szczeblu komisariatu Policji (kontrolnego komisariatu), którą realizują: komendant komisariatu Policji, jego zastępcy, naczelnicy sekcji i ich zastępcy, specjaliści, a także kierownicy komórek organizacyjnych. W ocenie Sądu skoro z § 3 pkt 8 przywołanego aktu wewnętrznego wynika, iż kontrolny komisariatu jest upoważniony do prowadzenia wszystkich czynności kontrolnych wobec wszystkich policjantów w czasie pełnienia przez nich służby na terenie działania komisariatu Policji, to pełniąc tę służbę zmierza nie tylko, zgodnie z treścią § 3 pkt 13 tego aktu, do wypełnienia postanowień § 40 wyżej przywołanego Zarządzenia nr 768/07 Komendanta Głównego Policji, ale zarazem wykonuje inne czynności nadzorcze nad funkcjonariuszami danej jednostki, określone w instrukcji stanowiącej załącznik nr 3 do Decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. Zgodnie z § 2 powołanej instrukcji, wbrew literalnej treści § 1, stanowiącym, iż "czynności wykonywane w ramach nadzoru nad służbą określa § 41 Zarządzenia nr 768/07 KGP", instrukcja nie tylko określa sposób nadzoru nad służbą patrolową, ale nad służbą funkcjonariuszy danego komisariatu w ogólności. Zgodnie z § 2 obejmuje sprawdzanie służby dyżurnej (I.), jak i kompetencje do wyznaczania zadań doraźnych i określenia sposobu ich realizacji (§ 2 pkt 3 ppkt "i" Załącznika nr 3 do Decyzji nr [...]). Także sam sposób postępowania skarżącego podczas pełnienia służby kontrolnego komisariatu w dniu [...] 2009 r., jak i jego poprzednika W. N., który pełnił tę służbę do godz. 14.00 (k. 132 akt adm.), potwierdza, że w czasie pełnienia przez skarżącego i W. N. funkcji kontrolnego komisariatu wykonywali oni w Komisariacie Policji [...] szereg czynności nadzorczych nad będącymi na służbie funkcjonariuszami, nie tylko wobec policjantów służby patrolowej. Całokształt okoliczności sprawy wskazuje, iż skarżący pełniąc służbę kontrolnego komisariatu miał kompetencje nadzorcze, w ramach których był uprawniony i obowiązany do wydawania wiążących poleceń w zakresie przeprowadzenia konwoju V. K. Ustalenia organów dyscyplinarnych w tym zakresie są prawidłowe.

Wobec faktu, że w niniejszej sprawie tak opis czynu, jak i jego kwalifikacja prawna, nie odnoszą się do niewykonania polecenia służbowego Sąd nie zajmował się badaniem tego, jaki charakter miała wypowiedź Naczelnika Sekcji Dochodzeniowo-Śledczego [...] K. W. dotycząca zajęcia się przez skarżącego w dniu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego czynnościami z osobami zatrzymanymi, wśród których znajdowała się V. K. (polecenie "obrobienia zatrzymanych").

Reasumując przyjąć należy, że obwiniony zwlekając z wydaniem polecenia podległym mu funkcjonariuszom Komisariatu Policji [...] wykonania konwoju (ewentualnie zaś z podjęciem wraz z nimi tej czynności) lub zwróceniem się do Komendy Miejskiej Policji o udzielenie wsparcia techniczno-kadrowego dla zabezpieczenia potrzeb związanych z wykonaniem konwoju V. K. do PdOZ w KP [...] naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji. Skarżący nie zachował szczególnej staranności w zakresie postępowania z osobą, która pozostawała do dyspozycji Komisariatu Policji [...], a po ustaniu potrzeby jej dalszego przebywania na terenie Komisariatu, to jest podstawy do pozostawania do dyspozycji funkcjonariuszy przeprowadzających czynności procesowe z osobami zatrzymanymi wraz z V. K. w związku ze zdarzeniem z dnia [...] 2009 r. (podejrzenie rozboju), winna była zostać niezwłocznie przewieziona do PdOZ w Komisariacie Policji [...]. Nawet jeśli zwłoka obwinionego była do pewnego stopnia usprawiedliwiona okolicznościami (organizacja prac[...], uwarunkowania konkretnego dnia służby; uzyskane, lecz niezweryfikowanie informacje co do przerwy w funkcjonowaniu PoDZ w KP – [...]), to jednak sama w sobie nie przekreślała zawinienia (nieumyślnej postaci winy) w zakresie zarzucanego mu czynu. Dodać należy, iż - co oczywiste - przypisany skarżącemu czyn nie ma żadnego związku ze śmiercią V. K. na terenie KP [...]. Śmierć tej osoby nie była okolicznością rzutującą na ocenę postaci i stopnia winy skarżącego ani też nie stanowiła okoliczności obciążającej. Trzeba także zwrócić uwagę i na to, że nie jest rzeczą Sądu dociekanie, czy opisana przez organy dyscyplinarne sytuacja wskazuje na możliwość popełnienia przewinień dyscyplinarnych także przez innych funkcjonariuszy będących na służbie w dniu pełnienia przez skarżącego funkcji kontrolnego komisariatu (np. dyżurnego komisariatu). Ewentualne przyczynienie się innych osób do zajścia takiego skutku, że V. K. nie została wcześniej przewieziona do PdOZ W KP [...], nie mogło zmienić oceny postaci i stopnia winy skarżącego (nieumyślne naruszenie dyscypliny służbowej, które nie było wynikiem lekceważącego stosunku do służby), a wobec odstąpienia przez przełożonego dyscyplinarnego od ukarania, nie mogło też mieć wpływu na wymiar kary.

Przeprowadzone postępowanie wskazało na winę funkcjonariusza w zakresie przypisanego mu czynu, a stwierdzenie winy zostało powiązane z odstąpieniem od ukarania obwinionego. Zastosowana instytucja prawna znajduje swoje oparcie w art. 135j ust. 5 ustawy o Policji, przy czym organ dyscyplinarny wskazał na przesłanki, którymi kierował się rezygnując z ukarania skarżącego (pozytywna ocena obwinionego przez przełożonych, dotychczasowy nienaganny przebieg służby). Godzi się zauważyć, iż rodzaj rozstrzygnięcia organów w tej sprawie jest najłagodniejszą konsekwencją stwierdzenia winy funkcjonariusza, bowiem poza swego rodzaju wytknięciem skarżącemu niewłaściwego postępowania organ dyscyplinarny formalnie w ogóle nie upomniał obwinionego (nie ukarał go nawet naganą).

Mając na uwadze powyższe nie sposób zaskarżonego rozstrzygnięcia dyscyplinarnego uznać za niesprawiedliwe, czy też - nawiązując do terminologii karnistycznej - rażąco niewspółmierne do popełnionego czynu (przewinienia dyscyplinarnego).

Skoro Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonego orzeczenia w stopniu prowadzącym do jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności, to obowiązany był na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalić, jak też orzeczono w sentencji.

/-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska