Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 616/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 39, art. 50 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 74, art. 75
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 23 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2014 roku sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A 20 w Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie prowadzenia robót budowlanych oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzja z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. o umorzeniu postępowania w sprawie prowadzenia robót budowlanych.

Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 18 kwietnia 2013 r. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. A 20 w Ł. wniosła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. wniosek o wstrzymanie wykonania robót budowlanych na działce przy ul. A 18 w Ł., z uwagi na naruszenie cennych walorów przyrodniczych, jakie przedstawia szpaler sosny Banksa. Do wniosku załączona została opinia dendrologiczna, dotycząca drzewostanu rosnącego na terenie osiedla A w Ł., sporządzona przez mgr inż. S. S. (upr. nr 07/2004) - rzeczoznawcę Międzynarodowego Towarzystwa Upraw i Ochrony Drzew w zakresie uprawy i ochrony drzew oraz oświadczenie z dnia 17 kwietnia 2013 r. architekta krajobrazu dr inż. G. O.

Postanowieniem z dnia 21 maja 2013 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U z 2013r., poz.1409 ze zm.), odmówił wstrzymania robót budowlanych, związanych z budową wielorodzinnego budynku mieszkalnego z garażem podziemnym wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz zjazdem z ul. B.

Postanowieniem z dnia 13 września 2013 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej, uchylił w całości postanowienie nr [...] i przekazał sprawę organowi l instancji do ponownego rozpoznania. Jego zdaniem, przepis art. 50 ust. 1, podobnie jak żaden inny przepis Prawa budowlanego, nie przewiduje możliwości wydania postanowienia o odmowie wstrzymania robót budowlanych, a w przypadku braku przesłanek do wstrzymania robót budowlanych, winna być wydana decyzja stosownie do art. 104 § 1 k.p.a. Dodał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien mieć na uwadze podnoszone przez stronę okoliczności budowy w sposób naruszający ustawę z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 627).

Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 105 § 1 i 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013, poz. 267), powoływanej dalej jako k.p.a., po rozpatrzeniu sprawy z urzędu, umorzył w całości postępowanie administracyjne wszczęte "na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej w Ł. przy ul. A 20 w dniu 18 kwietnia 2013 r." w sprawie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych, związanych z budową wielorodzinnego budynku mieszkalnego z garażem podziemnym wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz zjazdem z ul. B na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. B 18a". Organ wyjaśnił, że z przedłożonych do wniosku Wspólnoty dokumentów wynika, że w bliskim sąsiedztwie nieruchomości na której realizowana jest inwestycja znajdują się dwa zespoły drzew. Pierwszy zespół stanowi szpaler sosny Banksa, usytuowany wzdłuż chodnika, biegnącego pomiędzy istniejącym budynkiem, usytuowanym na nieruchomości przy ul. A 20, a rozpoczętą inwestycją na nieruchomości przy ul. A 18a. Drugi zespół stanowi drzewostan sosny czarnej, usytuowany na działce nr ewid. 288. Według opracowań znajdujące się na wspomnianym terenie wyżej opisane zespoły drzew reprezentują duże walory przyrodniczno-krajobrazowe i rekreacyjne i zlokalizowanie w ich sąsiedztwie czterokondygnacyjnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z podziemnym garażem na działkach o nr ewid. 556/4 i 558/3 wpłynie negatywnie na stan zdrowotny i zachowanie obu zespołu drzew. Organ wyjaśnił, że w dniu 22 kwietnia 2013 r. przeprowadził czynności kontrolne na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 18a. W trakcie kontroli stwierdzono, że na terenie budowy podjęte zostały jedynie prace przygotowawcze, tj. teren budowy został ogrodzony, usytuowane zostały obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych oraz umieszczona w widocznym miejscu tablica informacyjna. W trakcie kontroli nie były prowadzone roboty budowlane. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że decyzją z dnia 24 października 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta Ł. zatwierdził projekt budowlany i udzielił A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym (obiekt kategorii XIII) wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz zjazdem z ul. B, na nieruchomości w Ł. przy ul. A 18a (działki ewid. nr 556/4, nr 558/3 i fragment działki drogowej nr 556/5 w obrębie[...]). Wojewoda [...] decyzją z dnia 14 stycznia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu l instancji, uznając m.in., że projektowana inwestycja nie wpłynie ujemnie na korzystanie z nieruchomości sąsiednich, a projekt budowlany jest zgodny z obowiązującymi regulacjami prawnymi, w tym z normami techniczno-budowlanymi. Wojewoda ustosunkował się również do zarzutów Wspólnoty o naruszeniu zasad ochrony środowiska (inwestycja w bezpośrednim sąsiedztwie szpaleru sosny Banksa i sosny czarnej). Z uwagi na wielkość działki oraz wielkość zamierzenia inwestycyjnego wynikającą z projektu budowlanego, inwestor nie miał obowiązku załączenia do wniosku o pozwolenie na budowę ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz.U z 2013r., poz. 1235). Stwierdzono również, że inwestycja nie będzie realizowana na terenie objętym formami ochrony przyrody lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody. Ponadto, działka o nr ewid. 288 z drzewostanem sosny czarnej nie została uwzględniona pośród prawnych form ochrony przyrody w uchwale Rady Miejskiej z dnia 27 października 2010 r. nr [...] w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Ł. Nie zakwalifikowano również tej działki do lasów ochronnych. Do chwili obecnej Rada Miasta Ł. nie podjęła uchwały, mocą której działka o nr ewid. 288 zaliczona zostałaby do jednej z form ochrony przyrody, a tym samym nie wyznaczono jej otuliny, dotyczy to również pojedynczych drzew iglastych rosnących na terenie nieruchomości przy ul. A 20 (sosna Banksa). W toku kolejnych czynności kontrolnych dniu 15 maja 2013 r. stwierdzono, że budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym realizowana jest zgodnie z projektem budowlanym, będącym załącznikiem do decyzji o pozwoleniu na budowę. Teren budowy jest ogrodzony, umieszczona została w widocznym miejscu tablica informacyjna, realizowany obiekt został geodezyjnie wyznaczony w terenie. Opisując stan zaawansowania robót wskazano na wykop pod budynek, podbudowę z chudego betonu pod stopy i ławy fundamentowe (

50%). W dniu kontroli prowadzone były roboty przygotowawcze pod wykonanie podbudowy pod ławę fundamentową w osi 9 i płytę w osiach 1-3 i D-G. Na podstawie dokonanych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie znalazł przesłanek do wstrzymania robót budowlanych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. A 20 w Ł. reprezentowana przez zarząd podnosząc, że zachodzą podstawy do uznania, że roboty budowlane prowadzone są bez "właściwego zabezpieczenia elementów środowiska przyrodniczego". Strona zarzuciła naruszenie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego oraz art. 77 i 107 k.p.a. Stwierdziła, że organ nie zastosował się do zaleceń organu wyższego stopnia, dotyczących sprawdzenia okoliczności budowy naruszających ustawę o ochronie przyrody. W jej ocenie, organ w ogóle nie odniósł się do prowadzenia prac w obrębie drzewostanu, nadto nie ustalił czy prowadzone roboty budowlane są zgodne z przepisami Prawa budowlanego. Strona nadmieniła, że w trakcie prowadzenia prac budowlanych w sposób mechaniczny były usuwane korzenie drzew, rosnących na jej posesji, a głębokie wykopy były prowadzone na granicy tej nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, celem ustalenia aktualnego stanu faktycznego, w tym w szczególności stanu zaawansowania robót i zgodności budowy z zatwierdzonym projektem budowlanym.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że w dniu 22 kwietnia 2013 r. i następnie w dniu 15 maja 2013 r. pracownicy organu nadzoru budowlanego stopnia podstawowego przeprowadzili czynności kontrolne budowy prowadzonej przez A spółkę z o.o. z siedzibą w Ł. na nieruchomości przy ul. A 18a w Ł. (działka nr ewid. 556/4, 558/3 i działka drogowa nr ewid. 556/5, obręb [...]). Roboty prowadzone są na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] Prezydenta Miasta. W dniu 12 lutego 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. przeprowadził ponowne czynności kontrolne, w toku których nie stwierdzono, aby roboty budowlane mogły powodować zagrożenie dla środowiska. Ustalono, że budowa jest realizowana zgodnie z projektem budowlanym, a stan zaawansowania budowy, to wykonanie stropu nad garażem podziemnym, roboty fundamentowe zakończone, wykop zasypany. Organ I instancji w oparciu o oświadczenia kierownika budowy i inspektora nadzoru inwestorskiego nie stwierdził, aby jakiekolwiek drzewa zostały uszkodzone w związku z prowadzonymi robotami budowlanymi. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wskazał, że ingerencja organu nadzoru budowlanego jest uzasadniona tylko w przypadku stwierdzenia prowadzenia robót budowlanych samowolnie, to jest bez właściwej zgody organu administracji architektoniczno — budowlanej, w tym również zgody na odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, bądź stwierdzenia prowadzenia robót budowlanych niezgodnie z przepisami. Instytucja wstrzymania robót budowlanych unormowana w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, nie może zatem być rozumiana jako kolejna instancja służąca kwestionowaniu dopuszczalności i zgodności z prawem realizacji określonej inwestycji, skoro właściwy organ administracji architektoniczno - budowlanej wydał decyzję o pozwoleniu na budowę i ma ono przymiot ostateczności. Działania organu nadzoru budowlanego mogą być ukierunkowane wyłącznie na zbadanie zgodności budowy z udzielonym pozwoleniem na budowę, w tym w szczególności z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz przepisami. Organ dodał, że w świetle ustaleń organu I instancji, nie można uznać, że zarzuty Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A 20 w Ł. są uzasadnione. W trakcie czynności kontrolnych nie stwierdzono bowiem żadnych nieprawidłowości, a w szczególności o charakterze powodującym niezgodność robót budowlanych z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, czy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 1232). Nie stwierdzono również prowadzenia robót budowlanych w sposób powodujący zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Okoliczności faktyczne sprawy nie dają zatem podstaw do wstrzymania na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, robót budowlanych w drodze postanowienia, jak też wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego albo też zaniechania dalszych robót budowlanych. Bezpodstawność zarzutów, co do prowadzenia budowy niezgodnie z prawem stanowi z kolei o bezprzedmiotowości postępowania. Organ wskazał ponadto, że dominującym jest aktualnie stanowisko, wedle którego stwierdzenie braku podstaw do wstrzymania robót budowlanych i ingerencji organu nadzoru budowlanego, stanowi o bezprzedmiotowości postępowania i skutkuje wydaniem decyzji umarzającej, o jakiej mowa w art. 105 § 1 k.p.a., co też organ I instancji uczynił. Jakkolwiek przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nie wziął pod rozwagę wszystkich okoliczności, na które w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., wskazał w postanowieniu z dnia 13 września 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, to w ocenie organu wyższego stopnia, po przeprowadzeniu dodatkowych czynności kontrolnych, nie można podzielić zarzutów strony skarżącej i uznać, że decyzja nr [...] została wydana w sposób uzasadniający jej uchylenie chociażby w części. Organ wskazał ponadto, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 12 lutego 2014 r. ustalił, że żadne z drzew nie zostało uszkodzone. Na taką okoliczność nie wskazuje również strona skarżąca. Uznał zatem, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób też uznać, iż zarzuty strony skarżącej dotyczące prowadzenia robót w sposób zagrażający bezpieczeństwu mienia czy też zagrażający środowisku znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości.

Skargę na powyższą decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. A 20 w Ł., wnosząc o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z fotografii załączonych do skargi (art. 106 § 3 p.p.s.a.) na okoliczność spowodowania zagrożenia środowiska na skutek uszkodzenia korzeni drzew (sosna Banksa), uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez powielenie przez organ odwoławczy nieprawidłowej oraz dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przez organ I instancji, a polegające na ustaleniu okoliczności dotyczących zagrożenia środowiska - drzewostanu (szpaler sosny Banksa) - będących okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy - wyłącznie na podstawie oświadczenia kierownika budowy nieruchomości przy ul. A 18a, pominięcie dowodu z opinii specjalistycznej z zakresu dendrologii inż. S. S. - dotyczącej tego drzewostanu, pominięcie dowodu z opinii specjalistycznej z zakresu architektury krajobrazu dr inż. G. O. pominięcie dowodu z opinii specjalistycznej Leśnictwa Miejskiego z dn. 12 grudnia 2011 r., pominięcie dowodu z dokumentu - stanowiska Wiceprezydenta Miasta Ł. z dn. 13 lipca 2011 r., pominięcie dowodu z dokumentu- stanowiska Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Ł. z dnia 19 grudnia 2011 r., zaniechanie sporządzenia dokumentacji fotograficznej drzewostanu przed rozpoczęciem robót ziemnych, w czasie ich trwania oraz po ich zakończeniu, a przed zasypaniem wykonanych wykopów w obrębie korzeni przedmiotowych drzew, zaniechanie weryfikacji prowadzonych robót ziemnych w obrębie ukorzenienia drzew, co do których wymagane są wiadomości specjalne. Zarzucono także naruszenie art. 81 w zw. z art. 79 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne oparcie ustaleń w sprawie na okolicznościach podawanych przez kierownika budowy i inspektora nadzoru inwestorskiego w rozmowie z organem I instancji, w sytuacji gdy osoby te nie zostały przesłuchane w charakterze świadków, a nadto organ nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do tak przeprowadzonej czynności, ani udziału w niej, przez co uznać należy, iż te oświadczenia nie mogą być uznane jako dowód w niniejszym postępowaniu; naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 i art. 136 k.p.a poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, zasady polegającej na pogłębianiu zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady obowiązku informowania stron o okolicznościach postępowania, a także uchybienia przez organ realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, poprzez zaniechanie dokładnej weryfikacji okoliczności świadczących o zagrożeniu środowiska - drzewostanu - podawanych przez stronę - naruszeń korzeni drzew oraz zaniechanie weryfikacji czy inwestor zrealizował ciążące na nim obowiązki ochrony korzeni przy robotach ziemnych. Zdaniem strony, organ naruszył także art. 107 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nierozważenie wszystkich podniesionych przez skarżącą zarzutów, brak uzasadnienia dotyczącego podnoszonego przez stronę zarzutu w przedmiocie zaniechania weryfikacji działań przy robotach ziemnych w postaci zabezpieczenia drzewostanu na nieruchomości przy ul A 20. Strona wskazała także na naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo Budowlane - poprzez zaniechanie wstrzymania robót budowlanych w przypadku ich prowadzenia w sposób mogący spowodować zagrożenie środowiska, art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zw. z art. 81 ust 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - poprzez nie stwierdzenie zagrożenia środowiska mimo zaniechania wypełnienia przez inwestora budowy obowiązku wykonywania prac ziemnych oraz prac związanych z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, prowadzonych w sposób co najmniej szkodzący drzewom lub krzewom, zaś za zniszczenie drzew w takim wypadku wymierzana jest kara pieniężna na mocy art. 88 ust 1 ustawy; art. 127 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - poprzez niestwierdzenie zagrożenia środowiska, pomimo zaniechania przez inwestora obowiązku ochrony roślin poprzez zabezpieczanie lasów i zadrzewień przed zanieczyszczeniem oraz art. 2 ust 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - poprzez niestwierdzenie zagrożenia środowiska, pomimo zaniechania ochrony walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień - w postaci szpaleru sosny Banksa. Strona podniosła też, że organ uniemożliwił jej wzięcie udziału w czynnościach kontrolnych w dniu 12 lutego 2014 r., bowiem zawiadomienie wysłał o tych czynnościach wysłał dopiero 10 lutego 2014 r.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Uczestniczka postępowania A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, iż budowa jest obecnie na etapie stanu surowego zamkniętego. Roboty ziemne zostały zakończone w sierpniu 2013r. Żadna z sosen, rosnących na sąsiedniej działce nie obumarła ani nie została uszkodzona. Oświadczyła nadto, iż korzenie drzew widoczne na zdjęciu, złożonym przez stronę skarżącą należą do drzew rosnących na terenie inwestycji, na wycięcie których inwestor posiadał zezwolenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach.

Istota sporu w niniejszej sprawie, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy roboty budowlane, prowadzone na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 18 a przez Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością A z siedzibą w Ł. wykonywane są (względnie były w dacie orzekania przez organy) w sposób mogący spowodować zagrożenie środowiska, co uzasadnia ich wstrzymanie na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Strona skarżąca nie wskazywała bowiem (pomijając podnoszone początkowo zarzuty, związane z niewłaściwym zabezpieczeniem terenu budowy, z których się ostatecznie wycofała) na inne okoliczności, mogące uzasadniać wstrzymanie robót, zaś ustalenia organu nadzoru budowlanego wskazują na ich prowadzenie zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym w sposób nie powodujący zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Ustaleń tych strona skarżąca nie kwestionowała, koncentrując się na zarzutach, związanych z niewłaściwym wykonywaniem prac ziemnych, w sposób naruszający strukturę korzeniową sosen Banksa, rosnących na terenie nieruchomości, stanowiących własność Wspólnoty. Na okoliczność podnoszonych zarzutów przedstawiono opinię dendrologiczną, autorstwa rzeczoznawcy Międzynarodowego Towarzystwa Upraw i Ochrony Drzew w zakresie upraw i ochrony drzew oraz oświadczenie architekta krajobrazu, zatrudnionego w latach 1973-1990 w Biurze Projektów Budownictwa Komunalnego w Ł. Wskazać przy tym należy, iż przedłożona opinia dendrologiczna w założeniu dotyczy "określenia stanu i wartości przyrodniczych zadrzewienia rosnącego w rejonie ulic A , B, C i D , na terenie osiedla A w Ł. (str. 2 opinii) i odnosi się do "wpływu planowanych zamierzeń inwestycyjnych na stan zdrowotny i zachowanie zespołu drzew" (str.4-5), zaś przedłożone oświadczenie architekta krajobrazu prócz przytoczenia rysu historycznego, zawiera generalną konkluzję o niedopuszczalności realizacji projektowanej inwestycji. Żaden ze wspomnianych dowodów nie odnosi się zatem do okoliczności związanych z prawidłowością robót budowlanych, wykonywanych na podstawie ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, negatywnie zapatrując się na sam fakt prowadzenia inwestycji. W tym zakresie zatem, przedłożone dowody nie są dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne. Nie dotyczą bowiem sposobu wykonywania robót budowlanych w procesie inwestycji lecz kontestują prawidłowość lokalizacji inwestycji i jej charakter z uwagi na negatywny wpływ na zadrzewienia, znajdujące się na terenie nieruchomości Wspólnoty. Tego rodzaju zarzuty nie mogą zaś odnieść pożądanego skutku w postępowaniu, którego przedmiotem jest prawidłowość wykonywanych robót budowlanych, nie zaś prawidłowość rozstrzygnięć zezwalających na ich prowadzenie.

Przepis art. 50 ust. 1 pkt 2 nakłada na organ nadzoru budowlanego obowiązek wstrzymania robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować m.in. zagrożenie środowiska. Pojęcie to nie posiada definicji legalnej, przeto musi być rozumiane potocznie jako sytuacja lub stan, które stają się realnym niebezpieczeństwem dla środowiska, postrzeganego jako ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej (art. 3 pkt 39 ustawy Prawo ochrony środowiska). W ocenie Sądu, przepis wspomniany nie może wszakże mieć zastosowania w sytuacjach, gdy ingerencję w poszczególne elementy środowiska przewidują regulacje szczegółowe, określając zarówno skalę tej ingerencji, jak i konsekwencje naruszenia sformułowanych reguł. Przepis art. 74 ustawy Prawo ochrony środowiska wprowadza wymóg oszczędnego korzystania z terenu w trakcie przygotowania i realizacji inwestycji. Obowiązkiem inwestora jest uwzględnienie ochrony środowiska w trakcie prac budowlanych na obszarze prowadzenia prac (art. 75 ust. 1). Dopuszczalne jest przy tym wykorzystywanie i przekształcenie elementów przyrodniczych wyłącznie w takim zakresie, w jakim jest to konieczne w związku z realizacją konkretnej inwestycji (ust.2). Jeżeli zaś ochrona elementów przyrodniczych nie jest możliwa należy podejmować działania mające na celu naprawienie wyrządzonych szkód, w szczególności poprzez kompensację przyrodniczą (ust.3). Szczegółowy zakres obowiązków w tym zakresie, określa właściwy organ administracji w pozwoleniu na budowę (ust.4). Przywołana regulacja dotyczy wszakże obszaru prowadzenia prac, przez który należy rozumieć teren objęty inwestycją, do której inwestor posiada tytuł prawny (tylko w tym zakresie rozstrzygać może organ administracji architektoniczno – budowlanej); po wtóre oszczędne korzystanie z terenu nie wyklucza przekształcania elementów przyrodniczych.

A contrario: unormowanie powyższe nie dotyczy terenów sąsiadujących z obszarem prowadzenia prac. Podnoszenie więc przez stronę skarżącą zarzutów, związanych z naruszeniem przez organy nadzoru budowlanego powołanego przepisu, na skutek braku oceny wpływu wykonywanych robót na drzewostan znajdujący się na nieruchomości sąsiedniej, jest nieuzasadnione.

Nietrafne są również zarzuty skargi, związane z naruszeniem art. 81 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Wskazany przepis odsyła bowiem do ustawy o ochronie przyrody w zakresie szczegółowych uregulowań, obejmujących ochronę obszarów i obiektów o wartościach przyrodniczych, krajobrazu, zwierząt i roślin zagrożonych wyginięciem oraz drzew, krzewów i zieleni. Jest zaś poza sporem, iż drzewostan sosny Banksa, usytuowany na terenie nieruchomości skarżącej, nie jest objęty żadną z prawnie ustanowionych form ochrony przyrody. Obowiązek prowadzenia prac ziemnych oraz innych prac związanych z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, w obrębie bryły korzeniowej drzew lub krzewów na terenach zieleni lub zadrzewionych, w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom, przewiduje natomiast przepis art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Jego naruszenie penalizowane jest w art. 131 pkt 6 powołanej ustawy, przewidującym karę aresztu lub grzywny za prowadzenie tychże prac w sposób znacząco szkodzący drzewom lub krzewom. Zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności, stanowi natomiast delikt administracyjny, zagrożony karą pieniężną (art.88 ust.1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody). Organami właściwymi do prowadzenia postępowania w tym zakresie są odpowiednio: organy ścigania (w zakresie wykroczenia z art.131 pkt 6 ustawy) oraz wójt, burmistrz lub prezydent miasta (w zakresie deliktu administracyjnego). W ocenie Sądu oznacza to, iż organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do oceny prawidłowości robót ziemnych lub z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego w obrębie bryły korzeniowej pod kątem ich wpływu na roślinność, bowiem, jak wyżej wskazano, kompetencje w tym zakresie należą do innych organów. Samo zaś prowadzenie robót ziemnych w obrębie bryły korzeniowej drzew jest dopuszczalne, nawet w sposób mogący potencjalnie szkodzić drzewom lub krzewom, byleby był to sposób szkodzący najmniej i nie szkodzący znacząco (art. 131 pkt 6 w zw. z art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody) oraz nie prowadził do zniszczenia drzew (art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody). Trudno zaś wyobrazić sobie by ocena tego rodzaju była dokonywana przez organ nadzoru budowlanego i skutkowała wstrzymaniem na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane robót budowlanych, których roboty ziemne są jedynie etapem (i to zaledwie wstępnym), dodatkowo zaś w dacie wydania zaskarżonej decyzji zostały zakończone.

Wskazane wyżej przyczyny dowodzą prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania robót, w świetle poczynionych przez organy nadzoru budowlanego niekwestionowanych ustaleń, co do prowadzenia robót w oparciu o udzielone pozwolenie na budowę bez istotnych odstępstw od projektu oraz zaprezentowanego wyżej stanowiska, dotyczącego wpływu robót ziemnych na stan drzewostanu, uznać należało za bezprzedmiotowe. Chociaż więc trafne są zarzuty skargi, dotyczące przeprowadzonych oględzin, o których terminie strona skarżąca nie została w sposób prawidłowy powiadomiona, okoliczność ta, w świetle przedstawionej powyżej argumentacji, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Uchybienie procesowe, związane z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. może być skutecznie podnoszone przez stronę jedynie wówczas, gdy wykaże, iż zaniechanie organu w tym zakresie pozbawiło ją możliwości dokonania określonej czynności w postępowaniu. Skoro natomiast aktywność procesowa strony, koncentrowała się na zagadnieniu, które wykracza poza zakres procedowania przez organ nadzoru budowlanego, wadliwe zawiadomienie o oględzinach, uniemożliwiające stronie udział w tej czynności, jak również poprzestanie na oświadczeniach kierownika budowy w odniesieniu do materii, nie należącej do właściwości organu nadzoru, nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na fakt, że zaskarżona decyzja, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.

d.r.