Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 852/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Renata Czeluśniak (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 maja 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działki skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją nr 1 z dnia 15 września 2014 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3, art. 142 ust. 1, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 i 569) oraz art. 104 kpa - po rozpoznaniu wniosku D. M., której to Sąd Rejonowy dla [...] w K. postanowieniem z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt [...] zezwolił na wystąpienie również imieniem J. C. - odmówił zwrotu części działki nr [...] o pow. 269.387 m2 obr. 52 jedn. ewid. [...] m. K. objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach nabytej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. 339 m2 obr. 52 jedn. ewid. [...] m. K. objętej KW nr [...].

Prezydent ustalił, że Skarb Państwa nabył od D. M. oraz J. C. nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] obj. KW nr [...], na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia 18 września 1980 r. Rep. [...], w której wskazano, iż ww. nieruchomość przeznaczona jest do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną przez Biuro Planowania Przestrzennego, Architektury i Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 kwietnia 1980 r. nr [...] z przeznaczeniem pod węzeł ulic N., W., K. i B..

Ponadto organ I instancji ustalił, że działka nr [...] o pow. 339 m2 zmieniła powierzchnię na 331 m2. Następnie planem podziału nr ewid. [...] z dnia 8 grudnia 1981 r. działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] o pow. 220 m2 oraz nr [...] o pow. 111 m2. Następnie wykazem zmian gruntowych Lp. ks rob. [...] z dnia 20 stycznia 1993 r. działka nr [...] o pow. 220 m2 została zniesiona do działki nr [...] o pow. 315394 m2, która następnie zgodnie z wykazem zmian gruntowych nr ks. robót 9397 z dnia 26 czerwca 1998 r. zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 315366 m2. Następnie decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 20 lipca 1998 r. działka nr [...] została podzielona na działki: nr [...] o pow. 45434 m2 oraz nr [...] o pow. 269932 m2 . Z kolei decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 7 maja 2008 r. oraz operatem [...] działka nr [...] została podzielona na działki: nr [...] o pow. 179 m2 oraz nr [...] o pow. 269753 m2, która decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 22 maja 2009 r. oraz operatem [...] zmieniła oznaczenie oraz powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 269697 m2. Następnie operatem KERG [...] działka nr [...] o pow. 269697 m2 podzieliła się na działki nr: [...] o pow. 310 m2 i [...] o pow. 269387 m2, obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.. Natomiast działka nr [...] zgodnie z operatem [...] z dnia 28 maja 1986 r. została podzielona na działki nr [...] o pow. 48 m2 oraz nr [...] o pow. 63 m2, a następnie, jak wynika z wykazu zmian gruntowych [...] z dnia 16 stycznia 1990 r., w wyniku modernizacji operatu ewidencji gruntów działka nr [...] została zniesiona do działki nr [...] obr. [...] o pow. 307 m2.

Prezydent podkreślił, że decyzja rozstrzygała w przedmiocie wniosku D. M. i J. C. w części dotyczącej zwrotu części działki nr [...] o pow. 269387 m2, obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach nabytej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. 339 m2 obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. objętej KW nr [...]. Natomiast z uwagi na odmienny stan prawny również zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości stanowiącej część działki nr [...] o pow. 307 m2, obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach nabytej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. 339 m2 obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. objętej KW nr [...], wydana zostanie odrębna decyzja.

Organ I instancji zwrócił uwagę, że przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi samodzielną i negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, czyniącą zbędne badanie merytorycznych uwarunkowań i przesłanek z art. 136 i 137 tej ustawy. Prezydent wskazał, że decyzją z dnia 16 lipca 1993 r. znak: [...] Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Fabrykę [...] w K. z siedzibą w K. przy ul. W., prawa użytkowania wieczystego m.in. działki [...] o pow. 315394 m2 obr. [...] jedn. ewid. [...] (z której w wyniku kolejnych zmian powstała działka nr [...]), co zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 13 czerwca 1994 r. Dlatego, w ocenie Prezydenta, spełnione zostały wszystkie przesłanki określone przez przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ I instancji podał, że zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] o pow. 269 387 m2 obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. (która następnie operatem KERG [...] podzieliła się m. in. na działkę [...] o pow. 269 387 m2, a który to podział nie został dotychczas ujawniony w tejże księdze wieczystej) stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowo - akcyjna z siedzibą w K.. Przy czym stosownie do odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego KRS nr [...], powyższa spółka przekształciła się w trybie art. 551 § 1 i następne Kodeksu spółek handlowych w [...] Sp. akcyjną z siedzibą w K.. W związku z tym Prezydent uznał, że nie było możliwe wydanie decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła D. M., zarzucając, że nie była informowana o tym, że w 1993 r. Urząd Wojewódzki przekazał w użytkowanie wieczyste działkę objętą wnioskiem o zwrot. Odwołująca się podkreśliła, że wywłaszczona działki stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a jej właściciele nie zostali powiadomieni o tym fakcie, mimo złożenia w 1991 r. wniosku o zwrot tej nieruchomości.

Wojewoda decyzją z dnia 12 maja 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że ostateczną decyzją z 16 lipca 1993 r. znak: [...], Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Fabrykę [...] w K. z siedzibą w K. przy ul. W., prawa użytkowania wieczystego m. in. działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] (z której powstała m.in. działka nr [...], stanowiąca w części przedmiot niniejszego postępowania o zwrot), a prawo to ujawniono w księdze wieczystej nr [...] w dniu 13 czerwca 1994 r. Zgodnie zaś z odpisem księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. (która następnie podzieliła się m. in. na działkę nr [...], a który to podział nie został ujawniony w księdze wieczystej) stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. W konsekwencji Wojewoda stwierdził, że działka nr [...] położona w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. (w granicach działki nr [...]), została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., a stan ten istniał w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prezydent podkreślił, że art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości, której ustalenie winno prowadzić do odmowy zwrotu nieruchomości i w takiej sytuacji nie ma potrzeby merytorycznego rozpoznania, czy nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Ponadto Wojewoda wyjaśnił, że prawidłowość postępowania zakończonego decyzją Wojewody z 16 lipca 1993 r., znak: [...] może być przedmiotem weryfikacji za pomocą jednego z trybów nadzwyczajnych określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, po złożeniu odrębnego wniosku do stosownego organu administracji publicznej. Natomiast do czasu pozostawania w obrocie prawnym tej decyzji organy administracyjne nie mogą pomijać treści tej decyzji i jej skutków prawnych, w tym określonych w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego Wojewoda uznał, że decyzja Prezydenta Miasta z 15 września 2014 r. była prawidłowa i należało utrzymać ją w mocy.

Skargę na decyzję Wojewody wniosła D. M., która ponownie podniosła, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a Skarb Państwa oddał ją w użytkowanie wieczyste bez powiadomienia poprzednich właścicieli o możliwości jej zwrotu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik [...] S.A. w K. wniósł o oddalenie skargi, uznając za prawidłowe stanowisko Wojewody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Należy podkreślić, że przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, a zgodnie z tym przepisem roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 r., tj. datą wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozporządzono nieruchomością w sposób określony w omawianej normie i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to byłemu właścicielowi (spadkobiercy wywłaszczonego właściciela) nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, chociażby spełnione zostały przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 tej ustawy.

W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organy prawidłowo sprawdziły i ustaliły, że na nieruchomości objętej wnioskiem D. M. zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego przed dniem 1 stycznia 1998 r. Ponownie podkreśli trzeba, że przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi bowiem wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 tej ustawy i uniemożliwia dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w przypadku, gdy przed 1 stycznia 1998 r. ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Za ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w rozumieniu cytowanego przepisu uznać należy również ustanowienie na rzecz Fabryki w K. z siedzibą w K. użytkowania wieczystego z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., co w nin. sprawie stwierdzone zostało decyzją Wojewody z dnia 16 lipca 1993 r. Wpis tego prawa do księgi wieczystej nastąpił w dniu 13 czerwca 1994 r., a co istotne, doszło do tego przed dniem 1 stycznia 1998 r. Wszystkie te okoliczności jednoznacznie wynikają z treści akt administracyjnych kontrolowanego postępowania, co sprawia, że zarzuty skargi wskazujące na niezrealizowanie celu wywłaszczenia nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym Sąd uznał, że decyzja Wojewody i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta są zgodne z prawem i oddalił skargę na podstawie art.151 ppsa.