Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 879/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1, załącznik nr 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie: WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016: sprawy ze skargi A. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynikało, że w dniu [...] r. przeprowadzono kontrolę drogową pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz naczepą marki W. numer [...] na drodze krajowej nr [...] w miejscowości R.. Pojazdem kierował P. G., wykonujący w chwili kontroli międzynarodowy zarobkowy przewóz rzeczy w imieniu i na rzecz A. D. spółki z o.o. W toku kontroli kierowca okazał licencję nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Przebieg i wyniki kontroli utrwalono w protokole z dnia [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł za stwierdzone naruszenia dotyczące przekroczenia przez kierowcę w dniu [...] r. maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu oraz za skrócenie dziennego okresu odpoczynku (w dniach [...] r. oraz [...] i [...] r.)

Po rozpoznaniu wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] r. Inspektor Transportu Drogowego uchylił w całości decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. i orzekając merytorycznie - nałożył karę pieniężną w mniejszej wysokości (5.200 zł).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał między innymi, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego obowiązany jest dochować obowiązków i warunków wynikających z ustawy o transporcie drogowym, w tym zgodnie z art. 4 pkt 22 ustawy - obowiązków lub warunków wynikających z rozporządzenia Rady (EWG) nr [...] z dnia [...] r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowy oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr [...] z dnia [...] r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr [...](WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr [...].

Organ wyjaśnił, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiły naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym ujawnione podczas kontroli w i utrwalone w protokole z dnia [...] r. Kara pieniężna w łącznej wysokości [...] zł została nałożona na przedsiębiorcę w związku z przekroczeniem przez kierowcę maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu oraz za skrócenie dziennego czasu odpoczynku. Organ odwoławczy stwierdził, że w skontrolowanej decyzji z dnia [...] r. nieprawidłowo przyjęto wymiar dopuszczalnego okresu wypoczynku w dniu [...] r. po godz. 22:18. Po upływie tego okresu, a przed rozpoczęciem kolejnego okresu rozliczeniowego, kierowca był uprawniony do 3. skróconych 9 – godzinnych odpoczynków. Pierwszy skrócony okres odpoczynku kierowca odebrał w dniu [...] r., drugi w dniu [...] r. zaś kolejny – był odpoczynkiem regularnym, który mógł być odebrany w wymiarze co najmniej 9 godzin. W tych warunkach zasadnym był uchylenie decyzji i w tym zakresie nałożenie kary pieniężnej w kwocie [...]zł.

Organ odwoławczy podniósł, że prawidłowo w sprawie ustalono stan faktyczny, że nie jest uchybieniem w świetle art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. zaniechanie przesłuchania kierowcy, kierownika działu transportu i spedycji oraz dyspozytora planisty, że nie ma podstaw do zastosowania art. 92 b ustawy o transporcie drogowym, ponieważ strona nie wykazała aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywała się w sposób wykluczający naruszenie przepisów prawa. Przedsiębiorca dysponował środkami technicznymi umożliwiającymi nadzór nad kierowcą. System monitoringu GPS jest jedną z metod należących do obszernego katalogu kontroli pracowników. Podnoszony fakt awarii systemu zasilania nie wyłącza więc odpowiedzialność przedsiębiorcy, podobnie jak - oświadczenie kierowcy z dnia [...] r. o odbytym szkoleniu, wyjaśnienie kierowcy z dnia [...] r. w kwestii przestrzegania przepisów, dokument w postaci umowy o pracę z dnia [...] r., karta stanowiskowa, pismo kierowcy z dnia [...] r. adresowane do pracodawcy, czy też oświadczenie kierowcy z dnia [...] r. dotyczące popełnionych błędów. Regulaminy, oświadczenia oraz inne dowody o podobnym charakterze zawierają jedynie intencję stosowania określonych praktyk i nie gwarantują urzeczywistnienia ich w bieżącej działalności przedsiębiorcy. Nagana z dnia 15 i [...] r. udzielona kierowcy również nie uwalania przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Powyższe dowody wskazują na podjęte działania o charakterze następczym – po stwierdzeniu naruszenia przez kierowcę przepisów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka A. D. 2 wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 92b oraz art. 92c ustawy o transporcie drogowym w związku z załącznikiem nr [...] do tej ustawy (l.p. 5.1 i l.p. 5.3) oraz 156 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie polegające na niedostrzeżeniu, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 92b i art. 92c wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy, w sytuacji kiedy nie miał on najmniejszego wpływu na uchybienia popełnione przez kierowcę, który nie mógł być na trasie nadzorowany z uwagi na nieprzewidzianą awarię "prądu";

- art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów;

- nieprawidłową kwalifikację naruszenia opisanego w załączniku nr [...] do ustawy o transporcie drogowym;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie w wyniku kontroli drogowej w dniu [...] r. stwierdzono naruszenia polegające na:

1. przekroczeniem maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu;

2. skrócenie dziennego czasu odpoczynku.

W związku ze stwierdzonymi naruszeniami – szczegółowo opisywanymi w relacjonowaniu stanu faktycznego sprawy i ocenianymi w świetle obowiązujących przepisów prawa wraz z ich dokładnym przytoczeniem i wyjaśnieniem - nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcie to jest prawidłowe z następujących względów. Spełnia ono wymogi wynikające z dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. określającej niezbędne elementy składające się na uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ administracji publicznej. Orzeczenie w przedmiocie kary pieniężnej zapadło po przeprowadzeniu postępowania, w trakcie którego zgromadzono - zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.- materiał dowodowy, następnie prawidłowo oceniony w świetle art. 80 k.p.a. Dotyczy to przede wszystkim stwierdzonych naruszeń ujawnionych w trakcie kontroli drogowej i udokumentowanych stosownym protokółem, podpisanym bez zastrzeżeniem ze strony kierowcy oraz pozostałych dowodów figurujących w aktach sprawy (w tym między innymi – oświadczenia kierowcy z dnia [...] r. o odbytym przeszkoleniu z zakresu przepisów o czasie jazdy kierowcy i obsłudze tachografu cyfrowego, umowy o pracę z kierowcą, pism przedsiębiorcy z dnia [...] i [...] r. stanowiących dowód wymierzenia kierowcy kary porządkowej z powodu naruszenia obowiązków pracowniczych). Bez naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. nie przeprowadzono wnioskowanych w piśmie z dnia [...] r. dowodów dotyczących dodatkowego przesłuchania kierowcy, który samowolnie zdecydował o wprowadzeniu zmian w okresie odpoczynku i nie wykonał w ten sposób zaleceń wskazanych przez dyspozytora – planistę, przesłuchania pracowników firmy, kierownika działu transportu i spedycji oraz dyspozytora - planisty na okoliczność zaplanowanych logistycznie tras oraz właściwej organizacji pracy w spółce A. D. 2. Stosownie do powyższego przepisu, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zaniechanie przesłuchania kierowcy, kierownika działu transportu i spedycji oraz dyspozytora – planisty nie było błędem organu, skoro dysponował on wystarczającym materiałem dowodowym stwierdzającym fakt popełnienia przez kierowcę szeregu naruszeń ujawnionych w trakcie kontroli drogowej. Wnioski strony w tym zakresie zmierzały wyłącznie – w świetle akt sprawy – do wykazania, że nie ponosi ona na podstawie przepisów prawa, odpowiedzialności administracyjnej jako przedsiębiorca. Jego obowiązkiem było wykazać, że jest on zwolniony z odpowiedzialności, ponieważ zapewnił prawidłową organizację pracy w przedsiębiorstwie wymuszającą na kierowcach przestrzeganie obowiązujących ich norm w zakresie czasu pracy oraz odpoczynku. Spółka tego nie wykazała i nie przedstawiła dowodów potwierdzających słuszność prezentowanego w tej materii stanowiska. Oświadczenie kierowcy z dnia [...] r. o odbytym szkoleniu, wyjaśnienie kierowcy z dnia [...] r. w kwestii przestrzegania przepisów, dokument w postaci umowy o pracę z dnia [...] r., karta stanowiskowa, pismo kierowcy z dnia [...] r. adresowane do pracodawcy, czy też oświadczenie kierowcy z dnia [...] r. dotyczące popełnionych błędów, nie stanowiły dowodów pozwalających na zastosowanie przez organ przepisów art. 92 b/ i art. 92 c/ ustawy o transporcie drogowym. Prawidłową jest w tym zakresie ocena organu odwoławczego, że strona nie wykazała, aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywała się w sposób wykluczający naruszenie przepisów prawa, skoro przedsiębiorca dysponował środkami technicznymi umożliwiającymi bieżący nadzór nad kierowcą. Bezpodstawne są zarzuty skargi, że miała miejsce nieprzewidziana awaria systemu zasilania i "prądu" i dlatego nie było możliwe monitorowanie pracy kierowcy. Z akt sprawy (k. 35 akt adm.) wynika, że awaria wystąpiła w dniach 17 – [...] r. i w firmie "wszystkie komputery nie działały". Odnosząc się do tego zarzutu należy podnieść, że prawie wszystkie stwierdzone nieprawidłowości (z wyjątkiem skrócenia dziennego czasu odpoczynku w okresie rozliczeniowym rozpoczynającym się o godzinie 7:11 w dniu [...] r.) miały miejsce dużo wcześniej bo w dniach [...] r. oraz przykładowo - 7, 9, 11, czy [...] r.)

Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego obowiązany jest dochować obowiązków i warunków wynikających z ustawy z dnia [...] r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.). Zgodnie z art. 4 pkt 22 cyt. ustawy, dotyczy to również obowiązków lub warunków wynikających z rozporządzenia Rady (EWG) nr [...] z dnia [...] r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr [...] z dnia [...] r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr [...](WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr [...].

Stosownie do art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w tym przepisie, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr [...] do ustawy o transporcie drogowym (art. 92a ust. 6 ustawy). Kary te są nakładane w trybie administracyjnym, zaś odpowiedzialność jest niezależna od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem (por. wyrok NSA z dnia [...] r., sygn. akt I OSK 1257/06; publ. CBOIS).

Odstępstwo od tej reguły przewidziane zostało w art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 powyższej ustawy. W myśl jej przepisu art. 92b ust. 1, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr [...](WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr [...],

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr [...] z dnia [...] r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia [...] r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Stosownie do art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć;

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ;

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że przesłanki egzoneracyjne nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć. Chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, a nie związane z niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa transportowego. Przedsiębiorca jest bowiem zobowiązany, do takiego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa transportowego, aby w przyjętym modelu i schemacie jego działania, uwzględnione zostały wszystkie określone w przepisach obowiązującego prawa zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju działalności.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wyjaśnić, że postawę rozstrzygnięcia organu II instancji stanowiły ustalenia poczynione w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym w szczególności o ustalenia protokołu z kontroli z dnia [...] r. Rzeczą organu jest – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej - podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz ocenić cały zgromadzony materiał dowodowy (art. 80 k.p.a.). Bez naruszenia tych przepisów organ ustalił, że zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr [...], dzienny czas prowadzenia pojazdu w zasadzie nie może przekroczyć 9 godzin (może być przedłużony do 10 godzin, 2 razy w tygodniu). Jak wynika z treści lp. 5.1 załącznika nr [...] do ustawy o transporcie drogowym, sankcjonuje on przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu karą pieniężną w wysokości [...] zł o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz karą pieniężną w wysokości [...] zł za każdą następną rozpoczętą godzinę. P. G. prowadził pojazd ponad 10 godzin (14 godzin i 17 minut), co skutkowało prawidłowym nałożeniem kary na skarżącą w wysokości [...] zł.

Odnosząc się do treści lp. 5.3 załącznika nr [...] ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje skrócenie dziennego czasu odpoczynku karą pieniężną w wysokości [...] zł o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz karą pieniężną w wysokości [...] zł za każdą następną rozpoczętą godzinę stwierdzić należy, że kierowca P. G., skrócił dzienny okres odpoczynku, przekraczając maksymalny dopuszczalny okres prowadzenia pojazdu, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej za wyżej opisane naruszenie w łącznej wysokości [...] zł.

W ocenie Sądu, organ wykazał naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, które uzasadniało nałożenie kary pieniężnej. Wobec powyższego należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Nie jest ona obarczona podobnie zresztą jak i decyzja organu I instancji kwalifikowaną wadą prawną w aspekcie art. 156 § 1 k.p.a., jak to zarzuca się w skardze. Powyższy przepis w pkt 1 – 7 określa przypadki, kiedy decyzja administracyjna jest nieważna. W nawiązaniu do tego zarzutu należy podnieść, że w dacie kontroli drogowej (w dniu [...] r.) oraz w dacie orzekania przez organy administracyjne w niniejszej sprawie obowiązywało rozporządzenie Rady (EWG) NR [...] z dnia [...] r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Powyższy akt prawny nie jest "chybioną norma prawną’ jak to ocenia skarżąca. Przepis art. 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] r. określający w zdaniu pierwszym, że uchyla się rozporządzenie (EWG) nr [...], nie może być interpretowany w ten sposób, że organy orzekały w sprawie na podstawie nieobowiązującego rozporządzenia z naruszeniem art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP. Wyjaśnienia wymaga, że rozporządzenie nr [...] – zgodnie z treścią jego art. 48 - ma zastosowanie od dnia [...] r. Zatem nieusprawiedliwione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ zasady praworządności. Organy działały stosownie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie przeprowadzone zostało w sposób właściwy, a zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób wyczerpujący i zgodny z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Domaganie się od organu, aby przy ustalaniu stanu faktycznego znaleziono odpowiedź na wszystkie pytania zawarte w punktach 1 -10 skargi i wyjaśniono na przykład, czy kierowca wiedział o monitorowaniu jego pracy oraz czy kierowca posiadał informacje o awarii systemu GPS, nie znajduje bowiem normatywnego uzasadnienia. Poza tym organ – wbrew zapatrywaniu strony – właściwe zakwalifikował stwierdzone naruszenia, prawidłowo przeprowadził postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji i słusznie nie dopatrzył się – ponieważ nie mógł w świetle zebranych dowodów – okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy. Za taką okoliczność nie można traktować oczywiście krótkiego stażu pracy kierowcy zatrudnionego od dnia [...] r.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.