Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 693/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 10
journal: Dz.U. 2011 nr 244 poz 1454
law: Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.b
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] roku, nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Komendanta Oddziału Straży Granicznej na rzecz skarżącego W.G. kwotę 1634 (tysiąc sześćset trzydzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...] Komendant Placówki Straży Granicznej na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm., dalej: u.t.d) nałożył na W.G. karę pieniężną w kwocie 10 000 zł.

W uzasadnieniu organ powołał się na art. 92a ust. 1 oraz ust. 6 i lp. 4.5. załącznika nr 3 do u.t.d wskazując na naruszenie przez W.G. przepisów prawa polegające na wwozie odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia (art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2007 r., nr 124, poz. 859 ze zm.). Komendant Placówki Straży Granicznej wskazał na następujący stan faktyczny sprawy.

Dnia [...] września 2010 r. w miejscowości [...] funkcjonariusze Placówki zatrzymali do kontroli drogowej zespól pojazdów zarejestrowanych w Polsce w skład którego wchodził ciągnik samochodowy marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepa ciężarowa marki [...] o nr rej. [...], na której przewożone były trzy samochody osobowe tj. samochód marki [...] o nr rej. [...] i nr [...], samochód marki [...] o nr rej. [...] i nr VIN-[...] oraz samochód [...] o nr rej. [...] i nr VIN-[...]. Kierowcą kontrolowanego pojazdu był A.G.. Na żądanie funkcjonariusza kierujący okazał: prawo jazdy, dowód rejestracyjny ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej, ubezpieczenie OC ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej, wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR, faktury zakupu przewożonych samochodów, dobową kartę opłaty drogowej, zaświadczenie nr [...], zaświadczenie lekarskie, orzeczenie psychologiczne, umowę o pracę, zaświadczenie o zatrudnieniu. Kierowca oświadczył, iż przewożone pojazdy zostały kupione w Anglii, na naczepę załadowano je wózkiem widłowym, nie otrzymał dowodów rejestracyjnych pojazdów a samochody prawdopodobnie przewożone są na części. Na podstawie oświadczenia kierowcy oraz okazanych do kontroli dokumentów ustalono, że wykonywany był niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Anglii do Polski. Po sprawdzeniu przewożonego ładunku kontrolujący uznał, iż przewożone samochody prawdopodobnie są odpadami, w związku z czym kierowca obowiązany był mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi wymagane przy przewozie odpadów dokumenty, w tym przypadku decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zezwalającą na wwóz do Polski odpadu. Kierowca nie okazał i nie posiadał wymaganego zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d dokumentu w związku z międzynarodowym przemieszczaniem odpadów, przewóz nie został zgłoszony właściwym organom kraju wysyłki i przeznaczenia zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. W związku z powyższym w myśl art. 2 pkt 35 lit. a) wspomnianego rozporządzenia zdaniem organu było to nielegalne przemieszczanie odpadów. Wobec powyższego stwierdzono naruszenie wyszczególnione w l.p. 4.5. załącznika nr 3 do u.t.d, tj. "przywóz drogowy (wwóz) odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia".

Organ zaznaczył, że odpadem jest substancja lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. nr 185, poz. 1243 ze zm., dale: u.o.o), których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do ich pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 ustawy). Przepis ten ustanawia dwie przesłanki przemawiające za przyjęciem, że dany przedmiot jest odpadem, po pierwsze zaliczenie do jednej z kategorii odpadów Q1-Q16 określonych w załączniku nr 1 do ustawy, po wtóre stwierdzenie, że posiadacz pozbył się przedmiotu (substancji), przy czym obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Organ zakwalifikował przewożone pojazdy do kategorii Q2 - "produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym", ponadto należało je zaliczyć do odpadu o kodzie 16 01 04*. Międzynarodowe przemieszczanie odpadów reguluje ustawa z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, na podstawie której (art. 4) zezwolenia na przewóz, wywóz i tranzyt odpadów wydaje Główny Inspektor Ochrony Środowiska

W rozpoznawanej sprawie dotychczasowy właściciel wyzbył się pojazdów jako nieprzydatnych do dalszego użytkowania ze względu na uszkodzenia pojazdów. W świetle przywołanych przepisów, okazanych do kontroli dokumentów, zeznań kierowcy, a także oceny przewożonego ładunku niewątpliwie W.G. jest podmiotem, który w dniu [...] września 2010 r. wykonywał przewóz drogowy (wwóz) odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. Ustalenie charakteru przewożonego towaru i zakwalifikowanie do odpadu nastąpiło po zebraniu materiału dowodowego w postaci dokumentacji fotograficznej, konsultacji z Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, który dokonał oceny przewożonego ładunku, a także analizie przywołanych aktów prawnych. Potwierdzeniem tego ustalenia są także rozstrzygnięcia wydane w czasie niniejszego postępowania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył W.G., w którym wniósł o uchylenie decyzji i odstąpienie od nakładania kary pieniężnej, zarzucając naruszenie przepisów art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d.

Po rozpoznaniu odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Komendant Oddziału Straży Granicznej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.o.o, odpadem jest każda substancja lub przedmiot należący do jednej z kategorii określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do ich pozbycia jest zobowiązany. Przepis ten ustanawia więc dwie przesłanki przemawiające za przyjęciem, że dany przedmiot jest odpadem, po pierwsze zaliczenie do jednej z kategorii odpadów Q1-Q16 w załączniku nr 1 do ustawy, po wtóre stwierdzenie, że posiadacz pozbył się przedmiotu, przy czy obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Na podstawie zebranych dowodów należy stwierdzić, że została wypełniona przesłanka "wyzbycia się" ww. pojazdów oraz zakwalifikowania do kategorii Q2.

Organ wskazał, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. Nr 112, poz. 1206), pojazdy stanowiące odpady klasyfikuje się pod kodem 16 01 04* - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy (odpady niebezpieczne). Ze względu na posiadanie przez pojazd: silnik, zbiornik paliwa, skrzynie biegów, amortyzatory, w których znajdują się płyny eksploatacyjne, wykazujące właściwości niebezpieczne., należy uznać pojazd za odpad niebezpieczny.

Organ odwoławczy wskazał, że art. 3 ust. 1 lit. B pkt. Iii rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów stanowi, że procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody podlega przemieszczenie odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA, jeżeli mają być poddane procesom odzysku. Odpady zużytych lub nienadających się pojazdów, posiadające właściwości niebezpieczne, nie są klasyfikowane pod żadnym kodem w ww. załącznikach, zatem przemieszczenie odpadu w postaci ww. pojazdów powinno odbyć się zgodnie z procedurą uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów. Przemieszczenie odpadów zostało dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym stronom, toteż zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia należy uznać, że przemieszczenie to nosi znamiona przemieszczenia nielegalnego.

Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. z 2007 r., nr 124, poz. 859 ze zm.), zawiadomiono Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o ujawnionym nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

W niniejszej sprawie koniecznym było uzyskanie rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego, przed wydaniem orzeczenia merytorycznego. Rozstrzygnięcie to leży w kompetencji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, jako organu właściwego w świetle przepisów.

Organ zaznaczył, że zgodnie z postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. Głównego Inspektora Ochrony Środowiska ww. pojazdy zostały zakwalifikowane do kategorii Q2 – produkty nieodpowiadające wymaganiem jakościowym, zgodnie z załącznikiem nr 1 do u.o.o.

Ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r., nr 244, poz. 1454), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. zostały zmienione niektóre przepisy dotyczące transportu drogowego, w tym załącznik do ustawy. W dniu kontroli obowiązywały przepisy, w których naruszenie wwozu odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia, wyszczególnione było w lp. 7.5 załącznika do ustawy i sankcjonowane karą w wysokości 6.000 zł. Natomiast po nowelizacji powyższe naruszenie figuruje/ znajduje się w załączniku nr 3, lp. 4.5, a kara pieniężna wynosi 10.000 zł. W związku z brzmieniem art. 10 ww. ustawy, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Wobec powyższego decyzja organu I instancji została wydana na podstawie znowelizowanej ustawy.

Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył W.G., w której wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji ją poprzedzającej Komendanta Placówki Straży Granicznej.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa administracyjnego, a w szczególności art. 138 § 2 K.p.a w zw. z art. 92a ust. 1 oraz art. 6 u.t.d, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów a w szczególności na podstawie niewłaściwego zastosowania ww. art. 92a ust. 1 i 6, polegające na przyjęciu, że działania skarżącego skutkowały koniecznością nałożenia na niego kary w wysokości 10.000 zł, w sytuacji gdy przewożone pojazdy nie stanowiły odpadów pod kodem 16 01 04*, co potwierdziły przedłożone przez skarżącego dokumenty,

2. wszelkich fundamentalnych zasad prawnych postępowania administracyjnego wskazanych przez ustawodawcę w K.p.a, a w szczególności:

- art. 6 K.p.a (zasada praworządności) w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez bezzasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł,

- art. 8 K.p.a (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej) poprzez automatyczne przyjęcie, że działania skarżącego skutkowały koniecznością nałożenia na niego kary w wysokości 10.000 zł, w sytuacji, gdy przewożone pojazdy nie stanowiły odpadów pod kodem 16 01 04*, a pomimo tego skarżący wykonując polecenia organów państwowych dokonał demontażu pojazdów.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II SA/Go 680/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2012 r. , sygn. akt II SA/Go 362/12 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "czy art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454) w zakresie w jakim nakazuje stosować w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) w brzmieniu nadanym wskazaną ustawą, do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie i tym samym przewidującej wymierzenie kary pieniężnej w wysokości wyższej niż przewidziana w chwili wystąpienia zdarzenia (tempus regit actum) rodzącego odpowiedzialność karnoadministracyjną, jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Wyrokiem z dnia 23 lipca 20163r., sygn. akt P 36/12, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454) w zakresie w jakim – w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie – nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 września 2011r., przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Go 680/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. podjął z urzędu zawieszone postępowanie na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zatem zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza, że przewożone przez skarżącego pojazdy marki [...] stanowią odpad. Przemawiają za tym ustalenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Zaznaczyć należy, że w związku z dostarczeniem dowodu rejestracyjnego samochodu marki [...] nie można go było zakwalifikować jako odpad. Na wwiezienie ich do kraju konieczne jest legitymowanie się stosownym zezwoleniem. Skarżący wymaganego zezwolenia nie posiadał, czego w toku postępowania nie zakwestionował. Wobec tego organ uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d i decyzją z dnia [...] maja 2012 r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, za podstawę wskazując lp. 4.5. załącznika do ustawy, zgodnie z którym wysokość kary za przywóz drogowy (wwóz) odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia wynosi 10.000 zł.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że ustawa z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym została zmieniona ustawą z dnia 16 września 2011r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011r., nr 244, poz. 1454), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012r. Zgodnie z art. 10 ustawy nowelizującej przepisy ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie.

Według przepisów znowelizowanych, obowiązujących po 1 stycznia 2012 r., naruszenie, którego dopuścił się skarżący, tj. wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia, obwarowane jest karą pieniężną w wysokości 10 000 zł (Lp. 4.5. załącznika do ustawy), a więc karą surowszą niż ta, którą przewidywały przepisy ustawy o transporcie drogowym przed nowelizacją (6.000 zł). Konstytucyjność przepisu art. 10 wskazanej ustawy stanowił przedmiot postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, który wyrokiem z dnia 23 lipca 2013r., sygn. akt P 36/12, stwierdził jego niezgodność z art. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim – w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie – nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) w brzmieniu nadanym wyżej powołaną ustawą z 16 września 2011 r., przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną.

Trybunał wskazał, że zakwestionowany przepis, jako przepis intertemporalny, wyznacza czasowy zakres zastosowania przepisów prawa administracyjnego, związany z wymierzeniem kar finansowych, a zatem powinien być odczytywany ściśle. Powołał się na ugruntowane w swoim orzecznictwie stanowisko, że przepisy działające wstecz można wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego i je zastosować, jeżeli:

– nie są to przepisy prawa karnego ani regulacje zakładające podporządkowanie jednostki państwu (np. prawo daninowe);

– mają one rangę ustawową;

– ich wprowadzenie jest konieczne (niezbędne) do realizacji lub ochrony innych, ważniejszych i konkretnie wskazanych wartości konstytucyjnych;

– spełniona jest zasada proporcjonalności, czyli wyraźne są argumenty konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością, równoważące negatywne skutki;

– nie powodują one ograniczenia praw lub zwiększenia zobowiązań adresatów norm prawnych, a przeciwnie – poprawiają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej (ale nie kosztem pozostałych adresatów tej normy);

– problem rozwiązywany przez te regulacje nie był znany ustawodawcy wcześniej i nie mógł być rozwiązany z wyprzedzeniem bez użycia przepisów działających wstecz.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą legislacyjną skierowaną do organów stanowiących prawo, jak również dyrektywą interpretacyjną dla organów stosujących prawo, dokonujących wykładni przepisów prawnych. Zasada ta, chociaż nie została wprost wyrażona w Konstytucji, stanowi podstawową zasadę porządku prawnego w państwie, opartego na założeniu, że "każdy przepis normuje przyszłość, nie zaś przeszłość". W wyjątkowych okolicznościach dopuszcza się pewne odstępstwa od zasady lex retro non agit, jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a jednocześnie realizacja jej nie jest możliwa bez dopuszczenia wstecznego działania prawa.

Zdaniem Trybunału kwestionowany przepis art. 10 ustawy nowelizującej, poza spełnieniem warunku formy ustawowej, nie odpowiada żadnemu ze wskazanych wymagań. Nie miał też wątpliwości co do tego, że problem, który ustawodawca zamierzał rozwiązać wprowadzając omawianą regulację był mu znany od dłuższego czasu. Trybunał nie znalazł więc szczególnych powodów uzasadniających odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz.

W przedmiotowej sprawie, zdarzenie, polegające na wwozie odpadu na terytorium RP, które nastąpiło w dniu [...] września 2010 r., bez wątpienia miało charakter jednorazowy, ograniczony miejscowo oraz ramami czasowymi, w których zostało ujawnione i odzwierciedlone w treści protokołu kontroli. Nie zachodziła więc sytuacja, w której naruszenie nastąpiło pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów i trwało jeszcze po 1 stycznia 2012 r., czyli po dacie wejścia w życie nowych przepisów. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Co do zasady orzeczenia Trybunału mają moc wsteczną (są skuteczne ex tunc), co oznacza, że usuwają zakwestionowaną normę prawną w zasadzie od chwili jej wejścia do systemu prawnego. Pogląd ten prowadzi do powstania fikcji prawnej, że danej normy nigdy w systemie prawnym nie było, co umożliwia wzruszanie czynności dokonanych na jej podstawie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 16 kwietnia 2013r., sygn. akt III AUa 179/13, Lex nr 1316214). Utrata mocy obowiązującej przepisu z powodu jego niezgodności z Konstytucją oznacza, że przepis ten nie może być stosowany poczynając od daty jego uchwalenia. Wyrok Trybunału ma skutki retroaktywne, a przez to zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 20 lutego 2013r., sygn. akt III AUa 1121/12, Lex nr 1280625). Skutkiem utraty domniemania konstytucyjności ustawy w konsekwencji wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niezgodność jej przepisu z Konstytucją, jest obowiązek zapewnienia przez sądy orzekające w sprawach, w których przepis ten ma zastosowanie, stanu zgodnego z Konstytucją wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok SN z 18 maja 2010r., sygn. akt III UK 2/10, Lex nr 1037192). Stąd też Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 135 p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że zdaniem sądu nie budzi wątpliwości ocena i kwalifikacja spornych pojazdów jako odpady. Odpady - w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007r., Nr 39, poz. 251, ze zm.) - oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten ustanawia więc dwie przesłanki przemawiające za przyjęciem, że dany przedmiot jest odpadem, po pierwsze zaliczenie do jednej z Kategorii odpadów Q1 - Q16 określonych w załączniku nr 1 do ustawy, po wtóre stwierdzenie że posiadacz pozbył się przedmiotu (substancji), przy czym obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Wedle pierwotnej wersji art. 1 lit. a dyrektywy Rady 75/442/EWG pojęcie "odpadów" definiowane było jako "wszelkie substancje lub przedmioty, które posiadacz usuwa lub powinien usunąć zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego". Następnie w wyniku zmian wprowadzonych dyrektywą Rady 91/156/EWG, według nowej wersji art. 1 lit. a dyrektywy 75/442 (obecnie art. 1 ust. 1 lit. a dyrektywy 2006/12/WE) pojęcie "odpady" oznacza wszelkie substancje lub przedmioty należące do określonych w załączniku I tej dyrektywy "Kategorii odpadów" (Q1 - Q16), które to posiadacz usuwa, zamierza usunąć lub do usunięcia których został zobowiązany. Kluczowym elementem definicji "odpadów" jest pojęcie usuwa (pozbywa się) wyrażone w różnych modalnościach: "ma zamiar usunąć (pozbyć się)", "do ich usunięcia (pozbycia się) jest zobowiązany". Oznacza to, że wspólnotowa regulacja prawna dotycząca gospodarki odpadami posługuje się pojęciem "odpady" w znaczeniu "subiektywnym" (a nie "obiektywnym"), skoro "odpadem" jest w zasadzie każda substancja lub przedmiot, jeżeli posiadacz je "usuwa, zamierza usunąć lub ma obowiązek usunąć". W konsekwencji rozstrzygnięcie o tym, czy w konkretnym wypadku w odniesieniu do określonej substancji lub przedmiotu powinny mieć zastosowanie przepisy dotyczące "odpadów", zależne jest od tego, czy w danym wypadku można zasadnie twierdzić, że posiadacz tę substancję lub przedmiot "usuwa, zamierza usunąć lub jest obowiązany usunąć" (A. Wasilewski, Podstawowe zasady gospodarki odpadami, Europejski Przegląd Sądowy, sierpień 2008, s. 4 -.13). W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości wskazuje się, że dana substancja jest rzeczywiście odpadem w rozumieniu art. 1 lit a dyrektywy 75/442 w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156, winien być potwierdzony w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie może zostać podważona. Pewne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na usuwaniu, zamiaru usunięcia lub zobowiązania do usunięcia substancji lub przedmiotu w rozumieniu tego przepisu. Jako że dyrektywa 75/442 w sprawie odpadów nie proponuje żadnego kryterium ujawnienia woli usunięcia substancji lub przedmiotów przez posiadacza, państwa członkowskie wobec braku przepisów wspólnotowych mają swobodę wyboru sposobu dowodzenia okoliczności zdefiniowanych w dyrektywach, których transpozycji dokonują, o ile nie podważa to skuteczności prawa wspólnotowego. Państwa członkowskie mogą zatem dla przykładu określić różne kategorie odpadów, zwłaszcza w celu ułatwienia organizacji i kontroli gospodarki odpadami, przy czym obowiązki wynikające z dyrektywy lub innych przepisów prawa wspólnotowego dotyczących odpadów winny być przestrzegane, a kategorie ewentualnie wyłączone z zakresu stosowania aktów dokonujących transpozycji obowiązków wynikających z dyrektywy, są wyłączone zgodnie z jej art. 2 ust. 1 (por. wyrok z 18 grudnia 2007r., w sprawie C - 194/05, wyrok z 15 stycznia 2004r. w sprawie C - 235/02).

W świetle powyższego, mając za podstawę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – na co zwrócono uwagę już wcześniej - prawidłowo zostało ustalone, iż przywiezione przez skarżącego przedmioty w postaci pojazdów były w stanie uszkodzonym. Poprzedni ich właściciele ze względu na uszkodzenia powstałe w wyniku kolizji drogowej, wyzbyli się ich na rzecz firmy S Ltd w Wielkiej Brytanii, która następnie odsprzedała je stronie postępowania.

Zdaniem sądu, z uwagi na zakres uszkodzeń pojazdów, słusznie zakwalifikowano je do jednej z kategorii odpadów, a dokładnie do kategorii Q2 - produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym oraz uznano, że wolą właściciela było pozbycie się pojazdu. Ponadto są to pojazdy, które można zaliczyć do kodu "16 01 04", czyli "zużyte lub też nienadające się do użytkowania pojazdy" według załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206).

Rozpoznając ponownie sprawę organy orzekające będą zobowiązane uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym wyroku, a w szczególności okoliczność, iż art. 10 ustawy z dnia z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454), który to przepis stanowił podstawę zastosowania przepisów znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym i wymierzenia kary administracyjnej wyższej niż kara przewidziana przez ustawę o transporcie drogowym przed nowelizacją, utracił moc we wskazanym

w wyroku Trybunału zakresie.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł w przedmiocie niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.