Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1087/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 oraz ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 15, art. 136 oraz art. 138  par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151a par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze sprzeciwu B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2021 roku znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U z 2021 roku, poz. 2052 dalej Kpa) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania B. M. od decyzji Wójta Gminy O. z dnia [...].10.2021r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej– orzekło – uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

Pismem z [...] maja 2020r. B.M. (dalej: skarżąca, strona, ) złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką H. T., urodzoną [...] r., która orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o niepełnosprawności w R. z [...] maja 2015 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020r. znak: [...] Wójt Gminy O. ponownie odmówił B. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. T. ponieważ ustalony stopień niepełnosprawności powstał po ukończeniu 25 roku życia. Skarżąca pismem z dnia [...] grudnia 2020r. wniosła od w/w decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.. SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2021r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji. Strona wniosła skargę na decyzje SKO do Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 5 maja 2021r. sygn. akt VIII SA/Wa 264/21 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzję organu pierwszej instancji.

Sąd wskazał, iż należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia możliwości sprawowania opieki nad matką przez jej córkę T. S. ponieważ ocena dokonana przez organ jest niewystarczająca. Czy sprawowanie opieki w jej stanie zdrowia [...] jest obiektywnie możliwe.

Przypomniał również organowi I instancji, że z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niezgodny z ar. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem TK z 21 października 2014 r., sygn. Akt K 38/13 (Dz. U z 2014 r. poz. 1443).

Decyzją z dnia [...] października 2021r. znak: [...] Wójt Gminy O. po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku złożonego w dniu [...].05.2020r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg przeprowadzonego postępowania oraz podał, że ponownie rozpatrując sprawę skarżącej wezwano stronę telefonicznie do złożenia oświadczenia celem wyjaśnienia wątpliwości co do stanu zdrowia T.S. co wynikało z wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie VIII Wydział Zamiejscowy w Radomiu sygn. akt VIII SA/Wa 264/21 z dnia 5 maja 2021r. Siostra skarżącej, T. S. złożyła oświadczenie z którego wynika, że nie jest w stanie zajmować się matką, ponieważ ma problemy z kręgosłupem oraz ze zdrowiem [...], jest pod stałą opieką dr A.B. – E. S.-K. (dołączone zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2021r. - choroba [...]). Z zaświadczenia wynika, że leczy się od 2017r. i nadal wymaga leczenia [...]. Opieka nad matką jeszcze przed podjęciem leczenia potęgowała [...] i dlatego cały ciężar opieki spadł na siostrę, a skarżącą w niniejszej sprawie.

Jako powód odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazano, iż [...] stopień niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki datuje się od [...].04.2015r., tj. po ukończeniu przez nią [...] roku życia. Organ I instancji ponownie wskazuje, że niepełnosprawność nie powstała w wieku określonym w art. 17 ust. 1b pkt 1 lub pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ powołał się w tym względzie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. Akt K 38/13 wskazując, że art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych nadal obowiązuje i obliguje organy do przestrzegania przepisów prawa zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a. i z tego powodu odmawia przyznania wnioskowanego świadczenia.

Skarżąca złożyła w ustawowym terminie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Wskazała, że mamą zajmuje się całodobowo oraz, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać jej przyznane bez względu na to kiedy powstała niepełnosprawność i jest jedyną osobą sprawującą osobiście opiekę nad matką.

Organ I instancji nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji i odwołanie wraz z aktami sprawy przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R..

Wskutek złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że organ I instancji zobowiązany był w ponownym orzekaniu do uwzględnienia sądowej oceny prawnej i winien wykonać sądowe wskazania dotyczące tego, co musi uczynić przed merytorycznym orzeczeniem.

SKO podkreśliło, że Organ I instancji związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania sądu administracyjnego. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych. Według SKO niedopuszczalne jest, że Organ I instancji oparł odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie na art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny przesądził w ww. wyroku, iż brak było podstaw prawnych do odmowy z tego tytułu.

Skarżąca od decyzji organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 roku złożyła sprzeciw. Podnosiła, że decyzja jest krzywdząca dla niej ponieważ zajmuje się swoją matką i data powstania niepełnosprawności jej matki nie powinna mieć wpływu na przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 426 – dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 Kpa. Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie o charakterze kasacyjnym, w którym organ nie przesądzał o istocie sprawy. Przywołany jako prawna podstawa decyzji będącej przedmiotem sprzeciwu art. 138 § 2 Kpa stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana

z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jak wynika z przytoczonej normy prawnej stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania pozostaje w ścisłym związku z niewyjaśnieniem zakresu sprawy o istotnym znaczeniu dla jej rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 64e p.p.s.a, rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa. Nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się jedynie do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z unormowania przewidzianego w art. 138 § 2 Kpa, a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 9/11 (dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa jest typowym rozstrzygnięciem procesowym, nie przesądza zatem o istocie sprawy administracyjnej, lecz jest ostatnim aktem wydanym w toku instancji, który w inny sposób kończy postępowanie. Konsekwencją powyższego jest to, że dokonując oceny prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 Kpa Sąd nie może dokonywać ocen o charakterze przesądzającym dla sposobu zakończenia sprawy. Kontroluje natomiast, czy ziściły się przesłanki do odstąpienia przez organ odwoławczy od wynikającego z treści art. 15 oraz art. 138 i art. 136 Kpa obowiązku w pierwszej kolejności merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie do zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 Kpa, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę będącą przedmiotem postępowania przed organem I instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów strony podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Wynika to również z brzmienia art. 138 Kpa, który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 1) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 2). Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie okoliczności, w tym również żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 11, Warszawa 2011, komentarz do art. 138, Nb 1 i 5 i powołane tam orzecznictwo). Natomiast wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 Kpa. Dopuszczalność wydania tego rodzaju decyzji, ze względu na treść art. 138 § 2 w zw. z art. 136 Kpa wiąże się ze stwierdzeniem przez organ odwoławczy istnienia podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jednak stwierdzone braki postępowania nie są możliwe do usunięcia w trybie art. 136 Kpa, który przewiduje, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 Kpa, nie zaś przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. To organ odwoławczy ma podjąć wszelkie możliwe kroki w celu merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uwalniać się od obowiązku orzekania, przekazując sprawę organowi pierwszej instancji. Jednocześnie ma prawo do tego, aby własne orzeczenie, którego nieodłączną częścią jest uzasadnienie, sformułować w taki sposób, który doprowadzi do usunięcia wad rozstrzygnięcia i uzasadnienia orzeczenia organu pierwszej instancji. Innymi słowy, decyzja kasacyjna może zapaść, jeśli wątpliwości organu odwoławczego co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 kpa (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. Akt II SA/Po 229/14, WSA w Lublinie z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 44/13, czy WSA we Wrocławiu z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 349/13 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uznać, iż zarzuty sprzeciwu są zasadne i nie było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 Kpa. Sąd stwierdza, że wydanie decyzji odmownej w związku z datą, w której ustalono stopień niepełnosprawności u matki skarżącej, stanowiło naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., co zostało prawidłowo wykazane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.. Należy mieć bowiem na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, nie wywołuje więc skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego. Powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16, wskazał, że "jest niewątpliwe, że w myśl art. 188 pkt 1 Konstytucji RP, to Trybunał Konstytucyjny orzeka o zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją. (...) Niezależnie jednak od unormowania art. 188 pkt 1 Konstytucji RP, obowiązuje wynikająca z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasada ustrojowa bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji. Jedną z form bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy jest oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego" (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dla prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotne znaczenie ma wskazanie celu i funkcji świadczenia pielęgnacyjnego. Celem omawianego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji osobie niepełnosprawnej.

W odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 ustawy należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację

z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Należy zauważyć, iż materiału dowodowego wynika, że matka skarżącej ma dwoje dzieci i ciąży na nich obowiązek alimentacyjny lecz nie czyni ustaleń czy i w jakim zakresie każde z nich mogłoby partycypować w realizacji tego obowiązku. Obowiązek alimentacyjny obciąża w tym samym wymiarze wszystkie osoby spokrewnione w tym samym stopniu. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednej osobie spośród wszystkich zobligowanych do świadczenia alimentacyjnego jest możliwe, jeżeli pozostałe osoby obiektywnie nie są w stanie ze swoich obowiązków się wywiązać.

W niniejszej sprawie ta przesłanka nie została w ogóle dogłębnie zbadana i oceniona, choć z zaświadczenia lekarskiego wynika, że siostra skarżącej jest osobą chorą – choroba afektywna dwubiegunowa, z jej oświadczenia wynika, że w tym stanie zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad chorą matką.

Organ więc powinien dokonać oceny czy w obecnym stanie zdrowia siostra skarżącej( osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej grupie) w ogóle byłaby w stanie zająć się opieką nad swoją matką. Co prawda organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy ale nie dokonał właściwej jego oceny. W sytuacji gdy został zgromadzony materiał dowodowy ale nie dokonano oceny tego materiału, to nie można uchylić decyzji w trybie art. 138 §2 Kpa.

Biorąc pod uwagę tylko literalną treść przepisu art. 17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. zwalnia z obowiązku alimentacyjnego daną osobę tylko wtedy jeżeli stwierdzono jej niepełnosprawność w stopniu znacznym.

Jakkolwiek w judykaturze i w doktrynie prymat wykładni językowej przepisów prawa nie budzi wątpliwości. To jednak równocześnie podnosi się, że granice wykładni językowej nie mają charakteru bezwzględnego. Jeżeli więc wyniku wykładni językowej nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym i sprzeczność z wartościami konstytucyjnymi, to wówczas należy się posiłkować innymi metodami wykładni, np. wykładnią funkcjonalną i celowościową (zob. wyrok TK z 28 czerwca 2000 r., sygn. akt K 25/99, OTK 2000, Nr 5, poz. 141, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 194/07 z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/2009)

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2831/19 formalistyczna (językowa) wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) może w określonych okolicznościach sprawy doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej sprawować faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym, co z kolei nie da się pogodzić z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za własne powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaakcentowania przy tym wymaga, że przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. należy uwzględnić cel regulacji, jakim jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1670/14). Kierując się zaś tak oznaczonym celem świadczenia pielęgnacyjnego należy dopuścić możliwość jego przyznania także wtedy, gdy stwierdzone zostaną obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą, w tym stan zdrowia. W przypadku stwierdzenia takich obiektywnych przeszkód u osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, do świadczenia pielęgnacyjnego uprawnioną będzie osoba z tej samej grupy pokrewieństwa lub dalszym stopniem pokrewieństwa (o ile spełni pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia) i to pomimo, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszym postępowaniu, które się toczy już od maja 2020 roku znajduje się materiał wskazujący na brak możliwości sprawowania opieki i tym samym realizacji obowiązku alimentacyjnego przez siostrę skarżącej. Na taki materiał o braku możliwości opieki T.S. nad matką powołuje się organ pierwszej instancji wskazując na zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia T.S. – choroba [...] oraz wyjaśnienia T. S., iż opieka nad matką jest źródłem pogłębiania się jej choroby. Organ pierwszej instancji nie dokonuje jego oceny, co w takiej sytuacji winien dokonać organ odwoławczy.

Organ odwoławczy jeśli uważa, że ten materiał jest niewystarczający winien uzupełnić materiał dowodowy w trybie art. 136 Kpa. Może zlecić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego u T. S. celem ustalenia jej sytuacji rodzinnej, finansowej i przede wszystkim zdrowotnej. Organ winien odpowiedzieć na pytanie, czy osoba z chorobą afektywno dwubiegunową byłaby w stanie poradzić sobie w opiece nad niepełnosprawną matką.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca wykonuje faktycznie opiekę na niepełnosprawną matką i w tym celu zrezygnowała z pracy.

Jak już Sąd podnosił organy w niniejszym postępowaniu prowadzą postępowanie od półtora roku i kolejny raz sprawą miałaby sprawą zajmować się organ pierwszej instancji. Tego rodzaju sprawy winny być prowadzone w sposób efektywny aby osoba uprawniona nie czekała latami na świadczenie( jeśli jest ono należne).

Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151a § 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.