Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2984/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział ZUS w W. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję;


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Rozstrzygnięcia te zapadły w następujących okolicznościach:

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. K. Z. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek z uwagi na złą sytuację finansową. Problemy finansowe, jak wskazał wnioskodawca, zaczęły się w 2001r. gdy w B. powstało przedstawicielstwo Z., co było związane ze znacznymi kosztami. Ponadto Z. w latach 2001-2004 prowadził sprzedaż samochodów używanych i telefonów komórkowych, jednak utracił to źródło dochodu, bo zostały zniesione bariery celne na samochody używane.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne oraz umorzył postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika. Od tej decyzji strona nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Natomiast decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 1 372 121,78 zł, w tym: składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 2004 r. do marca 2012 r. w kwocie 406 180,28 zł; składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2004 r. do grudnia 2011 r. w kwocie 62 576,30 zł; odsetek za zwłokę naliczonych do dnia 25.05.2012 r. tj. na dzień złożenia wniosku o umorzenie w kwocie 902 978,00 zł; kosztów upomnienia w kwocie 387,20zł.

Organ ustalił, że Z. poniósł stratę w 2009r. w wysokości 1 379 253,17 zł, w 2010 r. odnotował zysk w wysokości 2 284 977,65 zł, w 2011 r. strata wyniosła 2 406 157,83 zł. Kapitał własny organizacji w badanym okresie przyjmował wartości ujemne i wyniósł w 2009 r. - 5 561 534,48 zł; w 2010 r. - 3 276 556,83 zł; w 2011 r. - 5 682 714,66 zł. Zobowiązania ogółem z roku na rok maleją, w 2009 r. wyniosły 9 021 870,98 zł; w 2010 r. - 6 703 635,38 zł; w 2011 r. - 5 768 860,54 zł.

Organ prowadzący postępowanie wskazał, że zgodnie z przedłożonymi informacjami na przełomie 2011/2012 roku organizacja przeprowadziła szkolenia dla 8 województw, obejmując tym projektem około 11 000 rolników. Obecnie Z. przygotowuje szkolenia dla 7840 rolników z województwa [...] i [...], które są finansowane ze środków Unii Europejskiej. Z. nie posiada ruchomości ani nieruchomości. Z przedłożonego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. wynika, że Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika na podstawie art. 13 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla W. umorzył prowadzone postępowania egzekucyjne ze względu na bezskuteczność egzekucji.

ZUS wskazał ponadto, że Z. w dniu [...] sierpnia 2011r. wystąpił o rozłożenie na raty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług. Organ podatkowy, co podkreślił ZUS, udzielił Z. ulgi w formie rozłożenia na 12 rat zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. To zdaniem ZUS świadczy, że umorzenie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne oraz niezasadne w sytuacji, gdy Z. jednocześnie reguluje należności wobec innych wierzycieli publicznoprawnych.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2012r. utrzymał w mocy decyzję wcześniejszą z [...] sierpnia 2012r. Organ przytoczył treść przepisów regulujących instytucję umorzenia należności na rzecz ZUS oraz podkreślił, iż wydawana w takich sprawach decyzja ma charakter uznaniowy. Organ uznał, iż w przypadku skarżącego spełnione zostały przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika a komornik sądowy umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne ze względu na bezskuteczność egzekucji. Jednakże, zdaniem organu, Z. reguluje należności wobec innych wierzycieli publicznoprawnych, wobec czego podmiot ma możliwości regulowania należności z tytułu składek i umorzenie tych należności byłoby przedwczesne i bezzasadne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2012 r. K. Z. wnosił o uchylenie decyzji z dnia [...] października 2012r i decyzji ją poprzedzającej.

Z. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń poprzez jego niezastosowanie, mimo że istnieją uzasadnione podstawy do umorzenia należności z tytułu składek K. Z.,

- art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i nieuwzględnienie słusznego interesu strony postępowania,

- art. 127 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a. oraz w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niedokonanie ponownej merytorycznej oceny złożonego przez K. Z. wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek.

Zdaniem wnoszącego skargę, te naruszenia doprowadziły do błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że sytuacja finansowo-ekonomiczna K. Z. nie uzasadnia umorzenia zaległości z tytułu składek, a orzeczenie ewentualnego umorzenia zaległości stanowiłoby działania przedwczesne ze strony organu. Skarżący nie zgodził się z oceną organu, iż problemy finansowe skarżącego mają jedynie charakter przejściowy, a w związku z faktem, że Z. prowadzi działalność gospodarczą istnieje realna szansa, że należności z tytułu składek zostaną zapłacone, co w konsekwencji nie daje podstaw do ich umorzenia.

Z. podkreślił, iż zaległości są całkowicie nieściągalne a poprzez to spełnione zostały przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2 i pkt 5 u.s.u.s. Nie zgodził się także ze stanowiskiem organu, że Z. prowadząc działalność gospodarczą ma szansę na zapłatę należności, gdyż skarżący, nie jest instytucją nastawioną na zysk, a jego działalność służy jedynie realizacji celów statutowych. Zdaniem skarżącego treść uzasadnień obu decyzji ZUS jest bardzo podobna, organ prowadząc ponownie postępowanie poprzestał na wcześniej dokonanych ustaleniach.

W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie w całości, z powodu braku podstaw do jej uwzględnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269)/. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 k.p.a organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie rozważył całego zebranego materiału dowodowego. Przede wszystkim z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, naruszającego tym samym wymogi sprecyzowane w art. 107 § 3 k.p.a nie wynika, by organ dokonał we właściwy sposób wyważenia z jednej strony interesu Z. z drugiej zaś interesu społecznego wyrażającego się interesem ubezpieczeń społecznych. Organ nie wziął pod uwagę, iż skarżący jest organizacją społeczno – zawodowa mającą umocowanie w ustawie, której celem jest reprezentowanie rolników i ich rodzin. Położenie akcentu wyłącznie na interes funduszy, na które składki są przeznaczane – co ma miejsce w zaskarżonej decyzji - w sytuacji, gdy organ jednoznacznie ustalił spełnienie przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 2 i pkt 5 u.s.u.s. daje podstawę do postawienia organowi zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca uwagę, iż jakkolwiek decyzje podejmowane przez organ mają charakter uznaniowy, muszą jednak uwzględniać wszelkie uwarunkowania sprawy, w której zapadają. Wymaga tego sformułowana w art. 8 kpa zasada pozyskiwania zaufania obywatela.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien działać w granicach zakreślonych wypływająca z art. 80 kpa zasadą swobody w podejmowaniu decyzji równocześnie kierując się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co – zgodnie z art. 7 kpa - powinno doprowadzić do właściwego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie wymogami art. 107 § 3 kpa.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.