Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 2153/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6176 Komornicy i syndycy upadłości
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 280 i 281, art. 19 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 121
law: Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych - t.j.
article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 975/21 w sprawie ze skargi A. M. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawiadomienia o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika sądowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 13 maja 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 975/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę A. M. na pismo Ministra Sprawiedliwości z [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawiadomienia o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika sądowego. Ponadto WSA na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił skarżącemu wpis uiszczony od skargi.

W uzasadnieniu WSA wskazał, że pismem z [...] stycznia 2021 r. Minister Sprawiedliwości zawiadomił skarżącego, że na podstawie art. 280 i 281 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 121 ze zm.) jego powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r.

Skarżący wniósł na powyższe pismo skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podniósł, że procedura odwołania komornika z zajmowanego stanowiska ze względu na ukończenie przez niego 65 roku życia ukształtowana została jako postępowanie administracyjne zakończone wydaniem przez Ministra Sprawiedliwości z urzędu decyzji administracyjnej (art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s.) mogącej stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego.

W przypadku regulacji przejściowej określonej w przepisie art. 281 u.k.s. ustawodawca zdecydował się na przyjęcie konstrukcji wygaśnięcia powołania. Skarżący przyznał wprawdzie, że akt zawiadomienia komornika przez Ministra Sprawiedliwości o wygaśnięciu powołania nie posiada waloru decyzji administracyjnej, to jednak, jego zdaniem, rozstrzyga on w sposób władczy w indywidualnej sprawie dotyczącej praw i obowiązków podmiotu wynikających z przepisów prawa. Wywołuje on skutki o charakterze materialnoprawnym w sposób prawnie wiążący, wpływa bowiem na sytuację prawną komornika, uderzając w jego oczywiste życiowe uprawnienia, w tym przede wszystkim prawo do wykonywania zawodu. Choć ma on charakter personalny, to został ukształtowany jako akt publicznoprawny, gdyż obsada stanowiska komornika sądowego przez Ministra Sprawiedliwości stanowi realizację polityki Państwa w zakresie zadań powierzonych komornikom, będącym piastunami organu władzy publicznej - komorniczego urzędu, co niewątpliwie wchodzi w zakres administracji publicznej. Ponadto ma on charakter zewnętrzny, bowiem skarżący jako komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym i nie jest podmiotem podporządkowanym organizacyjnie ani służbowo Ministrowi Sprawiedliwości. Pisemne stwierdzenie przez Ministra Sprawiedliwości wygaśnięcia powołania stanowi zatem, w ocenie skarżącego, czynność materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym, która mieści się w kategorii spraw podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).

Odrzucając skargę, Sąd I instancji stwierdził, że zawiadomienie przez Ministra Sprawiedliwości, iż zgodnie z art. 281 ustawy o komornikach sądowych, powołanie skarżącego na stanowisko komornika sądowego wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r., zawiera jedynie informację o skutku wynikającym bezpośrednio z mocy samego prawa.

W myśl bowiem art. 281 ustawy o komornikach sądowych, powołanie na stanowisko komornika osób, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ukończyły 65 lat, wygasa z upływem 2 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, nie później jednak niż z dniem ukończenia 70. roku życia. Aby skutek ten nastąpił nie jest wymagane działanie Ministra Sprawiedliwości ani innego organu. Innymi słowy ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił skuteczności wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika sądowego osób objętych dyspozycją art. 281 ustawy o komornikach sądowych, a więc i skarżącego, od jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej.

W konkluzji Sąd I instancji uznał, że zaskarżone pismo nie stanowiło decyzji administracyjnej, postanowienia, czy też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Nie jest bowiem aktem indywidualnym o charakterze władczym, nie rozstrzyga o żadnych uprawnieniach lub obowiązkach skarżącego, lecz stanowi oświadczenie wiedzy. Tym samym skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od postanowienia WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wyrażające się w niezasadnym odrzuceniu skargi w następstwie błędnego uznania, że czynność Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2021 r., stwierdzająca wygaśnięcie z dniem 1 stycznia 2021 r. powołania skarżącego na stanowisko komornika sądowego na podstawie art. 281 ustawy o komornikach sądowych nie stanowi innego niż określone w art. 3 § 4 pkt 1-3 aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa, a ma jedynie walor informacyjny i nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów wskazuje, że pisemne stwierdzenie przez Ministra Sprawiedliwości wygaśnięcia powołania stanowi czynność materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym, która mieści się w kategorii spraw podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego na gruncie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą pozbawieniem skarżącego prawa do sądu w wyniku dokonania wadliwej wykładni przepisów art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i art. 281 oraz art. 20 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że odmowa przyznania mu przez sąd administracyjny prawa do sądu w niniejszej sprawie oznacza, że możliwość zakwestionowania ustania pełnionej przez komornika sądowego służby publicznej, a w tym także prawa do wykonywania zawodu, jest uzależniona wyłącznie od formy, w jakiej dochodzi do notyfikacji tego faktu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Ponieważ z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, z przyczyn określonych ww. art. 183 § 2 p.p.s.a., rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczają się do oceny zasadności podstaw, na których skargę kasacyjną oparto.

Rozpoznając sprawę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty skutecznie podważają stanowisko Sądu I instancji, przyjęte w zaskarżonym postanowieniu o odrzuceniu skargi wniesionej "na akt Ministra Sprawiedliwości z [...] stycznia 2021 r." stwierdzający wygaśnięcie z dniem 1 stycznia 2021 r. powołania skarżącego na stanowisko Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w W.

Kwestia oceny, czy podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego pismo Ministra Sprawiedliwości - zawiadamiające komornika, że na podstawie art. 280 oraz 281 ustawy o komornikach sądowych powołanie na to stanowisko wygasło z mocy prawa - było już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w tym zakresie w znacznej części podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 18 listopada 2021 r. w sprawie o sygnaturze II GSK 2336/21.

Poza sporem bowiem konstytucyjnie określony zakres właściwości sądów administracyjnych (art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) jest wyznaczony ustawami i zakres ten przesadza o dopuszczalności drogi postepowania sądowo administracyjnego, której naruszenia skutkuje nieważnością postępowania sądowego (art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Tak wyznaczoną przepisem ustrojowym właściwość doprecyzowano w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Według art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s., stanowiąc, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim wymienione, w tym na - między innymi - decyzje administracyjne (pkt 1), inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /.../, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /.../, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej /.../, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Celem oceny czy wskazane na wstępie "pismo" Ministra Sprawiedliwości zawiadamiające o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego zasadna jest analiza zasadniczych regulacji związanych z zajmowaniem stanowiska komornika.

Otóż - w zakresie mogącym mieć znaczenie dla oceny spornej kwestii - trzeba wskazać, że zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych, Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65. rok życia.

Według art. 20 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych powołanie na stanowisko komornika wygasa z mocy prawa, jeżeli komornik: 1) zmarł; 2) zrezygnował z pełnienia obowiązków komornika; 3) został prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby komorniczej; 4) został prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 5) został prawomocnie ubezwłasnowolniony częściowo albo całkowicie; 6) utracił obywatelstwo polskie. Art. 20 powołanej w ust. 2 stanowi zaś, że o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika z mocy prawa Minister Sprawiedliwości zawiadamia komornika, prezesa właściwego sądu apelacyjnego, prezesa właściwego sądu rejonowego oraz radę właściwej izby komorniczej.

Zgodnie natomiast z art. 281 ustawy o komornikach sądowych, powołanie na stanowisko komornika osób, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ukończyły 65 lat, wygasa z upływem 2 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, nie później jednak niż z dniem ukończenia 70. roku życia.

Z zestawienia regulacji zawartych w art. 19 ust. 1 pkt 2 oraz art. 281 ustawy o komornikach sądowych wynika, że przepisy te regulują skutek prawny jaki, co do zajmowania stanowiska komornika, wywołuje fakt ukończenia przez komornika 65 lat.

Skoro zatem odwołanie komornika z zajmowanego stanowiska z powodu ukończenia określonego wieku wymaga wydania decyzji administracyjnej, bezsprzecznie zaskarżalnej do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) to interpretacja art. 281 ustawy o komornikach sądowych, w wyniku której komornik nie ma prawa do sądu – celem kontroli podstaw prawnych i zasadności wygaśnięcia jego powołania na stanowisko komornika - narusza konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i pozostaje w sprzeczności z wykładnią systemową spornych kwestii.

Zupełnie niezrozumiały byłby cel odmiennej regulacji - co do możliwości poddania sądowej kontroli utraty przez komornika stanowiska z tych samych przyczyn faktycznych (osiągnięcie określonego wieku) - tylko z tego powodu, że art. 281 ustawy o komornikach sądowych został zamieszczony w przepisach przejściowych i dostosowujących. Zdaniem NSA uznać należy, że fakt dostosowania do przepisów obowiązujących sytuacji komornika, który ukończył 65 lat przed wejściem w życie ustawy, wręcz przemawia za przyjęciem, że nie ma podstaw do odmiennej oceny prawa komornika do sądu, w sytuacji opisanej art. 19 ust. 1 pkt 2 i art. 281 ustawy o komornikach sądowych.

Analizując charakter prawny "zawiadomienia" o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika, w szczególności oceniając czy zawiadomieniu temu można przypisać walor decyzji administracyjnej (jak czyni to wprost art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych dotyczący odwołania komornika) Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę trafny poglądy, że domniemanie działania w formie decyzji administracyjnej, jeżeli ustawodawca nie sprecyzował prawnej formy działania w formie decyzji administracyjnej w danej sprawie, ma sens tylko wówczas, gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji publicznej do załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej w sposób władczy i jednostronny, lecz nie określają formy rozstrzygnięcia tej sprawy (por. uchwała NSA z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 1/19).

Poza sporem w ustawie o komornikach sądowych ustawodawca posłużył się - co do utraty zajmowanych przez komorników stanowisk - odmiennymi instytucjami, a to odwołaniem ze stanowiska i wygaśnięciem powołania na to stanowisko, przy czym formę decyzji administracyjnej przewidział wyłącznie w art. 19 ust. 1 ustawy o komornikach, zaś formę zawiadomienia o wygaśnięciu z mocy prawa powołania na stanowisko komornika określił wprost w art. 20 ust. 2 powołanej ustawy.

Konieczność "zawiadomienia" o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika nie została wyartykułowana w treści art. 281 ustawy o komornikach sądowych. Jednakże o wymogu dokonania tego rodzaju aktu na gruncie art. 281 powołanej ustawy, świadczy nie tylko potrzeba przejrzystości sytuacji prawnej indywidualnego komornika ale także potrzeba przejrzystości zajmowanych i pełnionych stanowisk komorniczych. Praktyka - choćby na tle niniejszej sprawy - potwierdza, że tak właśnie art. 281 ustawy o komornikach jest interpretowany, co do konieczności zawiadamiania o skutku opisanym tym przepisem. Tym samym skład rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku - odmiennie niż NSA przyjął w postanowieniu z 18 listopada 2021 r. - że systemowa i celowościowa wykładnia wskazanych wyżej przepisów art. 20 ust. 2 i 281 ustawy o komornikach sądowych - regulujących kwestię wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika – nie pozwala uznać, że zaskarżone "zawiadomienie" wydano bez podstawy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie - analizując czy zaskarżone "zawiadomienie" ma charakter aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - w pełni akceptuje wywody, poparte przytoczonymi poglądami doktryny, zawarte w uzasadnieniu powołanego postanowienia NSA w sprawie II GSK 2336/21, i w przytoczonym niżej zakresie przyjmuje za własne stanowisko, że czynności faktyczne mają na celu wywołanie skutków faktycznych, chociaż mogą one wywoływać także skutki prawne (zob. K. Ziemski, Podstawowe kryteria podziału form prawnych działania administracji przyjmowane w polskiej nauce prawa administracyjnego. Próba usystematyzowania, s. 46 i n.; A. Błaś, Działania faktyczne administracji publicznej, [w:] A. Błaś, J. Boć, M. Stahl, K.M. Ziemski, Prawne formy działania administracji. System, Prawa Administracyjnego, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2013, t. 5, s. 298 i n.).

Obowiązujące prawo nie określa wyczerpującego zbioru tego typu czynności, ani form, w jakich są realizowane, ani też szczegółowych zasad ich stosowania. Wskazuje się jednak, że za czynność faktyczną przyjmującą postać prawnej formy działania administracji należałoby uznać nie każdą czynność, ale taką, której nadana została określona treść i znaczenie (zob. K. Kłosowska, Czynności faktyczne jako prawna forma działania administracji, Rzeszów 2009, s. 40. Najczęściej przybierają one jedną z form takich jak: działalność społeczno-organizatorska, czynności materialno-techniczne oraz poświadczenia (zaświadczenia). Władcze formy działania administracji wiążą się przede wszystkim ze stanowieniem prawa powszechnie obowiązującego oraz z wydawaniem aktów administracyjnych. Istnieją jednak inne formy działania niż akty administracyjne, charakteryzujące się określonym stopniem władczości. Działania te (także akty niebędące aktami administracyjnymi) wywołują po stronie adresatów, wobec których są kierowane, sytuacje przymusowe i jako takie są zaliczane do katalogu czynności materialno-technicznych (por. D.R. Kijowski, Problematyka regulacji prawnej stosowania form alternatywnych wobec aktu administracyjnego, [w:] Koncepcja systemu prawa administracyjnego, pod red. J. Zimmermanna, Warszawa 2007, s. 435; K.M. Ziemski, Próba rekonstrukcji typologii form prawnych działania administracji przyjmowanej w doktrynie, [w:] A. Błaś, J. Boć, M. Stahl, K.M. Ziemski, Prawne formy działania administracji. System Prawa Administracyjnego, op. cit., t. 5, s. 70 i n.).

Niedookreśloność form działania administracji wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., oznacza, że mamy tu do czynienia z konstrukcją "otwartą", stworzoną z myślą o potrzebie poddania kontroli sądowej rozmaitych, trudnych do jednoznacznego zdefiniowania działań (zob. K. Defecińska-Tomczak, Z. Kmieciak, Dylematy typologii prawnych form działania administracji publicznej, w: Ewolucja prawnych form administracji publicznej. Księga jubileuszowa z okazji 60. rocznicy urodzin Profesora Ernesta Knosali, pod red. L. Zacharka, A. Matana, G. Łaszczycy, Warszawa 2008, s. 54-55).

W doktrynie wskazuje się przy tym na rozszerzenie kontroli sądu na działania niebędące aktami lub czynnościami o charakterze władczym, które tylko pośrednio wiążą się z uprawnieniami lub obowiązkami zindywidualizowanego podmiotu, np. na akty zawierające wyjaśnienia, pisma informacyjne, akty wykładni prawa itp. (M. Masternak, Kontrola czynności materialno-technicznych administracji publicznej przed sądami administracyjnymi, w: Prawo do dobrej administracji. Materiały ze Zjazdu Katedr Prawa i Postępowania Administracyjnego, Warszawa-Dębe 23-25 września 2002, pod red. Z. Niewiadomskiego, Z. Cieślaka, Warszawa 2003, s. 141-142).

W tym stanie rzeczy skład obecnie orzekający jako trafną ocenia konkluzję, że aby uznać, że dana czynność materialno-techniczna może zostać uznana za inny akt lub czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podlegający sądowej kontroli powinna spełniać trzy przesłanki, a mianowicie: powinna to być czynność inna niż akty określone w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a., powinna należeć do zakresu administracji publicznej oraz dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), s. 9; G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej jako przedmiot skargi do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 1-3 ustawy p.p.s.a.), [w:] Podmioty administracji publicznej i prawne formy ich działania, Toruń 2005, s. 364).

Czynności faktyczne, które podlegają sądowej kontroli administracji na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. to czynności podejmowane w sferze praw i wolności, które mogą wywoływać skutki faktyczne, a także skutki prawne, zarówno pośrednio jak też bezpośrednio (A. Krawczyk, Wykonalność aktu i czynności organu administracji publicznej, Warszawa 2013, s. 70 i n.). Czynność musi też odnosić się do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który jednocześnie określa uprawnienia lub obowiązek (A. Kabat, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 23. i s. 25).

W świetle powyższych wywodów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prezentowane w rozpoznawanej skardze kasacyjnej stanowisko, że zaskarżony akt/pismo Ministra Sprawiedliwości z [...] stycznia 2021 r. stanowi czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Wprawdzie potwierdza ono jedynie skutek zdarzenia, które nastąpiło w określonym dniu tj. 1 stycznia 2021 r. z mocy ustawy, niemniej stanowi faktyczną czynność organu dotyczącą wynikających z przepisu prawa (art. 280 u.k.s.) uprawnień i obowiązków skarżącego z zakresu administracji publicznej. Według składu orzekającego w niniejszej sprawie, zaskarżone "zawiadomienie" skarżącego o wygaśnięciu jego powołania na stanowisko komornika sądowego odnosi się do jego uprawnień i obowiązków mających swoje źródło w przepisie powszechnie obowiązującym. Zgodnie z art. 280 u.k.s., na który organ wskazał również w swoim piśmie z [...] stycznia 2021 r. – wprawdzie bez powołania właściwej jednostki redakcyjnej przepisu – niemniej nie ma wątpliwości, że stosownie do ust. 1 cytowanego przepisu, komornicy powołani przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stają się z dniem jej wejścia w życie komornikami w rozumieniu niniejszej ustawy w dotychczasowych siedzibach kancelarii. A zatem z tego przepisu powszechnie obowiązującego wynikało uprawnienie skarżącej, które – zgodnie z art. 281 u.k.s. – wygasło. Skutkiem tego wygaśnięcia było nie tylko zaprzestanie przez skarżącego prowadzenia postępowań egzekucyjnych, ale konieczność zabezpieczenia wszczętych postępowań, interesów klientów kancelarii i jej pracowników. O skutku w postaci wygaśnięcia powołania zostały ponadto zawiadomione inne podmioty sprawujące bezpośredni nadzór nad komornikiem oraz organy korporacyjne. Spełniona jest również kolejna przesłanka uznania zaskarżonego pisma za podlegającą kognicji sądu administracyjnego czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga też, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.k.s. to Minister Sprawiedliwości realizuje politykę państwa w zakresie zadań powierzonych komornikom. Zawiadomienie z [...] stycznia 2021 r. zostało więc wystosowane do skarżącego przez Ministra Sprawiedliwości w związku z wykonywaniem przez niego zadań z zakresu administracji publicznej powierzonych temu organowi w u.k.s. (art. 20 ust. 2 u.k.s. w zw. z art. 281 u.k.s., art. 167 ust. 1 pkt 1 u.k.s. oraz art. 1 ust. 2 u.k.s.). Minister Sprawiedliwości jest organem nadzoru administracyjnego nad komornikami (art. 167 ust. 1 pkt 1 u.k.s.) i sprawuje nadzór zwierzchni nad nimi (art. 171 u.k.s.).

Podsumowując, skoro zaskarżone pismo z [...] stycznia 2021 r. stanowi czynność inną niż akty określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., która należy do zakresu administracji publicznej oraz dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, to podlega ono kognicji sądu administracyjnego jako czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wobec niezasadnego odrzucenia skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oczywiste jest, że skarga ta będzie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny z zachowaniem zasady dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego. Nie powinno zatem ulegać kwestii, że przepis art. 188 p.p.s.a. - w zakresie oceny zasadności zaskarżonego aktu - nie znajduje zastosowania.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.