Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1423/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 175 ust. 2 pkt 1 lit. b,  ust. 2 pkt 2,  ust. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 196
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Ref. staż. Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. przy udziale - sprawy ze skargi E.M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej związanej z ruchem zakładu górniczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] ([...]) Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, utrzymał w mocy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, swoją decyzję pierwszoinstancyjną z [...]r., nr [...] ([...]), nakładającą karę pieniężną w wysokości [...] zł na E. M. za niedopełnienie ciążących na kierowniku ruchu podziemnego zakładu górniczego w "A" S.A. w KWK "B" w M. obowiązków.

W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.; dalej jako k.p.a.) oraz art. 175 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 196; dalej Pgg).

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami E. M. jako kierownik ruchu podziemnego zakładu górniczego w "A" S.A. w KWK "B" w M.:

dopuścił do wykonywania czynności w ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu, co polegało na tym, że:

1. W dniu [...] r. nie przejął kierowania akcją ratowniczą, prowadzoną po zaistnieniu zapalenia metanu oraz wypadku zbiorowego w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa - co stanowi naruszenie art. 123 ust. 5 Pgg w związku z § 82 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 czerwca 2002 r. w sprawie ratownictwa górniczego (Dz. U. Nr 94 poz. 838, ze zm.; zwanego dalej "rozporządzeniem ws. ratownictwa").

2. W okresie od dnia [...] r. tj. od uruchomienia ściany [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa:

do dnia [...] r., nie spowodował podawania mieszaniny popiołowo - wodnej do zrobów ściany, w ramach profilaktyki pożarowej, z częstotliwością co najmniej raz w tygodniu,

do dnia [...] r. dopuścił do zabudowy lutniociągu o średnicy 1000 mm, w chodniku XII wschodnim w pokładzie [...], na odcinku od przekopu odstawczego A-D do około 70 m przed ścianą [...] , podłączonego do wentylatora tłoczącego typu WLE, znajdującego się w chodniku XII wschodnim, na wschód od przekopu odstawczego A-D,

- co stanowi naruszenie § 40 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem bhp") w związku z pkt 5.4, pkt 4.1 i Załącznikiem nr 3 "Schemat przestrzenny przewietrzania ściany [...] w pokł. [...] Dw poz. [...]m" "Projektu technicznego ściany [...] w pokładzie [...] w partii D wschód na poziomie [...] ", zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego w dniu [...] r., zwanego dalej "Projektem technicznym".

3. W okresie od dnia [...] r. do dnia [...]r., w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa, dopuścił do braku:

pobierania prób powietrza do analizy laboratoryjnej dla określenia metanowości rzeczywistej w oparciu o wyniki analiz laboratoryjnych prób powietrza z częstotliwością jeden raz w tygodniu,

przeprowadzenia kontroli rejonu ściany [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa przez kierownika działu wentylacji z częstotliwością co najmniej raz w miesiącu,

- co stanowi naruszenie § 40 ust. 1 rozporządzenia bhp w związku z pkt 5 oraz pkt 9.1.2 Projektu technicznego.

4. W dniu [...] r. nie podjął działań mających na celu rozpoczęcie akcji przeciwpożarowej w związku z zaistniałym w dniu [...] r. pożarem endogenicznym w zrobach pokładu [...] w rejonie ściany [...] - co stanowi naruszenie art. 119 ust. 3 Pgg.

5. W dniu [...] r. nie powiadomił Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. o zaistniałym w dniu [...] r. pożarze endogenicznym w zrobach ściany [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa - co stanowi naruszenie art. 119 ust. 4 Pgg.

6. W dniu [...] r. tolerował prowadzenie robót eksploatacyjnych w ścianie [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa w warunkach występowania pożaru endogenicznego - co stanowi naruszenie § 10 pkt 1 rozporządzenia bhp.

7. W dniu [...] r., na zmianie od godz. 16.30 dopuścił do prowadzenia robót eksploatacyjnych w ścianie [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa, pomimo, że:

a) w chodniku XIa wschodnim brak było zawału skał stropowych, na odcinku 3,0 m za ścianą, gdzie wyrabowano obudowę chodnikową - co stanowi naruszenie § 40 ust. 1 rozporządzenia bhp w związku z pkt 10.2 Projektu technicznego oraz pkt 2 "Technologii szczegółowej prowadzenia robót związanych z eksploatacją ściany [...] w pokładzie [...] w partii D wschód na poziomie [...] m", zatwierdzonej w dniu [...] r. przez kierownika ruchu zakładu górniczego, zwanej dalej: "Technologią" i pkt 4.3 Instrukcji nr 1/5-131 z dnia [...] r. pt. "Rabowanie obudowy chodnikowej w chodniku XIa wschodnim w pokł. [...] Dw na poz. [...] m", zwanej dalej: "Instrukcją";

b) w chodniku XIa wschodnim za ścianą [...] wykonano zawarcie z płótna w odległości około 9,0 m od linii zawału chodnika, odcinek wyrobiska był niezlikwidowany i nieprzewietrzany - co doprowadziło do utworzenia zbiornika metanu - co stanowi naruszenie § 40 ust. 1 rozporządzenia bhp w związku z pkt 5.1 i pkt 5.4 Projektu technicznego oraz pkt 4.3 Instrukcji;

c) w ścianie [...] pod stropnicami obudowy zmechanizowanej od nr 147 do 153, tj. na odcinku około 9,0 m od strony chodnika XIa wschodniego, zainstalowany był perforowany wąż przeciwpożarowy, zasilany sprężonym powietrzem, co powodowało zaniżanie wskazań czujników metanometrii automatycznej nr 134 i 135, zabudowanych w ścianie [...] od strony chodnika XIa wschodniego - co stanowi naruszenie § 40 ust. 1 rozporządzenia bhp w związku z pkt 5.1 Projektu technicznego, Załącznikiem 4.2 do Projektu technicznego "Ustalenia Kierownika Działu Wentylacji w zakresie zabudowy pomocniczych urządzeń wentylacyjnych w rejonie skrzyżowania ściany [...] z chodnikiem XIa wsch. w pokładzie [...] Dw" z dnia [...] r., znak: [...].

8. W okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. tolerował brak bieżącej interpretacji przez Główny Instytut Górnictwa w K. wyników precyzyjnej analizy chromatograficznej prób powietrza pobieranych z zawału chodnika XIa wschodniego dla oceny zagrożenia pożarowego - co stanowi naruszenie § 40 ust. 1 rozporządzenia bhp w związku z pkt 5.4 Projektu technicznego.

9. W dniu [...]r. dopuścił do aktywnego gaszenia pożaru w zrobach pokładu [...] w rejonie ściany [...] - co stanowi naruszenie § 87 ust. 1 w związku z pkt 1.29 ppkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia ws. ratownictwa.

10. W okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. nie spowodował zwołania posiedzenia kopalnianego Zespołu ds. Zagrożeń Wentylacyjno - Pożarowych, po stwierdzeniu wzrostu zagrożenia pożarowego w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa i opracowaniu w dniu [...]r. "Dokumentacji prac profilaktyki przeciwpożarowej w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] Dw na poziomie [...] m", a następnie po zaistnieniu w dniu [...]r. pożaru endogenicznego w zrobach pokładu [...] w rejonie ściany [...] - co stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 Pgg w związku z pkt 2.22.2. części szczegółowej Planu ruchu "A" S.A. KWK "B" w M. na lata 2010-2012, zatwierdzonej decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego K. z dnia [...] r., znak: [...], uzupełnionej dodatkiem nr 73 do części szczegółowej planu ruchu "A" S.A. KWK "B" w M.

11. Nie spowodował w dniu [...] r. zwiększenia częstotliwości pobierania prób powietrza na stacjach pomiarowych, dla potrzeb wczesnego wykrywania pożarów endogenicznych, po stwierdzeniu wzrostu zagrożenia pożarowego w rejonie ściany [...] w dniu [...] r. i opracowaniu w dniu [...] r. "Dokumentacji prac profilaktyki przeciwpożarowej w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] Dw na poziomie [...] m" - co stanowi naruszenie pkt 6.2.4. i pkt 6.2.5.1 Załącznika nr 5 do rozporządzenia bhp.

12. Nie informował w dniu [...] r. podległych osób kierownictwa oraz osób dozoru ruchu kopalni o wzroście zagrożenia pożarowego w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa - co stanowi naruszenie § 241 pkt 1 rozporządzenia bhp.

2) nie dopełnił ciążącego na przedsiębiorcy obowiązku w zakresie posiadania i odpowiedniego przechowywania dokumentacji prowadzenia ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny, co polegało na tym, że w dniu [...] r. wyraził zgodę na rozpoczęcie robót związanych z eksploatacją pokładu [...] ścianą [...], pomimo braku dokumentacji prowadzenia ruchu zakładu górniczego w postaci pozwolenia wydanego, w drodze decyzji, przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. - co stanowi naruszenie art. 114 ust. 2 Pgg w związku z § 30 ust. 1 rozporządzenia bhp.

Kwestionując prawidłowość powyższego rozstrzygnięcia E. M. złożył odwołanie i zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów:

1. art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez nieudzielenie stronie szczegółowej i wyczerpującej informacji dotyczącej zakresu, w jakim prowadzone jest przez organ postępowanie administracyjne i jakich konkretnych obowiązków strony to postępowanie dotyczy, co uniemożliwiło stronie precyzyjne odniesienie się do poszczególnych okoliczności będących przedmiotem postępowania i przedstawienie swojego stanowiska lub dowodów w tym konkretnym zakresie;

2. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o wybiórczo przedstawiony, rozpatrzony i oceniony materiał dowodowy, z pominięciem całokształtu tego materiału dowodowego i wszystkich dowodów przeciwnych do tez i założeń organu prowadzącego postępowanie, a które to dowody w znaczącej części były korzystne dla strony;

3. art. 85 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z oględzin ściany [...] w KWK "B" w celu stwierdzenia, czy faktycznie zarzucane stronie uchybienia miały miejsce, bowiem z materiału dowodowego w aktach sprawy nie wynika w sposób przekonujący i jednoznaczny, że do takich uchybień w ogóle doszło;

4. § 7 ust. 3 w zw. z § 7 ust. 1 i § 9 rozporządzenia bhp poprzez jego niezastosowanie pomimo, że wynika z nich, że kierownik ruchu zakładu górniczego wykonuje swoje obowiązki przy pomocy podległych mu osób kierownictwa i dozoru ruchu, które z kolei są zobowiązane do przestrzegania i wykonywania swoich obowiązków;

5. wadliwą wykładnię art. 119 ust. 3 Pgg w zw. z § 10 i § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia bhp, polegającą na przyjęciu nieznanej w polskim systemie prawnym konstrukcji odpowiedzialności totalnej i absolutnej kierownika ruchu zakładu górniczego, który zdaniem organu ponosi odpowiedzialność zawsze i za wszystko - bez względu na treść przepisów i jego zakres obowiązków, podczas gdy odpowiedzialność kierownika ruchu zakładu górniczego obejmuje działania szczegółowo wskazane w przepisach i co do zasady jest to osoba odpowiedzialna za organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego poprzez podejmowanie działań organizacyjnych i decyzji kluczowych, a nie za decydowanie w bardzo szczegółowych sprawach wchodzących w zakres odpowiedzialność pracowników niższych szczebli;

6. naruszenie art. 175 ust. 3 i 4 Pgg poprzez uznanie, że kara pieniężna w wysokości 200% wynagrodzenia jest adekwatna do stopnia naruszenia i możliwości finansowych strony, podczas gdy jest ona rażąco wysoka, zważywszy na fakt, że ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy są wadliwe, a zarzuty wobec strony nie są uzasadnione, a ponadto organ I instancji zaniechał jakichkolwiek ustaleń w zakresie aktualnych możliwości finansowych strony - do czego był zobowiązany na mocy wskazanego przepisu.

Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezesowi WUG w K., względnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie postępowania jako bezpodstawne. W uzasadnieniu odniósł się do poszczególnych nieprawidłowości opisanych w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że zarzut nieprzejęcia kierowania akcją ratowniczą w dniu [...] r. jest chybiony gdyż pełniący funkcję kierownika ruchu zakładu górniczego G. M. przejął od dyspozytora prowadzenie akcji ratowniczej "jako KRZG kierujący akcją", a skarżący potwierdził, że ma on nadal prowadzić tę akcję. Podważył ustalenie poczynione przez organ I instancji jakoby to skarżący, jako Dyrektor - i kierownik ruchu zakładu górniczego w Kopalni, był zobowiązany do zlecania czynności podawania mieszaniny popiołowo-wodnej do zrobów ściany w ramach profilaktyki skoro odpowiada za to dział wentylacji i to osoby kierujące tym działem. Wskazał ponadto, że w protokołach zespołów kopalnianych ds. zagrożeń metanowych i pożarowych z dnia [...] r. i z dnia [...] r. wskazano, że do zrobów ściany [...] podawana będzie mieszanina popiołowo-wodna, a następnie stwierdzono, że "należy kontynuować podawanie mieszaniny popiołowo-wodnej do zrobów tej ściany". Tej treści protokoły były zatwierdzane przez skarżącego, a ich treść wskazywała, że mieszanina jest podawana. Odnośnie zarzutu dopuszczenia do zabudowania lutniociągu wraz z wentylatorem w pokładzie XII wschodnim chodniku [...] zarzucił wybiórczość w ocenie materiału dowodowego, gdyż z zeznań niemal wszystkich świadków wynika, że lutniociąg ten nie pracował lub pracował okresowo; jego demontaż lub montaż należał do zakresu działania działu wentylacji. Wskazał też, że w ekspertyzie pt. "Analiza sposobu przewietrzania, zagrożenia pożarowego, metanowego i zabezpieczeń gazometrycznych w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] III w-wa na poziomie [...] m w "A" S.A. KWK "B" w M." ze [...]r., opracowana w Katedrze [...] "C" w K., stwierdzono, że "lutniociąg ten nie przyczyniał się do obniżenia stabilności powietrza przepływającego przez ścianę". Podkreślił, że organ I instancji przypisał mu odpowiedzialność za czynności, które na mocy obowiązujących przepisów oraz treści projektu technicznego i zakresu obowiązków - należą do kompetencji działu wentylacji i jego osób funkcyjnych.

Nadto zarzucił organowi I instancji dokonanie wadliwych ustaleń, że na mocy obowiązujących przepisów strona, jako kierownik ruchu zakładu górniczego, może ponosić odpowiedzialność za częstotliwość pobieranych prób powietrza, za częstotliwość kontroli prowadzonych przez kierownika działu wentylacji - co jest niedopuszczalne i nielogiczne, gdyż jest zasada odpowiedzialności za swoje własne obowiązki, zasada wykonywania obowiązków przez kierownika ruchu zakładu górniczego przy pomocy podległych mu osób kierownictwa. Podkreślił fakt, że nastąpił wzrost stężeń tlenków węgla, natomiast nie było żadnych podstaw dla stwierdzenia, że w zrobach ściany [...] miał miejsce pożar endogeniczny; nie potwierdzają tego zapisy w Książce raportowej oddziału KG-2, a wzrost stężeń tlenków węgla nie jest równoznaczny z zaistnieniem pożaru endogenicznego zdefiniowanego w § 370 ust. 1 i 2 rozporządzenia bhp; w tym zakresie organ naruszył podstawowe zasady procesowe. Zarzucił organowi I instancji wadliwe rozumienie kwestii odpowiedzialności KRZG, bowiem skarżący - jako KRZG, nie ponosił odpowiedzialności za prowadzenie prac rabunkowych, przy jednoczesnym pominięciu zeznań świadków, którzy nie tylko odpowiadali za prowadzenie i kontrolę prac rabunkowych w ścianie [...] , ale także stwierdzili jednoznacznie, że zawał był osiągnięty na bieżąco, a zatem uszczelnienie chodnika płótnem i pianką nie było nieprawidłowe. Odnośnie zarzutu zamontowania węża perforowanego w ścianie [...] - w sytuacji rozbieżnych zeznań świadków, zdaniem skarżącego, należało przeprowadzić wizję lokalną miejsca zdarzenia, aby bez żadnych wątpliwości wykluczyć lub potwierdzić te okoliczność. Podkreślono pominięcie zeznań świadków, którzy potwierdzili, że próby powietrza z zawału chodnika XI a wschodniego były na bieżąco pobierane i przekazywane do Głównego Instytutu Górnictwa, który wyniki analiz na bieżąco podawał służbom wentylacyjnym w systemie informacji elektronicznej. Zarzucił wadliwie przypisaną odpowiedzialność w zakresie, który go ogóle nie dotyczy, ponieważ posiedzenia kopalnianego zespołu ds. zagrożeń pożarowych i metanowych zwołuje kierownik działu wentylacji lub naczelny inżynier na wniosek kierownika działu wentylacji. Inicjatorem jest w tym zakresie wyłącznie kierownik działu wentylacji. Również zarzutu w zakresie częstotliwości i zaniechania pobierania prób powietrza należącego do kompetencji KDW nie można mu przypisać. Odnosząc się do ostatniego zarzuty wskazał, że obowiązek uzyskania zezwolenia wynika z konieczności dokonania oceny przez organy nadzoru górniczego, czy zastosowane rozwiązania techniczne i projektowe dotyczące działań profilaktycznych są adekwatne do występujących zagrożeń. W aktach sprawy znajdują się zeznania strony, z których wynika, że prowadzone w dniu [...] r. skrawy próbne nie były równoznaczne z oddaniem ściany do ruchu i prowadzeniem jej eksploatacji. W konsekwencji zarzucono wybiórczą ocenę materiału dowodowego i uwzględnienie przez organ te fragmenty zeznań świadków, które potwierdziły w części postawione mu zarzuty, a pominął zeznania świadków korzystne dla niego.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, działając jako organ II instancji dokonał analizy dowodów zgromadzonych w aktach sprawy oraz obowiązujących w przedmiotowym zakresie przepisów i nie stwierdził podstaw do uwzględnienia zarzutów.

Odnosząc się do nieprawidłości opisanej w pkt 1.1 decyzji pierwszoinstancyjnej podkreślił, że kierowanie akcją ratowniczą przez G. M. - zastępcę kierownika ruchu zakładu górniczego, po przybyciu strony do kopalni w dniu [...] r. około godz. 21.50 nie było sytuacją prawidłową odwołując się do art. 123 ust. 5 Pgg. Wskazano, że to odwołujący się, jako kierownik ruchu zakładu górniczego, był zobowiązany przejąć kierowanie akcją ratowniczą od swojego podwładnego - G. M.

Odnośnie nieprawidłowości opisanej w pkt 1.2. lit. a organ odwołał się do projektu technicznego ściany [...]. Z ustaleń tegoż Projektu wywiódł wniosek, że mieszanina popiołowo-wodna powinna być podawana z częstotliwością uzależnioną od chłonności zrobów, lecz nie rzadziej niż raz w tygodniu. Podawanie mieszaniny popiołowo-wodnej do zrobów ściany [...] ustalił skarżący - jako kierownik ruchu zakładu górniczego, w projekcie technicznym tej ściany i powinien przestrzeganie tych ustaleń przez podległych sobie pracowników wyegzekwować jako kierownik ruchu zakładu górniczego, odpowiedzialny za: pkt 1 prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego. W ocenie organu podawanie mieszaniny popiołowo-wodnej do zrobów ściany [...] należało rozpocząć niezwłocznie po jej uruchomieniu. Podkreślono, że odwołujący się, zgodnie ze swoim "Zakresem uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności", był zobowiązany do takiego kierowania kopalnią, aby działalność techniczna w zakresie eksploatacji pokładu [...] ścianą [...] była prowadzona zgodnie z obowiązującą dokumentacją, w tym z projektem technicznym tej ściany. Nie zgodzono się z przedstawionym we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy poglądem przeciwnym.

Co do nieprawidłowości opisanej w pkt 1.2. lit. b organ II instancji odwołał się do pkt 4.1 Projektu technicznego. Podkreślił, że stosowny załącznik nie przewidywał zabudowy lutniociągu o średnicy 1000 mm, w chodniku XII wsch. w pokładzie [...] , na odcinku od przekopu odstawczego A-D do około 70 m przed ścianą [...] , podłączonego do wentylatora tłoczącego typu WLE, znajdującego się w chodniku XII wsch., na wschód od przekopu odstawczego A-D. Powyższe świadczy o tym, że rejon ściany [...] przewietrzany był niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego a zabudowa lutniociągu o średnicy 1000 mm, w chodniku XII wsch. była niegodna z projektem technicznym ściany [...]. Organ II instancji podkreślił, iż zarzut nie dotyczy wpływu zabudowy lutniociągu o średnicy 1000 mm, w chodniku XII wsch. na " ... stabilność powietrza przepływającego przez ścianę ", jak napisano we wniosku, ale samego faktu zabudowania tego lutniociągu w chodniku XII wsch.

Wyjaśniając nieprawidłowość opisaną w pkt 1.3. lit. a organ II instancji podkreślił, że w kopalni powinna być stosowana metoda określenia metanowości rejonu ściany [...], określona w projekcie technicznym tej ściany, tj. pobieranie prób powietrza do analizy laboratoryjnej dla określenia metanowości rzeczywistej oraz określanie metanowości rzeczywistej w oparciu o wyniki analiz laboratoryjnych prób powietrza. Odwołujący się, który zatwierdził Projekt techniczny ściany [...] , powinien wyegzekwować od podległych mu pracowników dokonywanie czynności wynikających z ustaleń zawartych w tym projekcie.

Precyzując nieprawidłowość z pkt 1.3. lit. b organ II instancji stwierdził, że zgodnie z ustaleniami Projektu technicznego, kierownik działu wentylacji był zobowiązany, w trakcie prowadzenia eksploatacji ściany, do jej kontroli z częstotliwością "nie rzadziej niż jeden raz w miesiącu", a kontrole te miał dokumentować "wpisem do oddziałowej książki raportowej oddziału zatrudnionego przy eksploatacji ścianą [...] z zaznaczeniem stwierdzonych ewentualnych nieprawidłowości. Do osób, które miały kontrolować ścianę [...] w trakcie eksploatacji należał kierownik działu wentylacji, tj. G. M. lub pełniący obowiązki kierownika działu wentylacji R. G.. Wskazał, że zgodnie z Projektem technicznym, właściwym dokumentem do dokonywania wpisów dotyczących dokonanych objazdów była oddziałowa książka raportowa oddziału KG-2, tj. oddziału prowadzącego eksploatację ściany [...] . A zatem G. M. i R. G., powinni kontrole przeprowadzane przez siebie w trakcie eksploatacji ściany [...], dokumentować w przytoczonych wyżej dokumentach. Brak dokonania wpisów w oddziałowych książkach raportowych przez okres od uruchomienia ściany [...], tj. od dnia [...] r., świadczy jednoznacznie, zdaniem organu II instancji, o naruszeniu ustaleń projektu technicznego. Do braku przedmiotowych kontroli rejonu ściany [...] dopuścił i tolerował ten fakt odwołujący się, któremu podlegały osoby kierownictwa kopalni, w tym kierownik działu wentylacji. W oparciu o zeznania świadków, świadczące o utrzymywaniu się stężeń tlenku węgla powyżej 26 ppm w prądzie powietrza odprowadzanym ze ściany, wskazano na zaistnienie pożaru w zrobach pokładu [...] w rejonie ściany [...]. Odwołano się także do ekspertyzy pt. Analiza sposobu przewietrzania, zagrożenia pożarowego, metanowego i zabezpieczeń gazometrycznych w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] III w-wa na poziomie [...] m w "A" S.A. KWK "B" w M. ze stycznia 2015 r., opracowanej w Katedrze [...] "C" w K. wskazującej na ingerencję w pracę czujników, zabudowanych w wyrobiskach odprowadzających powietrze ze ściany [...], powodującej zaniżanie ich wskazań. Zwrócono uwagę, że odwołujący się codziennie, po zmianie rannej, przyjmował raporty od dyspozytora głównego i dyspozytora metanometrii, którzy informowali go o stanie zagrożeń w kopalni, w tym o stanie zagrożenia pożarowego w wyrobiskach. Wiedział o wzroście zagrożenia pożarowego w rejonie ściany [...]. Potwierdza to zeznanie kierownika działu wentylacji - G. M. Odwołano się także do zeznań samego odwołującego się, który podał, że o pojawieniu się podwyższonych wartości stężeń tlenku węgla poinformował go G. M. około godz. 7.20 w dniu [...] r. po powrocie kopalni "D". Tym samym, zdaniem organu II instancji, zarzut skarżącego naruszenia art. 7, 8 i 80 kpa uznany został za niezasadny.

Odnośnie nieprawidłowości opisanej w pkt 1.7. lit. a, b i c organ II instancji odwołał się do zeznań świadków i zaakcentował, że w ścianie [...] , przy skrzyżowaniu z chodnikiem XIa wsch., około miesiąc przed zdarzeniem, zabudowano wąż p.poż., zasilany sprężonym powietrzem. W chodniku XIa wschodnim brak było zawału skał stropowych, na odcinku gdzie wyrabowano obudowę chodnikową. W chodniku XIa wschodnim za ścianą [...] wykonano zawarcie z płótna, co doprowadziło do utworzenia zbiornika metanu. W dniu [...] r. na zmianie od godz. 16.30, rejon ściany [...] kontrolowały osoby wyższego i średniego dozoru ruchu z działów wentylacji i górniczego, które przekazywały przełożonym raporty ze swoich kontroli. Likwidacja chodników przyścianowych ma istotne znaczenie na kształtowanie się zagrożenia pożarowego w rejonie ściany [...] , gdzie prowadzono prace profilaktyczne i strona musiała mieć wiedzę w zakresie likwidacji chodnika XIa wsch. za ścianą. Brak zawału skał stropowych w chodniku XIa wsch., na odcinku 3,0 m za linią zawału ściany, gdzie wyrabowano obudowę chodnikową, groził nagłym wypchnięciem dużej ilości metanu do czynnego wyrobiska, po zawaleniu się skał stropowych na tym odcinku chodnika. Natomiast w oparciu o zeznania odwołującego się przyjął, że on też w tym dniu był szczegółowo poinformowany przez swoich podwładnych o sytuacji panującej w rejonie ściany [...].

Zatem w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie ustalono, że w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany [...] brak było zawału skał stropowych, na odcinku 3 m, gdzie wyrabowano obudowę chodnikową, a doprowadzenie do stanu, w którym zostało wykonane zawarcie z płótna w chodniku XIa wsch. za ścianą [...] w sytuacji bezsprzecznego istnienia zarówno braku pełnego zawału, jak i niewyrabowanej na odcinku ok. 6m obudowy w chodniku XIa wsch. za ścianą sprawiło, że powstała nieprzewietrzana pustka, w której utworzył się zbiornik metanu. Ponadto, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż dopuszczenie do zainstalowania perforowanego węża przeciwpożarowego, zasilanego sprężonym powietrzem w ścianie [...], pod stropnicami obudowy zmechanizowanej od nr 147 do nr 153, tj. na odcinku ok. 9,0 m od strony chodnika XIa wsch., powodowało zaniżanie wskazań czujników metanometrii automatycznej nr 134 i 135, zabudowanych w ścianie przy skrzyżowaniu z chodnikiem XIa wsch., przez co nie rozpoznawano faktycznego poziomu zagrożenia metanowego.

Odnośnie zarzutu zaniechania przeprowadzenia dowodu z oględzin ściany [...], organ II instancji wskazał, iż Komisja powołana przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego dla zbadania przyczyn i okoliczności zapalenia metanu oraz wypadku zbiorowego, na posiedzeniu w dniu [...]r. stwierdziła, że ze względu na sytuację aerologiczną w rejonie otamowanej ściany [...], aktualnie nie można przeprowadzić wizji lokalnej i nie jest możliwe wskazanie terminu jej przeprowadzenia. Tym samym, organ II instancji nie mógł uwzględnić wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z wizji lokalnej w rejonie ściany [...].

Wyjaśniając nieprawidłowości opisane w pkt 1.8. organ II instancji stwierdził, że tolerowanie przez skarżącego braku bieżącej interpretacji przez Główny Instytut Górnictwa w K. wyników precyzyjnej analizy chromatograficznej prób powietrza pobieranych z zawału chodnika XIa wsch. dla oceny zagrożenia pożarowego naruszało ustalenia Projektu technicznego ściany [...]. Wobec braku dokonania przez Główny Instytut Górnictwa w K. bieżącej interpretacji wyników precyzyjnej analizy chromatograficznej prób powietrza pobieranych z zawału chodnika XIa wsch. dla oceny zagrożenia pożarowego, nie podejmowano stosownych działań profilaktycznych. Podkreślono, że odwołującemu się zarzucono tolerowanie braku bieżącej interpretacji ze strony Głównego Instytutu Górnictwa w K. wyników precyzyjnej analizy chromatograficznej, a nie brak bieżącego otrzymywania wyników analiz chromatograficznych - wyniki analiz powinny być zinterpretowane przez Główny Instytut Górnictwa w K., a nie były, co potwierdził jednoznacznie G. M., kierownik działu wentylacji. Nie zgodzono się z twierdzeniami zawartymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że właściwym było, by kopalnia otrzymała interpretację wyników precyzyjnej analizy chromatograficznej dopiero po upływie 42 dni od pobrania pierwszej próby w miesiącu [...] r. i dopiero wtedy mogła podejmować stosowne działania profilaktyczne.

Co do nieprawidłowości opisanej w pkt 1.10. organ II instancji powołał się na plan ruchu "A" S.A. KWK "B" w M. na lata 2010-2012, którego obowiązywanie zostało przedłużone do dnia [...]r Zwrócił uwagę, że posiedzenia zespołu opiniodawczego odbywają się co 6 miesięcy oraz każdorazowo w przypadkach powstania lub wzrostu zagrożenia. Wzrost zagrożenia pożarowego w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa, a następnie pożar, zostały prawidłowo udowodnione w decyzji organu I instancji. Odwołujący się wiedział o wzroście zagrożenia pożarowego w rejonie ściany [...], zawiadomiony przez kierownika działu wentylacji - G. M. w dniu [...] lub [...]r. Dlatego też, nie sposób podzielić zdania skarżącego, iż sytuacja ta była typową przesłanką egzogeneracyjną, zwłaszcza że wyłączenie odpowiedzialności możliwe jest tylko w sytuacjach wyraźnie przewidzianych w przepisie prawa. Za niezrozumiały uznano fakt, że odwołujący się, będąc odpowiedzialnym za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego, nie spowodował posiedzenia takiego zespołu, w sytuacji powstałego i niecałkowicie rozpoznanego wzrostu zagrożenia pożarowego w rejonie ściany [...] . Nie można tu również mówić o trudnościach obiektywnych w zwołaniu posiedzenia takiego zespołu, gdyż po zaistnieniu zdarzenia (w dniu [...]r. ok. godz. 2057) zespół został zwołany, a jego posiedzenie odbyło się w dniu [...]r. o godz. 3.00.

Precyzującnieprawidłowości opisane w pkt 1.11. organ II instancji stwierdził, że częstotliwość pobierania prób powietrza na stacjach pomiarowych, dla potrzeb wczesnego wykrywania pożarów endogenicznych, nie została zwiększona, co bezsprzecznie wynika z Książki wczesnego wykrywania pożarów endogenicznych, prowadzonej dla ściany [...] w pokładzie [...]. W sytuacji wzrostu zagrożenia pożarowego, a następnie wystąpienia pożaru endogenicznego w rejonie ściany [...] , skarżący - kierownik ruchu zakładu górniczego, powinien żądać od swoich podwładnych przedłożenia wyników analiz prób powietrza, pobieranych w tym rejonie, ponieważ na podstawie okresowych wyników analiz prób powietrza można było wnioskować o wzroście lub spadku zagrożenia pożarowego w rejonie ściany [...]. Trudno uznać więc twierdzenie skarżącego o "prawidłowości działań w tym zakresie" za zasadne, w świetle istniejącego zagrożenia i jego wiedzy o tym zagrożeniu.

Odnośnie nieprawidłowości opisanej w pkt 1.12. organ II instancji stwierdził, że odwołujący się - kierownik ruchu zakładu górniczego, najwyższa rangą osoba kierownictwa ruchu, posiadając w dniu [...]r. wiedzę o wzroście zagrożenia pożarowego, miał możliwość i obowiązek poinformowania o tym podległe mu osoby kierownictwa i dozoru ruchu, jednak tego nie uczynił, co więcej dopuścił do prowadzenia robót eksploatacyjnych w ścianie [...] w pokładzie [...], tym samym narażając podległych pracowników na niebezpieczeństwo w związku z zaistniałym stanem zagrożenia pożarowego.

Odnosząc się do nieprawidłowości opisanej w pkt II. organ podkreślił, że jest to błędna interpretacja, gdyż wykonanie skrawów kombajnem w ścianie [...] było już eksploatacją pokładu [...]. Brak stosownego pozwolenia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K., stanowi nie dopełnienie przez skarżącego ciążącego na przedsiębiorcy obowiązku w zakresie posiadania i odpowiedniego przechowywania dokumentacji prowadzenia ruchu zakładu górniczego, co zostało w sposób prawidłowy i szczegółowy wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na zarzut nieudzielenia odwołującemu szczegółowej i wyczerpującej informacji dotyczącej zakresu, w jakim prowadzone było przez organ postępowanie administracyjne i jakich konkretnych obowiązków strony to postępowanie dotyczy, organ II instancji wskazał iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż odwołujący posiadał pełną wiedzę na temat zakresu prowadzonego wobec niego postępowania administracyjnego.

Ustosunkowując się do zarzutu wadliwej wykładni art. 119 ust. 3 Pgg w zw. z § 10 i § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia bhp, polegającej "na przyjęciu nieznanej w polskim systemie prawnym konstrukcji odpowiedzialności totalnej i absolutnej kierownika ruchu zakładu górniczego", organ II instancji podkreślił, że - według skarżącego - za wszystkie zarzucane mu nieprawidłowości odpowiedzialni byli jego podwładni. Sam skarżący nie wskazał za co ponosił odpowiedzialność jako kierownik ruchu zakładu górniczego w "A" S.A. KWK "B" w M., któremu podlegały wszystkie komórki organizacyjne kopalni. Twierdzenia skarżącego pozostają w sprzeczności z jego "Zakresem uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności", w którym w punkcie II ustalono: "Do zakresu obowiązków DYREKTORA KOPALNI - Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego należy w szczególności: 1. Kierowanie całokształtem działalności organizacyjnej, technicznej i gospodarczej Kopalni zgodnie z zasadą jednoosobowego kierownictwa i szczegółowymi przepisami dotyczącymi zasad prowadzenia ruchu Zakładu Górniczego."

Organ II instancji podkreślił także, że nie dał wiary w części zeznaniom osób kierownictwa lub wyższego dozoru ruchu, wskazanym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dlatego że osoby te mają także postawione przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego zarzuty, takie same lub podobne jak odwołujący się.

Odnośnie zarzutu naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 175 ust. 3 i 4 Pgg i orzeczenia "rażąco wysokiej" kary pieniężnej i "zaniechania przez organ I instancji Jakichkolwiek ustaleń w zakresie aktualnych możliwości finansowych strony", organ II instancji wskazał, iż zarzut ten jest bezzasadny w świetle ustaleń poczynionych przez organ I instancji, które zostały szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu jego decyzji na str. 28 i 29. Podkreślił, iż skarżący w trakcie toczącego się postępowania, zarówno w I, jaki i II instancji nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu obrazującego jego sytuację materialną, w okresie którego dotyczą stawiane zarzuty, jak i obecną sytuację materialną. Nadto nieprawidłowość opisana w pkt II decyzji mogła stanowić odrębny przedmiot postępowania skutkujący wydaniem decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną.

Poza tym zwrócił uwagę, że ustalenia organu I instancji zostały dokonane w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), przy podjęciu wszelkich kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści. W ocenie organu II instancji zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy niezbicie dowodził, że będące przedmiotem zarzutów nieprawidłowości miały miejsce; jest logiczny i spójny; wyczerpujący, wiarygodny i przekonywujący dla postawienia skarżącemu zarzutów, że skarżący rażąco naruszył wskazywane przepisy.

Organ II instancji nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, a wymiar kary uznał za jak najbardziej właściwy, słuszny i mający uzasadnienie w stanie faktycznym, jak i prawnym.

W skardze na powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła:

1.Naruszenie art. 175 ust.1 pkt.1 lit. b Pgg poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przedsiębiorca nie obsadził stanowiska osoby wyższego dozoru ruchu specjalności technicznej górniczej - technika strzałowego - w sytuacji gdy uprawnienia takie posiadał kierownik ruchu zakładu górniczego A. L.;

2. Naruszenie art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji I instancji, przemilczenie w uzasadnieniu decyzji okoliczności sprawy;

3. Niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy poprzez zignorowanie systemu hierarchicznego prac strzałowych, gdzie nadzór sprawuje kierownik ruchu zakładu górniczego, a nie prokurent firmy;

4. Naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący.

W uzasadnieniu zaakcentowano, że z przesłuchania strony wynikało bowiem, że A. L. jako przełożony technika strzałowego, czyli również A. S., obowiązki w zakresie dozoru techniki strzałowej przejął [...]r. Natomiast zeznania A.L. są niewiarygodne, gdyż świadek ten próbował uniknąć odpowiedzialności za brak nadzoru.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2014 r., poz.1647) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazało aby organy naruszyły przepisy prawa procesowego czy materialnego.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 175 ust. 2 pgg, zgodnie z którym Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nakłada, w drodze decyzji, karę pieniężną na kierownika ruchu zakładu górniczego, który:

1) nie dopełnia ciążącego na przedsiębiorcy obowiązku w zakresie – posiadania i odpowiedniego przechowywania dokumentacji prowadzenia ruchu zakładu górniczego (lit. b);

2) dopuszcza do wykonywania czynności w ruchu zakładu górniczego w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu.

Zauważyć należy, że z hipotez cytowanych przepisów art. 175 Pgg wynika odpowiedzialność konkretnego podmiotu, niezależnie od siebie, za niedopełnienie ciążących na nim odmiennych obowiązków. Odpowiedzialności te gwarantują szczególny reżim obowiązujący przy zapewnieniu prawidłowego i bezpiecznego ruchu zakładu górniczego, który winien uwzględniać nie tylko sposób prowadzenia robót górniczych, ale również m.in. organizację i sposób zabezpieczenia nadzoru nad poszczególnymi czynnościami służb na czas tych robót. Powyższe wymogi związane są z występowaniem w zakładach górniczych naturalnych zagrożeń mających wpływ na stan bezpieczeństwa. Zatem aby zminimalizować powstanie jakichkolwiek zagrożeń ustalane są odpowiednie bezpieczne parametry poszczególnych czynności oraz rygory prowadzenia takich robót pod wykwalifikowanym nadzorem. Niedochowanie tych warunków skutkuje nałożeniem sankcji z w/w art. 175 Pgg m.in. na kierownika zakładu ruchu górniczego.

Rozpoznawana sprawa dotyczy skarżącego jako kierownika ruchu zakładu górniczego, któremu wobec stwierdzonych zaniedbań, szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji, decyzją Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego nałożono, w oparciu o art. 175 ust. 1 pkt 1 lit b i pkt 2 oraz ust. 5 pkt 2 Pgg karę pieniężną przesądzając kwestie jego odpowiedzialności i sankcji z niej wypływającej. Strona bowiem jako osoba najwyższego szczebla kierownictwa w "A" S.A. KWK "B" w M. organizowała, nadzorowała i kierowała pracą w sposób niezapewniający bezpieczeństwa kadry pracowniczej i zakładu górniczego w zakresie szczegółowo opisanym w decyzjach obu instancji, co stanowiło naruszenie konkretnie powoływanych przez organ norm prawnych.

Należy zaakcentować, że sprawy odpowiedzialności poszczególnych osób dozoru w podziemnym zakładzie górniczym w "A" S.A. w KWK "B" w M., związane z wypadkiem zbiorowym zaistniałym [...] r. w wyniku zapalenia metanu w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] warstwa III przystropowa były już przedmiotem orzekania w tut. Sądzie. Zatem dokładny obraz warunków prowadzenia urobku, specyfikę pracy górniczej tut. Sąd zna z urzędu.

Przechodząc więc do meritum niniejszej sprawy należy podnieść, iż art. 175 ust. 5 pkt 2 Pgg będący podstawą spornej sankcji, stanowi że podmiot jest obowiązany do dostarczenia Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego na każde jego żądanie, w terminie 30 dni od dnia otrzymania żądania, danych niezbędnych do określenia podstawy wymiaru kary pieniężnej. W przypadku niedostarczenia danych lub gdy dostarczone dane uniemożliwiają ustalenie podstawy wymiaru kary, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego może ustalić podstawę wymiaru kary pieniężnej w sposób szacunkowy, nie mniejszą jednak niż kwota 5000 zł - w przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 2 tj. karę pieniężną nakłada się na kierownika ruchu zakładu górniczego w wysokości do 300% jego miesięcznego wynagrodzenia, naliczanego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Przepis ten ma charakter fakultatywny a decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne odnosi się do ostatniego etapu stosowania prawa, jakim jest ustalenie konsekwencji prawnych udowodnionych faktów sprawy na podstawie stosowanego przepisu prawa materialnego. Decyzja taka posiada tzw. luz decyzyjny w postaci szeregu konsekwencji prawnych możliwych do wyboru, przy czym wybranie jednej z tych konsekwencji wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wybór zaś danego rozstrzygnięcia winien być poprzedzony wszechstronnym rozważeniem interesu strony i słusznego interesu społecznego.

Badając zatem legalność zaskarżonej decyzji oraz odnosząc się do zarzutów procesowych skargi opartych na naruszeniu zdaniem skarżącego art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. należy stwierdzić, że są one chybione, gdyż rozpatrując wniosek Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Wyższego Urzędu Górniczego oparł się na prawidłowo zebranym w sprawie materiale dowodowym, uzyskanym w związku z badaniem przyczyn i okoliczności zapalenia metanu oraz wypadku zbiorowego zaistniałego w dniu [...]r. w "A" S.A. Kopalni Węgla Kamiennego "B" w M. Podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dokonał wszechstronnej oceny mających znaczenie w przedmiotowej sprawie okoliczności. Zajęte stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób jasny i logiczny, kierując się zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 107 k.p.a.). W tym zakresie zatem podnoszone zarzuty należało uznać za bezpodstawne.

Oceniając materiał dowodowy zebrany w sprawie, który analizował organ - w tym szczególności m.in.: "Projekt techniczny ściany [...] w pokładzie [...] partia D wschód, na poziomie [...] m", zatwierdzony [...] r. przez kierownika ruchu zakładu górniczego, Technologię prowadzenia ściany [...] wraz z jej załącznikami - Instrukcją nr I/5-131 rabowania obudowy chodnikowej w chodniku XIa a wschodnim w pokł. [...] , na poz. [...] m, Załącznikiem nr 4.2 dot. "Ustaleń Kierownika Działu Wentylacji w zakresie zabudowy pomocniczych urządzeń wentylacyjnych w rejonie skrzyżowania ściany [...] z chodnikiem XIa wsch. w pokładzie [...] Dw" z dnia [...] r., znak: [...]; przesłuchania świadków; zakres czynności Strony - Sąd uznał wbrew twierdzeniom skarżącego, iż jest pełny, nie wymagał uzupełnienia i potwierdzał stanowisko organu zajęte w spornej decyzji.

W ocenie Sądu na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ zasadnie uznał, iż Strona pełniąca obowiązki kierownika ruchu podziemnego zakładu górniczego w "A" S.A. KWK "B" naruszyła regulacje prawne m.in. § 7, 10 pkt 1, 40 ust. 1, 42, 44 rozporządzenia bhp w związku ze szczególnymi regulacjami aktów wewnętrznych zakładu, wskazanymi w zaskarżonej decyzji; art. 105 ust. 1, art. 114 ust. 2, art. 119 ust. 3 i 4 Pgg; Zakresu uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności", w którym w punkcie II ustalono, że: "Do zakresu obowiązków dyrektora kopalni - Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego należy w szczególności: 1. Kierowanie całokształtem działalności organizacyjnej, technicznej i gospodarczej Kopalni zgodnie z zasadą jednoosobowego kierownictwa i szczegółowymi przepisami dotyczącymi zasad prowadzenia ruchu Zakładu Górniczego. "

Odnosząc się do kwestionowanych przez Stronę, a zarzucanych przez organ nieprawidłowości m.in. braku zawału skał stropowych na odcinku 3 m, gdzie wyrabowano obudowę chodnikową to Sąd uznaje za udowodnione prowadzenie robót eksploatacyjnych w ścianie [...] niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego. Brak zawału w dniu [...] r. skał stropowych po wyrabowaniu obudowy chodnikowej jest bezsprzeczny. Tymczasem jak wynika z pkt 10.2 projektu technicznego ściany [...] i technologii prowadzenia ściany [...] "rabunek wyrobisk przyścianowych prowadzony będzie zgodnie z instrukcjami rabunku". Zgodnie z instrukcją rabowania chodnika XII wsch. i chodnika XIa wsch. "w przypadku braku samoistnego zawału po wyrabowaniu obudowy chodnikowej dalszy rabunek należy przerwać, a zawał skal stropowych wymusić przy użyciu robót strzałowych". Jak wynika z zeznań takowy zawał skał stropowych po wyrabowaniu obudowy chodnikowej w chodniku XIa wschodnim za linią zawału ściany [...] nie miał miejsca – czego skarżący jako kierownik zakładu był (a przynajmniej powinien być) świadomy i zobowiązany do natychmiastowego przeciwdziałania poprzez podległe sobie służby. Niedochowanie powyższego doprowadziło bowiem do wypadku zbiorowego i w konsekwencji do pociągnięcia do odpowiedzialności osób (w tym skarżącego) zobowiązanych do zapewniania prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania zakładu.

Dlatego też bez znaczenia dla legalności spornej decyzji należy uznać zarzut braku zawinienia po stronie skarżącego w zakresie wykonania zawarcia z płótna w chodniku Xla wschodnim za linią zawału ściany [...] , za którym na długości 9 m do linii zawału odcinek wyrobiska był niezlikwidowany i nieprzewietrzany co skutkowało utworzeniem w tej przestrzeni zbiornikiem metanu. Jak wynika z dowodów zebranych w sprawie sporne zawarcie z płótna było już wykonane w dniu [...] r. i już wtedy było wykonane niezgodnie z projektem technicznym ściany [...]. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w pkt. 5.1 projektu technicznego ściany [...] płótnem wentylacyjnym należało opiąć zawał wyrobiska po stronie południowej, a nie wykonać zawarcie na linii zawału ściany [...] co skutkowało powstaniem zbiornika metanu na długości 9,0 m chodnika. Tak wiec Strona znając ustalenia projektu technicznego ściany [...] i wiedząc o niezgodności wykonania zawarcia z płótna z tym projektem nie powinna pozostawać w bezczynności w związku z zaistniałym faktem; sprawdzić stan za płótnem gdyż pozostawiona była szczelina o szerokości około 0,2m na wysokość około 1,5m od spągu. To czy dokonałaby tego osobiście czy przez podległe sobie służby pozostaje bez wpływu na kwalifikację zawinienia bowiem jako osoba kierownictwa najwyższego stopnia ponosi odpowiedzialność zarówno za bezpieczne i prawidłowe funkcjonowanie zakładu, należyte wykonywanie obowiązków pracowniczych; w konsekwencji odpowiedzialność za personel bezpośrednio mu podległy na zasadzie ryzyka. Próba ekskulpowania się przez skarżącego poprzez przerzucanie winy po podległych mu pracowników jest całkowicie bezzasadna i niezrozumiała. Piastowanie kierowniczego stanowiska nie jest obowiązkowe; to nie tylko profity materialne i status, ale przede wszystkim duża odpowiedzialność za powierzone obowiązki.

Także za niemające znaczenia dla oceny legalności spornej decyzji z wyżej przedstawionych powodów należy uznać zarzuty związane z kwestionowaniem ustaleń organów w zakresie stwierdzenia występowania w chodniku XIa wschodnim, na odcinku ok. 9,0 m pod stropnicami obudowy zmechanizowanej od nr 147 do nr 153 zainstalowanego perforowanego węża przeciwpożarowego, zasilanego sprężonym powietrzem. Fakt jego istnienia i funkcjonowania na ścianie [...] pod stropnicami obudowy zmechanizowanej potwierdzili świadkowie, a z treści Załącznika nr 4.2 dot. "Ustaleń Kierownika Działu Wentylacji w zakresie zabudowy pomocniczych urządzeń wentylacyjnych w rejonie skrzyżowania ściany [...] z chodnikiem XIa wsch. w pokładzie [...] Dw" nie wynika by w skład układu pomocniczych urządzeń wentylacyjnych wchodził wąż perforowany. Skoro samo zatem jego zainstalowanie było niezgodne z projektem technicznym to także jego istnienie na ścianie [...] nie powinno być tolerowane przez skarżącego, który znał ustalenia projektu. Jego obowiązkiem było w takiej sytuacji podjąć działania w celu demontażu węża poprzez podległe sobie służby.

Sąd nie podziela także trafności zarzutów dotyczących braku zawinienia Strony w braku działań mających na celu rozpoczęcie akcji przeciwpożarowej, niepodawanie mieszaniny popiołowo – wodnej, niewystarczająca kontrola i niepobieranie próbek powietrza, brak informowania innych służb górniczych o zaistniałej sytuacji itd. Przede wszystkim podnieść trzeba, iż skarżący miał wiedzę (a przynajmniej powinien ją mieć), że w dniu [...] r. wystąpił pożar endogeniczny w zasobach pokładu [...] w rejonie ściany [...], objawiający się utrzymywaniem w opływowym prądzie powietrza stężenia tlenku węgla powyższej 0,0026%. Skoro zgodnie z § 370 rozporządzenia w sprawie bhp przez pożar podziemny rozumie się m.in. utrzymywanie się w przepływowym prądzie powietrza stężenia tlenku węgla powyżej 0,0026%, co w sprawie niewątpliwie miało miejsce i o czym skarżący miał wiedzę, tym samym zdaniem Sądu miał on obowiązek postąpić zgodnie z normą art. 119 ust. 3 i ust. 4 Pgg, które nakazują, że w przypadku powstania stanu zagrożenia życia lub zdrowia osób przebywających w zakładzie górniczym, niezwłocznie wstrzymuje się prowadzenie ruchu w strefie zagrożenia, wycofuje się ludzi w bezpieczne miejsce i podejmuje się niezbędne działania, w tym środki dostępne w celu usunięcia stanu zagrożenia. Ust. 4 - kierownik ruchu zakładu górniczego jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwy organ nadzoru górniczego, w sposób ustalony w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 1, o każdym wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym, zgonie naturalnym, jak również o związanych z ruchem zakładu górniczego niebezpiecznych zdarzeniach, stwarzających zagrożenie życia, zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa powszechnego. Powyższych powinności skarżący nie dopełnił, co jednoznacznie wykazał organ.

W konsekwencji zatem należało uznać, że zasadnie organ stwierdził, że Strona organizowała i prowadziła prace w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego. Jako osoba kierownictwa najwyższego szczebla powinna była podjąć działania, o których mowa w art. 119 Pgg celem organizowania i prowadzenia pracy w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników i zakładu górniczego.

W niniejszej sprawie wystarczające zatem było wykazanie spornych naruszeń i zaniedbań skarżącego w zakresie bezpieczeństwa, dyscypliny i porządku pracy, w tym podstawowych obowiązków pracowniczych z przywoływanego wyżej "Zakresu obowiązków dyrektora kopalni" – co nastąpiło w stopniu znacznym. Orzeczony skarżącemu wymiar kary wynikał w ocenie Sądu ze stwierdzonych powyżej uchybień w prawidłowym organizowaniu robót górniczych i nadzorze nad ich wykonywaniem, z postanowień zakresu czynności skarżącego, projektu technicznego ściany [...] . Odpowiedzialność za prawidłową organizację i prowadzenie robót eksploatacyjnych spoczywa bowiem przede wszystkim na kierowniku kopalnii oraz na personelu nadzoru górniczego. Osoby te są zobligowane do rzetelnego przestrzegania postanowień zawartych w specjalnie ustanowionych aktach, umowach, zakresach czynności i postanowieniach dot. funkcjonowania zakładu. Naruszenie tych postanowień pociąga za sobą określone konsekwencje dyscyplinarne w ramach stosownych regulacji prawnych.

W ocenie Sadu zatem wymiar kary uwzględniał podstawowe zasady wynikające z obowiązującego prawa, chociażby taką, która wynika z art. 111 Kodeksu pracy by przy wymierzaniu kary za naruszenie dyscypliny i porządku pracy uwzględniać rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy.

Reasumując przedstawione okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organy podatkowe nie naruszyły w rozpatrywanej sprawie przepisów prawa materialnego, a ponadto działały z poszanowaniem reguł postępowania. W szczególności prawidłowo ustaliły stan faktyczny, nie naruszyły przy tym art. 77 Kpa przez to, że skorzystały z zebranych dowodów i odmówiły przeprowadzenia dalszych ponieważ działały również w tym zakresie na podstawie przepisów prawa (art. 6 i art. 81 Kpa.) realizując przy tym obowiązek wynikający z art. 7 Kpa. W toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia. Postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 8 Kpa). W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, organy administracji prawidłowo ustaliły wszystkie okoliczności sprawy na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, który wszechstronnie i wnikliwe oceniły z zachowaniem reguł tej oceny i z uwzględnieniem reguł procesowych.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.