Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 842/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1,  art. 3 ust. 2 pkt 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 28 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r. sprawy ze skargi A.E.P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( ARiMR ) w B. orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie przyznania dla "[...]" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm., dalej jako kpa ), art. 19 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm. ) w związku z art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm. ).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] maja 2008 r. ( oczywista omyłka pisarska, winno być [...] maja 2007 r. ) do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek producenta rolnego o nazwie "[...]" Sp. z o.o. o przyznanie płatności na rok 2007. We wniosku ww. spółka zadeklarowała kilkadziesiąt działek rolnych w województwach [...], [...] i [...]. Następnie, w dniu [...] czerwca 2008 r., w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego, wpłynęły wnioski złożone przez 12 spółek cywilnych o przyznanie przedmiotowych płatności na wszystkie ww. działki. Spółki te, które podobnie jak spółka przekazująca, są zarejestrowane w ewidencji producentów rolnych, w dniu [...] kwietnia 2008 r. przejęły posiadanie wszystkich nieruchomości rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2007. W konkluzji uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ I instancji powołując się na art. 105 § 1 kpa stwierdził, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Od powyższej decyzji "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w B., reprezentowana przez prezesa zarządu P.M. złożyła odwołanie podnosząc, że wbrew temu co podnosi organ I instancji, postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe.

W piśmie z dnia [...] listopada 2009 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, a sporządzonym po zapoznaniu się przez stronę postępowania w trybie art. 10 kpa z zebranym w sprawie materiale dowodowym, reprezentant spółki podniósł, że złożony przez nią wniosek powinien zostać rozpatrzony. Zdaniem spółki, nie ma dla niniejszej sprawy żadnego znaczenia okoliczność przekazania przedmiotowych działek innym producentom rolnym. Przekazanie nastąpiło bowiem po zakończeniu roku kalendarzowego, którego wniosek dotyczył. Nie ma również znaczenia, że przekazanie nastąpiło przed wydaniem decyzji w sprawie. Jak bowiem wynika z art. 7 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, płatności te ustalane są w odniesieniu do danego roku kalendarzowego, na podstawie składanego corocznie wniosku ( art. 18 ust. 2 ww. ustawy ) i są wypłacane w terminie od dnia 1 grudnia roku w którym złożono wniosek, do 30 czerwca następnego roku ( art. 37 ust. 1 powołanej ustawy i art. 28 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE 1782/2003 ), która to data stanowi ostateczny termin dokonania wypłaty. Również jako ostateczny do wydania decyzji administracyjnej przez właściwy organ (art. 19 ust. 7 ww. ustawy) należy traktować termin 1 marca roku następującego po roku, w którym złożono wniosek. Zdaniem spółki, dla przyznania płatności na dany rok, istotne znaczenie ma fakt posiadania deklarowanych we wniosku gruntów rolnych do dnia 1 grudnia danego roku kalendarzowego ( data stanowiąca w istocie zakończenie wykonywania czynności przez producenta rolnego na gruntach rolnych ). Tym samym, nie mogą stanowić przeszkody do wypłaty płatności obszarowych zmiany stanu faktycznego w zakresie gospodarowania na danych gruntach zaistniałe po upływie określonego we wniosku roku kalendarzowego. Jest to w niniejszej sprawie tym bardziej uzasadnione, że wnioski podmiotów przejmujących – spółek cywilnych wskazanych przez organ zostały rozpatrzone negatywnie. Nadto, w ocenie spółki, przyjęcie poglądu przedstawionego przez organ I instancji prowadziłoby do nieracjonalnego wniosku, że pomimo prawidłowego gospodarowania w danym roku, płatność nie przysługiwałaby nikomu. Nie sposób zaś zaakceptować takie stanowisko, bowiem prowadzi ono do zmniejszenia poziomu wykorzystania funduszy, z których realizowane są płatności bezpośrednie. Powołując się na wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 559/08 spółka podniosła, że nie do przyjęcia jest również konstatacja, iż to nie gospodarowanie na gruntach, a sam wybór daty wydania decyzji przez organ, którą zresztą w niniejszej sprawie z niejasnych względów opóźniono, byłby czynnikiem rozstrzygającym w przedmiocie rozstrzygnięcia kwestii przyznania bądź odmowy płatności.

W ocenie odwołującej się spółki podstawą do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie powinien być stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego, którego dotyczy wniosek. Dlatego też wniosek spółki za 2007 r. powinien zostać rozpatrzony w oparciu o stan faktyczny z końca 2007 r. i zakończyć się decyzją przyznającą jednolitą płatność obszarową.

W kolejnym piśmie z dnia [...] listopada 2009 r., uzupełniającym odwołanie, spółka podniosła, że poglądy zawarte w wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 559/08 są poparte jednolitą linią orzecznictwa wyrażoną w innych wyrokach sądów administracyjnych – WSA w Gliwicach, WSA w Poznaniu i WSA Bydgoszczy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z załączonych dokumentów ( Porozumienia w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych zawartego w dniu [...] kwietnia 2008 r. w B. ), spółki cywilne "[...], "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]" oraz "[...]" przejęły w posiadanie działki rolne zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 przez "[...]" Sp. z o.o. W związku z powyższym, organ stwierdził, że ww. spółka z o.o. w dniu [...] kwietnia 2008 r. przekazała całość gruntów rolnych ( wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika ) do których o przyznanie płatności ubiegała się we wniosku na rok 2007.

Organ stwierdził, że ze względu na brak przedmiotu postępowania w dniu wydania decyzji – postępowanie w sprawie przyznania płatności dla "[...]" Sp. z o.o. stało się bezprzedmiotowe. Każda bowiem z przejmujących działki rolne spółek cywilnych złożyła wniosek na rok 2007, w którym jako cel zaznaczyła przyznanie przedmiotowych płatności. Zgodnie zaś z art. 21 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 74 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dziennik Urzędowy L 141, z 30/04/2004 – dalej jako rozporządzenie nr 796/2004) w przypadku, gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa.

W konkluzji organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie płatność do działek deklarowanych przez "[...]" Sp. z o.o. została przyznana ww. spółkom cywilnym. Bezprzedmiotowość postępowania w niniejszej sprawie jest więc wynikiem zmiany stanu faktycznego, tj. przekazania działek rolnych będących przedmiotem postępowania w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 przez "[...]" Sp. z o.o. na rzecz innego podmiotu, dlatego też sprawa na mocy art. 105 § 1 kpa podlega umorzeniu.

Odnosząc się do zaś do zarzutów zawartych w odwołaniu i powoływanego w nim orzecznictwa, organ II instancji wskazał, że przedmiotowy wyrok winien być traktowany jako rozstrzygnięcie w konkretnie oznaczonej sprawie, wydanej w określonym stanie faktycznym i nie może być traktowany jako ogólna wytyczna postępowania we wszystkich sprawach rozstrzyganych w zbliżonym stanie prawnym i faktycznym.

Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się spółka, która złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w toku instancji decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., podtrzymując w całości zarzuty odwołania i wnosząc o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 ust. 2, 4 i 5 w związku z art. 18 ust. 2 i art. 19 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

W uzasadnieniu skargi dodatkowo dodano, że organ II instancji w swojej decyzji błędnie ustalił fundamentalne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stanu faktycznego. Nieprawdą jest bowiem twierdzenie organu, że płatność za 2007 r. do działek zadeklarowanych przez "[...]" Sp. z o.o. została przyznana spółkom cywilnym, którym przekazano część gospodarstwa w 2008 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem prezes zarządu skarżącej spółki popierając skargę wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz złożył kopie decyzji dotyczących odmowy przyznania płatności spółkom cywilnym, które przejęły grunty.

Pełnomocnik organu wnosząc o oddalenie skargi przyznał, że przejmujące spółki cywilne otrzymały decyzje odmawiające płatności do gruntów rolnych za 2007 rok, nie ma to jednak znaczenia dla niniejszej sprawy, bowiem kwestia płatności została już rozstrzygnięta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a).

Mając na uwadze powyższe kryteria, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż na podstawie art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej ( Dz. U. nr 44 poz. 262 ) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej ( Dz. U. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia 15 marca 2008 roku, tj. do dnia wejścia w życie ustawy wprowadzającej zmiany, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Postępowanie w sprawie wszczęte zostało na wniosek skarżącej z dnia [...] maja 2007 roku ( data wpływu do Biura Powiatowego ARiMR w B. ), a zakończyło się decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2009 roku. Tak więc, w sprawie rozpatrywanej zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej ( Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm., dalej jako ustawa o płatnościach do gruntów rolnych) w brzmieniu sprzed 15 marca 2008 roku.

Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 ww. ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej : stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie zaś z ust. 3 tego przepisu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zatem, rozstrzygając niniejszą sprawę, wszczętą wnioskiem skarżącej z [...] maja 2007 r. o przyznanie płatności na rok 2007, organy orzekające w obu instancjach obowiązane były stosować przepisy kpa z uwzględnieniem zmian, które wynikają z przepisów prawa materialnego, tj. cyt. art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych.

Postępowanie dowodowe prowadzone na potrzeby ustawy o płatnościach do gruntów rolnych (także przez organ odwoławczy), choć uproszczone, albowiem ograniczone w stosunku do ogólnych reguł i sprowadzające się do obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (z uwagi na treść ww. art. 3 ust. 2 tej ustawy), winno prowadzić do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą oraz wyczerpującego rozpatrzenia w tym celu całego pozostającego w dyspozycji organu materiału dowodowego. Postępowanie to winno także uwzględniać stanowisko strony, tj. jej argumenty i wyjaśnienia zgłaszane przez nią w trakcie tego postępowania administracyjnego (od momentu jego wszczęcia), tym bardziej, iż ciężar dowodzenia w tych sprawach ustawodawca przerzucił właśnie na stronę tego postępowania.

Dopiero po tak przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ administracyjny winien dokonać oceny zebranych w sprawie dowodów, opierając się na przekonywujących podstawach i dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji (art. 107 § 3 kpa). Należy w tym miejscu przypomnieć, iż uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część i jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji powinno znaleźć się więc pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji.

Na marginesie Sąd zaznacza, iż przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 kpa. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje (...) kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 kpa." (v. także wyrok NSA z 6 sierpnia 1984 r., sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67).

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić trzeba, że decyzja ta już z powodu naruszenia w szczególności art. 107 § 3 kpa, a także art. 3 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 powyżej cytowanej ustawy prawa materialnego, jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wynika bowiem, że organy nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób materiału dowodowego w sprawie. W aktach brak jest porozumienia zawartego w dniu [...] kwietnia 2008 r. dotyczącego przejęcia działek rolnych, na które to powołuje się organ II instancji. Nie ma również wniosków o przyznanie płatności na 2007 rok, które jak podnosi organ odwoławczy zostały przyznane spółkom cywilnym przejmującym działki rolne. W aktach znajdują się jedynie oświadczenia o przejęciu posiadania działek zadeklarowanych przez skarżącą na we wniosku o przyznanie płatności, jednakże są to oświadczenia dotyczące przejęcia działek na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW ) - vide k. [...] akt administracyjnych. Dodatkowo organ odwoławczy dokonał błędnych ustaleń stanu faktycznego stwierdzając, że spółkom cywilnym, które weszły do toczącego się postępowania, zostały przyznane płatności do działek zadeklarowanych przez skarżącą we wniosku na 2007 rok. Ze skargi, jak i z oświadczenia złożonego na rozprawie przed Sądem przez prezesa zarządu skarżącej spółki wynika zaś, że płatności te nie zostały przyznane spółkom cywilnym, które przejęły przedmiotowe grunty rolne. Fakt ten potwierdzają również kopie decyzji złożone przez spółkę na rozprawie przed Sądem. Organ II instancji odnosząc się do zarzutów odwołania podniósł jedynie, że powołany przez skarżącą wyrok nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, nie odniósł się zaś do pozostałych zarzutów, co niewątpliwie narusza art. 107 § 3 oraz art. 11 kpa.

Z wymienionych powodów Sąd uznał, iż uzasadnienie skarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie to nie zawiera bowiem w ogóle odniesienia się do okoliczności istotnych dla strony tego postępowania, która to - zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami ogólnymi uregulowanymi w kpa oraz treścią art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych - ma prawo wpływać na jego kształt. Strona postępowania ma bowiem prawo do pełnego wyjaśnienia dlaczego ważne - w jej przekonaniu - dla wyniku sprawy argumenty nie mogą mieć decydującego w tej sprawie znaczenia. Na organach prowadzących postępowanie ciąży więc obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych przez nią w odwołaniu twierdzeń i zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją.

Takie zaś działanie organu nie może zasługiwać na akceptację. Stoi w oczywistej sprzeczności z obowiązkami, jakie ciążą na organie załatwiającym sprawę w ramach dyspozycji art. 8 kpa i art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy prawa materialnego. Powołane wyżej zasady obowiązują zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie, jest również ocena, czy Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich dla "[...]" Sp. z o.o. w B. uznając, że sprawy nie można merytorycznie rozstrzygnąć, a to z uwagi na brak jednego z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej – mianowicie przedmiotu postępowania.

Stosownie bowiem do art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

W wyroku z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, opublikowanym w ONSA 1996/2/80, Naczelny Sąd Administracyjny zawarł zasługującą na pełną aprobatę tezę, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu faktycznego i prawnego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem.

Bezprzedmiotowość postępowania może bowiem wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej bądź też przesłanki przedmiotowej w prowadzonym postępowaniu. W szczególności gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, można mówić o braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia. Podobnie jest w przypadku braku przesłanki podmiotowej, a więc w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia. Decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 kpa nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron przyjmując, że nie ma przesłanek do merytorycznego rozstrzygania co do istoty sprawy.

W rozpatrywanej sprawie okolicznością powodującą, w ocenie organów obu instancji, bezprzedmiotowość postępowania, jest zmiana stanu faktycznego, tj. przekazanie działek rolnych będących przedmiotem postępowania w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 przez "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w B. na rzecz innych podmiotów.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy nieprawidłowo zastosowały art. 105 § 1 kpa, bowiem błędnie uznały, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Tym samym, organy dopuściły się naruszenia ww. przepisu, winny bowiem wydać rozstrzygnięcie sprawy co do istoty – odmawiając bądź przyznając skarżącej wnioskowane płatności a nie w formalny sposób umarzając postępowanie. Zmiana stanu faktycznego sprawy polegająca na przekazaniu działek przez skarżącą spółkę na rzecz innych podmiotów w następnym roku kalendarzowym po złożeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2007, nie oznacza bowiem, że postępowanie to stało się bezprzedmiotowe.

Zdaniem Sądu, fakt przekazania przedmiotowych działek rolnych który miał miejsce dopiero w 2008 r. nie oznacza, że przedmiot postępowania nie istnieje. Przedmiotem tym jest wciąż kwestia przyznania, bądź odmowy wypłaty płatności dla wnioskującej spółki, która to kwestia nadal nie jest rozstrzygnięta co do istoty. Istnieje również podmiot tego postępowania, którym jest wnioskująca o przyznanie płatności spółka. Zgodzić należałoby się z argumentacją organów, gdyby rzeczywiście spółki cywilne przejmując grunty rolne w następnym roku, po roku kalendarzowym w którym został złożony wniosek, otrzymały płatność za 2007 r. Organy obu instancji miałyby również rzeczywiście rację, gdyby do przekazania działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącą w jej wniosku na 2007 rok doszło jeszcze w tym samym roku kalendarzowym, w którym został złożony wniosek, przed wydaniem decyzji w sprawie, a przejmujące spółki cywilne wystąpiłyby z kolejnym wnioskiem na ten sam rok kalendarzowy. Tu sytuacja taka nie miała miejsca, bowiem spółki cywilne dopiero w następnym - 2008 r., przejęły przedmiotowe działki rolne oraz złożyły wnioski o przyznanie płatności na 2007 r., po rozpoznaniu których zresztą otrzymały odmowne decyzje. Jedynie zaś wyzbycie się przez skarżącą posiadania deklarowanych we wniosku na 2007 r., działek rolnych przed upływem roku kalendarzowego, w którym wnioskowano o płatność sprawiałoby, że skarżąca nie mogłaby ubiegać się w ogóle o przyznanie płatności za ten rok kalendarzowy. Tymczasem, jak wskazują organy w niniejszej sprawie, przedmiotowe działki były w posiadaniu skarżącej do miesiąca kwietnia 2008 r. Tak więc, do końca roku kalendarzowego w którym został złożony wniosek skarżąca była w ich posiadaniu.

Płatności, co trafnie podnosi skarżąca, są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku. Powyższe wynika z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003 r., str. 1 ze zm. ). Oznacza to, że jak słusznie podnosi skarżąca, na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym, przed wydaniem przez organ decyzji w tej sprawie. Takie właśnie zajął stanowisko NSA w przywołanym przez skarżącą wyroku z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08. Jest to w niniejszej sprawie tym bardziej uzasadnione bowiem organy, pomimo złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie płatności na 2007 rok, nie wydały decyzji w tym przedmiocie nie tylko do dnia 30 czerwca 2008 r., ale nawet do końca następnego roku po roku złożenia wniosku. Ostatecznie zaś, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. nie rozpoznając sprawy co do istoty, w dniu [...] września 2009 r. wydał decyzję o umorzeniu postępowania.

Warto również zauważyć, że z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie wynika, że rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego i kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi jeżeli utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami. Zdaniem Sądu, to właśnie na podstawie tego przepisu, oceniając czy zostały spełnione zawarte w nim przesłanki, organy winny rozstrzygnąć kwestie dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności dla skarżącej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołuje się zaś na treść art. 21 wyżej wymienionej ustawy, dodatkowo błędnie go cytując w połączeniu z art. 74 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004. Z art. 21 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie wynika zaś jedynie kiedy są przyznawane płatności przejmującemu, a nie przekazującemu gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 796/2004.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy powinny mając na względzie art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych, stojąc na straży praworządności, dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie. Następnie, organy winny wydać w sprawie merytoryczne rozstrzygnięcie, które będzie w sposób przekonujący uzasadnione zgodnie z zasadami zawartymi w art. 11 kpa i 107 § 3 kpa. Dokonanie bowiem przez Sąd w chwili obecnej oceny spornej kwestii czy skarżącej należy przyznać bądź odmówić przyznania wnioskowanych płatności jest niemożliwe i byłoby przedwczesne. Rozstrzygnięcie w tej sprawie powinien wydać organ I instancji.

W związku z powyższym, nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 ppkt a) i c) p.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie w pkt. 2 wyroku oparto na podstawie art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200 p.p.s.a.