Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt SA/Kr 162/91
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 1991-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 624  Powszechny obowiązek obrony kraju
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 107, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 24
journal: Dz.U. 1988 nr 30 poz. 207
law: Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 lipca 1988 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Teza: Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, orzeczenia wydane w sprawach rozpatrywanych przez komisje poborowe powinny być podpisane przez wszystkich członków komisji rozpoznających sprawę; orzeczenia podpisane przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków komisji są dotknięte wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 w związku z art. 107 par. 1 Kpa/.

TEZY

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, orzeczenia wydane w sprawach rozpatrywanych przez komisje poborowe powinny być podpisane przez wszystkich członków komisji rozpoznających sprawę; orzeczenia podpisane przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków komisji są dotknięte wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 w związku z art. 107 par. 1 Kpa/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Krzysztofa W. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Poborowej w K. z dnia 13 grudnia 1990 r. w przedmiocie odmowy skierowania do służby zastępczej i na podstawie art. 207 par. 1 i 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego je orzeczenia komisji I instancji, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewódzkiej Komisji Poborowej w K. kwotę dwadzieścia tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 3 września 1990 r. Krzysztof W. zwrócił się z lakonicznym żądaniem umożliwienia mu odbycia służby zastępczej, ponieważ zasadnicza służba wojskowa - jak to określił - jest sprzeczna z jego zasadami moralnymi. Wyraził przy tym pogląd, że "każdy człowiek ma prawo do wyboru formy służby na rzecz Ojczyzny".

Rejonowa Komisja Poborowa K.I. orzeczeniem z dnia 12 listopada 1990 r., nie dokonując żadnych ustaleń, poza nie udokumentowaną rozmową z poborowym, odmówiła skierowania go do służby zastępczej, uzasadniając swoje stanowisko w jednym zdaniu: że motywy przedstawione przez poborowego są wyłącznie bardzo ogólną deklaracją postawy moralnej, przy czym nie podał on żadnych istotnych motywów natury religijnej czy moralnej, które wyraźnie zabraniałyby mu odbycia służby wojskowej. Orzeczenie to podpisał jedynie przewodniczący Rejonowej Komisji Poborowej i nie wynika z niego, czy zostało ono wydane jednoosobowo, czy też przez Komisję; nie został także uwidoczniony skład Komisji.

W związku ze złożonym odwołaniem, w którym Krzysztof W. przedstawia swoją teorię i poglądy pacyfistyczne oraz awersję do broni, przemocy itp., Wojewódzka Komisja Poborowa w K. orzeczeniem nr SO. IV-63122/56/90 z dnia 13 grudnia 1990 r., podpisanym także jednoosobowo przez zastępcę przewodniczącego Komisji i bez podania jej składu osobowego, utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Komisji Poborowej. W jednozdaniowym uzasadnieniu orzeczenia podano, że "zadeklarowany przez poborowego w trakcie rozmowy przed Komisja pacyfizm nie znajduje głębszego uzasadnienia w poglądach i postępowaniu".

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Krzysztof W. orzeczenie to uważa za "nadużycie prawa"; jego zdaniem jest ono wynikiem wyłącznie subiektywnych opinii członków komisji poborowej, opinii nie mających żadnego uzasadnienia prawnego, psychologicznego ani logicznego. Określa się jako pacyfista, niezdolny do nauczenia się w wojsku zabijania, pragnie służyć Ojczyźnie zgodnie ze swoim sumieniem i przekonaniami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda K-ki podnosi, że zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy. Podkreśla, że stanowisko skarżącego nie daje podstaw do skierowania go do odbycia służby zastępczej, i wnosi o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Poborowej oraz orzeczenie Rejonowej Komisji Poborowej są decyzjami w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, a więc muszą odpowiadać wszystkim warunkom, o jakich mowa w art. 107 Kpa. W myśl art. 107 par. 1 Kpa decyzja powinna zawierać oznaczenie organu wydającego decyzję, datę wydania, oznaczenie stron, powołanie podstawy prawnej, treść rozstrzygnięcia sprawy, uzasadnienie faktyczne i prawne, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji i pouczenie o środkach prawnych.

Mając na względzie powyższe wymagania ustawowe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie organu I instancji naruszają art. 107 par. 1 Kpa w zakresie postanowień dotyczących osoby uprawnionej do ich wydania oraz podpisania.

Komisja poborowa jest organem kolegialnym. Jak wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 1991 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie składu komisji poborowych i wynagrodzenia za udział w pracach tych komisji /Dz.U. nr 11 poz. 38/, składa się ona z siedmiu osób. W orzeczeniu komisji poborowej zatem powinny być wykazane osoby biorące w niej udział, a orzeczenie powinno być przez nie podpisane.

Zaskarżone orzeczenie /a także orzeczenie komisji I instancji/ podpisane zostało tylko przez przewodniczącego komisji; nie wykazano w nim, czy w jego wydaniu brali udział członkowie komisji i którzy. Wszelkie próby Sądu, zmierzające do ustalenia, czy orzeczenie to wydano w składzie pełnym, czy też jednoosobowo, nie zakończyły się powodzeniem, a obecny na rozprawie sądowej zastępca przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji Poborowej oświadczył, iż braki w dokumentach, wynikające z dawnej złej praktyki, są nie do uzupełnienia. W tej sytuacji należało skorzystać z danych wynikających z akt sprawy, a tym samym stwierdzić, że orzeczenie zostało podpisane przez niewłaściwą osobę w rozumieniu art. 107 par. 1 Kpa, co powoduje nieważność wydanej decyzji.

Na tle przytoczonych wyżej rozważań należy wyrazić pogląd, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, orzeczenie wydane w sprawach rozpatrywanych przez komisje poborowe powinny być podpisane przez wszystkich członków komisji rozpoznających sprawę; orzeczenia podpisane przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków komisji są dotknięte wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 w związku z art. 107 par. 1 Kpa/.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i 3 w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego przez nie w mocy orzeczenia Rejonowej Komisji Poborowej, a na podstawie art. 208 Kpa, zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.