Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1279/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędziowie asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu na trybie uproszczonym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi Z. C. i S. A. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do dostarczenia ekspertyzy technicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Z. C. i S. A. Z. na postanowienie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. Nr [...], uchylił w całości zaskarżone postanowienie i zobowiązał Z. C. i S. A. Z., działających w ramach spółki cywilnej [...] Spółka Cywilna do dostarczenia ekspertyzy technicznej, określającej przyczyny zalewania garaży i pomieszczeń podziemnych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, zlokalizowanych w [...] przy ul. [...] i [...], zawierającej zakres czynności i robót budowlanych niezbędnych do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, wykonanej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń, w terminie 3 miesięcy od daty otrzymania niniejszego postanowienia.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 26 października 2020 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB w [...]") wpłynęło pismo Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] w sprawie przedostawania się wody przez ściany fundamentów do pomieszczeń garażowych budynków przy ul. [...] i [...] w [...]. Następnie, pismem z 16 listopada 2020 r., organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek Wspólnoty postępowania administracyjnego w sprawie zalewania garażu podziemnego budynków mieszkalnych przy ul. [...] i [...] w [...]. Jednocześnie PINB w [...] zawiadomił strony o planowanych czynnościach kontrolnych, które odbyły się w dniu 7 grudnia 2020 r. Podczas kontroli ustalono, że w garażach podziemnych przedmiotowych budynków mieszkalnych wielorodzinnych występują ślady przecieków, wycieków i podsączeń wody ze ścian zewnętrznych, posadzki i stropu garaży w strefie poza obrysem budynków (strefa parkingu i drogi między budynkami). Stwierdzono miejscowe ślady przesiąkania ścian wewnętrznych przy klatkach schodowych. Obiekty są wyposażone w instalację kanalizacji deszczowej ze szczelnym zbiornikiem retencyjnym w układzie zamkniętym. Przedstawiciele Wspólnoty wyjaśnili, że zjawisko przesiąkania pojawiło się miejscowo po przekazaniu budynku do eksploatacji w okresie lipiec-sierpień 2019 roku, a nasiliło się w lutym 2020 roku. Przekazali ponadto dokumentację fotograficzną oraz nośnik pendrive z filmem ukazującym przecieki w garażach podziemnych.

Dodatkowo PINB w [...] ustalił, że inwestorem przedmiotowych budynków jest [...] Spółka Cywilna. Przedmiotowe budynki powstały na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] udzielającej pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. i nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Inwestorzy otrzymali pozwolenie na użytkowanie decyzją PINB w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. Następnie, wobec niedopełnienia przez inwestorów czynności określonych w powyższych decyzjach, PINB w [...] wygasił swoje decyzje udzielające pozwolenia na użytkowanie decyzją [...] z dnia [...] września 2019 r., utrzymaną w mocy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB", "organ II instancji") decyzją nr [...] w dnia [...] listopada 2019 r.

Po rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego PINB w [...] postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. zobowiązał [...] Spółka Cywilna - inwestora przedmiotowych budynków do dostarczenia ekspertyzy określającej przyczyny zalewania garaży i pomieszczeń podziemnych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, zlokalizowanych w [...] przy ul. [...] i [...], zawierającej zakres czynności i robót budowlanych niezbędnych do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego, w terminie 3 miesięcy od daty otrzymania niniejszego rozstrzygnięcia. Organ wskazał ponadto, że zakresem ekspertyzy powinno być objęte również badanie stanu technicznego elementów konstrukcyjnych, stanu izolacji fundamentów, ścian, stropu garaży, instalacji kanalizacji odwodnień i kanalizacji deszczowej. Ekspertyza winna zawierać inwentaryzację wykonanych robót budowlanych oraz ocenę zgodności ich wykonania z dokumentacją projektową, sporządzone przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności.

Zażalenie na to postanowienie złożyli S. A. Z. i Z. C., zarzucając kwestionowanemu rozstrzygnięciu niewłaściwe zastosowanie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy nie zaistniały uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów lub robót budowlanych prowadzonych w obiekcie, nie został określony rodzaj i zakres prac naprawczych, a zgodność robót budowlanych z projektem budowalnym była już przedmiotem badania przez organ I instancji w toku udzielania pozwolenia na użytkowanie, które wygasło z innych przyczyn.

Po jego rozpatrzeniu [...] WINB - postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. - uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i zobowiązał Z. C. i S. A. Z., działających w ramach spółki cywilnej [...] Spółka Cywilna do dostarczenia ekspertyzy technicznej, określającej przyczyny zalewania garaży i pomieszczeń podziemnych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, zlokalizowanych w [...] przy ul. [...] i [...], zawierającej zakres czynności i robót budowlanych niezbędnych do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, wykonanej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń, w terminie 3 miesięcy od daty otrzymania niniejszego postanowienia.

Organ odwoławczy uznał, że PINB w [...] dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego, jednakże kwestionowane postanowienie posiada nieprawidłowości w kwestii adresata nałożonego obowiązku. Spółka cywilna nie może być bowiem adresatem rozstrzygnięcia wydanego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Podmiotami praw i obowiązków w stosunkach, w których występuje spółka cywilna są wspólnicy i to im przysługuje status strony. W związku z tym postanowienie w sprawie dotyczącej wspólników spółki cywilnej nie może być skierowane do samej spółki, która nie ma osobowości prawnej. Ponadto zdaniem [...] WINB, z uwagi na upływ terminu wskazanego zaskarżonym postanowieniu, należało określić nowy termin na wykonanie nałożonego obowiązku. Przepisy Prawa budowlanego nie przewidują zaś wymogu wykonania ekspertyzy technicznej przez rzeczoznawcę budowlanego, a organ powiatowy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie wyjaśnił dlaczego w jego ocenie autorem przedmiotowej ekspertyzy powinien być rzeczoznawca budowlany.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że kontrolowane postanowienie zostało wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust, 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Uprawnienia te umożliwiają zebranie przez organy nadzoru budowlanego materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorcem wynikającym z dyspozycji norm prawa budowlanego i wydanie decyzji mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Organ wydający postanowienie o nałożeniu takiego obowiązku musi wykazać, że istnieją uzasadnione wątpliwości dotyczące jakości wyrobów budowlanych, jakości wykonywanych robót budowlanych bądź stanu technicznego obiektu budowlanego. Co więcej, skorzystanie z tego przepisu powinno mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający do załatwienia sprawy, a organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości dokonania koniecznych ustaleń we własnym zakresie. Zdaniem [...] WINB, sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. W trakcie przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2020 r. oględzin PINB w [...] ustalił, że w garażach podziemnych budynków mieszkalnych wielorodzinnych przy ul. [...] i [...] w [...] występują ślady przecieków, wycieków, podsączeń wody ze ścian zewnętrznych posadzki i stropu nad garażem w strefie poza obrysem budynków (strefa parkingu i drogi między budynkami). Ponadto stwierdzono miejscowe ślady przesiąkania ścian wewnętrznych przy klatkach schodowych. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w oświadczeniach Wspólnoty oraz w dokumentacji fotograficznej, zarówno tej sporządzonej przez organ nadzoru budowlanego, jak i w dokumentacji przedłożonej przez przedstawicieli Wspólnoty. Nieprawidłowości w stanie technicznym potwierdzają także nagrania umieszczone na nośniku pamięci pendrive przedłożonym przez Wspólnotę w dniu przeprowadzenia kontroli. Z tego względu - w ocenie organu odwoławczego - stwierdzony stan faktyczny stanowi podstawę do powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych wykonanych przy przedmiotowym budynku oraz jego stanu technicznego, stąd zasadnym jest nałożenie ekspertyzy, w której osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia wskaże na przyczynę takiego stanu rzeczy oraz określi zakres czynności, które należy wykonać celem doprowadzenia obiektu do odpowiedniego, zgodnego z przepisami stanu technicznego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, [...] WINB stwierdził, że wykonanie ekspertyzy pozwoli na dokładne ustalenie stanu faktycznego i wydanie w sprawie właściwego rozstrzygnięcia. Okoliczności podnoszone przez inwestorów, że podjęte zostały starania w kwestii ustalenia przyczyn występowania wilgoci w przedmiotowych garażach pozostają, zdaniem organu II instancji, bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Z. C. i S. A. Z., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się jego uchylenia, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Pełnomocnik skarżących zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2020, poz. 1333) poprzez niewłaściwe zastosowanie i zażądanie od inwestora ekspertyzy dotyczącej przyczyny zalewania garaży i pomieszczeń w budynkach zlokalizowanych w [...] przy ul. [...] i [...], zawierającej zakres czynności i robót budowlanych niezbędnych do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego, w sytuacji gdy nie zaistniały uzasadnione wątpliwości, co do jakości wyrobów lub robót budowlanych oraz stanu technicznego obiektu budowlanego,

- art. 81 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie postępowania w przedmiocie przyczyn przesiąkania wód, co nie stanowi zadań PINB, a może być jedynie rozważane na gruncie roszczeń cywilnych,

- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia uchylającego postanowienie organu I instancji i zobowiązującego inwestorów, a nie spółkę cywilną do doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, pomimo, że naruszenia prawa w postanowieniu PINB powodowały konieczność uchylenia postanowienia organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub umorzenia postępowania, a wydane postanowienie zmieniające postanowienie pierwotne było w tym aspekcie orzeczeniem na niekorzyść strony odwołującej,

- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez uchylenie nieważnego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy, w sytuacji gdy postępowanie przed organem I instancji, na skutek skierowania postanowienia do podmiotu nieistniejącego, należało przeprowadzić ponownie, a samodzielne postanowienie wyłącznie organu II Instancji naruszała zasadę dwuinstancyjności,

- art. 140 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia decyzji odwoławczej w zakresie dotyczącym zarzutów zażalenia.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących wskazał, że organ odwoławczy powielił wadliwe działania PINB w [...] poprzez niewykazanie jakie uzasadnione wątpliwości spowodowały nałożenie obowiązku sporządzenia ekspertyzy. W ocenie pełnomocnika skarżących, organy administracji publicznej nie mają w tym zakresie dowolności działania i powinny wykazać istnienie przesłanek ustawowych. Równocześnie pełnomocnik skarżących dodał, że przecieki to wada, która ujawniła się po oddaniu budynków do użytkowania po obowiązkowej kontroli PINB w [...]. Wada ta może podlegać usunięciu przez [...] w ramach rękojmi i gwarancji jak wszystkie wady, które ujawniają się w tym okresie.

Ponadto strona skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem organu II instancji, że skierowanie postanowienia do podmiotu, który nie istnieje, nie ma osobowości prawnej, wymaga wyłącznie korekty adresata. Jest to bowiem rażąca wada decyzji organu I instancji, co powoduje konieczność jej uchylenia i przekazania do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie narusza ono prawa.

Stosownie do art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy służy zatem wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego. Przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego z zasady jest stosowany wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, nie są wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia.

W ocenie skarżących, w tej sprawie nie występują "uzasadnione wątpliwości" co do jakości wyrobów lub robót budowlanych oraz stanu technicznego obiektu budowlanego. Okoliczności faktyczne tej sprawy przeczą jednak temu twierdzeniu. Z ustaleń dokonanych przez organ I instancji w trakcie kontroli w dniu [...] grudnia 2020 r. wynika, że w garażach podziemnych przedmiotowych budynków mieszkalnych wielorodzinnych występują ślady przecieków, wycieków i podsączeń wody ze ścian zewnętrznych, posadzki i stropu garaży w strefie poza obrysem budynków (strefa parkingu i drogi między budynkami). Stwierdzono miejscowe ślady przesiąkania ścian wewnętrznych przy klatkach schodowych. Obiekty są wyposażone w instalację kanalizacji deszczowej ze szczelnym zbiornikiem retencyjnym w układzie zamkniętym. Przedstawiciele Wspólnoty wyjaśnili, że zjawisko przesiąkania pojawiło się miejscowo po przekazaniu budynku do eksploatacji w okresie lipiec-sierpień 2019 r., a nasiliło się w lutym 2020 r.

Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że stwierdzony stan faktyczny stanowił podstawę do powzięcia przez organ I instancji uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowalnych wykonanych przy przedmiotowym budynku oraz jego stanu technicznego. Ustalenia wymaga jaka jest przyczyna przesiąkania wody (zalewania garaży i pomieszczeń podziemnych) przez ściany zewnętrzne budynku, posadzkę i strop garaży oraz przez ściany wewnętrzne przy klatkach schodowych oraz niezbędne jest wskazanie zakresu czynności i robót budowalnych koniecznych do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Organ prawidłowo uznał, że wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, nie są wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń w tym zakresie. Dokonanie ustaleń stanu faktycznego w powyższym zakresie możliwe jest jedynie poprzez uzyskanie stosownego opracowania technicznego, sporządzonego przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane (w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń). Skarżący wskazali w odwołaniu, iż zlecili wykonanie ekspertyzy inż. J. K., wykonano niezbędne odkrywki garażu oraz na zewnątrz budynków, a ekspertyza jest na ukończeniu i jej ustalenia mogą stanowić podstawę do usunięcia wad budynku w ramach rękojmi. Skoro taka ekspertyza jest sporządzana, to również skarżący uznali, że istnieje potrzeba wyjaśnienia przyczyn zalewania garaży i pomieszczeń podziemnych przez osobę posiadającą określone uprawnienia, a jeżeli spełnia ona warunki nałożone postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. może być złożona jako dowód w tej sprawie.

Nietrafny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 81 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie postępowania w przedmiocie przyczyn zalewania garaży i pomieszczeń podziemnych budynków mieszkalnych, co nie stanowi zadań organów nadzoru budowlanego, a może być jedynie rozważane na gruncie roszczeń cywilnych. W ocenie Sądu, planowane przez inwestorów usunięcie wskazanych wad budynków w ramach rękojmi i gwarancji nie wyklucza podjęcia czynności przez organy nadzoru budowlanego. Zgodnie bowiem z art. 81 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności: warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych (pkt b), stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych wyrobów zgodnie z art. 10 (pkt e). Zatem nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że sprawa ta ma wyłącznie charakter cywilnoprawny, a organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do podejmowania jakichkolwiek czynności w zakresie ustalenia przyczyn zalewania garaży i pomieszczeń podziemnych budynków mieszkalnych.

Niezasadne są również zarzuty skargi dotyczące skierowania postanowienia do podmiotu nieistniejącego. Organ I instancji jako adresata postanowienia z dnia [...] grudnia 2020 r. wskazał "[...] spółka cywilna [...] - inwestora przedmiotowych budynków". Natomiast organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił postanowienie organu I instancji w tej części, wskazując jako adresatów decyzji "Z. C. i S. A. Z., działających w ramach spółki cywilnej [...] Spółka Cywilna". W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że spółka prawa cywilnego nie ma osobowości prawnej, ani zdolności prawnej, także w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej (uchwała SN z 31 marca 1993 r., III CZP 176/92, OSNC z 1993 r. Nr 10, poz. 171; uchwała SN z 26 stycznia 1996 r., III CZP 111/95, OSNC z 1996r. nr 5, poz. 63). Stosownie bowiem do art. 860 § 1 k.c., spółka cywilna jest stosunkiem prawnym powstałym na podstawie umowy, przez którą jej strony, czyli wspólnicy, zobowiązują się do osiągniecia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Odróżnić należy zatem wspólników spółki cywilnej będących odrębnymi przedsiębiorcami, spółkę cywilną będącą stosunkiem zobowiązaniowym łączących wspólników oraz przedsiębiorstwo prowadzone przez wspólników w ramach realizacji wspólnego celu gospodarczego określonego w umowie spółki.

Jednocześnie jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że skierowanie decyzji (postanowienia) do spółki cywilnej, obok nazwy której zostali wymienieni z nazwiska również jej wspólnicy, nie stanowi wady kwalifikowanej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (wyrok NSA z 11 lipca 2018 r., II OSK 2001/16, wyrok WSA w Lublinie z 5 listopada 2019 r., II SAB/Lu 55/19, wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazanie w nagłówku decyzji samej tylko nazwy spółki cywilnej (przy czym zawierającej nazwiska wspólników), nie świadczy skierowaniu decyzji, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., do osoby niebędącej stroną w sprawie, a jedynie o naruszeniu w stopniu niekwalifikowanym art. 107 § 1 oraz art. 40 § 1 k.p.a., poprzez nieprawidłowe oznaczenie adresata decyzji i w konsekwencji jej nieprawidłowe doręczenie, co jednak nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Lublinie z 24 października 2019 r., II SA/Lu 338/19).

Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela ten pogląd. Inwestorami w tej sprawie byli wspólnicy spółki cywilnej S. A. Z. i Z. C. Organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2020 r. wskazał jako adresata postanowienia "[...] spółka cywilna". W ocenie Sądu, takie określenie adresata decyzji było nieprecyzyjne, w przypadku jednak, gdy obok nazwy spółki cywilnej wskazano nazwiska obu wspólników, przyjąć należało, iż to oni byli adresatami postanowienia. Uchybienie to naprawił organ odwoławczy, wprost adresując postanowienie do obu wspólników.

W skardze zarzucono organowi II instancji naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez uchylenie postanowienia nieważnego i orzeczenie co do istoty sprawy, w sytuacji gdy postępowanie przed organem I instancji, na skutek skierowania postanowienia do podmiotu nieistniejącego, należało przeprowadzić ponownie, a samodzielne postanowienie, wyłącznie organu II instancji, naruszało zasadę dwuinstancyjności. Zarzut ten jest niezasadny, albowiem nie można mówić w tej sprawie o braku tożsamości podmiotowej. Organ I instancji nieprecyzyjnie wskazał jako adresata postanowienia spółkę cywilną, wymieniając przy tym nazwiska obu wspólników. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy doprecyzował jedynie adresatów decyzji. W wyroku z dnia 18 września 2019 r., II OSK 2609/17 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z faktu, iż organ II instancji jako adresata postanowienia wskazał inwestorów jako wspólników spółki cywilnej - podczas gdy organ I instancji określił adresata - inwestora jako spółkę cywilną - organowi odwoławczemu nie można skutecznie zarzucić zmiany podmiotu będącego adresatem postanowienia i naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dokonana przez organ odwoławczy zmiana w określeniu podmiotu będącego adresatem postanowienia nie stanowi zmiany podmiotu – adresata postanowienia, ale doprecyzowanie nie mające żadnego wpływu na wynik sprawy. (...) Organ I instancji wyraźnie wskazał w rozstrzygnięciu postanowienia nazwę spółki cywilnej i wspólników tej spółki. Organ odwoławczy wskazał jako adresatów postanowienia – wspólników spółki cywilnej. W tej sytuacji w niniejszej sprawie stroną postępowania i adresatem postanowienia byli inwestorzy i wspólnicy spółki cywilnej. Powyższe okoliczności nie uzasadniały uchylenia przez organ odwoławczy postanowienia organu I instancji i konieczności ponownego prowadzenia postępowania przez ten organ. Nie można bowiem podzielić stanowiska skarżących o braku tożsamości podmiotowej i prowadzeniu przez organ I instancji postępowania w stosunku do nieposiadającej osobowości prawnej spółki cywilnej. Sąd orzekający w tej sprawie podziela w pełni ten pogląd. W związku z tym, Sąd uznał zarzut skargi naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. za nieuzasadniony.

Z tych samych względów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. Postanowienie organu odwoławczego nie narusza art. 139 k.p.a., gdyż jego treść w zakresie nałożonych obowiązków jest zbliżona do treści postanowienia organu I instancji (a w zasadzie zakres nałożonych obowiązków jest węższy), a doprecyzowanie przez organ odwoławczy adresata postanowienia nie powodowało, iż postanowienie to jest mniej korzystne dla wspólników spółki cywilnej.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 140 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego w zakresie dotyczącym zarzutów zażalenia, zwłaszcza, że zarzut ten nie został w skardze szerzej uzasadniony.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.

Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.