Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 344/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2008 r. sprawy ze skargi L.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...], skierowanym do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., L.B. domagał się przyznania dodatku mieszkaniowego.

Decyzją z dnia [...], nr [...], działający z upoważnienia Rady Miejskiej w R., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734), po rozpatrzeniu wniosku, odmówił L.B. przyznania dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ ten wskazał, że z analizy budżetu gospodarstwa domowego strony wynika, iż miesięczne wydatki rodziny przekraczają osiągane przez nią dochody, co daje podstawę do uznania, że jej rodzina posiada dodatkowe dochody, których nie ujawniła, jak również posiada samochód osobowy marki [...], zakupiony w [...] za środki pochodzące z [...] oraz z [...]. Powyższy stan majątkowy daje podstawę do uznania istnienia rażącej dysproporcji pomiędzy wykazanymi przez stronę dochodami, a faktycznym jej stanem majątkowym. Nadto, wydatki na utrzymanie i eksploatację samochodu osobowego oraz [...] dodatkowo obciążają budżet gospodarstwa domowego strony.

Na skutek wniesienia odwołania, od powyższej decyzji, wydana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ administracji może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe mimo spełnienia kryteriów do jej otrzymania. Zdaniem organu odwoławczego, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że L.B. prowadzi [...] gospodarstw domowe oraz, że zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej [...] m², która to powierzchnia nie przekracza normatywnej powierzchni przewidzianej dla [...] osób. Nadto, we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wykazany został dochód jego rodziny w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku w wysokości [...] zł., który miesięcznie w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł [...] zł., przy czym wydatki na mieszkanie za ostatni miesiąc wyniosły [...] zł. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że L.B. spełnia ustawowe kryteria niezbędne dla przyznania dodatku. Jednakże posiada samochód osobowy i w związku z tym ponosi koszty jego utrzymania. Zatem wykazane dochody są niższe od faktycznie ponoszonych wydatków, co uzasadnia odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego.

L.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego, żądając jej uchylenia i zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając skargę zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, nadto sprzeczność dokonanych ustaleń ze stanem faktycznym sprawy. Dalej wskazał, że przysługiwał mu dodatek mieszkaniowy w oparciu o art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych z uwagi na wysokość uzyskiwanego dochodu oraz, że posiadał już wcześniej samochód, a nowy nabył w [...]. Akcentował, że w obecnych czasach posiadanie samochodu nie jest zbędnym luksusem, lecz umożliwia zarobkowanie i zmniejsza koszty utrzymania rodziny w związku z codziennymi kosztami przeznaczonymi na [...].

Wyrokiem z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 681/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd wskazał, że obowiązkiem organów administracji orzekających w sprawie było wykazanie, na jakiej podstawie oparły one swoje twierdzenia, stanowiące podstawę odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego dla L.B. Samo założenie, że na stwierdzenie rażącej dysproporcji, o której mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych pozwalał fakt, iż jest on właścicielem samochodu osobowego marki [...], rok produkcji [...], który zakupił w [...] za [...] oraz za [...], przy wskazaniu, że jego rodzina korzystała od [...] z dodatku mieszkaniowego budzi uzasadnione wątpliwości. Z poczynionych przez organy administracji ustaleń wynika bowiem, że L.B. pobierał dodatek mieszkaniowy od [...] i wówczas organy administracji nie uznały, że w jego sytuacji majątkowej występuje rażąca dysproporcja w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wobec tego, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należało, zdaniem Sądu, wykazać, czy od daty wydania ostatniej decyzji przyznającej L.B. dodatek mieszkaniowy, jego stan majątkowy uległ tak znacznej poprawie, że uzasadniał zastosowanie powołanego przepisu. Jak dalej wskazał Sąd, nie można uznać za trafny pogląd, że utrzymanie i ponoszenie kosztów z tytułu posiadania samochodu nie należy do najważniejszych potrzeb rodziny i to bez wnikliwej oceny sytuacji osobistej oraz finansowej rodziny. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły bowiem, czy samochód, który posiada L.B. nie jest mu niezbędny do zarobkowania, zwłaszcza, iż z informacji zawartej w wywiadzie środowiskowym wynikało, że samochód ten służy mu i jego żonie do dojazdu do pracy. Fakt posiadania samochodu winien być wyjaśniony także pod względem potrzeb związanych z charakterem wykonywanej przez niego pracy, a także jego sytuacji rodzinnej, na co wskazywał on sam w wywiadzie. Oba organy administracji nie przeprowadziły bliższej analizy tego stanu faktycznego. Zdaniem Sądu, wyjaśnienia wymagała również kwestia, jakie w rzeczywistości wydatki ponosił L.B. w tym zakresie, a także czy przeznaczenie [...] na zakup samochodu, a nawet [...] w tym celu, nie było związane z możliwością uzyskania przez niego zatrudnienia. Nieuprawnione w tej sytuacji było stwierdzenie, że środki uzyskane z tytułu [...] nie zostały przeznaczone na właściwy cel, zwłaszcza w sytuacji, gdy organy nie ustaliły nawet jaka kwota pieniędzy była zainwestowana w zakup samochodu oraz jaką wówczas posiadał ten samochód wartość materialną. Nadto, analiza budżetu domowego L.B. wymagała wnikliwego wyjaśnienia, szczególnie pod kątem ustaleń obejmujących wysokość miesięcznych wydatków jego rodziny z uwagi na zarzut, że została ona dokonana w sposób nierzetelny i oderwany od rzeczywistości, w oparciu o dane jakie posiadała osoba przeprowadzająca wywiad na podstawie innych tego rodzaju wywiadów. Takie postępowanie w ocenie Sądu budziło wątpliwości, czy znajdująca się w aktach administracyjnych analiza budżetu i zestawienie miesięcznych wydatków rodziny L.B. odzwierciedlało rzeczywisty stan rzeczy. Jak zauważył Sąd, obowiązkiem organu odwoławczego było wyjaśnienie zarzutów zgłoszonych już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, które organ odwoławczy winien wyjaśnić i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie czyniąc tego organ odwoławczy naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Dodatkowo Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy rzeczą właściwego organu będzie ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego sprawy w naprowadzonych kierunkach, a następnie ocena wiarygodności przeprowadzonych dowodów, dokonanie ustaleń faktycznych i stosownie do ich wyniku wydanie właściwego rozstrzygnięcia, które winno być uzasadnione zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

W rezultacie wniesienia skargi kasacyjnej, przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1199/06, nie uwzględnił jej zarzutów i prawomocnym stał się wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 681/04.

W celu ponownego rozpatrzenia wniosku L.B. z dnia [...] o przyznanie dodatku mieszkaniowego, organ pierwszej instancji w dniu [...] doręczył mu zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania. W zawiadomieniu tym wskazał, że to postępowanie prowadzone jest w związku z wyrokiem tut. Sądu z dnia 9 marca 2006 r. i wyznaczył na dzień [...], w godzinach pomiędzy [...], termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w lokalu, którego L.B. jest najemcą. Nadto, zaznaczył, że L.B. jako strona tego postępowania powinien przygotować dokumenty świadczące o tym, że posiadany przez niego samochód był mu niezbędny do zarobkowania, bądź potwierdzające konieczność zakupu samochodu w związku z zatrudnieniem w Hurtowni A, a także zaświadczenia o miejscu świadczenia pracy oraz jej charakterze. Organ pierwszej instancji wskazał również, że koniecznym będzie złożenie oświadczenia o miejscu jego pracy w okresie od [...] do [...] oraz o wykorzystywaniu w tym okresie samochodu do celów zarobkowych, a także przedłożenie dokumentów - świadectw pracy z tego okresu. W trakcie tego wywiadu organ chciał również ustalić, czy samochód był potrzebny żonie L.B., ze względu na charakter jej pracy oraz, jakie zostały poniesione rzeczywiste wydatki związane z jego eksploatacją. W zawiadomieniu organ pierwszej instancji wskazał także, że koniecznym będzie, w celu ustalenia ceny zakupu samochodu [...], przedłożenie umowy kupna sprzedaży tego pojazdu oraz złożenie oświadczenia w zakresie dotyczącym ceny sprzedaży uprzednio posiadanego przez L.B. samochodu, a także oświadczenia o wartości w roku [...] samochodu [...]. Dodatkowo poinformował, że w trakcie wywiadu przeprowadzona zostanie analiza budżetu domowego, która obejmie wydatki gospodarstwa domowego ponoszone w okresie jednego miesiąca [...] z tytułu opłat za [...].

W piśmie z dnia [...] L.B. odpowiedział organowi na zawiadomienie z dnia [...] i stwierdził, że w dniu [...] złożył w pełni uzasadniony wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, a w skutek wydania prawomocnego wyroku sądu przysługuje mu prawo do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Zatem ponowne wszczęcie postępowania w sprawie już rozstrzygniętej przez sąd i to po okresie [...] od daty złożenia wniosku jest bezprawne, bowiem nie występują w niej przesłanki określone w art. 145 - 152 K.p.a. Podsumowując swoje stanowisko domagał się przyznania dodatku mieszkaniowego za okres [...] wraz z ustawowymi odsetkami oraz poinformowania o terminie i miejscu jego odbioru.

W wyznaczonym przez organ pierwszej instancji terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tj. w dniu [...] pracownik socjalny nie zastał nikogo w mieszkaniu L.B., co potwierdza znajdująca się w aktach adnotacja urzędowa dwóch pracowników socjalnych z dnia [...].

Kolejnym wezwaniem z dnia [...] organ pierwszej instancji zobowiązał L.B. do zgłoszenia się, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, do siedziby organu pierwszej instancji, celem uzupełnienia niezbędnych informacji koniecznych do wydania rozstrzygnięcia w sprawie jego wniosku, z dnia [...], o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

W piśmie z dnia [...] L.B. zarzucił organowi pierwszej instancji nieprzestrzeganie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 145 K.p.a. oraz ustawy o dodatkach mieszkaniowych w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), poprzez przekroczenie trzydziestodniowego terminu do wydania decyzji administracyjnej oraz błędnego żądania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego po upływie [...] od daty złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Jednocześnie przywołał argumentację zaprezentowaną w swoim wcześniejszym piśmie z dnia [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R., Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych Urzędu Miejskiego w R., odmówił przyznania L.B. dodatku mieszkaniowego na pokrycie wydatków związanych z lokalem mieszkalnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołał opisany powyżej stan faktyczny, który miał miejsce w sprawie i uznał, że sam L.B. uniemożliwił dokładne wyjaśnienie wszystkich wątpliwości i nie skorzystał z prawa czynnego udziału w postępowaniu, bowiem nie wziął udziału w podejmowanych czynnościach, nie zgłosił się również na wezwanie do złożenia wyjaśnień, oświadczeń i zeznań niezbędnych dla rozstrzygnięcia jego wniosku. Takie działanie, wobec jasno określonych wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 681/04, prowadzić musiało do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji L.B. wniósł o stwierdzenie jej nieważności, bowiem dotyczy ona sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną bądź też o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz domagał się wydania decyzji przyznającej mu wnioskowany dodatek mieszkaniowy. Akcentował, że wszczęcie postępowania w sprawie już rozstrzygniętej przez sąd i to po okresie [...] od daty złożenia wniosku jest bezprawne, bowiem nie występują w niej przesłanki określone w art. 145 - 152 K.p.a. Zatem nie ma podstaw do uznania, że sąd zobowiązał organ pierwszej instancji do ponownego wszczęcia i rozpoznania sprawy. Zdaniem L.B., takie działanie organu pierwszej instancji, narusza zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 K.p.a. Dodatkowo zauważył, że sentencja wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 marca 2006 r. jest w jego sprawie "decydującym aktem prawnym do realizacji", a nie samo uzasadnienie wyroku, w którym powołano się na "ponowne rozpatrzenie sprawy", co nie oznacza przyzwolenia na ponowne wszczęcie postępowania administracyjnego. Podniósł również, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, poprzez przekroczenie trzydziestodniowego terminu do wydania decyzji administracyjnej oraz błędnie zażądał przeprowadzenia wywiadu środowiskowego po upływie [...] od daty złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Podsumowując swoje zarzuty L.B. domagał się przyznania dodatku mieszkaniowego za okres [...] wraz z ustawowymi odsetkami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 681/04 i zaznaczył, że Sąd sformułował w tym wyroku ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Nadto, uchylenie wcześniejszych decyzji powoduje konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania zgodnie z tymi wskazaniami, celem wydania nowej decyzji w miejsce już nie funkcjonującej decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...], nr [...] i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...]. Wskazania tut. Sądu bezwzględnie wiążą organy administracji i stanowią konsekwencję oceny prawnej dokonanej przez ten Sąd. Zatem dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wadliwości w postaci braków w materiale dowodowym. Tymczasem podjęte przez organ pierwszej instancji czynności administracyjne mające na celu uzupełnienie zebranego materiału dowodowego i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy zostały uniemożliwione przez samego L.B., co uzasadnia odmowę przyznania mu dodatku mieszkaniowego, na podstawie dotychczas zebranego materiału dowodowego, w oparciu o treść art. 7 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że powołane przepisy nakładają na wnioskodawcę wymóg współdziałania z organem właściwym w sprawach dodatków mieszkaniowych w celu dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych, zaś kwestionowanie podejmowanych przez ten organ zadań zmierzających do realizacji obowiązków ustawowych można poczytać za odmowę ich wykonania.

W skardze z dnia [...] L.B. nie zgodził się z podjętym w jego sprawie rozstrzygnięciem, któremu zarzucił naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 K.p.a. i przywołał w całości argumentację zaprezentowaną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako ustawa p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Dodatkowo w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Badając sprawę w zakreślonych wyżej granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy przede wszystkim wskazać, iż w przedmiotowej sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1199/06, oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.

Stosownie do treści art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Zauważyć przyjdzie, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest, także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie (por. teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 422/07, Lex nr 29941).

W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199). Zatem rozpoznając niniejszą sprawę tut. Sąd i organy administracji były związane oceną prawną wyrażoną już wcześniej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 681/04.

W literaturze wskazuje się, że ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Nadto, ewentualne naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 ustawy p.p.s.a. powodowałoby konieczność, w razie złożenia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności). Przepis ten stanowi, bowiem gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania prawomocnym orzeczeniem sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2005 r. ( II OSK 218/05) uściślił, że w zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie prawa przez organ zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd za błędne i jakie zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji mogło być uznane za zgodne z prawem, przy czym ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

Ustawodawca na gruncie art. 153 ustawy p.p.s.a. w żadnym przypadku nie przewiduje zwolnienia organu administracji od obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznawania sprawy oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym orzeczeniu sądu. Nieuprawnione jest zatem stanowisko skarżącego, że tylko sama sentencja wyroku jest "decydującym aktem prawnym do realizacji", a nie jego uzasadnienie.

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 marca 2006 r. wskazane zostały zagadnienia, które organ administracji pierwszej instancji winien rozważyć przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Zatem zobowiązany był do dokładnego wyjaśnienia sytuacji skarżącego i jego rodziny oraz do przeprowadzenia rzetelnego wywiadu środowiskowego, bowiem Sąd uzależnił wydanie decyzji od wyników tego wywiadu i złożenia stosownych oświadczeń przez samego skarżącego. W konkluzji uzasadnienia powołanego wyroku Sąd stwierdził, iż wydanie decyzji administracyjnej bez wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy czyni ją przedwczesną i narusza zasady postępowania administracyjnego.

W konsekwencji w toku ponownego rozpoznania sprawy zarówno tut. Sąd, jak i organy administracji orzekające w sprawie, były związane dokonaną w powołanym wyroku oceną prawną, w celu pełnej realizacji wytycznych, co do dalszego przebiegu postępowania. Między tą oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi bowiem ścisły związek. Ocena prawna dotyczyła dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określały sposób postępowania tych organów w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w rozpoznawanej sprawie. Zatem dokonane w uzasadnieniu powołanego wyroku wskazania tut. Sądu, co do dalszego postępowania, wytyczają kierunek działania organu administracji, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, a ich celem było zapobieżenie w przyszłości błędom już stwierdzonym przez tut. Sąd we wcześniejszym postępowaniu administracyjnym. Wyjaśnienie to jest konieczne z uwagi na treść zarzutów skarżącego.

Z akt sprawy wynika, że pomimo zaleceń tut. Sądu i dwóch prób organu administracji pierwszej instancji, wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony z uwagi na brak współdziałania skarżącego z tym organem.

W dniu [...] organ pierwszej instancji doręczył skarżącemu zawiadomienie oraz wyznaczył termin i godzinę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jego miejscu zamieszkania ([...]).

W wyznaczonym terminie, jak wynika z notatki dwóch pracowników socjalnych z dnia [...], przeprowadzenie wywiadu nie było możliwe z uwagi na nieobecność w mieszkaniu skarżącego i członków jego rodziny.

Kolejnym wezwaniem z dnia [...] organ pierwszej instancji zobowiązał skarżącego do zgłoszenia się, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, do siedziby organu pierwszej instancji, celem uzupełnienia niezbędnych informacji koniecznych do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, ale do takiego spotkania nie doszło.

Wyjaśnić należy, że wywiad środowiskowy przeprowadza, stosownie do treści art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), upoważniony przez organ pracownik, który może żądać w jego toku od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych ruchomości i nieruchomości oraz zasobów pieniężnych. Odmowa zaś złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego (art. 7 ust. 4 zdanie drugie). Natomiast z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. Nr 156, poz. 1828) wynika dodatkowo, iż wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy.

Z analizy powyższych przepisów wynika bezspornie, że skorzystanie przez organ z uprawnienia wynikającego wprost z przepisów prawa do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie wymaga wydania odrębnego aktu administracyjnego w tym przedmiocie zawierającego uzasadnienie celowości jego przeprowadzenia, jak również w żadnym razie, wbrew temu, co zarzuca skarżący, korzystanie z tego uprawnienia nie może zostać poczytane jako kwestionowanie, czy też podważenie danych podanych we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Co więcej ze wskazanych przepisów wyraźnie wynika, iż oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego można żądać wyłącznie w toku przeprowadzania wywiadu.

Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że omawiane przepisy nakładają na wnioskodawcę wymóg współdziałania z organem właściwym w sprawach dodatków mieszkaniowych w celu dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych, zaś kwestionowanie podejmowanych przez niego działań w realizacji obowiązków ustawowych można poczytywać, na co słusznie wskazał organ administracji, za odmowę, o której mowa w art. 7 ust. 4 ustawy o dodatku mieszkaniowym.

Brak przeprowadzenia wywiadu, a zatem niemożność uzyskania wymaganego prawem oświadczenia oraz związanie organu administracji powołanym wyrokiem tut. Sądu ma bezpośredni wpływ na podjęte w rozpoznawanej sprawie decyzje administracyjne oraz obecną ich ocenę przez Sąd.

Rozpatrując sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdza, że nie doszło do naruszenia prawa przez organy administracji orzekające w sprawie, bowiem podjęte zostały działania zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z przywołanymi powyżej wskazaniami tut. Sądu. Natomiast wobec niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organy administracji nie mogły zgromadzić całego materiału dowodowego niezbędnego do wydania na rzecz skarżącego decyzji pozytywnej.

Podkreślić należy, iż staranie się o uzyskanie dodatku mieszkaniowego jest wyłącznie uprawnieniem, które wiąże się z koniecznością spełnienia przepisanych prawem warunków, takich jak czynne współdziałanie z organem przy ustalaniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego rodziny, jednak nie daje organowi administracji możliwości wyegzekwowania oczekiwanych zachowań wnioskodawcy.

Odnosząc się również do przedstawionego przez skarżącego stanowiska wyrażonego w pismach z dnia [...] i [...] nie sposób uznać, że skarżący współdziałał z organem administracji.

Oceniając powyższe oświadczenia, należy stwierdzić, że brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie został spowodowany zaniedbaniem, czy też bezczynnością organu pierwszej instancji, ale był konsekwencją zachowania skarżącego i uniemożliwił temu organowi rozpatrzenie sprawy zgodnie ze wskazaniami tut. Sądu, czego rezultatem stała się odmowna decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego. Nie do zaakceptowania jest również stanowisko skarżącego, że okoliczności tożsame powołane w odwołaniu i skardze mają znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w szczególności naruszają art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a., bowiem skarżący działał wbrew jasno określonym intencjom organu administracji i nie został wprowadzony w błąd, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 9 K.p.a.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że dokonanie stosownych ustaleń, zawartych wprost we wskazaniach powołanego wyroku tut. Sądu z dnia 9 marca 2006 r., a następnie ich ocena nie była możliwa bez aktywnego udziału samego skarżącego w postępowaniu administracyjnym tj. przedłożenia żądanych przez organ administracji dokumentów oraz złożenia wyczerpujących wyjaśnień w tym zakresie.

Zauważyć przyjdzie również, że stanowisko organu administracji jest zgodne z przepisami obowiązującej ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności jej art. 7 ust. 4 (zdanie drugie). Całokształt powyższych rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, jak również przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego skargę, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić, co orzeczono w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. W odniesieniu do żądania zwrotu kosztów należy wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 209 ustawy p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę, a nadto w przypadku umorzenia postępowania i w postępowaniu kasacyjnym.