Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 687/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74 par. 3, art. 74d par. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. art. 8, 15, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi E. L. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego utrzymała

w mocy uchwałę Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie ustalającą, że E. L., skarżąca w niniejszej sprawie, uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego.

Uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach 9 – 11 czerwca 2010 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu notarialnego przed Komisją ds. aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości

z siedzibą w Warszawie.

Uchwałą Nr [...] ww. Komisja na podstawie art. 74f § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.), stwierdziła, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Komisja Egzaminacyjna jak wskazano w uzasadnieniu uchwały ustaliła, że z części pierwszej egzaminu notarialnego, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżąca otrzymała 80 punktów, co stanowi ocenę dobrą, z drugiej części egzaminu notarialnego – ocenę niedostateczną, z trzeciej części egzaminu notarialnego – ocenę bardzo dobrą i odwołując się do art. 74f § 1 powołanej ustawy stwierdziła, że pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną. Otrzymanie przez skarżącą

z drugiej części egzaminu oceny niedostatecznej skutkuje zatem negatywnym wynikiem egzaminu.

W odwołaniu od powyższej uchwały skarżąca wniosła o jej uchylenie

i podjęcie uchwały o uzyskaniu przez nią pozytywnego wyniku z egzaminu notarialnego, poprzez podwyższenie oceny za pierwszy akt notarialny na ocenę dobrą i za drugi akt notarialny na ocenę dostateczną.

W uzasadnieniu podniosła, że zadaniem pierwszego aktu notarialnego (I) było sporządzenie umowy sprzedaży wolnego od obciążeń prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynku wybudowanego w 2009 roku na rzecz spółki komandytowej, przy czym część ceny pokrywana jest ze środków pochodzących z kredytu bankowego. Oceniająca ten akt notarialny notariusz J. S. wskazała między innymi, że jego wymogi formalne zostały zachowane, błędny był tytuł aktu, zabrakło zrzeczenia się prawa do odebrania depozytu, sprzedający nie posiadał świadectwa charakterystyki energetycznej mimo, że budynek jest wybudowany w 2009 r., akt nie zawierał pouczenia z art. 5 ustawy – Prawo budowlane, hipoteka nie była ustanowiona pod warunkiem, błędnie określono wnioskodawców. Skarżąca odwołując się do zapisów sporządzonego aktu notarialnego oraz przepisów Prawa budowlanego, Prawa o notariacie, Kodeksu postępowania cywilnego odparła powyższe zarzuty. Podała między innymi, odnosząc się do błędnego określenia w akcie notarialnym wnioskodawców, że

w sporządzonym akcie wskazała wnioskodawców jako "stawających, w tym Ewę Miś w imieniu Spółki". Stosownie do art. 6262 § 5 zdanie pierwsze kpc., wniosek

o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba na rzecz której wpis ma nastąpić albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. Skarżąca zaznaczyła, że przedmiotem umowy jest zbycie prawa użytkowania wieczystego i związanego z nim budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności. Zgodnie z podanym casusem "Nabywca zamierza dokonać tego zakupu bez jakichkolwiek obciążeń".

Jan Wiatrak jako użytkownik wieczysty, na podstawie ww. przepisu kpc., jest uprawniony, zdaniem skarżącej, do złożenia wniosku o wykreślenie hipoteki oraz do złożenia wniosku o ujawnienie budynku. Z kolei Ewa Miś, działająca w imieniu Spółki pod firmą "Ewa Miś spółka komandytowa" jako osoby prawnej, na rzecz której wpis ma nastąpić, jest uprawniona do złożenia wniosku o wpis Spółki w dziale II księgi wieczystej jako użytkownika wieczystego gruntu i właściciela posadowionego

na gruncie budynku. Nie zgodziła się również z zarzutami sformułowanymi przez SSA Z. C., co do błędnego oświadczenia, że budynek nie ma świadectwa energetycznego. Podsumowując tę część oceny dokonaną przez egzaminatorów, skarżąca wskazała, że sporządzony przez nią projekt aktu jest poprawny merytorycznie, dokumentuje ważną czynność, zawiera wszystkie elementy aktu notarialnego, łącznie z prawidłowo określonymi opłatami. Podkreśliła, że wyczerpująco opisała potrzebne do sporządzenia danej czynności dokumenty

i prawidłowo sformułowała oświadczenia stron umowy.

Zadaniem drugiego aktu notarialnego (II) było dokonanie, jak wskazała skarżąca, zniesienia pomiędzy Skarbem Państwa, a osobą fizyczną współwłasności zabudowanej nieruchomości, a następnie sprzedaż przez Skarb Państwa na rzecz Gminy działki zabudowanej budynkiem, wpisanym do rejestru zabytków. Oceniający pracę skarżącej SSA Z. C. stwierdził między innymi, że decyzja zatwierdzająca podział winna być wydana przez wójta, a nie przez starostę, niezrozumiałe jest oświadczenie starosty, że nie ma świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynku, budynek opisany w akcie winien posiadać taki dokument, brak też pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na sprzedaż nieruchomości. Skarżąca argumentując swoje stanowisko podkreśliła, że nie ma obowiązku sporządzania świadectwa charakterystyki energetycznej w rozumieniu

art. 5 ustawy – Prawo budowlane dla budynku posiadającego status zabytku,

a budynek niemieszkalny opisany w projekcie aktu taki status posiada. Odpierając zarzuty egzaminatora podała, że w akcie notarialnym należy ograniczyć się do niezbędnych informacji, a informacje dotyczące szczegółowego opisu budynku przy sporządzaniu zaprojektowanej casusem czynności notarialnej, nie są konieczne.

Z kolei egzaminator – notariusz J. S., oceniając projekt aktu (II) wskazała na brak zezwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, brak uchwały Rady Gminy i kontrasygnaty Skarbnika, błędne przywołanie decyzji zatwierdzającej podział działki wydanej przez starostę, brak wyjaśnienia statusu majątku Johna T. oraz przyjęcie, że jest on niedosłyszący. Skarżąca odnosząc się do tak postawionych zarzutów wobec sporządzonego projektu aktu (II) wskazała między innymi, że odebranie od Johna T. zapewnienia, że udział we współwłasności nieruchomości stanowi jago majątek osobisty, po uprzednim ustaleniu przez notariusz, na podstawie okazanych przy akcie: odpisu skróconego aktu małżeństwa i wypisu umowy sprzedaży, że przedmiot umowy został nabyty przez niego jako kawalera, jest w pełni wystarczające i prawidłowe. Skarżąca podała, że zawarte w projekcie aktu sformułowanie "John T. jest osobą niedosłyszącą" stanowi omyłkę pisarską oraz nie było jej intencją zmienianie treści casusu. Zaznaczyła, że prawidłowo powołała wszystkie przepisy i pouczenia, które winny być zamieszczone w akcie notarialnym, gdy stroną czynności jest osoba głuchoniema. W tej sytuacji, jak wskazała, czynność na skutek tej omyłki nie utraciła ważności.

Uchwałą z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego na podstawie przepisów art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) – dalej Pon., w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Zdaniem Komisji przeprowadzona analiza prac egzaminacyjnych prowadzi do wniosku o konieczności podzielenia wystawionych ocen, brak jest zatem podstaw do ich podwyższania.

Co do pierwszego aktu notarialnego Komisja wskazała między innymi, że skarżąca błędnie zatytułowała umowę jako "umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystego i sprzedaży budynku stanowiącego odrębną nieruchomość oraz oświadczenie o ustanowieniu hipoteki", twierdząc, że nie tytuł, a treść umowy jest istotna, a z treści umowy wynika, iż nastąpiła sprzedaż. Komisja nie podzieliła stanowiska skarżącej w tym zakresie, bowiem art. 237 kc. odnosi się do czynności obejmującej przeniesienie użytkowania wieczystego, które może być dokonane pod tytułem darmym lub odpłatnym, stąd w tytule umowy należało wskazać, że jest to umowa sprzedaży tego prawa. Odnośnie zarzutu, iż sprzedający nie posiadał świadectwa charakterystyki energetycznej budynku mieszkalnego wybudowanego

w 2009 r. Komisja wyjaśniła, że skoro budynek został wybudowany w 2009 r. i został ujawniony w rejestrze budynków, zatem musiał zostać przyjęty do użytkowania

i wówczas zgodnie z art. 5 ust. 3-7 ustawy - Prawo budowlane, takie świadectwo winno być wydane. Komisja dodała, że jakkolwiek brak tego dokumentu nie rzutuje na ważność aktu notarialnego, to zarówno ten brak, jak i nieadekwatny tytuł umowy stanowią o braku należytej staranności, do której notariusz jest zobligowany w myśl art. 80 Pon. Nadto Komisja nie uwzględniła zarzutu skarżącej odnoszącego się do ustanowienia hipoteki bez zaznaczenia, iż ustanowienie hipoteki następuje pod warunkiem uprzedniego wpisu użytkownika wieczystego i właściciela budynku do księgi wieczystej, gdyż kolejność złożonych do księgi wieczystej wniosków eliminuje ten warunek. Z uwagi na treść art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustanowienie hipoteki może nastąpić wyłącznie pod warunkiem, że wpis na rzecz użytkownika wieczystego i właściciela budynku stanowiącego odrębną nieruchomość rzeczywiście nastąpi. Wpis konstytutywny do księgi wieczystej oznacza, że powstanie określonego prawa i jego przejście na nabywcę uzależnione zostało od dokonania wpisu w księdze wieczystej. Zaprzeczenie trafności tego wniosku pozostawałoby, zdaniem Komisji, w oczywistej sprzeczności z ww. przepisem ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Komisja nie podzieliła stanowiska skarżącej, jakoby uchybienia stwierdzone przez egzaminatorów były niesłuszne i nie powinny tak znacząco obniżyć oceny za projekt pierwszego aktu notarialnego. Wskazała na następujące błędy popełnione przez skarżącą, a mianowicie ani w komparycji aktu notarialnego, ani w jego treści skarżąca nie wyjaśniła, czy Ewa Miś jest jedynym komplementariuszem spółki, a ma to znaczenie z uwagi na treść art. 117 k.s.h. Nadto skarżąca nie przywołała oświadczenia o zrzeczeniu się cofnięcia złożonej do depozytu kwoty, na którym podpis powinien być poświadczony przez notariusza - do skutecznego wykreślenia tej hipoteki, co było zadaniem egzaminu, jest on potrzebny w świetle art. 99 i art. 31 u.k.w.h., stąd też wniosek o wykreślenie hipoteki będzie bezskuteczny. Zdaniem Komisji, niewłaściwe i pozostające w sprzeczności

z casusem jest oświadczenie Jana Wiatraka zawarte w akcie notarialnym w § 1,

że jest użytkownikiem wieczystym gruntu i właścicielem posadowionego budynku mieszkalnego na podstawie umowy o nieodpłatnym zniesieniu współwłasności

z 2007 r. Z założenia casusu wynikało, że budynek mieszkalny został wybudowany

w 2009 r., a zatem nie mógł być przedmiotem zniesienia współwłasności

w 2007 r. Ponadto gdyby istniał w 2007 r., wówczas przy zawieraniu umowy zniesienia współwłasności znalazłoby to odzwierciedlenie we wpisach w księdze wieczystej dokonanych w wyniku zniesienia współwłasności. Komisja podkreśliła, że wskazane wyżej nieścisłości, niedokładności i błędy zawarte w akcie notarialnym, które co prawda nie mają wpływu na ważność umowy, powodują, że ocena wystawiona za sporządzony akt notarialny jest adekwatna i brak jest podstaw do jej podniesienia.

Skarżąca, wobec drugiego aktu notarialnego, zauważyła, iż zapis w akcie notarialnym "wójt gminy oświadcza, że na zawarcie umowy nie jest wymagana żadna zgoda w szczególności kontrasygnata skarbnika", jest prawidłowy, a zarzuty egzaminatorów niesłuszne. Komisja podała, że skarżąca przyjęła rozumowanie, zgodnie z którym skoro cena została zapłacona i pieniądze z budżetu zostały wydatkowanie, to nie musi w akcie notarialnym przywoływać jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, że wójt gminy ma umocowanie do dokonania tej czynności. Ze stanowiskiem takim, w ocenie Komisji, nie można się zgodzić, gdyż przepisy ustawy o samorządzie gminnym (art. 18) wymagają podjęcia uchwały dotyczącej nabycia nieruchomości, a przepis art. 46 tej ustawy wskazuje, że na zaciągnięcie zobowiązania potrzebna jest wcześniej wydana kontrasygnata skarbnika. Bezpieczeństwo obrotu i należyta staranność, do której notariusz jest zobligowany na podstawie art. 80 § 2 Pon. wymaga od notariusza sprawdzenia tych okoliczności.

Komisja podtrzymała stanowisko zajęte w zakresie niewyjaśnienia przez skarżącą statusu majątku Johna T. Jak podała, przywołany został przez skarżącą odpis skrócony aktu małżeństwa, nie doprecyzowano jednak, czy John T. nie zawarł umowy rozszerzającej wspólność majątkową małżeńską, jak również nie wyjaśniono, z jakich funduszy dokonana została dopłata związana ze zniesieniem współwłasności. Nadto skarżąca w akcie notarialnym zmieniając casus przyjęła, że John T. jest osobą niedosłyszącą, a nie głuchoniemą. W odwołaniu podniosła, że jest to pisarska omyłka, ale skoro w treści aktu wskazała na możliwość przywołania biegłego, jak również pouczyła o możliwości przywołania osoby zaufanej, to uczyniła zadość wymogom art. 87 § 1 pkt 2 i 3 Pon. Zamieściła także na str. 21 stwierdzenie, że treść czynności jest dokładnie Johnowi T. znana i zrozumiała. Brak jest jednak, na co zwróciła uwagę Komisja, wyjaśnienia sposobu, w jaki notariusz uzyskał taką wiedzę.

Zdaniem Komisji, zamieszczenie w akcie notarialnym oświadczenia starosty, że "budynek nie ma świadectwa charakterystyki energetycznej" jest niezrozumiałe. Nie wiadomo, czemu służyć miało oświadczenie starosty. Zasadnym byłoby natomiast zamieszczenie oświadczenia starosty i Johna T. lub tylko Johna T. odnośnie świadectwa charakterystyki energetycznej dotyczącego budynku mieszkalnego, wybudowanego po 1 stycznia 2009 r., który nabył w wyniku zniesienia współwłasności. Dodatkowo Komisja podniosła, że skarżąca wskazując na podział działki zatwierdzony ostateczną decyzją wydaną przez starostę legionowskiego

w 2010 r., naruszyła przepisy art. 92 – 99 u.g.n. oraz nie wyjaśniła statusu prawnego drogi stanowiącej działkę nr 44/3. Z niezrozumiałych względów skarżąca przywołała wypis z rejestru gruntów, z którego wynikało, że działki nr 44/1 i nr 44/2 oznaczone są jako lasy, podczas gdy w innym przywołanym dokumencie - wypisie z planu zagospodarowania przestrzennego (wydanym przez starostę, a powinno być przez gminę) - działki te przeznaczone są pod zabudowę mieszkaniową. Mało prawdopodobnym jest, co podkreśliła Komisja, by tereny leśne w planie zagospodarowania przestrzennego stanowiły tereny budownictwa mieszkaniowego.

Zasadna jest, zdaniem Komisji, uwaga egzaminatorów o braku przywołania decyzji zawierającej zgodę wojewódzkiego konserwatora zabytków na sprzedaż nieruchomości, wymóg ten wynika wprost z art. 13 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zwrócono uwagę, że podejmując taką decyzję konserwator określa warunki, jakie nabywca winien spełnić. Nie dopełniono również wymogu

art. 28 § 3 ww. ustawy odnośnie obowiązku sporządzenia protokołu z rokowań przy sprzedaży bezprzetargowej, stanowiącego podstawę zawarcia umowy. Z kolei złożony wniosek wieczystoksięgowy został źle zredagowany, gdyż zamieszczono

w nim jako wnioskodawcę starostę. Starosta, jako że przestał być właścicielem nieruchomości, nie miał legitymacji do złożenia wniosku (art. 626 2 § 5 kpc.). Również błędne jest, zdaniem Komisji, zamieszczenie w tym wniosku w pkt b sformułowania: "o odłączenie działki nr 44/2 do nowej księgi i przepisanie wpisu własności na rzecz Johna T." Tytułem prawnym do ujawnienia własności Johna T. jest zawarta umowna objęta powołanym aktem, a nie prawo przepisane z księgi macierzystej. W konsekwencji tego źle naliczono opłaty sądowe od Johna T.

w kwocie 90 złotych, podczas gdy powinny wynosić 270 złotych (art. 44 ust. 1 pkt 1

i 4 i art. 42 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

W świetle powyższego Komisja stwierdziła, iż drugi akt notarialny nie zasługuje na ocenę dostateczną. Twierdzenie skarżącej, że nie sporządziła aktu nieważnego nie sprawia samo przez się, że praca winna być automatycznie oceniona pozytywnie.

Komisja, podzielając uchybienia stwierdzone przez egzaminatorów,

a także mając na względzie uwagi i zastrzeżenia poczynione na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania, stwierdziła, że nie ma podstaw, by ocenić wyżej omawiane akty notarialne, co skutkowałoby zmianą ostatecznej oceny z egzaminu notarialnego. Jak natomiast wywiedziono powyżej, w ocenie Komisji, nieobjęte zarzutami odwołania i zakresem zaskarżenia oceny za poszczególne zadania, wystawione zostały prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego.

W skardze na powyższą uchwałę skarżąca zarzuciła:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść podjętej przez powołaną Komisję Egzaminacyjną II stopnia uchwały, to jest naruszenie art. 7, art. 9, art. 12, art. 15, art. 35 § 3, art. 73 i art. 107 § 3 Kpa. polegające na braku wnikliwej oceny i należytego rozważenia całości zebranego materiału w sprawie,

w szczególności:

- wyjście poza zakres (rozszerzenie) zarzutów odwołania, to jest przez sformułowanie przez Komisję nowych zarzutów, których nie podniosła Komisja Egzaminacyjna Nr 2 do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości

z siedzibą w Warszawie, skutkiem którego było nieuprawnione przez Komisję zaniżenie ocen z projektów obu aktów notarialnych, skutkujących z kolei nieuprawnionym zaniżeniem oceny z drugiej części egzaminu notarialnego;

- załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej;

- nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej i do niektórych zarzutów sformułowanych przez Członków Komisji Egzaminacyjnej Nr 2 do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie, do których odniosła się w odwołaniu, doprowadzając jednocześnie do braku ponownej merytorycznej analizy zebranego materiału dowodowego w sprawie;

- niepodanie w znacznej mierze przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności, wielokrotne pominięcie w zaskarżanej uchwale kwestii, które przemawiają na jej korzyść;

- ograniczenie możliwości obrony praw skarżącej, poprzez odmowę udostępnienia skarżącej karty ocen, zbiorczego arkuszu punktów i ocen z egzaminu notarialnego, protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego, o którym mowa w art. 74e ustawy – Prawo o notariacie oraz jakichkolwiek dokumentów, z których wynikają informacje

o ilości punktów, jaka została przyznana przez poszczególnych egzaminatorów za sporządzone przez skarżącą w toku egzaminu projekty obu aktów notarialnych;

- rozpoznanie odwołania skarżącej z przekroczeniem terminów, to jest po upływie pół roku od wniesienia odwołania.

2) rażące naruszenie prawa materialnego, to jest art. 74e § 2 ustawy – Prawo

o notariacie w związku z art. 156 § 1 Kpa., poprzez oparcie się przy wystawianiu oceny z egzaminu notarialnego na zarzutach egzaminatorów notariusz J. S. i SSA Z. C., które jak skarżąca wykazała są bezzasadne, niewłaściwą ocenę zastosowanych przez skarżącą przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji i błędne zaniżenie oceny ze sporządzonych przez skarżącą projektów obu aktów notarialnych, a także poprzez podtrzymanie błędnego zabiegu Członków Komisji Egzaminacyjnej Nr 2 do spraw aplikacji notarialnej podwójnego odjęcia punktów za ten sam zarzut,

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały, jak też utrzymanej nią w mocy uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r.

Ponawiając argumentację przedstawioną w odwołaniu skarżąca podniosła, iż Komisja dokonała rażącego naruszenia prawa materialnego to jest art. 74e § 2 Pon. Dokonała błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania tego przepisu, polegającej na przyjęciu, iż kryteria oceny w nim wymienione, to jest: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu nie są kryteriami, decydującymi według tej Komisji przy ocenie drugiej części egzaminu, składającej się z dwóch zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych.

Komisja nie zastosowała tych kryteriów przy ocenie przygotowanego przez skarżącą projektu aktu notarialnego, ograniczając się przy tym jedynie do stwierdzenia, iż wobec projektu pierwszego aktu notarialnego wszystkie nieścisłości, niedokładności i błędy zawarte w akcie notarialnym, które co prawda nie mają wpływu na ważność umowy, powodują, że ocena wystawiona za sporządzony akt notarialny jest adekwatna i brak jest podstaw do jej podniesienia. Skarżąca wskazała, że okolicznością przemawiającą na jej korzyść jest pisemne uzasadnienie obu egzaminatorów, z którego wynika między innymi, iż praca spełnia wymogi formalne aktu notarialnego, a jego konstrukcja i treść są poprawne. Niezrozumiałym jest dla skarżącej tak niska ocena, w sytuacji, gdy sporządzony przez nią akt notarialny zawiera wszystkie niezbędne elementy.

Z kolei wobec drugiego projektu aktu notarialnego, za który egzaminatorzy wystawili oceny niedostateczne, skarżąca stwierdziła, że został on poprawnie sporządzony i dokumentuje ważną czynność. Nadmieniła, odnosząc się do poszczególnych zarzutów sformułowanych przez egzaminatorów, że dostrzeżone uchybienia nie uzasadniają obniżenia oceny o cztery stopnie i w efekcie wystawienia oceny niedostatecznej.

Zgodnie z art. 74e § 2 ustawy – Prawo o notariacie, druga część egzaminu notarialnego powinna podlegać ocenie zwłaszcza pod kątem wskazanych w nim kryteriów i z punktu widzenia umiejętność logicznego myślenia, właściwości zastosowania przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji przy rozpatrywaniu określonego przypadku, a także poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia określonego problemu.

Przy zastosowaniu przyjętych założeń casus, zdaniem skarżącej, rozwiązany został w sposób prawidłowy, wymogi formalne zostały zachowane

i wykazała się znajomością przepisów prawa. Uchybienia nie powinny zatem dyskredytować pracy i skutkować oceną negatywną.

Wymogi formalne zostały przez nią w pracy zachowane, zastosowano właściwe przepisy prawa i zinterpretowane zostały one w sposób prawidłowo,

a zaproponowany sposób rozstrzygnięcia przedstawionego problemu został poprawnie przedstawiony.

W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nie narusza bowiem prawa

w stopniu, który w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uzasadniałby jej wyeliminowanie

z obrotu prawnego.

Egzamin notarialny podlega, co w związku z zarzutami skargi należy podkreślić, zasadom określonym przepisami ustawy prawo o notariacie. Stosownie do art. 74 § 3 Pon. egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, gospodarczego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, Unii Europejskiej, konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu zaś druga część egzaminu składa się z dwóch zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku – casusu (art. 74d § 3). Natomiast ocenę każdego z zadań stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną.

Nie ma w regulacji objętej powołaną ustawą odpowiednika prawnokarnej zasady in dubio pro reo, w myśl której wszelkie wątpliwości wynikłe w trakcie postępowania należy rozpatrywać na korzyść osoby egzaminowanej, a z naruszeniem tej zasady skarżąca wiąże poniekąd jeden z zarzutów skargi.

Z uzasadnienia uchwały nie wynika zresztą, by istniały jakiekolwiek wątpliwości wiążące się z oceną wykonanego przez nią zadania (projektu aktu). Organ uznał bowiem, podzielając stanowisko Komisji I stopnia i egzaminatorów oceniających zadanie (II), iż w świetle przepisów powołanej ustawy brak jest podstaw do uznania za wadliwą zarówno powyższej oceny, jak i uchwały.

Obowiązkiem Komisji II stopnia było stosownie do art. 15 Kpa. rozpoznanie sprawy w jej całokształcie i tak też organ sprawę rozpoznał uwzględniając

i rozpatrując cały materiał dowodowy. Okoliczność, iż Komisja podzieliła oceny wyrażone w opiniach i nie dostrzegła istotnych uchybień powodujących konieczność podwyższenia ocen nie stanowi, wbrew, jak się wydaje przekonaniu skarżącej, podstawy do uznania za zasadny zarzutu naruszenia art. 8 i art. 15 Kpa.

Dokonując oceny zaskarżonej uchwały podkreślić należy, iż uchwała ta, jak każda uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego jest uchwałą wydaną w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ korzysta z tzw. luzu administracyjnego i wpływa na zakres kontroli dokonywanej przez Sąd. Sądowa kontrola uchwał ustalających wynik egzaminu polega na zbadaniu, czy organy dopuściły się rażących uchybień, czy dysponowały niezbędnym do rozstrzygnięcia materiałem dowodowym i czy dokonano prawidłowej oceny okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i na tej tylko podstawie Sąd stwierdza, czy nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego zgodnie, z którymi organ ma możliwość wyboru rozwiązania i wybór mieszczący się w ustawowych granicach nie może być kwestionowany. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Sąd nie stwierdził bowiem zarzucanych przez skarżącą uchybień w zakresie stosowania tak prawa procesowego, jak i materialnego. Uchwała została uzasadniona zgodnie

z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 Kpa. Brak ustosunkowania się do podnoszonej w odwołaniu okoliczności, iż zarzut jednego z egzaminatorów, że akt nie spełnia koniecznych wymogów formalnych nie został uzasadniony nie stanowi, zdaniem Sądu, uchybienia mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje uwzględnieniem skargi. Podnieść również należy, iż nie jest skutecznym działaniem odwoływanie się przez skarżącą do pozytywnych ocen uzyskanych z pozostałych części egzaminu. Każda część egzaminu oceniana jest bowiem odrębnie i uzyskana z jednej części egzaminu w żadnym razie nie przekłada się na wynik egzaminu z innej jego części. Dla ustalenia wyniku egzaminu z innej części nie są zatem istotne oceny z innych części. Istotna jest jednak średnia arytmetyczna ocen uzyskana przez skarżącą z drugiej części egzaminu obejmującego dwa projekty, bo ona decyduje o wyniku egzaminu

z tej części, a wyniosła ona 2,5 co, jak przyznała skarżąca, stanowi ocenę negatywną.

Co do zarzutu naruszenia wskazanych przepisów ustawy podnieść należy, iż rozwiązanie zadań z drugiej części egzaminu polega, co wprost wynika z art. 74d

§ 3 Pon. na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku czyli casusu nie zaś na podstawie przyjętego przez skarżącą,

a pozostającego w części w oderwaniu od treści zadania stanu faktycznego. Nie było zatem rzeczą organu dokonanie oceny czy w przyjętym przez nią stanie faktycznym zostały prawidłowo zastosowane przepisy i czy zaproponowany przez nią sposób rozstrzygnięcia problemu był prawidłowy. Bazą oceny projektu był stan faktyczny przedstawiony w zadaniu. Jego treść, a także treść przepisów art. 18 i art. 46 ustawy o samorządzie gminnym potwierdza zarzuty co do oświadczenia wójta gminy, zgodnie z którym na zawarcie umowy nie jest wymagana żadna zgoda

w szczególności kontrasygnata skarbnika (w projekcie), skoro przepisy ustawy

o samorządzie gminnym wymagają podjęcia uchwały dotyczącej nabycia nieruchomości, a na zaciągnięcie zobowiązania potrzebna jest wcześniej wydana kontrasygnata skarbnika.

Organ szczegółowo swoje stanowisko dotyczące projektu aktu notarialnego (II) uzasadnił, uznając, iż dostrzeżone uchybienia rzutują na ocenę pracy. Organ również zasadnie podniósł, że brak było w projekcie wyjaśnienia przez skarżącą statusu majątku Johna T. i potwierdzenia, że treść czynności jest dokładnie Johnowi T. znana i zrozumiała. Zasadnie organ zauważył, że zamieszczenie w akcie notarialnym oświadczenia starosty, iż "budynek nie ma świadectwa charakterystyki energetycznej" jest niezrozumiałe i nie wiadomo, czemu miało ono służyć. Uzasadnionym byłoby natomiast, jak podkreślił organ, zawarcie oświadczenia starosty i Johna T. lub tylko Johna T. odnośnie świadectwa charakterystyki energetycznej dotyczącego budynku mieszkalnego, wybudowanego po 1 stycznia 2009 r., który nabył w wyniku zniesienia współwłasności. Komisja dostrzegła nadto

w pracy skarżącej brak przywołania decyzji zawierającej zgodę wojewódzkiego konserwatora zabytków na sprzedaż nieruchomości, a wymóg ten wynika wprost

z art. 13 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zwrócono przy tym uwagę, że podejmując taką decyzję konserwator określa warunki, jakie nabywca winien spełnić. Nie dopełniono również, na co zwrócono uwagę, wymogu art. 28 § 3

ww. ustawy odnośnie obowiązku sporządzenia protokołu z rokowań przy sprzedaży bezprzetargowej, stanowiącego podstawę zawarcia umowy. Z kolei co do złożonego wniosku wieczystoksięgowego stwierdzono, że został on źle zredagowany, gdyż zamieszczono w nim jako wnioskodawcę starostę, który nie będąc właścicielem nieruchomości, nie miał legitymacji do złożenia wniosku (art. 626 2 § 5 kpc.).

Te okoliczności, w istocie potwierdzają zasadność stanowiska Komisji i nie stanowią podstawy do przyjęcia, iż zaskarżona uchwała nosi znamiona wadliwości

w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W tym stanie sprawy Sąd uznał, iż zarzuty skargi są chybione i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.