Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 2043/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 197 par. 2, art. 199, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 925/13 w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za marzec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku od gier za marzec 2010 r.

Wniosek spółka uzasadniła tym, że trudna sytuacja finansowa, w której obecnie się znajduje stanowi konsekwencję zmiany przepisów regulujących zasady prowadzenia działalności w zakresie automatów o niskich wygranych i salonów gier. W porównaniu z poprzednimi latami jej przychody uległy znacznemu zmniejszeniu i przeznaczane są na pokrycie danin publicznoprawnych. Na majątek trwały wnioskodawcy składają się przede wszystkim automaty do gier o niskich wygranych, których nie da się zbyć w aktualnych warunkach. Nadto kontynuowanie działalności w oparciu o uprzednio uzyskane zezwolenia napotyka trudności. Ponadto wskazano, że wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2 500 000 zł, wartość środków trwałych 4 657 599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy, tj. 2012 r., 888 485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio do wysokości 6 626 868,86 zł każdy. Z przedstawionych na wezwanie dokumentów wynika, że w latach 2012 i 2013 spółka poniosła stratę w kwocie odpowiednio 888 485,30 zł i 112 487,38 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 148 551 284,25 zł i 93 956 187,69 zł). Natomiast w miesiącach, maj, czerwiec, lipiec 2014 r. wartość dostawy towarów i usług spółki wyniosła odpowiednio 3 025 122 zł i 2 378 726 zł i 2 516 258 zł. Jako znane z urzędu Sąd pierwszej instancji wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 7 października 2013 r. odmówiono stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w motywach rozstrzygnięcia wywiódł, że spółka nie wykazała okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Sąd argumentował, że w obecnej chwili strona prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów w niezakłócony sposób, o czym świadczy m.in. wysokość przychodu, którą spółka osiągnęła w 2013 r. – 93 000 000 zł, ale także deklaracje VAT-7, z których wynika, że miesięcznie spółka dokonuje dostawy towarów i świadczy usługi na kwotę ponad 3 000 000 zł. Zestawienie tych danych ze stanem rachunków bankowych w ocenie WSA sugeruje, że spółka prowadzi działalność z pominięciem tych rachunków. Zdaniem sądu brak możliwości zbycia środków trwałych – automatów do gier o niskich wygranych – nie mają wpływu na sytuację finansową strony.

WSA stwierdził, że bez wpływu na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje też fakt orzeczonej wobec spółki upadłości układowej, bowiem postępowanie układowe ma charakter pojednawczy (postanowienie NSA z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1267/14, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), a jego ogłoszenie nie powoduje automatycznego zakończenia bytu prawnego spółki.

W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego zmianę poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112, dalej: p.u.n.) poprzez bezzasadną odmowę zastosowania wobec skarżącej prawa pomocy w postaci dobrodziejstwa zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy strona, znajdując się w stanie upadłości, obiektywnie nie dysponuje kwotą wymaganą od niej do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić. Ponadto spółka zarzuciła naruszenia art. 165 P.p.s.a. poprzez wadliwe odwołanie się przy orzekaniu do wcześniej wydanego w tej samej sprawie postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy, mimo iż okoliczności sprawy zmieniły się zasadniczo w ten sposób, że w dniu 11 lutego 2014 r. spółka została postawiona w stan upadłości, co jest okolicznością wprawdzie dostrzeżoną przez Sąd pierwszej instancji, jednakże wadliwie ocenioną, w szczególności na tle art. 13 p.u.n.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Stosownie do art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10 i z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publ. CBOSA).

Oceniając zasadność zgłoszonego przez spółkę żądania, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił argumentację prezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Rację miał Sąd pierwszej instancji wskazując na brak podstaw do zwolnienia strony z obowiązku pokrycia kosztów sądowych z uwagi na rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej, w tym znaczną wysokość osiąganych przez spółkę przychodów. Sam fakt wykazania straty, będącej wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie mógł przesądzać o wyniku rozstrzygnięcia. Strata, mająca znaczenie dla rozliczeń podatkowych, nie oznacza bowiem realnego braku środków finansowych (por. w tej kwestii postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., II FZ 43/11, publ. CBOSA).

Ponadto zauważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie sytuacja majątkowa spółki była już poddana szczegółowemu badaniu przez sądy administracyjne obu instancji, które odmówiły uwzględnienia wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w oparciu o art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (zob. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 925/13 – k. 127-133 akt sądowych i postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1155/13 – k. 146-14 akt sądowych). Z tego względu Sąd kasacyjny uznał dalsze rozwijanie argumentacji, które stanowiłoby w istocie powtórzenie podnoszonych wcześniej racji, za zbędne, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania, co jednoznacznie wynika z treści zażalenia, skarżąca domagała się przede wszystkim uwzględnienia faktu ogłoszenia upadłości układowej spółki jako okoliczności uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych.

Odnosząc się do wskazanej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony m. in. w postanowieniach tegoż Sądu z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 1937/14, z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14 (publ. CBOSA), zgodnie z którym ogłoszenie upadłości spółki nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia spółki od ponoszenia kosztów sądowych. W świetle wykładni systemowej ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, a w szczególności przepisów ogólnych tej ustawy, tj. art. 10 i art. 11 ust. 1, należy dojść do wniosku, że przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n.

Wymaga podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 P.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Reasumując należy stwierdzić, że w świetle oświadczenia spółki we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów źródłowych na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że spółka nie spełnia ustawowych przesłanek dla przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.