Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2996/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 31 ust. 1 pkt 1, art. 45 ust. 3a, art. 47 ust. 2, ust. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz 776
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 , § 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 166 poz 1616
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu  przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
article: art. 58, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... października 2007 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody. Oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) pismem z dnia [...] maja 2007 r. poinformował Urząd Miasta K. o konieczności zwrotu otrzymanej w 2006 r. kwoty rekompensaty wraz z odsetkami z uwagi na nieterminowe złożenie wniosku. W związku z powyższym Miasto K. zwróciło się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej wnioskiem z 23 maja 2007 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku do PFRON o przekazanie utraconych dochodów w związku ze zwolnieniem z podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego oraz podatku od czynności cywilnoprawnych i uwzględnienie złożonego w dniu 27.03.2007 roku wniosku. Miasto K. wskazało, że stosownie do § 3 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 166, poz. 1616) wniosek wykazujący faktyczne roczne skutki ww. zwolnień wg stanu na dzień 31 grudnia 2006 roku powinien zostać przekazany do PFRON do dnia 25 marca 2007 r. tj. do 25 marca roku następującego po roku podatkowym. Natomiast przedmiotowy wniosek został sporządzony w dniu 23 marca 2007 r. jednak wysłany do PFRON dopiero w dniu 27 marca 2007 r. - data stempla pocztowego na zwrotnym potwierdzeniu nadania. Wnioskodawca wyjaśnił, że na uchybienie terminu w przekazaniu wniosku do PFRON wpływ miał nieszczęśliwy splot zdarzeń losowych – [...]. Dodatkowo Miasto K. wskazało, że wykazane we wniosku z dnia 27 marca 2007r. faktyczne roczne skutki zwolnień wg stanu na dzień 31 grudnia 2006r. były zgodne z przewidywanymi rocznymi skutkami zwolnień wykazanymi we wniosku złożonym dnia 20 lipca 2006 r. wg stanu na dzień 30 czerwca 2006 r. Ponadto wnioskodawca podniósł, że stosowany bezwzględnie termin wynikający z wyżej wskazanego rozporządzenia pozbawia Miasto środków w znacznej wysokości ( w skali roku [...] zł) pomimo, że Miasto stosowało zwolnienia ustawowe. Miasto K. złożyło również do PFRON w dniu 17 maja 2007 r. korekty wniosków z dnia 20.07.2006 r. oraz z dnia 27.03.2007r. spowodowane, jak wyjaśniło w piśmie z dnia 17 maja 2007r., błędnym wykazaniem kwoty zwolnienia z podatku od nieruchomości podmiotów prowadzących zakłady pracy chronionej na skutek przyjętej nieprawidłowej kwoty rocznych skutków zwolnień wykazanych w pełnych złotych – [...] zł zamiast [...] zł.

Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, po przekazaniu sprawy zgodnie z właściwością przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej, umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody ze względu na jego bezprzedmiotowość w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że terminy do złożenia wniosku o wypłatę rekompensat z tytułu utraconych dochodów określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 166, poz. 1616 ze zm.) są terminami prekluzyjnymi (materialnoprawnymi). Strona natomiast nie złożyła wniosku w terminie określonym ww. rozporządzeniem.

Od powyższej decyzji Miasto K. złożyło odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę rekompensaty z tytułu utraconych dochodów. Strona podniosła, iż jej zdaniem termin do złożenia wniosku nie jest terminem materialnoprawnym lecz ma charakter formalnoprawny, a zatem jako termin procesowy podlega przywróceniu. Strona podniosła również ponownie, iż uchybienie terminowi było spowodowane nieszczęśliwym splotem zdarzeń losowych.

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] października 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 45 ust. 3a i art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) w związku z § 3 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 166, poz. 1616), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie wniosek o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody według stanu na dzień 31 grudnia został nadany do upoważnionego organu dopiero 27 marca 2007 r., tj. po terminie określonym w § 3 ust. 1 pkt 2 powyższego rozporządzenia. Organ rozpatrujący odwołanie podzielił pogląd organu pierwszej instancji odnośnie materialnoprawnego charakteru terminu do złożenia wniosku o wypłatę rekompensat z tytułu utraconych dochodów określonego w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Wskazał, że otrzymanie rekompensaty jest możliwe tylko pod warunkiem złożenia wniosku w terminach określonych przepisami. Stąd do terminów prekluzyjnych nie może znaleźć zastosowania art. 58 § 1 k.p.a., czyli instytucja przywrócenia terminu. Uchybienie terminu materialnego wywołuje zatem skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, w tym przypadku skutkuje wygaśnięciem prawa do rekompensaty. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. słusznie umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

W skardze na powyższą decyzję Miasto K. wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...].10.2007 r. (w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja z dnia [...].10.2007 r. została wydana przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej - dopisek Sądu) oraz decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...].07.2007 r. ze względu na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa lub o uchylenie w całości decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...].10.2007r. oraz decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...].07.2007 r. ze względu na naruszenie następujących przepisów:

1) prawa procesowego - art. 7, art. 58, art. 107, art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) poprzez nierozpoznanie wniosku Miasta K. z dnia 23 maja 2007 roku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w przedmiocie faktycznych rocznych skutków zwolnień w podatku od nieruchomości za 2006 rok,

2) prawa materialnego -poprzez niewłaściwe zastosowanie § 5 w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 166, poz. 1616 i z 2004 r. Nr 174, poz. 1811), które są niezgodne z art. 47 ust. 7 , art. 31 ust. 1 oraz 46a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) oraz z art. 2, art. 92 ust. 1 , 165 ust. 2 i art. 167 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i z art. 9 ust. 1 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (Dz. U. Nr 124 poz. 607 z późn. zm.)

Ponadto strona skarżąca wniosła o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 z późn. zm . ) z następującym pytaniem prawnym: "Czy § 5 w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 166, poz. 1616 z późn. zm..) jest zgodny z art. 47 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) oraz z art. 2, art. 92 ust. 1, art. 165 ust. 2 i art. 167 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez to, że nie został wydany w ramach ustawowego upoważnienia?"

Strona skarżąca uzasadniając naruszenie przez organy prawa materialnego wskazała, iż zgodnie z § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, złożyła w dniu 17.05.2007 r. dopuszczalną w jej ocenie przez przepisy prawa korektę wniosków z dnia 12.07.2006 roku (złożonego w dniu 20.07.2006r.) i z dnia 23.03.2007 roku (nadanego pocztą w dniu 27 marca 2007 roku ), a zatem w terminie określonym w § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia. W związku z powyższym, zdaniem strony skarżącej, z uwagi na możliwość złożenia korekt wniosków do dnia 31 maja roku następującego po roku podatkowym, Prezes Zarządu Funduszu ma obowiązek uwzględnić każdą kolejną korektę, a zatem nieprawidłowo PFRON pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. odmówił jej uwzględnienia korekty, argumentując to faktem, iż gmina ma prawo do złożenia korekty, ale tylko do wniosku, który wpłynął w terminie. Zdaniem strony skarżącej gmina może skorygować wniosek złożony dnia 20.07.2006r. wykazujący przewidywalne roczne skutki zwolnień na dzień 30 czerwca 2006 r., wskazując, że są to równocześnie faktyczne roczne skutki zwolnień wykazane na dzień 31 grudnia, tym bardziej, że we wzorze wniosku nie ma podziału na określone w rozporządzeniu przewidywalne i faktyczne skutki zwolnień. Dlatego w ocenie gminy wniosek złożony dnia 20.07.2006 r. po korekcie należy traktować jako złożony w terminie wniosek wykazujący roczne skutki zwolnień na dzień 31 grudnia (faktyczne skutki zwolnień), tym bardziej iż, w przypadku gminy Miasta K. przewidywalne skutki zwolnień pokrywały się z faktycznymi skutkami zwolnień, przez co Miastu przysługuje prawo do zwrotu utraconych dochodów.

W dalszej części uzasadnienia skargi, Miasto K. wskazało, iż będący przedmiotem sporu w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę rekompensaty z tytułu utraconych dochodów złożyło z ostrożności procesowej. Nie zgadza się jednak z wydanymi w sprawie decyzjami i stoi na stanowisku, iż termin określony w § 3 ust. 1 pkt 2 powoływanego wyżej rozporządzenia ma charakter formalnoprawny a nie materialnoprawny. Zdaniem Miasta K. potwierdzeniem jego stanowiska jest fakt, iż wniosek składany do 25 marca roku następującego po roku podatkowym po pierwsze potwierdza kwotę wskazaną w poprzednim wniosku, za sprawą którego gmina otrzymała połowę dotacji rekompensującej utracone dochody oraz wnosi o przekazanie kolejnej połowy dotacji za drugie półrocze, ma zatem charakter instytucji kontroli.

Strona skarżąca uzasadniając wniosek o zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego wskazała, że mając na uwadze zapis delegacyjny zawarty w art. 47 ust. 7 ustawy o rehabilitacji, niedopuszczalnym wydaje się wskazanie w wydanym na podstawie powyższej delegacji rozporządzeniu z dnia 29 sierpnia 2003 r. konieczności zwrotu otrzymanej kwoty rekompensującej dochody utracone z tytułu zwolnień wraz z odsetkami, w przypadku gdy nie ma takiego upoważnienia w ustawie. A zatem zdaniem strony skarżącej zawarty w skardze wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego ze wskazanym w niej pytaniem prawnym jest w pełni uzasadniony.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 24 czerwca 2008 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na fakt, że Rada Miasta [...] zwróciła się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z przepisami Konstytucji - § 5 w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.08.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 166, poz. 1616 z późn. zm.) oraz art. 47 ust. 7 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego cofnął na rozprawie wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym zawartym w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona bezzasadna.

Na początku swoich rozważań Sąd pragnie odnieść się do złożonego na rozprawie wniosku pełnomocnika skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na fakt, że Rada Miasta [...] zwróciła się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z przepisami Konstytucji - § 5 w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.08.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 166, poz. 1616 z późn. zm.) oraz art. 47 ust. 7 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wskazane natomiast przez pełnomocnika skarżącego pytanie prawne, z którym zwróciła się Rada Miasta [...] do Trybunału Konstytucyjnego, dotyczy zgodności rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.08.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w zakresie § 5, tj. zwrotu dotacji już udzielonej z upoważnieniem ustawowym. A zatem zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie wskazane pytanie prawne nie pozostaje w bezpośrednim związku z przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu sądowym, w którym rozstrzygany jest problem zasadności umorzenia postępowania o przywrócenie terminu w sytuacji jego uchybienia przy złożeniu wniosku o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody, a nie kwestia zwrotu dotacji (chociaż pośrednio sprawa tego dotyczy). W związku z powyższym z uwagi na fakt, że w sprawie nie występuje zagadnienie prejudycjalne pozostające w bezpośrednim związku z rozpoznawaną sprawą, Sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego. Z tych samych przyczyn w sytuacji, gdyby strona skarżąca nie cofnęła na rozprawie wniosku o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym zawartym w skardze brak byłoby podstaw prawnych do zadania takiego pytania. Wycofanie jednak powyższego wniosku powoduje, iż Sąd nie jest zobowiązany odnosić się do tej części skargi i jej uzasadnienia, która dotyczy wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym.

Odnosząc się zatem do przedmiotu sporu w niniejszej sprawie, którym jest zasadność umorzenia postępowania o przywrócenie terminu w sytuacji jego uchybienia przy złożeniu wniosku o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody, Sąd zauważa, że kwestią sporną w tej sprawie jest to czy termin określony w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia jest terminem procesowym (jak twierdzi strona skarżąca), a więc terminem przywracanym na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji w związku z art. 58 k.p.a., czy też terminem materialnym jak twierdzi organ.

Zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu przeznacza się również na zrekompensowanie gminom dochodów utraconych na skutek zastosowania ustawowych zwolnień, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, w wysokości utraconych dochodów.

Wykonując upoważnienie ustawowe, na podstawie art. 47 ust. 7 ustawy o rehabilitacji, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej rozporządzeniem z dnia 29.08.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 166, poz. 1616 ze zm.; zwanego dalej: rozporządzeniem), określił szczegółowe zasady obliczania i tryb przekazywania gminom dotacji celowej, o której mowa w ust. 2, z uwzględnieniem wniosków gmin, zawierających dane o rocznych skutkach zastosowania zwolnień, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, mając na względzie zrekompensowanie gminom utraconych dochodów. Stosownie do § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia, przekazywanie gminom kwoty rekompensującej dochody utracone z tytułu zwolnień następuje na podstawie ich wniosków składanych do Prezesa Zarządu Funduszu za pośrednictwem właściwych miejscowo oddziałów Funduszu, w terminach:

1) do dnia 31 lipca roku podatkowego - wykazując przewidywane roczne skutki zwolnień, wynikające z decyzji, dokonanych czynności cywilnoprawnych w formie aktów notarialnych oraz deklaracji i informacji podatkowych na dany rok podatkowy, według stanu na dzień 30 czerwca roku podatkowego, za który sporządzany jest wniosek;

2) do dnia 25 marca roku następującego po roku podatkowym - wykazując faktyczne roczne skutki zwolnień, wynikające z decyzji, dokonanych czynności cywilnoprawnych w formie aktów notarialnych oraz deklaracji i informacji podatkowych na dany rok podatkowy, według stanu na dzień 31 grudnia roku podatkowego, za który sporządzany jest wniosek.

Natomiast zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia, gminie, która złoży wniosek w terminie określonym w § 3 ust. 1 pkt 2, a nie złoży wniosku w terminie określonym w § 3 ust. 1 pkt 1, zostanie przekazana kwota rekompensująca dochody utracone z tytułu zwolnień w wysokości wykazanej we wniosku.

Tym samym w sytuacji, gdy gmina nie złoży w terminie stosownego wniosku wykazującego faktyczne roczne skutki zwolnień, według stanu na dzień 31 grudnia roku podatkowego nie dojdzie do realizacji uprawnień, tj. do przekazania gminie kwoty dotacji celowej z Funduszu, o której mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, czyli do przekazania gminie kwoty rekompensującej dochody utracone z tytułu zwolnień.

W związku z tym nawet w sytuacji, gdy gmina zastosuje ustawowe zwolnienia, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, ale nie złoży w prawem przewidzianym terminie (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia) stosownego wniosku, nie będzie mogła zrealizować uprawnień wynikających z ustawy o rehabilitacji, tj. otrzymać kwoty dotacji celowej z Funduszu.

W tym miejscu Sąd zauważa, że tak w nauce prawa, jak i w judykaturze mianem "terminu" określa się dodatkowe zastrzeżenie czynności prawnej, przez które jej skutek zostaje ograniczony w czasie. Wyróżnia się przy tym terminy początkowe, przy których skutek prawny powstaje z chwilą nadejścia terminu i terminy końcowe, przy zaistnieniu, których skutek prawny ustaje z chwilą nadejścia terminu. Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku zawieszającym, a jeżeli mają ustać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku rozwiązującym (art. 116 k.c).

"Warunek" (zdarzenie) to zaś takie zastrzeżenie, na mocy którego strona dokonująca czynności prawnej uzależnia powstanie lub ustanie stosunku prawnego od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Warunek ma charakter "zawieszający", jeśli w razie jego spełnienia powstaje skutek prawny; jeśli zaś skutek prawny ustaje warunek ma charakter "rozwiązujący" (A. Wolter, Prawo cywilne, Zarys części ogólnej, Warszawa 1972 str. 277-278 i 280-281 oraz uchwała składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r. OPK 19/96 ONSA 1997/2, poz. 56).

Dochowanie terminu z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wywołuje ten sam skutek prawny, jak spełnienie warunku "zawieszającego", tj. powstanie prawa do otrzymania kwoty dotacji celowej z Funduszu. Termin, o którym wyżej mowa, jest więc, zdaniem składu orzekającego, terminem prawa materialnego. Sąd zauważa, że według powszechnie przyjętego w doktrynie poglądu terminem materialnym jest termin, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem lub inną instytucją realizację praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż jak wskazano wyżej, uchybienie terminu do złożenia stosownego wniosku zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, powoduje że gmina nie nabywa uprawnień do otrzymania kwoty dotacji celowej z Funduszu, której dotyczy złożony po terminie wniosek. Sąd zajmując takie stanowisko zwrócił uwagę na fakt, iż charakter terminu dokonania czynności określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia jest tożsamy z charakterem terminu dokonania czynności określonych w art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, którego to materialnoprawny charakter został potwierdzony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 6 lutego 2007 r. sygn. akt P 25/06 ( OTK-A-2007/2/9).

O tym bowiem, czy dany termin ma charakter formalnoprawny czy materialnoprawny nie decyduje literalne brzmienie przepisu lecz przede wszystkim jego funkcja w obrocie prawnym. Trzeba w związku z tym podkreślić, że terminy procesowe, co do zasady przywracalne, mają w systemie prawnym zastosowanie przede wszystkim tam, gdzie chodzi o uruchomienie instytucji kontrolnych i innych środków zaskarżania związanych ze sferą ochrony praw obywateli i innych podmiotów prawnych. Terminy te są z zasady przywracalne, gdyż służą ochronie istotnych praw procesowych strony. Z reguły nie wywołują one (a ściślej ich ewentualne przywrócenie w danym czasie) negatywnych skutków dla innych podmiotów. A jeżeli nawet dochodzi do kolizji tych interesów, to pozostają one względem siebie w odpowiednich proporcjach i nie prowadzi to do nieuzasadnionego naruszenia interesu publicznego.

Terminy prawa materialnego nie mają na celu ochrony uprawnień procesowych, aczkolwiek mogą czasem spełniać również tę funkcję. Określają one i zarazem stabilizują sytuację prawną podmiotów, których pozycja zostaje określona przede wszystkim wprost na podstawie przepisów prawa i związanych z tym zdarzeń, dla których czas odgrywa zasadniczą rolę. Jest to zauważalne szczególnie na tle sytuacji związanych z budżetem i przepływem kapitału. Dlatego też, by uniknąć niedopuszczalnej niepewności w tym zakresie i ograniczyć do minimum ewentualne zdarzenia losowe, prawodawca podporządkowuje daną dziedzinę stosunków prawnych koniecznej zasadzie chronologii. Tak więc wprowadza do obrotu prawnego terminy często nawiązujące do określonych dat, a niekiedy nawet godzin. Z takimi terminami prawodawca wiąże określone etapy spraw, które podlegają danej regulacji i które z natury rzeczy nie mogą być powtarzane i to w dodatku w nieprzewidzianym czasie oraz wobec nieokreślonej np. grupy osób. O tym jaki charakter ma określony termin decyduje głównie skutek, który powstaje po jego upływie. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa lub braku możliwości jego realizacji jest to termin materialny. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ administracji publicznej musi znać zakres obowiązków związanych z określoną działalnością innych podmiotów. Z tym związane są konkretne (istotne) zadania publiczne. Właściwy organ państwa nie może być niejako zaskakiwany na przykład nieplanowanymi dopłatami związanymi z przywróceniem terminu po upływie kilku okresów sprawozdawczych. Taka sytuacja paraliżowałaby wręcz państwo w zakresie wykonywania jego funkcji organizatorskich. Dlatego właśnie prawodawca stosuje w takich przypadkach odpowiednie środki prawne, do których należą m.in. terminy konkretnie określone np. "do 20 dnia miesiąca", "do końca roku" itp. Terminy takie mają zatem cechy terminów materialnoprawnych (por. postanowienie NSA z dnia 2 marca 2006r., sygn. akt II GSK 395/05).

Mając na uwadze powyższe, materialnoprawnego charakteru terminu określonego w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie zmienia, podnoszona przez stronę skarżącą, możliwość złożenia korekty wniosku, w terminie 14 dni od dnia wyjścia na jaw okoliczności uzasadniających złożenie korekty, nie później jednak niż w terminie określonym w § 4 pkt 2 rozporządzenia, tj. do dnia 31 maja roku następującego po roku podatkowym. Ponadto nie można, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, przypisać wnioskowi składanemu do dnia 25 marca roku następującego po roku podatkowym charakteru instytucji kontrolnej, który potwierdza kwotę wskazaną w poprzednim wniosku, składanym do dnia 31 lipca roku podatkowego, za sprawą którego gmina otrzymała połowę dotacji rekompensującej utracone dochody oraz wnosi o przekazanie kolejnej połowy dotacji za drugie półrocze, gdyż fakt pokrywania się wykazywanej we wniosku kwoty półrocznej z kwotą roczną, jest tylko czystym przypadkiem.

Sąd zauważa, że rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.08.2003 r. zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej i skierowane zostało do wszystkich uprawnionych podmiotów, którym przysługują dotacje celowe ze środków PFRON na zrekompensowanie utraconych przez te podmioty dochodów na skutek zwolnień, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Powoduje to tym samym, że w odniesieniu do tych podmiotów mogą zachodzić różne sytuacje w ramach których przewidywane roczne skutki zwolnień wykazywane we wniosku, według stanu na dzień 30 czerwca roku podatkowego mogą pokrywać się bądź też nie z faktycznymi rocznymi skutkami zwolnień wykazywanymi we wniosku według stanu na dzień 31 grudnia roku podatkowego.

A zatem uznania Sądu nie znajduje stanowisko strony skarżącej, iż termin określony w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ma charakter formalnoprawny, a nie materialnoprawny. W tym miejscu Sąd zauważa, że terminów prawa materialnego, co nie jest kwestionowane, ani w orzecznictwie, ani w doktrynie i na co trafnie zwróciły uwagę organy administracyjne obu instancji - nie można przywrócić. Jedynie terminy procesowe są przywracalne. Do terminów materialoprawnych nie mają więc zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 58-60) dotyczące możliwości przywrócenia terminu przewidzianego przez prawo dla dopełnienia określonej czynności procesowej.

W związku z powyższym z uwagi na niekwestionowany fakt, że wniosek o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody wg stanu na dzień 31 grudnia 2006 r. został nadany (pocztą) do upoważnionego organu dnia 27 marca 2007r., czyli już po terminie określonym w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie mogła tu znaleźć zastosowania instytucja przywrócenia terminu określona w art. 58 k.p.a.. Tym samym brak jest podstaw do rozważania kwestii terminowości korekty tego wniosku w ramach § 4 pkt 2 powyższego rozporządzenia co czyni skarżący. Słusznie zatem stwierdził organ w piśmie z dnia [...] czerwca 2007 r., że prawo do złożenia korekty dotyczy tylko wniosku złożonego w terminie przewidzianym w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. Sąd zauważa, że rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.08.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określa w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 dwa terminy składania przez gminy wniosków o wypłatę kwot rekompensujących dochody utracone z tytułu zwolnień, tj. do dnia 31 lipca roku podatkowego - wykazując przewidywane roczne skutki zwolnień, według stanu na dzień 30 czerwca roku podatkowego, za który sporządzany jest wniosek oraz do dnia 25 marca roku następującego po roku podatkowym - wykazując faktyczne roczne skutki zwolnień, według stanu na dzień 31 grudnia roku podatkowego. Tak więc zgodnie z obowiązującymi przepisami gmina powinna złożyć dwa wnioski w określonych terminach, przy czym aby otrzymać kwotę rekompensującą faktyczne roczne skutki zwolnień gmina powinna złożyć wniosek dotyczący stanu na dzień 31 grudnia roku podatkowego, którego ten wniosek dotyczy. Nie może złożyć w terminie tylko wniosku wykazującego przewidywane roczne skutki zwolnień według stanu na dzień 30 czerwca roku podatkowego, za który sporządzany jest wniosek, a następnie przez złożenie korekty powyższego wniosku, w terminie określonym w § 4 pkt 2 powyższego rozporządzenia, wskazać, że dotyczy on faktycznych rocznych skutków zwolnień według stanu na dzień 31 grudnia roku podatkowego, za który sporządzany jest wniosek. Bez znaczenia jest również, jak wskazano powyżej, fakt pokrywania się wykazywanej we wniosku kwoty półrocznej z kwotą roczną. Natomiast Sąd zwraca uwagę, że formularz wniosku/korekty wniosku gminy o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody z tytułu zwolnień określonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych jest tylko załącznikiem do powyższego rozporządzenia i nie jest decydujący, w związku z czym nie może być stosowany w oderwaniu od rozporządzenia, co próbuje wykazać strona skarżąca twierdząc, że w formularzu nie ma podziału na przewidywane i faktyczne skutki zwolnień, lecz jedynie na roczne skutki zwolnień wykazane na dzień 30 czerwca oraz na dzień 31 grudnia.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, nie można w niniejszej sprawie wniosku złożonego dnia 20 lipca 2006 r., po korekcie okresu którego dotyczy, traktować jako złożonego w terminie wniosku wykazującego roczne skutki zwolnień na dzień 31 grudnia, gdyż jest to niezgodne z treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.08.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Dodatkowo Sąd zauważa, że jeżeli strona skarżąca twierdzi, że złożyła w terminie wniosek o przekazanie kwoty rekompensującej utracone dochody wg stanu na dzień 31 grudnia 2006 r. to jej wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest bezzasadny i powinien zostać przez nią wycofany, czego jednak nie uczyniono.

W związku z powyższym w ocenie Sądu, z uwagi na fakt, że strona skarżąca nie dotrzymała materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku o wypłatę rekompensaty z tytułu utraconych dochodów, według stanu na dzień 31 grudnia roku podatkowego, a przez to nie dopełniła wymogów formalnoprawnych, przez co w konsekwencji utraciła prawo do otrzymania rekompensaty, organy administracyjne obu instancji słusznie uznały, że postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., podlega umorzeniu.

Sąd podkreśla, że w uchwale z dnia 14 października 1996 r. OPK 19/96 (ONSA 1997/2/56) Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż złożenie wniosku po upływie terminu o charakterze materialnoprawnym stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu.

Na zakończenie Sąd zauważa, że Minister Pracy i Polityki Społecznej w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] października 2007 r. błędnie powołał art. 138 § 2 k.p.a., zamiast art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mimo, iż sentencja powyższej decyzji i treść uzasadnienia wyraźnie wskazują, że intencją organu II instancji było utrzymanie w mocy decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2007r. Pomyłka ta nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie i może być w stosownym trybie skorygowana przez organ.

W przedmiotowej sprawie nie dopatrzono się zatem aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.