Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1628/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 20, art. 22, art. 24 ust. 2a i 2b
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
article: § 10 ust. 2, § 12 ust. 1, § 44 pkt 2, § 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 542
law: Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. S.A. w [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencyjnego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1628/16

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi A S.A. z/s w [...] (zwana dalej także: Spółką) jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WINGiK) z dnia [...] września 2016 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] lutego 2016 r. A S.A. zwróciła się z wnioskiem o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnienie samoistnego posiadania przez nią w udziale 1/3 nieruchomości oznaczonej jako działka nr 718 w jednostce ewidencyjnej M., obr. 3 K. W uzasadnieniu podała, że na postawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. [...] K. Z. sprzedał Spółce prawo własności działki nr 717/2 o powierzchni 10 a. Wskazano także, że kwestia dojazdu do działki nr 717/2 i istniejącej na niej wieży telekomunikacyjnej nie została w umowie sprzedaży uregulowana. Wyjaśniono, że odbywał się on przez działkę nr 718. Od stycznia 2016 r. T. S. bezprawnie blokuje fizyczny dostęp przedstawicieli Spółki do działki nr 717/2 poprzez działkę 718, powołując się na fakt ujawnienia

w ewidencji gruntów jego posiadania w udziale ½.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, w tym rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami położonej we wsi K. działki nr 718 ustalono, że stanowi ona szlak gruntowy o utwardzonej powierzchni.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Starosta [...] - na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2b, art. 22 ust. 1 i art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.; dalej: u.P.g.k.), § 44 pkt 2 i § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa

z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r., poz. 542 ze zm.), art. 336 i art. 337 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm., dalej: K.c.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: K.p.a.) - odmówił wprowadzenia zmiany wpisu w operacie ewidencji gruntów

i budynków obrębu K. polegającej na ujawnieniu Spółki jako władającego na zasadach posiadania samoistnego działką nr 718 w udziale 1/3 części.

W uzasadnieniu decyzji organ - powołując się na art. 336 i 337 K.c. - podał, że posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz

w posiadanie zależne. W związku z tym brak jest podstaw do ujawnienia A S.A. jako władającego działką nr 718 w udziale 1/3 części. Fakt, że Spółka korzystała przez określony czas z działki nr 718 jako dojazdu do wieży telekomunikacyjnej znajdującej się na działce nr 717/2 za zgodą byłych władających tą działką: K. Z. oraz T. S., nie może stanowić podstawy do ujawnienia władania nią przez wnioskodawcę. Starosta zwrócił ponadto uwagę, że ani K. Z. ani T. S. nie złożyli oświadczenia, że przenoszą swoje udziały w posiadaniu samoistnym działki nr 718 na AS.A., lecz przenieśli całe swoje udziały wynoszące po ½ części odpowiednio na A. R. i A. S.

Odwołanie od tej decyzji złożyła Spółka wnosząc o jej zmianę i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem wniosku, ewentualnie jej uchylenie

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie art. 6 K.p.a. poprzez uzależnienie ujawnienia wnioskodawcy w ewidencji gruntów jako posiadacza samoistnego od przeniesienia na niego udziałów posiadaczy obecnie ujawnionych w ewidencji; art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie dowodu przeprowadzonego na rozprawie administracyjnej a potwierdzającego, że działka nr 718 wykorzystywana jest przez Spółkę samoistnie jako jedyna droga dojazdowa do wieży telekomunikacyjnej; art. 80 K.p.a. poprzez ustalenie, że Spółka korzystała z działki

nr 718 za zgodą byłych władających w sytuacji, gdy od [..] stycznia 1998 r. korzystała

z drogi samoistnie, bez zgody byłych posiadaczy. Nadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 336 K.c. poprzez uznanie posiadania za prawo podmiotowe i § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków

w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 24 ust. 2a pkt 2 u.P.g.k. poprzez ich niezastosowanie i nieujawnienie wnioskodawcy jako posiadacza samoistnego

w ewidencji gruntu, mimo, że zgodnie ze stanem faktycznym korzysta samoistnie

z działki nr 718.

Odwołująca podkreśliła, że działka nr 718 nie ma urządzonej księgi wieczystej, a jej stan własnościowy jest formalnie nieuregulowany. Natomiast w rejestrze gruntów ujawnieni jako władający na zasadach samoistnego posiadania są A. R.

i T. S., w udziale ½.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2016 r. WINGiK w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 20 ust. 1 i 2, art. 7b ust. 2 pkt 2 u.P.g.k.

utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem żądania Spółki jest wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie K. gm. [....]. w przedmiocie działki nr 718, polegającej na ujawnieniu Spółki jako władającego nią na zasadach posiadania samoistnego w udziale 1/3 części.

Organ podał, że z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że

w 1976 r. działkę nr 718 stanowiły działki nr 2717 i 2718 wykazane w rejestrze gruntów jako droga. Osobami władającymi gruntem byli A. S. oraz J. Z. w udziałach po ½. Następnie w 1989 r. w rejestrze gruntów jako osoby władające działką nr 718 w udziale ½ wykazano T. S. oraz K. Z. Obecnie działka nr 718 o pow. 0,2586 ha wykazana jest w jednostce rejestrowej G.481 na rzecz A. R. oraz A. S. - władanie na zasadzie samoistnego posiadania po ½ części. A. R. został ujawniony w operacie ewidencyjnym jako władający przedmiotową działką na zasadach posiadania samoistnego w miejsce K. Z. na podstawie oświadczenia zawartego

w umowie dożywocia Rep. [...] z dnia [...] lutego 2016 r. Natomiast A. S. została ujawniona jako władająca działką nr 718 w miejsce T. S. na podstawie oświadczenia zawartego w umowie darowizny Rep. [...] z dnia [...] października 2009 r.

Organ wyjaśnił, że ewidencja gruntów i budynków to informatyczny system zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami i lokalami (art. 2 pkt 8 u.P.g.k.). Ewidencja obejmuje m.in. informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów jeśli zostały założone dla nieruchomości w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Obowiązkiem starostów, jako organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków, jest jej utrzymanie w stanie aktualności.

Podkreślono, że postępowanie ewidencyjne ma charakter czysto rejestrowy

i nie mogą w nim być rozstrzygane spory o charakterze cywilnoprawnym, w tym także co do posiadania określonej nieruchomości. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z jego § 10 ust. 1 pkt 2, ewidencja gruntów obejmuje właścicieli nieruchomości. W przypadku braku tych danych, w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają (§ 10 ust. 2). Ujawnienie w ewidencji gruntów podmiotu władającego gruntem jest instrumentem o charakterze wyjątkowym. Dokonuje się go, gdy prawny stan danego gruntu jest nieuregulowany, a jedyną relacją jaką można stwierdzić pomiędzy osobą fizyczną lub jednostką organizacyjną a tym gruntem jest relacja faktyczna polegająca na władaniu.

W ocenie WINGiK organ I instancji słusznie uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na wykazanie A S.A. jako władającego działką nr 718 w 1/3 części. Fakt korzystania od [...] stycznia 1998 r. z drogi samoistnie, bez zgody byłych posiadaczy, nie stanowi dostatecznej podstawy do uznania Spółki za władającego gruntem w rozumieniu § 10 ust. 2 rozporządzenia.

Jako nieuzasadnione organ uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów rozporządzenia i u.P.g.k. Podkreślił, że Spółka posiada jedynie interes faktyczny by władać działką nr 718, a taki nie może być podstawą do ujawnienia tego prawa

w operacie ewidencji, gdyż żadna z osób władających działką nr 718 nie złożyła oświadczenia woli przenoszącego część swojego udziału we władaniu na jej rzecz. Końcowo podał, że dochodzenie władania (posiadania samoistnego) dokonuje się

postepowaniu przez sądem powszechnym.

Skargę na powyższą decyzję złożyła A S.A. z/s w [...] wnosząc o jej uchylenie w całości i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji, ze wskazaniem sposobu jej rozstrzygnięcia. Strona zawnioskowała także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania,

a mianowicie:

- art. 6 K.p.a. poprzez uzależnienie ujawnienia wnioskodawcy w ewidencji gruntów jako posiadacza samoistnego od przeniesienia na niego udziałów posiadaczy obecnie ujawnionych w ewidencji;

- art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie dowodu przeprowadzonego na rozprawie administracyjnej, potwierdzającego, że działka nr 718 wykorzystywana jest przez Spółkę samoistnie jako jedyna droga dojazdowa do wieży telekomunikacyjnej;

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie przy braku wykazania zaistnienia przesłanek takiego rozstrzygnięcia.

Podtrzymała także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 24 ust. 2a pkt 2 u.P.g.k. poprzez ich niezastosowanie i nieujawnienie wnioskodawcy jako posiadacza samoistnego w ewidencji gruntów, mimo że zgodnie ze stanem faktycznym korzysta samoistnie z działki nr 718. Zarzuciła nadto naruszenie § 10 ust. 2 wskazanego rozporządzenia poprzez wadliwą interpretację

i brak uznania skarżącej za władającą gruntem, mimo że korzysta z drogi samoistnie.

W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje m.in. kontrolę działalności administracji publicznej; sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (oznacza to, że zarzuty podniesione w skardze nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności, a Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie stwierdzone naruszenia prawa).

Zgodnie z art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione

w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli we wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

W kontrolowanym postępowaniu S.A. A domagała się dokonania w drodze wpisu aktualizacyjnego zmiany informacji zawartych w ewidencji gruntów

i budynków poprzez ujawnienie obok dotychczasowych samoistnych posiadaczy po ½ części działki nr 718 w K. (A. R. i A. S.) jej samoistnego posiadania tej działki w udziale 1/3. Prawo to wywiodła z faktu wieloletniego korzystania z tej działki jako dojazdu do działki nr 717/2 i istniejącej na niej wieży telekomunikacyjnej, który to przejazd od stycznia 2016 r. jest jej utrudniany przez T. S., jako poprzedniego jej samoistnego posiadacza w ½ części. U podstaw powyższych działań znalazła się umowa najmu nieruchomości (działki nr 717/2 i stanowiącej dojazd do niej działki nr 718) z dnia [...] października 1995 r. zawarta między poprzednikiem prawnym Spółki, tj. B Sp. z o.o. a K. Z., będącym wg ówczesnych zapisów w ewidencji wraz

T. S. jej samoistnym posiadaczem po ½ części (wg zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, K. Z. aktem notarialnym – umową dożywocia z dnia [...] lutego 2006 r. przeniósł posiadanie swojego udziału w tej działce na siostrzeńca A. R., zaś aktem notarialnym – umową darowizny z dnia [...] października 2009 r. T. S. przeniósł swój udział w posiadaniu tej działki na córkę A. S.).

Na wstępie należy zwrócić uwagę na charakter ewidencji gruntów i budynków oraz związany z tym tryb wprowadzania w niej zmian.

Zgodnie z art. 2 pkt 8 u.P.g.k., ewidencja gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach

lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących nimi. Ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie (art. 22 ust. 1). Obejmuje ona informacje wskazane w art. 20 ustawy, w tym właścicieli nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu znajdują się te nieruchomości (ust. 2 pkt 1 lit. a), zaś w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (ust. 2 pkt 1 lit. b), przy czym wykazanie w ewidencji podmiotów o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b, może nastąpić w wyniku przeprowadzenia modernizacji ewidencji lub w ramach jej bieżącej aktualizacji w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2b).

W myśl art. 24 ust. 2a pkt 1 i 2 oraz ust. 2b u.P.g.k., aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa

w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania i w zależności od jej podstawy, następuje w drodze czynności materialno – technicznej lub w drodze decyzji administracyjnej. Wg ust. 2c tego artykułu, odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian unormowane zostały rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z jego § 44 pkt 2, obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności

z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi spoczywa na staroście, który dokonuje aktualizacji poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1), stosując odpowiednio przepisy § 35 i § 36 rozporządzenia (§ 45 ust. 2). Z kolei w myśl § 10 ust. 2 tego rozporządzenia, tylko w przypadku gruntów o nieustalonym właścicielu w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi gruntami władają na zasadach samoistnego posiadania.

Natomiast wg § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia, prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych; 2) prawomocnych orzeczeń sądowych;

3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; 4) ostatecznych decyzji administracyjnych; 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.

W kontekście w/w przepisów wymaga podkreślenia, że w zakresie podmiotowym regułą jest ujawnianie w ewidencji gruntów i budynków właścicieli nieruchomości. Wyjątek stanowią nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, gdyż tylko w przypadku nieruchomości dla których nie można ustalić właściciela ze względu na brak odpowiednich dokumentów (m.in. księgi wieczystej czy zbioru dokumentów), ujawnia się osoby lub inne podmioty władające tym gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za utrwalone należy uznać stanowisko, że zapisy w ewidencji dotyczące uprawnień do gruntu mają charakter pochodny w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 ust. 1 rozporządzenia oraz że w postępowaniu dotyczącym wprowadzenia zmian

w ewidencji źródeł tych nie można interpretować w sposób dowolny. Organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu, nie może zaś takiego prawa ani ustanowić, ani wyinterpretować z przesłanek pośrednich (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2003 r. sygn. akt II SA 1018/02).

Powyższe związane jest z tym, że ewidencja gruntów ma charakter techniczno -deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Nie kształtuje więc nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan zaistniały wcześniej (rejestruje zmiany dokonane w innych postępowaniach). Dlatego dokonanie zmian wpisów w ewidencji gruntów i budynków ma charakter wtórny do dotyczących danej nieruchomości zmian natury prawnej i faktycznej, a organ ewidencyjny na podstawie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym oświadczeń stron, powinien ocenić zasadność wprowadzenia tych zmian.

Odnosząc powyższe regulacje do rozpoznawanej sprawy należy zgodzić się

z orzekającymi w sprawie organami administracji co do braku podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku złożonego przez skarżącą Spółkę. Stosownie do powyższego, dopuszczalność wpisania jej do ewidencji jako samoistnego posiadacza nieruchomości w 1/3 części – obok dotychczasowych samoistnych posiadaczy – nie została potwierdzona żadnymi dokumentami.

Nie można jej też wywodzić z faktu wieloletniego korzystania przez Spółkę z działki nr 718 jako drogi dojazdowej i to nawet wobec nieuregulowanego jej stanu prawnego (braku księgi wieczystej), gdyż w sposób nieuprawniony ingerowałoby to w prawa dotychczasowych samoistnych posiadaczy, którzy nie wyrazili zgody na dopuszczenie Spółki do samoistnego posiadania przedmiotowej działki (a wręcz są temu przeciwni). Zauważyć należy, że w umowie najmu nieruchomości z dnia

[...] października 1995 r. zamieszczony został także zapis o zapewnieniu przez wynajmującego K. Z. (właściciela działki nr 717/2) dojazdu do niej poprzez działkę nr 718 "będącą własnością wynajmującego", mimo że faktycznie wg zapisów w ewidencji gruntów, nie był nawet jedynym jej samoistnym posiadaczem (prawo to po ½ części przysługiwało jemu oraz T. S.). Z tej też przyczyny najprawdopodobniej w akcie notarialnym kupna – sprzedaży działki nr [...] pominięta została kwestia dojazdu do niej. Podkreślenia wymaga, że z mocy wyraźnych postanowień umowy najmu (§ 1 pkt 2, § 8), oświadczenie o zapewnieniu swobodnego dojazdu zostało złożone przez "Wynajmującego" i z braku innych postanowień umowy oraz późniejszego aktu notarialnego, należy je odnosić tylko do czasu jej obowiązywania, tj. do czasu zawarcia umowy kupna sprzedaży przedmiotu najmu; mimo jednoczesnego zapisu umowy, że nie dłużej niż do 31 grudnia 1996 r. (§ 3 pkt 1), akt notarialny został podpisany dopiero [...] stycznia 1998 r.

Nie oznacza to jednak, że z faktu dalszego bezumownego korzystania z niej za zgodą samoistnych posiadaczy (do 2016 r.), Spółka również samoistnie może wywodzić prawo do ujawnienia jej w tym charakterze w ewidencji gruntów, zwłaszcza że dotychczasowi jej samoistni posiadacze aktami notarialnymi dysponowali tym posiadaniem w zakresie przysługujących im udziałów w całości na rzecz innych osób, które z kolei zostały w tym charakterze ujawnione w ich miejsce w ewidencji gruntów. Nie podlega w związku z tym uwzględnieniu zarzut naruszenia przez organy art. 6 K.p.a. poprzez uzależnienie ujawnienia wnioskodawcy w ewidencji gruntów jako samoistnego posiadacza od przeniesienia na Spółkę /części/ udziałów posiadaczy obecnie już w niej ujawnionych. Takie zastrzeżenia jako samodzielny warunek ujawnienia samoistnego posiadania wnioskodawcy w ewidencji gruntów nie zostały przez organy w wydanych decyzjach sformułowane, stanowiąc wniosek wywiedziony przez Spółkę a contrario z twierdzenia organu I instancji, że "żadna

z osób władających działką nr 718 nie złożyła oświadczenia woli przenoszącego część ze swojego udziału we władaniu na rzecz A S.A.". Ponieważ pozostawanie działki nr 718 w samoistnym posiadaniu A. R. i A. S. nie budzi wątpliwości, stanowiąc konsekwencję przeniesienia na nich udziałów w samoistnym posiadaniu z innych osób i zostało ono ujęte w ewidencji jako przysługujące im po ½, logiczne jest, że wpisanie kolejnego samoistnego posiadacza musiałoby wiązać się z korektą wpisów dotyczących wielkości tych udziałów.

Koresponduje to z regulacją zawartą w Kodeksie cywilnym, który w art. 336 dokonuje wyraźnego rozróżnienia posiadacza samoistnego (władającego faktycznie rzeczą jak właściciel) oraz posiadacza zależnego (władającego faktycznie rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą), przy czym posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art. 337).

W okolicznościach sprawy, oprócz faktu bezumownego korzystania z działki nr 718, brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania władania nią przez Spółkę, a tylko faktyczne władztwo nad rzeczą uzasadniałoby domniemanie bycia posiadaczem samoistnym (art. 339).

W opisanej sytuacji, wobec kwestionowania samoistnego posiadania Spółki przez samoistnych posiadaczy już ujawnionych w ewidencji gruntów, bez stosownego uregulowania tej kwestii na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym uwzględnienie wniosku nie jest możliwe. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika przy tym, że w czasie w którym Spółka

w sposób nieprzeszkodzony korzystała z dojazdu działką nr 718, podjęła jakiekolwiek czynności, czy to w drodze dobrowolnego porozumienia z osobami wpisanymi jako samoistni posiadacze czy w innej formie, zmierzające do uregulowania kwestii dojazdu do tej działki. Akta te nie potwierdzają również, by w związku z utrudnieniami jakie dla Spółki wystąpiły w dojeździe do działki nr 717/2, podjęła ona kroki prawne mające na celu ochronę bądź przywrócenie utraconego posiadania działki nr 718.

Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji, nawet tylko wpisu samoistnego posiadania, nie można bowiem dochodzić swoich praw do władania nieruchomością, zwłaszcza gdy ingeruje to w prawa osób już wykazanych jako jej samoistni posiadacze.

Podzielając stanowisko, że posiadanie jest stanem faktycznym a nie prawem, należy zwrócić uwagę, że zarówno w treści odwołania jak i skargi Spółka sama

w sposób wyraźny powołała się na samoistne korzystanie z drogi, bez zgody byłych posiadaczy, które jednak nie może być utożsamiane z samoistnym posiadaniem.

Z niewątpliwego korzystania z działki nr 718 jako drogi dojazdowej - które swój początek miało w zawartej umowie najmu nieruchomości - brak jest podstaw do wywodzenia, że od daty sprzedaży działki nr 717/2 na rzecz Spółki, wobec braku uregulowania w akcie notarialnym tej kwestii, korzystanie to przerodziło się

w samoistne posiadanie. Wyklucza to skuteczność zarzutu naruszenia art. 7

w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a konsekwencji art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy przez WINGiK decyzji organu I instancji odmawiającej aktualizacji operatu ewidencyjnego.

Nie można w związku z tym podzielić również zarzutów naruszenia prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 10 ust. 2 i § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 24 ust. 2a u.P.g.k. poprzez wynikający z samoistnego korzystania z działki nr 718 brak uznania Spółki za samoistnego jej posiadacza i odmowę ujawnienia tego w ewidencji gruntów. Jak już powyżej wywiedziono, organy prowadzące ewidencję gruntów nie są uprawnione do samodzielnego rozstrzygania kwestii uprawnień do gruntu, a zapisy już istniejące w ewidencji mogą być zmieniane tylko na podstawie stosownych dokumentów urzędowych. Wprawdzie § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia określający rodzaje dokumentów mogących stanowić podstawę wpisu do ewidencji odnosi się do ujawniania praw osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa

§ 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 (tj. właścicieli, użytkowników wieczystych, jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami, państwowych osób prawnych którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych, organów administracji publicznej które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości, użytkowników gruntów państwowych i samorządowych, dzierżawców gruntów), nie oznacza to jednak po stronie organu ewidencyjnego pełnej swobody działania w przypadku o którym mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku gruntów o nieustalonym właścicielu, w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi gruntami władają na zasadach samoistnego posiadania. W sytuacji bowiem, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie, w ewidencji znajdują się już wpisy odnośnie władania działką nr 718 na takich zasadach, samodzielna modyfikacja tego wpisu przez organ – bez oparcia się na stosownym dokumencie - oznaczałaby rozstrzyganie w sposób nieuprawniony

o tej kwestii zarówno względem tych osób, jak i wnioskodawcy.

Wątpliwości dotyczące stanu prawnego, lub tak jak w niniejszej sprawie stanu faktycznego nieruchomości nie pozwalają na prowadzenie w trybie administracyjnym postępowania służącego aktualizacji zapisów widniejących w ewidencji. W takiej sytuacji konieczne jest postępowanie przed sądem powszechnym, jako kompetentnym do rozstrzygania sporów na tym tle (zauważyć należy, że z informacji udzielonych w toku postępowania przez A. S. wynika, że przed SR w [...] toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia własności działki nr 718 w ½ części przez A. i H. S., jako poprzedników prawnych jej i T. S., niemniej Spółka nie bierze w nim udziału).

Dodać także należy, że wymóg odpowiedniego udokumentowania wpisu wynika

z § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zgodnie

z którym aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu zastąpienia dotychczasowych danych danymi zgodnymi ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi, ujawnienia nowych danych ewidencyjnych lub wyeliminowania danych błędnych. Jak już wykazano, wymóg stosownego udokumentowania żądanego przez Spółkę wpisu nie został spełniony.

Podsumowując należy wskazać, że organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Stosowne rozwiązania przewidziane w prawie cywilnym umożliwiają podmiotom takim jak Spółka, tj. nie legitymującym się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, doprowadzenie do stanu w którym będą mogły z niej korzystać. Kwestia ta pozostaje jednak w kognicji sądów powszechnych, a nie organów administracji.

W tej sytuacji brak było podstaw prawnych do dokonania na wniosek Spółki aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Skoro zatem decyzje organów administracji obu instancji nie naruszają prawa, wyłączało to możliwość skorzystania przez Sąd z przysługujących mu kompetencji i ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.