Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 629/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 271 ust. 1 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi A. S.A. w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za odprowadzanie wód I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] na rzecz strony skarżącej A. S.A. w [...] kwotę 1017 zł /słownie: tysiąc siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] S.A. (dalej: Spółka lub Skarżąca) jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (dalej: Dyrektor) z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia opłaty za odprowadzenie wód.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], Marszałek Województwa [...], działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 123 ust. 2, art. 127, art. 128, art. 131, art. 140 ust. 2 pkt 5c ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: k.p.a.), art. 18 i art. 34 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu (Dz.U. z 2014 r. poz. 1501) udzielił Skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w tym między innymi na zrzut wód do potoku [...] w km 10+200 na potrzeby wykonania przekroczenia gazociągu DN 1000 przewiertem HDD rzeki [...], Potoku [...], linii kolejowej nr 108 relacji [...] oraz drogi krajowej nr [...], na działce nr ewid. 1020 obr [...], gm. [...], w ilości maksymalnie godzinowo Q[maxh]=93,6 m3/h, średnio dobowo Q[śrd]=1010 m3/d oraz średnio rocznie Q[śrr]=1010 m3/r. W decyzji wskazano okres jej obowiązywania do dnia 21 listopada 2027 r.

Pismem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], stanowiącym informację roczną ustalającą wysokość opłaty stałej za usługi wodne Nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...], działając na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. poz. 1566 i 2180 – dalej: u.P.w.) ustalił dla w/w Spółki za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 2 373,00 zł za odprowadzenie do wód potoku [...] w km 10+200 wód na potrzeby przekroczenia gazociągiem HDD potoku [...], potoku [...], linii kolejowej nr 108 relacji [...] oraz drogi krajowej nr [...] na działce nr ewid. 1020 obr. [...] gm. [...]. Ustalając opłatę Organ wskazał, że została ona obliczona zgodnie z art. 271 ust. 5 u.P.w. oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502 – dalej zwanego: rozporządzeniem). Dalej wyjaśnił, że jej wysokość została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 93,6 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 0,026000 m3/s.

W złożonej reklamacji Spółka zwróciła się o ponowną analizę wysokości naliczonej opłaty stałej. Z treści pisma wynikało, że za różne usługi wodne ustalono dla niej opłaty stałe na łączną kwotę w wysokości 28 476,00 zł. Skarżąca podała, że wszystkie Informacje roczne wynikają z jednego pozwolenia wodnoprawnego, uzyskanego w ramach planowanej inwestycji pn: "Budowa międzysystemowego gazociągu stanowiącego połączenie systemów przesyłowych [...] wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi – gazociąg [...]". Wyjaśniła, że obecnie planowana inwestycja jest na etapie opracowywania projektu budowlanego i wykonawczego, a rozpoczęcie realizacji zadania planowane jest na 2019 r. Poinformowała, że do 2019 r. nie będą prowadzone żadne prace, z związku z czym wniosła o odroczenie naliczania opłat za usługi wodne do momentu rozpoczęcia robót budowlanych.

Dyrektor uznał złożoną reklamację za niezasadną i decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 273 ust. 6 i ust. 10 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 3, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.P.w. oraz art. 104 k.p.a. określił Spółce za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą za odprowadzenie wód w wysokości 2 373,00 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Organ wskazał, że wysokość opłaty stałej za usługi wodne została naliczona w oparciu o obowiązujące pozwolenie wodnoprawne oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Spółka wniosła o uchylenie w całości opisanej wyżej decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. i poprzedzającej ją Informacji z dnia [...] marca 2018 r. oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 273 ust. 5 i ust. 6 u.P.w. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie podjęcie starań w celu wyjaśnienia czy inwestycja o której mowa w pozwoleniu wodnoprawnym jest w toku, a co za tym idzie, czy w obecnym stanie rzeczy celowym jest nakładanie na Skarżącą opłaty. Dalej zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 273 ust. 5 i ust. 6 u.P.w. poprzez dowolną oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającą się zwłaszcza w pominięciu zawartej w pisemnej reklamacji Skarżącej informacji o tym, że Spółka w ramach planowanej inwestycji nie prowadzi na chwilę obecną żadnych robót budowlanych, w związku z czym w jakimkolwiek zakresie nie odprowadza żadnych wód. Zdaniem Skarżącej Organ wyszedł z założenia, że skoro Spółka może potencjalnie odprowadzać wody na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, to nie jest już istotne czy rzeczywiście to czyni, w każdym bowiem przypadku winna ponieść z tego tytułu opłatę, z czym Skarżąca się nie zgadza. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. art. 271 ust. 1 oraz art. 273 ust. 6 u.P.w. poprzez nieuznanie reklamacji Skarżącej na Informację wydaną bez podstawy prawnej, bowiem jak wskazała, podana w Informacji podstawa prawna (art. 271 ust. 1 u.P.w.) jest dalece ogólnikowa i nieprecyzyjna, uniemożliwiająca jej interpretację i późniejszą kontrolę. Końcowo wskazała na naruszenie przez Organ art. 271 ust. 1 pkt 3, art. 273 ust. 6 i ust. 10, oraz art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.P.w. poprzez błędną ich wykładnią polegającą na przyjęciu, że w przypadku, w którym w ramach planowanej inwestycji nie są prowadzone żadnej roboty budowlane, zachodzą przesłanki do nałożenia na Skarżącą opłaty stałej za odprowadzenie wód.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie w całości. Zdaniem Organu podnoszone przez Skarżącą zarzuty sprowadzają się w istocie do odmiennej interpretacji przepisów u.P.w. Organ wyjaśnił, że w toku ustalania opłaty stałej bada fakt istnienia ważnego i obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, którym jest związany oraz wynikające z tego pozwolenia wielkości zrzutu wód popłucznych. Bez znaczenie pozostaje to czy obiekt, dla którego realizowany jest zrzut wód popłucznych jest już zrealizowany, czy faktycznie następuje zrzut i czy w wielkości ustalonej w pozwoleniu wodnoprawnym. Zdaniem Organu przyjęty przez ustawodawcę uproszczony tryb postępowania w zakresie ustalania opłat za usługi wodne wynika właśnie z faktu, że wysokość opłaty stałej wyliczana jest w oparciu o decyzję pozwolenie wodnoprawne na podstawie danych o sposobie korzystania z wód i maksymalnych parametrów zawartych w decyzji, a nie na podstawie innych ustaleń, w szczególności okoliczności czy faktycznie następuje zrzut wód popłucznych i w jakiej faktycznie wielkości.

W piśmie procesowym z dnia 18 czerwca 2018 r. Spółka podniosła, że w innej lecz podobnej sprawie toczącej się przed Dyrektorem Zarządu Zlewni w [...], złożona Reklamacja została uwzględniona, na dowód czego załączyła dokumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje :

Skarga jako uzasadniona została przez Sąd uwzględniona.

W pierwszej kolejności należy podnieść, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności decyzji administracyjnych, Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Przedmiotem swej skargi Spółka uczyniła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Polskich Wód w [...] wydaną w sprawie określenia opłaty stałej w wysokości 2’373,00 zł za odprowadzanie do wód potoku, wód zużytych na potrzeby przekroczenia gazociągiem linii kolejowej oraz drogi krajowej.

Zaskarżona do WSA decyzja została oparta o regulacje materialnoprawne wyznaczone przepisami ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566, zwana dalej u.P.w.). Powołane przepisy wymagają od podmiotów świadczących na podstawie pozwoleń wodnoprawnych usługi wodne, ponoszenia opłat na rzecz państwowej osoby prawnej Wody Polskie (art. 298 pkt 1 w zw. z art. 299 u.P.w.). W myśl ustawowej definicji, usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód (art. 35 ust. 1 u.P.w.). Natomiast opłaty za usługi wodne należą do instrumentów ekonomicznych służących do gospodarowania wodami (art. 267 pkt 1 u.P.w.).

W myśl postanowień powołanej ustawy, opłaty za usługi wodne uiszcza się w szczególności za :

1) odprowadzanie do wód:

a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast,

b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast (art. 271 ust. 1 pkt 3 u.P.w.),

2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (art. 271 ust. 1 pkt 4 u.P.w.).

Wysokość opłaty stałej ustalają organy Wód Polskich, a następnie przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w formie informacji rocznej. Informacja powinna także zawierać sposób obliczenia tej opłaty (art. 271 ust. 1 u.P.w.). Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty (art. 273 ust. 1 u.P.w.). Reklamację składa się do Wód Polskich w terminie nie dłuższym niż 14 dni. W razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji administracyjnej. Nie budzi wątpliwości, iż organem właściwym do wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty stałej na podstawie art. 273 ust. 3 u.P.w. jest dyrektor zarządu zlewni, co wynika z treści art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 w.w ustawy. Natomiast od decyzji ustalającej opłatę podmiot korzystający z wód na mocy art. 273 ust. 8 u.P.w. ma prawo złożyć do WSA skargę, domagając się kontroli jej legalności.

O uchyleniu decyzji Dyrektora zadecydowały następujące przyczyny :

I. Przede wszystkim Organ Polskich Wód nie ustalił w sposób jednoznaczny w swym rozstrzygnięciu znanej ustawie postaci usługi wodnej, za którą zamierzał pobrać opłatę stałą. Podany w podstawie prawnej decyzji Dyrektora przepis art. 271 ust. 1 pkt 3 u.P.w. przewiduje możliwość poboru opłaty stałej z tytułu odprowadzania do wód: a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast. Natomiast w treści uzasadnienia kontrolowanego rozstrzygnięcia Organ wyjaśnia, że opłata została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za wprowadzanie do wód ścieków, czyli usługę wodną o jakiej mowa w art. 271 ust. 1 pkt 4 u.P.w. Pomiędzy podstawą prawną decyzji a jej uzasadnieniem powstała więc niespójność, która utrudnia przeprowadzenie prawidłowej kontroli wydanego rozstrzygnięcia, zarówno przez jego adresata jak również sąd administracyjny.

Organ Polskich Wód wydając skontrolowaną decyzji nie dostrzegł, że wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi stanowi inną niż odprowadzanie określonych rodzajów wód do wód postać korzystania z wód publicznych, do których stosuje się różne stawki opłat stałych określone w przepisach wykonawczych do u.P.w. Otóż w myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Natomiast według § 6 rozporządzenia jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych, zaś według § 7 rozporządzenia jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast w formie opłaty stałej wynosi 0,35 zł za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast.

Organ przed wymierzeniem opłaty stałej, w celu dokonania prawidłowej subsumpcji przepisów u.P.w. oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy, winien jednoznacznie zadecydować z jaką znaną u.P.w. postacią usług wodnych ma do czynienia. Bez tego podstawowego ustalenia nie będzie wiadomo czy opłata może zostać pobrana oraz w jakiej wysokości. Nie stanowi tu kwestii, że nie można pobrać opłaty stałej za takie postacie korzystania z wód, za które ustawodawca nie przewidział tej formy odpłatności. Zamknięty katalog usług podlegających opłacie stałej określa treść art. 268 ust. 1, art. 269 ust. 1 w zw. z art. 271 ust. 1 u.P.w. W odniesieniu do powyższych ustaleń należało dostrzec, że w uzasadnieniu decyzji brakuje wywodu przekonującego za zakwalifikowaniem zrzutu wód do wód publicznych do znanych ustawie usług wodnych podlegających obowiązkowi ponoszenia opłaty stałej. Wykazanie przez Organ, że zrzut wody zużytej do wód potoku odpowiada wyróżnionym w ustawie postaciom usług wodnych ma istotne znaczenie dla zbadania dopuszczalności żądania opłaty. Otóż do opłat za korzystanie z wód znajduje zastosowanie art. 217 Konstytucji RP, który pozwala pobierać daniny publicznoprawne jedynie w ściśle określonych przypadkach. Nie można pobrać opłaty jeżeli dozwolony sposób korzystania z wód nie mieści się w hipotezie przepisu ustawy przewidującej obowiązek poniesienia publicznej daniny na rzecz Polskich Wód. W rezultacie tych nieprawidłowości, Sąd nie może skontrolować czy nałożenie obowiązku wniesienia opłaty stałej za opisane w decyzji użycie wód jest w świetle obowiązujących regulacji u.P.w. dopuszczalne.

Ponieważ zaskarżona decyzja w istocie nie wyjaśnia za jaki rodzaj usług wodnych Organ żąda opłaty i czy rodzaj ten odpowiada usługom określonym art. 271 ust. 1 u.P.w., (tj. usługom objętym opłatą stałą), to należało stwierdzić takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy czyli określoną wysokość opłaty stałej za korzystanie z wód publicznych. W świetle tych uchybień należało również potwierdzić stanowisko Strony skarżącej wypowiedziane na temat uchybień Organu w stosowaniu art. 107 § 1 pkt 4 w zw. z art. 271 ust. 1 u.P.w., co polegało na niedoprecyzowaniu w decyzji rodzaju usługi wodnej, za którą Organ wymaga poniesienia opłaty stałej.

II. Po drugie, Sąd zobligowany był uwzględnić twierdzenia skarżącej Spółki na temat sposobu wykładni przepisów u.P.w. dotyczących naliczania opłaty stałej z tytułu odprowadzania do wód wód opadowych lub roztopowych (art. 271 ust. 4 u.P.w.) oraz wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (art. 271 ust. 5 u.P.w.).

Zamieszczone w skardze stanowisko Spółki odpowiada aktualnej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jaka zarysowała się na tle wykładni art. 271 ust. 4 i 5 u.P.w. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 21 sierpnia 2018 r., o sygn. II SA/Ol 463/18, LEX, stwierdza przekonująco, że użyte w art. 271 ust. 4 u.P.w. przez ustawodawcę sformułowanie "maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód" pozwala przyjąć, że intencją prawodawcy było nałożenie obowiązku uiszczania opłat dopiero w przypadku rozpoczęcia realizacji uprawnienia do odprowadzania wód - tak rozumieć należy bowiem określenie "odprowadzanych". Powyższy pogląd potwierdza także wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. II SA/Ol 343/18, gdzie pisze się, iż moment aktualizacji obowiązku ponoszenia opłaty stałej za odprowadzanie wód jest inny niż w przypadku opłaty stałej za pobór wód i związany jest z korzystaniem z tego uprawnienia lub chociażby realną możliwością wykorzystywania uprawnienia. Analogiczna interpretacja pojawia się w orzecznictwie w związku z wykładnią i stosowaniem art. 271 ust. 5 u.P.w. Dla przykładu WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. II SA/Bk 329/18, LEX, zasadnie uznaje, że opłatę stałą za wprowadzanie ścieków do wód ustala się tylko w przypadku faktycznego wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, a nie za samą możliwość ich wprowadzania stosownie do zapisów pozwolenia wodnoprawnego. Do podobnych wniosków dochodzi WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 1 sierpnia 2018 r., o sygn. II SA/Sz 573/18, LEX.

WSA podziela powyższe stanowisko i stwierdza, że organ Polskich Wód może wymagać uiszczenia opłaty stałej jedynie za potencjalną możliwość poboru wód podziemnych i powierzchniowych, co wykluczone jest w przypadku innych objętych obowiązkiem odpłatności postaci korzystania z wody. Wniosek ten płynie z redakcji użytego w art. 271 ust. 2 i 3 u.P.w. zwrotu "może być pobrana". Sens tego zwrotu mocno współgra z kontekstem zdania wyrażonego w art. 270 ust. 1 u.P.w. o treści: Opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Przytoczony przepis daje podstawę do twierdzenia o rozróżnieniu przez ustawodawcę opłaty stałej, która nie jest uzależniona od ilości faktycznie pobranej wody, lecz od ilości wody jaka może być pobrana w oparciu o wydane pozwolenie wodnoprawne. Jednocześnie, to wysokość opłaty zmiennej za pobór wody została powiązana z ilością wody użytej w wyniku czynności pobrania. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 21 sierpnia 2018 r., o sygn. II SA/Ol 414/18, LEX, trafnie zauważa, że redakcja art. 271 ust. 4 u.P.w. jest odmienna od dwóch poprzedzających go jednostek redakcyjnych, tj. art. 271 ust. 2 i 3. W przypadku art. 271 ust. 2, regulującego wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych wskazano, że wysokość opłaty ustala się jako: iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych. W analogiczny sposób ustalono sposób ustalania opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych. W obu przypadkach ustawodawca zaakcentował potencjalną możliwość poboru wód, poprzez zastosowanie sformułowań, "może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego" i "może być pobrana na podstawie tych pozwoleń".

Ustawodawca zarówno w art. 271 ust. 4 i 5 u.P.w. w odróżnieniu od ust. 2 i 3 tego artykułu, nie ustalił w sposób jasny, że opłata stała może zostać pobrana już tylko z faktu dysponowania przez podmiot prawa pozwoleniem wodnoprawnym. Dlatego adresat pozwolenia nie powinien być obciążany za samą tylko zgodę organu na korzystanie ze składnika środowiska, lecz za faktyczne jego użycie, co poświadcza ogólna zasada ochrony środowiska "korzystający płaci" wyrażona w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Powyższa zasada wraz z przywołanymi wyżej przepisami u.P.w. wyraźnie uzależnia możliwość poboru opłaty stałej za wyodrębnione w treści art. 271 ust. 4 i 5 u.P.w., postacie korzystania z wód od ustalenia czy to korzystanie faktycznie ma miejsce, a więc czy adresat obowiązku aktywnie czerpie korzyści z przyznanych mu uprawnień. Dlatego też Organ Polskich Wód przed skierowaniem do podmiotu korzystającego decyzji nakazującej uiszczenie opłaty winien przy zachowaniu administracyjnoprawnych reguł dowodzenia – art. 7, 77 i 80 K.p.a. - wyjaśnić czy wystąpiła czynność wprowadzania wód do wód lub odprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. Dopiero wyjaśnienie tej kluczowej kwestii pozwoli Organowi na dokonanie wiążącej konkretyzacji przepisów prawa materialnego w postaci art. 271 ust. 4 lub 5 u.P.w.

Nie ulega kwestii, iż Dyrektor Zarządu Zlewni nie zbadał przed wydaniem rozstrzygnięcia czy Spółka aktualnie korzysta z przyznanego jej pozwolenia wodnoprawnego. Słusznie zatem skarżąca strona zarzuca naruszenie przez Organ przepisów art. 7, 77 i 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie czy faktyczne czerpie korzyści z posiadanej zgody organu administracji. Potwierdzone przez Sąd naruszenie przepisów prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie wykazano faktycznych podstaw uprawniających do władczego żądania uiszczenia opłaty za korzystanie z wód publicznych. Zaniechanie Organu polegające na nieustaleniu istotnych dla załatwienia sprawy okoliczności faktycznych sprawy doprowadziło do przedwczesnego zastosowania przepisów prawa materialnego.

Organ Polskich Wód ponownie rozpoznając reklamację obowiązany będzie do uwzględnienia przedstawionego wyżej sposobu rozumienia przepisów u.P.w., co powinno polegać na jednoznacznym wyjaśnieniu czy poddany analizie sposób korzystania przez Spółkę z wód podlega w świetle u.P.w. opłatom (zasada nullum tributum sine lege) jak również na ustaleniu czy korzystanie to w ogóle nastąpiło. Dopiero bezsporne wyjaśnienie tych kwestii pozwoli na wiążące dla strony rozstrzygnięcie o wysokości opłaty za korzystanie z wód. Należy przy tym pamiętać, że opłaty mogą być pobierane za ściśle określone w u.P.w. usługi wodne, zaś przy interpretacji przepisów należy uwzględnić zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony – art. 7a § 1 K.p.a.

Stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów prawa procesowego skutkowały koniecznością uwzględnienia skargi Spółki w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 134 ust. 1 i art. 135 tej ustawy. Ponadto skarga Spółki została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.. Natomiast o kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.