Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 683/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.2 art. 83 ust. 1 art. 83f ust. 1 pkt 3a art. 88 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., którą wymierzono A. P. administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Wspomnianą decyzją z [...] r. organ pierwszej instancji wymierzył A. P. administracyjną karę pieniężną w wysokości 14 243,04 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 2 drzew gatunku klon zwyczajny, rosnących na terenie nieruchomości przy ul. A w Ł. (działka nr [...] w obrębie [...]).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy powyższą decyzję . przypomniało, iż podstawę materialnoprawną stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Organ podkreślił, że w sprawie mają zastosowanie regulacje materialnoprawne obowiązujące w dacie faktycznego usunięcia drzew z nieruchomości, gdyż to z tym zdarzeniem (jako tzw. deliktem administracyjnym) wiąże się wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej.

Kolegium ustaliło bezspornie, że A. P., jako posiadacz i współwłaściciel nieruchomości usunął bez zezwolenia 2 drzewa gatunku klon zwyczajny, rosnące na terenie ww. nieruchomości.

W ocenie organu dokumenty załączone do akt sprawy nie dają precyzyjnej odpowiedzi na pytanie, kiedy miała miejsce wycinka drzew objętych tą decyzją. Na podstawie protokołu oględzin z dnia 14 marca 2017 r. można jednak przyjąć za pewnik, że w tej dacie wszystkie drzewa (w ilości 2 sztuk) były już usunięte, o czym świadczy fakt, że na przedmiotowych gruntach stwierdzono jedynie pozostałości ich pni. Zatem organ uznał, że sprawa podlega rozpatrzeniu w oparciu o przepisy prawa materialnego według stanu na dzień 14 marca 2017 r., czyli w brzmieniu ustalonym w dniu 1 stycznia 2017 r. i obowiązującym do dnia 16 czerwca 2017 r.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wynikająca z analizy stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie, konkluzja Prezydenta Miasta, zgodnie z którą nie można przyjąć, że A. P. dokonał usunięcia przedmiotowych drzew na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, jest prawidłowa. Jak wskazał organ pierwszej instancji, pracownicy Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa w Departamencie Spraw Społecznych stwierdzili w dniu 14 marca 2017 r. w trakcie przeprowadzania oględzin terenowych usunięcie 2 sztuk zdrowych drzew. Oględziny odbyły się przy udziale jednego z współwłaścicieli nieruchomości - A. P., Straży Miejskiej oraz funkcjonariuszy z [...] Komisariatu Policji. Z oględzin terenowych sporządzono protokół oględzin oraz wykonano dokumentację fotograficzną. Podczas oględzin dokonano pomiaru najmniejszych promieni oraz średnicy pozostawionych w ziemi karpin (usuniętych drzew) oraz pomiaru obwodów pni drzew (na wysokości 130cm), które pozostały na terenie nieruchomości. Obwody pni usuniętych drzew ustalono na podstawie najmniejszych promieni pozostałych w ziemi karpin oraz zgodnie z przepisem art. 89 ust. 1 pkt. 4 u.o.p.. Ponadto na podstawie wyliczonych obwodów pni usuniętych drzew stwierdzono iż przekroczyły one obwody na które nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia (zgodnie z art 83 f ust. 3 u.o.p.). Obwody pni usuniętych drzew na wysokości 130 cm wyniosły 118,69 cm oraz 118,69cm, a więc wymagały uzyskania zezwolenia organu gminy na ich usunięcie, na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wycięcie drzew zostało zlecone firmie B przez A. P. - posiadacza i jednego ze współwłaścicieli nieruchomości. Zdaniem organu na usunięcie drzew na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej wskazuje przede wszystkim sam A. P., który w oświadczeniu z 18 maja 2017 r. wyjaśnił, że nieruchomość została oddana w zarząd A spółce z o.o. w Ł., która prowadzi tam płatny parking (A. P. jest prezesem zarządu tej spółki i jedynym wspólnikiem). Tym samym wskazana nieruchomość, na której doszło do usunięcia w/w drzew, jest niewątpliwie wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Za niewiarygodne organ uznał wyjaśnienia strony, że wycięcie drzew nastąpiło "w celu uprzątnięcia działki" bądź "w celu uporządkowania gruntów" (jak podniosła strona w odwołaniu). Skoro zaś działka jest użytkowana jest przez podmiot, który prowadzi tam działalność gospodarczą (płatny parking) to lokalizacja drzew w środkowej części działki utrudniała poruszanie się pojazdów po terenie parkingu oraz ich parkowanie, a spadające gałęzie mogły stanowić zagrożenie dla samochodów parkujących na tym terenie. W ocenie organu usunięcie drzew miało usprawnić funkcjonowanie parkingu, a co za tym idzie kolidowało z prowadzeniem działalności gospodarczej. Uprzątnięcie działki poprzez usunięcie drzew pozytywnie wpłynęło zaś na pracę i działanie parkingu (tj. usprawniło działanie układu komunikacyjnego parkingu, ułatwiło poruszanie się samochodów po terenie oraz dojazd do miejsc postojowych). Kolegium stwierdziło, że powyższe okoliczności wskazując na to, że wprawdzie usunięcie drzew nie nastąpiło na cele związane z działalnością gospodarczą prowadzoną osobiście przez stronę, jednak zachodzi ewidentny związek pomiędzy podjętym przez nią działaniem a prowadzeniem działalności gospodarczej przez inny podmiot – spółkę A, mający interes w likwidacji zadrzewień na przedmiotowym gruncie. Tym samym, biorąc pod uwagę treść art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania wycinki zadrzewień) A. P., jako posiadacz nieruchomości i zleceniodawca usunięcia powinien uiścić sporną administracyjną karę pieniężną za wycięcie drzew bez wymaganego w takim przypadku zezwolenia.

W skardze A. P. zarzucił naruszenie:

- art.88 ust 1 pkt. 1 u.o.p., polegające na bezzasadnym przyjęciu , iż w niniejszej sprawie zobowiązany był do uzyskania zezwolenia na usunięcie dwóch drzew w sytuacji gdy zgodnie z art.83f ust 1 pkt 3a u.o.p., w brzmieniu z chwili dokonywania wycinki, właściciel mógł dokonać wycinki drzew bez zezwolenia w sytuacji gdy nie korzystał z nieruchomość na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą,

- przepisów prawa procesowego polegające na dowolnej a nie swobodnej ocenie zebranego materiału i uznanie, że zachodzi związek pomiędzy podjętym przez skarżącego działaniem a prowadzeniem działalności gospodarczej przez inny podmiot tj. spółkę A i w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, iż w takiej sytuacji nie zachodzą przesłanki określone w art. art.83f ust 1 pkt 3a u.o.p..

W ocenie skarżącego z literalnej treści przepisu art.83f ust 1 pkt.3a u.o.p. wynika, iż to właściciel ma wykorzystywać nieruchomość na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. A. P. jako osoba fizyczna podobnie jak i inni współwłaściciele nie wykorzystują nieruchomości w celu prowadzenia działalności gospodarczej a w związku z powyższym mieli prawo do dokonania takiej interpretacji przepisów, która zezwalała im na dokonanie wycinki. Dodał, iż nie prowadzi działalności gospodarczej na nieruchomości przy ul. A, a wycinka w żaden sposób nie jest związana z prowadzonym parkingiem. W wyniku wycinki nie zwiększyła się ilość miejsc parkingowych i w żaden sposób nie wpłynęło to na sytuację współwłaścicieli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r. sąd nie dopatrzył się uchybień, które obligowałyby do wyeliminowania przedmiotowego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Nie budzi wątpliwości, że organ prawidłowo procedował w oparciu o przepisy k.p.a. sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), jako że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed dniem 1 czerwca 2017 r., co oznacza, że ma w nim zastosowanie art. 16 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Przepis ten stanowi, że do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym, z tym jedynie zastrzeżeniem, że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n k.p.a., dodane w wyniku tej nowelizacji. W przedmiotowej sprawie nie znajdują zatem zastosowania w szczególności obowiązujące od dnia 1 czerwca 2017 r. przepisy działu IVa k.p.a.

Zgodzić należy się z również z Kolegium, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowić winny przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 16 czerwca 2017 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.) a w szczególności nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U z 2016 r., poz.2249 ), a to mając na względzie czas ocenianego w sprawie zdarzenia tj. wycinki drzew. Mimo, że dokumenty załączone do akt sprawy nie dają precyzyjnej odpowiedzi na pytanie, kiedy miała miejsce wycinka drzew objętych zaskarżoną decyzją, należy podzielić argumentację Kolegium, iż zdarzenie to miało miejsce pomiędzy zleceniem przez skarżącego wycinki drzew (na dacie zlecenia figuruje data 7 marca 2017 r.), a oględzinami nieruchomości (14 marca 2017r.), kiedy to stwierdzono pozostałości pni dwóch drzew.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 83 ust. 1 wskazanej regulacji, usunięcie drzew lub krzewu z terenu nieruchomości mogło nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek.

Niespornym w przedmiotowej sprawie jest to, że skarżący A. P. wystawiał w dniu 7 marca 2017 r. zlecenie firmie B na dokonanie wycinki drzew, między innymi na działce przy ul. A 120 (działka ewidencyjna 134/2, w obrębie [...]) i drzewa w postaci dwóch klonów zwyczajnych zostały wycięte, a także to, że nie posiadał on zezwolenie przewidzianego powołanym wyżej art. 83 ust.1 ustawy. Kolejną okolicznością niesporną pomiędzy stronami jest fakt, iż nieruchomość znajdująca się przy ul. A 120 stanowi przedmiot współwłasności trzech współwłaścicieli, w tym skarżącego, oddana została przez A. P. (na podstawie posiadanych przez niego pełnomocnictw pozostałych współwłaścicieli) w zarząd spółce z ograniczona odpowiedzialnością A z siedzibą w Ł., która prowadzi tam parking strzeżony. Spółka A jest zarejestrowana w KRS za numerem [...]. Jedynym udziałowcem tej spółki jest skarżący A. P., który jest także prezesem jej zarządu.

Wyjątek od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewu z terenu nieruchomości stanowił art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., zgodnie z którym przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W celu skorzystania z możliwości wyłączenia z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z nieruchomości winny być zatem spełnione kumulatywnie przesłanki określone w treści art. 83f ust. 1 pkt. 3a u.o.p. Po pierwsze, nieruchomość musi stanowić własność osoby fizycznej. Po drugie, planowane usunięcie drzew lub krzewów z nieruchomości nie może mieć związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Pierwszy z opisanych warunków jest niewątpliwie spełniony. Co do drugiego warunku (brak związku z prowadzeniem działalności gospodarczej), podnieść wypada, że SKO w Ł. dokonało prawidłowej wykładni tego pojęcia w kontekście definicji "działalności gospodarczej" zawartej w ustawie z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2017 r. poz.2168 ze zm.).

Dokonując wykładni art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., nie sposób nie zauważyć, że ustawodawca nie określił jednoznacznie, czy ograniczenie, o którym mowa dotyczy tylko takich sytuacji, w których osoba fizyczna będąca właścicielem nieruchomości prowadzi jednocześnie na terenie tej nieruchomości działalność gospodarczą, czy też ma zastosowanie także w wypadku, gdy działalność gospodarczą na terenie nieruchomości stanowiącą własność osoby fizycznej prowadzi inny podmiot. Celem udzielenia odpowiedzi na tak zadane pytanie należy odwołać się do intencji ustawodawcy wprowadzającego taką regulację. Z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. zmieniającej ustawę o ochronie przyrody wynika, że ma ona na celu zlikwidowanie dotychczasowego ograniczenia właściciela nieruchomości prywatnej w usuwaniu drzew i krzewów rosnących na działce. Jak wskazano w uzasadnieniu, "obecne przepisy wymagają od niego wystąpienia do wójta, burmistrza, prezydenta miasta o zezwolenie na takie działanie, co stanowi nadmierną i nieuzasadnioną ingerencję w możliwość wykonywania prawa własności nieruchomości. Podkreślić należy, że stosowanie obecnych restrykcyjnych przepisów nie spełnia swojej roli, gdyż i tak niemal wszystkie decyzje, które wydają ww. organy są pozytywne, zezwalają na usunięcie drzewa i krzewu. Obecna procedura niepotrzebnie obciąża więc zarówno właścicieli nieruchomości, jak i organy administracji".

Jak wynika z przytoczonego fragmentu uzasadnienia ustawy zmieniającej, celem omawianej regulacji było z jednej strony umożliwienie właścicielowi nieruchomości, będącemu osobą fizyczną, wycinki drzew bez konieczności uruchamiania przewidzianej przepisami ustawy procedury i ograniczenie administracyjnej ingerencji w prawo własności - z drugiej.

W ocenie sądu nie można jednak rozpatrywać omawianego przepisu w oderwaniu od całokształtu przepisów ustawy, składających się na kompleksową regulację służącą ochronie przyrody, w szczególności art. 2 ust. 1, który stanowi, że ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, między innymi zieleni w miastach i wsiach (pkt 8) i zadrzewień (pkt. 9).

Z punktu widzenia ochrony przyrody omawiana regulacja, dopuszczająca dokonywanie wycinki drzew na prywatnych posesjach, zakładała - w ocenie sądu - niewielką ingerencję w istniejący na działkach stan zadrzewienia wynikający z potrzeb właściciela. Świadczy o tym ograniczenie dotyczące wycinki dokonywanej na cele związane z działalnością gospodarczą, które poddano reżimowi procedury uzyskania zezwolenia na wycinkę, co wynika, zdaniem sądu, z faktu, iż prowadzenie różnego rodzaju inwestycji zazwyczaj związane jest z większą ingerencją w środowisko naturalne.

Skoro działalność gospodarcza z reguły wiąże się z większą ingerencją w środowisko naturalne, to czynnikiem determinującym możliwość skorzystania z regulacji zawartej w art.83f ust. 1 pkt.3 u.o.p jest prowadzenie działalności gospodarczej (ściśle rzecz ujmując usuwanie drzew lub krzewów realizowane jest w celu związanym z działalnością gospodarczą) na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej, to nawet wówczas, gdy ową działalność prowadzi formalnie inny podmiot, jeśli tylko decyzję o wycięciu podejmuje osoba fizyczna będąca właścicielem nieruchomości, owa osoba będzie ponosić odpowiedzialność, o której mowa w art.88 ust.1 u.o.p. Zdaniem sądu wskazany przepis art. 83f ust. 1 pkt 3a nie wymaga ustalenia powiązania wycinki drzew wyłącznie z działalnością gospodarczą właściciela. Brzmienie przywołanego przepisu wskazuje, że istotny jest bowiem cel wycinki drzew rosnących na nieruchomościach osób fizycznych niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zaś to, przez kogo ta działalność ma być prowadzona, choć niewątpliwie najbardziej typowym przypadkiem jest działalność prowadzona na nieruchomości przez jej właściciela. Trzeba zatem przyjąć, że w każdej sytuacji organ powinien szczegółowo badać, czy pomiędzy planowaną bądź dokonaną już wycinką drzew i prowadzoną bądź zamierzoną działalnością gospodarczą na danym terenie istnieje funkcjonalny związek, to bowiem kryterium wydaje się najbardziej właściwe do oceny, czy zezwolenie na wycięcie drzewa przez osobę fizyczną na nieruchomości stanowiącej jej własność jest wymagane (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1290/17, LEX nr 2469825). Podobny pogląd prezentowany jest w piśmiennictwie (K. Gruszecki, Komentarz do art. 83f ustawy o ochronie przyrody, LEX/el 2017).

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać należy (o czym już zresztą wspomniano), że skarżący A. P. jest jednym ze współwłaścicieli nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 120, ową nieruchomość oddał w zarząd (działając także na podstawie pełnomocnictw pozostałych współwłaścicieli) A spółce z o.o., której jest jedynym udziałowcem i jednocześnie prezesem zarządu. W dniu 7 marca 2017 r. skarżący zlecił innemu podmiotowi gospodarczemu wycinkę, między innymi na opisanej wyżej działce, w wyniku czego nastąpiło usunięcie dwóch zdrowych drzew. Na nieruchomości, na której znajdowały się wycięte drzewa, spółka A prowadzi płatny parking, a więc działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Jednocześnie 17 marca 2017 roku odbyły się oględziny nieruchomości, w trakcie których stwierdzono, że usunięte drzewa znajdowały się w środkowej części parkingu. Wniosek organów o tym, że takie położenie wyciętych drzew mogło stanowić utrudnienie w poruszaniu się po parkingu pojazdów, a spadające gałęzie mogły stanowić dla nich zagrożenie, zgodne jest z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, a także zebranym materiałem dowodowym, co znajduje ochronę w treści art. 80 k.p.a. Zakładając nawet, jak chce tego skarżący, że podjęte przez niego działania miały na celu "uprzątnięcie działki" (jak podniósł w oświadczeniu z 18 maja 2017 r.), czy też "w celu uporządkowania gruntów" (odwołanie), to mieszczą się one w ramach działalności gospodarczej, bo utrzymanie porządku i bezpieczeństwa w miejscu, gdzie taka działalność jest prowadzone należy do immanentnej cechy prowadzenia działalności gospodarczej.

Podsumowując, zdaniem sądu ustalenia i wnioski organów co do istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności są prawidłowe. Przeprowadzono szczegółowe postępowanie wyjaśniające, przeprowadzając niezbędne dowody zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego, nie uchybiając przepisom art. 7, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a. Argumentacji organu, szeroko przedstawionej w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia nie można odmówić słuszności zarówno co do oceny przeprowadzonych dowodów, jak i zakresu tegoż postępowania. Organ prawidłowo odniósł się również do zarzutów strony, które w istocie w znacznej części zostały powielone w argumentacji skargi, a co znalazło wyraz w powyższych motywach.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. dc