Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2473/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 10 i 15
journal: Dz.U. 2000 nr 23 poz 295
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych.- tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie NSA Arkadiusz Despot -Mładanowicz del. NSA Janusz Furmanek (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. M. B.-K. i innych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1423/09 w sprawie ze skargi B. M. B.-K. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2009 r nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na przeprowadzenie ekshumacji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie na rzecz B. M. B.-K. i innych solidarnie kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych oraz kwoty po 17 (siedemnaście) złotych na rzecz każdego ze skarżących kasacyjnie tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

WYROKIEM Z DNIA 5 SIERPNIA 2010 R. SYGN. AKT VII SA/WA1423/09 WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE ODDALIŁ SKARGĘ B. M. B.-K. NA POSTANOWIENIE PAŃSTWOWEGO WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORA SANITARNEGO W WARSZAWIE NR [...] Z [...] CZERWCA 2009 R. W PRZEDMIOCIE PRZYWRÓCENIA TERMINU DO WNIESIENIA ODWOŁANIA ORAZ NA DECYZJĘ PAŃSTWOWEGO WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORA SANITARNEGO W WARSZAWIE Z DNIA [...] CZERWCA 2009 R. NR [...] W PRZEDMIOCIE ODMOWY WYDANIA ZEZWOLENIA NA PRZEPROWADZENIE EKSHUMACJI.

POWYŻSZE ROZSTRZYGNIĘCIE WYDANE ZOSTAŁO W OPARCIU O NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY:

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W OSTROŁĘCE, PO ROZPATRZENIU WNIOSKU MACIEJA B., DECYZJĄ Z DNIA [...] MARCA 2009 R. ZEZWOLIŁ NA EKSHUMACJĘ ZWŁOK J. K. B. (BRATA WNIOSKODAWCY) Z GROBU NA CMENTARZU PARAFIALNYM W B. I ZŁOŻENIU ICH DO GROBU RODZINNEGO NA CMENTARZU PARAFIALNYM W N.

W WYNIKU ODWOŁANIA I. S. (PO PRZYWRÓCENIU JEJ TERMINU DO WNIESIENIA ODWOŁANIA) PAŃSTWOWY WOJEWÓDZKI INSPEKTOR SANITARNY DECYZJĄ NR [...] Z DNIA [...] CZERWCA 2009 R. UCHYLIŁ DECYZJĘ ORGANU I INSTANCJI, ZMIENIAJĄC JĄ W TEN SPOSÓB, ŻE NIE ZEZWOLIŁ NA PRZEPROWADZENIE EKSHUMACJI SZCZĄTKÓW J. K. B.

W UZASADNIENIU ORGAN ODWOŁAWCZY WSKAZAŁ, IŻ ODWOŁANIE ZOSTAŁO WNIESIONE PO TERMINIE, ALE ŻE ZAWIERAŁO ZNAMIONA WNIOSKU O PRZYWRÓCENIE TERMINU, ORGAN PO UPRAWDOPODOBNIENIU PRZEZ SKARŻĄCĄ, ŻE UCHYBIENIE NASTĄPIŁO BEZ JEJ WINY, TERMIN PRZYWRÓCIŁ I ROZPATRZYŁ ODWOŁANIE.

ORGAN II INSTANCJI POWOŁUJĄC ART. 10 I 15 USTAWY Z 31 STYCZNIA 1959 R. O CMENTARZACH I CHOWANIU ZMARŁYCH (DZ. U. Z 2000 R. NR 23, POZ. 295 Z PÓŹNIEJSZYMI ZM.) WSKAZAŁ, IŻ WNIOSEK O EKSHUMACJĘ POWINIEN POCHODZIĆ NIE OD JEDNEJ Z UPRAWNIONYCH OSÓB, ALE OD WSZYSTKICH, ZAŚ ZGODNIE Z ORZECZNICTWEM SĄDOWYM PRAWO DO ZMIANY MIEJSCA ZWŁOK A TAKŻE ICH EKSHUMACJI JEST PRAWEM WSZYSTKICH ŻYJĄCYCH UPRAWNIONYCH, STĄD DLA DOKONANIA JAKIEJKOLWIEK ZMIANY W TYM PRAWIE POTRZEBNA JEST ZGODA WSZYSTKICH UPRAWNIONYCH.

WOBEC BRAKU ZGODY JEDNEJ Z OSÓB UPRAWNIONYCH ORGAN WOJEWÓDZKI NIE ZEZWOLIŁ NA EKSHUMACJĘ.

SKARGĘ SĄDOWĄ NA POWYŻSZĄ DECYZJĘ ORAZ POSTANOWIENIE O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO WNIESIENIA ODWOŁANIA WNIOSŁA B. B. – K. DOMAGAJĄC SIĘ UCHYLENIA POSTANOWIENIA ORAZ DECYZJI ORGANU WOJEWÓDZKIEGO ZARZUCAJĄC TYM ROZSTRZYGNIĘCIOM RAŻĄCE NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA TJ. ART. 58 § 1 USTAWY Z DNIA 14 CZERWCA 1960 R. KODEKS POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO (DZ. U. Z 2000, NR 98, POZ. 1071), ZWANY DALEJ K.P.A., PRZEZ JEGO BŁĘDNE ZASTOSOWANIE.

NADTO SKARŻĄCA WNIOSŁA O PRZEPROWADZENIE LICZNYCH DOWODÓW Z DOKUMENTÓW JAK EWIDENCJA CZASU PRACY I. S., AKT URODZENIA CÓRKI I. S., ZAŚWIADCZENIA O MELDUNKU RODZINY I. S. POD JEDNYM ADRESEM, BILINGÓW ROZMÓW TELEFONICZNYCH – WSZYSTKO TO PO UZYSKANIU TYCH DOKUMENTÓW OD ODPOWIEDNICH ORGANÓW. SKARŻĄCA WNIOSŁA TEŻ O ZOBOWIĄZANIE ORGANU WOJEWÓDZKIEGO DO ZAWIADOMIENIA WSKAZANYCH PARAFII RZYMSKOKATOLICKICH O DOPUSZCZALNOŚCI EKSHUMACJI WYNIKAJĄCEJ Z UCHYLENIA OBJĘTEJ SKARGĄ DECYZJI.

W OCENIE SKARŻĄCEJ PRZYWRÓCENIE TERMINU I. S. ŚWIADCZY O BRAKU WIEDZY ORGANU W PRZEDMIOCIE OBOWIĄZUJĄCEJ WYKŁADNI ART. 58 § 1 K.P.A., ZWŁASZCZA ŻE I. S. NIE MIAŁA PRZESZKÓD DO SKORZYSTANIA Z POMOCY DOMOWNIKÓW ALBO WSPÓŁPRACOWNIKÓW W TAK BANALNEJ SPRAWIE JAK ZŁOŻENIE ODWOŁANIA A JEJ RZEKOMA CHOROBA NIE MIAŁA CECH NAGŁOŚCI. JAK WSKAZAŁA SKARŻĄCA ZŁOŻENIE ODWOŁANIA OD DECYZJI ORGANU POWIATOWEGO BYŁO ZEMSTĄ ZWIĄZANĄ Z NIEZADOWOLENIEM W SPRAWIE ROZDYSPONOWANIA RZECZY ZMARŁEJ MATKI. JAK PRZYZNAŁA SAMA SKARŻĄCA ORGAN WOJEWÓDZKI NIE MÓGŁ O TYM WIEDZIEĆ, ALE NIE ZADAŁ SOBIE TRUDU DO WSZECHSTRONNEGO ZBADANIA SPRAWY.

W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ ORGAN WNOSIŁ O JEJ ODDALENIE.

W UZASADNIENIU WYROKU ODDALAJĄCEGO SKARGĘ WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE STWIERDZIŁ, IŻ PRZYWRÓCENIE TERMINU NASTĄPIŁO W WYNIKU NIEZAWINIONEGO PRZEZ ZAINTERESOWANĄ UCHYBIENIA TERMINU, KTÓRE TO UCHYBIENIE NASTĄPIŁO W WYNIKU STANU CHOROBOWEGO I SYTUACJI OSOBISTEJ PO ŚMIERCI MATKI. ZDANIEM SĄDU DOKONANA PRZEZ ORGAN OCENA PRZYCZYN UCHYBIENIA Z UWAGI NA SYTUACJĘ ZAINTERESOWANEJ BYŁA PRAWIDŁOWA.

DECYZJA ORGANU ODWOŁAWCZEGO WYDANA ZOSTAŁA W OPARCIU O PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO TJ. USTAWĘ O CMENTARZACH I CHOWANIU ZMARŁYCH, KTÓRA W ART. 10 OKREŚLA KRĄG OSÓB UPRAWNIONYCH DO POCHOWANIA ZWŁOK LUDZKICH I DOKONANIA EKSHUMACJI. ZGODNIE Z POWYŻSZYM PRZEPISEM SĄ TO: 1) POZOSTAŁY MAŁŻONEK/A, 2) KREWNI ZSTĘPNI, 3) KREWNI WSTĘPNI, 4) KREWNI BOCZNI DO 4 STOPNIA POKREWIEŃSTWA, 5) POWINOWACI W LINII PROSTEJ DO 1 STOPNIA.

Z KOLEI ART. 15 WW. USTAWY STANOWI, ŻE "EKSHUMACJA ZWŁOK I SZCZĄTKÓW MOŻE BYĆ DOKONANA M.IN. NA UMOTYWOWANĄ PROŚBĘ OSÓB UPRAWNIONYCH DO POCHOWANIA ZWŁOK ZA ZEZWOLENIEM WŁAŚCIWEGO INSPEKTORA SANITARNEGO". TAK WIĘC WNIOSEK O EKSHUMACJĘ POWINIEN POCHODZIĆ NIE OD JEDNEJ Z UPRAWNIONYCH OSÓB, ALE OD WSZYSTKICH.

Z ORZECZNICTWA SĄDÓW POWSZECHNYCH I ADMINISTRACYJNYCH WYNIKA, ŻE PRAWO DO ZMIANY MIEJSCA ZWŁOK, A TAKŻE ICH EKSHUMACJI, JEST PRAWEM WSZYSTKICH ŻYJĄCYCH UPRAWNIONYCH, STĄD DLA DOKONANIA JAKIEJKOLWIEK ZMIANY W TYM PRAWIE POTRZEBNA JEST ZGODA WSZYSTKICH UPRAWNIONYCH (VIDE WYROK SN Z 25 KWIETNIA 1966 R. II CR 106/66).

WOBEC FAKTU, ŻE W PRZEDMIOTOWEJ SPRAWIE BRAK JEST ZGODY JEDNEJ Z OSÓB UPRAWNIONYCH, ZA PRAWIDŁOWE NALEŻY UZNAĆ STANOWISKO ORGANU ODWOŁAWCZEGO NIE ZEZWALAJĄCE NA EKSHUMACJĘ SZCZĄTKÓW J. K. B. Z GROBU NA CMENTARZU W B. DO GROBU RODZINNEGO NA CMENTARZU PARAFIALNYM W N. JAK SŁUSZNIE PODNIÓSŁ ORGAN WOJEWÓDZKI, SPÓR POMIĘDZY UPRAWNIONYMI DO EKSHUMACJI POWINIEN BYĆ ROZPOZNANY W DRODZE POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO PRZED SĄDEM POWSZECHNYM (POR. WYROK WSA W BIAŁYMSTOKU Z DNIA 2 LUTEGO 2006 R. II SA/BK/728/05).

OD POWYŻSZEGO WYROKU WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W WARSZAWIE SKARGĘ KASACYJNĄ WNIEŚLI B. M. B. – K., Z. B., M. B., M. K. I M. K. WNIEŚLI O UCHYLENIE ZASKARŻONEGO WYROKU W CAŁOŚCI I PRZEKAZANIE SPRAWY WOJEWÓDZKIEMU SĄDOWI ADMINISTRACYJNEMU W WARSZAWIE DO PONOWNEGO ROZPOZNANIA.

ZASKARŻONEMU WYROKOWI ZARZUCILI MAJĄCE ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA:

1. ART. 1 W ZW. Z ART. 2 W ZW. Z ART. 3 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 R. PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI (TEKST JEDNOLITY DZ. U. Z 2012 R., POZ. 270), ZWANEJ DALEJ P.P.S.A. POPRZEZ PRZYJĘCIE, ŻE PRZEDMIOTOWA SPRAWA POWINNA BYĆ ROZPATRYWANA PRZEZ SĄDY POWSZECHNE;

ART. 134 § 1 W ZW. Z ART. 3 § 1, ART. 141 § 4, ART. 145 § 1 PKT 1 A) I C) P.P.S.A. PRZEZ

WYPROWADZENIE WADLIWYCH WNIOSKÓW ZE STANU FAKTYCZNEGO SPRAWY I W

KONSEKWENCJI ODDALENIE SKARGI KTÓRA POWINNA ZOSTAĆ UWZGLĘDNIONA;

ART. 106 § 3 P.P.S.A. POPRZEZ NIEUWZGLĘDNIENIE WNIOSKU DOWODOWEGO, KTÓRY W

ZGODNIE Z WW. PRZEPISEM ZASŁUGIWAŁ NA UWZGLĘDNIENIE;

ART. 61 K.P.A. W ZW. Z ART. 10 I ART. 15 USTAWY O CMENTARZACH I CHOWANIU ZMARŁYCH POPRZEZ PRZYJĘCIE, ŻE WNIOSEK O WYDANIE DECYZJI ZEZWALAJĄCEJ NA EKSHUMACJĘ POCHODZIĆ MUSI OD WSZYSTKICH OSÓB UPRAWNIONYCH.

W OCENIE STRONY WNOSZĄCEJ SKARGĘ KASACYJNĄ I. S. NIE UPRAWDOPODOBNIŁA WYSTĄPIENIA PO JEJ STRONIE OKOLICZNOŚCI, NA KTÓRE SIĘ POWOŁUJE. PONADTO NIE MOŻNA UZNAĆ, ŻE ŚWIADCZĄ ONE O BRAKU JEJ WINY W UCHYBIENIU TERMINU.

W OCENIE SKARŻĄCYCH JUŻ SAM FAKT WSKAZYWANIA PRZEZ I. S. ZA KAŻDYM RAZEM NA ODMIENNYCH OKOLICZNOŚCI MAJĄCYCH USPRAWIEDLIWIAĆ NIEDOCHOWANIE PRZEZ NIĄ TERMINU ŚWIADCZY O TYM, ŻE W RZECZYWISTOŚCI NIE ISTNIAŁY ŻADNE POWODY, KTÓRE OBIEKTYWNIE WYŁĄCZAŁY MOŻLIWOŚĆ ZŁOŻENIA PRZEZ NIĄ ODWOŁANIA W TERMINIE.

WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY POMINĄŁ FAKTY ŚWIADCZĄCE O NIEZASADNOŚCI PRZYWRÓCENIA I. S. TERMINU, KTÓRE WYNIKAŁY Z AKT SPRAWY.

ODNOSZĄC SIĘ DO OKOLICZNOŚCI OSTATECZNIE POWOŁANYCH PRZEZ I. S. NA USPRAWIEDLIWIENIE NIEDOCHOWANIA TERMINU - TJ. ZŁYM STANEM PSYCHICZNYM O ZNAMIONACH DEPRESJI I ZAPALENIEM ZATOK OBOCZNYCH NOSA, KTÓREGO NASILENIE NASTĄPIŁO W DNIACH 25 MARCA 2009 R. – 25 KWIETNIA 2009 R., TJ. W TERMINIE DO ZŁOŻENIA ODWOŁANIA STWIERDZONO, ŻE OKOLICZNOŚCI TYCH NIE MOŻNA UZNAĆ ZA UPRAWDOPODOBNIONE. AKT ZGONU MATKI I. S. DOWODZI JEDYNIE FAKTU JEJ ŚMIERCI, NIE POTWIERDZA ZAŚ W ŻADEN SPOSÓB DEPRESJI I. S.. W OCENIE STRONY NIE KAŻDA ŚMIERĆ OSOBY BLISKIEJ, SZCZEGÓLNIE OSOBY W PODESZŁYM WIEKU, CIĘŻKO CHOREJ, A WIĘC OSOBY, KTÓREJ ŚMIERCI MOŻNA OD DŁUŻSZEGO CZASU SIĘ SPODZIEWAĆ, WYWOŁUJE TAK CIĘŻKĄ DEPRESJĘ, KTÓRA PO UPŁYWIE 3 MIESIĘCY UNIEMOŻLIWIAŁABY WYKONIE PROSTEJ CZYNNOŚCI W POSTACI ZŁOŻENIA ODWOŁANIA. POWOŁUJĄC SIĘ NA ORZECZNICTWO SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH WSKAZANO, ŻE UPRAWDOPODOBNIENIE POZOSTAWANIA W ZŁYM STANIE PSYCHICZNYM MUSI POLEGAĆ NA CZYMŚ WIĘCEJ, NIŻ TYLKO NICZYM NIEUDOWODNIONE TWIERDZENIE ZAINTERESOWANEGO.

PONADTO FAKTU NASILENIA PRZEWLEKŁEGO ZAPALENIA ZATOK OBOCZNYCH NOSA W OKRESIE OD 25 MARCA 2009 R. DO 25 KWIETNIA 2009 R. I. S. NIE POPARŁA ŻADNYM DOKUMENTEM. W OCENIE STRON ZAŚWIADCZENIE Z PORADNI LARYNGOLOGICZNEJ POTWIERDZA JEDYNIE, ŻE I. S. JEST PACJENTKĄ WW. PORADNI, NIE ZAŚ FAKT UAKTYWNIENIA SIĘ JEJ CHOROBY W OKRESIE POMIĘDZY 3 A 16 KWIETNIA 2009 ROKU (TJ. W CZASIE NA ZŁOŻENIE PRZEDMIOTOWEGO ODWOŁANIA). NIE UDOWODNIŁA RÓWNIEŻ, IŻ Z UWAGI NA NASILENIE SIĘ CHOROBY NIE BYŁA W STANIE WYCHODZIĆ Z DOMU, MUSIAŁA LEŻEĆ.

STRONY POWOŁAŁY SIĘ NA ORZECZNICTWO SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH DOTYCZĄCE KWESTII PRZYWRÓCENIA TERMINU. WSKAZAŁY, ŻE ŻADNA Z JEDNOSTEK CHOROBOWYCH NA KTÓRE SIĘ POWOŁUJE NIE PARALIŻUJE ZDOLNOŚCI PSYCHOFIZYCZNYCH CZŁOWIEKA DO TEGO STOPNIA, ŻE NIE BYŁBY ON W STANIE PRZEZ 14 DNI DOKONAĆ KILKU PROSTYCH CZYNNOŚCI SKŁADAJĄCYCH SIĘ NA WNIESIENIE ODWOŁANIA OD DECYZJI PAŃSTWOWEGO POWIATOWEGO INSPEKTORA SANITARNEGO W OSTROŁĘCE ORAZ ZE WZGLĘDU NA FAKT, ŻE OBIE Z WW. CHORÓB MAJĄ CHARAKTER DŁUGOTRWAŁY, PRZEWLEKŁY NIE MOŻNA PRZYJĄĆ, ZE CHOROBY TE MAJĄ CHARAKTER SIŁY WYŻSZEJ. PONADTO I. S., CO SAMA PRZYZNAŁA W PIŚMIE Z DNIA 14 PAŹDZIERNIKA 2009 R. ZAMIESZKUJE Z DWOJGIEM DOROSŁYCH DOMOWNIKÓW - MĘŻEM I CÓRKĄ. NIE ULEGA WIĘC WĄTPLIWOŚCI, ŻE PRZY SPORZĄDZENIU I WYSŁANIU PRZEDMIOTOWEGO ODWOŁANIA MOGŁA POSŁUŻYĆ SIĘ INNĄ OSOBĄ.

PONADTO, O RAŻĄCYM NIEDBALSTWIE I. S. W ZAKRESIE ZŁOŻENIE PRZEDMIOTOWEGO ODWOŁANIA, A WIĘC O OKOLICZNOŚCI ZDECYDOWANIE WYŁĄCZAJĄCEJ MOŻLIWOŚĆ PRZYWRÓCENIA TERMINU ŚWIADCZY PRZYZNANIE PRZEZ NIĄ W PIŚMIE DATOWANYM NA 14 PAŹDZIERNIKA 2009 R. FAKT POZOSTAWIENIA KOPERTY Z PISMEM Z SĄDU BEZ OTWIERANIA.

WSKAZANO NA MOŻLIWOŚĆ PRZEPROWADZENIA DOWODU Z DOKUMENTU EWIDENCJI CZASU PRACY I. S.. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY NIE ODNIÓSŁ SIĘ JEDNAK WW. WNIOSKU DOWODOWEGO, CO ZDANIEM STRON NARUSZAŁO ART. 106 P.P.S.A.

PODKREŚLONO, ŻE ISTOTĄ PROBLEMU NIE JEST SPÓR POMIĘDZY UPRAWNIONYMI DO EKSHUMACJI CO DO PRZYSŁUGUJĄCEGO IM PRAWA DO DECYDOWANIA O MIEJSCU POCHÓWKU ICH KREWNEGO, LECZ SPÓR CO DO TEGO CZY I. S. ZASADNIE PRZYWRÓCONO TERMIN DO WNIESIENIA ODWOŁANIA OD DECYZJI PAŃSTWOWEGO POWIATOWEGO INSPEKTORA SANITARNEGO W OSTROŁĘCE ZEZWALAJĄCEJ NA EKSHUMACJĘ J. K. B.

I. S., ZGODNIE Z ART. 10 USTAWY O CMENTARZACH I CHOWANIU ZMARŁYCH, NIEWĄTPLIWIE PRZYSŁUGIWAŁO PRAWO DO DECYDOWANIA O MIEJSCU POCHÓWKU JEJ BRATA – J. K. B. NIEMNIEJ JEDNAK W TRAKCIE PROCEDURY ADMINISTRACYJNEJ DOTYCZĄCEJ WYDANIA DECYZJI W PRZEDMIOCIE ZGODY NA EKSHUMACJĘ - UPRAWNIENIE TO PRZYBIERA POSTAĆ PRAWA DO WNIESIENIA ODWOŁANIA OD DECYZJI ZEZWALAJĄCEJ NA DOKONANIE EKSHUMACJI, KTÓRE JEDNAK POWINNO BYĆ W WYKONANE W STOSOWNYM TERMINIE. UPŁYW TEGO TERMINU NIWECZY PRAWO I. S. DO SKUTECZNEGO SPRZECIWIANIA SIĘ EKSHUMACJI BRATA.

PROCEDURA W SPRAWACH DOTYCZĄCYCH EKSHUMACJI ZOSTAŁA W NINIEJSZEJ SPRAWIE ZASTOSOWANA PRZEZ POWIATOWĄ STACJĘ SANEPIDU I JEST STOSOWANA POWSZECHNIE, O CZYM ŚWIADCZY FAKT POSŁUGIWANIA SIĘ W STACJACH SANEPIDU FORMULARZAMI UWZGLĘDNIAJĄCYMI PRZEBIEG PROCEDURY ZGODNIE Z ART. 61, 109, 127 § 1 I 129 § 2 K.P.A. WBREW TWIERDZENIOM WSA Z PRZEPISÓW TYCH NIE WYNIKA WYMÓG, BY JUŻ WNIOSEK O POZWOLENIE NA EKSHUMACJĘ POCHODZIŁ OD WSZYSTKICH UPRAWNIONYCH OSÓB, JAK TO WSKAZUJE ART. 10 USTAWY O CMENTARZACH I CHOWANIU ZMARŁYCH. NA WYRAŻENIE BRAKU ZGODY NA EKSHUMACJĘ STRONA MA 14 DNI OD DATY DORĘCZENIA DECYZJI. PO JEGO UPŁYWIE STRONA TRACI PRAWO DO KWESTIONOWANIA DECYZJI ZEZWALAJĄCEJ NA DOKONANIE EKSHUMACJI ZAŚ DOMNIEMANIE JEJ ZGODY STAJE SIĘ NIEWZRUSZALNE. PRZYJĘCIE ODMIENNEGO POGLĄDU PROWADZIŁOBY DO MOŻLIWOŚCI NIEUSTANNEGO KWESTIONOWANIA DECYZJI O POZWOLENIU NA EKSHUMACJĘ I WPŁYWAŁOBY NA NIEPEWNOŚĆ SYTUACJI PRAWNEJ OSÓB, KTÓRE POCZYNIŁY PRZYGOTOWANIA DO PRZENIESIENIA ZWŁOK.

W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ KASACYJNĄ I. S. ORAZ BRACIA – A. B. I J. B. PODTRZYMALI SPRZECIW ODNOŚNIE EKSHUMACJI SZCZĄTKÓW J. K. B. PODKREŚLILI, ŻE W ICH OCENIE NIE MA ŻADNYCH RACJONALNYCH PRZESŁANEK U DOKONYWANIU EKSHUMACJI J. K. B.

PAŃSTWOWY WOJEWÓDZKI INSPEKTOR SANITARNY W WARSZAWIE W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ KASACYJNĄ WNIÓSŁ O JEJ ODDALENIE.

NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:

ZAWARTY W SKARDZE KASACYJNEJ WNIOSEK O UCHYLENIE ZASKARŻONEGO WYROKU ZASŁUGIWAŁ NA UWZGLĘDNIENIE.

W PIERWSZEJ KOLEJNOŚCI NALEŻAŁO PRZYSTĄPIĆ DO OCENY POSTAWIONEGO W SKARDZE KASACYJNEJ ZARZUTU NARUSZENIA PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA, KTÓRE MIAŁO ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY. DOKONUJĄC TEJŻE OCENY NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY DOSZEDŁ DO PRZEKONANIA, ŻE JEST ON ZASADNY.

ZGODNIE Z ART. 145 § 1 PKT. 1 LIT. C P.P.S.A. SĄD, UWZGLĘDNIAJĄC SKARGĘ NA DECYZJĘ, UCHYLA JĄ W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI, JEŚLI STWIERDZI INNE NIŻ DOTYCZĄCE WZNOWIENIA POSTĘPOWANIA NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA, KTÓRE MIAŁO ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY. TREŚĆ PRZYWOŁANEJ REGULACJI NIE POZOSTAWIA WĄTPLIWOŚCI CO DO TEGO, ŻE NIEZBĘDNĄ PRZESŁANKĄ POZWALAJĄCĄ SĄDOWI ADMINISTRACYJNEMU UCHYLIĆ ZASKARŻONĄ DECYZJĘ JEST STWIERDZENIE, CZY ORGAN PROWADZĄCY POSTĘPOWANIE NARUSZYŁ PRZEPISY NORMUJĄCE PRZEBIEG TEGO POSTĘPOWANIA I CZY TO NARUSZENIE MIAŁO ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY.

UŻYTY W TREŚCI ART. 145 § 1 PKT. 1 LIT. C P.P.S.A. ZWROT "UCHYLA" JEST PRZY TYM KATEGORYCZNY I OZNACZA, ŻE W RAZIE STWIERDZENIA OBU PODANYCH W NIM PRZESŁANEK SĄD ADMINISTRACYJNY MA OBOWIĄZEK UCHYLENIA NA JEGO PODSTAWIE ZASKARŻONEJ DECYZJI. W ZWIĄZKU Z TYM ODDALENIE SKARGI PRZEZ SĄD ADMINISTRACYJNY JEST NARUSZENIEM ART. 145 § 1 PKT. 1 LIT. C P.P.S.A., W SYTUACJI, GDY ORGANY PROWADZĄCE POSTĘPOWANIE NARUSZYŁY PRZEPISY NORMUJĄCE JEGO PRZEBIEG I NARUSZENIE TAKIE MIAŁO WPŁYW NA WYNIK SPRAWY. NARUSZENIEM TEGO PRZEPISU JEST TAKŻE ZANIEDBANIE PRZEZ SĄD ADMINISTRACYJNY NALEŻYTEGO WYJAŚNIENIA CZY ORGANY PROWADZĄC POSTĘPOWANIE, NARUSZYŁY PRZEPISY NORMUJĄCE JEGO PRZEBIEG I CZY NARUSZENIA TAKIE MIAŁY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że usprawiedliwiony jest zawarty w skardze kasacyjnej zarzut, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ustalono, czy przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu powiatowego miało uzasadnienie czy też nie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 sierpnia 2010 r. oddalającego skargę wywiódł jedynie, że przywrócenie I. S. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ostrołęce nastąpiło w wyniku niezawinionego przez zainteresowaną uchybienia terminu, które nastąpiło w wyniku stanu chorobowego i sytuacji osobistej po śmierci matki. Zdaniem Sądu dokonana przez organ ocena przyczyn uchybienia z uwagi na sytuację zainteresowanej była prawidłowa.

Tak sformułowane stanowisko Sądu I instancji pozostawia wiele do życzenia.

Na wstępie powołać należy brzmienie art. 58 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W świetle powyższego należałoby ocenić, czy stan faktyczny niniejszej sprawy – przyjęty przez Sąd I instancji przy wyrokowaniu – odpowiada hipotezie normy prawnej, zawartej w art. 58 § 1 k.p.a. – rozumianym zgodnie z przedstawioną wyżej interpretacją.

Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ nie przeprowadził postępowania mającego na celu ustalenie, czy I. S. składając 11 dni po terminie odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ostrołęce z dnia [...] marca 2009 r. zezwalającej na ekshumację szczątków J. K. B. z grobu na Cmentarzu Parafialnym w B. i złożenie ich w grobie rodzinnym na cmentarzu parafialnym w N. uchybiła terminowi z przyczyn prze siebie zawinionych, czy też niezawinionych.

Elementem stanu faktycznego przyjętego w niniejszej sprawie jest fakt, że skarżąca B. B. – K. występowała do organu z wnioskami o przeprowadzenie licznych dowodów, mających na celu wyjaśnienie powyższej kwestii: ewidencji czasu pracy I. S., aktu urodzenia jej córki, zaświadczenia o meldunku jej rodziny pod jednym adresem, bilingów rozmów telefonicznych. Uprawdopodobnienie okoliczności, na które powoływała się w odwołaniu I. S. i uznanie, iż świadczą one o braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania stanowiło kluczową kwestię w niniejszej sprawie. Obejmowało ono ustalenie, czy choroba I. S. miała znamiona choroby nagłej, czy nie paraliżowała ona jej zdolności psychofizycznych do tego stopnia, że nie była ona w stanie przez 14 dni dokonać wymaganych czynności jak też, czy miała ona możliwość korzystania z pomocy domowników przy wnoszeniu powyższego środka odwoławczego.

W tym stanie rzeczy – wbrew stanowisku Sądu I instancji, przedstawionemu w motywach zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że organ nie zbadał powyższej kwestii w sposób wyczerpujący i wszechstronny. Sąd I instancji zaś nie ocenił sposobu postępowania organu i jedynie w sposób lakoniczny i zwięzły potwierdził jego stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie ocenił tym samym czy postanowienie, którym przywrócono I. S. termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji zostało wydane zgodnie z prawem.

W związku z powyższym za uzasadniony należało uznać również sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia w zaskarżonym wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. Obowiązek ten spoczywający na sądzie administracyjnym, obejmuje przytoczenie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne, uznanych przy wyrokowaniu za prawidłowe. Tymczasem ustaleń faktycznych, które powinny stanowić podstawę wyrokowania WSA w Warszawie praktycznie nie było.

POWYŻSZE POZOSTAJE W ZWIĄZKU Z ZARZUTEM NARUSZENIA ART. 134 § 1 P.P.S.A., ZGODNIE Z KTÓRYM NIEZWIĄZANIE SĄDU GRANICAMI SKARGI OZNACZA, ŻE SĄD TEN MA OBOWIĄZEK DOKONAĆ OCENY ZGODNOŚCI Z PRAWEM ZASKARŻONEGO AKTU ADMINISTRACYJNEGO, NAWET GDY DANY ZARZUT NIE ZOSTAŁ PODNIESIONY W SKARDZE.

CO DO ZARZUTU NARUSZENIA ART. 106 § 3 P.P.S.A. – ZGODNIE Z POWOŁANYM PRZEPISEM SĄD MOŻE Z URZĘDU LUB NA WNIOSEK STRON PRZEPROWADZIĆ DOWODY UZUPEŁNIAJĄCE Z DOKUMENTÓW, JEŻELI JEST TO NIEZBĘDNE DO WYJAŚNIENIA ISTOTNYCH WĄTPLIWOŚCI I NIE SPOWODUJE NADMIERNEGO PRZEDŁUŻENIA POSTĘPOWANIA W SPRAWIE. DOPUSZCZENIE NOWEGO DOWODU JEST JEDNAK UPRAWNIENIEM, A NIE OBOWIĄZKIEM SĄDU. NAWET W SYTUACJI, GDYBY DOWÓD TAKI BYŁ OFEROWANY PRZEZ STRONĘ W POSTĘPOWANIU SĄDOWOADMINISTRACYJNYM, TO JEGO NIEPRZEPROWADZENIE PRZEZ SĄD, NIE MOGŁOBY BYĆ JEDNOZNACZNIE OCENIANE JAKO NARUSZENIE PRAWA PROCESOWEGO I TO NARUSZENIE ISTOTNE, MAJĄCE WPŁYW NA WYNIK SPRAWY (WYROK NSA Z DNIA 15 CZERWCA 2011 R. SYGN. AKT II OSK 1079/10, LEX NR 863895). NALEŻY PRZY TYM PODKREŚLIĆ, ŻE SĄD ADMINISTRACYJNY NIE MOŻE ZASTĘPOWAĆ ORGANÓW ADMINISTRACYJNYCH W OCENIE MATERIAŁU DOWODOWEGO I PRZEPROWADZANIA (UZUPEŁNIANIA) POSTĘPOWANIA DOWODOWEGO (WYROK WSA W POZNANIU Z DNIA 10 MAJA 2011 R. SYGN. AKT II SA/PO 919/10, LEX NR 795695). TYM SAMYM NALEŻY STWIERDZIĆ, ŻE ZARZUT TEN NIE JEST UZASADNIONY.

Z KOLEI ODNOSZĄC SIĘ DO ZARZUTU NARUSZENIA ART. 1, 2 I 3 P.P.S.A. – PRZEPISY TE OKREŚLAJĄ KRYTERIUM KONTROLI WYKONYWANEJ PRZEZ SĄDY ADMINISTRACYJNE. PRZEPISY TE MOGŁYBY ZOSTAĆ NARUSZONE, GDYBY W SPRAWIE DOSZŁO DO NARUSZENIA PODZIAŁU KOMPETENCJI, POMIĘDZY SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI A SĄDAMI POWSZECHNYMI (WYROK NSA Z DNIA 6 SIERPNIA 2010 R., SYGN. AKT II FSK 492/09 LEX NR 745742). NIE MIAŁO TO JEDNAK W NINIEJSZEJ SPRAWIE MIEJSCA. NIE ZMIENIA TO JEDNAK FAKTU, IŻ W PIERWSZEJ KOLEJNOŚCI SĄD I INSTANCJI WINIEN BYŁ ROZSTRZYGNĄĆ SPRAWĘ ZASADNOŚCI BĄDŹ NIEZASADNOŚCI PRZYWRÓCENIA SKARŻĄCEJ DO WNIESIENIA ODWOŁANIA. UPRAWDOPODOBNIENIE BRAKU WINY W UCHYBIENIU TERMINU DO WNIESIENIA ODWOŁANIA I PRZYWRÓCENIE TERMINU POZWOLIŁOBY NA ROZPOZNANIE ODWOŁANIA.

PRZED JEDNOZNACZNYM ROZSTRZYGNIĘCIEM TEJ KWESTII NIE JEST MOŻLIWA OCENA, CZY ZASADNIE PAŃSTWOWY WOJEWÓDZKI INSPEKTOR SANITARNY W WARSZAWIE NIE ZEZWOLIŁ NA EKSHUMACJĘ SZCZĄTKÓW J. K. B. Z GROBU NA CMENTARZU W B. DO GROBU RODZINNEGO NA CMENTARZU PARAFIALNYM W N.

PONOWNIE ROZPOZNAJĄC SPRAWĘ WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE ZOBOWIĄZANY BĘDZIE OCENIĆ CZY ORGAN PRAWIDŁOWO PRZEPROWADZIŁ POSTĘPOWANIE MAJĄCE NA CELU USTALENIE, CZY STRONA UPRAWDOPODOBNIŁA BRAK WINY W NIEDOCHOWANIU TERMINU DO WNIESIENIA ODWOŁANIA, ZARÓWNO NA PODSTAWIE OKOLICZNOŚCI WSKAZANYCH WE WNIOSKU O PRZYWRÓCENIE TERMINU, JAK RÓWNIEŻ WNIOSKÓW DOWODOWYCH PRZEDSTAWIONYCH W POSTĘPOWANIU.

MAJĄC POWYŻSZE NA UWADZE NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY NA PODSTAWIE ART. 185 § 1 P.P.S.A. UCHYLIŁ ZASKARŻONY WYROK I SPRAWĘ PRZEKAZAŁ WOJEWÓDZKIEMU SĄDOWI ADMINISTRACYJNEMU W WARSZAWIE DO PONOWNEGO ROZPOZNANIA. O KOSZTACH POSTĘPOWANIA ORZECZONO ZGODNIE Z ART. 203 PKT 1 P.P.S.A.