Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1167/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Instytucja przywrócenia terminu do złożenia skargi przewidziana w art. 86 i nast. p.p.s.a. znajduje zastosowanie do spraw rozpoznawanych w oparciu o ustawę o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

TEZY

Instytucja przywrócenia terminu do złożenia skargi przewidziana w art. 86 i nast. p.p.s.a. znajduje zastosowanie do spraw rozpoznawanych w oparciu o ustawę o zasadach prowadzenia polityki rozwoju


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Wyższej Szkoły [...] w K. na informację Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania środkami unijnymi w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. strona skarżąca – Wyższa Szkoła [...] w K. wiosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na informację Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania środkami unijnymi w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata [...].

Motywując wniosek wskazała, że w dniu [...] r. skarżącej doręczono pismo z dnia [...] r. nr [...] stanowiące rozstrzygnięcie złożonego dnia [...] r. protestu dotyczącego oceny formalnej wniosku o dofinansowanie środkami unijnymi w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] o numerze [...] pod nazwą "Budowa Wyższej Szkoły [...] w K. – etap I" (konkurs z Działania 8.1. Infrastruktura edukacyjna RPA Województwa [...] na lata [...]).

Dalej podniosła, że przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało odebrane przez Kanclerz [...], w kompetencji której mieściła się całość spraw związanych z ww. wnioskiem. Jednak dnia [...] r. osoba zajmująca stanowisko Kanclerza [...] zrezygnowała z pełnionej funkcji, objęcie funkcji przez nowego Kanclerza nastąpiło dopiero dnia [...] r., natomiast faktyczne przejęcie przez niego wszystkich obowiązków, w tym zapoznanie się z przedmiotowym rozstrzygnięciem organu oraz sporządzenie skargi nastąpiło w dniu [...] r.

Zdaniem skarżącej Kanclerz starała się dochować należytej staranności w pełnieniu swoich obowiązków, co należy oceniać przez pryzmat konieczności poświęcenia przez nią zwiększonego wysiłku i czasu na inne sprawy, spowodowanej organizacją studiów na pozostałych kierunkach. Skarżąca stwierdziła, że nie była w stanie - z uwagi na spiętrzenie się obowiązków oraz zmiany organizacyjne - zachować termin przewidziany do wniesienia skargi na przedmiotowe rozstrzygnięcie. Nawet przy użyciu największego wysiłku skarżąca nie mogła w żaden sposób usunąć przeszkody w postaci nagromadzenia czynności związanych z organizacją i rozpoczęciem studiów. Podkreśliła, że nowa osoba, która objęła stanowisko kanclerza zapoznała się z informacją o sposobie rozstrzygnięcia procedury odwoławczej dopiero w dniu [...] r., a zatem już po terminie przewidzianym na wniesienie skargi. Zdaniem skarżącej oznacza to, że z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na wstępne należy wskazać, że ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.) zawiera podstawowe reguły odnoszące się do rozdziału funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, przy czym ukształtowanie unormowań proceduralnych rozdziału środków z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności należy do kompetencji państw członkowskich w zakresie, w jakim nie zostały one uregulowane przepisami prawa wspólnotowego.

Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie niektórych ustaw, w związku z wdrażaniem funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności (Dz. U. z 2008 r. Nr 216, poz. 1370 ze zm.) z dniem 20 grudnia 2008 r. dopuściła sądowoadministracyjną kontrolę postępowań w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielenia dofinansowania projektów ze środków funduszy europejskich. Ten zabieg legislacyjny zmienił diametralnie sytuację w zakresie dopuszczalności drogi sądowej, bowiem przed wejściem w życie przepisów ustawy zmieniającej ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, w brzmieniu wówczas obowiązującym, wyłączyła zastosowanie przepisów dotyczących postępowania sądowoadministracyjnego (w art. 37 ustawy zmienianej).

Wprowadzając prawo do kwestionowania skargą informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej obowiązującej dla danego programu operacyjnego, ustawodawca równocześnie przewidział wymogi skutecznego wniesienia skargi, stanowiąc, że skarga, kompletna i opłacona, musi być wniesiona bezpośrednio do sądu, w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez wnioskodawcę informacji o wynikach rozpatrzenia procedury odwoławczej. Dopiero w przypadku spełnienia tych przesłanek, skarga zostanie rozpatrzona przez sąd w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia (art. 30c ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju). Ustawodawca wskazał również, że wniesienie skargi:

1) po terminie,

2) niekompletnej,

3) bez uiszczenia opłaty sądowej w terminie,

powoduje pozostawienie jej bez rozpatrzenia (art. 30 c ust. 5 tego aktu).

W art. 30 e ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju zawarto odesłanie, zgodnie z którym w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a., określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, 146, 150 i 152 tej ustawy.

Przepisy wprowadzające powołaną wyżej ustawę z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie niektórych ustaw, w związku z wdrażaniem funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności stanowią, że ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 18 tego aktu) , tj. z dniem 20 grudnia 2008 r.

W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła w [...] r. z wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Wojewódzka [...] na lata [...], pt. "Budowa Wyższej Szkoły [...] w K. – etap I" o numerze [...]. W związku z wezwaniem z dnia [...] r. nr [...] do uzupełnienia wniosku skarżąca przedłożyła dnia [...] r. żądane dokumenty, wraz z wyjaśnieniami, zawartymi w piśmie z dnia [...] r.

Niewątpliwie zatem przywołane wyżej przepisy uprawniające do wniesienia skargi do sądu administracyjnego obowiązywały w momencie wystąpienia przez skarżącą z przedmiotowym wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Wojewódzka [...] na lata [...].

Ze względu na wprowadzenie ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju odrębnych zasad procesowania w przypadku wniesienia skargi sądowoadministarcyjnej, przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniego stosowania części przepisów P.p.s.a. należy rozważyć czy instytucja przywrócenia terminu do wniesienia skargi może być wykorzystana do postępowań w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielenia dofinansowania projektów ze środków funduszy europejskich.

Wykładni odesłań należy dokonywać z uwzględnieniem celu zastosowania tej techniki ustawodawczej, jakim jest uzupełnienie tekstu prawnego o regulacje obowiązujące, podyktowane unikaniem powtórzeń przez normodawcę. Cel ten wskazuje na pierwszeństwo uregulowań zawierających odesłanie i – w konsekwencji – na brak możliwości zastępowania zawierających odesłanie regulacji innymi unormowaniami, w szczególności tymi, do których odesłano (chyba, że taki zabieg został dopuszczony przez ustawodawcę). Zastosowanie odesłania nie może również zmieniać istoty uregulowania zawartego w przepisach odsyłających. Zasada ta nie obowiązuje w odniesieniu do przepisów stanowiących przedmiot odesłania, szczególnie jeżeli ustawodawca postanowił, że stosuje się je odpowiednio. Przypisywanie odesłaniom znaczenia jedynie porządkującego nie oddaje zatem ich roli.

Kształt i zakres odesłania oraz modyfikacji przepisów odesłania, wynikających z ich odpowiedniego stosowania uwzględniać musi specyfikę przepisów zawierających odesłanie. Kierunek modyfikacji przepisu odesłania wyznacza zatem materia przepisu odsyłającego.

Kształt i zakres odesłania zdeterminowany jest– co do zasady – przez przedmiot uregulowania zawierającego odesłanie oraz przez jego cel. W szczególności przypadku, gdyby przepisy zawierające odesłanie normowały odrębną instytucję prawną, zastosowanie przepisów innych aktów prawnych, które wypaczałyby jej sens nie byłoby możliwe jako niezgodne z celem tej instytucji.

Należy zatem rozważyć, czy przepis stanowiący, że wniesienie skargi po terminie powoduje obligatoryjne następstwo w postaci pozostawienia jej bez rozpatrzenia (art. 30 c ust. 5 pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju) znosi zastosowanie instytucji przywrócenia terminu unormowanej w art. 86 P.p.s.a.

Należy zauważyć, że przepisy o analogicznej do art. 30 c ust. 5 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju konstrukcji zawiera P.p.s.a. Stosownie do art. 85 tego aktu czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, a zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Porównanie brzmienia obu przepisów tj. art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 30 c ust. 5 pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wskazuje, że przywołane przepisy różni je następstwo niewniesienia skargi w terminie, tj. pozostawienie bez rozpoznania w przypadku ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i odrzucenie skargi przewidziane w P.p.s.a. Jednak następstwo to w obu przypadkach wiąże się z wydaniem rozstrzygnięcia, bez dokonywania merytorycznej oceny skargi. Oba przywołane przepisy odnoszące się do nieterminowego wniesienia skargi przewidują zatem w istocie podobny skutek. Wobec tego przypisywanie tej dystynkcji znaczenia dla dopuszczalności zastosowania instytucji przywrócenia terminu w sporach wynikłych na gruncie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju byłoby zabiegiem zbyt daleko idącym.

Instytucja przywrócenia terminu do wniesienia skargi uregulowana – jak wyżej zaznaczono - w art. 86 § 1 P.p.s.a. Przepis ten nie został wymieniony wśród przepisów wyłączonych na podstawie art. 30 e ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Został on zatem włączony w zakres odniesienia, przewidziany w art. 30 e ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Należy również zauważyć, że sposób ukształtowania instytucji przywrócenia terminu w art. 86 § 1 P.p.s.a. nie powoduje, iż może ona funkcjonować w układzie stosowania tej ustawy jako aktu stosowanego samodzielnie, a nie wespół z przepisami ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Również wykładnia systemowa daje asumpt do stwierdzenia, że instytucja przywrócenia terminu znajduje zastosowanie do skargi wniesionej na gruncie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Odnotować należy, że między przepisem art. 30 c ust. 5 pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, a art. 86 § 1 P.p.s.a. nie zachodzi taka relacja jak między art. 30 c ust. 5 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, w związku z art. art. 30 c ust. 2 tego aktu a art. 49 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W orzecznictwie przyjęto, że przepis art. 30 c ust. 5 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju znosi stosowanie art. 49 § 1 P.p.s.a, w stosunku do skargi niekompletnej, w rozumieniu art. 30 c ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Wezwanie do uzupełnienia braków skargi wniesionej w oparciu o art. 30 c ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie może obejmować braków w zakresie kompletności dokumentacji, o której mowa w art. 30 c ust. 2 tej ustawy (tak NSA w postanowieniu z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 568/09, CBOSA).

Odwołując się do wykładni celowościowej i autentycznej należy zauważyć, że rozwiązanie zawarte w art. 30 c ust. 5 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju miało zapobiec występowaniu dodatkowych opóźnień, które mogłyby spowodować zahamowanie absorpcji środków unijnych (uzasadnienie projektu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, druk sejmowy nr 963, str. 23). Analizując przedstawione wyżej zagadnienie zastosowania instytucji przywrócenia terminu nie można jednak pomijać celu tej instytucji i konieczności ukierunkowania wykładni przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu na zachowanie prawa do sądu. W instytucji tej przejawia się bowiem ochronna funkcja właśnie tej zasady.

Przyjmuje się, że istnieją trzy zasadnicze elementy składające się na wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sądu: 1) prawo dostępu do sądu, tj. prawo uruchomienia procedury przed sądem - organem o określonej charakterystyce (niezależnym, bezstronnym i niezawisłym); 2) prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności; 3) prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 marca 2008 r., II FZ 105/08, LEX nr 444365). Także Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazuje, że postępowanie kasacyjne odgrywa niezwykle ważną rolę, stanowiąc szczególny etap procedury, którego konsekwencje mogą okazać się rozstrzygające. Interpretując art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) Trybunał uznał, że ograniczenia, którym podlega prawo do Sądu z art. 6 Konwencji, nie mogą zamykać bądź ograniczać dostępu jednostce w taki sposób i do tego stopnia, by naruszona została sama istota tego prawa. Ograniczenie nie będzie zgodne z art. 6 ust. 1 Konwencji również wtedy, gdy realizuje cel prawnie nieuzasadniony lub z powodu braku rozsądnej proporcji pomiędzy zastosowanymi środkami, a celem, jaki ma zostać osiągnięty (por. orzeczenie ETPC z dnia 23 października 1996 r. w sprawie Levages Prestations Services przeciwko Francji oraz decyzja ETPC z dnia 16 października 2001 r., skarga nr 52039/9; sprawa Zmaliński przeciwko Polsce).

O znaczeniu i wadze prawa do sądu świadczy ustanowienie, we wszystkich procedurach sądowych, instytucji przywrócenia terminu, której celem jest usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminu procesowego, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w uchybieniu.

Zastawienie zagwarantowania postulatu szybkości postępowania dotyczącego ubiegania się o dofinansowanie projektów ze środków funduszy europejskich oraz zachowania prawa do sądu wskazuje na pierwszeństwo zasady prawa do sądu. Zapewnienie realizacji tego prawa przemawia za umożliwieniem stosowania instytucji przywrócenia terminu do sporów toczących się na podstawie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Należy zatem uznać, że instytucja przywrócenia terminu do złożenia skargi, przewidziana w art. 86 i nast. P.p.s.a., znajduje zastosowanie do spraw rozpoznawanych w oparciu o ustawę o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Powyższa konstatacja o stosowalności instytucji przywrócenia terminu do spraw sądowoadministracyjnych wynikłych na gruncie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju umożliwia merytoryczne rozpatrzenie przedmiotowego wniosku.

Nie mógł on jednak zostać przez Sąd uwzględniony. Okoliczności wskazane we wniosku nie dają bowiem podstaw do przywrócenia terminu.

Argumentacja skarżącej opiera się na twierdzeniu, że uchybienie terminu do złożenia skargi wiązało się ze zmianą na stanowisku Kanclerza. Wskazała ona, że dnia [...] r. osoba zajmująca stanowisko Kanclerza [...] zrezygnowała z pełnionej funkcji, objęcie funkcji przez nowego Kanclerza nastąpiło dopiero dnia [...] r., natomiast faktyczne przejęcie przez niego wszystkich obowiązków, w tym zapoznanie się z wynikiem procedury odwoławczej z dnia [...] r., doręczonej dnia [...] r. oraz sporządzenie skargi nastąpiło w dniu [...] r. Zdaniem skarżącej mimo, że Kanclerz starała się dochować należytej staranności skarżąca nie była w stanie, z uwagi na spiętrzenie się obowiązków oraz zmiany organizacyjne, zachować termin przewidziany do wniesienia skargi na przedmiotowe rozstrzygnięcie.

Instytucja przywrócenia terminu do wniesienia skargi została uregulowana - jak wyżej zaznaczono - w art. 86 § 1 P.p.s.a, zgodnie z którym jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jej zastosowanie zostało obwarowane warunkami. Aby sąd mógł rozpoznać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu, musi on zostać złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Rzeczą strony jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a). Postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Brak winy w uchybieniu terminu przyjąć można jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody. W postanowieniu z dnia 2 października 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy z 2002 r., nr 23, s. 1059; tak również NSA w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 305/08, CBOSA).

Kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności, przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i postępowania cywilnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Brak winy powinien być oceniany przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. akt I CKN 556/98, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 667/98).

Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie administracyjnym. Zgodnie bowiem z występującym w nim poglądem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748).

W zasadzie nienależnie od rodzaju procedury prawnej, w której instytucja ta funkcjonuje, ze względu na fakt, że przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu, instytucji przywrócenia terminu przypisuje się wyjątkowy charakter. W konsekwencji do grupy niezawinionych przyczyn uchybienia terminu należą nadzwyczajne zdarzenia np. przerwa w komunikacji, powódź, pożar, inna katastrofa, nagła choroba strony, której przebieg nie pozwolił na wyręczenie się inną osobą. Natomiast do takich okoliczności nie można w szczególności zaliczyć: oczekiwania na poradę radcy prawnego czy adwokata, przebywania poza granicami kraju prezesa spółki oraz zaniedbań pozostałych członków zarządu upoważnionych do jej reprezentowania, równoczesnej nieobecności w pracy osób uprawnionych do wydawania dyspozycji uiszczenia wpisu sądowego, zaniedbań pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji, czy też za załatwianie konkretnych spraw, omyłki sekretarki, spraw wewnętrznej organizacji spółki i doboru przez spółkę pracowników, trudności lokalowych i trudności zebrania zarządu (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05, Lex nr 315129, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 października 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1485/04, Lex nr 191273, postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r. sygn. akt V SA 793/02, M.Prawn. 2002/23/1059, wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r. sygn. akt I SA 1072/00, Lex nr 55307, wyrok NSA z dnia 9 marca 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 1288/99, Lex nr 44331, postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2000 r. sygn. akt III SA 8291/98, Lex nr 40385, wyrok NSA z dnia 30 lipca 1999 r. sygn. akt III SA 7201/98, Lex nr 39757, wyrok NSA z dnia 24 marca 1998 r. sygn. akt V SA 878/97, Lex nr 59676, wyrok NSA z dnia 23 marca 1998 r. sygn. akt II SA 1608/97, Lex nr 41838, postanowienie NSA z dnia 16 maja 2002 r. IV SA 1121/2002, LexPolonica nr 356757).

Wskazuje się przy tym, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna zatem uwiarygodnić swoją staranność, jak również okoliczność, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna.

Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a ponadto dostrzega znaczenie aktywności strony skarżącej, na której spoczywa obowiązek zaprezentowania w sposób przekonujący argumentacji uprawdopodobniającej brak winy.

Przyjęcie powyższego stanowiska implikuje tezę, że skarżący obciążony jest obowiązkiem zapewnienia takiej organizacji pracy, by realizacja czynności procesowych była możliwa. Z wymogiem zachowania należytej staranności koresponduje bowiem przypisywanie stronie obowiązku stworzenia organizacji wewnętrznej pozwalającej na sprawne funkcjonowanie i dbałość o swoje interesy, co należy w szczególności odnieść do sytuacji wywołującej potrzebę zatrudnienia nowego pracownika na miejsce dotychczasowego. Zapewnienie odpowiedniej organizacji pracy stanowi zatem miernik dochowania staranności, której można się po stronie spodziewać. Wynikająca z powyższego konieczność dbałości o ciągłość w realizowaniu obowiązków pracowniczych powoduje, że zmiany organizacyjne, w tym fluktuacje w obsadzie osobowej skarżącej, nie stanowią takiego nadzwyczajnego stanu, który mógłby być traktowany jako wyjątkowy w aspekcie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Nie można bowiem przypisać braku winy w przypadku niedochowania należytej staranności przez stronę w zakresie organizacji jej systemu pracy, skutkującego np. niezapewnieniem zastępstwa za pracownika nieświadczącego pracy, tym samym nie może odnieść procesowego skutku zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi twierdzenie skarżącej, iż zwiększony wysiłek i czas ze względu na konieczność organizacji studiów oraz zmiana na stanowisku Kanclerza stworzyły przeszkody nie do pokonania. Sposób zorganizowania wyższej szkoły powinien bowiem uwzględniać zarówno konieczność zwiększenia obciążenia pracą przed rozpoczęciem roku akademickiego, jak i zmiany w obsadzie osobowej, traktując je jako normalne wydarzenia, mieszczące się w ramach funkcjonowania szkoły wyższej. W konsekwencji za uprawnione Sąd uznaje stwierdzenie, że strona miała obiektywną możliwość nadania skargi w terminie ustawowym. Przekroczenie terminu nie było spowodowane okolicznościami, które można uznać za uniemożliwiające, nawet przy dołożeniu największego wysiłku, dokonanie czynności procesowej w terminie. Tym samym powołane przez skarżącą okoliczności nie stanowiły nie dającej się usunąć przeszkody do terminowego konwalidowania skargi.

Ze względu na treść art. 37 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, który obecnie stanowi, że do postępowania w zakresie ubiegania się oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy ze środków pochodzących z budżetu państwa lub ze środków zagranicznych nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.) jedynie posiłkowo można wskazać, na treść uzasadnienia wyroku NSA w Warszawie z dnia 20 września 2001 r. sygn. akt IV SA 1340/99, a także wyroku NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. Oddział Zamiejscowy w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 191/97, w których Sądy analizując analogiczną do sądowoadministracyjnej instytucję przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, przewidzianą w art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego stanęły na stanowisku, że wykazanie braku winy jednostki organizacyjnej w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego wymaga wykazania braku winy konkretnej osoby legitymowanej do jego wniesienia w postaci "przeszkody nie do przezwyciężenia". Za przyczynę ekskulpującą tę jednostkę w żadnym wypadku nie może być uznana jej wadliwa organizacja wewnętrzna, bądź zaniedbania pracowników, przy czym niezbędne jest dokładne wyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy (vide - wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1330/05, CBOSA, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 466/08, CBOSA).

Podsumowując Sąd stwierdza, że ratio legis instytucji przywrócenia terminu stanowi niewątpliwie ochrona stron postępowania przed negatywnymi skutkami w zakresie postępowania sądowego, uwarunkowana brakiem ich winy w niedokonaniu w terminie czynności procesowej. Istotne jest jednak również, że postępowanie nie mogłoby się skutecznie toczyć bez realizacji wymogów proceduralnych, zabezpieczających je przed nadużywaniem praw procesowych przez strony. Dlatego jeżeli warunki skutecznego powołania się przez stronę na instytucję przywrócenia terminu nie zostały przez nią zachowane, zastosowanie tej instytucji nie prowadziłoby do realizacji prawa do sądu (o którym wyżej była mowa), lecz do jego nadużycia.

Ze względu na niezachowanie tych warunków w niniejszej sprawie, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a., oraz z art. 30c ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, postanowił jak w sentencji.