Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 899/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 63 ust. 1 i 4, art. 68
journal: Dz.U. 2020 poz 283
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 20 października 2020 r. A Sp. z o. o. z siedzibą w T. ul. [...] (dalej w skrócie: "Spółka"), wystąpiła do Prezydenta Miasta C. z kolejnym wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą: "Zbieranie i przetwarzanie odpadów przez firmę A Sp. z o. o. w C. na dz.1 i 2, obręb[...]", oraz załączyła kartę informacyjną przedsięwzięcia sporządzoną przez S. S.

Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta C. postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 63 ust. 1 i 4, art. 64 ust. 1, art. 65 ust. 2 i 3, art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie tekst jednolity: Dz. U. 2021 r. poz. 247, w skrócie: "ustawa"), § 3 ust. 1 pkt 82 i 83 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 1839, w skrócie: "rozporządzenie"), oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej w skrócie: "k.p.a."), nałożył na Spółkę obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów przy ul. [...] w C. na działkach o numerach ewidencyjnych 1 i 2, obręb[...], oraz obowiązek sporządzenia w pełnym zakresie raportu o jego oddziaływaniu na środowisko.

Spółka, reprezentowana przez pełnomocników, złożyła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza art. 79a § 2 w związku z art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszenia żądań oraz art. 61 § 1 i art. 81 w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez uznanie, iż w sprawie zostały udowodnione wszystkie okoliczności. Zaznaczyła, że na terenie byłej Huty C., w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, funkcjonują różnego rodzaju podmioty gospodarcze, dlatego przetwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne w ilości 3000 Mg/rok i 9,93 Mg/dobę jest "marginalne" i faktycznie "pomijalne" (cytat). Aktualne oddziaływanie hałasu w okolicy zabudowy mieszkaniowej przy ul. [...] jest dużo większe niż teoretyczne oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia i żaden z kompetentnych organów opiniujących nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na środowisko. Przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane do § 3 ust. 1 pkt 82 i 83 lit. b) rozporządzenia - instalacje związane z przetwarzaniem odpadów, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 41-47 rozporządzenia, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW lub wytwarzających ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja energii elektrycznej, a także miejsca retencji powierzchniowej odpadów oraz rekultywacja składowisk odpadów, nadto punkty do zbierania, w tym przeładunku odpadów wymagających uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów z wyłączeniem odpadów obojętnych oraz punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Jednocześnie Spółka nie ma wpływu na jakość i stan nielegalnie zgromadzonych odpadów niebezpiecznych znajdujących się na tych samych działkach, na których planowane jest jej przedsięwzięcie. Podała, że nie ma również możliwości wzajemnego fizycznego oddziaływania tychże odpadów na jej działalność. W momencie zawarcia umowy najmu nielegalne odpady były już posadowione na działkach w odległości ok. 10-20 m od granicy planowanego przez Spółkę przedsięwzięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: "Kolegium") postanowieniem z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...]. W jego uzasadnieniu przywołało treść art. 59, art. 63 i art. 64 ustawy i akcentowało, iż nałożony na Spółkę obowiązek nie wyklucza możliwości zrealizowania planowanego przedsięwzięcia, ale ma jedynie na celu ustalenie wszystkich aspektów sprawy i wyjaśnienie istniejących wątpliwości co do rozmiaru przedsięwzięcia i jego potencjalnego oddziaływania, skumulowanego z istniejącymi obciążeniami dla środowiska i na wszystkie jego elementy, a także na ludzi mieszkających w sąsiedztwie. Jest to szczególnie ważne, bowiem na nieruchomości będącej terenem planowanego przedsięwzięcia składowane są nielegalnie odpady w znacznej ilości (ok. 200 szt. pojemników). W stosunku do nich prowadzone jest postępowanie prokuratorskie i postępowanie administracyjne. Są one niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzkiego oraz dla środowiska, gdyż zawierają substancje rakotwórcze i szkodliwe na rozrodczość oraz toksyczne. Mogą zatem negatywnie oddziaływać na środowisko gruntowo-wodne. Nie można wykluczyć wzajemnego wpływu zgromadzonych nielegalnie odpadów wobec odpadów przeznaczonych do zbierania i przetwarzania w ramach planowanego przez Spółkę przedsięwzięcia, polegającego na zbieraniu odpadów (w tym odpadów niebezpiecznych) i przetwarzaniu odpadów innych niż niebezpieczne w ilości 3000 Mg/rok i 9,93 Mg/dobę. Na podstawie informacji zawartych w Karcie informacyjnej nie można stwierdzić, czy ponadnormatywne oddziaływanie przedsięwzięcia zamknie się w granicach nieruchomości i czy prowadzona działalność nie będzie miała wpływu na bezpieczeństwo zgromadzonych w sąsiedztwie odpadów. Z tego powodu należy określić wpływ planowanego przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska, w tym na tereny podlegające ochronie akustycznej (w związku z ruchem pojazdów dostawczych i ciężarowych) oraz rozwiązania mające na celu ograniczenie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Zachodzi również konieczność całościowego spojrzenia na wpływ planowanego przedsięwzięcia w tej konkretnej lokalizacji, z uwzględnieniem stanu aktualnego i istniejących obciążeń dla środowiska. Jest więc uzasadnione przeprowadzenie w raporcie analizy możliwości wystąpienia skumulowanego negatywnego oddziaływania całości przedsięwzięcia na tereny sąsiednie w szczególności w postaci wzmożonej emisji m.in. hałasu, czy też zanieczyszczeń pyłowo-gazowych. Zdaniem Kolegium, kierując się zasadą przezorności ekologicznej dla przedsięwzięć tego typu (także ze względu na zasadę prewencji i potencjalne zagrożenia), powinien być sporządzony raport o oddziaływaniu na środowisko, tak aby na etapie planowania przedsięwzięcia dokonać ustalenia i oceny potencjalnych zagrożeń, które mogą wystąpić po rozpoczęciu jego eksploatacji. Co do zasady, inny jest ustawowo określony zakres opracowania "karta informacyjna przedsięwzięcia", a inny procedury oceny oddziaływania na środowisko, której elementem jest raport o oddziaływaniu na środowisko, sporządzany przez osoby legitymujące się wiedzą specjalistyczną, zawierający obliczenia. Raport przybiera formę opracowania naukowego oddziaływania na środowisko i przy jego opracowaniu wymagane jest wykonanie niezbędnych obliczeń, z uwzględnieniem emisji zorganizowanej i niezorganizowanej substancji zanieczyszczających do powietrza atmosferycznego, charakterystycznych dla danego rodzaju inwestycji. Załączona przez Spółkę do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach "Karta informacyjna przedsięwzięcia" nie daje odpowiedzi na pytanie, jakie będzie skumulowane oddziaływanie planowanej inwestycji, w powiązaniu ze stanem istniejącym. Autor załączonej Karty informacyjnej przedsięwzięcia zauważa wprawdzie istnienie nielegalnie zgromadzonych odpadów na tej samej działce, ale w żaden sposób nie uwzględnia ich wpływu na planowane przedsięwzięcie, związane z tym samym przedmiotem, tj. odpadami. Wedle wiedzy własnej Kolegium, pozyskanej w toku innego postępowania, zgromadzone odpady są wyjątkowo niebezpieczne, zawierają substancje rakotwórcze, substancje szkodliwe na rozrodczość, substancje toksyczne na narządy docelowe oraz środowisko naturalne, a także posiadają właściwości drażniące lub żrące ze względu na wartości pH. Z całą pewnością mogą stanowić zagrożenie dla środowiska naturalnego. Kontakt odpadów z gruntem może wpływać niekorzystnie na stan jakości gleb, wód gruntowych i powierzchniowych ze względu na obecność w nich substancji łatwopalnych, w przypadku pożaru składowiska, wydzielające się toksyczne gazy mogą bezpośrednio zagrażać zdrowiu lub życiu ludzi. Przeprowadzona analiza wyciągu wodnego z omawianych odpadów wykazała, że przedmiotowe odpady, mogą również pośrednio negatywnie oddziaływać na jakość wód gruntowych i cieków wodnych. Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania i skorzystaniu z dokumentacji prokuratorskiej, w innym odrębnym postępowaniu nakazał usunięcie wszystkich odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania w terminie do 31 marca 2022 r. (decyzja wobec trzech osób w tym właściciela nieruchomości, od którego Spółka planuje dzierżawić teren z halą magazynową). W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji, Kolegium decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało ją w mocy i jest ona ostateczna, ale nie prawomocna z uwagi na otwarty bieg terminu do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W ocenie Kolegium, lokowanie przedsięwzięcia w zakresie gospodarki odpadami, na tej samej działce, w bliskim sąsiedztwie (10 m) zgromadzonych odpadów o wyżej przedstawionej charakterystyce, jest mocno problematyczne. Dlatego zasadne jest, by w rozpatrywanej sprawie raport o oddziaływaniu na środowisko zawierał analizę wpływu planowanej działalności na środowisko z uwzględnieniem wymienionych odpadów, identyfikację zagrożeń wynikających z tego tytułu oraz zagrożeń w trakcie realizacji obowiązku usunięcia odpadów, a także wskazanie rozwiązań minimalizujących te zagrożeni, nadto analizę akustyczną dla planowanego przez Spółkę przedsięwzięcia. Żaden przepis prawa nie stanowi o dopuszczalności przekraczania ustalonych standardów na terenie przemysłowym, dlatego za koniecznością nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia Spółki, polegającego również na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów przy ul. [...] w C., przemawia założona wydajność instalacji do przetwarzania odpadów na poziomie 9,93 Mg/dobę, gdyż autor Karty informacyjnej przedsięwzięcia nie podaje żadnych danych źródłowych poddających się weryfikacji przy założeniu pracy dwuzmianowej. Oznacza to, iż wydajność ta jest niższa o 0,07 Mg od wydajności progowej 10 Mg, która powoduje zaliczenie planowanego przedsięwzięcia do mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika wprost z ustawy (art. 59 ust. 1 pkt 1). Brakujące 0,07 Mg stanowi tylko 0,7% wydajności progowej implikującej inną kwalifikację przedsięwzięcia pod względem wpływu na środowisko - do mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Wartość ta z pewnością będzie przekroczona przy pracy trzyzmianowej na dobę, której możliwość zakłada Karta informacyjna przedsięwzięcia. Rzetelnie wykonany raport pozwoli odpowiedzieć na pytanie, czy oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia - skumulowane z oddziaływaniem istniejącego stanu (zgromadzone odpady i środowisko akustyczne) - nie wpłynie na pogorszenie jakości środowiska poza terenem inwestycji i warunki życia na terenach sąsiednich. Nadto, ocena oddziaływania na środowisko pozwoli odpowiedzieć na pytanie, czy oddziaływanie inwestycji na stan środowiska dotyczyć będzie wyłącznie obszaru, do którego właściciel posiada tytuł prawny czy też wpływać będzie negatywnie na nieruchomości sąsiednie. W taki przypadku należy wskazać metody i środki przeciwdziałające takiemu wpływowi. W niniejszym konkretnym przypadku skumulowane oddziaływanie obiektów istniejących (tj. zgromadzonych nielegalnie, wysoce niebezpiecznych odpadów oraz istniejącego klimatu akustycznego w rejonie przedsięwzięcia) i planowanego przedsięwzięcia jest decydującym argumentem przemawiającym za koniecznością przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Odpowiadając na argumenty zażalenia Kolegium potwierdziło, iż organ I instancji zaniechał powiadomienia Spółki o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. po zakończeniu postępowania dowodowego. Jednak to uchybienie w tym konkretnym przypadku nie wpływa na poprawność podjętego postanowienia. Jeśli Spółka zostałaby zapoznana z opiniami organów współdziałających (były one pozytywne) oraz gdyby wiedziała o wątpliwościach odnośnie przedłożonej Karty informacyjnej przedsięwzięcia, to zdaniem Kolegium i tak nie mogłaby uzupełnić ustawowego zakresu informacji zawartych w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia o elementy wymagane w raporcie. W oparciu o pozytywne opinie i informacje określone w "Karcie informacyjnej przedsięwzięcia" oraz wiedzę własną, zdaniem Kolegium, prawidłowo nałożono na Spółkę obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko polegającego na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów oraz ustalono zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko (por. opinia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. zawarta w postanowieniu z dnia [...] r., opinia sanitarna Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] r., opinia Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. z dnia [...] o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia).

Na powyższe postanowienie pełnomocnicy Spółki złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jego uchylenie i uchylenie postanowienia organu I instancji oraz wydanie rozstrzygnięcia o niezasadności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia i sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko w pełnym zakresie, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi powołała zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że na działkach wystąpi skumulowane oddziaływanie zebranych i przeznaczonych do przetworzenia odpadów z już wcześniej nielegalnie tam zgromadzonymi, które są szczelnie zamknięte. Dodatkowo wskazywała, iż wartość emisji hałasu zawiera maksymalne parametry, stąd też nie jest istotny system pracy, czy też ilość zmian, dlatego nie ma potrzeby sporządzenia raportu wbrew opiniującym organom eksperckim. Spółka wobec braku możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym nie mogła odnieść się do zagadnień wymagających uzupełnienia w zakresie ponadnormatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko również w zakresie krótkotrwałego hałasu emitowanego przez wózek widłowy podczas rozładunku odpadu z samochodu dostawczego do hali. W konsekwencji doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 w związku z art. 80 i art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i uznanie, iż w sprawie zostały udowodnione wszystkie okoliczności. Zdaniem Spółki, w organie I instancji brak jest specjalistów o wiedzy eksperckiej dotyczącej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko na tak wysokim poziomie, jaki reprezentują organy opiniujące.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz akcentowało, iż ma wiedzę, iż Prezydent Miasta C. zatrudnia pracowników z branżowym wykształceniem, legitymujących się wieloletnią praktyką i doświadczeniem. Dodatkowo, na nieruchomości, objętej zamierzeniem inwestycyjnym Spółki, w odległości ok. 10 m, składowane są nielegalnie wysoce niebezpiecznych odpady i w tym zakresie prowadzone jest postępowanie zarówno na polu administracyjnym, jak i karnym, dlatego Prezydent Miasta C. wydał decyzję nakazującą usunięcie wszystkich odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania, a Kolegium decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało ją w mocy i to rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Kolegium zwróciło uwagę na brak wiedzy organów opiniujących w K. i S. o problemie istniejącym w odległości 10 m od planowanego do realizacji przedsięwzięcia Spółki, dotyczącego tego samego zakresu - zbierania i przetwarzania odpadów, w tym zbierania odpadów niebezpiecznych.

W nieprawomocnym wyroku z dnia 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 660/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia wszystkich odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. z terenu nieruchomości położonej przy ul. gen. [...] w C., oznaczonej jako działki o numerze ewidencyjnym 1 i 2, obręb[...], w terminie do dnia 31 marca 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że sądowa kontrola działania administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, odbywa się z uwzględnieniem kryterium zgodności z prawem (por. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137).

Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (pkt 1 i 2). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Sąd administracyjny ma przy tym na uwadze taki stan prawny i faktyczny, jaki istniał w dacie wydania zaskarżonego aktu administracyjnego i nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości oraz nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, czy też wolności gospodarczej.

Badając legalność zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia Kolegium z dnia [...] które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...] Sąd uznał, że odpowiada ono prawu, dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 59 ust. 1 ustawy przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy.

Nie ulega wątpliwości, że organ I instancji wypowiadając się w kwestii obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko winien uprzednio uzyskać opinię właściwych organów (art. 64 ust. 1 ustawy). Każdy z nich dysponuje bowiem szczegółowymi informacjami związanymi z zakresem swojej działalności, a co za tym idzie jest w stanie ocenić - już na podstawie informacji zawartych we wniosku o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych - jaki może być potencjalny zakres oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia. Jeżeli zagrożenia związane z jego realizacją są trudne do przewidzenia, to zasada przezorności obliguje organy administracji do nałożenia takiego obowiązku. Natomiast jeżeli z wstępnej oceny informacji wynika, że oddziaływanie konkretnego przedsięwzięcia jest możliwe do przewidzenia bez konieczności sporządzania raportu oddziaływania na środowisko, to zasada przezorności pozwala na odstąpienie od obowiązku jego opracowania" (K. Gruszeczki, Decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych a zasada przezorności. Teza nr 5. PiP 2007/3/85). Ponadto, podejmując w tej materii rozstrzygnięcie organ I instancji zobowiązany jest kierować się kryteriami określonymi w art. 63 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące uwarunkowania:

1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem:

a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, a także istotnych rozwiązań charakteryzujących przedsięwzięcie,

b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,

c) różnorodności biologicznej, wykorzystywania zasobów naturalnych, w tym gleby, wody i powierzchni ziemi,

d) emisji i występowania innych uciążliwości,

e) ocenionego w oparciu o wiedzę naukową ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii, w tym ryzyka związanego ze zmianą klimatu,

f) przewidywanych ilości i rodzaju wytwarzanych odpadów oraz ich wpływu na środowisko, w przypadkach gdy planuje się ich powstawanie,

g) zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wynikającego z emisji;

2) usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - uwzględniające:

a) obszary wodno-błotne, inne obszary o płytkim zaleganiu wód podziemnych, w tym siedliska łęgowe oraz ujścia rzek,

b) obszary wybrzeży i środowisko morskie,

c) obszary górskie lub leśne,

d) obszary objęte ochroną, w tym strefy ochronne ujęć wód i obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych,

e) obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin, grzybów i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000, oraz pozostałe formy ochrony przyrody,

f) obszary, na których standardy jakości środowiska zostały przekroczone lub istnieje prawdopodobieństwo ich przekroczenia,

g) obszary o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne,

h) gęstość zaludnienia,

i) obszary przylegające do jezior,

j) uzdrowiska i obszary ochrony uzdrowiskowej,

k) wody i obowiązujące dla nich cele środowiskowe;

3) rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 1 i 2 oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1, wynikające z:

a) zasięgu oddziaływania - obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać,

b) transgranicznego charakteru oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy przyrodnicze,

c) charakteru, wielkości, intensywności i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej oraz przewidywanego momentu rozpoczęcia oddziaływania,

d) prawdopodobieństwa oddziaływania,

e) czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania,

f) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,

g) możliwości ograniczenia oddziaływania.

W niniejszej sprawie upoważnione ustawowo organy, tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach, Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. i Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. przedstawiły opinie o jednakowej treści tzn. brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przez Spółkę przedsięwzięcia polegającego na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów przy ul. [...] w C. na działkach o numer ewidencyjny 1 i 2, obręb [...]. Natomiast organ I instancji nie będąc związanym treścią opinii (przepis prawa nakazuje zasięgnąć opinii, ale nie zawiera nakazu zastosowania się do nich) zdecydował się w stosunku do planowanego przedsięwzięcia nałożyć obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określił zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 810/17).

Zauważyć przy tym należy, że opinia jest najsłabszą formą współdziałania pomiędzy organami administracji publicznej i nie ma charakteru wiążącego dla organu wydającego postanowienie w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

W tym miejscu wypada również zaakcentować, że zgodnie z art. 74 ust. 3a ustawy, stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Z cytowanej regulacji wynika, że w stosunku do podmiotu, którego nieruchomość nie przylega bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie, powinno zostać wykazane, że oddziaływanie przedsięwzięcia na jego nieruchomość jest znaczące oraz mogące ograniczać możliwość korzystania z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem albo, że w wyniku oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia zostaną przekroczone standardy jakości.

Z informacji zawartych w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz w jej uzupełnieniu wskazano, że realizacja wnioskowanego przez Spółkę przedsięwzięcia przy ul. [...] w C. na działkach o numerach ewidencyjnych 1 i 2, obręb[...], nie stanowi zagrożenia dla środowiska.

Tymczasem z urzędu posiadana przez Sąd wiedza wskazuje, że przedmiotowe działki są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w rejonie ulic:[...], [...]i [...] w C. (uchwała Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] w skrócie dalej: "m.p.z.p.", która została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa [...]Nr[...], poz.[...]). Działki te, jak ustalono w m.p.z.p., są częściowo położone na terenach oznaczonych symbolami 7PU - tereny przemysłowe, 9KG/PU - tereny przemysłowe, a docelowo są przeznaczone na realizację drogi publicznej klasy G. W świetle § 15 pkt 3 lit. b) m.p.z.p. istnieje na tym terenie zakaz składowania odpadów komunalnych i przemysłowych. Z kolei według § 6 ust. 8 pkt 5 m.p.z.p. wprowadzono zakaz składowania surowców i odpadów bezpośrednio na powierzchni ziemi, a w szczególności zakaz składowania na gruncie odpadów takich jak: zużyte wyroby metalowe, opakowania po nawozach sztucznych, zużyte akumulatory, pojemniki po farbach i lakierach, odpady organiczne, osady ściekowe, wraki samochodów i ich podzespoły, złom, odpady płynne (oleje samochodowe, benzyna, farby, roztwory z akumulatorów, środki konserwacyjne do samochodów, itp.).

Dodatkowo na tych samych działkach, objętych wnioskiem Spółki, w ich części wschodniej znajduje się 200 pojemników plastikowych z odpadami i substancjami szkodliwymi. Odpady te posiadają właściwości niebezpieczne, a ich sposób składowania na nieosłoniętej i wolnej przestrzeni może zagrozić życiu lub zdrowiu wielu osób bądź spowodować inne niebezpieczne skutki. Mocą nieprawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 660/21 została oddalona skarga na decyzję Kolegium z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia wszystkich odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. z terenu nieruchomości położonej przy ul. gen. [...] w C., oznaczonej jako działki o numerze ewidencyjnym 1 i 2, obr.[...], w terminie do dnia 31 marca 2022 r.

Podkreślić należy, że obecnie wobec treści art. 74 ust. 3a ustawy status strony w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji ustalany jest w sposób bardziej rygorystyczny. W stanie prawnym obowiązującym przed wprowadzeniem tej zmiany przyjmowano, że status strony w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej przysługuje podmiotom posiadającym tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego tym podmiotom, których nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, przy czym chodziło o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy. W orzecznictwie wskazywano wręcz, że dla ustalenia czy dany podmiot ma interes prawny w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i w związku z tym czy ma przymiot strony w tym postępowaniu, nie ma znaczenia czy oddziaływanie na jego nieruchomość będzie w granicach dopuszczalnych norm, czy też będzie ponadnormatywne, wystarczy, że nieruchomość znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 sierpnia 2012 r. sygn. akt II OSK 832/11; z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 386/17).

Aktualnie jednak, stosownie do treści przepisu art. 74 ust. 3a ustawy, wynik oceny, czy dany podmiot będzie miał przymiot strony w takim postępowaniu, uzależniony jest od ustalenia, czy podmiotowi nie będącemu wnioskodawcą, przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przy czym, ustawodawca definiuje, co należy rozumieć przez taki obszar dokładnie wskazując, że są to: działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska oraz działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu danej nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Tak więc obecnie, po zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ustawą z dnia 17 lipca 2017 r. Prawo wodne (art. 509) z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2018 r., pojęcie strony w postępowaniu środowiskowym zostało zawężone przez dodany do art. 74 nowy ust. 3a. Podstawowym elementem postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, która obejmuje weryfikację raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, uzyskanie i uwzględnienie uzgodnień i opinii, zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu (art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy), w tym rozpatrzenie uwag i zarzutów do raportu. Raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 449/17).

Jak już wcześniej podniesiono, zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga m.in. realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Według art. 63 1 i 4 ustawy obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie wskazane w tym przepisie kryteria. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 1, organ określa jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W tym przypadku stosuje się przepisy art. 68 ustawy.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 ustawy organ, określając zakres raportu, uwzględnia stan współczesnej wiedzy i metod badań oraz istniejące możliwości techniczne i dostępność danych. Organ, określając zakres raportu, może - kierując się usytuowaniem, charakterem i skalą oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:

1) odstąpić od wymagań co do zawartości raportu, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4, 13, 15 i 16; nie dotyczy to dróg publicznych oraz linii kolejowych - będących przedsięwzięciami mogącymi zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;

2) wskazać: rodzaje wariantów alternatywnych wymagających zbadania, zakres i szczegółowość wymaganych danych pozwalających scharakteryzować przedsięwzięcie, rodzaje oddziaływań oraz elementy środowiska wymagające szczegółowej analizy, zakres i metody badań.

Stosownie do treści art. 66 ust. 1 ustawy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

W niniejszej sprawie organy administracji stwierdziły, że przedmiotowa inwestycja jest zaliczona do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (por. uzasadnienie zaskarżonego postanowienia). Zakres i jego lokalizacja wskazuje na możliwość wystąpienia potencjalnego jego oddziaływania na środowisko. Z tego też względu rozpatrując je w kontekście kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy, uznano za konieczny obowiązek przeprowadzenia jego oceny oddziaływania na środowisko i określono zakres raportu. Takie stanowisko uwarunkowane jest również tym, że na tych samych działkach już obecnie zlokalizowane są niebezpieczne odpady. Procedura oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko umożliwi ustalenie wszystkich aspektów sprawy i wyjaśnienie istniejących wątpliwości co do rozmiaru przedsięwzięcia i jego potencjalnego oddziaływania, skumulowanego z istniejącymi obciążeniami dla środowiska i na wszystkie jego elementy, a także na ludzi mieszkających w sąsiedztwie. Powyższe, zdaniem Sądu, wskazuje na zasadność wydanego rozstrzygnięcia w przedmiocie zobowiązania Spółki do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, zwłaszcza, że zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia:

1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, ca) krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-ca, e) dostępność do złóż kopalin;

2) 1a) ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych; możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; wymagany zakres monitoringu.

Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu.

W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowoadministracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.