Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1694/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Asesorzy WSA Jacek Fronczyk, WSA Jarosław Trelka, Protokolant Milada Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2006 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia urlopu wychowawczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Dyrektor [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, działając z upoważnienia Szefa Agencji, na podstawie art. 93 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.), odmówił udzielenia J. H. urlopu wychowawczego.

W uzasadnieniu rozkazu podano, że stosownie do powołanej podstawy prawnej, tylko funkcjonariuszowi – kobiecie przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla pracownic według przepisów prawa pracy, jeżeli przepisy ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu nie stanowią inaczej.

Od powyższego rozkazu personalnego J. H. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., po rozpatrzeniu wniosku J. H., utrzymał zaskarżony rozkaz w mocy.

W uzasadnieniu Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego między innymi wskazał, iż organy administracji publicznej zobowiązane są do działania w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa). Konstytucyjna dyrektywa przestrzegania postanowień zawartych w normach bezwzględnie obowiązujących zobowiązuje do ich zastosowania.

W ocenie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, przepis art. 5 Kodeksu pracy, w myśl którego, jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy Kodeksu pracy stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami, nie ma zastosowania w odniesieniu do funkcjonariuszy.

Stosunek służbowy funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie jest bowiem stosunkiem pracy, lecz stosunkiem administracyjnoprawnym.

Powyższy rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego J. H. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zarzucił mu naruszenie art. 93 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do urlopu wychowawczego.

W ocenie skarżącego, regulacja prawa do urlopu wychowawczego, mimo że zawarta została w powołanej ustawie, odnosi się do sfery pozostającej bez związku z zakresem zadań wykonywanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Prawo do urlopu wychowawczego powinno być rozpatrywane z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, a w szczególności równości praw kobiet i mężczyzn w życiu rodzinnym i społecznym (art. 32 i art. 33 Konstytucji RP).

Przejawem respektowania konstytucyjnej zasady równości jest nowelizacja przepisów działu VIII Kodeksu pracy, w wyniku której uprawnienia związane z rodzicielstwem, w tym prawo do urlopu wychowawczego przysługuje pracownikowi, bez względu na jego płeć.

W przekonaniu skarżącego, interpretacja art. 93 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu powinna uwzględniać zasady systemowe, celowościowe i funkcjonalne wykładni prawa.

Podobne podmioty prawne muszą być przez prawo traktowane w równy sposób. Celem ustawodawcy jest także kształtowanie norm prawnych, aby zapewnić równość kobiety i mężczyzny na wszelkich płaszczyznach ich życia.

Norma prawna nie może być interpretowana z pominięciem zmian zachodzących w życiu społecznym. Zmiany na gruncie relacji zawodowo-rodzinnych osób wychowujących dzieci oraz procesu zapewnienia tym osobom równych praw, jak i nakładania na nie tożsamych obowiązków powinny powodować adekwatne do przemian reakcje interpretacyjne.

Powołując się na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego.

W odpowiedzi na skargę Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne:

"czy przepis art. 93 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) jest zgodny z art. 32 ust. 1 i 2 i art. 33 ust. 1 i 2 Konstytucji RP?" Jednocześnie tym samym postanowieniem zawiesił postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt 830/05 orzekł, iż art. 93 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676, z 2003 r. Nr 90, poz. 844, Nr 13, poz. 1070, Nr 130, poz. 1108 i Nr 166, poz. 1609 oraz 2004 r. Nr 109, poz. 1159, Nr 171, poz. 1800, Nr 267, poz. 2647 i Nr 273, poz. 2703), jako przepis odsyłający w zakresie "szczególnych uprawnień przewidzianych dla pracownic" do przepisów prawa pracy, jest zgodny z art. 32 i art. 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracji i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznając przedmiotową skargę, wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt P 30/05 wskazał, iż charakteryzując przepis art. 93 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, podkreślić trzeba, iż jest to przepis odsyłający w ściśle określonym zakresie do regulacji zawartej w Kodeksie pracy. Przepis ten, sam nie przyznaje ani nie odbiera żądnych praw, tak więc, w oderwaniu od Kodeksu pracy, nie może być kwalifikowany jako źródło jakichkolwiek praw czy obowiązków. Z samego więc art. 93 ustawy nie wynikają żadne prawa podmiotowe dla jakiejkolwiek grupy funkcjonariuszy, nie wynika także prawo do urlopu wychowawczego dla kobiet. Przepis ten reguluje prawo do urlopu wychowawczego tylko o tyle, o ile według przepisów Kodeksu pracy należy ono do "szczególnych uprawnień przewidzianych dla pracownic".

W związku ze zmianą treści art. 186 § 1 Kodeksu pracy, obowiązujący od 1 stycznia 2004 r. przepis ten otrzymał brzmienie "Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia". W związku ze zmianą treści art. 186 § 1 kpa przepis ten utracił charakter szczególnego unormowania dotyczącego praw pracownic i stał się przepisem regulującym prawo ogółu pracowników. Tym samym zmienił się zakres regulacji Kodeksowej, do której odsyła art. 93 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. W chwili obecnej uznać należy, iż art. 93 jest podstawą stosowania do kobiet – funkcjonariuszy wszystkich tych unormowań Kodeksu pracy, które odnoszą się tylko do pracownic (zwłaszcza przepisów o urlopie macierzyńskim, przewidzianych w art. 180-185 Kodeksu pracy).

Tak więc od 1 stycznia 2004 r. należy uznać, iż art. 93, z jednej strony nie jest podstawą prawną udzielania urlopów wychowawczych funkcjonariuszom – kobietom, z drugiej strony, nie może stanowić podstawy prawnej odmowy udzielenia urlopu wychowawczego funkcjonariuszowi – mężczyźnie. Sama natomiast ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu nie zawiera regulacji urlopów wychowawczych ani w stosunku do kobiet, ani w stosunku do mężczyzn.

Trybunał Konstytucyjny wskazał również, z uwagi na fakt, iż ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu nie zawiera przepisów odmiennie regulujących prawo do urlopu wychowawczego, a charakter służby w tych Agencjach nie sprzeciwia się udzieleniu urlopów wychowawczych ich funkcjonariuszom, można przyjąć, iż w sprawach dotyczących urlopów wychowawczych dla funkcjonariuszy znajdują zastosowanie przepisy ar. 186, art. 1861-1865 Kodeksu pracy wraz z przepisami wykonawczymi.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1a w związku z art. 152 i 132 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.