Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 444/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 27 maja 1990 r. mienia Skarbu Państwa stanowiącego własność nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jednostka ewidencyjna: [...], obręb: [...],[...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha i działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...].

Decyzja Komisji została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Miasto [...] własności ww. nieruchomości Skarbu Państwa. Uzasadniając decyzję Wojewoda [...] wskazał, iż w dniu 27 maja 1990 r. wymieniona nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa oraz należała do terenowego organu administracji publicznej, ale była wyłączona z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Wojewoda wyjaśnił, że w dniu ustawowej komunalizacji nieruchomość była zabudowana budynkami wykorzystywanymi na potrzeby poczty, znajdowała się we władaniu Poczty Polskiej - podporządkowanej Ministrowi Łączności, który realizował politykę państwa w dziedzinie telekomunikacji.

Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] wniosło Miasto [...].

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że w sprawie bezsporne jest, że według stanu na dzień 27 maja 1990 r. właścicielem nieruchomości objętej skarżoną decyzją komunalizacyjną był Skarb Państwa. Dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa. Jak stanowi księga wieczysta, Skarb Państwa nabył prawo do tej nieruchomości przed 1990 r., a poprzednia księga wieczysta została założona dla nieruchomości w 1950 r. W sprawie bezsporne jest także, że na dzień 27 maja 1990 r. nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.

W trakcie przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania dowodowego nie odnaleziono dokumentu, na podstawie którego działki objęte decyzją komunalizacyjną zostałyby oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej. Prawa zarządu na rzecz przedsiębiorstwa Poczty Polskiej nie można wywodzić z decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] lutego 1986 r., znak: [...].

Jak wskazywał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na dzień 27 maja 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 15 listopada 194 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r. Nr 54, poz. 275, z późn. zm.), która w art. 1 ust. 1 pkt 1 stanowiła, iż wyłącznym prawem Państwa w dziedzinie poczty jest zarobkowy przewóz i doręczanie korespondencji zamkniętej i otwartej w obrocie krajowym i zagranicznym. Stosownie do art. 4 tej ustawy działalność objętą prawem wyłączności Państwa w dziedzinie poczty wykonywały jednostki podległe Ministrowi Łączności. Zgodnie z art. 34 ustawy o łączności działalność w zakresie oraz na zasadach ustalonych w ustawie w celu zaspokajania potrzeb społeczeństwa, gospodarki narodowej oraz organów władzy i administracji państwowej z uwzględnieniem wymagań obronności i bezpieczeństwa Państwa prowadziła państwowa jednostka organizacyjna Polska Poczta, Telegraf i Telefon. Przedmiotową państwową jednostką organizacyjną kierował i reprezentował ją na zewnątrz Minister Łączności. Jak wynika z ustawy o łączności Poczta Polska Telegraf i Telefon wykonywała wówczas szereg zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, w tym Ministra Łączności, sądów oraz organów władzy państwowej. W świetle zatem art. 11 ust. 1 pkt ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych wyklucza to zatem możliwość komunalizacji mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowej jednostki organizacyjnej Poczta Polska, Telegraf i Telefon. Wskazany przepis stanowił bowiem, że składniki mienia ogólnonarodowego, o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.

Skargę na decyzję z dnia 25 stycznia 2017 r. wniosło Miasto [...], zarzucając jej naruszenie przepisów:

1) art. 7, art. 77 § 1, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) poprzez błędną ocenę materiału dowodowego,

2) art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, poprzez błędne jego zastosowanie,

3) art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2017 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 27 maja 1990 r., mienia Skarbu Państwa stanowiącego własność nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów: jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha – zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...].

Na wstępie należy wskazać, że obowiązkiem organów administracji orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis art. 5 ust. 1 ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 5 ust. 1 pkt 1), przedsiębiorstw państwowych, dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcje organu założycielskiego (art. 5 ust. 1 pkt 2), albo do zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 (art. 5 ust. 1 pkt 3). Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki wyszczególnione w art. 11-12 ustawy.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy wskazać należy, że niesporne jest to, że na dzień 27 maja 1990 r. działki nr [...] i [...] (ta ostatnia w 2011 r. uległa podziałowi na działki nr [...] i [...]) stanowiły własność Skarbu Państwa. Potwierdza to poprzednia księga wieczysta KW [...], założona w dniu 9 marca 1950 r. Obecnie zaś dla spornej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w której także jako właściciel uwidoczniony jest Skarb Państwa.

Ponadto, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało aby Polska Poczta, Telegraf i Telefon w dacie komunalizacji (27 maja 1990 r.) legitymowała się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. Wskazać bowiem należy, że samo dysponowanie, użytkowanie czy zarządzanie majątkiem państwowym nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należał do dysponenta, użytkownika czy zarządcy. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] lutego 1986 r., nr [...] ustalająca wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania przez Pocztę Polskę nieruchomości Skarbu Państwa, jednakże dotyczy ona nieruchomości przy ul. [...] (działka nr [...] oraz [...] położone były przy ul. [...]) oraz opisanej w piśmie z dnia z dnia 1 lutego 1996 r. nr [...], którego w archiwach Urzędu Miasta [...] nie odnaleziono. Co istotne także, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, decyzje ustalające opłaty z tytułu użytkowania (zarządu) nieruchomością nie przesądzają o tytule prawnym do niej.

Jednocześnie w materiale dokumentacyjnym sprawy znajduje się ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r., zmieniona decyzją z dnia [...] maja 1996 r. uwłaszczająca Polskę Pocztę, Telegraf i Telefon działkami nr [...] oraz [...], jednakże ocena przesłanek w tej sprawie następowała na datę 5 grudnia 1990 r. a ponadto w decyzji tej nie przywołano żadnego dokumentu potwierdzającego zarząd Polskiej Poczty, Telegraf i Telefon do spornej nieruchomości.

W konsekwencji, Sąd podziela stanowisko organów administracji, że skoro w dacie komunalizacji Poczta Polska nie legitymowała się tytułem prawnym do spornej nieruchomości to w tej dacie nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego względu podlegałaby komunalizacji. Jednakże prawidłowo organy dalej wywiodły, że analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do oceny, że zaistniała przeszkoda komunalizacji, o której mowa w przepisie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z nim składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. W tym miejscu wskazać należy, że Poczta Polska, Telegraf i Telefon zgodnie z art. 1 ustawy o łączności z dnia 15 listopada 1984 r. była państwową jednostką organizacyjną, prowadzącą działalność w zakresie oraz na zasadach ustalonych w tej ustawie, w celu zaspokajania potrzeb społeczeństwa, gospodarki narodowej oraz organów władzy i administracji państwowej, z uwzględnieniem wymagań obronności i bezpieczeństwa Państwa. Stosownie zaś do art. 36 ust. 1 tej ustawy, Poczta Polska, Telegraf i Telefon posiadała osobowość prawną, a przepisy ustawy o przedsiębiorcach państwowych znajdowały do niej odpowiednie zastosowanie jedynie w zakresie wpisu do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Nie była ona jednak przedsiębiorstwem państwowym sensu stricte. W wyniku wykonania obowiązków określonych w art. 76 ust. 1 ustawy o łączności z dnia 23 listopada 1990 r. (Dz. U. Nr 86, poz. 504) oraz zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o łączności, Poczta Polska, stała się przedsiębiorstwem użyteczności publicznej dopiero po wejściu w życie tej ustawy, dla którego organem założycielskim był ówczesny Minister Łączności. Zatem w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy wprowadzającej, Poczta Polska, Telegraf i Telefon nie była przedsiębiorstwem państwowym, w rozumieniu ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. Nr 24, poz. 122). Ponadto wykonywała wówczas szereg zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, w tym Ministra Łączności, sądów oraz organów władzy państwowej. To wykluczało, jak słusznie stwierdziły organy obu instancji, możliwość komunalizacji mienia Skarbu Państwa, będącego we władaniu państwowej jednostki organizacyjnej Poczta Polska, Telegraf i Telefon.

Reasumując, Sąd uznał, że zarówno Wojewoda [...] jak i Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, rozpatrujące przedmiotową sprawę, prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i wydały rozstrzygnięcia zgodnie z prawem. Wobec powyższego Sąd nie podzielił zarzutów skargi.

Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.