Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 488/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 181 ust. 1, art. 186 ust. 1, art. 173 ust. 1, art. 174
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda (spr.) Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialno – Socjalnej Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]Uczelniana Komisja Stypendialno – Socjalna Studentów Uniwersytetu [...]utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialno – Socjalnej Wydziału Zarządzania z dnia [...]o odmowie przyznania K. F. stypendium rektora dla najlepszych studentów – sport w roku akademickim 2013/2014 i odmówiła przyznania K. F. tegoż stypendium.

W uzasadnieniu tej decyzji Uczelniana Komisja Stypendialno – Socjalna podniosła, że K. F. student Wydziału Zarządzania złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów w dniu 3 października 2013r. WKSS po rozpatrzeniu wniosku studenta podjęła w dniu [...] decyzję odmowną. Podstawą odmowy był § 31 ust. 1, czyli wyczerpanie puli środków przeznaczonych na wypłatę stypendiów. Uczelniana Komisja Stypendialno – Socjalna na podstawie zarządzenia nr 174 Rektora UŁ z dnia 30 września 2013r., które określa pulę środków jakimi dysponuje komisja do przyznania stypendium rektora studentom, którzy złożyli odwołania od decyzji WKSS, podjęła decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu stypendium rektora w roku akademickim 2013/2014 z powodu wyczerpania środków przeznaczonych na ten cel. Komisja na kierunku Business Managment miała do dyspozycji tylko jedno miejsce, które zostało przyznane osobie, która wykazała się wysokimi osiągnięciami w nauce. Pula przeznaczona dla WKSS na stypendia rektora – sport zgodnie z § 1 ust. 4 zarządzeniem nr 174 Rektora UŁ, jeżeli nie została w pełni wykorzystana, zasila pulę stypendiów rektora, których kryterium przyznania jest wysoka średnia ocen w celu wykorzystania pozostałych środków. Ze względu na powyższe, tzn. zbyt niską punktację spośród osób odwołujących się, Uczelniana Komisja Stypendialno – Socjalna nie mogła przychylić się do wniosku. Przyznanie stypendium rektora w chwili, gdy Komisja nie posiada środków na ten cel, niewątpliwie stanowiłoby przekroczenie uprawnień i środków.

W skardze na powyższą decyzję K. F. podniósł, że zgodnie z Regulaminem pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...]jednym z warunków otrzymania stypendium Rektora są wysokie wyniki sportowe. Warunek ten wypełnił. W siatkówce plażowej reprezentował Uniwersytet [...] w parze z K. P. i przeszedł kolejno przez wszystkie szczeble mistrzostw uzyskując awans do turnieju finałowego. Na tym etapie rozgrywek najbardziej wartościowym osiągnięciem było zdobycie mistrzostwa województwa [...]w siatkówce plażowej i uzyskanie awansu do Turnieju Finałowego Akademickich Mistrzostw Polski w siatkówce plażowej w G., który był rozgrywany w dniach 8 – 9 czerwca 2013r. Osiągnięty przez nich wynik w Turnieju Finałowym AMP miał istotny wkład w zdobycie IV miejsca przez Uniwersytet [...]w siatkówce plażowej w klasyfikacji drużynowej mężczyzn oraz złotego medalu w klasyfikacji uniwersytetów. Kolejnym z warunków przyznania stypendium Rektora było uzyskanie w terminie do 30 września 2013r. wszystkich zaliczeń przewidzianych w programie nauczania dla zaliczenia roku akademickiego 2012/2013 oraz dostarczenie odpowiedniej dokumentacji. To kryterium także zostało przez niego spełnione, gdyż kartę egzaminacyjną studenta wraz ze wszystkimi wpisami dostarczył do dziekanatu kierunkowego do 30 września 2013r. Studenci wszystkich kierunków z Wydziału Zarządzania zostali uwzględnieni przy składaniu wniosków o stypendia sportowe czy też naukowe, a jedynie jego kierunek jakim jest Business Management nie uzyskał puli na takowe świadczenia. Pomimo zdecydowanie najlepszego miejsca spośród trzech reprezentujących uczelnię par w rankingu indywidualnym AMP, jako jedyny zawodnik z całej 6 – osobowej drużyny siatkówki plażowej nie otrzymał stypendium sportowego. Pozostali członkowie drużyny bez najmniejszych problemów otrzymali świadczenia. Udało się to nawet studentom Wydziału Nauk o Wychowaniu, gdzie poziom konkurencji jest nieporównywalnie wyższy. Stypendium otrzymał także M. S., który tak jak on, jest studentem Wydziału Zarządzania. Podczas gdy zawodnicy drużyny otrzymywali już pierwsze wpłaty w listopadzie, skarżący był zmuszony oczekiwać na decyzję komisji aż do stycznia 2014r., po czym komisja oznajmiła, że pieniędzy na stypendium już nie ma.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie doszło bowiem do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym, oraz zarządzenia Rektora UŁ nr 174 z dnia 30 września 2013r. oraz Regulaminu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów UŁ wprowadzonego zarządzeniem Rektora UŁ nr 100 z dnia 6 czerwca 2012 ze zm., jak i mogących mieć wpływ na ten wynik przepisów prawa procesowego, tj. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r., poz. 267), zwanej k.p.a. Ten wynik kontroli sądowoadministracyjnej nie oznacza jednakże, iż nie zawiera ona wadliwości innego (lżejszego, nie skutkującego uwzględnieniem skargi) stopnia.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organów jest sprawa odmowy przyznania skarżącemu stypendium sportowego w roku akademickim 2013/2014. Tak zakreślony przedmiot skargi jest objęty kognicją sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ppsa. Zgodnie bowiem z tym przepisem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zagwarantowana szkołom wyższym w art. 70 ust. 5 Konstytucji oraz w art. 4 ust. 1 Prawo o szkolnictwie wyższym autonomia, zapewniająca im prawo do kształtowania wewnętrznego porządku prawnego społeczności akademickiej, nie ma jednakże charakteru nieograniczonego i nie oznacza zupełnej dowolności działania organów uczelni (np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 października 2005 r., SK 39/05). W zakresie, w jakim organy uczelni są upoważnione do kształtowania uprawnień i obowiązków podmiotów, nie powiązanych z tymi organami ani więzami zależności organizacyjnej, ani podległości służbowej zyskują przymiot organów administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, do którego mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 207 Prawa o szkolnictwie wyższym). Sprawa przyznania stypendium – niezależnie od tytułu prawnego jego przyznania – spełnia kryteria sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a w konsekwencji i w rozumieniu art. 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Nie budzi bowiem wątpliwości, że jest to sprawa podwójnie indywidualna, a więc skierowana do oznaczonego podmiotu zewnętrznego wobec uczelni wyższej, dotyczy ona uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego, tj. Prawie o szkolnictwie wyższym i aktach wewnętrznych organów uczelni, w tym zarządzeniu Rektora. Orzecznictwo sądowe tak sądów administracyjnych, jak i Trybunału Konstytucyjnego od wielu już lat przyjmuje dopuszczalność kognicji sądów administracyjnych na podjęte w wyniku przeprowadzonych postępowań rozstrzygnięcia w tzw. sprawach "studenckich", w tym także w sprawach stypendiów, opłat za usługi edukacyjne czy skreślenia z listy studentów (np. wyrok NSA z dnia 22 maja 2013r., I OSK 265/13, wyrok NSA z dnia 21 marca 2007r., I OSK 2032/06, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2009r., IV SA/Wr 109/09, uchwała NSA z dnia 13 października 2003r., OPS 5/03, wyrok NSA O/Wr z dnia 12 stycznia 2000r., II SA/Wr 981/99, wyrok NSA z dnia 2 września 2011r., I OSK 1049/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2014r., II SA/Po 944/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 marca 2012r., II SA/Bk 221/12).

Ustawową materialnoprawną podstawę przyznania stypendium dla najlepszych studentów stanowi art. 181 ust. 1 i art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Stosownie do tych przepisów stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym; szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Na mocy art. 173 ust. 1 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Pomoc tą stosownie do art. 174 Prawa o szkolnictwie wyższym świadczenia przyznaje się ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, o którym mowa w art. 103 (ust. 1). Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego i uczelnianym organem samorządu doktorantów dokonuje podziału dotacji, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4 (ust. 2). Środki z dotacji, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4, przeznaczone na stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni stanowią nie więcej niż 40% środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi (ust. 4). Natomiast w myśl art. 103 ust. 1 oraz ust. 2 pkt. 1, jak i art. 94 ust. 1 pkt 7 Prawa o szkolnictwie wyższym uczelnia tworzy fundusz pomocy materialnej dla studentów i doktorantów z dotacji, o której mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4, z wyłączeniem środków na stypendia ministra, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 4; z budżetu państwa uczelnia publiczna otrzymuje dotacje na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów w zakresie określonym w art. 173 ust. 1 oraz dla doktorantów w zakresie określonym w art. 199 ust. 1.

Analiza powyższych przepisów jednoznacznie dowodzi tego, że pomoc materialna dla studentów, w tym za wyniki w sporcie, jest realizowana ze środków uzyskanych przez uczelnie z budżetu państwa (w formie dotacji), przy czym środki na stypendia dla najlepszych studentów przeznaczane są w liczbie nie większej niż 10 % liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni, a podziału tych środków dokonują rektorzy poszczególnych uczelni z udziałem organów samorządu studenckiego i doktoranckiego. Oznacza to, iż środki przeznaczona na stypendia dla najlepszych studentów są – co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - limitowane z woli ustawodawcy. Ustawodawca określił również kryteria podziału tych środków pomiędzy poszczególne kierunki studiów. Istotą regulacji zawartej w art. 174 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym jest określenie jaki procent środków otrzymywanych z budżetu państwa uczelnia publiczna otrzymuje jako dotacje na: zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów w zakresie określonym w art. 173 ust. 1 oraz dla doktorantów w zakresie określonym w art. 199 ust. 1. Tym samym przepis art. 174 ust. 4 ustawy określa maksymalną liczbę studentów, którzy mogą otrzymać stypendium rektora, ta liczba została wskazana jako nie większa niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów, jak również określa ile środków może być przeznaczonych na ten cel. Niezachowanie wskazanej w ust. 4 proporcji przy podziale środków dotacji przez uczelnię stanowiłoby naruszenie zasad dysponowania funduszami otrzymywanymi z budżetu państwa (np. wyrok NSA z dnia 22 maja 2013r., I OSK 265/13). Podnieść też należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 181 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że organ może odmówić przyznania stypendium także studentowi, który osiągnął wysoki wynik sportowy we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym i zaliczył kolejny rok studiów, jeżeli przekracza to możliwości organu wynikające z przyznanych mu uprawnień i środków. Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza jednakże dowolnego działania rektora (np. wyrok NSA z dnia 21 marca 2007r., I OSK 2032/06, LEX nr 348251, czy wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981r., SA 820/81, ONSA 1981, z. 1, poz. 57; por. też glosę J. Łętowskiego do tego wyroku OSP 1982, nr 1-2, poz. 22). Sam fakt spełnienia kryteriów określonych w art. 181 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym nie oznacza więc automatycznego przyznania osobie zainteresowanej stypendium, i w oczekiwanej wysokości. Organ przyznając stypendium dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, a bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku stypendium nie mogłoby zostać faktycznie zrealizowane. Jeśli zatem przyznane środki na stypendia dla najlepszych studentów są zbyt małe, aby takie stypendia otrzymał każdy student spełniający kryteria przyznania pomocy, organ uczelni jest zmuszony dokonać wyboru spośród tychże studentów i gradacji osiągnięć, ponieważ może przyznać stypendia jedynie tyle na ile pozwalają mu fundusze (np. wyrok NSA z dnia 10 maja 2012r., I OSK 369/12). O ile zatem wobec większej ilości osób spełniających kryteria przyznania stypendium niż ilość zabezpieczonych w budżecie środków, nie wszystkie osoby otrzymają stypendium, lecz jedynie te mające największe osiągnięcia, to w uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania stypendium muszą zostać wskazane jednoznaczne kryteria oceny osiągnięć naukowych lub sportowych osoby ubiegającej się o przyznanie stypendium. W oparciu o te kryteria organ powinien wykazać, dlaczego osiągnięcia danej osoby nie były wystarczające do uzyskania stypendium (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2008r., I SA/Wa 890/08). Uzasadnienie decyzji uznaniowej organu powinno precyzyjnie wskazywać możliwości finansowe organu, ponieważ uznanie organu wynikające z art. 181 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym jest uzależnione od wielkości przyznanych środków finansowych na stypendia oraz od liczby osób uprawnionych do otrzymania stypendiów i ubiegających się o nie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2008r., I SA/Wa 1201/08,LEX nr 530057). Podnieść wreszcie trzeba, że zakres spraw powierzonych przez ustawodawcę do stanowienia w drodze regulaminu został sprecyzowany i ograniczony do: wysokości świadczeń; sposobu przyznawania i wypłacania w tym ustalania szczegółowych kryteriów; trybu udzielania świadczeń, wzoru wniosku o przyznanie stypendium socjalnego; sposobu udokumentowania sytuacji materialnej. Zatem ustawodawca do uregulowania regulaminowego przekazał sprawy o charakterze proceduralnym, jaki i o charakterze materialnoprawnym. Do tych drugich zalicza się ustalenie szczegółowych kryteriów przyznawania pomocy oraz wysokości świadczeń. Regulacja taka jest uzasadniona pozycją prawnoustrojową uczelni jako samodzielnego podmiotu, którego działalność określają przepisy ustawy. Autonomia szkół wyższych rozumiana jako konstytucyjnie chroniona sfera wolności prowadzenia badań naukowych i kształcenia, w ramach obowiązującego porządku prawnego oznacza, iż konstytucja zakłada istnienie aktów wewnętrznych tych uczelni i że uczelnie regulują tymi aktami zakładowymi, zgodnymi z prawem - prawa i obowiązki studentów. Ustawy określające zasady działania publicznych szkół wyższych muszą - w myśl art. 70 ust. 5 Konstytucji - respektować ich autonomię, tzn. nie mogą znosić istoty tej autonomii, poprzez zupełne i wyczerpujące unormowanie wszystkich spraw, które określają pozycję studenta w państwowej szkole wyższej. W przeciwnym przypadku rola państwowych szkół wyższych sprowadzałaby się jedynie do wykonywania ustaw, zaś organy tych szkół stałyby się organami państwa, co równałoby się zniesieniu ich autonomii (wyrok TK z dnia 8 listopada 2000r., SK 18/99, OTK 2000/7/258). Skoro zatem prawo wydawania aktów wewnętrznych przez uczelnie wynika z konstytucyjnie gwarantowanej autonomii szkół wyższych, to delegacji ustawowej zawartej w art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym nie można w drodze wykładni ograniczać w oparciu o treść art. 181 ust. 1 i 3 tej ustawy. Przepis art. 181 ust. 1 reguluje ogólne przesłanki, uzasadniające otrzymanie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie. Wynika z tej regulacji, że stypendium za wyniki w nauce musi być powiązane z wysoką średnią ocen, zaś stypendium za wyniki w sporcie z wysokimi wynikami sportowymi we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Z innych tytułów stypendia te nie mogą zostać przyznane. Natomiast w świetle regulacji art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym nie można przyjąć, że przepisem art. 181 ust. 1 uregulowano wszystkie i zarazem jedyne przesłanki uprawniające do otrzymania wymienionych w nim stypendiów. Jak wyżej wskazano ustawodawca w przepisie art. 186 ust. 1 wyraźnie upoważnił rektora uczelni do ustalenia w drodze regulaminu szczegółowych kryteriów udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, a więc do zawarcia w regulaminie regulacji materialnoprawnej. Z powyższego wynika zatem, że uczelnia w systemie pomocy materialnej musi ująć stypendia przewidziane ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym, jednakże w ramach autonomii uczelni jej rektor jest uprawniony do ustalenia kryteriów udzielania tych świadczeń. W konsekwencji każda uczelnia wyższa może ustalić własne odmienne kryteria przyznawania stypendiów (zob. np. wyrok NSA z dnia 14 października 2009r., I OSK 352/09). Przyznanie rektorowi takiego uprawnienia uzasadnione jest zarówno pozycją prawnoustrojową uczelni, jako autonomicznego podmiotu, którego działalność określają przepisy ustawy (art. 70 ust. 5 Konstytucji oraz art. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym), a która to autonomiczność oznacza prawo kształtowania przepisami wewnętrznymi sytuacji prawnej praw i obowiązków studentów oraz brak możliwości całkowitego regulowania ustawami wszystkich spraw określających pozycję studenta. Wynika to również z pozycji rektora, który jest organem kierującym uczelnią i który uprawniony i legitymowany jest do podejmowania wszystkich istotnych decyzji dotyczących funkcjonowania uczelni (art. 66 Prawa o szkolnictwie wyższym). W piśmiennictwie brak jest co prawda jednolitego poglądu na temat roli regulaminów (w tym regulaminu organizacyjnego) w działalności uczelni. Jedne poglądy przypisują regulaminom charakter normatywny, a przez to zaliczają je do źródeł prawa, a inne odmawiają regulaminom takiego charakteru. W tym drugim ujęciu są to akty prawa wewnętrznego (por. R.Hauser, Z.Niewiadomski, A.Wróbel, System Prawa Administracyjnego. Tom 6, Podmioty administrujące, wyd. C.H.Beck, Instytut Nauk Prawnych, Warszawa 2011, s. 474). Jednak prawo kształtowania przez organy uczelni wyższej aktami wewnętrznymi sytuacji prawnej, w tym praw i obowiązków studentów, pomimo jego autonomicznego charakteru, wymaga również zachowania wszystkich standardów wpływających na jego wewnętrzną spójność oraz zgodności z przepisami powszechnie obowiązującymi. Regulamin, jako akt wewnętrzny uczelni, ustalany na zasadzie art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym przez rektora, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, pomimo swego autonomicznego charakteru nie może naruszać podstawowych zasad prawnych obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, ani też pozostawać w sprzeczności z postanowieniami aktów wyższego rzędu, gdyż naruszałoby to podstawową zasadę konstytucyjną hierarchiczności systemu źródeł prawa, polegającą na przyjęciu, że akt niższego rzędu (akt wewnętrzny) nie może przyjmować regulacji odmiennych od przyjętych w akcie wyższego rzędu o charakterze powszechnym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia, 7 października 2009 r., II SA/Bd 322/09).

Przenosząc te teoretycznoprawne rozważania na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż skarżący niewątpliwie spełniał określone ustawowe kryteria przyznania stypendium w sporcie. Jak bowiem wynika z załączonych akt skarżący jako student Wydziału Zarządzania UŁ w roku akademickim 2012/2013 uczestniczył w Akademickich Mistrzostwach Polski w siatkówce plażowej mężczyzn oraz w Akademickich Mistrzostwa Województwa [...]w siatkówce plażowej mężczyzn, podczas których zajął odpowiednio IV i I miejsce, co nie pozostało z kolei bez wpływu na wyniku UŁ w sporcie. Z akt tych wynika też podnoszona przez skarżącego w skardze okoliczność, iż pięciu innych studentów tego Wydziału, lecz innych kierunków niż skarżący, otrzymało stypendia dla najlepszych studentów w sporcie choć osiągnęło gorsze wyniki w sporcie. Skarżący zaliczył też w terminie wszystkie przewidziane prawem egzaminy i zaliczenia oraz złożył odpowiednią dokumentację w dziekanacie. W tych okolicznościach całkowicie uzasadnione jest wprost wyrażane przez skarżącego w skardze rozgoryczenie negatywną decyzją, jak i poczucie krzywdy i niesprawiedliwości. Jednakże w świetle wskazanej regulacji prawnej okoliczności osiągnięcia przez skarżącego wysokich wyników sportowych, potwierdzone zajętymi miejscami na podium, nie gwarantuje otrzymania stypendium i nie oznacza automatycznie obowiązku organu uczelni przyznania z tego tytułu stypendium. To jest bowiem uzależnione – co organ wskazał w zaskarżonym akcie - od posiadanych przez nie środków na ten cel. Co prawda zawartość tego uzasadnienia jest – co zasługuje na szczególną negatywną ocenę - niezwykle ogólnikowa i lakoniczna, niemniej jednak rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji znajduje potwierdzenie w załączonych aktach administracyjnych. Uchylenie zaskarżonej decyzji z tego powodu nie miałoby istotnego wpływu dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wobec braku środków, które nota bene zostały już na wnioskowany rok akademicki skonsumowane, skarżącemu nie można przyznać wnioskowanego stypendium. Podnieść jednak należy, iż autonomia uczelni i stosowanie Kodeksu w ograniczonym zakresie do postępowań prowadzonych przed organami uczelni nie może oznaczać całkowitego zwolnienia się organu z kompletnego i wyczerpującego wskazania motywów, zwłaszcza negatywnego dla studenta rozstrzygnięcia. Należałoby zatem oczekiwać od organu uczelni szczegółowego uzasadnienia przyszłych decyzji odmowych, w szczególności – tak jak w niniejszej sprawie – wskazania przyczyn i zasad takiego podziału środków, który spowodował, że na kierunku Business Management nie zostało przyznane ani jedno stypendium za wyniki w sporcie. Trudno bowiem oczekiwać od studenta Wydziału Zarządzania pierwszego roku studiów pierwszego stopnia, że zapozna się z całą regulacją prawną normująca przyznawanie stypendiów, a tym bardziej szczególnie skomplikowanymi zasadami rozdziału środków pomiędzy poszczególne kierunki na danym wydziale i że ją będzie w stanie zrozumieć. Także w odpowiedzi na skargę - pomijając to, iż niedopuszczalne jest uznawane rozszerzanie uzasadniania decyzji w odpowiedzi na skargę – organ nie wyjaśnił skarżącemu tej kwestii w sposób należyty. Z tej odpowiedzi skarżący mógł jedynie posiąść wiedzę, że liczbę studentów uprawnionych do stypendium Rektor ustala na podstawie analizy danych przesłanych przez poszczególne dziekanaty; oddzielnie jest ustalana pula dla stypendiów naukowych i w sporcie oraz dla Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej; liczbę studentów uprawnionych do otrzymania stypendium dla wszystkich kierunków ustala się uwzględniając wszystkie osoby posiadające status studenta na dzień 30 czerwca roku akademickiego, poprzedzającego rok akademicki na który został złożony wniosek o stypendium; jeśli przy wyliczeniu nie jest możliwe wyłonienie przynajmniej jednego studenta uprawnionego do otrzymania stypendium rektora wyznaczonego w oparciu o kryterium wysokiej średniej ocen wówczas stypendium to zostaje przyznane pierwszej na liście rankingowej osobie. Z powyższej odpowiedzi skarżący nadal nie uzyskuje wiedzy, dlaczego na kierunku Business Management w roku akademickim 2013/2014 Rektor nie przewidział żadnego stypendium w sporcie. Nie zostało też wykazane i wobec tego niezrozumiałe jest też twierdzenie odpowiedzi, dlaczego na tym kierunku kryterium wysokich osiągnięć sportowych określone na poziomie 0,8% osób, przy niskiej liczbie studentów na roku nie pozwalało na wskazanie nawet jednej osoby uprawnionej do uzyskania stypendium na tym kierunku. Te zawiłości argumentacji mogą być niezrozumiałe dla skarżącego. Ma to szczególne znaczenie wobec faktu, iż poza kontrolą Sądu pozostaje ocena przyjętych przez Rektora w zarządzeniu kryteriów podziału środków pomiędzy poszczególne wydziały i kierunki. Okoliczność ta nie zwalnia jednakże organu uczelni – wykonującego jedynie akty Rektora - od wskazania w uzasadnieniu zasad takiego rozdziału środków i wykazania tym samym dlaczego pomimo spełnienia kryteriów nie może być przyznane stypendium. Gdyby rozważania w tym zakresie znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji być może skarżący zaakceptowałby tę decyzję, gdyż byłoby dla niego jasne dlaczego nie mógł z przyczyn obiektywnych otrzymać stypendium. Wiedziałby dlaczego studenci innych kierunków Wydziału zarządzania otrzymali stypendium. Zwrócić bowiem należy uwagę na kodeksową zasadę przekonywania strony postępowania o zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Na podstawie uzasadnienia wszak strona dowiaduje się o motywach podjętej decyzji, a uzasadnienie decyzji powinno być tak skonstruowane by strona miała możliwość poczucia się przekonaną, a sąd administracyjny miał możliwość skontrolowania decyzji bez "poszukiwania" przyjętych przez organ motywów rozstrzygnięcia. Spełnienie tego wymogu gwarantowałoby, że poczucie krzywdy i niesprawiedliwości – które zasadnie powstało u skarżącego – byłoby w jakiś sposób "złagodzone" wiedzą o tym, iż w sprawie z uwagi na przyjęty przez Rektora podział środków pomiędzy wydziały i kierunki skarżący nie miał żadnej najmniejszej szansy na uzyskanie wnioskowanego stypendium, a także jakie to względy spowodowały taki rozdział środków między Wydziały i kierunki. Jak bowiem wynika z zarządzenia Rektora UŁ nr 174 na kierunku Business Management Wydziału Zarządzania na rok 2013/2014 przewidziano 2 stypendia naukowe oraz 1 do rozdysponowania w wyniku odwołania, nie przewidziano żadnego stypendium sportowego. Przy takim podziale środków nie budzi wątpliwości, iż skoro skarżący ubiegał się o przyznanie stypendium sportowego nie miał najmniejszych szans w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przed Wydziałową Komisją na uzyskanie stypendium sportowego. Rozważenia wymaga zatem czy zasadnie przyznaną przez Rektora dla Uczelnianej Komisji pulę środków w ramach odwołania nie przydzielono skarżącemu na stypendium sportowe. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż "ze względu na zbyt niską punktację spośród osób odwołujących się, UKSS-S nie mogła przychylić się do Pana prośby. Przyznanie stypendium rektora w chwili, gdy komisja nie posiada środków na ten cel, niemożliwie stanowiłoby przekroczenie ww uprawnień i środków". Z tym stanowiskiem organu należy się zgodzić, brak środków oznacza niemożność przyznania stypendium, przyznanie w takiej sytuacji stypendium prowadziłoby do podjęcia decyzji niewykonalnej już w dacie jej podjęcia. Nadto wynika z niego, iż wśród ogólnej liczby osób odwołujących się uzyskana przez skarżącego w sporcie punktacja nie gwarantowała mu uzyskania stypendium, bowiem inni odwołujący się uzyskali ich większą liczbę. Zasadnie więc pulę rezerwą organ przeznaczył na stypendium naukowe. Jak bowiem wynika z załączonych akt administracyjnych za wyniki w sporcie skarżący uzyskał w sumie pkt 5 oraz średnią ocen wynoszącą 3,1765. Bez wątpienia te wyniki nie kwalifikowały go do przyznania pomocy w ramach puli odwoławczej. Jak bowiem wynika z § 32 ust. 1 załącznika do zarządzenia Rektora UŁ nr 38 z dnia 4 grudnia 2012r. stypendium rektora może otrzymać student, który otrzymał za rok studiów wysoką średnią ocen, nie mniejszą jednak niż 4,0000. Zasadnie zatem podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - powołując się na § 1 ust. 4 zarządzenia nr 174 – że "niewykorzystana część puli przeznaczonej na stypendia rektora, których kryterium przyznawania są wysokie wyniki sportowe, zasila pulę stypendiów Rektora, których kryterium jest wysoka średnia ocen w celu wykorzystania pozostałych środków". Z załączonej listy rankingowej wynika bowiem, że uzyskanie stypendium naukowego na UŁ w roku 2013/1014 gwarantowało osiągnięcie średniej ocen 4,00 przy łącznej punktacji powyżej 50, przy czym średnia w tej wysokości tylko w 4 przypadkach, gwarantowała otrzymanie stypendium, w zdecydowanej większości stypendium otrzymywały osoby o średniej między 4,3 - 4,4, z przeciętną punktacją od około 50-70.Tymczasem skarżący za średnią ocen 3,17 otrzymał jak wynika z załącznika do protokołu z dnia 7 marca 2014r. tylko 5 pkt. Nawet uwzględniając łączną punktację 5 (za wyniki sportowe) i 5 (za średnią ocen) skarżący uzyskał 10 pkt, a zatem znacznie poniżej tej punktacji otrzymanej przez osoby, którym przyznano stypendium naukowe. A skoro w ramach puli odwoławczej przyznano stypendium naukowe, to nie budzi wątpliwości wobec treści załącznika do zarządzenia, iż osoba ta musiała mieć średnią co najmniej 4,00 i punktację znacznie wyższą niż skarżący. Co prawda w tym zakresie znów zabrakło rozważań w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, niemniej jednak nie sposób podważyć obiektywnej okoliczności, że skarżący z uzyskaną punktacją, nawet sumując ją, nie miał najmniejszych szans na uzyskanie stypendium. Ocena organów okoliczności faktycznych sprawy jest zatem prawidłowa, znajduje oparcie w załączonych aktach administracyjnych, a uzasadnienie choć lakoniczne wskazuje w istocie przyczyny rozdysponowania pulą w postępowaniu odwoławczym na stypendium naukowe z uwagi na niską ilość uzyskanych przez skarżącego punktów.

Zwrócić też należy uwagę na niezgodną z treścią art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. sentencją zaskarżonej decyzji. Stosownie bowiem do tego przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Przepis ten jest jednoznaczny, prosty i czytelny w swojej treści. Na jego podstawie możliwe jest wydanie decyzji jedynie o treści wskazanej w tym przepisie, co oznacza, iż sentencja decyzji może zawierać jedynie sformułowanie w postaci "utrzymuję w mocy zaskarżoną decyzje" (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010r., I OSK 926/10). Sformułowanie to zawiera już w sobie rozstrzygnięcie poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej o wskazanej w jej sentencji treści rozstrzygającej sprawę administracyjną. Nie ma natomiast możliwości – jak to uczyniono w kontrolowanej decyzji dodania po tym sformułowaniu zwrotu "i odmawia przyznania K. F. tegoż stypendium". Sformułowanie to w istocie zawiera się w tym pierwszym, skoro utrzymując decyzję organ odwoławczy utrzymuje decyzję pierwszoinstancyjną odmawiającą zgodnie z jej sentencją przyznania wnioskowanego stypendium. Ponieważ dodanie tego sformułowania oznacza w istocie powtórzenie mieszczącego się w kodeksowym sformułowaniu rozstrzygnięcia, naruszenie to nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Świadczy ono natomiast o rozmiarze nieprawidłowości organu odwoławczego.

Niezależnie od oddalenia skargi i niemających wpływu na wynik sprawy wadliwości zaskarżonej decyzji zwrócić należy organom uczelni na konieczność uwzględnienia wskazanych przez Sąd uchybień w przyszłych postępowaniach, celem uniknięcia ich powielania. Uchybienia te godzą bowiem w tak podkreślaną w demokratycznym państwie prawa zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa, jak i zasadę przekonywania o zasadności podejmowanych przez organy działań. Notoryczne naruszanie tych zasad, jak i przedkładanie Sądowi – co ma miejsce także w niniejszej sprawie - chaotycznych i niekompletnych akt (niepoukładanych chronologicznie, nieponumerowane, niespiętych w sposób trwały, niezawierających wszystkich kart, bez ich spisu) nie tylko dowodzi o jakości pracy organów uczelni, naraża organy na negatywną ocenę ich działań przez Sąd, ale i daje możliwość zastosowania przez Sąd instytucji sygnalizacji, jak i zwrotu akt celem ich właściwego przygotowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

k.ż.