Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2621/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: ART. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA (del.) Marcin Kamiński (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski, po rozpoznaniu w dniu 4 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. L., B. Sz., Ch. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1150/17 w sprawie ze skargi A. L., B. Sz., Ch. O. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ekshumacji zwłok oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1150/17, oddalił skargi A.L., B.Sz. i Ch. O. (skarżące), na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. (organ odwoławczy) z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ekshumacji zwłok.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:

Decyzją z [...] października 2014 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (organ I instancji), po rozpatrzeniu wniosku A.L. zezwolił na przeprowadzenie ekshumacji zwłok jej męża G.L., pochowanego na cmentarzu parafialnym w Z., przy ul. K. oraz zezwolił na przewiezienie zaplombowanej trumny i ponowne pochowanie na cmentarzu w miejscowości S. w N.. W dniu [...] grudnia 2016 r. do organu I instancji wpłynął wniosek G.L. o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną z dnia [...] października 2014 r. W uzasadnieniu swojego wniosku G.L. podniósł, że jako syn zmarłego G.L., bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu, a o wydanej decyzji dowiedział się w dniu [...] listopada 2016 r. Organ I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 147, art. 149 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. wznowił postępowanie w sprawie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że G.L. we wniosku o wyrażenie zgody na ekshumację, jako uprawnionych do współdecydowania w sprawie wskazała jedynie córki Ch. O. i B.Sz.. Tym samym zataiła ona istnienie innej osoby uprawnionej do złożenia wniosku, tj. G.L.. W dniu [...] stycznia 2017 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżących o umorzenie postępowania wznowieniowego. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji, uznał postępowanie w sprawie za bezprzedmiotowe i decyzją z [...] lutego 2017 r. nr [...], umorzył postępowanie administracyjne wznowione postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. Organ swoje rozstrzygnięcie oparł na oświadczeniu G.L., że nie domaga się on ponownego przeniesienia ciała jego ojca do Polski. Organ uznał, że okolicznością, która przesądziła o bezprzedmiotowości postępowania było również to, że ciało zostało już przeniesione i pochowane na terenie Niemiec.

Od powyższej decyzji G.L. złożył odwołanie, żądając uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2014 r. oraz umorzenia w całości postępowania w sprawie wydania zezwolenia na przeprowadzenie ekshumacji zwłok i ponownego pochówku G.L..

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W orzeczeniu tym organ odwoławczy wskazał na potrzebę ustalenia, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie. Ponadto organ podkreślił, że przed wydaniem decyzji organ I instancji zobowiązany jest pouczyć wszystkie strony postępowania o przysługujących im prawach do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.

Realizując powyższe wytyczne, organ I instancji przesłuchał w charakterze świadka I.L. (żonę G.L.), która zeznała, że zarówno ona, jak i jej mąż o przeprowadzeniu ekshumacji zwłok dowiedzieli się [...] listopada 2014 r. od B. K.. Z kolei o wydaniu decyzji zezwalającej na przeprowadzenie ekshumacji zwłok dowiedzieli się oni dopiero z początkiem listopada 2016 r. od proboszcza Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. Wniebowzięcia NMP w Z.. Źródłem informacji była kserokopia decyzji z dnia [...] października 2014 r., poświadczona za zgodność z oryginałem przez proboszcza Parafii w dniu [...] listopada 2016 r. Natomiast w pismach z [...] i [...] czerwca 2017 r. proboszcz powyższej Parafii oświadczył, że nigdy nie rozmawiał z G.L. na temat przeprowadzonej ekshumacji zwłok oraz podkreślił, że również z samej decyzji nie wynikał żaden nakaz informowania kogokolwiek o tym zdarzeniu. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ I instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] uchylił swoją wcześniejszą decyzję z [...] października 2014 r., nr [...], zezwalającą na przeprowadzenie ekshumacji zwłok zmarłego G.L. (punkt 1 decyzji) oraz umorzył postępowanie w sprawie ekshumacji zwłok (punkt 2 decyzji).

Skarżące wniosły odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia w zakresie punktu 1 oraz umorzenia postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania skarżące zarzuciły naruszenie: 1) art. 7 i art. 148 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne i pochopne przyjęcie, bez przeprowadzania w wystarczającym zakresie postępowania dowodowego, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie; 2) art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (u.c.c.z.) poprzez bezzasadne przyjęcie, że niezawiadomienie G.L. o toczącym się postępowaniu w sprawie ekshumacji zwłok G.L., naruszało jego prawa, skoro zgodnie ze wspomnianym przepisem wyłącznie uprawnioną do składania i popierania wniosku o ekshumację była żona zmarłego - skarżąca G.L.; 3) art. 146 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie odmowy uchylenia decyzji pomimo, że w wyniku wznowienia postępowania mogła zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej, skoro wniosek o ekshumację i przewiezienie zwłok poparły żona oraz córki zmarłego G.L., a wszystkie to osoby łącznie z G.L. na stale zamieszkują w N., a zatem w kraju gdzie zwłoki zostały ponownie pochowane, blisko miejsca zamieszkania żony zmarłego i wszystkich dzieci; 4) art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom lub ich pełnomocnikowi wzięcia udziału w czynnościach dowodowych, w szczególności w przesłuchaniu G. i I. L..

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, powołując się na art. 10 pkt 1 i art. 15 pkt 1 u.c.c.z. organ odwoławczy podkreślił, że G.L. (syn zmarłego G.L.) znajduje się w kręgu osób decydujących o pochówku i ekshumacji zwłok. Jak zaakcentował organ odwoławczy, wbrew twierdzeniom skarżących, wniosek o ekshumację i przeniesienie zwłok w inne miejsce wymaga zgody wszystkich uprawnionych członków rodziny zmarłego, wymienionych w art. 10 u.c.c.z., a nie wyłącznie jednego z nich. We wspomnianym przepisie ustawodawca nie ustalił bowiem pierwszeństwa jednych osób (członków rodziny) przed innymi, wskazanymi w dalszych punktach art. 10 u.c.c.z. Jednocześnie organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez organ I instancji, odnośnie daty, w której G.L. dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W tym zakresie dał on wiarę zeznaniom żony G.L. - I.L. oraz przedstawionym przez nią materiałom dowodowym, a także oświadczeniu proboszcza Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. Wniebowzięcia NMP w Z.. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, G.L. bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu dotyczącym ekshumacji zwłok jego ojca - G.L.. Tym samym, w przekonaniu organu zasadne było wznowienie postępowania, na zasadach określonych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2014 r. zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że wszystkie strony postępowania miały możliwość zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżące reprezentowane przez pełnomocnika, powtórzyły zarzuty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo wskazały one na naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie B.K. (K.) jako osoby, która w dniu [...] listopada 2014 r. przekazała I.L. informację o ekshumacji zwłok G.L.. Ponadto skarżące rozszerzyły zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., wskazując także na art. 79 k.p.a. W ich przekonaniu, obraza wspomnianej regulacji prawnej miała miejsce poprzez uniemożliwienie stronom lub ich pełnomocnikowi wzięcia udziału w czynnościach dowodowych w szczególności w przesłuchaniu G.L. i I.L.. Uzasadniając powyższy zarzut skarżące podniosły, że w toku ponownego badania sprawy organ I instancji przeprowadził dowód z przesłuchania I.L.. O miejscu i dacie przeprowadzenia tego dowodu nie zostały jednak poinformowane ani skarżące, ani ich pełnomocnik, a w konsekwencji prawa stron do aktywnego udziału w czynnościach postępowania administracyjnego zostały ograniczone.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1150/17, Sąd I instancji oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Wniosek ten Sąd sformułował pomimo, że w działaniach organu I instancji, zaaprobowanych przez organ odwoławczy dostrzegł pewne uchybienia procesowe. W przekonaniu Sądu, naruszenia te nie oddziałują jednak na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, a także na legalność poprzedzającego ją orzeczenia organu I instancji. W konsekwencji, nie uzasadniały one uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Sąd uznał, że status G.L. jako strony postępowania w przedmiocie ekshumacji zwłok jego ojca (jego interes prawny w uzyskaniu określonego rozstrzygnięcia organu administracyjnego) wynika z treści art. 15 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.c.c.z. Ustawodawca nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że ekshumacja zwłok może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok (por. art. 15 ust. 1 pkt 1 u.c.c.z.). Krąg tych osób został zaś wskazany w art. 10 ust. 1 u.c.c.z. Sąd nie miał przy tym wątpliwości co do tego, że także G.L. był władny wypowiadać się (wnioskować lub odmawiać swojej akceptacji) w sprawie ekshumacji zwłok jego ojca i nie jest tak, że jedyną uprawnioną w tym względzie jest żona zmarłego - G.L.. Z wszystkich tych względów, Sąd I instancji nie miał wątpliwości co do tego, że w postępowaniu organu I instancji zakończonym zgodą na ekshumację, doszło do obrazy art. 15 ust. 1 u.c.c.z. Nastąpiło to poprzez niezawiadomienie G.L. o toczącym się postępowaniu w sprawie ekshumacji zwłok G.L., to zaś naruszało jego wyartykułowane wcześniej prawa. Determinują one status G.L. jako strony postępowania administracyjnego. Sąd I instancji stwierdził, że w tej sytuacji konieczne stało się wyjaśnienie innej kwestii wyartykułowanej w skardze, to jest ustalenie, czy G.L. we właściwym czasie wystąpił o wznowienie postępowania administracyjnego, uprzednio zakończonego decyzją ostateczną. Kwestia ta była tym bardziej istotna, że jako okoliczność wymagającą zbadania wyartykułował ją organ odwoławczy uchylając poprzednie rozstrzygnięcie organu I Instancji, mocą którego umorzono wznowione postępowanie administracyjne. Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z uwagi na fakt, że strona, bez własnej winy nie brała w nim udziału (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Jak natomiast ustalono we wznowionym postępowaniu administracyjnym, G.L. o przeprowadzeniu ekshumacji zwłok dowiedział się [...] listopada 2014 r. od B.K.. Wiadomość o wydaniu decyzji zezwalającej na przeprowadzenie ekshumacji zwłok uzyskał on jednak dopiero z początkiem listopada 2016 r. od proboszcza Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. Wniebowzięcia NMP w Z. (zeznania I.L.). Źródłem informacji była kserokopia decyzji z [...] października 2014 r., poświadczoną za zgodność z oryginałem przez proboszcza Parafii, w dniu [...] listopada 2016 r. Tym samym, zeznanie I.L. (żony G.L.), złożone na okoliczność daty dowiedzenia się przez G.L. o decyzji o ekshumacji znalazło potwierdzone w dokumencie prywatnym wystawionym przez administratora cmentarza. Natomiast w pismach z [...] i [...] czerwca 2017 r. proboszcz Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. Wniebowzięcia NMP w Z. oświadczył, że nigdy nie rozmawiał z G.L. na temat przeprowadzonej ekshumacji zwłok oraz podkreślił, że również z samej decyzji nie wynikał żaden nakaz informowania kogokolwiek o tym zdarzeniu. Tym samym, w ocenie Sądu, nie znalazła potwierdzenia teza formułowana przez skarżące, które zwracały uwagę na spóźnione złożenie przez G.L. wniosku o wznowienie postępowania. Co do podnoszonego w skardze zarzutu braku przesłuchania B.K. Sąd I instancji zauważył, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. powinność wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest domeną organu. On też, w myśl art. 12 § 1 k.p.a., przestrzegając zasady szybkości i prostoty postępowania powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. To do administracji należy więc wybór takich środków dowodowych, które umożliwia wnikliwe i szybkie załatwienie sprawy. Jedynym ogranicznikiem w tym względzie jest zaś wymóg, praworządności oraz prawdy obiektywnej w działaniu administracji, wyrażony w art. 7 i 8 k.p.a. W związku z tym, należy przyjąć, że w imię zasady szybkości i prostoty, organ I instancji był władny dobierać takie środku dowodowe, które nie spowodują nadmiernej przewlekłości postępowania, a jednocześnie służyć będą ustaleniu prawdy materialnej. W przekonaniu Sądu, tak właśnie stało się w przedmiotowej sprawie. Organ I instancji miał podstawy ku temu, aby nie przesłuchiwać B.K.. Osoba ta informowała bowiem G.L. (oraz jego żonę - I.L.) o dokonanej ekshumacji, a nie o decyzji w tym przedmiocie. Jak zaś ustalił organ I instancji, wiadomość o decyzji w przedmiocie ekshumacji G.L. uzyskał dopiero z początkiem listopada 2016 r. Sąd I instancji nie znalazł ponadto podstaw do podzielenia kolejnego zarzutu podniesionego w skardze, to jest naruszenia przez organ odwoławczy art. 146 § 2 k.p.a. W ocenie skarżących, miałoby się to przejawiać zaniechaniem odmowy uchylenia decyzji ostatecznej, w której wyrażono zgodę na ekshumację, pomimo iż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Sąd I instancji stwierdził, że nie sposób zgodzić się z tą tezą, wszak dotychczasowa, ostateczna decyzja w przedmiocie ekshumacji zawiera akceptację dla wydobycia zwłok z grobu oraz ich przewiezienia i pochowania w Republice Federalnej Niemiec. Na skutek wznowienia postępowania organ I instancji uchylił zaś swoją poprzednią decyzję. W konsekwencji, nie sposób więc twierdzić, że w wyniku wznowienia postępowania mogła zostać wydana wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Na koniec Sąd I instancji podkreślił, że organ I instancji dopuścił się zasygnalizowanej przez skarżące, obrazy art. 10 § 1 k.p.a. Stało się tak, ponieważ żadna z tych osób nie została zawiadomiona o terminie przesłuchania świadka - I.L.. Niewątpliwie, w ten sposób niezgodnie z prawem ograniczono czynny udział tych stron w postępowaniu podatkowym. Jednocześnie, Sąd I instancji zauważył, że zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a., strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Dostrzegając zasygnalizowane uchybienie procesowe popełnione w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji ostatecznej, zaaprobowanej następnie przez organ odwoławczy, Sąd I instancji stwierdził, że nie miało ono jednak wpływu na wynik sprawy. Organy administracyjne obydwu instancji informowały bowiem o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strony miały jednak zapewnioną możność zapoznania się z dokumentacją organu administracyjnego, czy sformułowania żądania powtórzenia określonego dowodu w obecności skarżących.

Skarżące wniosły skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżące zarzuciły:

1) naruszenie art 7 k.p.a. przez uznanie, iż wyrażona w nim zasada prawdy obiektywnej nie została w sposób rażący pogwałcona przez organ postępowania administracyjnego, a to poprzez nieprzesłuchanie B.K., czyli osoby która w dniu [...] listopada 2014 r. przekazała I.L. (żonie G.L.) informację o ekshumacji ciała zmarłego G.L., chociaż przesłuchanie tego świadka było konieczne w celu wyjaśnienia, czy osoba ta przekazała wraz z informacją o ekshumacji, także informacje na temat podstawy prawnej takiej ekshumacji, a oparcie się w tym zakresie wyłącznie na zeznaniach żony zainteresowanego wydaniem decyzji uchylającej decyzję z listopada 2014 roku;

2) naruszenie art. 10 oraz art 79 k.p.a. przez uznanie, iż podstawy do uchylenia decyzji objętej skargą nie stanowiło uniemożliwienie stronom lub ich pełnomocnikowi wzięcia udziału w czynnościach dowodowych w szczególności w przesłuchaniu G.L. i I.L.;

3) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku, dlaczego nie uznano za zasadne zarzutu bezprawności pozbawienia skarżących prawa udziału w przesłuchaniu G.L., pozbawienia ich możliwości złożenia zeznań po przesłuchaniu I.L., o którym to przesłuchaniu skarżące nie zostały nawet powiadomione, oraz pozbawienia możliwości złożenia zeznań przez B.Sz. w toku całego postępowania administracyjnego;

4) naruszenie art. 10 ust. 1 i art. 15 ust. 1 u.c.c.z. przez jego nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, iż niezawiadomienie G.L. o toczącym się z wniosku A.L. postępowaniu w sprawie ekshumacji zwłok zmarłego G.L. naruszało jego prawa, skoro zgodnie przywołanym wyżej przepisem ustawowym, wyłącznie uprawnioną do składania i popierania wniosku o ekshumację była żona zmarłego - G.L.;

5) naruszenie art. 146 § 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji pomimo tego, że w wyniku wznowienia postępowania mogła zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, skoro wniosek o ekshumację i przewiezienie zwłok G.L. poparły żona, a dodatkowo dwie córki G.L., a wszystkie te osoby jak również sam G.L. na stałe zamieszkują na terenie Republiki Federalnej Niemiec, a zatem w kraju gdzie zwłoki zostały ponownie pochowane, a dodatkowo stosunkowo blisko miejsca zamieszkania żony zmarłego i wszystkich jego dzieci.

Wskazując na powyższe, skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono stosowną argumentację wspierającą zajęte stanowisko.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną G.L. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oddalona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw w stopniu oczywistym.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, co skutkuje ograniczeniem zakresu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.

Zarzuty kasacyjne podniesione w przedmiotowej sprawie podlegają oddaleniu jako oczywiście bezzasadne.

Po pierwsze, nie znajduje podstaw zarzut naruszenia art 7 k.p.a. przez "uznanie, iż wyrażona w nim zasada prawdy obiektywnej nie została w sposób rażący pogwałcona przez organ postępowania administracyjnego". Autor skargi kasacyjnej podjął próbę podważenia oceny legalnościowej Sądu Wojewódzkiego w przedmiocie ustalenia podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, wskazując na uchybienie w zakresie zupełności bazy dowodowej będącej podstawą ustaleń faktycznych. Próba ta nie może odnieść zamierzonego skutku. Nieprzesłuchanie B.K. – jak trafnie podniósł Sąd pierwszej instancji (s. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – było w pełni uzasadnione, albowiem osoba ta była jedynie źródłem informacji o ekshumacji G.L., a nie o treści decyzji zezwalającej na przeprowadzenie ekshumacji i przewiezienie zwłok oraz ponowne ich pochowanie. Na tle treści art. 148 § 2 k.p.a. istotne w sprawie były zatem ustalenia związane z datą dowiedzenia się o decyzji, a nie o samej ekshumacji będącej konsekwencją jej wykonania. Nie jest również prawdą twierdzenie skarżących kasacyjnie, że w zakresie powyższych okoliczności organy oparły się jedynie na zeznaniach I.L.. Z akt sprawy wynika, że świadek I.L. zeznała jedynie, że rozmawiała na temat podstawy prawnej przeprowadzonej ekshumacji z proboszczem Parafii Rzymsko-Katolickiej im. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Zbrosławiacach w dniu [...] lub [...] listopada 2016 r. Podstawą ustalenia daty dowiedzenia się o treści spornej decyzji z dnia [...] października 2014 r. był natomiast dokument stanowiący wydaną przez proboszcza powyższej Parafii poświadczoną kopię tej decyzji wraz z adnotacją o dacie poświadczenia ([...] listopada 2016 r.).

Po drugie, nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 10 oraz art 79 k.p.a. przez "uznanie, iż podstawy do uchylenia decyzji objętej skargą nie stanowiło uniemożliwienie stronom lub ich pełnomocnikowi wzięcia udziału w czynnościach dowodowych w szczególności w przesłuchaniu G.L. i I.L.". Jakkolwiek – co przyznał Sąd pierwszej instancji (s. 10-11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – organ pierwszej instancji nie zawiadamiając stron skarżących o terminie przesłuchania świadka I.L. dopuścił się naruszenia powyższych przepisów, to jednak strony skarżące kasacyjnie nie wykazały, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności skarżące kasacyjnie nie wskazały, że zaniechanie udziału w powyższej czynności procesowej pozbawiło je możliwości realizacji uprawnień, które mogły realnie i konkretnie wpłynąć na przebieg oraz wynik postępowania. Strony skarżące kasacyjnie nie zgłosiły także w toku postępowania – na co zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki – żądania powtórzenia czynności przesłuchania świadka ani nie wskazały dalszych okoliczności, z których wynikałoby, że ich obecność w trakcie tej czynności mogłaby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych. W tym zakresie nie są wystarczające jedynie twierdzenia o hipotetycznym i abstrakcyjnym znaczeniu dla treści rozstrzygnięcia sprawy bezpośredniego udziału w czynnościach dowodowych postępowania. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie przepisów postępowania (innych niż podstawy wznowienia) co najmniej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc realnie mogło wpłynąć na treść wydanego przez organy orzeczenia.

Po trzecie, bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być samodzielną podstawą kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera co najmniej jednego z ustawowych elementów formalnych, jeżeli sąd nie zawarł w uzasadnieniu stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, jeżeli nie zawarł oceny prawnej co do istoty sprawy, albo jeżeli ze względu na istotne wady konstrukcyjne uzasadnienia zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie obligatoryjne elementy składowe, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zamieścił w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy oraz zawarł w nim ocenę jego legalności, przedstawił i poddał ocenie zarzuty skargi oraz stanowiska organu i uczestników postępowania, wskazał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. W szczególności Sąd Wojewódzki szczegółowo wyjaśnił, z jakich względów nie uznał zasadności podniesionych w skardze zarzutów (m.in. co do pozbawienia stron skarżących możliwości udziału w przesłuchaniu świadka). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest również dotknięte wadami formalno-konstrukcyjnymi, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie procesu kontroli kasacyjnej jego treści. Uwadze Sądu kasacyjnego nie umknął także fakt, że w skardze nie zawarto zarzutu "pozbawienia możliwości złożenia zeznań przez B.Sz. w toku całego postępowania administracyjnego", natomiast zarzut ten pojawił dopiero w skardze kasacyjnej.

Po czwarte, pozbawiony jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 i art. 15 ust. 1 u.c.c.z. przez jego "nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, iż niezawiadomienie G.L. o toczącym się z wniosku A.L. postępowaniu w sprawie ekshumacji zwłok zmarłego G.L. naruszało jego prawa, skoro zgodnie przywołanym wyżej przepisem ustawowym, wyłącznie uprawnioną do składania i popierania wniosku o ekshumację była żona zmarłego - G.L.". Zaprezentowana przez autora skargi kasacyjnej wersja wykładni powyższych przepisów jest oczywiście błędna. Zgodnie z art. 10 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych prawo do pochowania zwłok i tym samym do żądania ekshumacji zwłok i szczątków zmarłego mają wszystkie podmioty wskazane w katalogu ustawowym, a więc: 1) pozostały małżonek(ka); 2) krewni zstępni; 3) krewni wstępni; 4) krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa; 5) powinowaci w linii prostej do 1 stopnia. Podmioty należące do powyższego katalogu z mocy ustawy należą do kręgu stron postępowania o wydanie zezwolenia na ekshumację zwłok lub szczątków zmarłego, co oznacza, że ich pominięcie w tym postępowaniu – w razie późniejszego zgłoszenia żądania wznowienia (art. 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) w wymaganym terminie – musi skutkować wznowieniem tego postępowania. Bezpodstawne jest zatem stanowisko, które zmierza do ograniczenia kręgu stron postępowania z art. 15 ust. 1 pkt. 1 u.c.c.z. jedynie do aktualnie żyjących podmiotów należących do ustawowej grupy (od 1 do 5) wyższego stopnia. Przy takim podejściu – według skarżących kasacyjnie – żyjący małżonek (małżonka) jako podmiot należący do grupy pierwszej (art. 10 ust. 1 pkt 1 u.c.c.z.) i żądający ekshumacji eliminowałby z kręgu stron postępowania ekshumacyjnego podmioty należące do dalszych grup (w tym żyjących krewnych zstępnych należących do grupy drugiej). Podejście to należy ocenić jako przejaw wykładni contra legem.

Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że skarżąca kasacyjnie była małżonka zmarłego składając wniosek o wydanie zezwolenia ekshumacyjnego nie miała wątpliwości, że jej dzieci (z pominięciem jednak syna) powinny być wskazane jako strony postępowania.

Po piąte, bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 146 § 2 k.p.a. przez "nieuchylenie decyzji pomimo tego, że w wyniku wznowienia postępowania mogła zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, skoro wniosek o ekshumację i przewiezienie zwłok G.L. poparły żona, a dodatkowo dwie córki G.L., a wszystkie te osoby jak również sam G.L. na stałe zamieszkują na terenie Republiki Federalnej Niemiec, a zatem w kraju gdzie zwłoki zostały ponownie pochowane, a dodatkowo stosunkowo blisko miejsca zamieszkania żony zmarłego i wszystkich jego dzieci". Argumentacja podniesiona na poparcie powyższego zarzutu jest całkowicie niezrozumiała, gdyż zarówno z wniosku o wznowienia postępowania, stanowiska uczestnika G.L. wyrażanego w toku postępowania, jak i samej odpowiedzi na skargę kasacyjną jednoznacznie wynika, że uczestnik nie wyrażał i nadal nie wyraża (niezależnie od faktu, że decyzja ekshumacyjna została już wykonana) zgody na ekshumację zwłok swojego ojca. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że w wyniku wznowienia postępowania mogła zostać wydana decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (decyzji zezwalającej na ekshumację i ponowne pochowanie zwłok), skoro brak zgody choćby jednego uprawnionego do pochowania zwłok stanowi co do zasady przeszkodę do samodzielnego rozstrzygania przez właściwego inspektora sanitarnego sporu cywilnoprawnego pomiędzy uprawnionymi, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.c.c.z. i poza wyjątkowymi sytuacjami (zob. art. 100 § 2-3 k.p.a.) nie może prowadzić do wydania decyzji pozytywnej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.