Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1449/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4g
journal: Dz.U. 2017 poz 1496
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych  tekst jedn
article: art. 145 § 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 183 § 1 i 2, art. 185 § 1, art. 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15 zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1940/18 w sprawie ze skargi A.B. i M.B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od A.B. i M.B. solidarnie na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii kwotę 8306 (osiem tysięcy trzysta sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 października 2018 r., po rozpoznaniu skargi A.B. i M.B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania, uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. oraz zasądził na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2016 r. zezwolił na realizację inwestycji drogowej obejmującej m.in. działkę należącą do skarżących. Decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Następnie Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] lipca 2016 r. zmienił wspomnianą decyzję w zakresie pkt IV, a w pozostałym zakresie utrzymał rozstrzygnięcie w mocy.

Wyrokiem z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2194/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił w całości decyzję z dnia [...] lipca 2016 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 grudnia 2017 r., wydanym w sprawie II OSK 2124/17, oddalił skargę kasacyjną.

Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość należącą do skarżących, powiększeniu jej o 5% z powodu dobrowolnego wydania nieruchomości i zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty tego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżących Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] kwietnia 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie terminu do wypłaty odszkodowania i zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja Wojewody z [...] stycznia 2016 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wywiedli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymała w mocy decyzję Wojewody.

Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując, że decyzja Ministra z [...] lipca 2016 r. zmieniająca decyzję Wojewody z [...] stycznia 2016 r. i stanowiąca podstawę wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną działkę należącą do skarżących została wyeliminowana z obiegu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2194/16, w związku z czym zaszły przesłanki do wznowienia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi bądź przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, przez błędne uznanie, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona, podczas gdy decyzja w oparciu o którą wydano zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, a organy administracji publicznej zgodnie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych zobowiązane były zakończyć postępowanie wydaniem decyzji o ustaleniu odszkodowania.

Uzasadniając powyższy zarzut, organ podniósł, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2017 r. wyeliminowana z obrotu prawnego została wyłącznie decyzja z [...] lipca 2016 r., a w obrocie prawnym pozostaje poprzedzająca ją decyzja z [...] stycznia 2016 r., co obliguje organy do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżących wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej, podtrzymał wnioski, zarzuty i twierdzenia zawarte w skardze do Sądu pierwszej instancji oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja stanowiąca postawę do wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania została wyeliminowana z obrotu, w związku z czym zaskarżone rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania zostały wydane w warunkach dających podstawę do wznowienia postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Mając na uwadze przedmiot sprawy, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 12 ust. 4g ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1496 z późn. zm.), dalej: specustawa drogowa, jeżeli decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Należy przypomnieć, że decyzją z [...] stycznia 2016 r. zezwolono na realizację inwestycji drogowej obejmującej działkę skarżących, a decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie zaszły przesłanki wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania, o której mowa w zacytowanym przepisie. Zaznaczyć przy tym należy, że decyzja ta została zmieniona w części decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2016 r., która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2017 r. Wyrok ten dotyczył jednakże wyłącznie decyzji wydanej przez organ drugiej instancji, a zatem rację ma skarżący kasacyjnie, wskazując, że wyrok ten nie spowodował usunięcia z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji wydanej w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Oznacza to, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, której istnienie w obrocie prawnym obliguje organy do ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za wznowieniem postępowania wskazane w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. W konsekwencji powyższego Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował także art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa. Zastosowanie tych przepisów byłoby uzasadnione, gdyby wyrokiem z 10 marca 2017 r. z obrotu prawnego wyeliminowano decyzje organów obu instancji w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

Tym samym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 kpa należało uznać za zasadny.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2 ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa.