Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1560/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 17, art. 97
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi D. C. O. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z dnia 24 czerwca 2011 r., wniesionej przez O. C. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... maja 2011 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... stycznia 2011 r. nr ... o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia braku okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Skarżona decyzja została wydana w następująco ustalonym stanie faktycznym.

D. O., obywatelka Federalnej Republiki ... narodowości ..., złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczpospolitej Polskiej w dniu ... kwietnia 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia ... stycznia 2011 r. odmówił nadania wnioskodawczyni statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i postanowił wydalić ją z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie cudzoziemce zgody na pobyt tolerowany.

Od tej decyzji strona odwołała się do Rady do Spraw Uchodźców, która utrzymała w mocy zaskarżona decyzję i podzieliła ustalenia organu pierwszej instancji, że w przypadku wnioskodawczyni nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 u.u.c.o.

Rada do Spraw Uchodźców odniosła się do aktualnej sytuacji w Federalnej Republice ... (dalej: ...). Odnotowała, że w ... dochodzi do przypadków naruszeń praw człowieka. Wskazują na to jednoznacznie materiały zebrane w ramach postępowania toczącego się przed organem pierwszej instancji. Potwierdza to także aktualny raport amerykańskiego Departamentu Stanu dotyczący przestrzegania praw człowieka w ... za rok 2010, który został opublikowany w dniu 8 kwietnia 2011 r. Wskazała na pewien postęp w tym względzie, co odnotowuje m.in. ww. raport. Również ogólna sytuacja polityczna w ... nie jest w pełni stabilna, ale i tu można mówić o pewnym postępie, zwłaszcza w kontekście wyborów prezydenckich z kwietnia 2011 r., które zostały uznane przez społeczność międzynarodową za demokratyczne. W wyniku tych wyborów władzę prezydencką utrzymał chrześcijański polityk G. J.. Wybór chrześcijańskiego polityka na prezydenta wywołał protesty w muzułmańskiej części .... Sytuacja została jednak opanowana i jest obecnie stosunkowo stabilna. Niemniej jednak Nigeria była w przyszłości i jest nadal areną gwałtownych napięć pomiędzy społecznością chrześcijańską zamieszkującą południe państwa a społecznością muzułmańską zamieszkującą północną część państwa.

Organ stwierdził, że sytuacja w kraju pochodzenia jest trudna, jednak nie stanowi ona wystarczającej samoistnej przesłanki do przyznania statusu uchodźcy, ani innych form ochrony cudzoziemców w Rzeczpospolitej Polskiej, gdyż konieczne jest wykazanie - przez jego uprawdopodobnienie - zindywidualizowanego zagrożenia doznania prześladowania, poważnej krzywdy, lub innych naruszeń praw człowieka.

Rada wskazała, że wnioskodawczyni przybyła legalnie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w 2008 r. w celu podjęcia studiów. Następnie rozpoczęła naukę w ... w P.. Przebywała na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej legalnie do dnia 1 marca 2010 r. Od dnia 2 marca 2010 r. przebywała w Rzeczpospolitej Polskiej nielegalnie i została zatrzymana w ramach kontroli legalności pobytu w dniu 9 marca 2010 r., a decyzją z dnia 12 marca 2010 r. wydaną przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w P. została zobowiązana do opuszczenia terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Postępowanie prowadzone przez Wojewodę ... w sprawie o wydalenie cudzoziemki zostało zawieszone postanowieniem z dnia 4 maja 2010 r.

Organ uznał, że strona nie przybyła na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jako uchodźca. Celem przyjazdu było podjęcie studiów w prywatnej szkole wyższej, co było finansowane ze środków rodziny wnioskodawczym. Wnioskodawczym w żaden sposób nie czuła się zagrożona w kraju pochodzenia. Kluczowe znaczenie w tym względzie mają zeznania wnioskodawczym złożone po jej zatrzymaniu w dniu 9 marca 2010 r. Stwierdziła wówczas, że "Nie obawiam się powrotu do ...; nic mi tam nie grozi; chce tam wrócić, ale po skończeniu studiów".

Natomiast we wniosku złożonym w dniu 19 kwietnia 2010 r. wnioskodawczym powołała się na okoliczności krwawych zamieszek pomiędzy chrześcijanami a muzułmanami w regionie miasta J. w ..., do których miało dojść na przełomie stycznia i lutego 2010 r. i o których miała się dowiedzieć. Strona podniosła też fakt, że w dniu ... listopada 2009 r. urodziła córkę, I. C. N. i jako samotna matka byłaby szczególnie zagrożona w razie powrotu do kraju pochodzenia. Nie pozostaje bowiem w związku z ojcem dziecka, który nie jest obywatelem polskim.

Organ ocenił, czy wnioskodawczyni stała się uchodźcą sur place zgodnie z art. 17 u.u.c.o., tj. czy może powoływać się na uzasadnioną obawę przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy ze względu na okoliczności, które nastąpiły po opuszczeniu przez nią kraju pochodzenia. Okolicznościami tymi zgodnie z zeznaniami wnioskodawczyni miały być krwawe zamieszki w mieście J. na przełomie stycznia i lutego 2010 r. W ocenie Rady do Spraw Uchodźców obawa żywiona przez wnioskodawczynię nie jest uzasadniona.

Organ podzielił ustalenie organu pierwszej instancji co do niskiej wiarygodności cudzoziemki. Świadczą o tym szczegółowe ustalenia organu pierwszej instancji wskazujące na inne miejsce zamieszkania wnioskodawczyni przed wyjazdem z ... niż wskazane przez nią miasto J., w którym doszło do zamieszek. Nawet jednak jeśli przyjąć, że przed wyjazdem wnioskodawczyni zamieszkiwała miasto J. nic nie stoi na przeszkodzie, aby po powrocie do kraju pochodzenia zamieszkała w innej części kraju, w której dominuje społeczność chrześcijańska i gdzie nie będzie narażona na niebezpieczeństwo, także jako samotna matka małoletniego dziecka. Rada podkreśliła, że sytuacja w mieście J. została ustabilizowana przez władze. Jak wykazano powyżej ogólna sytuacja w kraju pochodzenia jest stosunkowo stabilna. Organ stwierdził, że wydarzenia w mieście J. z przełomu stycznia i lutego 2010 r. nie miały charakteru zdarzeń, które doprowadziły do istotnej zmiany sytuacji w kraju pochodzenia, co skutkowałoby uznaniem strony - która, co zostało udowodnione i co sama potwierdziła, nie była nigdy wcześniej w żaden sposób zagrożona w kraju pochodzenia - za uchodźcę sur place.

Rada do Spraw Uchodźców wskazała, że w przypadku cudzoziemki nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie ochrony uzupełniającej w rozumieniu art. 15 u.u.c.o. Podzieliła ustalenie organu pierwszej instancji, że w stosunku do wnioskodawczyni nie mają zastosowania przesłanki wymienione w punktach 1) i 3) art. 15 u.u.c.o., gdyż nie jest ona narażona na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, ani też w ... nie mamy obecnie do czynienia z sytuacją wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

Rada rozważyła przesłankę wymienioną w art. 15 pkt 2, tj. rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Przyznała, że w ... dochodzi do aktów, które noszą znamiona tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Podkreśliła jednak, że samo występowanie tego typu zjawisk nie jest wystarczające dla przyznania ochrony. Dodatkowo konieczne jest wykazanie, że wnioskodawczyni ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażona na takie traktowanie. Odnosząc się do zindywidualizowanej sytuacji wnioskodawczym, która została przeanalizowana szczegółowo powyżej, Rada stwierdziła, że nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczym byłaby narażona na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie.

Powyższe ustalenie ma również w pełni zastosowanie do przesłanek udzielenia wnioskodawczym zgody na pobyt tolerowany zgodnie z art. 97 ust. 1 u.u.c.o., tj. gdy wydalenie cudzoziemca mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Europejskiej konwencji praw człowieka z 1950 r. Wnioskodawczyni nie uwiarygodniła w wystarczający sposób, że ze względu na swoje działania byłaby w konsekwencji wydalenia do ... narażona na ww naruszenia praw człowieka. Wyartykułowanie samego przekonania o zagrożeniu jej osoby nie jest wystarczające Wydalenie wnioskodawczym nie narusza także jej prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 piet la u.u.c.o.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie prawa procesowego, tj.:

1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodów mających na celu ustalenie stanu faktycznego m.in. jak wedle nigeryjskiego prawodawstwa rozumiane jest pojęcie "miejsca zamieszkania" oraz poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (w tym przypadku cudzoziemców mieszkających na terenie Polski) poprzez nieuwzględnienie sytuacji rodzinnej, w jakiej znalazła się skarżąca w związku z koniecznością powrotu do ... wraz z małoletnią córką;

2. art. 80 k.p.a. polegającego na dowolnym akceptowaniu dowodów w postaci rzetelnych materiałów prasowych;

oraz zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż miejscem zamieszkania strony na terenie ... był stan ..., podczas gdy z jej wyjaśnień wynika, iż przed opuszczeniem kraju mieszkała w mieście J..

Rozwijając zarzuty w motywach skargi skarżąca m.in. powołała się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 2013/07 oraz z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 279/09.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa - art.145 §1 p.p.s.a.). Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców odpowiada prawu.

Jak ustalono w toku postępowania, wnioskodawczyni przybyła legalnie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w 2008 r. w celu podjęcia studiów i rozpoczęła naukę w ... w P.. Przebywała na terytorium RP legalnie do dnia 1 marca 2010 r. Powyższe oznacza, iż nie przybyła ona do Polski jako uchodźca, lecz jej celem było rozpoczęcie studiów (finansowanych ze środków jej rodziny). Prawidłowo organ podkreśla, iż

Rada do Spraw Uchodźców w ramach oceny możliwości przyznania cudzoziemcowi statusu uchodźcy lub jednej z pozostałych form ochrony przewidzianych w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.jed. Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz.1472 ze zm.), zwanej dalej ustawą, prawidłowo oceniła sytuację aktualnie panującą w .... Nie uszło uwadze Sądu, że Rada wystosowała do cudzoziemki informacje o możliwości złożenia oświadczenia co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań w trybie art. 10 k.p.a. Strona nie skorzystała z tego prawa.

Zgodnie z art.13 ust. 1 ustawy, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Stosowanie do przepisu art.13 ust.3 ustawy prześladowanie to musi:

1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, z późn. zm.), lub

2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1.

Prawidłowo zatem Rada do Spraw Uchodźców ustaliła, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wnioskodawczyni nie wykazała w wystarczająco uzasadniony sposób uzasadnionej - w sposób zobiektywizowany - obawy przed prześladowaniem. Wobec braku wiarygodności zeznań wnioskodawcy, Rada prawidłowo wskazała na niewykazanie istnienia rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu przez cudzoziemki do kraju.

W tej sytuacji, w świetle zacytowanego przepisu art. 13 ust.1 i 3 ustawy odmowa nadania statusu uchodźcy jest w pełni uzasadniona.

Rozpatrując kwestię uchodźstwa sur place z art. 17 ustawy należy wskazać, iż organ prawidłowo uwzględnił ustalenia poczynione w postępowaniu dowodowym przez organ pierwszej instancji, jak również ustalenia poczynione w toczącym się odrębnie postępowaniu w sprawie syna wnioskodawczym i słusznie stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych okoliczności pozwalających na uznanie jej obawy za uzasadnioną.

Art. 15 ustawy stanowi, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję stwierdził, że również w tym zakresie odpowiada ona prawu. Odnosząc się do przewidzianych ww. przepisem przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej, Rada do Spraw Uchodźców prawidłowo stwierdziła, że w stosunku do wnioskodawczyni nie mają zastosowania przesłanki wymienione w punktach 1) i 3) art. 15 u.u.c.o., gdyż nie jest ona narażona na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, ani też w ... nie mamy obecnie do czynienia z sytuacją wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

Stosownie do art.48 ust. 1 ustawy w przypadku gdy wnioskodawcy lub osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje, odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu:

1) ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 20, albo

2) zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej i nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a.

Wobec odmowy przyznania cudzoziemcowi statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej w następnej kolejności należało rozważyć, czy nie zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany w RP zgodnie z art. 97 ust.1 pkt1 lub 1 a ustawy, co Rada prawidłowo uczyniła.

Art. 97 ust. pkt 1 i 1 a stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:

1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Sąd podziela stanowisko Rady do Spraw Uchodźców wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wnioskodawczyni nie uwiarygodniła w wystarczający sposób, że ze względu na swoje działania byłaby w konsekwencji wydalenia do ... narażona na powyższe naruszenia praw człowieka. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego – przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd stwierdził również, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Stan faktyczny sprawy został ustalony po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, a dowody zebrane w sprawie zostały wnikliwie i prawidłowo ocenione.

Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu przyjęcia, iż skarżąca zamieszkiwała inne miasto, poczynić należy kilka uwag. Nawet, gdyby przyjąć, że przed wyjazdem wnioskodawczym zamieszkiwała miasto J. po powrocie do kraju mogłaby - jak słusznie wskazała Rada w decyzji - zamieszkać w innej części kraju, w której dominuje społeczność chrześcijańska i gdzie nie będzie narażona na niebezpieczeństwo, także jako samotna matka małoletniego dziecka. Rada prawidłowo podkreśliła, że sytuacja w mieście J. została ustabilizowana przez władze i słusznie stwierdziła, że wydarzenia w tym mieście z przełomu stycznia i lutego 2010 r. nie miały charakteru zdarzeń, które doprowadziły do istotnej zmiany sytuacji w kraju pochodzenia. Dopiero zaś powyższe mogłoby skutkować uznaniem strony (która, co zostało udowodnione i co sama potwierdziła, nie była nigdy wcześniej w żaden sposób zagrożona w kraju pochodzenia) za uchodźcę sur place.

Na marginesie Sąd wskazuje, że cudzoziemka nie posiadając obywatelstwa polskiego nie może skutecznie powoływać się na naruszenie art. 7 k.p.a. w kontekście słusznego interesu obywateli.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.