Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 465/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1  lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skarg D. K. oraz Agencji [...] w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz D. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu P.K.W.N. z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku D.K. o stwierdzenie,

że część nieruchomości rolnej położonej w B. gm. S., mającej oznaczenie wieczystoksięgowe [...], w Sądzie Rejonowym w S., zabudowana między innymi obiektami mieszkalnymi i użytkowymi,

nie podlegały działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu P.K.W.N. z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej,

- w punkcie I stwierdził, że nieruchomość o powierzchni [...] ha, stanowiąca dawne parcele nr [...], [...], [...], zapisane w zamkniętej księdze wieczystej [...] obecnie odpowiadających im części działki nr [...], zapisanej w KW Nr [...], oraz części działek nr [...], nr [...], zapisanych w KW nr [...], a także stanowiąca parcele nr [...] i nr [...], zapisane w zamkniętej księdze wieczystej [...], obecnie odpowiadających im części działki nr [...] (Kw Nr [...]) oraz części dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], prowadzonych przez Sąd Rejonowy w S., nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu,

- w punkcie II stwierdził, że nieruchomość o pow. [...] ha, stanowiąca dawne parcele nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zapisane w zamkniętej księdze wieczystej [...] obecnie odpowiadających jej części działek: nr [...] zapisanej w KW

Nr [...], nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr nr [...],[...],[...],[...],[...] zapisanych w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...],

dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...],

dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] i nr [...] zapisanych w KW

Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW

Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...] i dz. nr [...] bez urządzonej KW,

nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu,

- w punkcie III stwierdził, że nieruchomość o pow. [...] ha, stanowiąca dawne parcele nr nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...],""[...], [...], [...], [...], [...], zapisane

w zamkniętej księdze wieczystej [...] oraz nieruchomość o pow. [...] ha, stanowiąca parcele nr [...] zapisana w dawnej księdze wieczystej [...], obecnie odpowiadających im części działek: nr [...] i nr [...] zapisanych w KW Nr [...], ¡pokryte drogami, rowami i nieużytkami, podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], Wojewoda [...] uzupełnił decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. poprzez nadanie pkt. II tej decyzji nowego brzmienia: stwierdzam, że nieruchomość o pow. [...] ha, stanowiąca dawne parcele nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zapisane w zamkniętej księdze wieczystej [...] obecnie odpowiadających jej części działek: nr [...] zapisanej

w KW Nr [...], nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr nr [...], [...], [...], [...], [...] zapisanych w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...],

dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] i nr [...] zapisanych w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] bez urządzonej KW, dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej

w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW Nr [...], dz. nr [...] zapisanej w KW

Nr [...], nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Agencję [...].

Pismem z dnia 15 maja 2013 r. D. K. złożyła odwołanie od pkt. III decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., wnosząc o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i orzeczenie zgodnie z wnioskiem. Odwołująca

się podniosła, iż nie wskazywała we wniosku, aby parcele zapisane w zamkniętej księdze wieczystej [...] zajmowały obszar o powierzchni [...] ha,

a parcela nr [...] zapisana w zamkniętej księdze wieczystej [...] zajmowała obszar [...] ha. Podała, że wniosla jedynie o stwierdzenie, że znajdujące się na nich rowy, cieki wodne, nieużytki i drogi nie podlegają działaniu dekretu. Także sposób zagospodarowania i wykorzystania zabudowanych parcel nr [...] i nr [...] wyklucza przyjęcie, iż miały one związek z działalnością rolniczą. Parcele te zajmują około [...] ha powierzcni. Strona podała, że na terenie parceli nr [...] nie znajdowała się wozownia, ale powozownia, która nie służy do prac na roli. Podniosła też, że rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III decyzji czyni niemożliwym wejście na teren parku i dworku.

Pismem z dnia 19 września 2013 r. oraz z dnia 7 października 2013 r. D.K. doprecyzowała odwołanie, poprzez wskazanie, iż dotyczy ono parcel

nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zapisanych w zamkniętej księdze wieczystej [...] i parceli nr [...] zapisanej w zamkniętej księdze wieczystej [...], w częściach na których znajdowały się zabudowania, rowy, drogi, cieki wodne i nieużytki oraz całej parceli nr [...] zapisanej w zamkniętej księdze wieczystej [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania D.K. od pkt. III decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.,

w zakresie parcel nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zapisanych

w zamkniętej księdze wieczystej [...] i parceli nr [...] zapisanej w zamkniętej księdze wieczystej [...], w częściach na których znajdowały

się zabudowania, rowy, drogi, cieki wodne i nieużytki oraz całej parceli nr [...] zapisanej w zamkniętej księdze wieczystej [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r.

nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania wskazał, że wnioskiem

z dnia 21 grudnia 2008 r. D. K. wystąpiła do Wojewody [...]

o stwierdzenie, że część nieruchomości rolnej położonej w B. gm. S.,

nie podpadała pod przepisy art. 2 ust. 1 lit e) dekretu. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, iż nieruchomości będące drogami oraz zabudowane obiektami: dworkiem, budynkami mieszkalnymi, budynkami użytkowymi, budynkiem hydroforni, stajnią, wozownią, kuźnią, zabudowaniami cegielni oraz pozostałe takie jak park dworski, ogród, staw zarybiony,wyrobiska gliny, składy cegieł surowych i palonych, jak również obejmujące grunty leśne, inne wody oraz nieużytki, nie podpadały pod działanie dekretu o reformie rolnej.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku D. K. wskazując za podstawę postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r.

W wyniku postępowania odwoławczego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r.

nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] stwierdził w punkcie I., że nieruchomość stanowiąca dawniej działki nr [...], [...], [...]

o powierzchnia [...] ha, zapisane w zamkniętej księdze wieczystej [...] oraz obecnie odpowiadające im części działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej nr [...], oraz części działek nr [...], [...] zapisanych w księdze wieczystej nr [...] prowadzonych przez Sąd Rejonowy w S., nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, natomiast w punkcie 2. stwierdził, iż pozostałe nieruchomości wymienione we wniosku zapisane w dawanych księgach wieczystych [...] podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Po rozpatrzeniu odwołania Agencji [...] Oddziału Terenowego w [...] i D. K. od powyższej decyzji, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2012 r.

nr [...] uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda [...] po rozpoznaniu sprawy wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], od ktorej punktu III wniesiono odwołanie.

Rozpatrując odwołanie D. K. Minister wskazał, że przedmiotem toczącego się przed nim postępowania są nieruchomości wymienione w pkt. III skarżonej decyzji tj. dawne parcele nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zapisane w zamkniętej księdze wieczystej [...] oraz parcela nr [...] zapisana w dawnej księdze wieczystej [...], w częściach na których znajdowały

się zabudowania, rowy, drogi, cieki wodne i nieużytki oraz cała parcela nr [...] zapisana w zamkniętej księdze wieczystej [...]. Organ podał, że rodzaje użytków wchodzących w skład poszczególnych parcel zostały uwidocznione w opracowaniu sporządzonym w dniu 10 lipca 2009 r. przez uprawnionego geodetę K. W. (nr uprawnień: [...]). Przedmiotowe opracowanie zostało wykonane w oparciu o mapy katastralne z 1943 r. (arkusze 1, 2, 3, 9), katastralny rejestr gruntów, mapy ewidencyjne, wypis uproszczony z rejestru gruntów oraz wykaz powierzchni użytków. Wymienione opracowanie stanowiło podstawę ustalenia położenia części parcel objętych rozpoznawanym odwołaniem oraz rodzaju użytków wchodzących w ich skład.

Minister wskazał, iż Wojewoda [...] w uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż na parceli nr [...] i na części parceli nr [...] znajdowały się hydrofornia, stajnia połączona

z wozownią, stodoła, magazyn zbożowy, śrutownik, obora, kuźnia i stolarnia. Organ stwierdził przy tym, iż oczywiste jest wzajemne powiązanie funkcji takich budynków gospodarczych z działalnością rolniczą oraz funkcjonalne powiązanie takich budynków ze sobą nawzajem. Przy ocenie powyższych okoliczności organ powołał się na oświadczenie świadka B. G., przedłożone przez D. K. oraz wyciąg z ustaleń dotyczących podatku gruntowego. Odnośnie parcel nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i pozostałej części parceli nr [...], Wojewoda [...] wskazał iż były one zajęte przez drogi, wody płynące, nieużytki.

Minister stwierdził, że ustalenia oraz wnioski organu pierwszej instancji

w zakresie dotyczącym parceli nr [...] i części parceli nr [...] są prawidłowe. Jak wynika

z zeznań świadka B.G. budynki znajdujące się na przedmiotowych działkach miały w przeważającym stopniu charakter rolniczy. Zgodnie z oświadczeniem świadka w stajni hodowano około 40 koni, w dużej oborze przebywało około 50 krów, jałówki i cielaki. W śrutowniku wytwarzano paszę dla zwierząt hodowlanych wykorzystywanych w gospodarstwie. Odnośnie takich budynków jak wozownia, kuźnia oraz stolarnia, Minister stwierdził, że są one ze swej istoty związane z produkcja rolną

i nawet okazjonalne wykorzystywanie ich dla potrzeb mieszkańców dworu nie zmienia ich zasadniczej funkcji. Organ przyjął, iż budynki znajdujące się na przedmiotowych parcelach spełniały w dominującej części funkcję rolniczą. Nie można stwierdzić, tak jak tego chce skarżąca, że znajdujące się na jednym podwórzu zabudowania mające służyć głównie działalności rolniczej oraz budynki mające charakter ogólnogospodarczy, nie stanowiły zwartej jednostki kompozycyjnej.

Odnośnie parcel, na których znajdowały się cieki wodne, rowy i drogi, oznaczone na mapie sporządzonej w dniu 10 lipca 2009 r. odwołująca wskazuje,

że stanowiły one odrębne części nieruchomości, które nie były powiązane z gruntami na których się znajdowały. Organ nie zgodził się ze stroną, że cieki wodne

nie stanowiły integralnej i nieodłącznej część terenu, na którym się znajdowały. Cieki wodne przebiegały w sposób nieregularny wzdłuż niektórych działek mających charakter gruntów rolnych. Co więcej usytuowanie cieków wskazuje, iż stanowiły one

w znacznej części rowy, spełniające funkcje melioracyjne, służące do zbierania nadmiernej ilości wody i odprowadzania jej do najbliższej rzeki lub zbiornika. Nawet jeśli cieki te miały charakter małych cieków naturalnych, nie można wyodrębnić ich

z pozostałej części nieruchomości. Organ wskazał, że drogi, biegnące między gruntami rolnymi, nie mogły stanowić samodzielnie funkcjonujących nieruchomości. Drogi

te mające charakter dróg prywatnych stanowiły ciągi komunikacyjne, służące swobodnemu przemieszczaniu się między poszczególnymi częściami majątku. Uznać zatem trzeba, że drogi tego rodzaju, usytuowane na gruntach typowo rolniczych stanowiły bezsprzecznie ich integralną część.

Minister nie zgodzil się z odwołującą się, że nie mogły zostać przejęte na podstawie dekretu grunty stanowiące nieużytki. Jak wynika z opracowania sporządzonego w dniu 10 lipca 2009 r. przez geodetę, nieruchomości oznaczone jako nieużytki, stanowiły bardzo małe fragmenty poszczególnych parcel. Miały one kształt nieregularny i rozproszone były na obszarze kilkudziesięciu hektarów gruntów

o charakterze typowo rolniczym. Brak jest podstaw do uznania, iż tego rodzaju fragmenty parcel mogły stanowić samodzielnie funkcjonujące nieruchomości. Jednocześnie organ wskazał, że samo oznaczenie części nieruchomości jako nieużytek na niemieckiej mapie katastralnej pochodzącej z 1943 r., w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek danych na temat tego, jakie kryteria zostały przyjęte do takiego oznaczenia rodzaju użytku, jest w okolicznościach niniejszej sprawy niewystarczające do przyjęcia, że takie fragmenty gruntu mogły pełnić samodzielne funkcje.

Organ stwierdził, że analizowane w przedmiotowej sprawie części majątku mieszczą się w pojęciu nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN. W przepisie tym mowa jest o przejęciu przez Państwo zarówno użytków rolnych jak i pozostałych części nieruchomości ziemskich nie mających charakteru stricte rolniczego. Części nieruchomości objęte niniejszą decyzją zaliczyć należy do elementów nieruchomości ziemskiej rozpatrywanej z perspektywy jej ogólnej powierzchni a nie tylko użytków rolnych. Z tych wzgledów organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w kwestionowanym zakresie.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] stała się przedmiotem dwóch skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: 1) skargi D. K. (sygn. akt I SA/Wa 465/14) oraz 2) skargi Agencji [...] (sygn. akt I SA/Wa 466/14).

D. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości

i zasądzenie kosztów postępowania zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nieruchomości wymienione w pk. III decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. podpadały pod działanie dekretu,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z pominięciem uwzględnienia słusznego interesu strony; nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie; niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

- naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez skierowanie do Agencji [...] Oddziału Terenowego w [...] - nie będącej stroną w sprawie, decyzji z pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że ustalenie Ministra w odniesieniu

do punktu III decyzji Wojewody, że nieruchomości o powierzchni [...] ha

i o powierzchni [...] ha podpadają pod dzialanie dekretu, nie odpowiada stanowi faktycznemu. Strona wskazała, że na parcelach objętych dawną księgą wieczystą [...] nieużytki / N / stanowią - [...] ha, rowy z wodami płynącymi- / rowy- Wp / - [...] ha, droga, o którą wnosiła prowadząca wzdłuż d. stawu rybnego i dalej przez pole i w tej części zaorana przez dawny PGR , obejmowała w całości - około [...] ha. Na parceli nr [...] zapisanej w zamkniętej księdze wieczystej [...] powierzchnia nieużytków / N / wynosi- [...] ha rowy z wodami płynącymi / rowy -Wp / stanowią - [...] ha.

Łączna powierzchnia nieużytków, rowów z wodami płynącymi i drogi wykazana w oparciu o opracowanie geodezyjne K. W. znajdujące

się w aktach sprawy wynosi [...] ha, o którą to wnosiła, a nie [...] ha

i [...] ha , jak to przyjęto bezpodstawnie w zaskarżonej decyzji.

Zarzuciła, że organ w decyzji nie odniósł się do odwołania z dnia 15 maja

2013 r., w którym podniosła, że na parceli nr [...] / dziedzińcu / nie znajdowała się wozownia, lecz powozownia z pomieszczeniem na uprząż dla koni cugowych. Powozownia z pomieszczeniem na uprząż przeznaczone są wyłącznie dla powozów wykorzystywanych na potrzeby dworu, a nie na wozy do prac na roliczych. Skarżaca wskazała, że utrzymanie w mocy pkt. III decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. pozbawia jej dostępu do dziedzińca, a stąd wejścia do dworku i parku, które to obiekty w pkt. II decyzji przyjęto za nie podpadające pod dekret. W piśmie

z dnia 13 września 2014 r. D. K. podtrzymała zarzuty skargi wnosząc

o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.

Agencji [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji

i decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. Agencja podniosła, że Wojewoda automatycznie zaakceptował wniosek D. K. o uzupełnienie punktu II decyzji organu

I instancji bez przeprowadzenia jego krytycznej analizy.

Również postępowanie II instancji w w/w zakresie zostało obarczone tym błędem - w uzasadnieniu skarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi twierdzi, że "samo oznaczenie części nieruchomości jako nieużytek na niemieckiej mapie katastralnej pochodzącej z 1943 r. w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek danych na temat, tego, jakie kryteria zostały przyjęte do takiego oznaczenia rodzaju użytku, jest w okolicznościach niniejszej sprawy niewystarczające do przyjęcia, że takie fragmenty gruntu mogły pełnić samodzielne funkcje". Podniesiono, że nawet pobieżna konfrontacja ustalenia organów z dokumentem reprodukcji karty podatkowej

z Archiwum Państwowego w [...] nasuwa istotne wątpliwości interpretacyjne.

Nie poddanie krytycznej analizie faktu występowania obok dworu budynków mieszkalnych, czterorodzinnego i dwurodzinnego oraz sześciu budynków gospodarczych, co wydaje się faktem kluczowym dla możliwości utrzymania

się owego orzeczenia w zakresie twierdzenia, że przedmiotowej nieruchomość miała charakter rekreacyjny, nie związany z prowadzeniem działalności rolniczej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargi wniósł

o ich oddalenie. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej D. K.

o pozbawieniu możliwości korzystania z dziedzińca wskazał, że nawet gdyby doszło do fizycznego zwrotu nieruchomości, właścicielowi przysługują środki prawne umożliwiające uzyskanie dostępu do części nieruchomości, w tym służebności drogi koniecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd uwzględnił skargi, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organ administracji w toku postępowania obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie – stosownie do art. 80 k.p.a. – na podstawie całokształtu tego materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Wskazane podstawowe zasady postępowania obowiązują

w pełni organ odwoławczy. W ocenie Sądu, w sprawie tej postępowanie odwoławcze nie było przeprowadzone z poszanowaniem tych zasad, a w konsekwencji zaskarżona decyzja musiała być uznana za wydaną z ich naruszeniem. Sąd stwierdził,

iż w konsekwencji powyższego także uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Przede wszystkim wskazania wymaga, iż zestawiając treść odwołania strony od punktu III decyzji Wojewody [...] z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie sposób stwierdzić, aby organ w jakikolwiek sposób odniósł się do zarzutów tego odwołania, które to zarzuty dotyczyły m.in. tak podstawowej kwestii, jak powierzchnia dawnych parcel, o których mowa w tym punkcie.

W odwołaniu D. K. zakwestionowała ustalenia organu,

co do wskazanej w punkcie III decyzji Wojewody powierzchni dróg, rowów, cieków wodnych i nieużytków. Minister w swojej decyzji nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie, choć odwołująca się wprost podała w odwołaniu, że nie wskazywała

we wniosku, aby parcele zapisane w zamkniętej księdze wieczystej [...] zajmowały obszar o powierzchni [...] ha, a parcela nr [...] zapisana w zamkniętej księdze wieczystej [...] zajmowała obszar [...] ha. Wskazała nadto,

że parcele nr [...] i nr [...] zajmują około [...] ha powierzchni, a na terenie parceli

nr [...] nie znajdowała się wozownia, lecz powozownia.

Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika w jaki sposób, na podstawie jakiego materiału dowodowego organ ustalił, że rowy, cieki, nieużytki i drogi znajdujące się na tych parcelach zajmują wraz z budynkami znajdującymi się na parcelach nr [...] i [...] (m.in. hydrofornią, stajnią, stodołą) łącznie obszar ponad [...] ha. Powyższe wymaga dokonania wyczerpujących ustaleń organu w odniesieniu do każdego rodzaju nieruchomości lub jej części. Ustalenia organu muszą znajdować odzwierciedlenie

w materiale dowodowym, aby ocena, co do powierzchni nieruchomości, które w ocenie organu podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), nie była dowolna. Tymczasem Minister, choć wskazał, że ustalenia oparł na opracowaniu geodety K.W., przyjęta powierzchnia nieruchomości, których dotyczył punkt III decyzji Wojewody [...], nie odpowiadała, jak wskazała strona, temu opracowaniu. Organ powinien także odnieść się do tego zarzutu odwołania D. K., który kwestionuje ustalenie organu co do rodzaju jednego z zabudowań znajdujących

się na nieruchomości, o której mowa w punkcie 3 decyzji Wojewody [...]. Minister stwierdził w ślad za Wojewodą, że stajnia połączona była z wozownią. Tymczasem strona wskazywała, że na terenie parceli nr [...] znajdowała

się powozownia. Minister nie odniósł się do tego zarzutu odwołania, czym uchybił również przepisowi art. 107 § 3 k.p.a.

Zasadne tym samym okazały się zarzuty skarg w zakresie naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd podziela jednocześnie ten pogląd organu, zgodnie z którym te części użytków rolnych, które nie stanowiły wyodrębnionych nieruchomości, tj. cieki wodne

i rowy (znajdujące się w dniu [...] września 1944 r. na nieruchomości wykorzystywanej rolniczo) podpadały pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Również drogi, które służyły przemieszczaniu się w ramach majątku, usytuowane na gruntach rolniczych, podpadały pod powołany przepis.

Sąd nie podziela natomiast ogólnego poglądu organu, co do tego, że nieużytki podpadały pod przepisy dekretu. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe. Z treści powołanego rozporządzenia, a także przepisów dekretu z 6 września 1944 r. nie sposób wyprowadzić wniosek, że nieużytki służyły rolniczemu wykorzystaniu i były przeznaczone na cele reformy rolnej.

Sąd wskazuje wyżej na ogólny pogląd organu w powołanym zakresie, albowiem z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ dokonał jakichkolwiek ustaleń, przede wszystkim, co do tego, czy takie nieużytki znajdowały się na terenie wskazanych przez stronę parcel w dniu [...] września 1944 r. i jaka ewentualnie była ich powierzchnia. Po wyrażeniu bowiem przez Ministra poglądu, że tego rodzaju fragmenty parcel nie mogły stanowić samodzielnie funkcjonujących nieruchomości (czym organ w istocie uzasadnił stwierdzenie, że podpadają pod przepisy dekretu), w następnym zdaniu uzasadnienia decyzji (str. 7) organ podważył właściwie wartość dowodową mapy katastralnej z 1943 r. wskazującej nieużytki, na podstawie której czynił wcześniej rozważania w odniesieniu do dróg, rowów i cieków wodnych.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi D. K., co do braku interesu prawnego A[...] we wniesieniu skargi. Okoliczność wydania przez Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Agencję [...] nie stanowi o utracie interesu prawnego we wniesieniu skargi przez stronę postępowania.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ weźmie pod uwagę przedstawione wyżej wskazania, co do należytego przeprowadzenia postępowania odwoławczego.

Sąd wskazuje jednocześnie, że konieczność ustalenia powierzchni nieruchomości, które podpadają bądź nie podpadają pod działanie dekretu wynika nie tylko z obowiązku należytego ustalenia stanu faktycznego, ale wiąże się również

z wykonalnością decyzji. Powyższe ma kluczowe znaczenie wówczas, gdy zdaniem organu jedynie części niektórych obecnie istniejących działek ewidencyjnych nie podpadają pod działanie dekretu. W takim przypadku konieczne jest dokonanie geodezyjnego podziału nieruchomości. Decyzja ostateczna nie może pozostawiać wątpliwości, jakie nieruchomości (o jakiej powierzchni, granicach) nie podpadają pod przepisy dekretu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie

2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania sądowego, jak w punkcie 3 orzeczono, na podstawie przepisu art. 200 w związku

z art. 205 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.