Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2867/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 25 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Pobyt w hitlerowskim więzieniu jest tytułem prawnym do nabycia /zachowania/ uprawnień kombatanckich i nie podlega sankcji pozbawienia uprawnień określonej w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./.

TEZY

Pobyt w hitlerowskim więzieniu jest tytułem prawnym do nabycia /zachowania/ uprawnień kombatanckich i nie podlega sankcji pozbawienia uprawnień określonej w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Władysława P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 listopada 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia 13.10.1999 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13.10.1999 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepisy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pozbawił Władysława P. uprawnień kombatanckich, które nabył z mocy decyzji ZW ZBoWiD w P. z dnia 22.02.1977 r. z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresie 11.11.1946 do 31.12.1947 r. Organ rozstrzygający przyjął, że nabycie uprawnień przez Władysława P. z omawianego tytułu wiązało się wyłącznie z działalnością w szeregach Milicji Obywatelskiej w okresie przyjętym w decyzji z dnia 22.02.1977 r. W ocenie organu, tego rodzaju działalność nie może być uznana za działalność kombatancką lub działalność równorzędną z kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 i art. 2 cyt. ustawy. Zainteresowany nie podlegał nadto represjom wymienionym w art. 4 tej ustawy. Te ustalenia pozwalały na przyjęcie, że uprawnienia kombatanckie otrzymał wyłącznie z tytułu działalności "w latach 1944-1956" w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej i uzasadniały wydanie decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 wyżej omawianej ustawy.

W następstwie wniosku Władysława P. o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie pozbawienia uprawnień kombatanckich Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 22 listopada 1999 r. (...) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 13 października 1999 r.

W uzasadnieniu ostatecznej decyzji organ orzekający ponowił argumentację przytoczoną w poprzedniej jego decyzji z dnia 13.10.1999 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Władysław P. wniósł o uchylenie obu zaskarżonych decyzji i podniósł zarzut niezgodności z prawem tj. art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy polegający na niewłaściwej interpretacji i błędnym zastosowaniu. W motywach skargi podał, że mając 23 lata i będąc przekonany, iż służba w Milicji Obywatelskiej ma na celu dobro Państwa zgłosił się do pracy w MO w O. Ze służby w MO został zwolniony z powodów przekonań religijnych.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że skoro Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, to za żadną formę działalności w jej ramach uprawnienia kombatanckie obecnie nie przysługują.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4.

Sąd nie jest związany granicami skargi. W związku z czym stwierdza z urzędu co następuje. Skarżący w odpowiedzi na doręczone mu zawiadomienie o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w sprawie posiadanych przez niego uprawnień kombatanckich /zawiadomienie z dnia 3.08.1999 r./ w piśmie procesowym z dnia 13.08.1999 r., adresowanym do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wyjaśnił że w sierpniu 1944 r. został zabrany przez Niemców do prac przy okopach na terenie Litwy /okolice miasta Telsze/, skąd uciekł. Po dojechaniu do Królewca został ponownie aresztowany i osadzony w więzieniu w Rawelinie /filia obozu w Stutthof/, skąd przewieziono go do obozu Angenbruch. W więzieniu tym przebywał do końca stycznia 1945 r. Podczas ewakuacji obozu uciekł po raz drugi. Pełniąc służbę w MO w P. działał w grupie operacyjnej uczestnicząc m.in. w walkach z UPA na rzeszowszczyźnie.

Do akt sprawy załączono dwa oświadczenia świadków /spisane dnia 14.03.1991 r./ więźniów obozu Angenbruch koło Tylzytu: Stefana P. i Jana J., w których potwierdzony został fakt osadzenia skarżącego w obozie koncentracyjnym w Angenbruch.

W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - przepisy tej ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady /art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" cyt. ustawy/.

Pobyt w hitlerowskim więzieniu jest tytułem prawnym do nabycia /zachowania/ uprawnień kombatanckich i nie podlega sankcji pozbawienia uprawnień określonej w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W związku z tym Sąd z urzędu stwierdza, że sprawa w omawianym zakresie nie została wyjaśniona ani rozważona przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skoro bowiem zaskarżona decyzja, zawiera negatywne rozstrzygnięcie dla skarżącego, pozbawiające go nabytych uprawnień kombatanckich, to wymaga wyjaśnienia i rozważenia, czy skarżący legitymuje się tytułem prawnym z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy, który to tytuł stanowi podstawę prawną do zachowania przez niego uprawnień kombatanckich. Sąd nie podziela stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że służba /każda/ w Milicji Obywatelskiej, w świetle przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie jest działalnością kombatancką lub równorzędną z kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 i art. 2 ani represją wymienioną w art. 4 cyt. ustawy. Przyjęcie takiego poglądu byłoby podstawą do zarzutu naruszenia omawianych wyżej przepisów ustawy.

Niewyjaśnienie i nierozważenie powyższych okoliczności stanowi w tej sprawie naruszenie przepisów art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z podanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.