Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1906/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik, Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant: Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia 28 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe A Sp. z o. o. z/s w D. z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2004 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] października 2009 r., Dyrektor Izby Skarbowej we W. O/Z w W. (dalej: Dyrektor Izby Skarbowej) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego) nr [...] z [...] czerwca 2007 r., orzekającą

o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu J. M. (dalej także: strona/ skarżący) za zaległości podatkowe A (dalej: A ) Sp. z o. o. z/s w D. z tytułu podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT) za wrzesień 2004 r. w wysokości 12.427 zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie 7.270 zł. Jako podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia powołał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 107 § 1 i § 2 oraz art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p.).

Z treści decyzji wynika, iż z uwagi na fakt, że postanowieniem z [...] lutego 2007 r. Sąd Rejonowy w W. stwierdził ukończenie postępowania upadłościowego A Sp. z o. o. z/s w D. a zaległości podatkowe upadłego, wynoszące na dzień ogłoszenia upadłości 361.533,63 zł, nie zostały zaspokojone (uzyskano 44.138,87 zł), Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, tj. J. M. - członka zarządu spółki, za zaległości tej spółki z tytułu podatku VAT za wrzesień 2004 r.

W konsekwencji, w/w decyzją, organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności J. M. , jako członka zarządu, za zaległości podatkowe upadłej spółki. Uznał, że nie wykazał on okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność. W odwołaniu J. M. zarzucił naruszenie art. 116 § 1 O.p. przez przyjęcie, iż w okresie, gdy powstała zaległość podatkowa, był prezesem zarządu spółki oraz uznanie, że we właściwym czasie nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Dyrektor Izby Skarbowej decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. Stwierdził, że

w sytuacji J. M. wystąpiły, określone w art. 116 § 1 i § 2 O.p., okoliczności nakazujące orzeczenie o jego odpowiedzialności, jako członka zarządu, za zaległości podatkowe spółki. W jego ocenie, w niniejszej sprawie, zaistniały pozytywne przesłanki do ustalenia tej odpowiedzialności (powstanie zaległości w czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki; bezskuteczność egzekucji) i nie wystąpiły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność (np. wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek

o upadłość; brak winy w niezgłoszeniu takiego wniosku; wskazanie mienia spółki,

z którego egzekucja zaspokoiłaby zaległości podatkowe w znacznej części).

Organ odwoławczy dowodził, iż J. M. pełnił obowiązki prezesa zarządu upadłej spółki od 15 lipca 2004 r., tj. w czasie powstania zobowiązania w podatku VAT za wrzesień 2004 r. Za chybiony uznał zarzut, że objął on tę funkcję i był umocowany do działania w imieniu spółki dopiero od momentu dokonania stosownego wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Wyraził pogląd, iż status członka zarządu osoba fizyczna uzyskuje z chwilą podjęcia uchwały o jej powołaniu do zarządu.

Według organu, w sprawie nie budzi także wątpliwości bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Postanowieniem z [...] listopada 2004 r. Sąd Rejonowy w W. ogłosił bowiem upadłość A Sp. z o. o. z/s w D. , zaś postanowieniem z [...] lutego 2007 r. ukończenie postępowania upadłościowego przez likwidację majątku spółki. W konsekwencji, Sąd Rejonowy dla W. – F. [...], postanowieniem z [...] marca 2007 r., wpisał w KRS - Rejestrze Przedsiębiorców informację o ukończeniu postępowania upadłościowego oraz wykreślił w/w Przedsiębiorstwo z KRS.

Zauważył organ, iż zaległość podatkowa spółki - na dzień ogłoszenia upadłości -wynosiła 361.533,63 zł i w trakcie postępowania upadłościowego zaspokojona została jedynie w niewielkiej części, tj. w kwocie 44.138,87 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że przesłankami, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej - członka zarządu spółki z o. o. - jest wykazanie, iż we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe oraz wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Podzielił zarazem stanowisko organu pierwszej instancji, iż w sprawie przesłanki te nie wystąpiły. Ustosunkowując się do stwierdzenia J. M. , że w chwili objęcia funkcji prezesa zarządu nie znał on sytuacji spółki organ odwoławczy zauważył, iż strona była wspólnikiem spółki, zaś w 2003 r. pełniła w niej funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej. Nadto, J. M. współpracował ze spółką co najmniej od roku 2002. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, strona, jako wspólnik posiadający ustawowe prawo kontroli, wynikające z art. 212 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm. - K.s.h.), znała sytuację finansową spółki. Stwierdził organ, iż kondycja spółki była zła już w roku 2002, o czym świadczą zapisy

w Informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za tenże rok, który spółka zamknęła stratą wynoszącą 400.089,14 zł. Zaznaczył, że z treści postanowienia Sądu Rejonowego w W. z [...] listopada 2004 r. wynika, iż z uwagi na niewykonanie przez spółkę układu z wierzycielami, postanowieniem z [...] października 2003 r., Sąd dokonał zabezpieczenia na jej majątku przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, który ustalił, że A Sp. z o. o., jako dłużnik, nie jest w stanie zaspokoić rosnącego zadłużenia z uwagi na utratę płynności finansowej a zadłużenie przekracza aktywa spółki. Dalej zaakcentował organ, iż w części opisowej do bilansu za 2003 r. wskazano, że rok ten był kolejnym rokiem zamykającym się stratą pogłębiającą ujemny kapitał spółki (narastały zobowiązania z tytułu nieterminowych wypłat wynagrodzeń pracowników, nie płacono składek ZUS, brak było funduszy na osobistych kontach emerytalnych pracowników, zaprzestano płacenia długów wobec dostawców). Dodał, że ówczesny prezes zarządu - prognozując perspektywy działania spółki - stwierdził, iż nie widzi możliwości funkcjonowania spółki w przyszłości, majątek z trudnością wystarczy na spłatę wszystkich zobowiązań oraz że decyzja o zgłoszeniu wniosku o upadłość wydaje się nieuchronna i niezbędna. Podkreślił organ, iż działalność spółki za 2003 r. zamknęła się stratą w wysokości 140.593,30 zł. Przywoływane dokumenty i wypływające z nich wnioski, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, nie potwierdzały słuszności argumentów strony o nieznajomości kondycji finansowej spółki przed objęciem funkcji prezesa zarządu. W odpowiedzi na twierdzenie J. M. , iż podejmował on działania mające na celu poprawę sytuacji spółki (zwołał zebranie wspólników, przedstawił projekt uchwały o wniesieniu dopłat na pokrycie straty, która została odrzucona) organ odwoławczy stwierdził, że strona nie okazała żadnych dowodów na tę okoliczność, wskazując, iż nie może pozyskać dokumentów z archiwum w Ś.. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że mając na uwadze art. 122 i 187 § 1 O.p. uzupełnił akta sprawy o dokumenty z postępowania upadłościowego spółki.

Organ drugiej instancji nie podzielił poglądu strony, że skoro - w odpowiedzi na jej wniosek o ogłoszenie upadłość złożony 28 września 2004 r. - Sąd ogłosił upadłość spółki już [...] listopada 2004 r., to oznacza, iż wniosek został zgłoszony we właściwym czasie

i uwalnia ją od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Podniósł, iż zasadność zgłoszenia wniosku o upadłość spółki wystąpiła już w 2003 r. zaś J. M. winien złożyć stosowny wniosek niezwłocznie po objęciu w dniu 15 lipca 2004 r. funkcji prezesa zarządu, czego nie uczynił. Wyraził stanowisko, że wniosek o upadłość spółki nie został złożony we właściwym czasie.

Reasumując Dyrektor Izby Skarbowe stwierdził, iż w sprawie zasadnym stało się orzeczenie o odpowiedzialności J. M. za zaległości podatkowe spółki powstałe w czasie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu.

W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, skarżący zarzucił, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej narusza jego interes prawny przez błędne uznanie go, jako członka zarządu, odpowiedzialnym za zaległości podatkowe spółki. Stwierdził, iż skarżona decyzja narusza:

- przepisy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 116 § 1 pkt 1 O.p.;

- przepisy procesowe w wyniku niedopełnienia obowiązków z art. 122 i 187 O.p.

Skarżący wskazał, iż bezspornie wykazał, że w odpowiednim czasie - działając, jako prezes zarządu - zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, co wynika z akt sprawy upadłościowej. Dowodził, że w ramach tego postępowania okazał majątek,

z którego zostali częściowo oraz równomiernie zaspokojeni wierzyciele (także Urząd Skarbowy) i pokryte koszty postępowania upadłościowego. W jego opinii, w dniu złożenia wniosku o upadłość, spółka dysponowała odpowiednimi środkami pieniężnymi, ruchomościami i nieruchomościami, które stanowiły jej majątek podlegający egzekucji.

Autor skargi stwierdził, iż obejmując funkcję prezesa zarządu nie dopuścił do zniweczenia celu postępowania upadłościowego, chroniąc majątek firmy.

Skarżący zaznaczył, że pełniąc obowiązki prezesa zarządu podjął skuteczne działania w celu terminowego wykonania kontraktu na budowę Szkoły [...]

w D. , co uchroniło spółkę przed zapłatą kar. Uregulował również należność

z tytułu podatku od nieruchomości. Nadto, nie chcąc dopuścić do uszczuplenia majątku spółki, wstrzymał realizację dwóch umów przedwstępnych sprzedaży nieruchomości (nieruchomości te zostały sprzedane w trakcie postępowania upadłościowego

i posłużyły zaspokojeniu wierzycieli). Niezależnie od powyższego, kierował bieżącą działalnością spółki, przygotowując ją do upadłości. Podkreślił, iż skuteczność jego działań znalazła odzwierciedlenie w szybkości realizacji postępowania upadłościowego.

Wnoszący skargę podniósł, że fakt skutecznego przeprowadzenia przez Sąd postępowania upadłościowego dowodzi, iż wniosek o upadłość został złożony we właściwym czasie, a więc zaistniała przesłanka wyłączająca jego odpowiedzialność, co organy podatkowe zignorowały. Dodał, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że

o nieterminowym złożeniu wniosku o upadłość nie może świadczyć to, iż wierzyciel podatkowy nie uzyskał w postępowaniu upadłościowym pełnego zaspokojenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Zauważył ponadto, że zapoznając się z aktami sprawy przed organem odwoławczym strona oświadczyła do protokołu, iż nie zgłasza zastrzeżeń do zgromadzonego materiału dowodowego, nie będzie go uzupełniała i nie wnosi do niego żadnych uwag.

W piśmie procesowym strona skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Zauważyła, że organ błędnie wskazał daty podejmowanych przez nią działań naprawczych, mających na celu uzyskanie środków na spłatę wierzycieli spółki. Podniosła, iż w momencie obejmowania przez nią stanowiska prezesa zarządu nie istniały zabezpieczenia na majątku spółki oraz nie powołano nadzorcy sądowego, który pojawił się dopiero na jej wniosek, tj. po zgłoszeniu przez nią wniosku o upadłość.

Strona przeciwna, odpowiadając na w/w pismo, wskazała na bezzasadność zarzutów w nim sformułowanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno skarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, nie naruszają prawa.

Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia odpowiedzialności skarżącego, jako członka zarządu A(A ) Sp. z o. o. z/s

w D. , za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku VAT za wrzesień 2004 r. w wysokości 12.427 zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie 7.270 zł.

Odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe ma miejsce

w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika (płatnika) lub jego następcę prawnego. Odpowiedzialność osób trzecich ma charakter akcesoryjny gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec pierwotnego dłużnika. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna (posiłkowa), ponieważ wierzyciel podatkowy nie ma swobody w kolejności zgłaszania roszczenia do podatnika lub osoby trzeciej, lecz kolejność ta jest ściśle określona przez przepisy prawa podatkowego. Możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej warunkowana jest wcześniejszym niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a prowadzenie wobec niej egzekucji dopuszczalne jest jedynie w przypadku, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Osoby trzecie odpowiadają za należności podatnika całym swoim majątkiem, co oznacza, że ich odpowiedzialność ma charakter osobisty. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich ukształtowana została jako solidarna z podatnikiem (por. R. Dowgier w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier,

P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, wydanie I, str. 443).

W sprawie A Sp. z o. o. bezspornie posiada zaległość podatkową w podatku VAT za wrzesień 2004 r. Fakt ten odzwierciedla deklaracja VAT-7 za w/w miesiąc,

w której spółka wykazała należny podatek VAT do zapłaty w wysokości 12.427 zł. Podatek ten nie został przez spółkę zapłacony. Wskazana deklaracja stała się podstawą wystawienia [...] listopada 2004 r. tytułu wykonawczego nr [...]. Powyższe nie wymagało, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej, uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 108 § 3 O.p.).

Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich uzależniona jest od spełnienia wymogów ogólnych wskazanych w przepisach art. 107 - 109 O.p., natomiast krąg podmiotów, które ponoszą odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych został określony w art. 110 - 117 O.p. Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

Stosownie do brzmienia art. 116 § 1 O.p. organ podatkowy zobowiązany jest wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Takie rozłożenie ciężaru dowodu nie zwalnia organu podatkowego od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - art. 122 O.p., wyczerpującego rozpatrzenia i oceny okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego sprawy - art. 187 § 1 i 191 O.p. W sprawie niewątpliwym jest, że skarżący pełnił w okresie powstania zaległości podatkowej, wynikającej z zobowiązania w podatku VAT za wrzesień 2004 r., funkcję prezesa jednoosobowego zarządu A Sp. z o. o. z/s w D. (funkcję tę pełnił od 15 lipca 2004 r.). Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane

w odpowiedzi na zarzuty odwołania, których to zarzutów skarżący nie podnosi już

w skardze, iż J. M. status członka zarządu (prezesa spółki) uzyskał z chwilą podjęcia przez wspólników uchwały o jego powołaniu do zarządu. Zasadnie przyjął bowiem organ konstatując, iż powstanie i ustanie członkostwa w zarządzie spółki następuje w drodze wyboru i rezygnacji lub odwołania, niezależnie od tego, czy zostało ono ujawnione poprzez wpis, czy też nie oraz że posłużenie się w art. 116 § 2 O.p. określeniem "pełnienie obowiązków" wskazuje, iż chodzi tu o rzeczywiste (czynne, faktyczne) ich wykonywanie, a nie tylko piastowanie (bierne) funkcji.

W stanie faktycznym sprawy należy zatem uznać, co nie jest sporne na obecnym etapie postępowania, iż J. M. został powołany na prezesa zarządu spółki

i pełnił tę funkcję od dnia 15 lipca 2004 r., ponosząc odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki powstałe po tym dniu.

Orzekające w sprawie organy podatkowe bezspornie wykazały również drugą

z powołanych wyżej okoliczności. W rozpoznawanej sprawie nie pozostawia żadnej wątpliwości okoliczność, że egzekucja przeciwko spółce była bezskuteczna. I tak, ze zgromadzonego w sprawie i przekazanego Sądowi materiału dowodowego wynika, iż postanowieniem z [...] listopada 2004 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy

w W. [...] ogłosił upadłość A Sp. z o. o. z/s

w D. , natomiast postanowieniem z [...] lutego 2007 r. (sygn. akt [...]) stwierdził ukończenie postępowania upadłościowego poprzez likwidację majątku spółki. W następstwie powyższego, Sąd Rejonowy dla W. – F. we W. [...], postanowieniem

z [...] marca 2007 r. (sygn. sprawy [...] ), wpisał w KRS - Rejestrze Przedsiębiorców informację o ukończeniu postępowania upadłościowego oraz wykreślił podmiot A Sp. z o. o. z KRS.

W świetle powyższych okoliczności uzasadniona była ocena Dyrektora Izby Skarbowej odnośnie bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że postępowanie upadłościowe pozwoliło na zaspokojenie tylko niewielkiej części (44.138,87 zł) z kwoty zaległości podatkowych spółki istniejących na dzień ogłoszenia jej upadłości (361.533,63 zł).

Gdy zaś chodzi o istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego, to i w tym zakresie zasadnie przyjął Dyrektor Izby Skarbowej, że okoliczności te w sprawie nie zachodziły.

Przesłankami, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej - członka zarządu spółki z o. o. - jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe oraz wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części (tzw. przesłanki egzoneracyjne).

Odnosząc się do powyższego trzeba przede wszystkim wskazać, że zgodnie

z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 - dalej: P.u.n.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Z kolei na podstawie art. 11 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, natomiast dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Przytoczyć w tym miejscu trzeba stanowisko doktryny, że "jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich (...) Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność

w rozumieniu art. 11 (...) Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań

z innych przyczyn, np. nie wykonuje zobowiązań w celu doprowadzenia swego kontrahenta do stanu niewypłacalności albo też nie wykonuje zobowiązań z przyczyn irracjonalnych" (A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003 r., s. 41-42).

Wypada przy tym podkreślić, że wymienione w przepisach w/w ustawy przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość mają charakter alternatywny i równorzędny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców,

a tym samym obliguje reprezentantów do złożenia stosownego wniosku, nie później niż

w terminie dwóch tygodni (podkreślenie Sądu) od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (art. 21 ust. 1 P.u.n.).

Należy zgodzić się z Dyrektorem Izby Skarbowej, że przesłanki do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego A Sp. z o. o. istniały już

w momencie objęcia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki, tj. w dniu 15 lipca 2004 r. Tym samym, składając wniosek o ogłoszenie upadłość spółki w dniu 28 września 2004 r., skarżący uchybił terminowi, o którym mowa w art. 21 ust. 1 P.u.n. Przy czym podkreślenia wymaga, iż - wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze - J. M. był świadom (winien być przy zachowaniu należytej staranności), w jakiej kondycji finansowej znajduje się spółka. Powyższe potwierdza analiza akt sprawy, będąca podstawą argumentacji zawartej w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Zaakcentowania wymaga, iż skarżący był wspólnikiem spółki, posiadając ustawowe prawo kontroli wynikające z art. 212 § 1 K.s.h. (w aktach sprawy brak jest dowodów o wyłączeniu lub ograniczeniu indywidualnej kontroli wspólników) oraz że w 2003 r. pełnił on w spółce funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej, co potwierdza zapis w KRS - Rejestrze Przedsiębiorców i uchwała nr [...] .

Sąd zauważa, iż sytuacja finansowa spółki była zła już w 2002 r., o czym świadczą zapisy w Informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2002 r., który zamknął się stratą w wysokości 400.089,14 zł (w roku 2002 spółka nie spłaciła także zobowiązań wynikających z zawartego układu z wierzycielami). Dalej wskazać trzeba, że

z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w W. [...] z [...] listopada 2004 r. (sygn. akt [...]) o ogłoszeniu upadłości A Sp. z o. o.

w D. wynika, iż w dniu 29 listopada 1999 r. spółka, jako dłużnik, zawarła układ z wierzycielami, który to układ nie został wykonany, mimo, że termin spłaty ostatniej raty długu minął w 2003 r. Postanowieniem tego Sądu z [...] października 2003 r. dokonano ponadto zabezpieczenia majątku dłużnika przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. Powyższe przeczy zarazem stanowisku strony, iż nadzorca sądowy został ustanowiony z jego inicjatywy.

Zasadnie wskazał organ podatkowy także na zapisy części opisowej do bilansu spółki za 2003 r., czyli rok, w którym J. M. pełnił funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej A Sp. z o. o., z której wynika, iż: "Rok 2003 był kolejnym rokiem zamykającym się stratą pogłębiającą ujemny kapitał Spółki. Narastały zobowiązania wobec pracowników z tytułu nieterminowych wypłat wynagrodzeń. Nie płacono składek na ZUS, a w ślad za tym brak funduszy na osobistych kontach emerytalnych pracowników. Zaprzestano płacenia długów wobec dostawców. Są to pierwsze syndromy upadku firmy". Również prognozując perspektywy działania spółki w przyszłości ówczesny prezes zarządu stwierdził "...nie widzę możliwości funkcjonowania spółki w przyszłości. /.../. Uważam, że majątek firmy z trudnością wystarczy na spłatę wszystkich zobowiązań, dlatego decyzja o zgłoszeniu wniosku o upadłość wydaje się nieuchronna i niezbędna". Dodać trzeba, iż działalność spółki za 2003 r. zamknęła się stratą w wysokości 140.593,30 zł.

Powyższe pozwala na postawienie tezy, iż obejmując funkcję prezesa zarządu spółki 15 lipca 2004 r. skarżący był świadom (winien być), że spółka znajduje się w sytuacji nakazującej natychmiastowe złożenie wniosku o upadłość. Należy zaakcentować, a co słusznie uczynił organ odwoławczy, że art. 116 O.p. w żaden sposób nie uzależnia odpowiedzialności członka zarządu od stanu jego wiedzy w zakresie kondycji finansowej spółki.

Zauważenia wymaga, iż skarżący - mimo iż to na nim spoczywał w tym zakresie ciężar dowodu - nie okazał dowodów wykluczających jego winę w niezgłoszeniu wniosku

o upadłość spółki we właściwym terminie. Powołując się na działania mające na celu poprawę sytuacji spółki (zwołanie zebrania wspólników, przedstawienie projektu uchwały

o wniesieniu dopłat na pokrycie straty, odrzucenie uchwały) nie przedstawił on żadnych dowodów wskazując tylko, że archiwum w S. ignoruje jego prośby o dostęp do dokumentów. Z akt sprawy wynika, iż skarżący przez okres ponad siedmiu miesięcy deklarował, że przedstawi dokumenty mające znaczenie dla sprawy i wnosił, by organy podatkowe dały mu czas na ich dostarczenie. Następnie, albo nie korzystał z udziału

w prowadzonym postępowaniu (przed organem pierwszej instancji), albo informował, że nie jest w stanie przedłożyć dokumentów (postępowanie odwoławcze). Tym samym nie można było ustalić, czy w/w działania miały miejsce.

Przesłanką uwalniającą skarżącego od odpowiedzialności za zaległości spółki nie może być fakt, iż należycie prowadził on sprawy spółki, dbając o jej interesy. Powyższe stanowi bowiem wynik "normalnej" realizacji sprawowanej przez niego funkcji prezesa zarządu spółki.

Na fakt złożenia przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym terminie, a co za tym idzie uwolnienia się od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe, nie wskazuje bynajmniej okoliczność szybkiego przeprowadzenie przez sąd postępowania upadłościowego. J. M. wskazał, że wniosek

o ogłoszenie upadłość spółki złożony został w dniu 28 września 2004 r., zaś Sąd Rejonowy w W. ogłosił jej upadłość w dniu [...] listopada 2004 r. Sąd zauważa bowiem, o czym była mowa wyżej, że w sprawozdaniu zarządu spółki za 2003 r., sporządzonym w czerwcu 2004 r., wskazano na symptomy upadłości i zasadność zgłoszenia wniosku o upadłość spółki. Strona, jako członek Rady Nadzorczej spółki, miała także zapewne wiedzę o tym, że Sąd Rejonowy w W. , w październiku 2003 r.,

w związku z problemami finansowymi spółki dokonał zabezpieczenia na jej majątku, przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, który ustalił, iż dłużnik (spółka) nie jest w stanie zaspokoić rosnącego zadłużenia z uwagi na utratę płynności finansowej, jak również, iż zadłużenie przekracza aktywa firmy.

Z uwagi na powyższe fakty, w ocenie Sądu, wniosek o upadłość spółki nie został zgłoszony we właściwym czasie.

Z treści art. 116 § 1 pkt 2 O.p. wynika, iż skarżący może uwolnić się od odpowiedzialności wskazując mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (podkreślenie Sądu). W niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, sytuacja taka nie miała miejsca. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, iż spółka dysponowała odpowiednimi środkami pieniężnymi, ruchomościami i nieruchomościami a skarżący wskazał majątek, z którego zostali

w znacznej części zaspokojeni wierzyciele oraz pokryte koszty postępowania upadłościowego. I tak, ponownie zauważyć należy, iż zaległości podatkowe spółki - na dzień ogłoszenia upadłości - wynosiły 361.533,63 zł, natomiast w trakcie postępowania upadłościowego na konto Urzędu Skarbowego w D. wpłynęła jedynie kwota 44.138,87 zł, która została zarachowana na poczet zaległości z tytułu podatku VAT za wrzesień 2000 r.

Wobec powyższego Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał żadnej z przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.

W ocenie Sądu, a co prawidłowo stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej, w niniejszej sprawie wystąpiły pozytywne przesłanki do ustalenia odpowiedzialności J. M. , jako członka zarządu, za zobowiązania spółki (bezskuteczność egzekucji; powstanie zaległości w czasie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu) oraz nie zaistniały przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność (m. in. wykazanie, iż we właściwym czasie skarżący złożył wniosek o ogłoszenie upadłość bądź że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy; wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja pokryłaby zaległości podatkowe w znacznej części).

Sąd stwierdza, że w sprawie dokonano właściwej wykładni oraz prawidłowo zastosowano regulacje art. 116 O.p. Tezę tę potwierdza wyczerpująco zgromadzony, tj. zgodnie z art. 122 i 187 § 1 O.p. i właściwie rozpatrzony materiał dowodowy, obejmujący także akta z postępowania upadłościowego. Sąd nie podziela zatem twierdzenia, iż materiał dowodowy został błędnie oceniony. W opinii składu orzekającego, dokonana ocena odpowiada normie art. 191 O.p.

Powyższe potwierdza bezpodstawność zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 116 § 1 oraz art. 122 i 187 § 1 O.p.

W sprawie bez znaczenia pozostaje, że to nie działania strony generowały w spółce straty.

Wobec braku stwierdzenia w sprawie wad procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.