Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 22/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70 ust. 1, art. 79
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
article: art. 540 par. 2, art. 547 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski,, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] czerwca 2003 r. (znak: [...]) Naczelnik Urzędu Celnego w K. wymierzył J. C. karę dyscyplinarną wydalenia ze służby celnej. Na podstawie orzeczenia J. C. - kontroler celny został uznany winnym tego, że w dniu [...] stycznia 2003 r. przekraczał granicę z Białorusi do Polski przez przejście graniczne w T., w charakterze pasażera samochodu należącego do innej osoby, w którym to pojeździe w wyniku powtórnej kontroli celnej ujawniono przemyt papierosów i alkoholu bez znaków skarbowych akcyzy, przez co naruszył on nakaz godnego zachowania się poza służbą, co w konsekwencji stanowiło naruszenie obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641, z późn. zm.). Za ten czyn wymierzono mu na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej karę dyscyplinarną wydalenia ze służby celnej.

Orzeczenie dyscyplinarne zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Dyrektora Izby Celnej w B. Po. z dnia [...] sierpnia 2003 r. (nr [...]). Rozstrzygnięcie to po kontroli sądowoadministracyjnej stało się prawomocne (wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt II SA/Lu 1232/93, oddalający skargę na orzeczenie dyscyplinarne oraz wyrok NSA z dnia 8 listopada 2005 r. sygn. I OSK 224/05, oddalający skargę kasacyjną).

W dniu 30 kwietnia 2007 r. wpłynął wniosek J. C. o wznowienie postępowania zakończonego w/w orzeczeniem dyscyplinarnym. Skarżący jako podstawę wznowienia wskazał skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007 r. (sygn. akt K 47/05), w którym uznano za niezgodny z Konstytucją m.in. przepis art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Zakwestionowany przepis ograniczał zdaniem TK konstytucyjnie gwarantowane prawo do obrony ze względu na to, iż w jego świetle obwiniony funkcjonariusz celny w toku postępowania dyscyplinarnego ma prawo korzystania z pomocy wybranego przez siebie obrońcy spośród funkcjonariuszy celnych.

W ocenie skarżącego obowiązujące w czasie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego przepisy dotyczące ustanowienia obrońcy ograniczały jego prawo do faktycznej i profesjonalnej obrony oraz dyskryminowały go jako obywatela. Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej w B. P. oddalił wniosek o wznowienie postępowania, wskazując jako podstawę art. 547 § 1 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 79 ustawy o Służbie celnej. Od powyższego rozstrzygnięcia strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dyrektor Izby Celnej w B. P. rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie uwzględnił zawartych w nim zarzutów i postanowieniem z dnia [...] października 2007 r., nr [...], uznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy za niezasadny. Organ podkreślał, że w postępowaniu wznowieniowym nie dokonuje się ponownej oceny dowodów, lecz bada się czy przyczyny jakie zaistniały poza samym postępowaniem zwykłym i mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i stanowią podstawę do wzruszenia prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie. Dyrektor Izby Celnej w B. P. przyjął, iż wskazywana przez wnioskodawcę przesłanka - orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej z Konstytucją nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania w świetle art. 540 § 2 KPK. W świetle tych uregulowań podstawa wznowienia istnieje wówczas, kiedy został uchylony lub zmieniony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, ten przepis, który stanowił podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. W omawianym przypadku niekonstytucyjny przepis tj. art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie stanowił podstawy wydania orzeczenia dyscyplinarnego. W tych okolicznościach nie ma podstaw do wznowienia postępowania zakończonego tym orzeczeniem.

Od powyższego orzeczenia J. C. Dyrektora Izby Celnej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest niezgodne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007 r. i z art. 190 ust. 4 Konstytucji. W ocenie skarżącego, skoro naruszone zostało jego konstytucyjne prawo do profesjonalnej obrony, zatem przysługuje mu uprawnienie domagania się ponownego - sprawiedliwego, zgodnego z prawem przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego.

Poza tym na podstawie tego samego stanu faktycznego, a więc przekraczania przez skarżącego przejścia granicznego w dniu [...] stycznia 2003 r. w charakterze pasażera samochodu należącego do innej osoby, w którym w wyniku powtórnej kontroli wykryto przemyt, toczyły się dwa niezależne postępowania: karne i dyscyplinarne. Postępowanie karne, w którym skarżący korzystał z profesjonalnej obrony zakończyło się prawomocnym wyrokiem uniewinniającym.

W postępowaniu dyscyplinarnym skarżącego reprezentował obrońca wybrany spośród funkcjonariuszy celnych, nie mający zawodowego przygotowania do pełnienia tej funkcji i pozostający w stosunku zależności wobec Dyrektora Izby Celnej. W tej sytuacji obrońca nie miał praktycznie możliwości wyrażenia sprzeciwu wobec przełożonego, który z góry założył winę i zadecydował o wydaleniu ze służby wbrew art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, w myśl którego funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. Tego dnia skarżący był poza służbą, w dniu wolnym od pracy i nie pełnił obowiązków służbowych, a więc ich nie naruszył.

Brak profesjonalizmu ze strony obrońcy przejawiający się brakiem aktywności w zgłaszaniu dowodów na korzyść skarżącego, które zostały przeprowadzone w postępowaniu karnym spowodował, że w postępowaniu dyscyplinarnym został uznany za osobę naruszającą nakaz godnego zachowania się poza służbą i winnym naruszenia obowiązków określonych w art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, co w konsekwencji spowodowało wydalenie ze służby celnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2008 r. (sygn. III SA/Lu 596/07) skargę oddalił.

W ocenie Sądu I instancji przepisy ustawy o Służbie Celnej nie zawierają regulacji dotyczących postępowania wznowieniowego, a zatem na podstawie art. 79 tej ustawy, należało stosować przepisy KPK. Z uwagi na zasadę trwałości prawomocnych orzeczeń, postępowania zakończone takimi orzeczeniami wznawia się, o ile wystąpi jedna z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 540 § 1 KPK.

Zgodnie z art. 540 § 2 k.p.k., korespondującym z art. 190 ust. 4 Konstytucji - postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, jeżeli w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny będący podstawą skazania lub warunkowego umorzenia. Językowa wykładnia art. 540 § 2 k.p.k. nie pozostawia żadnej wątpliwości, że ustawodawcy chodzi o utratę mocy lub zmianę przepisu prawa materialnego, który legł u podstaw skazania lub warunkowego umorzenia.

W przedmiotowej sprawie podstawę orzeczenia kary dyscyplinarnej stanowił art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, który nakazuje funkcjonariuszowi celnemu godne zachowanie się w służbie oraz poza nią. Organy orzekające w postępowaniu dyscyplinarnym uznały, że zachowanie skarżącego w dniu [...] stycznia 2003 r. gdy przekraczał granicę z Białorusią do Polski przez przejście graniczne w T., wypełnia hipotezę art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, a następnie stosując dyspozycję art. 63 ust. 1 pkt 7 tej ustawy - wymierzyły karę dyscyplinarną wydalenia ze Służby Celnej.

Przepisy art. 32 ust. 1 pkt 5 i art. 63 ust. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej nie były badane przez TK pod względem zgodności z ustawą zasadniczą, a zatem korzystają w pełni z domniemania ich legalności. Zakwestionowana zaś przez Trybunał regulacja miała charakter przepisu formalnego, który nie stanowił podstawy wydania orzeczenia dyscyplinarnego.

Od powyższego wyroku J. C. wniósł skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna zarzucała Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a.; i art. 540 § 2 KPK). Do uchybienia tego zdaniem kasatora doszło poprzez błędne przyjęcie, iż nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Kasator podnosił, iż obowiązujący w czasie postępowania dyscyplinarnego porządek prawny (art. 70 ust. 1 ustawy o służbie celnej) wyłączał możliwość reprezentowania obwinionego przez zawodowego pełnomocnika tj. adwokata lub radcę prawnego. Ta część omawianej regulacji została skutecznie zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Tymczasem z możliwości reprezentacji obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym przez adwokata J. C. w swoim postępowaniu dyscyplinarnym nie mógł skorzystać skutkiem czego był on pozbawiony realnego prawa do obrony, co uzasadnia podstawę wznowienia wskazaną w art. 540 § 2 KPK, tym bardziej że w toczącym się postępowaniu karnym kiedy interesy skarżącego reprezentował fachowo przygotowany obrońca - adwokat strona została uniewinniona.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 października 2009 r. (I OSK 1166/08) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. W ocenie NSA w sprawie zaszła przesłanka nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 4 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Z kolei zgodnie z art. 18 § 6 p.p.s.a. sędzia jest z mocy samej ustawy wyłączony w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Jak ustalił NSA w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego orzekającego w sprawie II SA/Lu 1232/03, w przedmiocie kary dyscyplinarnej orzekało dwóch sędziów, którzy znaleźli się później w składzie jaki rozstrzygał skargę w przedmiocie oddalenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego (III SA/Lu 596/07). W tej sytuacji zdaniem NSA doszło do naruszenia art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę ponownie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do przepisu art. 190, zdanie pierwsze, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy jednak zauważyć, że uchylenie poprzedniego wyroku sądu I instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny nastąpiło nie wskutek błędów w zakresie merytorycznej oceny legalności zaskarżonego aktu, lecz wskutek uchybienia proceduralnego sądu, polegającego na rozpoznaniu sprawy z udziałem sędziów, którzy powinni być wyłączeni z mocy ustawy. W tym stanie rzeczy w wyroku NSA w zakresie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji nie została zawarta wykładnia, którą byłby związany niniejszy skład przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

W dalszej kolejności należy wskazać, że w czasie postępowania przed sądem administracyjnym ulegały zmianie przepisy, które stanowiły podstawę orzekania przez organy administracji publicznej. Przede wszystkim należy zauważyć, że dnia 27 sierpnia 2009 r. została uchwalona nowa ustawa o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323, z późn. zm.), która weszła w życie 31 października 2009 r. W okresie wydawania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia Dyrektora Izby Celnej z 17 października 2007 r. obowiązywała poprzednia ustawa o Służbie Celnej – z 1999 r.

Pomimo zmiany normatywnej podstawą oceny legalności zaskarżonego postanowienia muszą być przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji publicznej. Wynika to z powszechnie akceptowanej w orzecznictwie zasady tempus regit actum, jako wyznacznika zakresu badania sprawy przez sąd administracyjny. Wynika to z funkcji sądu administracyjnego i charakteru jego orzeczeń. Ponieważ sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego aktu i w razie stwierdzenia jego bezprawności ma w zasadzie wyłącznie kompetencje kasatoryjne, konieczne jest przyjęcie jako kryterium oceny legalności kontrolowanego aktu przepisów obowiązujących w dacie jego wydania.

Istota sporu prawnego w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem dyscyplinarnym o wydaleniu skarżącego ze służby celnej. Jak wskazano w części historycznej uzasadnienia wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego skarżący oparł na skutkach wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007 r., mocą którego TK stwierdził niekonstytucyjność art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. W świetle tego przepisu obwiniony funkcjonariusz celny w toku postępowania dyscyplinarnego ma prawo korzystania z pomocy wybranego przez siebie obrońcy spośród funkcjonariuszy celnych. W ocenie skarżącego obowiązujące w czasie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego przepisy dotyczące ustanowienia obrońcy ograniczały jego prawo do faktycznej i profesjonalnej obrony oraz dyskryminowały go jako obywatela.

Należy w tym miejscu nadmienić, że w efekcie późniejszej interwencji ustawodawcy do ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. wprowadzono przepisy pozwalające na ustanowienie jako obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym również adwokata lub radcy prawnego (art. 70 ust. 1a). Podobne zapisy zawiera obecnie obowiązująca ustawa z 2009 r. (art. 176).

Obowiązująca w okresie orzekania o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego ustawa o Służbie Celnej odsyłała w zakresie w niej nieuregulowanym a dotyczącym postępowania dyscyplinarnego do przepisów Kodeksu postępowania karnego (art. 79). Podstawy wznowienia postępowania dyscyplinarnego w sprawach funkcjonariuszy celnych określa w sposób enumeratywny art. 540 KPK.

Jedną z podstaw wznowienia postępowania dyscyplinarnego jest również orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Należy jednak zauważyć, że regulujący te kwestie art. 540 § 2 KPK uległ zmianie w czasie trwania postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. Do dnia 18 września 2009 r. przepis ten brzmiał następująco: "Postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, jeżeli w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny będący podstawą skazania lub warunkowego umorzenia". Ustawą z dnia 16 lipca 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 144, poz. 1178), która weszła w życie w omawianym zakresie z dniem 19 września 2009 r., nadano cytowanemu przepisowi nowe brzmienie: "Postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie; wznowienie nie może nastąpić na niekorzyść oskarżonego".

Zmiana normatywna przepisu stanowiącego podstawę wznowienia postępowania dyscyplinarnego nastąpiła już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. W efekcie pojawia się ponownie zagadnienie właściwego przepisu, w oparciu o który należy dokonać analizy zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.

Jak wskazano wyżej – jedną z podstawowych zasad kontroli administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne w polskim porządku prawnym jest reguła tempus regit actum, nakazująca ocenę zaskarżonego aktu z punktu widzenia przepisów obowiązujących w dacie wydawania zaskarżonego aktu. Najnowsze orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje na potrzebę odejścia od tej reguły w pewnych okolicznościach, gdy przemawiają za tym szczególne względy. Taki wniosek można wyprowadzić m.in. z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. (I OPS 9/09; ZNSA 2010/1/108), w której stwierdzono: "W sytuacji, w której po wniesieniu skargi kasacyjnej przez stronę Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, jeżeli niekonstytucyjny przepis nie został wskazany w podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny powinien zastosować bezpośrednio przepisy art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i uwzględnić wyrok Trybunału nie będąc związanym treścią art. 183 § 1 p.p.s.a.".

Stanowisko zawarte w uchwale jest uzasadnione szczególnymi względami: dążeniem do prokonstytucyjnej wykładni prawa i ścisłym przestrzeganiem wymogu spójności systemu prawa i hierarchicznego uporządkowania norm tego systemu, na czele z Konstytucją.

Argumenty, które w powyższych sytuacjach skłaniają do odstępstwa od zasady tempus regit actum nie znajdują zastosowania w sytuacji, gdy zmiana normatywna jest wynikiem nie niekonstytucyjności dotychczasowych przepisów, potwierdzonej wyrokiem TK, lecz interwencji samego ustawodawcy. Nie ma zatem podstaw aby w sprawie niniejszej stosować przepis art. 540 § 2 KPK w brzmieniu, które zostało mu nadane już po wydaniu zaskarżonego postanowienia.

Ponadto należy zauważyć, że zmiana normatywna nie wpłynęła w zasadniczy sposób na treść rozumienia art. 540 § 2 KPK, w zakresie dotyczącym niniejszej sprawy. Na gruncie poprzedniego brzmienia cytowanego przepisu nie było żadnych wątpliwości, że podstawą wznowienia może być tylko wyrok orzekający o niekonstytucyjności materialnoprawnej podstawy orzeczenia, a zatem przepisu materialnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie dyscyplinarne. W omawianym zakresie nowelizacja KPK z lipca 2009 r. nie wprowadza zasadniczej zmiany. Również na gruncie obecnego brzmienia art. 540 § 2 KPK przyjmuje się, że podstawę wznowienia stanowi tylko orzeczenie dotyczące przepisów, na których oparte jest orzeczenie wydane w postępowaniu karnym. Co do zasady chodzić więc będzie o przepisy prawa materialnego. W wyjątkowych jedynie i dość rzadkich sytuacjach można przyjąć, że podstawę orzeczenia stanowią także przepisy prawa procesowego np. określające niezbędne elementy struktury orzeczenia czy zasady obciążania stron kosztami procesu (por. A. Bojańczyk, Świeżo uchwalony przepis trzeba udoskonalić, Rzeczpospolita z 8 sierpnia 2009 r., s. C7). . Nie ma jednak możliwości wznowienia postępowania karnego lub odpowiednio dyscyplinarnego, gdy orzeczenie TK dotyczy przepisów stricte procesowych, a do takich należą regulacje w zakresie pełnomocników procesowych. W literaturze zgłaszane są wprawdzie postulaty zmian prawnych celem otwarcia możliwości wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 2 KPK również w przypadku orzeczeń TK dotyczących przepisów procesowych. Po pierwsze jednak są to uwagi de lege ferenda i nie mogą być brane pod uwagę jako argument oceny legalności działania administracji publicznej. Pod drugie, nawet w tych poglądach zwraca się uwagę na konieczność ograniczenia dopuszczalności wznowienia postępowania tylko do przypadków, gdy zakwestionowany przez TK przepis procesowy co najmniej mógł mieć wpływ na treść orzeczenia kończącego postępowanie (A. Bojańczyk, ibidem).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zasadnie Dyrektor Izby Celnej uznał, iż nie ma podstaw do wznowienia postępowania dyscyplinarnego i oddalił wniosek o wznowienie na podstawie art. 547 KPK.

W przedmiotowej sprawie podstawę orzeczenia kary dyscyplinarnej stanowił art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r., który nakazuje funkcjonariuszowi celnemu godne zachowanie się w służbie oraz poza nią. Organy orzekające w postępowaniu dyscyplinarnym uznały, że zachowanie skarżącego polegające na tym, iż w dniu [...] stycznia 2003 r. przekraczał granicę z Białorusią do Polski przez przejście graniczne w T. w charakterze pasażera samochodu należącego do innej osoby, w którym to pojeździe ujawniono przemyt papierosów i alkoholu, wypełnia hipotezę art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, a następnie stosując dyspozycję art. 63 ust. 1 pkt 7 tej ustawy – wymierzyły karę dyscyplinarną wydalenia ze Służby Celnej.

Dodać należy, że przepisy art. 32 ust. 1 pkt 5 i art. 63 ust. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. nie były badane przez Trybunał Konstytucyjny pod względem zgodności z ustawą zasadniczą, a zatem korzystają w pełni z domniemania ich legalności.

Zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej miał charakter przepisu formalnego, który nie stanowił podstawy wydania orzeczenia dyscyplinarnego. Z tych względów trafnie Dyrektor Izby Celnej w B. P. zasadnie oddalił wniosek o wznowienie postępowania, z uwagi na brak ustawowej przesłanki i prawidłowo zastosował przepisy art. 540 § 2 i art. 547 § 1 KPK.

Powyższa konkluzja jest wystarczająca dla oddalenia skargi jako bezzasadnej, na marginesie jednak warto wskazać, iż z akt sprawy nie wynika, aby w postępowaniu dyscyplinarnym skarżący wnosił o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze obrońcy z wyboru jakiejkolwiek osoby, nie mówiąc o profesjonalnym prawniku (radcy prawnym lub adwokacie). W takiej sytuacji, wobec wniosku rzecznika dyscyplinarnego, Naczelnik Urzędu Celnego w K. pismem z dnia 6 czerwca 2003 r. (k. 149 akt) wyznaczył obrońcą J. C. na podstawie art. 70 ust. 2 ustawy o służbie Celnej – J. M. (kierownika zmiany UC w K.). Skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby niereprezentowanie go przez profesjonalnego pełnomocnika w jakikolwiek sposób ograniczyło jego prawo do obrony i przyczyniło się do niekorzystnego dlań orzeczenia dyscyplinarnego. Pomiędzy faktem braku możliwości powołania profesjonalnego pełnomocnika, a orzeczeniem dyscyplinarnym zapadłym w przedmiotowej sprawie nie zachodził żaden związek. Argumenty podnoszone w skardze są w tym zakresie nad wyraz ogólnikowe. Nie został na przykład powołany żaden dowód, który został pominięty przez organ na skutek braku reprezentacji skarżącego przez pełnomocnika profesjonalnego. Samo stwierdzenie, że w postępowaniu karnym, gdzie skarżący był reprezentowany przez adwokata, zapadł wyrok uniewinniający skarżącego nie stanowi żadnego argumentu w tej kwestii. Cele, charakter i zasady postępowania karnego i dyscyplinarnego są całkowicie odmienne. Fakt uniewinnienia skarżącego w postępowaniu karnym nie sprzeciwia się odmiennej ocenie zachowania skarżącego z punktu widzenia norm deontologicznych, etyki zawodowej funkcjonariuszy służby celnej. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 62 obowiązującej w czasie orzekania dyscyplinarnego ustawy o Służbie celnej z 1999 r. funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. Wystarczy w tym miejscu stwierdzić, że naruszenie obowiązku służbowego nie musi jednocześnie wyczerpywać znamion przestępstwa lub przestępstwa skarbowego. Nawet więcej: jest wiele zachowań sprzecznych z obowiązkami służby, które nie stanowią czynów zabronionych pod groźbą kary przez Kodeks karny lub Kodeks karny skarbowy. Taka sytuacja niewątpliwie zachodzi w niniejszej sprawie. Podstawą orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu skarżącego ze służby nie było przestępstwo, lecz naruszenie nakazu godnego zachowania się na służbie oraz poza nią (art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r.).

Powyższe argumenty mają jednak charakter wtórny wobec zasadniczego stwierdzenia, że nie ma możliwości wznowienia postępowania dyscyplinarnego w niniejszej sprawie, gdyż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, na które powołuje się skarżący dotyczyło przepisu stricte procesowego, który nie stanowił podstawy orzeczenia dyscyplinarnego w znaczeniu przyjętym na gruncie art. 540 § 2 KPK.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.