Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2926/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 315 ust. 3, art. 255 ust. 1 pkt 9 i ust. 4, art. 89 ust. 1, art. 45 ust. 3, art. 280 ust. 3, art. 279 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 19, art. 10
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity
article: art. 28, art. 84 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1 , art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi E.P., E. P., B. D.i T. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2014 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2011 r. spółka E. S.A. z siedzibą w [...] wystąpił do Urzędu Patentowo RP z wnioskiem o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt.: "[...] " udzielonego - z pierwszeństwem od dnia [...] sierpnia 1998 r.- na rzecz E. P., M. B., B. D., T. K. i E. P.

Wnioskodawca zarzucił opatentowanemu rozwiązaniu brak nowości i nieoczywistości. Podniósł, że patent ten obejmuje i dotyczy poruszania się śmigłowcem nad linią wysokiego napięcia i zgodnie z zastrzeżeniem patentowym niezależnym charakteryzuje się przez następujące cechy: 1) badanie linii jest realizowane okiem nieuzbrojonym, 2) obserwatorzy znajdują się w śmigłowcu, 3) śmigłowiec przemieszcza się wzdłuż linii w odległości około 5 m od przewodów będących pod napięciem oraz 4) śmigłowiec przemieszcza się z prędkością 7-14 m/s. Stwierdził, że tylko ostatnia, z wymiennych wyżej cech jest cechą znamienną. W zastrzeżeniu zależnym jest mowa o prowadzeniu pomiarów termowizyjnych polegających na nałożeniu na obraz wizyjny zdjęcia termalnego. Do wniosku załączył opisy patentowe [...] i [...] na okoliczność tego, że sporny wynalazek nie spełnia wymogów nowości i nieoczywistości. Wskazał, że w opisie [...] opisano sposób mycia izolatorów linii wysokiego napięcia z pokładu odpowiednio wyposażonego śmigłowca, który porusza się lub pozostaje w zawisie w odległości ok. 4,5 m od przewodów linii. Z kolei z opisu [...] wynika, że znany jest sposób ujawniania nieprawidłowości występujących na linii energetycznej, a więc kontroli stanu linii, za pomocą rejestracji obrazu z zainstalowanej na śmigłowcu kamery.

W uzasadnieniu interesu prawnego w żądaniu unieważnienia przedmiotowego patentu wnioskodawca powołał się na okoliczność wydania przeciwko niemu nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z powództwa uprawnionych z patentu o odszkodowanie za naruszenie patentu.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek, uprawnieni z patentu wnieśli o oddalenie wniosku o unieważnienie patentu uznając go za bezzasadny. Ich zdaniem wnioskodawca nie przedstawił dowodu na okoliczności braku nowości wynalazek według patentu nr [...], ani też nie przedstawił argumentów uzasadniających twierdzenie, że wynalazek ten wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki. W piśmie z dnia [...] października 2012 r. uprawnieni dodatkowo stwierdzili, że przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty przedstawiają rozwiązania odmienne od chronionego patentem. Ich zdaniem właściwa prędkość poruszania wydaje się "oczywista z punktu widzenia każdego człowieka", co jednak nie stanowi dowodu w sprawie.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Urząd Patentowy RP, działający w trybie spornym, unieważnił w całości patent na wynalazek pt.: "[...] " nr [...].

Wyrokiem z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 463/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi uprawnionych, uchylił ww. decyzję. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie Urząd Patentowy RP dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd wskazał, iż Urząd Patentowy nie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji dlaczego cecha znamienna jaką jest poruszanie się z prędkością 7-14 m/s jest "w zasadzie" znana z opisu patentowego oznaczonego w decyzji jako [...]. Ponadto Sąd wskazał na brak jakiegokolwiek uzasadnienia związanego ze zmianą stanowiska Urzędu Patentowego RP (wcześniej udzielono patentu), w sytuacji gdy dokumenty przedstawione we wniosku o unieważnienie znane były Urzędowi w momencie zgłoszenia wynalazku przez uprawnionych i podlegały jego ocenie, zwłaszcza dokument [...], który wymieniony został w opisie patentowym spornego wynalazku, co oznacza, że Urząd wydając decyzję o przyznaniu patentu na sporne rozwiązanie uznał, że nie stanowią one przeszkody do udzielenia patentu na sporny wynalazek. Sąd stwierdził, że nie do zaakceptowania jest sytuacja gdy organ w oparciu o te same dowody raz udziela ochrony patentowej, następnie na skutek wniosku o unieważnienie, patent unieważnia bez jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie.

Kolegium Orzekające - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - w zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] ponownie przyjęło, że w rozpatrywanej sprawie wnioskodawca wykazał interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu na wynalazek pt.: "[...] " nr [...], bowiem uprawnieni z patentu wystąpili przeciwko niemu z powództwem do sądu powszechnego o odszkodowanie z tytułu naruszenia patentu w konsekwencji czego wydany został nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Z akt sprawy wynika, że Urząd Patentowy udzielił patentu na sporny wynalazek o następującym zakresie ochrony:

1. Sposób badania napowietrznych linii wysokiego napięcia 110-400 kV ze śmigłowca, polegający na oględzinach z jego wnętrza stanowiącego nieuziemioną platformę i pomiarach elektroenergetycznych linii, w którym śmigłowiec przemieszcza się wzdłuż linii w odległości do około 5 metrów od przewodów znajdujących się korzystnie pod napięciem w zmiennym polu elektromagnetycznym o częstotliwości przemysłowej, w którym składowa natężenia pola elektrycznego wynosi od 20-30 kV/m a składowa pola magnetycznego do 70 A/m z dostateczną szybkością i w trakcie przemieszczenia z wnętrza śmigłowca dokonuje się oględzin i pomiarów linii elektroenergetycznej, znamienny tym, że śmigłowiec przemieszcza się z szybkością od 7 do 14 m/s.

2. Sposób według zastrzeżenia [...], znamienny tym, że pomiary termowizyjne prowadzi się przez nałożenie na obraz wizyjny zdjęcia termalnego.

Organ - zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej - do oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu zastosował przepisy obowiązujące w dacie dokonania zgłoszenia wynalazku. W związku z tym, iż przedmiotowy wynalazek został zgłoszony w dniu [...] sierpnia 1998 r., podstawę oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu stanowiły przepisy ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości.

Urząd zauważył, że zdaniem Wnioskodawcy sporny wynalazek nie spełnia wymogów nowości i nieoczywistości określonych w art. 10 ustawy o wynalazczości. Opatentowany sposób był bowiem znany przed datą zgłoszenia, gdyż tożsame rozwiązanie było ujęte w opisie [...]. Zdaniem wnioskodawcy część znamienna zgłoszonego rozwiązania zawarta w zastrzeżeniu niezależnym i dotycząca doboru prędkości z jaką porusza się śmigłowiec wynika wprost ze stanu techniki, gdyż taki stan faktyczny znajduje potwierdzenie we wspomnianym wcześniej opisie patentowym [...], w którym opisano sposób mycia izolatorów linii wysokiego napięcia z pokładu odpowiednio wyposażonego śmigłowca, który porusza się z niewielkimi prędkościami lub pozostaje w zawisie w odległości ok. 4,5 m od przewodów linii.

W ocenie Kolegium Orzekającego twierdzenie to nie jest wystarczające do uznania, że opatentowany sposób jest tożsamy ze sposobem ujawnionym w dokumencie [...]. Organ zwrócił uwagę na różnicę pomiędzy sposobem mycia izolatorów linii wysokiego napięcia a sposobem badania (oględzin) linii wysokiego napięcia. Mycie izolatorów nie może odbywać się w ciągłym ruchu - wymaga zawiśnięcia śmigłowca na odpowiedniej wysokości, aż do momentu gdy linia zostanie oczyszczona. Ponadto w ww. dokumencie brak jest wzmianek co do odległości przemieszczania się śmigłowca i jego prędkości.

W związku z powyższym Kolegium Orzekające uznało za niezasadny zarzut braku nowości spornego rozwiązania.

W rozpatrywanej sprawie Kolegium Orzekające uznało natomiast za zasadny zarzut nieoczywistości spornego rozwiązania. W tym zakresie Kolegium odwołało się do poglądów orzecznictwa oraz stanowiska wyrażanego w doktrynie, że rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach Wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań.

W przypadku spornego rozwiązania organ określił, że za znawcę należy uznać specjalistę w prowadzeniu i konserwacji napowietrznych linii wysokiego napięcia, posiadającego wiedzę na temat sprzętu oraz środków technicznych wykorzystywanych do konserwacji linii wysokiego napięcia. Znawca mając za zadanie zaprojektowanie sposobu (procesu) badania i oględzin napowietrznych linii wysokiego napięcia, skorzystałby z dokumentu [...], który ujawnia sposób zmywania zanieczyszczeń z elementów izolacyjnych zasilanych i niezasilanych linii przesyłowych wysokiego napięcia, polegający na oględzinach linii wysokiego napięcia z wnętrza śmigłowca (następnie myciu), stanowiącego nieuziemioną platformę, w którym śmigłowiec przemieszcza się wzdłuż linii w odległości do około 5 metrów od przewodów znajdujących się korzystnie pod napięciem w zmiennym polu elektromagnetycznym i w trakcie przemieszczania się z wnętrza śmigłowca dokonuje się oględzin. Brak w tym dokumencie określenia prędkości z jaką porusza się śmigłowiec nie czyni spornego rozwiązania nieoczywistym, gdyż jest to rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków poprzez dobór parametrów, które wynikają w sposób oczywisty z relacji pomiędzy wielkością obserwowanego obiektu, odległością od tego obiektu i prędkością z jaką obserwator się przemieszcza względem obserwowanego obiektu. Dobór prędkości lotu jako jedynej cechy znamiennej jest wynikiem rutynowej optymalizacji mającej na celu zapewnienie bezpieczeństwa I osiągnięcie przewidywalnego efektu. Z kolei w dokumencie [...] jest mowa o śmigłowcu wykorzystywanym do obserwacji linii napowietrznej, w którym zainstalowano kamerę rejestrującą obraz pod kątem wykrywania anomalii. Dla znawcy jest to wystarczająca wskazówka do zainstalowania takiej kamery do zadania jakie postawiono w związku z potrzebą badania linii wysokiego napięcia ze śmigłowca według spornego rozwiązania.

W konsekwencji organ uznał, że sposób według patentu [...] został zaprojektowany w oparciu o znane rozwiązanie, które zostało jedynie w sposób rutynowy zmodyfikowane w celu dostosowania go do bieżących potrzeb, w konsekwencji czego zostało stworzone nowe rozwiązanie, ale z przewidywalnym skutkiem, co nie powoduje zaskoczenia dla znawcy i czyni rozwiązanie oczywistym.

Organ, realizując wytyczne wynikające z wyroku tut. Sądu z dnia 13 września 2013 r., wskazał, że istotą instytucji unieważnienia patentu na wynalazek jest "weryfikacja decyzji" przyznającej patent w oparciu o podstawę prawną wskazaną we wniosku. Zgodnie bowiem z art. 255 ust. 4 w związku z art. 255 12 p.w.p., Urząd Patentowy prowadząc postępowanie sporne o unieważnienie patentu na wynalazek, związany jest wnioskiem i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 94/12, i wskazał, że w ramach postępowania o unieważnienie patentu Urząd nie może oceniać decyzji o udzieleniu patentu w jej całokształcie. Tym samym w decyzji wydanej w postępowaniu spornym, Urząd Patentowy RP nie musi wskazywać powodów, jakie przemawiały za przyznaniem patentu, gdyż w postępowaniu tym ocenia prawidłowość przyznania patentu wyłącznie z punktu widzenia podstawy prawnej wskazanej we wniosku o unieważnienie tego prawa. W postępowaniu spornym nie jest wykluczona możliwość unieważnienia patentu na wynalazek na podstawie materiałów wcześniej znanych Urzędowi, gdyż w przeciwnym wypadku uniemożliwiałoby to zastosowanie instytucji unieważnienia i pozwalałoby na objęcie ochroną rozwiązań, które nie spełniają ustawowych wymogów niezbędnych do udzielenia patentu, co byłoby niezgodne z obowiązującym prawem. Organ przyznał, że nie wiadomo czym kierował się ekspert, któremu znane były dokumenty powołane we wniosku udzielając patentu na sporny wynalazek, ponieważ decyzja o udzieleniu patentu, jako uwzględniająca żądanie strony nie uzasadnienia. W niniejszej decyzji Kolegium Orzekające wskazało natomiast przesłanki, jakimi kierowało się podejmując tę decyzję w oparciu o ww. dokumenty.

W skardze na ww. decyzję skarżący, działający poprzez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucili wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: obrazy przepisu art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym zwłaszcza brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie oceny spełnienia kryterium nieoczywistości rozwiązania będącego przedmiotem patentu i oparcie rozstrzygnięcia jedynie o własne przekonanie organu co do niespełnienia przez wynalazek wspomnianego kryterium; brak dokonania analizy zespołu cech technicznych spornego rozwiązania oraz wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji lakonicznej i ogólnej oceny materiału dowodowego, bez wdania się w konieczną w tym przypadku ocenę wszelkich istotnych w świetle art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości aspektów technicznych; niewykonanie w tym zakresie zobowiązania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartego we wcześniejszym wyroku wydanym w niniejszej sprawie w dniu 13 września 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 463/13, w zakresie zalecenia przez Sąd przy ponownym rozpatrywaniu sprawy dokonania wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz uzasadnienia dla zmiany stanowiska przez organ I instancji, który w oparciu o tą samą dokumentację wydał dwie, pozostające ze sobą w sprzeczności decyzje.

W uzasadnieniu skargi wyartykułowano także zarzuty związane z błędem organu związanym z niepowołaniem biegłego, tymczasem zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku – zdaniem skarżących - zasadniczo wymaga wiadomości specjalnych.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., oraz art. 200 p.p.s.a. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2014 roku, nr [...], unieważniającej patent na wynalazek pt. "[...] " [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym - w świetle art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." - jej uchylenie.

Dodać jeszcze należy, że rozpoznanie skargi w niniejszej sprawie nastąpiło w ramach szczególnego związania wynikającego z sądowego rozstrzygnięcia wydanego już uprzednio w sprawie., tj. wyroku tut. Sądu z dnia 13 września 2013 r., sygn.. akt VI SA/Wa 463/13.

Na wstępie wskazać należy, że ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410), dalej "p.w.p.", w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku (ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu) zgłoszonego do ochrony przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed dniem 22 sierpnia 2001 r.), ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów - czyli obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku.

Zgłoszenie spornego wynalazku (w dniu [...] sierpnia 1998 r.), celem uzyskania ochrony patentowej, miało miejsce w okresie obowiązywania ww. ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczość (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 oraz z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i Nr 121, poz. 770). Stąd ocena materialnoprawnych przesłanek zdolności patentowej tego wynalazku podlega przepisom tej ustawy - w tym przede wszystkim art. 10. Przepis ten stanowił, że wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

Sprawy o unieważnienie patentu, w myśl art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p., należą do kategorii spraw, które Urząd Patentowy RP rozstrzyga w trybie postępowania spornego (tryb ten w tych sprawach przewidywała też wcześniejsza ustawa z 19 października 1972 r. o wynalazczości - por. jej art. 114 ust. 1). Sprawy wszczęte w tym trybie pod rządami ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, w aspekcie procesowym, rozpatrywane są według jej przepisów, nawet gdy dotyczą oceny zdolności patentowej wynalazku zgłoszonego w okresie obowiązywania wzmiankowanej ustawy o wynalazczości. Postępowanie sporne prowadzone jest według przepisów zawartych w Tytule VII od art. 255-258 p.w.p. Tylko w sprawach nieuregulowanych w ustawie - Prawo własności przemysłowej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 256 ust. 1 p.w.p.). Zgodnie z art. 255 ust.4 p.w.p. Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Stosownie zatem do omawianej regulacji, to strony wyznaczają kierunek toczącego się postępowania, a w szczególności przedstawiają dowody dla ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ten sposób zakres badania kwestionowanego rozwiązania, jak też zakres postępowania dowodowego, zdeterminowany jest treścią zarzutów postawionych przez wnoszącego sprzeciw oraz treścią dowodów zgłoszonych przez strony w toku postępowania.

Stosownie zaś do art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Przepis ten określa okoliczności uzasadniające unieważnienie patentu w postaci wykazania braku ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania, które to warunki (jeżeli chodzi o sporny patent) zostały określone w art. 10 ustawy o wynalazczości (chodzi o nowość, nieoczywistość i stosowalność rozwiązania), stosowanym w sprawie na zasadzie art. 315 ust. 3 p.w.p.

Zważywszy, że przepisy p.w.p. nie definiują na własny użytek pojęcia interesu prawnego pojęcie to rozumieć trzeba zgodnie ze znaczeniem nadanym mu przez orzecznictwo i doktrynę prawa na tle interpretacji art. 28 k.p.a. Stosownie do tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przyjmując obiektywną i materialnoprawną koncepcję strony uznaje się, że interes taki w unieważnieniu patentu mają w szczególności: pozwany o naruszenie patentu, osoba zamierzająca uruchomić produkcję wyrobów lub świadczyć usługi według opatentowanego na cudzą rzecz wynalazku, konkurent przedsiębiorcy uprawnionego z patentu.

W tej sytuacji organ zasadnie ustalił – w wyżej zarysowanych okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy, istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w dochodzeniu unieważnienia spornego patentu skoro uprawnieni z patentu wystąpili z powództwem do sądu powszechnego o odszkodowanie z tytułu naruszenia patentu w konsekwencji czego wydany został nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Zresztą uprawnieni w skardze nie postawili żadnych zarzutów tej części ustaleń zaskarżonej decyzji i nie kwestionowali istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wnioskodawca powołał się na niespełnienie przez rozwiązanie objęte spornym patentem kryterium nowości i nieoczywistości wynikające z art. 10 ustawy o wynalazczości.

W zakresie tego drugiego kryterium zarzucono m.in, że rozwiązanie według spornego patentu wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki zawartego w opisie patentowym [...] oraz opisie patentowym [...].

Organ za zasadne uznał jedynie odwołanie się w sprawie do kryterium nieoczywistości, wskazując, że braku nowości wynalazku nie wykazano. Zakres oceny organu sprowadzał się więc do weryfikacji przesłanki nieoczywistości rozwiązania wobec przeciwstawionych opisów patentowych.

Wskazać należy, że organ patentowy może uznać wynalazek za oczywisty jeśli może wskazać dowody określające stan techniki w zakresie uzasadniającym stwierdzenie, że realizacja lub stosowanie wynalazku wynika bezpośrednio z tego stanu, przy uwzględnieniu przeciętnej wiedzy właściwej dla znawcy danej dziedziny techniki, tj. jeśli wprawdzie rozwiązanie zgłaszane do ochrony nie jest znane, ale znawca będzie mógł do niego dojść bez wysiłku twórczego wykorzystując jedynie w sposób standardowy posiadane umiejętności i dostępną wiedzę.

Tak więc do spełnienia przesłanki poziomu wynalazczego niezbędny jest element zaskoczenia. Wynalazek ma bowiem charakteryzować się pewnym poziomem myśli twórczej, a nie być wykorzystaniem dostępnej wiedzy i informacji.

Pierwszym krokiem organu w takiej sprawie powinno być ustalenie "najbliższego stanu techniki", na tle którego specjalista z danej dziedziny techniki najłatwiej doszedłby do rozwiązania technicznego stanowiącego wynalazek. Wyjaśnić należy, że "najbliższym stanem techniki" jest zespół informacji będący kombinacją znanych cech, które stanowią najbardziej obiecujący punkt wyjścia prowadzący do dokonania wynalazku. Zwykle jest to dokument, w świetle którego dostosowanie wynikającego z niego poziomu techniki do poziomu, który wyznacza wynalazek, wymagałoby minimum konstrukcyjnych i funkcjonalnych modyfikacji. Dokument ten powinien dotyczyć tego samego bądź podobnego problemu technicznego albo przynajmniej tej samej lub bardzo zbliżonej dziedziny techniki, której dotyczy wynalazek.

W kontrolowanej sprawie "najbliższy stan techniki" wyznaczają dwa dokumenty, tj. opis patentowy [...] oraz opis patentowy [...]. Dopuszczalne bowiem jest formułowanie ocen w przedmiotowym zakresie na podstawie stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach.

Uwzględniając powyższe należy zgodzić się z Urzędem - Sąd powtórzy w tym miejscu istotny w sprawie wywód organu - że znawca mając za zadanie zaprojektowanie sposobu (procesu) badania i oględzin napowietrznych linii wysokiego napięcia, skorzystałby z dokumentu [...], który ujawnia sposób zmywania zanieczyszczeń z elementów izolacyjnych zasilanych i niezasilanych linii przesyłowych wysokiego napięcia, polegający na oględzinach linii wysokiego napięcia z wnętrza śmigłowca (następnie myciu), stanowiącego nieuziemioną platformę, w którym śmigłowiec przemieszcza się wzdłuż linii w odległości do około 5 metrów od przewodów znajdujących się korzystnie pod napięciem w zmiennym polu elektromagnetycznym i w trakcie przemieszczania się z wnętrza śmigłowca dokonuje się oględzin. Brak w tym dokumencie określenia prędkości, z jaką porusza się śmigłowiec nie czyni spornego rozwiązania nieoczywistym, gdyż jest to rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków poprzez dobór parametrów, które wynikają w sposób oczywisty z relacji pomiędzy wielkością obserwowanego obiektu, odległością od tego obiektu i prędkością z jaką obserwator się przemieszcza względem obserwowanego obiektu. Dobór prędkości lotu jako jedynej cechy znamiennej jest wynikiem rutynowej optymalizacji mającej na celu zapewnienie bezpieczeństwa i osiągnięcie przewidywalnego efektu. Z kolei w dokumencie [...] jest mowa o śmigłowcu wykorzystywanym do obserwacji linii napowietrznej, w którym zainstalowano kamerę rejestrującą obraz pod kątem wykrywania anomalii. Dla znawcy jest to wystarczająca wskazówka do zainstalowania takiej kamery do zadania jakie postawiono w związku z potrzebą badania linii wysokiego napięcia ze śmigłowca według spornego rozwiązania.

Sąd podzielił wnioski organu wywiedzione na podstawie ww. oceny, tj. że specjalista w dziedzinie ustalonej w tej sprawie przez organ (tj. w prowadzeniu i konserwacji napowietrznych linii wysokiego napięcia, posiadający wiedze na temat sprzętu oraz środków technicznych wykorzystywanych do konserwacji linii wysokiego napięcia) znający najbliższy stan techniki i problem techniczny, którego dotyczył wynalazek, miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo-rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania.

Niewątpliwie ocenie tej – tak zresztą jak i każdej innej – można postawić zarzut subiektywizmu. Niemniej jednak – zdaniem Sądu - organ prawidłowo ją uzasadnił odwołując się do obiektywnych okoliczności, tj. dwu konkretnych opisów patentowych. Przeprowadził rozważania, czy sporny wynalazek w odniesieniu do przeciwstawionych rozwiązań mógł być oczywisty dla znawcy w danej dziedzinie. Wywód organu w tym zakresie Sąd może bez trudu skontrolować, a uwzględniając zasady logiki i doświadczenia życiowego, także zaakceptować. Tak więc ocena organu nie nosi cechy dowolności i nie ma podstaw aby ją podważać.

Należy przy tym zauważyć, że zastrzeżenia skarżących kierowane w skardze wobec stanowiska organu mają bardzo ogólny charakter. W zarzutach sformułowano je następująco "brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie oceny spełnienia kryterium nieoczywistości rozwiązania będącego przedmiotem patentu oparcie rozstrzygnięcia jedynie o własne przekonanie organu co do niespełnienia przez wynalazek wspomnianego kryterium; brak dokonania analizy zespołu cech technicznych spornego rozwiązania oraz wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji lakonicznej i ogólnej oceny materiału dowodowego, bez wdania się w konieczną w tym przypadku ocenę wszystkich okoliczności istotnych w świetle art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości aspektów technicznych (...)".

W uzasadnieniu zaś skargi nie przedstawiono argumentacji dla poparcia tych zarzutów. Nie wskazano dlaczego postępowanie nie było wyczerpujące (czy tylko z powodu niepowołania biegłego przez organ?), jakich konkretnie cech technicznych spornego rozwiązania organ nie poddał analizie, i jakich aspektów technicznych - istotnych w świetle art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości - nie wziął on pod uwagę. Zdaniem Sądu nie może odnieść oczekiwanego przez skarżących skutku formułowanie w skardze jedynie takich ogólnych zarzutów, bez wskazania, czy i w jaki sposób wskazywane uchybienia niweczą całość ustaleń opartych na dowodach i wnioskach przedstawionych w odnoszącej się do zgromadzonych w sprawie dowodów decyzji organu.

Sąd podzielił także opinię organu wynikającą z odpowiedzi na skargę o tym, że w tej sprawie nie było podstaw do powoływania w postępowaniu biegłego. Stawiając zarzut w tym zakresie pełnomocnik skarżących nie uwzględnił przepisów obejmujących możliwość powołania biegłego w sprawach, do których załatwienia powołani są eksperci. Problem ten był przedmiotem rozważań w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1565/13, Sąd orzekający pogląd tam wyrażony przyjmuje za swój i wskazuje, że w warstwie znaczeniowej określenie "ekspert" oznacza biegłego, rzeczoznawcę, specjalistę (W. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych). W tym też znaczeniu, w każdym postępowaniu o udzielenie patentu czy też o unieważnienie patentu bierze udział biegły (ekspert) posiadający wiadomości specjalistyczne. Przepisy prawa własności przemysłowej, mimo przyjęcia zasady, że w rozstrzyganiu spraw biorą udział eksperci, przewiduje możliwość "zaciągania niezbędnych opinii", o czym stanowi art. 45 ust. 3 p.w.p. odnoszący się do badania zgłoszenia, a więc etapu poprzedzającego ogłoszenie o zgłoszeniu wynalazku. Przepis ten, tak jak i art. 84 § 1 k.p.a., pozostawia uznaniu organu ocenę konieczności zasięgnięcia opinii. Ponieważ opisane unormowanie dotyczy postępowania o udzielenie patentu nie może zostać przeniesione na sprawę dotyczącą unieważnienia patentu, toczącą się w innym trybie – postępowania spornego. Rozważyć zatem należało, uwzględniając zasygnalizowaną wcześniej specyfikę postępowania spornego, regulację zawartą w art. 279 ust. 2 w związku z art. 280 ust. 3 p.w.p. Z przepisów tych wynika, że w sprawach spornych rozstrzygają Kolegia orzekające w składzie przewodniczący kolegium i dwaj członkowie. W sprawach zawiłych może zostać wyznaczony skład pięcioosobowy, przy czym członkami kolegium są eksperci upoważnieni do orzekania w sprawach spornych. Nie wymaga większego wywodu teza, że rozstrzygnięcie sprawy, ogólnie rzecz ujmując, dotyczącej wynalazku wymaga wiadomości specjalnych. Prawodawca uwzględniając ten fakt orzekanie w tych sprawach pozostawił ekspertom. Z treści art. 45 ust. 3 p.w.p. wynika nadto, w jakiej sytuacji i na jakim etapie organ może zdecydować o konieczności "zasięgnięcia niezbędnych opinii".

Co zaś się tyczy dopuszczalności unieważnienia patentu na podstawie dowodów, które były znane organowi już podczas jego udzielania, to Sąd w tej konkretnej sprawie takie działanie dopuszcza. Poza sporem w niniejszej sprawie jest, iż dokumenty oznaczane w zaskarżonej decyzji jako [...] i [...] były znane Urzędowi Patentowemu już na etapie postępowania zgłoszeniowego jako najbliższe rozwiązanie i nie stanowiło to przeszkody dla przyjęcia przez Urząd zdolności patentowej zgłoszonego przez skarżących wynalazku. W postępowaniu o unieważnienie patentu organ wnikliwie jednak rozpatrzył materiał dowodowy i w uzasadnieniu decyzji wskazał fakty, które w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie przemawiają jednak jego zdaniem o braku zdolności patentowej tego samego wynalazku. Oczywiście, w ocenie Sądu, sytuacja taka jest niewątpliwie niepożądana z punktu widzenia zasady zaufania do organów Państwa, jednak (przy uwzględnieniu, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a postępowanie, w którym ją wydano służy w istocie służy właśnie weryfikacji decyzji o udzieleniu patentu, jeżeli została ona wydana wbrew przesłankom ustawowym) nie można wymagać, aby organ, dla zadośćuczynienia tej zasadzie powielał swoje nieprawidłowe - co zostało bezspornie wykazane - stanowisko z pominięciem zasady praworządności. Podstawowym zadaniem każdego organu administracji jest bowiem działanie zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego.

Reasumując, zdaniem Sądu rozpatrując sprawę Urząd Patentowy wywiązał się z wynikających z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. obowiązków, tj. zbadał zarzuty podniesione przez stronę, w sposób wyczerpujący rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy oraz uzasadnił swoją decyzję, i w konsekwencji zasadnie uznał, iż sporne rozwiązanie nie różni się w sposób wystarczający od rozwiązań znanych ze stanu techniki, które zostały powołane w zaskarżonej decyzji.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Sąd uznał także, że zawarte w zaskarżonej decyzji ustalenia i argumentacja wyczerpują obowiązek, o jakim mowa w art. 153 p.p.s.a. W odniesieniu do uchybień wskazanych przez tut. Sąd rozpoznający poprzednio sprawę organ w sposób zwięzły się odniósł i wyjaśnił powody swej decyzji dlatego sąd uznał, że wytyczne zostały zrealizowane w dostatecznym stopniu pozwalającym na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł w sprawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.