Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 125/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 31.
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatność rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 18 kwietnia 2013 r. B W złożyła w Biurze Powiatu G Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") z siedzibą w B wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wraz z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych na rok 2013.

Producentka zadeklarowała do płatności pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w ramach wariantów:

- 4.3 Szuwary wielkoturzycowe na powierzchni [...] ha,

- 4.6 Półnaturalne łąki wilgotne na dwóch działkach rolnych, tj. M i N o łącznej powierzchni [...] ha,

- 4.10 Użytki przyrodnicze na dwóch działkach rolnych, tj. F i K o łącznej powierzchni [...] ha.

Nadto, producentka wniosła o przyznanie płatności w ramach pakietu Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy na powierzchni [...] ha.

W dniu 16 grudnia 2013 r. przeprowadzono w gospodarstwie producentki kontrolę na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, a od 11 do 14 lutego 2014 r. kontrolę metodą inspekcji terenowej w zakresie kwalifikalności powierzchni

oraz w zakresie realizowanego programu rolnośrodowiskowego. Z raportu

z czynności kontrolnych wynika, że producentka nie uczestniczyła w kontroli. Nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli zostały przedstawione na szkicu

z pomiaru działek rolnych, na którym umiejscowiono kierunki wykonania zdjęć oraz opisano zastany stan faktyczny. Podczas kontroli z zakresu wzajemnej zgodności ustalono, że na łącznej powierzchni [...] ha stwierdzono naruszenie normy N.04.1,

tj. nieprzeprowadzenie na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub braku wypasania na nich zwierząt. Dla działek rolnych, na których doszło do naruszeń, dokonano oceny wagi stwierdzonych niezgodności, przypisując - w zakresie zasięgu, dotkliwości i trwałości stwierdzonego naruszenia - odpowiednio 1,3 i 3 punkty.

Na podstawie tych ustaleń, 26 marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2013 r. w kwocie [...] zł. Od decyzji producentka wniosła odwołanie, w wyniku czego organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ decyzją z 24 października 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, przyznał płatność w łącznej wysokości [...] zł. Także ta decyzja została uchylona przez organ odwoławczy, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał organowi I instancji na konieczność przesłuchania świadków wnioskowanych przez producentkę na okoliczność wykonania zabiegów koszenia wynikających z programu rolnośrodowiskowego oraz na okoliczność zaistnienia omyłki pisarskiej w dacie wykonania zapisów w rejestrze działań rolnośrodowiskowych.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, kierując się zaleceniami organu odwoławczego, przesłuchał wskazanych świadków i po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wydał decyzję z dnia 15 maja 2015 r., którą przyznał płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł. Jednak i tak decyzja została uchylona, bowiem organ odwoławczy uznał, że nie jest zrozumiałe na jakiej podstawie organ I instancji ustalił powierzchnie kwalifikujące się do otrzymania wsparcia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji w decyzji z dnia

15 września 2015 r. przyznał płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że na obniżenie wsparcia wpływ miały ustalenia kontroli na miejscu oraz zapisy w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej jak też ustalenia dotyczące wykonywania zabiegów koszenia w niewłaściwym terminie.

W odwołaniu od decyzji producentka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy, tj. o przyznanie płatności w pełnej wysokości, zgodnie ze złożonym wnioskiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji producentka zarzuciła:

1. obrazę przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającą się w uznaniu za wiarygodne dowodów w postaci raportów z kontroli oraz dokumentacji fotograficznej z prowadzonego raportu środowiskowego, co skutkowało błędnym przyjęciem, że wnioskodawczyni zaniechała koszenia łąk w okresie wegetacyjnym traw oraz w okresie wskazanym w planie rolnośrodowiskowym, przy jednoczesnym niezasadnym odmówieniu wiary zeznaniom świadków: D S, G P, S G oraz N W, choć treść tych zeznań potwierdzała realizację przez wnioskodawczynię prac objętych planem rolnośrodowiskowym co do całej zawnioskowanej powierzchni;

2. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez zaniechanie zapewnienia udziału wnioskodawczyni czynnego udziału w postępowaniu, pomimo zgłoszenia żądania w tym przedmiocie, a przed wydaniem decyzji, umożliwienia wnioskodawczyni wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Nadto, producentka wniosła o przesłuchanie jej w charakterze strony

oraz o przeprowadzenie oględzin działek zgłoszonych do płatności z udziałem wcześniej przesłuchanych świadków.

W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 7 grudnia 2015 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przyznał płatność w rolnośrodowiskową na 2013 r. w pomniejszonej wysokości w kwocie [...] zł, z tytułu realizacji:

1. pakietu 8 Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1. Międzyplon ścierniskowy

w kwocie [...] zł,

2. pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w łącznej kwocie [...] zł (wariant 4.10 Użytki przyrodnicze - 2.182,40 zł oraz wariant 4.6 Półnaturalne łąki wilgotne - [...] zł),

oraz odmówił przyznania płatności w ramach wariantu 4.3 Szuwary wielkoturzycowe.

W skardze z dnia 8 stycznia 2016 r. na decyzję oraz w uzupełnieniu uzasadniania skargi z dnia 9 maja 2016 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżąca wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. wyrażające się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy oraz braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z zasadami logiki i zasadami doświadczenia życiowego, skutkującą niezasadnym przyznaniem mocy dowodowej oraz wiarygodności dokumentowi w postaci protokołu kontroli z 16 grudnia 2013 r. oraz z 11-14 lutego 2014 r.,

2. przepisów postępowania, która miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 6, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów i argumentów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji i niewyjaśnienie przyczyn odmówienia im racji, a ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji bądź do samego zaprzeczenia argumentacji przedstawionej przez skarżącą, bądź do przedstawienia własnego stanowiska organu odwoławczego niepołączonego z analizą argumentów podnoszonych przez skarżącą, podczas gdy uzasadnienie decyzji tego organu powinno zawierać rzeczowe odniesienie się do zarzutów i argumentów strony, istotnych dla rozstrzygnięcia oraz ich merytoryczną ocenę, z dokładnym wskazaniem przyczyn uznania ich za niezasadne i nie powinno ograniczać się jedynie do zanegowania stanowiska skarżącej, bądź do przedstawienia własnego stanowiska organu.

Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy dokonał błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak też błędnie zinterpretował przepisy prawa materialnego, co wynikało przede wszystkim z zaniechania należytego rozważenia zarzutów i argumentów podnoszonych w odwołaniu oraz z nieuwzględnienia wniosków zawartych w odwołaniu.

Skarżąca podniosła, że w toku postępowania przed organami obu instancji konsekwentnie kwestionowała sposób przeprowadzenia kontroli na miejscu

zarówno 16 grudnia 2013 r. jak oraz między 11 i 14 lutego 2014 r., a większość zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczyło obrazy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., wynikającej z niezasadnego przyznania mocy dowodowej oraz wiarygodności dokumentom w postaci protokołów z kontroli. Wadliwy sposób przeprowadzenia kontroli oraz wadliwy sposób sporządzenia protokołu kontroli pozbawiają tych dowodów wartości dowodowej oraz sprawiają, że nie mogą one stanowić podstawy do orzekania. Przemawiają za tym następujące powody, które skarżąca uczyniła przedmiotem zarzutów w odwołaniu:

• kontrole były dokonywane w terminie, kiedy dokonano zasiewów na kolejny okres wegetacyjny, tj. 2014 rok,

• trawy zostały wykoszone zgodnie z zapisami w planie działalności rolnośrodowiskowej, a przeprowadzenie terminowych zabiegów mogą potwierdzić pracownicy wykonujący zabiegi w osobach D S, G P, S G oraz N W,

• grunty będące w posiadaniu skarżącej posiadają nieregularny kształt, przez co utrudnione jest obliczenie ich powierzchni,

• protokół kontroli sporządzony został w sposób niezgodny z obowiązującymi

w tym zakresie regułami; jest niejednoznaczny i zawiera informacje wewnętrznie sprzeczne,

• powierzchnia plonów została zmniejszona na skutek grasowania zwierząt leśnych,

• kontrola została dokonana przez osoby nieposiadające odpowiedniego wykształcenia oraz właściwych kwalifikacji do jej przeprowadzenia oraz przez jednostkę organizacyjną, która mogła nie spełniać warunków, od których zależy przyznanie jej statusu wykonawcy zewnętrznego.

Nadto, według skarżącej, organ I instancji naruszył przepisy postępowania, bowiem nie przesłuchał jej w charakterze strony.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR

w odpowiedzi na skargę, nie podzielił zasadności podniesionych w niej zarzutów i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. skarżąca podniosła zarzut błędnego uznania przez organ odwoławczy, że do płatności rolnośrodowiskowej zgłosiła działkę oznaczoną literą G o numerze ewidencyjnym [...], co miało wpływ na wysokość przyznanej płatności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sporne w sprawie są ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji oraz ocena tych ustaleń dokonana przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.

Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że obszar kwalifikowany do płatności obejmuje wyłącznie grunty zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności, tj. wchodzące w skład zadeklarowanych we wniosku działek rolnych położonych na wskazanych przez skarżącą działkach ewidencyjnych,

co w przypadku części działek rolnych spowodowało, że stwierdzona powierzchnia (uwzględniająca zgłoszoną do płatności uprawę położoną wyłącznie na gruntach wskazanych we wniosku o przyznanie płatności) była mniejsza od zadeklarowanej przez skarżącą. Sytuacja taka wystąpiła w stosunku do działek o identyfikatorach: F, RR, RRR, oraz działki SS. W tym zakresie ustalono, że uprawy, były położone na zadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych o nr, odpowiednio: [...] (dz. F), [...][...] (dz. RRR), [...] [...] (dz. SS).

Nadto, z ustaleń tych wynika, że w wielu przypadkach działki rolne były poza położone poza gruntami działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku, jako położenie konkretnych działek rolnych, również na gruntach działek ewidencyjnych sąsiadujących bezpośrednio z gruntami zgłoszonymi we wniosku, i tak w przypadku:

1. użytków przyrodniczych położonych na działce F - użytek w dniu kontroli znajdował się również na działce ewidencyjnej o nr [...] na obszarze

[...] ha; powierzchnia użytku położona na zadeklarowanej we wniosku działce [...] wyniosła [...] ha, stąd też taki właśnie obszar uznano za kwalifikowany do płatności w ramach wariantu 4.3.,

2. uprawy łąki trwałej położonej na działce RR - uprawa ta położona konkretnie na działce ewidencyjnej [...] zgłoszona we wniosku wyniosła [...] ha;

3. uprawy łąki trwałej położonej na działce RRR - uprawa ta położona była również na niedeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych

[...][...] ha); powierzchnia uprawy położona na zgłoszonych we wniosku działkach [...] oraz [...] ustalona w toku kontroli wyniosła [...] ha,

4. uprawy łąki trwałej położonej na działce SS - uprawa ta w 2013 r.

na deklarowanych we wniosku działkach [...][...]oraz [...] wyniosła [...] ha.

Nadto, w trakcie kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności inspektorzy ustalili, że na działkach rolnych o symbolu M, N, RA, SA, SB, SS, L

na łąkach nie przeprowadzono wymaganego koszenia. Dodatkowo, na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oznaczonych M, R, S kontrolerzy ustalili, że powierzchnia niekoszona, którą producentka zobowiązana była do pozostawienia z racji spełnienia ponadpodstawowego wymogu z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego została ustalona w innym miejscu

niż wyrysowana na załączniku graficznym, a także stwierdzono, że pozostawiona niekoszona powierzchnia w ramach wariantu 4.3 na działkach rolnych R, RR, S, SSSS wyniosła powyżej 20%, natomiast w przypadku działek rolnych SS, X poniżej 20% dokonano wykoszenia. Z kolei, dla działek rolnych o identyfikatorach M, N objętych wariantem 4.6 inspektorzy, dokonując pomiaru pozostawionej powierzchni niekoszonej, oznaczyli, że obszar pozostawiony wynosi powyżej 10% powierzchni działki rolnej.

Nadto, w wyniku weryfikacji dokumentu rejestru działań rolnośrodowiskowych, do którego prowadzenia skarżąca była zobowiązana z racji realizacji programu rolnośrodowiskowego, ustalono, że zostały naruszone terminy wynikające

z ponadpodstawowych wymogów, a dotyczące wykonania terminowych zabiegów koszenia. Naruszenie wymogu terminu koszenia w sposób bezpośredni wpłynęło

na rozstrzygnięcie o odmowie przyznania płatności w ramach wariantu 4.3 Szuwary wielkoturzycowe.

Odnosząc się do przyznania płatności w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.10 Użytki przyrodnicze, organ odwoławczy wskazał,

że stopień nieprawidłowości stanowiący różnicę pomiędzy łączną powierzchnią zadeklarowaną ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha), wyniósł 0,81%, zatem łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do płatności i przyjęta do naliczenia wyniosła [...] ha. Wobec tego, organ odwoławczy stwierdził,

że powierzchnia ustalona przez organ I instancji została ustalona nieprawidłowo i dokonał korekty w tym zakresie.

Nadto, według organu odwoławczego, z ustaleń w kontroli na miejscu wynika również, że skarżąca dokonała na działce rolnej G zaorania części uprawy łąki trwałej. Dodatkowo, materiał fotograficzny sporządzony w trakcie kontroli potwierdza brak prowadzenia na całej powierzchni tej działki uprawy łąkowej. Na części działki stwierdzono zniszczenia trwałego użytku zielonego. W tej sytuacji, według organu, skarżąca, likwidując uprawę, która występowała w gospodarstwie i określona była w planie rolnośrodowiskowym jako trwałe użytki zielone, naruszyła reguły i wymogi, jakim poddała się w ramach realizacji 5-letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego. Stwierdzenie tych niezgodności skutkowało nałożeniem sankcji w postaci obniżenia płatności o 20%. W tej sytuacji ostateczna kwota przyznanej płatność wyniosła [...] zł.

Odnosząc się dalej do przyznania płatności w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.6 Półnaturalne łąki wilgotne, organ odwoławczy wskazał, że stopień nieprawidłowości stanowiący różnicę pomiędzy łączną powierzchnią zadeklarowaną ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha), wyniósł 4,48%, zatem łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do płatności

i przyjęta do naliczenia wyniosła [...] ha (pomniejszenie powierzchni zadeklarowanej

o dwukrotność stwierdzonej różnicy). Organ odwoławczy ustalił - odmiennie niż organ I instancji - że obszar kwalifikowany na działce rolnej M, określony podczas kontroli na miejscu [...] ha), został wyznaczony prawidłowo i nie ma podstaw do uznania innej powierzchni. Natomiast, w przypadku działki rolnej N, organ odwoławczy odstąpił od przyjęcia ustalonego obszaru kwalifikującego się do otrzymania wsparcia powierzchni ustalonego podczas kontroli na miejscu, przyjmując powierzchnię ustaloną na podstawie i w oparciu o system informacji geograficznej (mapy, dokumenty, ewidencje gruntów oraz inne dane kartograficzne).

nadto, według organu odwoławczego, w trakcie kontroli w zakresie wzajemnej zgodności ustalono, że pozostawiona powierzchnia niekoszona wyniosła [...] ha

w przypadku działki rolnej m, i [...] ha w przypadku działki rolnej n. natomiast, maksymalna powierzchnia niekoszona powinna wynosić nie więcej niż [...] ha dla działki m i [...] dla działki n. ponadto, w każdym roku obszar niekoszony powinien dotyczyć innej powierzchni, natomiast skarżąca przez okres dwóch lat pozostawiała ten sam obszar niekoszony na działce m. w tej sytuacji, organ zmniejszył płatność do działki m o 30% z tytułu pozostawienia nieskoszonej niewłaściwej części działki oraz do działki m i n po 30% z uwagi na pozostawienie większej niż 10% a mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki, nadto płatność rolnośrodowiskowa została pomniejszona o 20% z powodu niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361); dalej zwanego: "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym", w tej sytuacji płatność za realizację pakietu 4 w wariancie 6.3. wyniosła [...] zł.

W przypadku płatności z tytułu realizacji pakietu 8 Ochrona gleb i wód

w ramach wariantu 8.3.1. Międzyplon ścierniskowy powierzchnia deklarowana była zgodna ze stwierdzoną w trakcie kontroli, tj. [...] ha, lecz płatność została pomniejszona o 20% z powodu niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalność rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W tej sytuacji, płatność z tytułu realizacji pakietu wyniosła [...] zł.

Uzasadniając również odmowę przyznania wsparcia w ramach realizacji wariantu 4.3 Szuwary wielkoturzycowe, organ odwoławczy wskazał, że - zgodnie z wymogami dodatkowymi dla tego wariantu - koszenia działki rolnej należy dokonać

na powierzchni 20%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki, a koszenia należy przeprowadzić od dnia 15 lipca do dnia 30 września

lub wypasać w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunąć lub złożyć w stogi ściętą biomasę w terminie 2 tygodni po pokosie (a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn, ze względu na które dotrzymanie dwutygodniowego terminu nie było możliwe). Natomiast, z zapisów w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej prowadzonego przez producentkę wynika, że zabiegi koszenia odbyły się między 23 czerwca 2013 r. a 5 lipca 2013 r.

Mając na uwadze stwierdzone uchybienia, organ kierując się dyspozycją załącznika nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego zmniejszył wysokość płatności z tytułu wariantu 4.3. Szuwary wielkoturzycowe o 100%.

Nadto, organ odwoławczy ustalił, że skarżąca - oprócz wymogu dotyczącego terminu koszenia - nie spełniła warunku pozostawienia więcej niż 80% nieskoszonej powierzchni działki. Organ ten ocenił również, odmiennie do organu I instancji, że w przypadku działek rolnych R oraz RRR skarżąca miejsc niekoszenia w 2013 r. nie pozostawiła, jednak ustalenia te pozostają już bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem przyczyną odmowy przyznania płatności było stwierdzenie, iż na tych gruntach koszenie obszarów użytków zielonych zostało wykonane w innych terminach niż określonych w przepisach.

W zakresie ustalenia obszaru kwalifikującego się na działkach rolnych objętych wariantem 4.3 Szuwary wielkoturzycowe, organ odwoławczy odstąpił od przyjęcia obszaru kwalifikującego się do otrzymania wsparcia powierzchni ustalonego w kontroli na miejscu na działce rolnej SSS, natomiast, w przypadku działek K, LL, M, R, RR, RRRR, S, SA, SSSS oraz X obszar kwalifikujący się do otrzymania wsparcia, organ ten przyjął obszar ustalony w trakcie kontroli na miejscu, których powierzchnia wyniosła odpowiednio [...][...][...]ha.

Tak, ustalony przez organ I instancji w sprawie stan faktyczny, poprawnie następnie zmodyfikowany i oceniony przez organ odwoławczy, za podstawę orzeczenia przyjmuje także skład orzekający w sprawie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu podniesionego przez skarżącą na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r., tj. błędnego uznania przez organ odwoławczy, że do płatności rolnośrodowiskowej zgłosiła działkę oznaczoną literą G o numerze ewidencyjnym [...], co miało wpływ na wysokość przyznanej płatności, należy wskazać, że analiza decyzji organów obu instancji jasno dowodzi, że organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji pomyłkowo tylko oznaczył działkę K literą G, jednak wszelkie ustalenia i wnioski wyprowadzone przez ten organ niewątpliwie dotyczyły działki oznaczonej literą K, zatem ta pomyłka nie miała żadnego wpływu na wysokość przyznanej płatności.

Odnosząc się natomiast do zarzutów procesowych, w tym do braku zapewnienia skarżącej obecności podczas kontroli na miejscu oraz przyznania nadmiernej mocy dowodowej protokołom z kontroli przeprowadzonym 16 grudnia 2013 r. na miejscu oraz z kontroli przeprowadzonej w dniach od 11 do 14 lutego 2014 r. metodą inspekcji terenowej, należy wyjaśnić, że podstawą prawną do dokonania kontroli na miejscu jest zobowiązanie, jakie rolnik podpisuje we wniosku o przyznanie płatności oraz art. 26 i następne przywołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, w których przewidziano obowiązek przeprowadzenia kontroli wniosków oraz określono tryb oraz zasady kontroli administracyjnych oraz kontroli przeprowadzanych na miejscu. Zgodnie z art. 26 ust. 1 tego rozporządzenia, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie. Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 tego rozporządzenia, kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. Także, w przepisach krajowych, m.in. w art. 31 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2012.1164 ze zm.) w związku z art. 18a ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.173 ze zm.) określono sposób przeprowadzenia czynności kontrolnych w ramach kontroli na miejscu. W art. 31 ust. 4 wskazano, że czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności kontrolowanego, także wówczas gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli.

Z tych regulacji wynika, że wyłączony jest obowiązek organu powiadamiania producenta rolnego o czasie i miejscu przeprowadzenia kontroli. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zatem, zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, zaś udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy. Z regulacji tych wynika także, iż ani normodawca unijny, ani polski ustawodawca, nie wprowadzili wymogu zawiadamiania strony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Tym samym, dopuszczalne jest przeprowadzenie jej na miejscu, bez udziału producenta.

Natomiast, odnosząc się do zarzutu przyznania nadmiernej mocy dowodowej protokołom kontroli, należy w pierwszej kolejności wyjaśnić charakter raportu z kontroli, jego roli i znaczenia, jako szczególnego środka dowodowego. W razie przeprowadzenia kontroli, to właśnie protokół kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości, tj. gdy został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki, nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. O wadze tych dowodów świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane przez określone podmioty, wyspecjalizowane, bezstronne, stąd - co do zasady - przypisuje się im wiarygodność. Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli sporządzonym przez podmioty bezstronne, dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 929/11; Lex 1106345). Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i § 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym, raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Niewątpliwie, wynikające z protokołu kontroli ustalenia co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Zgodnie także z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 kwietnia 2014 r. wydanym w sprawie C-485/12 M T. van O en A. van O: "[...] właściwy organ nie jest zobowiązany do przeprowadzenia inspekcji terenowej, lecz dysponuje [...] uprawnieniami dyskrecjonalnymi w odniesieniu do środków, które w konsekwencji należy przyjąć. W szczególności organ ten nie może być zobowiązany do przeprowadzenia pomiaru na terenie danych działek, jeżeli nie ma on wątpliwości co do danych pomiarowych, które zaczerpnął z dostępnych mu zdjęć lotniczych." (vide: http://curia.europa.eu/juris).

Jednak, skarżąca - poza zarzutami, jakoby osoby dokonujące kontroli nie posiadały odpowiedniego wykształcenia oraz właściwych kwalifikacji do jej przeprowadzenia oraz przez jednostkę organizacyjną, która mogła nie spełniać warunków, od których zależy przyznanie jej statusu wykonawcy zewnętrznego - nie dostarczyła organom ani dostatecznych argumentów, ani dowodów na ich poparcie, jak też, nawet nie uprawdopodobniła okoliczności skutecznie podważających dowód z protokołu kontroli i załączonej do niego dokumentacji fotograficznej.

Nadto, wbrew zarzutom skargi, termin przeprowadzonych kontroli (pora zimowa oraz dokonanie zasiewów na kolejny sezon) - w powiązaniu z innymi zgromadzonymi w sprawie dowodami, w tym w szczególności z dokumentacją fotograficzną oraz treścią zeznań złożonych w sprawie przez świadków, w szczególności przez świadka A K, prowadzącą zgodnie z informacjami skarżącej rejestr działań rolnośrodowiskowych - nie potwierdzają, że zostały one przeprowadzone wadliwie. Natomiast, argumentacja podnoszona przez skarżącą wskazująca, że grunty będące w jej posiadaniu mają nieregularny kształt, przez co utrudnione jest obliczenie ich powierzchni oraz, że powierzchnia plonów została zmniejszona na skutek grasowania zwierząt leśnych, potwierdza tylko tezę, iż to właśnie z przyczyn leżących po stronie skarżącej doszło do nieprawidłowości. Nieregularny kształt gruntów nie uzasadnia bowiem błędów w obliczeniu ich powierzchni, zaś okoliczność zniszczenia upraw przez zwierzęta leśne powinna była być zgłoszona organom ARiMR w odpowiednim terminie - zgodnie z art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowiącym, że "Jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności (ust. 1). Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość (ust. 2)" w związku z art. 43 lit. c rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności(Dz.U.UE.L.2014.181.48), przewidującego że rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 tracą moc z dniem 1 stycznia 2015 r.; stosuje się je jednak nadal w stosunku do systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 - czego jednak skarżąca nie uczyniła.

Natomiast, wykonane podczas kontroli zdjęcia oraz ortofotomapy uwidoczniają faktyczny obszar użytkowania gruntów na działkach rolnych, pokazują też charakterystyczne granice poszczególnych pól użytkowania w postaci zadrzewień, zakrzaczeń oraz rzekę R. Dane te pozwalały na ustalenie powierzchni i sposobu użytkowania działek rolnych deklarowanych do przyznania pomocy w sposób pewny.

Nadto, z akt sprawy wynika, że skarżąca została prawidłowo zapoznana z wynikami kontroli (doręczono protokół kontroli) i w terminie wniosła zastrzeżenia, do których organ I instancji odniósł się, zatem organy zapewniły skarżącej udział w postępowaniu na jego każdym etapie.

Nieuwzględnienie natomiast wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji - zmierzających do przeprowadzenia oględzin działek zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowych z udziałem wcześniej przesłuchanych świadków, którzy dokonywali na gruntach skarżącej zabiegów agrotechnicznych, jak też przesłuchanie jej samej w charakterze strony, celem potwierdzenia wykonywania lub koniecznego zaniechania wykonywania zabiegów agrotechnicznych i we właściwych terminach - nie dowodzi, że organy ARiMR naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 75 § 1 i art. 78 k.p.a., zgodnie z którymi jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem; w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1); żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1); organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (art. 78 § 2). W sprawie zostali bowiem przesłuchani w obecności skarżącej oraz jej profesjonalnego pełnomocnika wnioskowani przez skarżącą świadkowie, którzy dokonywali zabiegów agrotechnicznych na działkach skarżącej, a przesłuchania dotyczyły kwestii zachowania wymogów wynikających z działań rolnośrodowiskowych. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że treść zeznań świadków w powiązaniu z zapisami w rejestrze działań rolnośrodowiskowych oraz ze zdjęciami oraz ortofotomapami wystarczająco potwierdzają okoliczności dotyczące wykonywania lub niewykonywania zabiegów koszenia w określonych terminach, zatem nie było uzasadnione przeprowadzenie przesłuchania skarżącej oraz przeprowadzenia oględzin z udziałem przesłuchanych wcześniej świadków.

Nadto, prawidłowo organ odwoławczy nie uznał za uzasadnioną argumentację skarżącej, jakoby wpisy w rejestrze dotyczące dat koszenia są wynikiem oczywistej omyłki, skoro z jednoznacznej treści zeznań osoby odpowiedzialnej za wypełnianie rejestru - A K wynika, że zapisów w rejestrze dokonywała na bieżąco, zgodnie z informacjami przekazywanymi przez skarżącą.

Także - wbrew zarzutom skargi - organy podjęły niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zaskarżoną decyzję wydały na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego. Ustalając okoliczności istotne dla sprawy, organy wzięły pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób przekonujący i jasny, zarówno co do stanu faktycznego jak i prawnego sprawy, przez co organ odwoławczy dał wyraz zasadzie udzielania informacji jak również zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Zatem, organy obu instancji nie naruszyły w sprawie ani zasad postępowania administracyjnego, ani też przepisów regulujących szczegółowo postępowanie administracyjne, zaś uzasadnienie decyzji odpowiada przepisowi art. 107§ 3 k.p.a.

W tej sytuacji, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa unijnego ani prawa krajowego - na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.) - skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.