Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 483/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 15 ust. 1 i 2a
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 122, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Asesor sądowy Mirella Łent Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 września 2007 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie opłaty targowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz Z. S. kwotę 700 (siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2007 r. nr [...] Prezydent Miasta G. określił Z. S. wysokość zobowiązania w opłacie targowej za okres od czerwca do września 2006 r. w kwocie 1.632 zł. Organ I instancji wskazał, że strona prowadzi działalność handlową w wynajętym pomieszczeniu handlowym na targowisku miejskim w G. i we wskazanym okresie uchyliła się od uiszczenia opłaty targowej z tego tytułu. Fakt ten stał się podstawą do określenia, zgodnie § 1 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej G. z dnia [...] 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłaty targowej, wysokości zobowiązania w opłacie targowej. Jednocześnie organ stwierdził, że strona nie będąc podatnikiem podatku od nieruchomości, nie podlega zwolnieniu od opłaty targowej.

Od decyzji organu I instancji strona złożyła odwołanie, w którym wniosła

o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazała, że posiada stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej, którym jest wynajmowany boks handlowy na targowisku

w G. i powołując się na poglądy wyrażone w doktrynie i orzecznictwie sądowym stwierdziła, że powinna płacić z tego tytułu podatek od nieruchomości, a nie opłatę targową.

Decyzją z dnia [...] 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że nie ma podstaw do uznania, iż miejsce prowadzenia działalności handlowej nie znajduje się na targowisku, zwłaszcza, że § 1 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej G. z dnia [...] 2004 r. w sprawie zasad funkcjonowania targowisk i hal targowych w granicach administracyjnych Gminy – Miasto Grudziądz stanowi, że targowiska miejskie wraz z określeniem przedsiębiorcy prowadzącego określa załącznik nr 1 do uchwały, którego pkt 4 wskazuje targowisko detaliczne położone przy ul. A. Przepisy przytoczonej uchwały stanowiąc prawo miejscowe są źródłami prawa powszechnie obowiązującego, które

w zakresie swojego obowiązywania wiążą organy podatkowe właściwe w sprawie.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko, stąd uiszczanie czynszu umownego z tytułu najmu przedmiotowego boksu nie ma wpływu na obowiązek uiszczania opłaty targowej.

Nie ma również podstaw do zwolnienia strony z obowiązku uiszczania opłaty targowej na podstawie art. 16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym zwalnia się od opłaty targowej podmioty, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach.

Organ wskazał, że podatnikiem podatku od nieruchomości obejmującym przedmioty opodatkowania położone na targowisku jest przedsiębiorca prowadzący targowisko,

tj. M., będące zgodnie z wyciągiem z rejestru gruntów właścicielem targowiska. Stąd też nie ma podstaw prawnych do uznania strony za podmiot, na którym ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości.

Odnosząc się do przytoczonych poglądów doktryny i orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ stwierdził, że zostały one wyrażone w stanie prawnym,

w którym obowiązywała inna definicja targowiska zawarta w ustawie o podatkach

i opłatach lokalnych, stąd nie mogą być one wprost zastosowane do interpretacji obowiązujących przepisów prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że podatnik jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek uiszczenia opłaty targowej w związku z prowadzeniem działalności w zakresie handlu na targowisku w G. Jednocześnie określając wysokość zobowiązania podatkowego organy podatkowe nie naliczyły odsetek za zwłokę, bowiem ich wysokość nie przekraczałaby trzykrotności wartości opłaty dodatkowej pobieranej przez Pocztę Polską za polecenie przesyłki listowej.

Na decyzję organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zgodnie z zaświadczeniem o wpisie

do ewidencji działalności gospodarczej posiada stałe miejsce wykonywania działalności, którym jest pasaż handlowy w G., na którym wynajmuje boks handlowy,

za który płaci miesięczny czynsz umowny.

Strona powołała się na pogląd doktryny, wyrażony przez M. K., zgodnie

z którym "Za targowiska nie mogą zostać uznane miejsca, w których zlokalizowane

są wyłącznie stałe przedsiębiorstwa handlowe. Tym samym za handel na targowisku

w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie można uznać handlu prowadzonego w obiektach, w których sprzedający zorganizował stałe przedsiębiorstwo handlowe, nawet gdyby obiekty te stanowiły własność osób trzecich" (Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1994/3/58 oraz stanowisko orzecznictwa wyrażone w wyroku NSA z dnia 25 marca 1993 r., sygn. akt SA/Po 207/93, OSP 1994/12/234).

Strona podniosła, że targowisko to miejsce, w którym każdy sprzedający musi mieć swobodny dostęp do miejsc sprzedaży. W obiekcie przy ul. A. w G. nie każdy sprzedający ma swobodny dostęp do miejsca sprzedaży, lecz jedynie ci przedsiębiorcy, którzy zawarli umowy najmu. Są więc to ograniczenia cywilno-prawne.

Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją organu, że powołuje się na stan prawny już nieobowiązujący, gdyż w znowelizowanej ustawie o podatkach i opłatach lokalnych obowiązuje nowa definicja targowisk. Utrwalona w orzecznictwie i literaturze prawniczej definicja targowiska nie zmieniła się i nadal obowiązuje zasada, że targowisko to nie miejsce, w którym zlokalizowane są stałe przedsiębiorstwa handlowe.

Wskazała, że prowadzi przedsiębiorstwo handlowe i zgodnie z zawartą umowa najmu z M., przedmiotem umowy jest nieruchomość - boks, płaci z tego tytułu czynsz dzierżawny. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, skarżąca jako posiadacz samoistny jest podatnikiem podatku od nieruchomości za tę cześć nieruchomości, która jest przedmiotem umowy najmu. Nie ma więc obowiązku zapłaty opłaty targowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżąca prowadzi działalność handlową w wynajętym pomieszczeniu handlowym, tj. boksie, na targowisku miejskim, w pasażu handlowym. Strony zajmują przeciwstawne stanowiska, co do możliwości obciążenia skarżącej opłatą targową.

Z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych wynika, iż opłacie targowej podlega sprzedaż na targowiskach dokonywana przez osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Targowiska zaś zdefiniowane zostały jako wszelkie miejsca, w których jest prowadzony handel z zastrzeżeniem ust. 2a. Z ust. 2a tego artykułu wynika, że opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub ich częściach, z wyjątkiem targowisk pod dachem oraz hal używanych do targów, aukcji i wystaw. Przepis ten jest wyjątkiem od zasady z art. 15 ust. 1, tym samym zawęża działanie powszechności opodatkowania opłatą targową. Zasadny zatem będzie pobór opłaty targowej, gdy sprzedaż dokonywana jest wprawdzie w budynku lub jego części, ale w takim, który pozostając budynkiem jest jednocześnie targowiskiem pod dachem lub halą używaną do aukcji, targów lub wystaw. Te ostatnie przedmioty muszą także spełniać kryterium budynku. Wyraźnie bowiem ustawodawca ze zbioru desygnatów pojęcia budynek wyłączył podzbiory desygnatów nazw targowisko pod dachem oraz hali używanej do targów, aukcji i wystaw (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., II FSK 871/05; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., II FSK 472/05).

Znaczenie pojęcia "budynek" zawiera art. 1a pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, stanowiąc, że jest nim obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z kolei obiekt budowlany, zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, to:

a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej architektury.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia spawy ma regulacja zawarta w art.15 ust. 2a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten wyłącza spod opłaty targowej sprzedaż dokonywaną w budynkach. Organ podatkowy nie wyjaśnił w ogóle czy pasaż handlowy, w którym znajduje się boks, można traktować jako budynek we wskazanym rozumieniu. Natomiast ze stanowiskiem samorządowych organów podatkowych, co do obciążenia skarżącej opłatą targową, należałoby się zgodzić, gdyby pasaż handlowy można było zaliczyć - jak to zauważył NSA w powyższych wyrokach - do podzbioru desygnatów nazw targowisko pod dachem oraz hali używanej do targów, aukcji i wystaw. Ustawodawca przy określeniu tych pojęć posłużył się dwoma kryteriami: techniczno-konstrukcyjnym (dach pod targowiskiem) oraz funkcjonalnym (sposób wykorzystania hali). Przy czym pasaż handlowy także musiałby spełniać kryterium budynku. Innymi słowy pobór opłaty targowej będzie zasadny, gdy pasaż zostanie uznany za budynek będący jednocześnie targowiskiem pod dachem lub halą używaną do aukcji, targów lub wystaw. Gdyby okazało się, że jest budynkiem nie będącym targowiskiem pod dachem lub halą używaną do aukcji, targów lub wystaw, nie będzie podstaw do obciążenia strony tą daniną.

Z zaskarżonej decyzji jak i decyzji Prezydenta Miasta G. nie wynika, aby organy podatkowe prowadziły w tym zakresie jakiekolwiek rozważania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczyło się wyłącznie do przytoczenia treści art.15 ust. 2a powyższej ustawy, nie analizując możliwości zastosowania tego przepisu.

Niewyjaśnienie powyższych okoliczności narusza art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyrażona w art. 122 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1, nakazujący zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Uzasadnienie decyzji nie odpowiada też wymogom określonym w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Stanowisko organu podatkowego, że skarżąca powinna uiszczać opłatę targową jest przedwczesne.

Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, w ocenie Sądu, fakt objęcia danego terenu uchwałą gminy dotyczącą lokalizacji targowiska nie ma decydującego znaczenia dla uznania, że dane miejsce prowadzenia sprzedaży jest targowiskiem w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, bowiem dla powstania zobowiązania w opłacie targowej istotne jest zaistnienie przesłanek wynikających z przepisów tej ustawy, a nie treść uchwały rady miejskiej.

Sąd nie podziela poglądu skarżącej, opartego m.in. na wyroku NSA z dnia

25 marca 1993 r., sygn. akt SA/Po 207/93, że za targowiska nie mogą być uznane miejsca, w których zlokalizowane są wyłącznie stałe przedsiębiorstwa handlowe,

i że targowisko to miejsce, w którym każdy sprzedający musi mieć swobodny dostęp

do miejsc sprzedaży. Po pierwsze, pogląd ten został wyrażony na gruncie odmiennego stanu prawnego, obowiązującego w 1992 r. Po drugie, stanowisko wyrażone w ww. orzeczeniu nie było powszechnie akceptowane w orzecznictwie, o czym świadczy, np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 68/93.

Nie można również zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że jako posiadacz samoistny jest podatnikiem podatku od nieruchomości, co oznaczałoby, że jest zwolniona od opłaty targowej na podstawie art. 16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Strona sama twierdzi, iż tylko wynajmuje na podstawie umowy najmu boks handlowy, zatem może być jedynie posiadaczem zależnym (art. 336 k.c.), a nie posiadaczem samoistnym. Jak ustalił organ podatkowy właścicielem obiektów położonych na targowisku jest M., i ono jest podatnikiem podatku

od nieruchomości.

Mając powyższe uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Na podstawie art. 200 wskazanej ustawy orzeczono o zwrocie kosztów postępowania.