Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 698/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 09 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Wojewody z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody na rzecz K. N. kwotę597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn zm., dalej: "Kpa"), stwierdził niedopuszczalność odwołania K. N. w zakresie obejmującym punkty decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2017 r., znak [...] inne, aniżeli punkt 5 oraz punkt 10 w zakresie obejmującym wykonanie punktu 5.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Starosta T. decyzją z [...] kwietnia 2017r., znak [...] ustalił w punkcie 5 odszkodowanie na rzecz K. N., w kwocie [...]złotych, za [...] udziałów wprawie własności nieruchomości stanowiącej działki o numerach [...], [...] i [...], obręb T.. Przedmiotowe odszkodowanie ustalono albowiem prawo własności przedmiotowej nieruchomości przeszło na rzecz G. T. z dniem uostatecznienia się decyzji Starosty [...] o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej z [...] kwietnia 2010 r., znak [...]

Dalej organ wskazał, iż K. N. wniosła odwołania za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika, który wyraźnie oświadczył, że działa wyłącznie w jej imieniu. Nie ma wątpliwości, po lekturze odwołania z [...] maja 2017 r., że odwołanie nie zostało wniesione w imieniu innych osób - np. E. M.. Skoro odwołanie wniosła wyłącznie K. N., to zbadać należy czy istotnie mogła ona zaskarżyć decyzję Starosty [...] z [...] kwietnia 2017 r. w całości, a jak czytamy w petitum. Zdaniem Wojewody brak takiej możliwości. K. N. ma interes prawny w sprawie w takim zakresie, w jakim sprawa taka dotyka jej prawa do odszkodowania za udział [...] w prawie własności nieruchomości stanowiącej działki o numerach [...], [...] i [...], która stała się przedmiotem własności G. T.. Odnośnie tego wycinka sprawy orzeczenie znajduje się w punkcie 5 oraz w zakresie stanowiącym jego wykonanie - w punkcie 10. Kwestia tego czy i w jakiej wysokości zostanie ustalone odszkodowanie na rzecz pozostałych "dawnych współwłaścicieli" jest - oceniając rzecz obiektywnie - dla sfery praw i obowiązków K. N. irrelewantna.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego żłożyła K. N..

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 134 Kpa poprzez jego bezpodstawne zastosowanie. Wniosła uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej, na podstawie art. 200 Ppsa kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstw procesowego.

W uzasadnieniu skargi wskazała m.in., że decyzja Starosty [...] ma charakter jednolity i niepodzielny, mając za swój przedmiot ustalenie wysokości odszkodowania należnego byłym właścicielom wywłaszczonej nieruchomości. Przydział konkretnych kwot na rzecz konkretnych osób nieszczególnie w ogóle należy do elementów rozstrzygnięcia, albowiem nie wynika z zakresu kompetencji Starosty [...] a zwyczajnie z proporcji, w jakich poszczególni współwłaściciele partycypują w prawie własności, zaś proporcja ta wynika z właściwej księgi wieczystej i nie zależy od czyjegokolwiek uznania. Tym samym okoliczność wyodrębnienia punktów sentencji należy uznać jedynie za pewien zabieg redakcyjny, a nie źródło kreacji odrębnych rozstrzygnięć, z których jedynie część mogłaby być ostateczna, wykonalna, prawidłowa czy też cechująca się jakimkolwiek innym przymiotem w oderwaniu od reszty rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w sprawie niniejszej skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 Ppsa, zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Oznacza to, że w przypadku skarg na wyżej wskazane postanowienia w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody stwierdzające niedopuszczalność odwołania K. N. w zakresie obejmującym punkty decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2017 r., znak [...] inne, aniżeli punkt 5 oraz punkt 10 w zakresie obejmującym wykonanie punktu 5.

Podstawę materialnoprawną zapadłego w niniejszej sprawie postanowienia stanowił art. 134 Kpa.

Stosownie do art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Podkreślić należy, że przepis art. 134 Kpa obliguje organ odwoławczy do badania, w pierwszej kolejności, dopuszczalności odwołania. Dopuszczalność odwołania jest zaś określana przesłankami podmiotowymi i przedmiotowymi. Przesłanki podmiotowe to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot, przesłanki przedmiotowe natomiast - to wniesienie odwołania od orzeczenia, którego zaskarżenie przewidują przepisy prawa. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 316/08, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 209/08, CBOSA).

W niniejszej sprawie organ stwierdził niedopuszczalność odwołania tylko w części uznając, że skarżąca nie jest uprawniona do zaskarżenia w całości decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę.

Organ uznał, że skarżąca jako współwłaściciel nieruchomości ma prawa zaskarżyć decyzję tylko w części odnoszącej się do jej udziału.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia wskazać należy, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Starosta ustalił odszkodowanie na rzecz współwłaścicieli, w tym skarżącej, działek nr [...], [...] i [...].

Aby udzielić odpowiedzi na pytanie w jakim zakresie współwłaściciel przejętej nieruchomości ma prawo zaskarżyć decyzję ustalającą odszkodowanie za to przejęcie nieruchomość przejętą pod drogę, należy nakreślić istotę współwłasności.

Zgodnie bowiem z art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, dalej "kc") własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom.

Podkreślić należy, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy ograniczone jedynie takim samym prawem pozostałych współwłaścicieli. Żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje prawo do fizycznie wydzielonej części rzeczy. Jeśli podzielono rzecz do korzystania (quoad usum), to ma to jedynie wpływ na sposób wykonywania uprawnień przez poszczególnych współwłaścicieli. Nie zmienia natomiast faktu, że nadal zachowują oni prawo do całej rzeczy. Wspólność ta trwa tak długo, jak długo trwa stosunek współwłasności.

Zgodnie zaś z art. 207 kc pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Ustawodawca uregulował bowiem zasadę partycypowania współwłaścicieli w pożytkach i innych dochodach z rzeczy według wielkości posiadanego udziału. Analogicznie określił zakres ponoszonych przez współwłaścicieli obciążeń z tytułu wydatków i ciężarów związanych z rzeczą wspólną.

Zatem dopóki istnieje współwłasność można mówić tylko o istnieniu udziałów w prawie, o ich nabywaniu i zbywaniu, a nie o prawie do części rzeczy, o jej nabywaniu lub zbywaniu w częściach. Współwłaściciele mają swoje udziały w prawie, ale nie w rzeczy. Będąca przedmiotem współwłasności rzecz jest niepodzielna i każdemu ze współwłaścicieli przysługuje udział w całej rzeczy a nie prawo do części rzeczy określonej wielkością jego udziału.

Podkreślić należy, że żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje odrębne, a zarazem wyłączne prawo podmiotowe do wydzielonej fizycznie części rzeczy.

Skoro w odniesieniu do współwłasności nie jest możliwe ani wyodrębnienie udziału przysługującego jednemu ze współwłaścicieli nieruchomości (można tylko określić wielkość tego udziału), ani wskazanie, w jakim zakresie udział ten odpowiada jej fizycznie oznaczonej części, tym samym przedmiotem przejęcia jak i wyceny jest cała nieruchomość, a nie poszczególne udziału w tej nieruchomości.

Tym samym uznać należy, że ustalając odszkodowanie za przejęcie nieruchomości organ ustala wartość całej nieruchomości, a nie wartość poszczególnych udziałów. W niniejszej sprawie organ I instancji ustalił odszkodowanie za całą nieruchomość i do całej nieruchomości odnosił się kwestionowany przez stronę operat szacunkowy. Natomiast kwestia określenia wysokości odszkodowania poszczególnym właścicielom w stosunku do przysługujących ich udziałów jest kwestią wtórną i nie powinna rozstrzygać o prawie zaskarżenia decyzji.

Z powyższych względów stanowisko Wojewody, że współwłaściciel nieruchomości może skarżyć decyzję o ustaleniu odszkodowania w części odnoszącej się do jego udziału nie znajduje uzasadnienia.

W tym stanie rzeczy Sąd, z uwagi na naruszenie przez Wojewodę art. 134 Kpa w zw. z art. 28 Kpa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa uwzględniając poniesiony przez skarżącą koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego skarżącą adwokata – ustalone na podstawie § 15 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) w wysokości [...] zł – oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), tj. łącznie [...] zł.