Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 395/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2007-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 288 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Protokolant Ref. Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi DTPolska Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie. 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę 755 zł (słownie złotych siedemset pięćdziesiąt pięć złotych).


UZASADNIENIE

W dniu 9 marca 2006 r. DTPolska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...].

Zaskarżone postanowienie wydano na tle następującego stanu faktycznego:

W dniu [...] czerwca 2001 r. skarżąca zgłosiła do odprawy celnej ciągnik drogowy do ciągnięcia naczep wg Jednolitego Dokumentu Administracyjnego SAD nr [...] . Na wniosek skarżącej o wydanie decyzji do w/w zgłoszenia celnego, decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] Urząd Celny uznał przedmiotowe zgłoszenie za prawidłowe.

Pismem z dnia 29 maja 2002 r. skarżąca osobiście wniosła o uznanie w/w zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i wniosek ten został potraktowany przez organ celny jako wniosek o wznowienie postępowania. W dniu [...] lipca 2002 r. skarżąca udzieliła pełnomocnictwa pracownikom EY Spółki z o. o. T.M. doradcy podatkowemu, A.B. doradcy podatkowemu oraz K.F. do reprezentowania jej wobec organów administracji państwowej, w tym przed urzędami i izbami celnymi. Pełnomocnictwa udzielono z prawem substytucji. Następnie doradca podatkowy T.M. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi M.S..

Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r. wznowił to postępowanie (postanowienie to doręczono skarżącej oraz Spółce EY) i zakończył je decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], doręczoną adw. M.S..

Spółka, w imieniu której działała adw. M.S. złożyła odwołanie od tej decyzji, a Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ta decyzja także została doręczona M.S..

W wyniku złożenia na tę decyzję skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 25 lipca 2005 r. wydanym w sprawie I SA/Go 10/05 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż zapis na udzielonym Spółce EY pełnomocnictwie wskazuje jednoznacznie na umocowanie osoby prawnej do reprezentowania skarżącej, określając jedynie jacy pracownicy Spółki EY będą działali w jej imieniu. Natomiast w myśl przepisu art. 137 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, a nie osoba prawna.

Dalej Sąd stwierdził, iż doradca podatkowy jest wyłączony z postępowań dotyczących należności i obowiązków celnych, gdyż art. 41 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym wskazuje jednoznacznie w jakich sprawach może reprezentować stronę doradca podatkowy.

Następnie Sąd wskazał, iż w dniu 24 października 2002 r. doradca podatkowy udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi, mimo iż nie pozwalają mu na to przepisy ustawy o doradztwie podatkowym. Doradcy podatkowi nie mają możliwości udzielania substytucji.

Na marginesie Sąd zaznaczył, iż w aktach brak jest oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa.

Wszystkie wyżej wskazane okoliczności w ocenie Sądu mogły stanowić przesłankę wznowienia postępowania z uwagi na to, że strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej).

Opisany wyżej wyrok organ odwoławczy otrzymał w dniu 26 października 2005r., a następnie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2006 r. stwierdził, powołując się na przepisy art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, niedopuszczalność złożonego przez skarżącą odwołania. W uzasadnieniu postanowienia, cytując rozlegle argumenty zawarte w w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazał, iż zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sadu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W związku z argumentacją zawartą w wyroku Sądu organ odwoławczy uznał, iż w świetle art. 228 Ordynacji podatkowej odwołanie zostało wniesione przez osobę nie posiadającą umocowania prawnego do dokonania tej czynności.

Powyższe postanowienie doręczono skarżącej (na zwrotnym poświadczeniu odbioru brak daty doręczenia) oraz jej pełnomocnikowi r. pr. A.D. w dniu 13 lutego 2006 r. W przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych brak pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie A.D. do reprezentowania skarżącej.

W dniu 9 marca 2006 r. Spółka zaskarżyła w/w postanowienie do tut. Sądu, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka DT zarzuciła naruszenie art. 228 § 1 pkt 1, art. 169 § 1, art. 217 § 2 oraz 210 § 4, art. 121 § 1, art. 124 Ordynacji podatkowej oraz art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenia te polegały na uznaniu, iż wadliwie udzielone pełnomocnictwo skutkuje niedopuszczalnością odwołania, a organ nie jest zobowiązany do wezwania strony o uzupełnienie braków tego pełnomocnictwa, na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia, na rozstrzyganiu wszelkich wątpliwości na niekorzyść skarżącej, na braku wskazania przesłanek jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy oraz na dokonaniu rozstrzygnięcia niezgodnego z oceną prawną zawartą w wyroku Sądu.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż odwołanie zostało wniesione przez nią, choć złożył je wadliwie umocowany pełnomocnik, a organ błędnie stwierdził, iż z powodu wadliwości pełnomocnictwa było ono niedopuszczalne, choć winien był wezwać skarżącą do uzupełnienia braków formalnych tego odwołania przez przedstawienie prawidłowego pełnomocnictwa dla osób, które podpisały odwołanie bądź przez podpisanie tego odwołania przez osoby upoważnione do reprezentowania skarżącej. Z wyroku Sądu wydanego w niniejszej sprawie organ wywiódł błędny wniosek, stwierdzając iż postępowanie przed organem II instancji w ogóle nie powinno być przeprowadzone. Organ także pominął istotę tego wyroku, wskazującą na konieczność powtórzenia postępowania przed organem II instancji. Zdaniem skarżącego uzasadnienie kwestionowanego postanowienia nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, które odpowiadałoby ustawowemu wzorcowi, a w praktyce składa się ono z jednego elementu - obszernego streszczenia wyroku Sądu, a nie umieszczono w nim żadnych informacji, które mogą być uznane za uzasadnienie faktyczne i prawne postanowienia. Do meritum sprawy odniesiono się jednym zdaniem.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż czynności dokonane przez osoby, które w świetle prawa pełnomocnikami być nie mogły, były dokonane w ich własnym imieniu, a nie w imieniu strony, w rezultacie czego strona udziału w postępowaniu nie brała, a odwołanie od decyzji wniosła osoba , która nie miała interesu prawnego w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej. Nadto instytucja wezwania do usunięcia braków ma służyć jedynie usunięciu braków formalnych, a nie wad merytorycznych jaką jest przedłożenie pełnomocnictwa przez osobę, która pełnomocnikiem być nie może. Natomiast Sąd w swoim uzasadnieniu wyraźnie stwierdził, iż strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zdaniem organu odwoławczego z przepisów Ordynacji podatkowej nie wynika, aby do postanowień stosowany był przepis art. 210 § 4, a fakt zbieżności uzasadnienia skarżonego postanowienia z uzasadnieniem wyroku WSA nie może stanowić przesłanki pozwalającej na przyjęcie, iż naruszono art. 217 § 1 Ordynacji podatkowej.

W dniu 20 listopada 2006 r. skarżąca przedłożyła pismo procesowe, w którym jeszcze raz powtórzyła argumenty zawarte w złożonej skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż uzasadnienie wyroku tutejszego Sądu z dnia 25 lipca 2005 r. zawiera oczywistą omyłkę pisarską, dotychczas nie sprostowaną, polegającą na stwierdzeniu przez Sąd, iż skarżąca z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Takiemu stwierdzeniu przeczy powołanie się przez Sąd na przepis art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), który wyraźnie wskazuje jako jedną z podstaw wznowienia postępowania stwierdzenie, iż strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Także uchylając zaskarżoną decyzję Sąd wskazał jako podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., który stanowi, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości lub części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przyjęcie winy skarżącej we wskazanym wyżej zakresie uniemożliwiałoby uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit b w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Zatem całkowicie bezpodstawne i nielogiczne w świetle całego uzasadnienia wyroku jest przyjęcia przez organ odwoławczy, iż Sąd uznał, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu z własnej winy.

Należy zgodzić się z zarzutem skarżącej naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 153 p.p.s.a., mocą którego organ ten związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Sądu z dnia 25 lipca 2005 r. Zaskarżone postanowienie dowodzi, iż organ odwoławczy nie zrozumiał wyroku Sądu, choć w odpowiedzi na skargę przyznaje, iż skarżąca nie brała udziału w postępowaniu. Należy w tym miejscu zauważyć, iż udzielenie pełnomocnictwa osobie prawnej, a także pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi przez doradcę podatkowego nastąpiło po złożeniu przez stronę wniosku z dnia 29 maja 2002 r. o wznowienie postępowania i od tamtej pory postępowanie toczyło się bez udziału strony, z uwagi na wadliwość udzielonych pełnomocnictw. Tylko w jednej kwestii można zgodzić się z organem odwoławczym, iż wadliwości obu tych pełnomocnictw nie można usunąć, a umocowane nimi osoby nie mogły być pełnomocnikami skarżącej w niniejszym postępowaniu. Zatem błędnie skarżąca domaga się od organu odwoławczego wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych złożonego odwołania w zakresie pełnomocnictw, co nie zmienia faktu, iż organy obu instancji prowadzeniem postępowania z udziałem osób, które nie mogły być pełnomocnikami w niniejszej sprawie, naruszyły szereg przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 137, art. 121 § 2, art. 123 § 1. Już organ I instancji powinien pouczyć skarżącą, w chwili przedłożenia przez nią wadliwych pełnomocnictw, o niemożności reprezentowania ją przez osobę prawną, jak i ustanowionego przez doradcę podatkowego substytuta. Skoro tego nie zrobił, to od chwili złożenia wadliwych pełnomocnictw, skarżąca nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu celnym. W tym miejscu należy wskazać także wadliwą praktykę organów celnych, które, nie kwestionując umocowania pełnomocnika, dokonywały doręczeń zarówno skarżącej jak i pełnomocnikowi, choć przepis art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej wyraźnie stanowi, iż w przypadku ustanowienia przez stronę pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Dokonywanie doręczeń skarżącej i jednocześnie pełnomocnikowi, który nim być nie mógł nie sanuje braku nie z własnej winy nie uczestniczenia strony w postępowaniu.

W kontekście powyższych rozważań należy przyjąć, iż już od chwili wydania postanowienia z dnia 4 marca 2003 r. o wznowieniu postępowania celnego, postępowanie to toczyło się wadliwie i powinno zostać, w świetle powołanego wyżej wyroku Sądu, powtórzone.

Zatem całkowicie niezrozumiałe i niezgodne z wyrokiem Sądu z dnia 25 lipca 2005 r. jest wydanie przez organ II instancji postanowienia o niedopuszczalności złożonego w dniu 25 sierpnia 2003 r. odwołania, skoro skarżąca od chwili wszczęcia postępowania, w którym złożyła to odwołanie, nie brała w nim udziału bez własnej winy.

Sąd nie podzielił poglądu skarżącej w kwestii uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, choć swoim postępowaniem organy celne przepis ten w zw. z art. 137 § 3 Ordynacji naruszają cały czas. W aktach sprawy brak bowiem oryginałów lub urzędowo poświadczonych odpisów pełnomocnictw, bądź odpisów uwierzytelnionych przez adwokata, radcę prawnego czy doradcę podatkowego. Brak tego rodzaju dokumentów obliguje organ, któremu przedkładana jest kserokopia pełnomocnictwa do wezwania na podstawie cyt. wyżej art. 169 § 1 pełnomocnika do przedłożenia dokumentu wskazanego w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej. Mimo, iż zaskarżone postanowienie doręczono radcy prawnemu jako pełnomocnikowi skarżącej, to w aktach administracyjnych Sąd nie znalazł udzielonego mu przez skarżącą pełnomocnictwa - nawet w kserokopii.

Całkowicie niezrozumiały jest zawarty w odpowiedzi na skargę wywód organu odwoławczego na temat braku podstaw do stosowania względem zaskarżonego postanowienia przepisu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Do odpowiedniego stosowania tego przepisu odsyła wprost art. 219 Ordynacji, a o konieczności uzasadnienia faktycznego i prawnego mówi także przepis art. 217 § 2 tejże ustawy. Biorąc pod uwagę treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, nie można nie zgodzić się ze skarżącą, iż nie zawiera ono żadnych informacji, które mogą być uznane za prawidłowe uzasadnienie. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nieco przybliżył swój tok rozumowania, ale odpowiedź na skargę jest jedynie pismem procesowym, a nie podlegającym zaskarżeniu postanowieniem, natomiast Sąd rozpoznając skargę musi brać pod uwagę legalność zaskarżonego postanowienia, a nie odpowiedzi na skargę.

Powyższe rozważania w całej rozciągłości potwierdzają bezzasadność stwierdzenia przez organ odwoławczy niedopuszczalności odwołania, a tym samym naruszenia przepisu art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 z późn. zm.), określając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 p.p.s.a.

/-/ A.Juszczyk-Wiśniewska /-/D. Skupień /-/ J. Wierchowicz