Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 942/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 166, art. 122, art. 167 pkt 1, art. 169 ust. 1, art. 178 ust. 3, art. 227, art. 242 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 40 par. 1 pkt 4, art. 42
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2011 r. sprawy ze skargi J.S. na orzeczenia dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 166 pkt 1,3 i 4, art. 167 ust. 1 pkt 1, art. 178 ust. 1 i 3, art. 227, art. 242 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz.1323 ze zm.), art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 187 ww. ustawy o Służbie Celnej oraz § 11 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520 ze zm.), uznał starszego kontrolera celnego, aspirant celny J. S. winną naruszenia obowiązków służbowych wynikających z art. 122 pkt 1 i 2, art. 127 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej w ten sposób, że w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r., pełniąc obowiązki Kierownika Oddziału Celnego [...] w W. nierzetelnie wykonywała powierzone zadania oraz niewłaściwie sprawowała nadzór służbowy nad działalnością podległej jednostki organizacyjnej i wymierzył karę dyscyplinarną upomnienia.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ dyscyplinarny podniósł, iż w dniu [...] czerwca 2009 r. Rzecznik Dyscyplinarny Urzędu Celnego [...] w W., ekspert celny M. C., na polecenie Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., wszczął postępowanie wyjaśniające wobec starszego kontrolera celnego J. S., a następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. zostało wobec funkcjonariusza wszczęte postępowanie dyscyplinarne.

W dniu [...] grudnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. A. N. wyznaczyła zastępcę Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., komisarza celnego S. S. jako osobę uprawnioną do orzekania kary dyscyplinarnej w postępowaniu dyscyplinarnym, zaś w dniu [...] grudnia 2009 r., z uwagi na długotrwałą chorobę prowadzącej postępowanie dyscyplinarne J. K., do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wyznaczono Kierownika Referatu Kontroli Wewnętrznej, nadkomisarza celnego U. W.

W toku postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego ustalono, iż w dniach 11 września 2008 r. – 23 stycznia 2009 r. funkcjonariusze celni Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej w W. przeprowadzili kontrolę planową w Oddziale Celnym [...] w W., podległym organizacyjnie Urzędowi Celnemu [...] w W.. Kontrola obejmowała prawidłowość dokonywania zgłoszeń celnych osobowych pojazdów samochodowych przywożonych z krajów trzecich i objętych procedurą dopuszczenia do obrotu (w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r.). Ponadto kontrolą objęto prawidłowość wykonywania kontroli sprawowanej w ramach nadzoru służbowego (w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r.) przez Kierownika Oddziału Celnego [...] oraz Kierownika Referatu Obsługi Zgłoszeń Celnych i Procedur Uproszczonych. Opis stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości został zawarty w protokole z kontroli planowej Oddziału Celnego [...] w W. W protokole wskazano na nieprawidłową weryfikację zgłoszeń celnych przez funkcjonariuszy celnych Oddziału Celnego [...] w W. oraz brak skutecznych mechanizmów nadzoru służbowego sprawowanego przez ówczesnego p. o. Kierownika Oddziału Celnego [...] w W. J. S.

Ustalenia kontrolne wykazały liczne uchybienia (szczegółowe omówienie zawarto w wystąpieniu pokontrolnym nr [...]. Funkcjonariusze Izby Celnej w W. kontroli poddali 315 zgłoszeń celnych, z czego w 142 zgłoszeniach celnych (42%) stwierdzono nieprawidłowości i uchybienia polegające na:

• nierzetelnym przeprowadzaniu przez funkcjonariuszy celnych weryfikacji wartości celnej pojazdów,

• celowym manipulowaniu przez funkcjonariuszy celnych danymi zawartymi w wydrukach internetowych, które zawierały oferty sprzedaży pojazdów samochodowych uzyskane z amerykańskich serwisów aukcyjnych,

• celowej manipulacji w szczególności dotyczących roku produkcji,

• braku analizy w zakresie poniesionych przez importerów na terenie USA kosztów transportu do portu morskiego,

• dokonywanie weryfikacji wartości celnej pojazdów fabrycznie nowych w oparciu o dane dotyczące pojazdów używanych,

• braku weryfikacji kosztów transportu morskiego, gdzie kwoty te wahały się w zależności od zgłoszenia celnego od ok. 450 USD do ok. 3000 USD,

• braku analizy danych zawartych w załączonych do zgłoszeń celnych dokumentach bankowych potwierdzających transfer należności za granicę, przyjmowanie za wiarygodne dokumentów noszących ślady celowej manipulacji,

• bezkrytycznym przyjmowaniu ocen technicznych, sporządzonych przez rzeczoznawców,

• w szczególności dotyczących pojazdów, gdzie mogło dojść do celowego demontażu niektórych elementów nadwozia,

• obejmowaniu procedurą dopuszczenia do obrotu uszkodzonych pojazdów samochodowych, co do których istniały przesłanki, że wypełniają definicję odpadu.

• nieprzestrzeganiu przez ówczesnego p.o. Kierownika Oddziału, Polecenia Służbowego Nr 9 Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia 27 września 2005 r. w sprawie wzmożenia nadzoru oraz zwiększenia efektywności i skuteczności kontroli nad zgłoszeniami celnymi pojazdów samochodowych.

W 97 na 142 zakwestionowanych zgłoszeń celnych pojazdów samochodowych (68%) J. S. nadała pisemne dyrektywy na odwrocie formularzy SAD określające tryb postępowania w zakresie weryfikacji wartości celnej. P. o. Kierownika Oddziału Celnego [...] w W. przeprowadziła kontrolę merytoryczno - formalną łącznie w 10 zgłoszeniach celnych, w tym w 5 w których nadawała dyrektywy. Dokonując ww. kontroli J. S. dokonała akceptacji przyjętych przez funkcjonariuszy celnych rozstrzygnięć i danych zawartych w zgłoszeniach celnych, które to przez Zespół kontrolujący uznano za nieprawidłowe.

Dodatkowo, kontrolujący ustalili, iż na 315 zgłoszeń celnych poddanych kontroli w 240 zgłoszeniach celnych nie dokonano podziału na funkcję rachmistrza i rewidenta (76%). Przyjęty tryb postępowania był zatem niezgodny z Decyzją nr 17 Szefa Służby Celnej z dnia 27 sierpnia 2002 r. w sprawie wdrożenia jednolitych procedur ograniczających możliwości zachowań korupcyjnych w Służbie Celnej. Ponadto w trakcie kontroli stwierdzono, że wg stanu na dzień [...] sierpnia 2008 r. w systemie CELINA na placówce kod: [...] (Oddział Celny [...] w W.) znajdowało się 11105 dokumentów niepoddanych operacji bilansowania, co było niezgodne z trybem postępowania określonym w załączniku nr 13 ust. 3 Decyzji nr 48 Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 28 czerwca 2005 r. w sprawie eksploatacji systemu wspomagania zgłoszeń celnych CELINA jako systemu wiodącego w Izbie Celnej w W.

Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości Dyrektor Izby Celnej w W., w swym wystąpieniu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. polecił m. in. wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec p. o. Kierownika Oddziału Celnego [...] w W. J. S. w zakresie braku nadzoru nad działalnością podległej jednostki i wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec funkcjonariuszy celnych uczestniczących w przyjmowaniu i weryfikacji zgłoszeń celnych uznanych przez kontrolujących za nieprawidłowe - w tym p. o. Kierownika Oddziału Celnego [...] w W. J. S. dokonującej merytoryczno - formalnej kontroli w przypadku 10 zakwestionowanych zgłoszeń celnych SAD.

Postępowanie dyscyplinarne wykazało, iż J. S. nie realizowała zaleceń wydanych przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., o czym świadczyły wyniki przedmiotowej kontroli wewnętrznej, a polegało to na braku dostatecznego nadzoru w zakresie odpraw pojazdów samochodowych, do czego zobowiązano Kierownika Oddziału Celnego [...] w W., braku pisemnych sprawozdań, dot. wyników przeprowadzonych kontroli funkcjonalnych w powyższym zakresie, braku meldunków o wszelkich podejmowanych próbach zaniżenia wartości celnej importowanych pojazdów samochodowych, bądź innych nieprawidłowościach występujących w zgłoszeniach celnych i załączonych dokumentach.

Organ dyscyplinarny na podstawie materiału postępowania dyscyplinarnego uznał, iż w zakresie realizacji obowiązku określonego Karcie zakresu obowiązków i uprawnień J. S., tj. cyt.: "nadzór nad funkcjonowaniem i prawidłową eksploatacją istniejących systemów informatycznych w szczególności CELINA, NCTS, ZEFIR w Oddziale Celnym [...] w W." nastąpiło niedopełnienie obowiązku służbowego.

Zgodnie zaś z brzmieniem art. 122 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania i rzetelnie i terminowo wykonywać powierzone zadania. Zadania Kierownika Oddziału określają także akty wewnętrzne m.in. w dniu 27 września 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wydał Polecenie Służbowe nr 9 dotyczące wzmożenia nadzoru oraz zwiększenia efektywności i skuteczności kontroli nad zgłoszeniami celnymi pojazdów samochodowych. Zadania obwinionej jako p.o. Kierownika Oddziału Celnego [...] w W. zostały określone w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień - zgodnie z którą do zadań stanowiska pracy funkcjonariuszki należało cyt.,, Organizowanie i kierowanie całokształtem pracy Oddziału Celnego [...] w W., w tym: zapewnienie właściwego wykorzystania czasu pracy funkcjonariuszy celnych, dokonywanie podziału zadań, sprawowanie nadzoru oraz kontrola prawidłowości wykonywania zadań przez funkcjonariuszy celnych, sprawowanie nadzoru nad prawidłowością działania podległych miejsc uznanych, magazynów i składów celnych". Zakres obowiązków i uprawnień J. S. przyjęła do wiadomości i stosowania w dniu [...] sierpnia 2006 r., jednak z obowiązków tych obwiniona nie wywiązywała się należycie, o czym świadczą wyniki kontroli wewnętrznej.

Organ dyscyplinarny wskazał, iż J. S. została wyznaczona na stanowisko p. o. Kierownika Oddziału Celnego [...] w W. z uwagi na swoją wiedzę i doświadczenie. Pozytywne opinie o obwinionej zgromadzone w trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego zostały uwzględnione w końcowym rozstrzygnięciu w postępowaniu dyscyplinarnym, jako czynnik łagodzący wymiar kary.

Organ uwzględnił także zmiany jakie nastąpiły w przepisach od dnia 31 października 2009 r., a ponieważ ustawa poprzednio obowiązująca nie jest względniejsza dla obwinionej z uwagi na to, iż kary dyscyplinarne ulegają zatarciu po upływie 3 lat od dnia doręczenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego, natomiast w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej przy orzeczonej karze upomnienia zgodnie z art. 183 kara dyscyplinarna ulega zatarciu po upływie 6-ciu miesięcy od dnia doręczenia, zastosował przepisy nowej ustawy pragmatycznej (art. 227 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.).

Orzekając o karze upomnienia z-ca Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. S. S. wziął pod uwagę materiały dowodowe zgromadzone w przedmiotowej sprawie. Dokonując wymiaru kary wzięto pod uwagę także fakt, że status funkcjonariusza celnego cechuje wyższy niż innych urzędników stopień odpowiedzialności za wypełnianie obowiązków służbowe. W związku z tym funkcjonariusz Służby Celnej powinien wyjątkowo sumiennie i dokładnie wykonywać powierzone obowiązki i zadania. Z-ca Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. wziął także pod uwagę okoliczności łagodzące, czyli fakt, nienagannego przebiegu służby, trudności kadrowe w Oddziale Celnym [...] w W., na które w toku postępowania dyscyplinarnego wskazywała obwiniona, a także wszystkie okoliczności świadczące na jej korzyść.

Podstawę orzeczenia dyscyplinarnego stanowił więc całokształt ujawnionych okoliczności i dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, mających znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia. Prowadzone postępowanie dyscyplinarne, w ocenie orzekającego z-cy Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. potwierdziło naruszenie obowiązków służbowych określonych w art. 122 pkt 1 i 2, art. 127 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej przez starszego kontrolera celnego, aspiranta celnego J. S., co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego.

Pełnomocnik J. S. wniósł od orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. odwołanie domagając się uchyleniA zaskarżonego orzeczenia w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu strona zarzuciła obrazę prawa procesowego: 1) art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w związku z art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez wydanie orzeczenia dyscyplinarnego przez organ dyscyplinarny, który z mocy art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. podlegał wyłączeniu od orzekania w sprawie, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą powodującą nieważność postępowania,

2) art. 42 § 4 k.p.k w związku z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, poprzez zaniechanie, pomimo zaistnieniA przesłanki z art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. zwrócenia się do Dyrektora Izby Celnej w W. jako organu wyższego rzędu o wydanie postanowienia w sprawie wyłączenia od orzekania Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W.,

3) art. 43 k.p.k. w związku z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, poprzez zaniechanie zwrócenia się do Dyrektora Izby Celnej w W. o wydanie postanowienia w sprawie wyznaczeniu do orzekania innego równorzędnego organu dyscyplinarnego, co w konsekwencji spowodowało, że organ dyscyplinarny I instancji orzekł pomimo zaistnienia przesłanki z art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k.

Dyrektor Izby Celnej w W. orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] lutego 2011 r., wydanym na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Cywilnej, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż obrońca i obwiniona nie skorzystała z prawa wysłuchania na rozprawie przed Dyrektorem Izby Celnej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 433 § 1 k.p.k., sąd odwoławczy rozpatruje sprawę w granicach środka odwoławczego, a w zakresie szerszym o tyle, o ile ustawa przewiduje. W tej sprawie sytuacja, w cenie organu II instancji, taka nie zachodziła.

Dyrektor Izby Celnej w W. podniósł, iż odwołanie adwokata obwinionej od orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] czerwca 2010 r. dotyczyło wyłącznie uchybień formalnych, polegających przede wszystkim na niewyłączeniu od orzekania w niniejszej sprawie Zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego [...] W. S. S., orzekającego z upoważnienia Naczelnika Urzędu, A. N.

Organ odwoławczy wskazał, iż uprawnionym do orzekania w sprawach dyscyplinarnych w urzędzie celnym jest naczelnik urzędu celnego bądź jego zastępca, upoważniony przez naczelnika, co wynika z art. 169 ust. 1 i 4 ustawy o Służbie Celnej. Z mocy prawa zostały wyłączone z orzekania w sprawie: A. N. (Naczelnik UC [...] w W.) i D. K. (Z-ca Naczelnika UC [...] w W.), ponieważ były przesłuchiwane w niniejszej sprawie w charakterze świadka oraz M. C., rzecznik dyscyplinarny w Urzędzie Celnym [...] w W. W stosunku do S. S. nie zgłoszono zastrzeżeń co do jego bezstronności, nie był również przesłuchiwany w charakterze świadka, dlatego też nie podlegał wyłączeniu z mocy prawa. Upoważnienie przez naczelnika urzędu celnego do orzekania w sprawie dyscyplinarnej swojego zastępcy, który nie był przesłuchiwany w charakterze świadka i wobec którego nie wnoszono żadnych zastrzeżeń, jest dopuszczalne na mocy obowiązujących przepisów. W niniejszej sprawie nie miało bowiem miejsca wyłączenie organu dyscyplinarnego (tj. Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. i jego wszystkich zastępców). W związku z powyższym Dyrektor Izby nie miał uprawnień do skorzystania z instytucji określonej w art. 43 k.p.k., tj. do wyznaczenia naczelnika innego urzędu celnego do orzekania w sprawie.

Organ II instancji stwierdził, iż skoro nie nastąpiło wyłączenie S. S. jako osoby, mógł on jako jedyny Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. reprezentować organ dyscyplinarny i orzekać w niniejszej sprawie. W związku z powyższym pozostałe zarzuty obrońcy obwinionej J. S. podnoszone w odwołaniu od orzeczenia dyscyplinarnego należało uznać za chybione.

Orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2011 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika J. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona skarżącA zarzuciła ww. orzeczeniu:

1. naruszenie art. 433 § 1 i 2 k.p.k. poprzez nieskontrolowanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu I instancji w granicach zaskarżenia przy uwzględnieniu wszystkich przyczyn odwoławczych wskazanych w art. 438 k.p.k.;

2. naruszenie art. 452 § 1 k.p.k. poprzez przeprowadzenie czynności dowodowych w postępowaniu międzyinstancyjnym, a które to czynności miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;

3. naruszenie art.17 § 1 pkt 9 k.p.k. poprzez poszerzenie zakresu odpowiedzialności obwinionej w orzeczeniu organu I instancji, przy jednoczesnym braku skargi uprawnionego oskarżyciela w tym przedmiocie;

4. naruszenie art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. i w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść obwinionej;

5. naruszenie art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w związku z art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez wydanie orzeczenia dyscyplinarnego przez organ dyscyplinarny, który z mocy art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. podlegał wyłączeniu od orzekania w sprawie, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą powodującą nieważność postępowania;

5. naruszenie art. 42 § 4 k.p.k. w związku z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, poprzez zaniechanie, pomimo zaistnienia przesłanki z art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. zwrócenia się do Dyrektora Izby Celnej w W. jako organu wyższego rzędu o wydanie postanowienia w sprawie wyłączenia od orzekania Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W..

6. naruszenie art. 43 k.p.k. w związku z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, poprzez zaniechanie zwrócenia się do Dyrektora Izby Celnej w W. o wydanie postanowienia w sprawie wyznaczenia do orzekania innego równorzędnego organu dyscyplinarnego, co w konsekwencji spowodowało, że organ dyscyplinarny I instancji orzekł pomimo zaistnienia przesłanki z art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k.

Z powyższych względów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł m.in., że organ orzekający nie rozpoznał sprawy w granicach środka odwoławczego, ograniczając się jedynie do ustosunkowania się do podniesionych w odwołaniu zarzutów. Odwołująca się kwestionowała bowiem całość orzeczenia Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., a nie ograniczyła środek odwoławczy co do winy, kary lub samego uzasadnienia. Ilość zarzucanych obwinionej uchybień jakich miała ona dopuścić się przy wykonywaniu obowiązków służbowych przedstawiony w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego nie znajduje swego pełnego odzwierciedlenia w orzeczeniu organu dyscyplinarnego I instancji. Albowiem orzeczenie to znacznie rozszerza katalog uchybień jakich dopuściła się obwiniona. Ponadto orzekając karę dyscyplinarną nie uwzględniono okoliczności podnoszonych przez obwinioną, a przemawiających na jej korzyść. Prowadzone postępowanie dyscyplinarne wykazało, iż obwiniona wielokrotnie zgłaszała problemy kadrowe i niewłaściwą obsadę w podległej jej jednostce - wnosząc o jej zwiększenie. Wszystkie te wnioski i uwagi pozostawały bez rozpoznania, a bezpośredni przełożeni obwinionej traktowali je jako informacje o stanie kadrowym jednostki. Dodatkowo nie wzięto również pod uwagę, iż w podległej obwinionej jednostce brak było jasnych procedur odnoszących się do sposobu kwestionowania wartości celnej pojazdów importowanych spoza obszaru Unii Europejskiej. W zakresie zarzutu nieważności postępowania z powodu wyłączenia Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. pełnomocnik strony podtrzymał argumentację już podniesioną w odwołaniu. Także sposób procesowania wzbudził wątpliwości strony, albowiem już po wydaniu orzeczenia dyscyplinarnego, a przed wniesieniem odwołania, organ dyscyplinarny I instancji dopuścił dowód z opinii odnoszącej się do możliwości orzekania w tej sprawie zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego oraz przedstawił argumentację świadczącą jego zdaniem za bezpodstawnością zarzutów podniesionych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny bada legalność zaskarżonych rozstrzygnięć, to jest ich zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, a oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości zaskarżonych rozstrzygnięć, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym oraz poprzedzającym jego wydanie orzeczeniu organu pierwszej instancji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili ich wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą podjętych rozstrzygnięć. Z punktu widzenia powyższych zasad skargę jako niezasadną należało oddalić.

Zadaniem sądu administracyjnego, w sprawach związanych z postępowaniem dyscyplinarnym jest sprawdzenie zgodności tegoż postępowania z obowiązującymi przepisami prawa, tj. czy postępowanie zostało wszczęte i toczyło się zgodnie z przepisami Rozdziału 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), a także czy zastosowana wobec funkcjonariusza kara mieści się w katalogu kar dyscyplinarnych określonych w art. 167 ust. 1 ustawy i jest adekwatna do stopnia zawinienia.

Wskazać należy, iż Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. zasadnie kierując się dyspozycją art. 227 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej rozstrzygnął sprawę w oparciu o przepisy tej właśnie ustawy pragmatycznej, albowiem są one korzystniejsze dla obwinionej.

Ponadto stosownie do treści art. 242 ust. 1 ww. ustawy, wydane do niej przepisy wykonawcze, na podstawie ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm. - uchylonej mocą art. 243 ustawy), zachowują moc do czasu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, tj. najpóźniej do dnia 31 października 2010 r. W rozpoznawanej sprawie miało zatem zastosowanie wydane na podstawie delegacji ustawowej (art. 80 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej) rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520 zm.)

Zgodnie z art. 166 powołanej ustawy, funkcjonariusze celni podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie obowiązków służbowych, w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych lub wynikających ze złożonego ślubowania oraz przepisów prawa (pkt 1), odmowy wykonania lub niewykonania polecenia, z zastrzeżeniem przypadków wskazanych w art. 127 ust. 2 i 3 (pkt 2), zaniechania czynności służbowych albo wykonywania niedbały lub nieprawidłowy (pkt 3). Użyte w tym przepisie słowo "podlegają" wskazuje na to, iż funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności wykonywać obowiązki, a więc: rzetelnie i terminowo wykonywać powierzone zadania; racjonalnie gospodarować środkami publicznymi; podnosić kwalifikacje zawodowe; godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią (art. 122 ustawy). Co za tym idzie dochować staranności, aby wykonywać obowiązki zgodnie ze złożonym pisemnie ślubowaniem, o treści: "Świadomy podejmowanych obowiązków funkcjonariusza celnego ślubuję wiernie służyć Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać zasad Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i obowiązującego porządku prawnego, rzetelnie wykonywać powierzone mi zadania oraz strzec dobrego imienia służby, honoru i godności funkcjonariusza, a także przestrzegać zasad etyki funkcjonariusza Służby Celnej." (art. 83 ust. 1 tej ustawy).

Funkcjonariusze celni zobowiązani są zatem do fachowego, rzetelnego, zgodnego z prawem i bezstronnego, prawidłowego, sprawnego i terminowego wykonywania powierzonych im obowiązków i zadań oraz przestrzegania regulaminu służby (pracy) w sposób zapewniający ochronę interesów Państwa i Obywateli.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż na funkcjonariuszach celnych ciążą szczególne obowiązki związane z wykonywaniem funkcji publicznych. Osoba taka winna wyróżniać się nieskazitelnym charakterem, co sprowadza się do takiego zachowania zarówno na służbie jak i w życiu prywatnym, które nie będzie nastręczać jakichkolwiek wątpliwości, co do rzetelności i bezstronności funkcjonariusza przy pełnieniu obowiązków służbowych. Takie szczególne obwarowania zapewnić mają wykonanie zasady zaufania obywateli do Państwa i poczucie w społeczeństwie sprawiedliwości społecznej. Tymczasem wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności niektórych przepisów ustawy o Służbie Celnej z Konstytucją podkreśla, iż funkcjonariuszy celnych obowiązuje generalny zakaz niezgodnego z prawem postępowania (por. wyrok TK z dnia 19 października 2004 r. o sygn. akt K 1/04, Lex Nr 127308 oraz wyrok TK z dnia 13 lutego 2007 r. o sygn. akt K 46/05, Lex Nr 245355).

Sama ocena wagi naruszenia obowiązków służbowych i dobór adekwatnej do nich kary należy do organów dyscyplinarnych, bowiem sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt. II SA/Bk 357/09, dostępny w internetowej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości. Zarówno z przywołanych przepisów ustawy, powołanych w orzeczeniu przepisach wewnętrznych (Polecenie Służbowe nr 9 dotyczące wzmożenia nadzoru oraz zwiększenia efektywności i skuteczności kontroli nad zgłoszeniami celnymi pojazdów samochodowych) i z analizy Karty zakresu obowiązków i uprawnień Kierownika Oddziału Celnego [...] wynika obowiązek, cyt.: "Organizowania i kierowania całokształtem prac Oddziału Celnego [...] w W., w tym: zapewnienie właściwego wykorzystania czasu pracy funkcjonariuszy celnych, dokonywanie podziału zadań, sprawowanie nadzoru oraz kontrola prawidłowości wykonywania zadań przez funkcjonariuszy celnych, sprawowanie nadzoru nad prawidłowością podległych miejsc uznanych, magazynów i składów celnych". Powierzone skarżącej obowiązki nie zostały przez skarżącą należycie wykonane, czego dowodem są ustalenia kontroli wewnętrznej, a zakres tych uchybień został uwidoczniony w protokole pokontrolnym i wnioskach pokontrolnych z dnia [...] kwietnia 2009 r. Przedmiotowa kontrola uwidoczniła nierzetelne wykonywanie zadań przez skarżącą, także w zakresie sprawowania nadzoru służbowego nad działalnością podległej jednostki organizacyjnej. Zakres nieprawidłowości obejmował: realizację przez obwinioną kontroli merytoryczno-formalnej na stanowisku "cyfry": 1) przyjęcia za wiarygodne dokumentów własności CERTIFICATE OF TITL, SALVAGE noszących ślady celowej manipulacji zgłoszeń celnych, 2) braku dodatkowych wyjaśnień dotyczących kwestii potwierdzeń zapłaty za towar, 3) nierzetelnego prowadzenia weryfikacji wartości celnej towaru poprzez dołączenie w celach porównawczych wydruków ze strony internetowej www.kbb.com w opcji "trade In value", 4) braku urzędowych tłumaczeń dokumentów sporządzonych w języku obcym, 5) braku weryfikacji formy i treści przyjętych upoważnień, 6) braku postępowania weryfikacyjnego mającego na celu ustalenie, czy pojazd nie jest odpadem, 7) braku podziału funkcji służbowych rachmistrz/rewident, co pozostawało w sprzeczności z decyzją nr 17 Szefa Służby Celnej z dnia 28 sierpnia 2002 r. w sprawie wdrożenia jednolitych procedur ograniczających możliwość zachowań korupcyjnych w S.C., 8) braku zbilansowania w systemie CELINA dokumentów, co było niezgodne z trybem postępowania określonym w załączniku nr 1 § 3 ust. 3 decyzji nr 48 Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 28 czerwca 2005 r. w sprawie eksploatacji systemu wspomagania zgłoszeń celnych CELINA jako systemu wiodącego w Izbie Celnej w W. Szczegółowy zakres naruszeń obowiązków służbowych przez skarżącą został przedstawiony w obszernym uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] czerwca 2010 r.

W ocenie Sądu, postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte i prowadzone prawidłowo, zaś materiał zgromadzony w postępowaniu dyscyplinarnym pozwala na uznanie skarżącej winną zarzucanych jej przewinień dyscyplinarnych, określonych w art. 166 powołanej ustawy, tj. niedopełnienia obowiązków służbowych (pkt 1), niewykonania pisemnych poleceń (pkt 2) i wykonywania czynności służbowych w sposób nieprawidłowy (pkt 3). Opis naruszeń zamieszczony w orzeczeniu dyscyplinarnym organu pierwszej instancji czyni zadość obowiązkowi precyzyjnego ustalenia naruszenia obowiązków oraz ich przyczyn, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który zawiera numery spraw i opis zaniedbań w nich stwierdzonych. Orzeczenie dyscyplinarne, zostało wydane po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego i obwinionej i jej obrońcy, jest kompletne i spełniają wymogi określone w art. 178 ust. 3 powołanej ustawy pragmatycznej.

Odnosząc się do wymiaru orzeczonej wobec skarżącej kary dyscyplinarnej trzeba zauważyć, iż kara upomnienia znajduje się w katalogu określonym art. 167 pkt 1 ustawy, a Sąd nie dostrzegł dowolności organów przy jej wymierzaniu zważywszy na obszerne rozważania poczynione w uzasadnieniach orzeczenia organu I instancji. Organ niewątpliwie orzekając najniższą z kar dyscyplinarnych wziął pod uwagę okoliczności łagodzące, tj. podnoszone przez stronę niedobory kadrowe, dotychczasowy nienaganny przebieg służby, itp. Zwrócić uwagą należy, iż określona w art. 167 ustawy gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania właściwego organu. Ocena wagi naruszenia obowiązku służbowego i dobór adekwatnej do niego kary należy do organów dyscyplinarnych. Analiza akt postępowania dyscyplinarnego w niniejszej sprawie nie wykazuje dowolności w zastosowaniu kary dyscyplinarnej.

W świetle powyższego zarzuty skargi, dotyczące poszerzenia zakresu odpowiedzialności skarżącej w orzeczeniu organu I instancji oraz nieuwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść strony należy uznać za chybione.

Dyrektor Izby Celnej w W. rozpoznał sprawy w granicach środka odwoławczego (art. 433 § 1 k.p.k.) i odniósł się do zarzutów odwołania, wskazując na ich bezzasadność. Orzekając o utrzymaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia w mocy w całości Dyrektor Izy Celnej w istocie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu orzeczenia organu I instancji. Nie jest zatem trafny zarzut skargi, dotyczący nieskontrolowania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu I instancji przy uwzględnieniu wszystkich przyczyn odwoławczych.

Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 452 § 2 k.p.k. poprzez przeprowadzenie czynności dowodowych w postępowaniu międzyinstancyjnych, w ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestionowana przez stronę opinia prawna sporządzona na potrzeby postępowania, odnosząca się do możliwości orzekania w sprawie dyscyplinarnej przez z-ce Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., nie ma waloru dowodu w sprawie dyscyplinarnej. Opinia prawna wyjaśnia jedynie wątpliwości prawne, przedstawia interpretacje prawa w konkretnym stanie faktycznym i służy organowi pomocniczo w podjęciu decyzji. W tym stanie rzeczy twierdzenie strony skarżącej, że organ odwoławczy dopuścił nowy dowód w sprawie w postępowaniu międzyinstancyjnym nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przechodząc do kolejnych zarzutów skargi należy wskazać, iż z treści art. 187 ustawy w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 ustawy – "Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy" - stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k. Nie oznacza to jednak, iż te ostatnie przepisy stosuje się wprost do przebiegu postępowania dyscyplinarnego. Przepis art. 40 § 1 pkt 4 k.p.a. wyłącza sędziego z mocy prawa od udziału w postępowaniu, jeżeli był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej sprawie był przesłuchiwany w charakterze świadka lub występował jako biegły. Zasady wyłączenia od udziału w postępowaniu określa art. 42 k.p.a. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a., wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (§ 2). Sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o wyłączenie na podstawie art. 41, może złożyć do akt stosowne oświadczenie na piśmie i powstrzymuje się od udziału w sprawie; jest jednak obowiązany przedsięwziąć czynności nie cierpiące zwłoki (§ 3). Poza wypadkiem określonym w § 2 o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie; w składzie orzekającym w kwestii wyłączenia nie może brać udziału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W razie niemożności utworzenia takiego składu sądu, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu (§ 4). W świetle postanowień art. 169 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, orzekanie kar dyscyplinarnych należy do naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub Szefa Służby Celnej, zwanych dalej "organami dyscyplinarnymi", w odniesieniu do podległych im funkcjonariuszy.

W niniejszej sprawie organem właściwym do orzekania w sprawie dyscyplinarnej skarżącej jest Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. Wobec powyższego wszczęcie i prowadzenie postępowania przez piastuna tego organu - młodszego inspektora celnego A. N. - do czasu złożenia przez pełnomocnika skarżącej wniosku o przesłuchanie wymienionej w charakterze, było zgodne z procedurą orzekania w sprawach dyscyplinarnych. Mając jednak na względnie, iż nie można łączyć ról procesowych w postępowaniu dyscyplinarnym i aby uczynić zadość zasadnemu wnioskowi strony, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. (A. N.) w dniu [...] grudnia 2009 r. wydał postanowienie, na podstawie art. 93 § 3 k.p.k. w zw. z art. 187 i 227 ustawy o Służbie Celnej, mocą którego wyznaczono z - cę Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., komisarza celnego S. S. jako osobę uprawniona do orzekania kary dyscyplinarnej.

Mając powyżej na uwadze należy dojść do wniosku, iż w postępowaniu dyscyplinarnym nie doszło do naruszenia praw procesowych strony, które wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, skutkowałoby nieważnością postępowania. Bezspornie młodszy inspektor celny A. N. wydając postanowienie z dnia [...] grudnia 2009 r. wyłączyła się od udziału w postępowaniu. Wydania takiego rozstrzygnięcia nie wyklucza przepis art. 42 § 2 k.p.k. Trzeba zwrócić uwagę, iż organem dyscyplinarnym jest organ Służby Celnej, nie zaś jej funkcjonariusz piastujący funkcję naczelnika. Skoro zatem wyłączeniu od udziału w postępowaniu podlegał funkcjonariusz (w k.p.k. odpowiednio sędzia), w stosunku do którego zgłoszono akces przesłuchania w charakterze świadka, a nie sam organ (odpowiednio sąd, a precyzyjniej wszyscy sędziowie sądu), to nie ma przeszkód, aby w sprawie orzekał z-ca naczelnika (odpowiednio inny sędzia), do którego zakresu kompetencji należy zastępowanie personalnie naczelnika. W tym wypadku nie dochodzi bowiem do wyłączenia i konieczności zmiany organu dyscyplinarnego (składu orzekającego całego sądu – art. 42 § 4 k.p.k.), a co za tym idzie, nie ma uzasadnionych podstaw zwracanie się do Dyrektora Izby Celnej o wyznaczenie innego organu do orzekania w sprawie, o co postuluje strona skarżąca.

Nie stwierdzając zatem istotnych uchybień postępowania dyscyplinarnego, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.