Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 160/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4b
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 435/16 w sprawie ze skargi I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Wójt Gminy P. przyznał I. P. świadczenie w formie: prawa do zasiłku rodzinnego na troje dzieci – J., K. i N. Z., w kwocie po 118 zł, na okres od 1 listopada 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r., jednorazowe dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez wszystkie dzieci, dodatki do zasiłków rodzinnych na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, także na wszystkie dzieci, w kwocie po 63 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. Nadto przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka: N. Z. w rodzinie wielodzietnej, w kwocie 90 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Wójt Gminy P., wskazując na art. 3 pkt 2a, art. 3 pkt 24 lit. c, art. 5 ust. 1-3, 3a-3d, 4-4b, art. 6 ust. 1, art.12a, art.14, art.15 ust.1 pkt 2 i art. 15 ust. 2, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 4d, art. 24 ust. 1-2, ust. 3 i ust. 7, art. 25 ust.1, art. 26 ust. 1-4, art. 32 ust.1, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm., dalej jako u.ś.r.) oraz § 1 pkt 1, § 2 pkt 1, pkt 3, pkt. 5 lit. b, § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz. 1238) uchylił w całości, od dnia 1 stycznia 2016 r., decyzję własną z 30 listopada 2015 r.

Organ stwierdził, że dnia 7 stycznia 2016 r. strona dostarczyła zaświadczenie o wynagrodzeniu męża za miesiąc grudzień 2015 r. w kwocie 1332,85 zł netto. Mąż podjął pracę w dniu 2 listopada 2015 r. i uzyskał dochód za grudzień 2015 r., w kwocie 1.332, 85 zł. Organ I instancji ponownie przeliczył dochód rodziny za 2014 rok, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego. Organ wskazał, że kwota 47.756,40 zł (dochód rodziny) pomniejszony o 12.567,45 zł (dochód za 2014 r. męża wnioskodawczyni) oznacza dochód rodziny w wysokości 35.188,95 zł w skali roku i przeciętny miesięczny dochód rodziny w wysokości 2.932, 41 zł. W pięcioosobowej rodzinie miesięczny dochód wynosił 586,48 zł na osobę, czyli uprawniał do przyznania świadczeń. Po zsumowaniu przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny – 2.932, 41 zł i dochodu uzyskanego przez męża wnioskodawczyni za grudzień 2015 r. oraz podzieleniu tak uzyskanej kwoty przez liczbę osób w rodzinie, miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 853, 05 zł. Organ I instancji zaznaczył, że przeliczył dochód rodziny także według zasady "złotówka za złotówkę", ale kryterium dochodowe dla całej rodziny również zostało przekroczone.

W odwołaniu od decyzji strona wywodziła, że mąż w 2015 roku kilkukrotnie tracił pracę. Mąż podjął pracę i musiała dostarczyć zaświadczenie o dochodzie za pierwszy pełen przepracowany miesiąc, tj. grudzień 2015 r. Strona nie zgadza się z obliczeniami organu I instancji, ponieważ nie posiada takiego dochodu i uważa, że obliczenia są nieprawidłowe: kwota jest zawyżona i niezgodna z dochodem.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu w myśl art. 3 pkt 2 u.ś.r., dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 2a u.ś.r. dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 4 art. 5). SKO podkreśliło, że ustawodawca w ust. 4b art. 5 u.ś.r. wyraźnie stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ich dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, pod warunkiem jednak, że jest on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Z uzyskaniem dochodu mamy do czynienia, jeśli stanowi ono efekt jednej z okoliczności wyraźnie wskazanych w art. 3 pkt 24 u.ś.r., wśród których pod lit. c) wymieniono uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Podstawę decyzji przyznającej stronie zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku stanowił dochód rodziny wynoszący 586,48 zł. W dniu 7 stycznia 2016 r. strona złożyła w siedzibie organu zaświadczenie o wynagrodzeniu męża za grudzień 2015 r. w kwocie 1.332,85 zł. Skoro w okresie pobierania świadczeń rodzinnych przyznanych decyzją z dnia 30 listopada 2015 r. mąż strony w dniu 2 listopada 2015 r. podjął zatrudnienie, organ I instancji prawidłowo wyliczył - na nowo - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny na poziomie 853,05 zł. W sytuacji bowiem uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy. SKO oceniło, że organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód rodziny strony i słusznie uznał, że przekracza on kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2015/2016, tj. 674,00 zł.

SKO zaznaczyło, że sytuacja finansowa pięcioosobowej rodziny strony nie pozwala również na przyznanie zasiłku rodzinnego w świetle art. 5 ust. 3 u.ś.r. Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującego w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przedmiotowej sprawie dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe na osobę o kwotę 179,05 tj. o kwotę większą, niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego, tj. 89,00 zł.

Organ wskazał, że art. 24 ust. 7 u.ś.r. stanowi, iż w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. W myśl art. 32 ust. 1 u.ś.r., organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu I. Z. wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, ewentualnie o rozstrzygnięcie sprawy co do istoty i przyznanie świadczeń, jak w decyzji z dnia 30 listopada 2015 r. Wskazała, że jej rodzina czyni wszelkie starania, aby w jak najmniejszym zakresie obciążać Skarb Państwa. Boryka się z bardzo poważnymi problemami zdrowotnymi. Skarżąca jest po przebytej chorobie nowotworowej i znajduje się pod stałą kontrolą poradni onkologicznej. Kierując się wytycznymi SKO należałoby podjąć pracę "na czarno" lub w ogóle nie podejmować pracy. Skarżąca oceniła, że wyliczenie dochodów nastąpiło w sposób błędny, bowiem do średniego rocznego dochodu rodziny podzielonego przez 12 miesięcy i podzielonego przez liczbę osób w rodzinie doliczona została cała kwota jednorazowego wynagrodzenia, co pozostaje w sprzeczności ze stwierdzeniem "w skali rocznej". Należało dokonać przeliczenia kryterium dochodowego w inny sposób, a mianowicie do rocznego dochodu rodziny za 2014 rok, należało doliczyć dochód uzyskany w grudniu 2015 roku i wówczas podzielić uzyskaną kwotę na 12 miesięcy, a następnie podzielić przez liczbę osób w rodzinie, czyli na 5 osób. Wówczas próg dochodowy nie zostałby przekroczony, wynosiłby 608, 69 zł.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 października 2016 r. oddalił skargę.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącej, co do nieprawidłowości obliczenia przez organ dochodu przypadającego na członka rodziny.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sugerowany przez skarżącą sposób obliczenia dochodu, polegający na tym, by do rocznego dochodu rodziny za 2014 rok doliczyć dochód uzyskany w grudniu 2015 roku, a następnie kwotę tę dzielić na liczbę miesięcy oraz członków rodziny nie mógł znaleźć w jej wypadku zastosowania. Zdaniem Sądu I instancji stoi temu na przeszkodzie jednoznaczna treść art. 5 ust. 4b u.ś.r. Zgodnie z nią w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny. To pojęcie zdefiniowane zostało w art. 3 ust. 2a ustawy, według którego dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Do tak rozumianego dochodu członka rodziny przepis art. 5 ust. 4b nakazuje dodać miesięczny dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wywodził, że uniemożliwia to dodanie do sumarycznego dochodu rodziny za 2014 r. dochodu z grudnia 2015 r. Operacje matematyczne z art. 5 ust. 4b u.ś.r. dokonywane są zatem wyłącznie na dochodach miesięcznych, nie rocznych.

Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych pojawiły się rozstrzygnięcia zgodne z przedstawionym w skardze sposobem rozumowania opartym na założeniu, iż doliczenie dochodu miesięcznego uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy do miesięcznego dochodu członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest krzywdzące dla świadczeniobiorcy. Stanowisko takie nie uzyskało jednak akceptacji Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w jednolitym orzecznictwie stwierdził, że jest ono niemożliwe do pogodzenia z brzmieniem regulacji ustawowych. Ta linia orzecznicza została w pełni podzielana przez Sąd I instancji.

W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że organy poczyniły prawidłowe ustalenia i zasadnie przyjęły, zaistnienie przesłanek uchylenia decyzji przyznającej świadczenia. Nie budziło wątpliwości także zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego umocowanie organów do wydania spornych decyzji w oparciu o regulację z art. 5 ust. 4b u.ś.r. Wprawdzie w brzmieniu tego przepisu dopiero od 1 kwietnia 2016 r. wspomniane jest – obok ustalania – także weryfikowanie świadczeń, zmiana ta jednak, jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wprowadzającej tę nowelizację, ma charakter jedynie precyzujący i wprowadzona została w celu wyeliminowania wątpliwości interpretacyjnych. Sąd I instancji stwierdził, że zarówno przed nowelizacją jak i po niej podstawą do zastosowania art. 5 ust. 4b były przepisy art. 24 ust. 7 i art. 32 ust. 1 u.ś.r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. Z. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego polegającego na uchyleniu z mocą wsteczną prawa do zasiłku skarżącej, zaś decyzja organu I instancji ma charakter konstytutywny i nie może działać wstecz,

2. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. w zw. z art. 3 ust. 2a poprzez jego niewłaściwą wykładnię, skutkującą przyjęciem, iż do przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego należy w całości wynagrodzenie uzyskane w miesiącu przypadającym po miesiącu, w którym osiągnięto dochód, podczas gdy wykładnia celowościowa, uwzględniająca zasady współżycia społecznego wskazuje, iż dodaniu podlegała jedynie 1/12 wynagrodzenia uzyskanego za miesiąc grudzień.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

W odniesieniu do pierwszego z zarzutów dotyczącego naruszenia przepisów postępowania w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że decyzja w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia rodzinnego ma charakter prawnokształtujący i nie może działać wstecz. W rozpoznawanej sprawie organ orzekając w dniu [...] stycznia 2015 r. uchylił decyzję o przyznaniu świadczenia od dnia 1 stycznia 2016 r. działając wstecz.

Wskazano, że w sprawie na każdym jej etapie doszło do błędnej wykładni art. 5 ust. 4b w zw. z art. 3 ust. 2a u.ś.r., co skutkowało przyjęciem, iż do przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego należy doliczyć w całości wynagrodzenie uzyskane w miesiącu przypadającym po miesiącu, w którym osiągnięto dochód. W ocenie skarżącej kasacyjnie prawidłowa wykładnia uwzględniająca zasady współżycia społecznego prowadzi do wniosku, iż do przeciętnego dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej w 2014 r. winno się dodać jedynie 1/12 wynagrodzenia uzyskanego za miesiąc grudzień 2015 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami wniesionej skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do oceny wykładni art. 5 ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518, zwana dalej u.ś.r.).

Odnosząc się do powyższego zarzutu stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd zawarty w wyroku z dnia 24 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 242/14. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przez dochód rodziny, w myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozumie się sumę dochodów członków rodziny. Z kolei dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a). Zgodnie natomiast z treścią art. 5 ust. 4b w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W praktyce oznacza to, że w sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z utratą lub uzyskaniem dochodu, tj. z sytuacjami wskazanymi w art. 5 ust. 4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy po ustaleniu składu rodziny dokonać operacji matematycznych polegających na:

1) ustaleniu rocznego dochodu każdego pojedynczego członka rodziny (osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w rozumieniu art. 3 pkt 10),

2) podzieleniu rocznego dochodu każdego członka rodziny przez liczbę miesięcy, w których był uzyskiwany (tj. przez 12),

3) zsumowaniu przeciętnych miesięcznych dochodów wszystkich poszczególnych członków rodziny,

4) podzieleniu przez liczbę członków rodziny.

Uzyskany w efekcie tych czynności wynik należy porównać, w zależności od sytuacji, z obowiązującym kryterium dochodowym podstawowym bądź podwyższonym, którego przekroczenie zasadniczo będzie powodowało, że zasiłek rodzinny nie będzie się należał.

W art. 5 ust. 4-4b ustawy ustawodawca przewidział jednak sytuację zmian w strukturze dochodów rodziny, które winny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać na uzyskaniu dochodu lub też na jego utracie. Definicję legalną uzyskania dochodu zawiera art. 3 pkt 24 ustawy. Zmiany polegające na uzyskaniu dochodu mogą nastąpić:

- w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,

- po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

W zależności od charakteru zmiany w strukturze dochodów, jak i czasu ich powstania ustawodawca przewidział różne zasady modyfikowania wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. W rozpoznawanej sprawie uzyskanie dochodu nastąpiło po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie zatem z art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego, ale po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, przewidziano zasadę doliczenia do ustalonego dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód przez te osoby został po raz pierwszy osiągnięty.

Oznacza to, że przedstawiony w skardze kasacyjnej sposób liczenia dochodu rodziny w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zgodnie z którym w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy uzyskany dochód powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający jedynie w wysokości 1/12 dochodu za miesiąc grudzień 2015 r. jest niezgodny z jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości treścią art. 5 ust. 4b u.ś.r. Art. 5 ust. 4b u.ś.r. został dodany przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) z dniem 1 stycznia 2012 r. Zmiana ta spowodowała, że prawo do świadczeń rodzinnych ustalane jest na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie pobierania świadczeń a nie przeciętnego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim, chyba że od poprzedniego roku nie zaszły zasadnicze zmiany w sytuacji dochodowej rodziny.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że zarówno organy administracji, jak i Sąd I instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały art. 5 ust. 4b u.ś.r., co oznacza, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód obejmuje kwotę miesięcznego dochodu (a nie jedynie 1/12 jego części jak chce strona skarżąca kasacyjnie) następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, to jest dochodu członka rodziny.

W takim stanie sprawy zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę z uwagi na prawidłowo zastosowaną w sprawie wykładnię art. 5 ust. 4b u.ś.r.

Odnosząc się zaś do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. zauważyć należy, że zarzut ten jest oparty na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest na zarzucie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej wskazał przy tym wyłącznie na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Wyjaśnić zatem w tym miejscu trzeba, że powyższy przepis, określający sytuacje, w których sąd administracyjny może uchylić zaskarżoną decyzję, mają charakter blankietowy (wynikowy). Oparcie wyroku na ich podstawie jest zaś uwarunkowane określonym stanowiskiem Sądu I instancji. Sąd, stosując wspomniane wyżej przepisy, stwierdza bowiem, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i uchybienia innym przepisom postępowania, a uchybienie to miało charakter istotny, czyli mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c).

Powyższe oznacza, że zaskarżając skargą kasacyjną wyrok, oparty na tym przepisie, należy zarzucić zaskarżonemu wyrokowi nie tylko naruszenie tego przepisu, ale przede wszystkim przepisów, których naruszenia w toku postępowania administracyjnego dopatrzył się Sąd I instancji, albo przepisów, które ten sąd sam naruszył, prowadząc postępowanie sądowe.

Tymczasem, jak wynika z treści tego zarzutu oraz z uzasadnienia skargi kasacyjnej, skarżąca kasacyjnie stwierdza, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w dopuścił się naruszania przepisów prawa procesowego, co skutkowało wydaniem decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Autor skargi kasacyjnej nie przywołał jednak przepisów, które zostały naruszone przez Sąd I instancji. Przytoczony zaś w cytacie art. 30 ust. 2 u.ś.r. wylicza jakie świadczenia rodzinne uważa się za nienależnie pobrane i w rozpoznawanej sprawie nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia, albowiem podstawą uchylenia decyzji z [...] stycznia 2016 r. o przyznaniu świadczeń rodzinnych było kryterium dochodowe. Ponadto wbrew twierdzenia skargi kasacyjnej uchylenie decyzji nie nastąpiło z mocą wsteczną, albowiem decyzją została wydana w tym samym miesiącu i roku (styczniu 2016 r.), od którego stronie z uwagi na przekroczenie progu dochodowego nie przysługiwały świadczenia rodzinne.

Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.sa.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego

z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.