Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1635/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za luty 2010 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy -


UZASADNIENIE

M. Sp. z o.o. (dalej – "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniósł, że spółka nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów wpisu sądowego od skargi, ponieważ w ostatnich latach ponosiła straty. Suma strat z lat ubiegłych wynosi 1.418.230,75 zł i przekracza wartość kapitału zakładowego. Wysokość kapitału zakładowego w kwocie [...] zł jest wartością nominalną, natomiast rzeczywista wartość kapitału zakładowego jest ujemna i wynosi [...] zł. Z kolei środki trwałe spółki o wartości [...] zł to głównie nieczynne automaty do gier, które aktualnie nie są wykorzystywane ze względu na czynności podejmowane przez urząd celny. Działalność spółki w 2013 r. przyniosła stratę w wysokości 15.087,23 zł, bowiem przychody spółki wyniosły 271.698,73 zł, a koszty uzyskania 286.785,96 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, na którym widnieją środki pieniężne w wysokości 1.283,01 zł. Do wniosku dołączono następujące dokumenty: wyciąg bankowy z dnia 5 stycznia 2014 r., bilans za 2013 r., rachunek zysków i strat za 2013 r. oraz zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. /CIT-8/.

Ponadto, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, spółka nadesłała deklaracje VAT-7 za marzec, kwiecień i maj 2014 r., wyciąg bankowy oraz rachunek zysków i strat za I półrocze 2014 r.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

Podstawą prawną rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). Zgodnie z ich brzmieniem, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu, a więc w zakresie częściowym, w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Ciężar dowodu wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie (postanowienie NSA z 13 września 2011 r., II FZ 439/11).

Podkreślić przy tym należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Dlatego też rzeczywiste możliwości płatnicze nie mogą być oceniane tylko na podstawie kwot wolnych środków na rachunku bankowym.

W ocenie referendarza sądowego, spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej.

Ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi zatem uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zgromadzenia (np. z najmu, dzierżawy, egzekucji wierzytelności, sprzedaży udziałów itp.).

Jedną z możliwości uzyskiwania środków na prowadzenie postępowań sądowych, związanych z działalnością gospodarczą, są przychody z tej działalności.

Zdaniem referendarza sądowego, w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe, a strata, jak już podkreślał NSA (por. np. postanowienia w sprawach II OZ 707/13, I GZ 228/12), jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej.

Z przedstawionej przez skarżącą sytuacji nie wynika, aby zakończyła ona lub zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. W 2013 r. przychody skarżącej wyniosły 271.698,73 zł. Z kolei część wykazanych kosztów uzyskania przychodów (amortyzacja – 93,257,80 zł) miała charakter niepieniężny i nie rodziła obowiązku poniesienia wydatków w danym okresie. Już te okoliczności wskazują, że brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania kosztów postępowania na podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych.

Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki majątku trwałego (aktywa trwałe w 2013 r. spółka wykazała na kwotę – [...] zł). Nawet jeżeliby przyjąć – jak twierdzi spółka – że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku, nie mogą być wykorzystane, to zauważyć należy, że skarżąca posiada również budynki i lokale ([...] zł) oraz środki trwałe w budowie ([...] zł).

W takiej sytuacji, skarżąca ma możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych, także gdy uwzględnić pozostałe sprawy zawisłe przed sądem (łączna wysokość wpisów wynosi ok. 16.500 zł).

Skarżąca posiada również wysoki kapitał zakładowy ([...] zł), a odnosząc się do argumentacji spółki w tym względzie zauważyć należy, że nawet gdyby zaistniała sytuacja zagrożenia istnienia spółki, to nie może ona pozostać bierna i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. W takiej sytuacji miałaby, w pierwszej kolejności, obowiązek niezwłocznego podjęcia działań, zmierzających do poprawy wskaźników ekonomicznych, wyniku finansowego.

W tych okolicznościach, w przypadku skarżącej, źródeł na uzyskanie środków celem pokrycia kosztów sądowych należy upatrywać przede wszystkim w przychodach z prowadzonej działalności gospodarczej, jak również w posiadanych środkach trwałych, aktywach obrotowych.

Powyższej oceny nie zmienia fakt, że w 2013 i 2014 r. (w porównaniu z rokiem 2012 r., w którym to przychody spółki wyniosły ponad 2 mln złotych) przychody spółki kształtują się na niższym poziomie.

Dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym, zakresie nie jest bowiem bez znaczenia jakim mieniem i środkami skarżąca dysponowała wcześniej i jak nimi rozporządzała, wiedząc, że pozostaje w sporze z organem, który może znaleźć finał przed sądem. Skarżąca pomija, że z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy istotny jest, z jednej strony, brak środków, na którym wyłącznie koncentruje się skarżąca oraz, z drugiej strony, wykazanie, że pomimo podjęcia niezbędnych działań, skarżąca w sposób obiektywny nie była w stanie zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych, co z kolei skarżąca pozostawia poza zakresem swojej uwagi.

W konsekwencji nawet niższy poziom przychodów w 2013 r. i 2014 r. nie może podważać przyjętej oceny prawnej.

W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). W niniejszej sprawie poza powoływaniem się na stratę, spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Skoro spółka osiąga przychód, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.