Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 235/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1. art. 30 ust. 9.
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. uznał zasiłek pielęgnacyjny wypłacony B. D. w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2013 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, w okresie od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2013 r. w wysokości [...] zł miesięcznie za świadczenie nienależnie pobrane. Następnie decyzją z dnia [...] r. [...] zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowym. Organ wyjaśnił, że B. D. nienależnie pobrała zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2013 r., bowiem za ten okres pobrała, zarówno zasiłek pielęgnacyjny jak i dodatek pielęgnacyjny.

Od powyższych decyzji strona nie wnosiła odwołań i decyzje te uzyskały przymiot ostateczności.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. działając z upoważnienia Wójta [...] decyzją z dnia [...] r. znak: [...]. 2014 po rozpoznaniu wniosku B. D. odmówił jej umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, która decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. sygnatura akt [...] została uchylona i przekazana sprawa do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...] r. znak: [...]. [...] odmówił B. D. umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2013 r. w łącznej wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, do zwrotu którego zobowiązana została ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...].

W uzasadnieniu wskazano, że ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 czerwca 2014 r., że wnioskodawczyni ma 60 lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jej źródłem utrzymania jest renta i dodatek pielęgnacyjny pobierany w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Jest osobą niepełnosprawną ruchowo porusza się na wózku inwalidzkim i przy pomocy balkoniku. Choruje na stwardnienie rozsiane, ma zaburzenia depresyjne. Orzeczeniem Obwodowej Komisji do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 17 czerwca 1993 r. została zakwalifikowana do pierwszej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowa i wymaga opieki osoby drugiej. W okresie od 9 maja 2013 r. do 1 października 2014 r. stronie została przyznana nieodpłatna pomoc w formie dziennego pobytu w Środowiskowym Domu Samopomocy "W." w W. L. z możliwością korzystania z usług: ogólnych i bytowych, opieki zdrowotnej i rehabilitacji ruchowej, treningów umiejętności, terapii zajęciowej, wyżywienia i transportu, strona korzystała jedynie z usług rehabilitacyjnych.

Ponadto organ zaznaczył, iż miesięcznie opłaty ponoszone przez wnioskodawczynię wynoszą [...] zł: energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, odpady komunalne [...] zł, woda i ścieki [...] zł oraz związane z c.o. [...] zł. Również podniósł, że we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego strona podpisała oświadczenie "osoba, której wniosek dotyczy nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego". Organ stwierdził, brak podstaw do umorzenia powstałej należności z odsetkami, natomiast mając na uwadze trudną sytuację dochodową poinformował o możliwości zastosowania ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia w formie rozłożenia nienależnie pobranych świadczeń na raty.

Od powyższej decyzji B. D. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu opisała swoją trudną sytuację finansową i zaznaczyła, iż nie jest w stanie spłacić tak dużej kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Podkreśliła, iż od 13 lat porusza się przy pomocy wózka inwalidzkiego, zaś jej stan zdrowia się pogarsza. Oświadczyła, iż od września 2014 r. stałą opiekę sprawuje syn S., również pozostałe dzieci pomagają jej finansowo robiąc zakupy i przygotowując opał na zimę. Nawiązując do powyższego odwołania skarżąca pismem z dnia 15 grudnia 2014 r. podniosła, iż organ niewłaściwie ustalił, czy w sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Ponadto zaznaczyła, że nie była właściwie pouczona o przysługujących jej uprawnieniach i nałożonych obowiązkach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy powołując się na art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 114) wyjaśnił, że z przepisu tego wynika, iż decyzja w zakresie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego i jest odstępstwem od ogólnej zasady. Przy czym zaznaczyć należy, iż organ administracji pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających wniosek, nie ma zatem obowiązku go uwzględnić, co oznacza, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia.

Przy czym sama trudna sytuacja materialna danej osoby czy rodziny nie uzasadnia jeszcze umorzenia kwoty niezależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja strony i jej rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Chodzi więc o sytuacje nadzwyczajne, których nie sposób przewidzieć przy dochowaniu nawet najwyższej staranności, sytuacje nagłe, niespodziewane.

W niniejszej sprawie B. D. w dniu 23 maja 2014 r. złożyła wniosek w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego na łączną kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu wniosku wskazała na swoją trudną sytuację zdrowotną związaną z niepełnosprawnością spowodowaną stwardnieniem rozsianym. Podniosła, że ma troje dorosłych dzieci, które mimo że pracują, to na zmianę opiekują się nią oraz pomagają finansowo. W dniu 27 października 2014 r. wnioskodawczyni oświadczyła, iż zamieszkuje u syna w miejscowości W. L., z którym pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. przeprowadził w dniu 22 października 2014 r. rodzinny wywiad środowiskowy. Pracownik ustalił, iż syn opiekuje się matką, pomaga w codziennym funkcjonowaniu, w prowadzeniu gospodarstwa domowego. [...] w piecu c.o., robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe. Reguluje opłaty za energię elektryczną [...] zł, gaz [...] zł, woda, odpady komunalne, ścieki [...] zł, zakupił 2 tony węgla na zimę, sfinansował w 1/3 koszty turnusu rehabilitacyjnego dla matki na przełomie lipca i sierpnia 2014 r. w kwocie ok. [...] zł. Źródłem dochodu syna jest gospodarstwo rolne (grunty własne - 17,8302 ha przeliczeniowe oraz współwłasność - 4,9310 ha przel.) - [...] zł. Ponadto syn, jak wynika z ustaleń, nadal deklaruje swoja pomoc na rzecz mamy, poprzez sprawowanie nad nią opieki oraz regulowanie opłat.

Organ odwoławczy przyjął, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż stosownie do wskazań Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pierwszej instancji uzupełnił postępowanie dowodowe i przeprowadził również rodzinny wywiad środowiskowy u pozostałych dzieci strony, tj. A. D.-S. oraz R. D., które zadeklarowały, że nadal będą wspierać matkę finansowo oraz w formie prowadzenia gospodarstwa domowego i usług opiekuńczych.

Poza tym B. D. uprawniona jest do świadczenia rentowego i dodatku pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł. Zatem dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe wskazane w ustawie o świadczeniach rodzinnych (aktualnie jest to kwota [...]zł na osobę w rodzinie, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych - Dz. U. z 2012 poz. 959), które nie jest wprawdzie wyznacznikiem zastosowania art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niemniej jednak pozwala zakwalifikować sytuację materialną jako wymagającą pomocy. Skarżąca niewątpliwie ze względu na stan zdrowia wymaga pomocy innych osób. Jak wynika z oświadczenia syna, z którym strona wspólnie mieszka opiekuje się on matka, a także ponosi wszystkie opłaty związane z utrzymaniem domu. Poza tym pozostałe dzieci wywiązują się ze swojego obowiązku alimentacyjnego i pomagają matce.

Organ odwoławczy wskazał, że organ i instancji mając na uwadze obecnie trudną sytuację dochodową strony i brak możliwości wpłacenia pełnej kwoty poinformował stronę o możliwości zastosowania ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia w formie rozłożenia nienależnie pobranych świadczeń na raty. Przy czym uznał, iż niewątpliwie trudna sytuacja strony nie jest sytuacją szczególną, czyli taką, która uniemożliwia spłatę nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w niskich ratach. W tym zakresie przeprowadzi odrębne postępowanie.

Odnosząc się do zarzutu, iż skarżąca nie była pouczona o jej uprawnieniach oraz nałożonych obowiązkach organ odwoławczy wskazał, że decyzja uznająca zasiłek pielęgnacyjny za nienależnie pobrany została wydana w odrębnym postępowaniu. Decyzja ta stała się ostateczna, w związku z czym poza oceną Kolegium pozostaje, czy zachodziły podstawy do uznania zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrany i w konsekwencji nakazanie jego zwrotu.

B. D. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

1) art. 7, art. 9, art. 10 ust. 1, art. 81, art. 77 ust. 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie, brak możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów (oraz z uwagi na ograniczenia ruchowe skarżącej i brak możliwości wglądu w akta sprawy przez skarżącą), jak i poprzez nie podjęcie przez organ I instancji z urzędu wszelkich czynności (informacyjnych) niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia. sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Skarżąca podniosła, że organ I instancji nie poinformował jej o okolicznościach faktycznych, które miały wpływ na ustalenie praw strony będących przedmiotem postępowania administracyjnego, poprzez błędne poinformowanie o przysługującym stronie prawie do zasiłku

2) art. 8 i art. 11 k.p.a, poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej i zasady przekonywania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sytuacja skarżącej zasługuje na uznanie za szczególną. Szczególnym i nagłym zdarzeniem jest bowiem fakt śmierci jej męża, który zginął w wypadku, a fakt ten przyczynił się do pogorszenia stanu zdrowia skarżącej. Sytuacją szczególną i nagłą jest konieczność zorganizowania opieki skarżącej z uwagi fakt, że skarżąca jest osobą niesamodzielną (syn skarżącej prowadzi gospodarstwo i musi wrócić do pracy, córka R. pracuje i opiekuje się małym dzieckiem, natomiast córka A. jest w ciąży tuż przed rozwiązaniem). Poza tym powyższa sytuacja nie jest wynikiem zaniedbań ze strony skarżącej. Zasiłek pielęgnacyjny został przyznany błędnie przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej. Organy administracji publicznej powinny działać z uwzględnieniem interesu społecznego oraz w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów administracji publicznej. W wypadku powyższym bez wątpienia zasady procedury administracyjnej nie zostały dochowane. Faktem bezspornym jest to, że strona podpisała oświadczenie o nie pobieraniu innych świadczeń pielęgnacyjnych, co wynikało z niewiedzy, iż zasiłek i dodatek pielęgnacyjne są świadczeniami, które nie mogą być pobierane jednocześnie. Organ, przy wydawaniu decyzji powinien dokonać dokładnej analizy stanu faktycznego, a także wyjaśnić stronie wszelkie wątpliwe kwestie. Warto także zwrócić uwagę, że stan prawny ustalony decyzją z dnia 5 września 2005 r. trwał do 2013 r., co doprowadziło do wzrostu kwoty do [...] zł. Zasadnym jest więc uznanie, że skarżąca nie zdawała sobie, że pobierany zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem nie należnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z ze zm., zwanej dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W ocenie składu orzekającego skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Na wstępie wskazać należy, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dz. U. z 2015 r., poz. 114). Zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W myśl natomiast jej art. 30 ust. 2 pkt 1 za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Przepis art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi z kolei, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Z powyższego przepisu wynika zatem, że decyzja w zakresie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego. Kontrola Sądu w przypadku rozstrzygnięć organów administracji publicznej wydanych w ramach takiego uznania, ogranicza się do badania, czy granice uznania w danym przypadku nie zostały przekroczone. Innymi słowy sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowej obejmuje zbadanie, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Jeżeli zaś stanowisko organu ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, jest przekonywująco, jasno i logicznie umotywowane, to nie można mu zarzucić cech dowolności.

Ponadto wskazany przepis stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że osoba która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Wobec tego umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może mieć miejsce wyjątkowo wyłącznie w razie wystąpienia szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny.

Ocena istnienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących rodziny", dających organom możliwość do umorzenia, odroczenia terminu płatności nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, winna być dokonywana w odniesieniu do aktualnej sytuacji życiowej (materialnej, dochodowej, zdrowotnej, rodzinnej) wnioskodawcy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 483/14, LEX nr 1503979). Zatem organ, rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń, powinien dokonać oceny całokształtu sytuacji materialnej, zdrowotnej, jak i życiowej wnioskodawcy, tj. ustalić, czy sytuacja życiowa wnioskodawcy, w tym stan rodzinny, wiek, niepełnosprawność, stan zdrowia mieszczą się w ustawowym pojęciu "szczególnie uzasadnionych okoliczności" (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 591/14, LEX nr 1498468). Ponadto przed wydaniem decyzji na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ powinien ustalić, w jaki sposób zwrot nienależnie pobranych świadczeń będzie mieć wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności, czy pozbawienie zobowiązanego świadczeń nie pogorszy jego sytuacji na tyle, że będzie on zmuszony ubiegać się o kolejne świadczenia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 765/11, LEX nr 1146155).

Ponadto w ocenie Sądu szczególnie uzasadnione okoliczności stanowią tylko zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, na które zobowiązany do zwrotu świadczeń nie ma żadnego wpływu, a zaistnienie których wyłącza lub ogranicza możliwość wykonania zobowiązania lub też doprowadziłoby do takiego pogorszenia sytuacji rodziny, że zostałaby ona narażona na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych. Skoro instytucja umorzenia nienależnie pobranych świadczeń ma charakter wyjątkowy, to ocena okoliczności na jakie powołuje się wnioskujący o umorzenie powinna być dokonana z zastosowaniem surowszych kryteriów dotyczących możliwości wywiązania się przez zobowiązanego z ciążących na nim obowiązków. Sąd administracyjny kontrolujący legalność decyzji o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia może jedynie zbadać, czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe na okoliczność sytuacji materialnej rodziny wnioskodawcy, czy poprawnie ocenił zebrane dowody oraz czy właściwie uzasadnił wydaną decyzję. Najistotniejszą kwestią podlegającą kontroli Sądu jest ocena w zakresie, czy poczynione przez organ ustalenia w sprawie pozwalają uznać, że nie zachodzą w niej szczególnie uzasadnione okoliczności, które umożliwiłyby podjąć decyzję pozytywną dla strony (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2015 r., sygn.. akt I OSK72/14, publ. CBOSA).

Podkreślić także należy, co podniósł organ w zaskarżonej decyzji, że użyty w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż co do zasady do świadczeń rodzinnych uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. kryterium dochodowe. Nawet zatem sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich rodzin (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 listopada 2011 r. o sygn. akt II SA/Lu 687/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

W rozpoznawanej sprawie organy administracji wskazały, że skarżąca pobrała nienależne jej świadczenia rodzinne i zobowiązały ją do ich spłaty wraz z ustawowymi odsetkami, co zostało rozstrzygnięte ostateczną decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z dnia [...] r., nr [...]. Jak również organy rozważały, czy skarżąca znajduje się w szczególnej sytuacji, w rozumieniu art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Dodatkowo podnieść trzeba, że w niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli była jedynie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzji organu pierwszej instancji, a nie inne wydane na rzecz skarżącej wcześniejsze decyzje, w tym również przywołana ostateczna decyzja z dnia z dnia [...] r., nr [...].

Jak wynika z akt sprawy wnioskodawczyni ma 60 lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jej źródłem utrzymania jest renta i dodatek pielęgnacyjny pobierany w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Jest osobą niepełnosprawną, porusza się na wózku inwalidzkim i przy pomocy balkonika. Choruje na stwardnienie rozsiane, ma zaburzenia depresyjne. Orzeczeniem Obwodowej Komisji do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 17 czerwca 1993 r. została zakwalifikowana do pierwszej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowa i wymaga opieki osoby drugiej. W okresie od 9 maja 2013 r. do 1 października 2014 r. stronie została przyznana nieodpłatna pomoc w formie dziennego pobytu w Środowiskowym Domu Samopomocy "W." w W. L. z możliwością korzystania z usług: ogólnych i bytowych, opieki zdrowotnej i rehabilitacji ruchowej, treningów umiejętności, terapii zajęciowej, wyżywienia i transportu, strona korzystała jedynie z usług rehabilitacyjnych.

Skarżąca ma troje dzieci. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 22 października 2014 r. z synem skarżącej – S. D. wynika, że opiekuje się matką, pomaga jej w codziennym funkcjonowaniu, prowadzeniu gospodarstwa domowego, tj. pali w piecu, robi zakupy, w znacznej części ponosi opłaty eksploatacyjne i związane z rehabilitacją oraz załatwia sprawy urzędowe (k. 82-82 akt admin.). Podobnie córka skarżącej – A. D.-S. oświadczyła, że udziela matce wsparcia w formie usług opiekuńczych w czasie wolnym od pracy i robi jej zakupy. Zadeklarowała także, że nadal będzie to czynić, nawet z własnych środków pieniężnych (wywiad środowiskowy z dnia 20 października 2014 r., k. 78-80 akt admin.). R. D. – druga córka skarżącej – także podniosła, że codziennie odwiedza skarżącą, pomaga w prowadzeniu gospodarstwa oraz pomaga finansowo. Oświadczyła także, że zamierza pomagać matce w takiej samej formie jak dotychczas (wywiad środowiskowy z dnia 14 października 2014 r., k. 75-77 akt admin.).

Wobec powyższego należy uznać, że organy administracji słusznie uznały, iż skarżąca nie znajduje się w szczególnej sytuacji, w rozumieniu art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięć organów obu instancji, w oparciu o przeprowadzone wywiady środowiskowe, przedstawiono sytuację materialną i zdrowotną skarżącej podkreślając, że nie jest sama i dzieci skarżącej pomagają jej, zarówno przy prowadzeniu gospodarstwa domowego, jak i finansowo.

Wskazano także, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe wskazane w ustawie o świadczeniach rodzinnych (aktualnie jest to kwota [...]zł na osobę w rodzinie, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych - Dz. U. z 2012 poz. 959), które nie jest wprawdzie wyznacznikiem zastosowania art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niemniej jednak pozwala zakwalifikować sytuację materialną jako wymagającą pomocy. Skarżąca niewątpliwie ze względu na stan zdrowia wymaga pomocy innych osób. Jednak jak wynika z oświadczeń dzieci skarżącej wspólnie opiekują się matką, a także ponoszą w znacznej części opłaty związane z utrzymaniem wnioskodawczyni.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że odmawiając skarżącej umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, bowiem wydając decyzje organy obu instancji miały na względzie, zarówno jej sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną oraz wysokość uzyskiwanego przez nią dochodu oraz ponoszonych przez nią wydatków.

Zdaniem Sądu, ustalenia stanowiące podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć przeprowadzone zostały w oparciu o prawidłową ocenę zebranego i kompletnego materiału dowodowego, zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące niewłaściwego zastosowania przez organ art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 81, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Zarówno bowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu trafnej wykładni prawa materialnego.

Dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu drugiej instancji bez znaczenia pozostaje przy tym podniesiona przez skarżącą okoliczność, że nie znała obowiązujących w tej mierze przepisów prawa.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.