Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 59/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2006-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 32
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marian Jaździński Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w K. decyzją z [...] Nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 3 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, art. 32 rozporządzenia Komisji Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92, odmówił J. Ł. przyznania płatności na rok 2004 oraz określił wysokość sankcji w okresie trzech lat kalendarzowych.

W uzasadnieniu organ ten wskazał, że odmowa przyznania skarżącemu płatności do gruntów rolnych na rok 2004 r. nastąpiła ze względu na niezgodność (zawyżenie) pomiędzy zadeklarowaną przez stronę sumą powierzchni działek rolnych, a stwierdzoną w wyniku kontroli. W przypadku Jednolitej Płatności Obszarowej – 2004 powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wyniosła – 18,44 ha. .powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli 6,53 ha. Różnica w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli wyniosła 182,39 % .Wielkość kary pieniężnej w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych organ ten określił na [...] zł. Odnośnie Uzupełniającej Płatności Obszarowej – inne rośliny – 2004 powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych – wyniosła 11,91 ha, powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli 0 ha. Wyliczenie procentowej różnicy w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli > 50 % .Wielkość kary pieniężnej w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych organ ten określił w tej sytuacji na [...] zł.

W odwołaniu od tej decyzji J. Ł. wniósł o jej uchylenie wskazując, iż we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych uwzględnił własne gospodarstwo o powierzchni 6,53 ha oraz gospodarstwo po rodzicach żony o powierzchni 11,91 ha, nie widząc o tym, iż z sumy powierzchni tych gruntów powinien wyłączyć te, które były faktycznie użytkowane przez inną osobę.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] Nr [...] z powołaniem się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, § 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów, art. 32 rozporządzenia Komisji Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 Dz. Urz. WE L327 z 12 grudnia 2001 r.), art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. Urz. WE L 328 z 17 grudnia 2003 r.), art. 1 ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 118/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 17 z 24 stycznia 2004 r.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoją decyzję, organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przepisami wskazanymi powyżej – w przypadku, gdy różnica pomiędzy zadeklarowanym, a rzeczywistym polem powierzchni jest większa od 50 %, to wnioskodawca nie otrzymuje pomocy w danym roku kalendarzowym oraz będzie wyłączony ponownie z otrzymania pomocy, do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zgłoszonym, a ustalonym polem powierzchni i, że kwota ta będzie potrącona z płatności pomocowych, do których wnioskodawca jest uprawniony na przestrzeni 3 lat kalendarzowych po roku kalendarzowym, w którym poczyniono te ustalenia.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołując się na punkt 32 preambuły rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, wskazał, iż strona składając wniosek o przyznanie płatności i potwierdzając własnoręcznym podpisem oświadczenie o skutkach składania fałszywych oświadczeń, powinna liczyć się z tym, że deklarując grunty których nie jest użytkownikiem, poniesie konsekwencje finansowe wynikające z nadużyć jakich się dopuściła.

Powyższą decyzję ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, J. Ł. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie, powtarzając w uzasadnieniu skargi argumenty podniesione w odwołaniu. Jednocześnie strona deklarując zwrot nienależnie pobranych kwot, wniosła o zwolnienie z obowiązku uiszczenia kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ ten wyjaśnił, iż na mocy przepisu art. 11 ust. 4 ustawy z 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264), zobowiązany jest w drodze decyzji administracyjnej ustalić i odzyskać wszystkie kwoty nienależne lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz środków krajowych przeznaczonych na realizację Wspólnej Polityki Rolnej i nie może traktować sprawy skarżącego w sposób uznaniowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sąd, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji i nie będąc przy tym związany - na podstawie przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - granicami skargi uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, gdyż uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w przepisie art. 107 § 1 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), co w rezultacie uniemożliwia ocenę jej pod kątem zgodności z prawem.

Wymogi decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w przepisie art. 107 kpa. Jednym z podstawowych elementów decyzji jest m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne (§ 1 art. 107 kpa). Na uzasadnienie faktyczne decyzji powinno składać się wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (vide: art. 107 § 3 kpa). Oznacza to, iż w uzasadnieniu decyzji powinno znaleźć się pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia.

Zgodnie zaś z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa), każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega, w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, ale winien rozpatrzyć sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie (art. 138 kpa).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zupełnie nie wynika jakie przepisy prawa stanowiły podstawę odmowy przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich oraz naliczenia sankcji. Przyjęcie przez organ odwoławczy, że odmowy płatności i naliczenia sankcji organ pierwszej instancji dokonał w oparciu o obowiązujące przepisy prawa Unii Europejskiej nie jest wystarczające, szczególnie w sytuacji, gdy z decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, w jaki sposób i na jakiej podstawie prawnej ustalona została wysokość sankcji . W przypadku płatności obszarowej organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie art. 5 ust. 2 Rozporządzenia Komisji ( WE) nr 2199/2003 z 16 grudnia 2003 r. Przepis ten określa okoliczności wyłączające przyznanie dopłat , a także wskazuje kiedy nakładane są sankcje i w jakich okresach, a ponadto ogólnie jedynie określa, iż sankcje te nakładane są do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem, a wyznaczonym obszarem. Z przepisu tego nie wynika jednak konkretnie, jak wyliczana jest sankcja nakładana na rolnika w związku z zawyżeniem powierzchni gruntów. Przywołanie więc jedynie tego przepisu w sytuacji, gdy w decyzji określone zostały konkretne kwoty sankcji jest niewystarczające. W odniesieniu do Uzupełniającej Płatności Obszarowej organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał jako podstawę odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji art. 32 Rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. Przepis ten podobnie jak art. 5 nie wskazuje sposobu wyliczenia sankcji. Ponadto przepis ten zawiera dwa ustępy , które wskazują różne konsekwencje zawyżenia obszaru , w zależności od wielkości tego zawyżenia . Nie wiadomo więc w rezultacie, który konkretnie ustęp tego przepisu był podstawą odmowy przyznania Uzupełniającej Płatności Obszarowej. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie może się domyślać co było podstawą rozstrzygnięcia dokonanego przez organ . Błędów tych nie naprawił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Organ ten, podtrzymując stanowisko organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania płatności obszarowych i nałożenia na skarżącego sankcji w sposób ogólny powołał się na normę prawną wynikającą z art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 i art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 118/2004 uprawniającą do potrącania z płatności pomocowych wysokości ustalonej kary, z całkowitym pominięciem sposobu jej wyliczenia, co w rezultacie uniemożliwiło Sądowi jakąkolwiek kontrolę legalności wydanego w tym zakresie rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, wobec tego, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, co mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało – na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200 i art. 205 tej ustawy, a wykonalności zaskarżonej decyzji, na podstawie przepisu art. 152 ustawy.