Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1865/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183 par.1, art. 184, art. 209, art. 210, art. 258-261
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 par.1, art. 34 par.1, art. 33 pkt1-7, art. 34 par.1 i par.4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie NSA Zygmunt Zgierski Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 września 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 110/07 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia przez wierzyciela stanowiska w sprawie zarzutów egzekucyjnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 września 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 110/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie oddalił skargę M. G. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie zajęcia przez wierzyciela stanowiska w sprawie zarzutów egzekucyjnych oraz przyznał adwokatowi A. P. od Skarbu Państwa kwotę 292,80 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. z 2005 r. Dz. U. Nr 172, poz. 1438 ze zm.) Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Chełma z dnia [...] sierpnia 2006 r. w sprawie zajęcia przez wierzyciela stanowiska w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązaną M. G. do organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy podniósł, że ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Chełma z dnia [...] grudnia 2000 r. orzeczono wobec M. G. obowiązek rozbiórki drewnianego budynku gospodarczego położonego na działce nr ewid. [...], przy ul. [...] w Chełmie. W dniu 4 maja 2001 r. organ pierwszej instancji skierował do zobowiązanej upomnienie, w którym wezwał ją do wykonania w terminie 7 dni obowiązku rozbiórki wynikającego z powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. oraz pouczył, iż w przypadku nie wykonania obowiązku w oznaczonym terminie, zostanie jej wymierzona grzywna w celu przymuszenia. Wobec niewykonania w zakreślonym terminie przedmiotowego obowiązku, postanowieniem z dnia [...] marca 2002 r. organ pierwszej instancji nałożył na M. G. grzywnę w celu przymuszenia. Postanowieniem z dnia [...] października 2002 r. organ odwoławczy – po rozpoznaniu zażalenia M. G. - utrzymał to postanowienie w mocy. W dniu [...] grudnia 2005 r. organ I instancji, będący wierzycielem, wystawił tytuł wykonawczy obejmujący należność pieniężną wynikającą z wymierzonej grzywny, który wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przekazany został w dniu [...] grudnia 2005r. organowi egzekucyjnemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Chełmie.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2006 r. zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując, iż decyzja o nakazie rozbiórki z dnia [...] grudnia 2000 r. nie została jej prawidłowo doręczona, zaś wobec upływu 5-letniego terminu od orzeczenia nakazu rozbiórki, obowiązek ten uległ przedawnieniu.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta Chełma, działając jako wierzyciel, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r., zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów, uznając je za nieuzasadnione.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana podniosła okoliczności wskazane w piśmie z dnia 2 sierpnia 2006 r., a także inne odnoszące się do postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej. Zarzuciła również, iż organ I instancji uchybił 14-dniowemu terminowi na wydanie postanowienia w przedmiocie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Skarżąca wniosła o uchylenie wydanych przez organ I instancji decyzji i postanowień dotyczących rozbiórki oraz o umorzenie postępowania w oparciu o art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie podkreślił, że akty administracyjne zostały prawidłowo doręczone zobowiązanej, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl których organ prowadzący postępowanie doręcza korespondencję na wskazany przez stronę adres, a strona jest zobowiązana informować organ o zmianie adresu korespondencyjnego. Natomiast kwestia przekroczenia terminu do udzielenia odpowiedzi Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Chełmie, działającemu w niniejszym postępowaniu jako organ egzekucyjny należności o charakterze pieniężnych, może być skutecznie podnoszona jedynie w postępowaniu przed tym organem egzekucyjnym, który posiada środki służące dyscyplinowaniu wierzyciela.

W skardze na powyższe postanowienie M. G. podniosła, iż zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem. Wskazała na zarzuty podnoszone w toku postępowania, zarzucając organowi I instancji uchybienie 14-dniowego terminu do wyrażenia stanowiska w przedmiocie jej zarzutów zgłoszonych w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącej organ II instancji błędnie opiera swe stanowisko na niedoręczonym stronie własnym postanowieniu z dnia [...] października 2002 r., znak [...], wydanym na skutek zażalenia skarżącej z dnia 8 kwietnia 2002 r. Nierozpatrzenie powyższego zażalenia przez organ II instancji w terminie określonym przepisami k.p.a., należało uznać za pozytywne załatwienie wniesionego zażalenia, które dotyczyło uchylenia decyzji o rozbiórce budynku gospodarczego. Organ odwoławczy naruszył również przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podejmując kroki egzekucyjne, mimo nieustalenia prawidłowego adresu zamieszkania skarżącej. Ponadto organ uchybił także przepisom ustawy o ochronie danych osobowych, przekazując skierowaną do niej korespondencję ojcu skarżącej, mieszkającemu pod innym adresem niż skarżąca. Skarżąca podniosła, iż budynek, którego rozbiórkę nakazały jej organy nadzoru budowlanego został wybudowany 30 lat temu i nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, planu miejscowego, a na jego lokalizację wyrażona była - w trakcie jego budowy - zgoda przez Prezydenta miasta Chełma.

Nadto podkreśliła, że w związku z uchybieniem terminu do zajęcia stanowiska przez wierzyciela, co do złożonych przez nią w niniejszej sprawie zarzutów egzekucyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chełmie postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r., znak: [...] zmuszony był zawiesić w stosunku do skarżącej postępowanie egzekucyjne. Skarżąca zarzuciła także organowi odwoławczemu, iż nie rozpoznał jej zażalenia z dnia 9 sierpnia 2006 r. na działania organu pierwszej instancji, lecz postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r., znak: [...] zażalenie to przekazał organowi pierwszej instancji jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo organ wyjaśnił, że to na skarżącej spoczywał obowiązek poinformowania organu o zmianie adresu zamieszkania. Skoro uchybiła temu obowiązkowi, to doręczenie powołanego wyżej postanowienia z dnia [...] października 2002 r. nastąpiło w trybie art. 44 § 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za nieuzasadnioną.

Sąd wskazał, iż kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, bada tylko kwestię zgodności z prawem tego postanowienia, a nie wszystkich innych rozstrzygnięć organów administracji, kwestionowanych przez skarżącą.

Sąd podał, iż M. G. nie wykonała ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Chełma z dnia [...] grudnia 2000 r. znak: [...] o nakazie rozbiórki drewnianego budynku gospodarczego położonego na działce nr ewid. [...], przy ul. [...] w Chełmie, a zatem decyzja ta stała tytułem wykonawczym w postępowaniu egzekucyjnym.

Przymiot prawomocności zyskało także postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] października 2002 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] marca 2002 r. znak: [...], o nałożeniu na M. G. grzywny w celu przymuszenia.

Sąd stwierdził, iż wobec niewykonania przez skarżącą powyższego postanowienia, organy administracji podejmując czynności zmierzające do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, postąpiły prawidłowo. Na Powiatowym Inspektorze Nadzoru Budowlanego miasta Chełma, będącym wierzycielem - zgodnie z art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r. Dz.U. Nr 172, poz. 1438 ze zm.) - spoczywał obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

Sąd zważył, że zgodnie z art. 124 § 1 ustawy nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie. Stosownie zaś do art. 19 § 1 ustawy, organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jest naczelnik urzędu skarbowego. Wobec tego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chełmie, działający jako organ egzekucyjny, zobowiązany był w myśl przepisu art. 34 § 1 ustawy do uzyskania - przed wydaniem postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów - wypowiedzi wierzyciela co do zgłoszonych przez M. G. zarzutów.

W ocenie Sądu I instancji organy zobligowane były do podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania grzywny w kwocie 5.000 zł nałożonej prawomocnym postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] października 2002 r., zaś ocena zarzutów skarżącej w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jako niezasadnych, znajduje oparcie w przepisach prawa oraz w ustalonym przez organy stanie sprawy.

Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 33 pkt 6 i 7 ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być w szczególności niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy. Organy obu instancji odniosły się do zarzutów skarżącej, nie były natomiast zobowiązane wypowiadać się co do pozostałych zarzutów skarżącej, nie znajdujących oparcia w powołanym przepisie.

Sąd podkreślił, iż skarżąca zarówno w skardze, jak i w pismach procesowych, w istocie domaga się uchylenia decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego. Jednakże nawet wznowienie postępowania w sprawie nakazania rozbiórki obiektu, postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Chełma z dnia [...] sierpnia 2007 r. znak: [...], nie pozbawia wskazanej wyżej decyzji o nakazie rozbiórki waloru prawomocności i dopóki decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, może być podstawą prawną prowadzenia egzekucji. Również będące konsekwencją tej decyzji postanowienie ostateczne z dnia [...] października 2002 r. o nałożeniu grzywny na skarżącą w celu przymuszenia nie zostało wyeliminowane dotychczas z obrotu prawnego, zatem także może być podstawą egzekucji ze środków pieniężnych.

Sąd podkreślił, iż argumenty skarżącej co do niedoręczenia jej aktów administracyjnych podejmowanych w niniejszej sprawie, będą mogły być ocenione w postępowaniu wznowieniowym, a nie mogą być przedmiotem kontroli w rozpoznawanej przez Sąd sprawie.

Ponadto Sąd wskazał, iż z akt sprawy o sygn. akt I SA/Lu 630/07, wynika, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chełmie z dnia [...] kwietnia 2007 r., znak: [...], uznające zarzuty egzekucyjne M. G. za uzasadnione i umarzające postępowanie egzekucyjne, zostało uchylone w całości postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] lipca 2007 r., znak: [...]. Postanowieniem tym organ II instancji odmówił również uznania zarzutów zgłoszonych przez M. G. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. G., reprezentowana przez adwokata A. P..

Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 33 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r. Nr 229 poz. 1954) poprzez przyjęcie, że stanowisko LWINB w Lublinie wyrażone w postanowieniu z dnia [...] listopada 2006 r (znak: [...]) było zgodne z prawem, pomimo braku skutecznie doręczonego skarżącej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne M. G. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie stosownie do art. 188 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego wyroku i merytoryczne rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, iż nigdy nie otrzymała upomnienia z wezwaniem do wykonania obowiązku rozbiórki budynku i zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie organ I instancji dwukrotnie (w dniu 4 maja 2001 r. i 3 września 2001 r.) przesłał upomnienie na adres w Chełmie przy ul. [...], jednak za pierwszym razem Matra G. nie odebrała go, gdyż nie zamieszkiwała pod wymienionym adresem, za drugim razem organ przesłał korespondencję do M. G. jej ojcu – J. G., z którym skarżąca nie utrzymywała wówczas żadnych kontaktów.

Zdaniem strony skarżącej wskazywanie przez organ II instancji na skuteczność doręczenia skarżącej upomnienia oraz obowiązek strony informowania organu o miejscu zamieszkania jest nieprawidłowe. Zgodnie z art. 41 k.p.a. obowiązek zawiadomienia organów administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu ciąży na stronie od daty dowiedzenia się o prowadzonym postępowaniu administracyjnym, na organie administracji publicznej zaś, zgodnie z art. 9 k.p.a., spoczywa obowiązek pouczenia o tej powinności i skutkach jej niedopełnienia (wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r., I OSK 43/05 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2006 r., VI SA/Wa 1756/05). Skarżąca nie miała obowiązku informowania PINB w Chełmie o miejscu swojego zamieszkania, gdyż nie wiedziała o toczącym się w jej sprawie postępowaniu, nie była też pouczona przez ten organ o skutkach nie informowania o zmianie swojego adresu. M. G. w 2001 r. nie zamieszkiwała w Chełmie przy ul. [...] i nie wiedziała o wysyłanej przez PINB w Chełmie korespondencji na wymieniony adres, zatem nie możne być mowy o skutecznym doręczaniu M. G. korespondencji przez PINB w Chełmie.

Zdaniem skarżącej to organ miał obowiązek ustalenia miejsca zamieszkania strony. Natomiast przesłanie korespondencji, której adresatem była M. G. jej ojcu - przyjmując fikcję doręczenia uregulowaną w art. 44 k.p.a. – stanowiło nadużycie oraz naruszenie elementarnych zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8, 10 § 1 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem, zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia, a to z poniższych względów. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż naruszenie prawa materialnego (podstawa skargi kasacyjnej określona w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), podobnie jak i przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), może przejawiać się w dwóch różnych formach, tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji, tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. Skarżąca M. G. zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954) jednocześnie przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naruszenia tego strona upatruje w tym, iż Sąd pierwszej instancji uznał, że stanowisko Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie - wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] listopada 2006 r. – jest zgodne z prawem, mimo braku skutecznie doręczonego skarżącej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 tej ustawy.

Podkreślić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie nie dokonywał wykładni art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a więc nie mógł dopuścić się naruszenia przepisu w tej formie. Nadto sposób sformułowania zarzutu kasacyjnego w istocie wskazuje, że strona kwestionuje niewłaściwe zastosowanie art. 33 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzut ten jest chybiony.

Jak stanowi art. 33 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej w skrócie zwanej u.p.e.a. - podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy. Egzekucja administracyjna może być bowiem wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a.).

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej należy zwrócić uwagę na kwestię dotyczącą charakteru i istoty zaskarżonego postanowienia oraz etap postępowania egzekucyjnego, na którym to postanowienie zapada.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 - 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Zajmowane przez wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. następuje w formie postanowienia (art. 17 § 1 u.p.e.a.). Na postanowienie to przysługuje zażalenie - § 2 art. 34 u.p.e.a.

Po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego - § 4 art. 34 u.p.e.a. Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów także służy zobowiązanemu zażalenie a nadto wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 5 art. 34 u.p.e.a.).

Z powyższych przepisów u.p.e.a. jednoznacznie wynika, że postanowienie podejmowane przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. nie stanowi rozpatrzenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, lecz jest jedynie wypowiedzią wierzyciela co do tych zarzutów. Organem właściwym do rozpatrzenia zarzutu jest organ egzekucyjny. W niniejszej sprawie organem tym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chełmie, który prowadzi postępowanie egzekucyjne, której przedmiotem jest grzywna w celu przymuszenia. Stanowisko wierzyciela jest jednym z elementów instytucji zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Nadto wypowiedź wierzyciela w tym przypadku, tj. zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 7 u.p.e.a. nie jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Celem wprowadzenia, ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368), tego dodatkowego etapu w postępowaniu egzekucyjnym, tj. uzyskiwania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w formie postanowienia, było m.in. wyeliminowanie możliwości przymusowego wykonania obowiązku w przypadkach, gdy zarzuty są słuszne. Regulacja ta ma wpłynąć na zwiększenie skuteczności ochrony zobowiązanych.

Stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów - zajmowane przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w formie postanowienia - nie zastępuje rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny. Wypowiedź wierzyciela stanowi jedynie uzupełnienie instytucji prawnej, jaką stanowią zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. To zaś oznacza, iż postępowanie dotyczące stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów nie może "wyręczać" organu egzekucyjnego od merytorycznego rozpatrzenia zarzutów, co należy mieć na uwadze przy rozpatrywaniu skargi wniesionej na postanowienie - wypowiedź wierzyciela. Wypowiedź, o jakiej mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a., jest stanowiskiem podmiotu, od którego pochodzi, a więc wierzyciela, nie zaś organu ani Sądu administracyjnego. Wierzyciel, podobnie jak i dłużnik, mają prawo wyrażać własne przekonanie co do prawidłowości czy też wadliwości prowadzonej egzekucji – mogą to być stanowiska zgodne jak i odmienne. Weryfikacja (ocena) stanowisk odmiennych następuje w toku postępowania rozstrzygającego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (postępowanie co do istoty), a w razie wniesienia skargi do Sądu administracyjnego w toku postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego postanowienia wydanego przez organy egzekucyjne na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Powyższe oznacza, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie zasadności zgłoszonych przez M. G. zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym należy do kompetencji organu egzekucyjnego z mocy art. 34 § 4 u.p.e.a., przy czym wypowiedź wierzyciela – zawarta w zaskarżonym postanowieniu - nie jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, a to za sprawą art. 34 § 1 u.p.e.a. i podstawy prawnej, na której zarzut został oparty (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.). A zatem, organ egzekucyjny rozpatrując zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest uprawniony i zobowiązany do oceny zarzutu w świetle art. 15 § 1 u.p.e.a.

Wyrok Sądu pierwszej instancji wydany w niniejszej sprawie odpowiada prawu, przy czym organy egzekucyjne rozpatrując zgłoszone przez M. G. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym winny uwzględnić powyższe rozważania prawne.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżących – adwokatowi A. P. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, o jakim mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)