Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 324/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2008-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 a pkt 7 , 19 ust. 1 i 4, 26 par.4, par.5, 27 par. 1 i 2,
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par.6 ust. 3 i 5,
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 października 2008 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...]. nr [...] w sprawie zwrotu tytułów wykonawczych:

* od nr [...] do nr [...] dotyczących M.Sp. z o.o. w J.,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących K C,

nr [...] dotyczącego PM,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących S B,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących DB,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących A N,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących R O,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących DD,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących TL,

nr [...] dotyczącego P G,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących JR-L,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących EK,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących Z G,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących SD,

- od nr [...] do nr [...] dotyczących KD,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących D B,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących C K,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących I P,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących PM,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących C K,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących AG,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących M R,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących J K,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących D J,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących L D,

* nr [...] dotyczącego JL,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących EL,

* od nr [...] do nr [...] dotyczących MJ.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. zwrócił w/w tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w K., obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, FP i FGSP, z uwagi na brak dowodów potwierdzających wcześniejsze wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny - Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K..

Na postanowienie organu I instancji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. złożył zażalenie, w których podniósł, że okoliczności wskazane przez organ egzekucyjny nie stanowią podstawy do zwrotu wierzycielowi wystawionych przez niego tytułów wykonawczych.

Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w K. powołał się na art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wskazał na wynikające z treści tego przepisu uprawnienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu egzekucyjnego. Podniósł ponadto, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym (jak to ma miejsce w przypadku ZUS), to zgodnie z art. 26 § 4 w/w ustawy przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego.

Dodatkowo podkreślił, iż w świetle § 6 ust. 5 w/w rozporządzenia, skierowanie tytułów wykonawczych do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, może nastąpić w przypadku, gdy prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Ze znajdujących się w aktach sprawy tytułów wykonawczych wynika zaś, że organ egzekucyjny ZUS nie podjął żadnych działań mających na celu wszczęcie postępowania egzekucyjnego, chociażby przez doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Tytuły te nie zawierają również wymaganej przepisem art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej klauzuli Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny ZUS jest zatem niezbędne, aby miał podstawę do działań, o których mowa w art. 36 ustawy egzekucyjnej, tj. prawo do żądania od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracania się do wszelkich podmiotów w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji, czyli m.in. do możliwości ustalenia, czy zobowiązany posiada prawa majątkowe, z których egzekucję może prowadzić Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (np. wierzytelności pieniężne).

Dyrektor Oddziału ZUS winien w pierwszej kolejności wszcząć postępowanie egzekucyjne we własnym zakresie i dopiero w przypadku bezskuteczności (w całości lub w części) zastosowanych środków, lub braku możliwości ich zastosowania, tytuł ten może być przesłany do kolejnego organu egzekucyjnego, jakim jest naczelnik urzędu skarbowego. Równocześnie organ zauważył, że § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia Ministra Finansów nie czyni wyjątku od zasady obligatoryjnego wykorzystania własnych kompetencji egzekucyjnych i jednocześnie przepis ten rozwija ustawową dyspozycję w sprawie właściwości miejscowej organów egzekucyjnych, regulując korzystanie z drugiego kryterium właściwości przewidzianego w art. 22 § 3 ustawy egzekucyjnej, tj. miejsca położenia majątku.

W związku z powyższym stan faktyczny stanowiący przedmiot regulacji § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia wykonawczego wymaga znajomości położenia majątku, nie występującego na terenie miejsca zamieszkania dłużnika, celem ustalenia, który organ egzekucyjny o tej samej właściwości rzeczowej pozostaje organem właściwym. Ilustracją techniczną sytuacji regulowanej § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego oraz art. 22 § 3 ustawy egzekucyjnej jest wypełnienie rubryki "F" tytułu wykonawczego, determinującej właściwość miejscową organu egzekucyjnego w ramach tej samej właściwości rzeczowej. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel nie może dokonać oceny za organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Oddziału ZUS, czy zobowiązany posiada majątek wymieniony w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej, co do którego może prowadzić egzekucję.

Bezpodstawne jest również w ocenie organu odwoławczego stanowisko wierzyciela, jakoby pismo Ministerstwa Finansów z dnia 7 kwietnia 2005r. znak: SP2-218/033-60/531/05/DO zostało wydane w trybie art. 25 § 1 w/w ustawy. Na powyższe nie wskazuje zarówno podstawa prawna powyższego pisma, jak również treść powoływanego art. 25 § 1 ustawy egzekucyjnej. Z analizy treści powyższego pisma jednoznacznie wynika, iż podstawą takiego stanowiska jest fakt uprzedniego wszczęcia egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny - Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło.

Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, iż stanowisko organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. wynika z analizy przepisów ustawy egzekucyjnej oraz w/w rozporządzenia, którego zasadność została potwierdzona m.in. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 września 2005r., sygn. akt I SA/Kr 1100/03.

Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K., nie prowadził postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły, które zostały zwrócone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J., co potwierdza m.in. brak klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej oraz brak dowodu doręczenia odpisu tytułów wykonawczych.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wskazał, że podmiotami zobowiązanymi są osoby prowadzące działalność gospodarczą, które mogą posiadać wierzytelności u swoich kontrahentów, a które mogą być przedmiotem zastosowania przez organ egzekucyjny ZUS środka egzekucyjnego - zajęcia wierzytelności. Powyższą informację organ egzekucyjny może uzyskać jedynie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. po wszczęciu egzekucji administracyjnej, chociażby poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, po zapoznaniu z dokumentami sporządzonymi w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Informacji takiej nie posiada natomiast wierzyciel w dostępnych mu bazach danych, bowiem obrót gospodarczy pomiędzy podmiotami nie jest ewidencjonowany przez żaden organ.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyjaśnił, że organ egzekucyjny ZUS posiada uprawnienia do zastosowania środków egzekucyjnych mniej uciążliwych niż Naczelnik Urzędu Skarbowego. Zatem zasadne jest podjęcie próby zastosowania tych środków przez Dyrektora Oddziału ZUS jako organu uprawnionego w pierwszej kolejności, tak aby postępowanie następnego organu egzekucyjnego – Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. ograniczyło się do kolejnych środków egzekucyjnych, do których ZUS nie był uprawniony.

Za bezzasadny organ uznał zarzut, iż tytuły wykonawcze obejmujące zaległości M Sp. z o.o. w J. zostały skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z uwagi na ustanowienie zastawu skarbowego na samochodzie ciężarowym FSC-Starachowice Star 1142, rok produkcji 1994, nr rejestracyjny [...] będącym własnością Spółki. Z tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział w K. na zaległości tej Spółki jednoznacznie bowiem wynika, że należności objęte tymi tytułami nie zostały zabezpieczone żadnym zastawem. Wskazuje na to sposób wypełnienia części "D" przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Ponadto organ nadmienił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. nie prowadzi obecnie egzekucji w stosunku do S D, w związku ze zmianą miejsca zamieszkania i likwidacją działalności na terenie działania tego organu. W dniu 19 marca 2008r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. wszczęte już sprawy przekazał zgodnie z właściwością do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K., a sprawy niewszczęte zwrócił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.. Oznacza to, że również zwrot tytułów wykonawczych w przypadku S D był zasadny, bowiem poza przesłankami wyżej wymienionymi Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. nie jest już właściwym miejscowo organem egzekucyjnym do prowadzenia postępowań egzekucyjnych w stosunku do tego zobowiązanego.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wnosząc o uchylenie postanowienia rozstrzygnięciu temu zarzucił:

- niewłaściwą interpretację art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej przez złamanie zasady, iż organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, w związku z art. 26 § 1 i art. 29 § 2 przez uznanie, iż nie mogło dojść do wszczęcia egzekucji na wniosek wierzyciela, skoro zachodziły podstawy do zwrotu wystawionych tytułów wykonawczych,

- błędne przyjęcie, iż w sprawie ma wyłącznie zastosowanie § 6 ust. 5 Rozporządzenia Ministra z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez uznanie, iż wierzyciel, jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, musi w każdym przypadku przystąpić do egzekucji z urzędu na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego,

- niezastosowanie przepisu § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia oraz naruszenie przepisu art. 27 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej przez błędne przyjęcie, iż niedopuszczalna jest sytuacja, w której klauzula o skierowaniu tytułu do egzekucji byłaby nadawana przez naczelnika urzędu skarbowego w sytuacji, gdy z wnioskiem o wszczęcie egzekucji występuje wierzyciel – ZUS.

Skarżący, powołując się na treść art. 6 § 2 Rozporządzenia Ministra z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podniósł, że uzasadnionym jest postępowanie, w którym wierzyciel, będący równocześnie organem egzekucyjnym, przesłał tytuły wykonawcze do organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego w J., jako organu uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności, bez uprzedniego wszczęcia egzekucji we własnym zakresie.

Ponadto skarżący zarzucił, że w zaskarżonym postanowieniu organ nie uwzględnił zasady celowości. Wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2006r. sygn. akt II FSK 775/05. W ocenie skarżącego, za niedopuszczalną uznać należy sytuację, w której wierzyciel posiada wiedzę na temat stanu faktycznego sprawy rozumianego jako stan majątkowy dłużnika i nie wykorzystuje tej wiedzy przy formułowaniu wniosku o wszczęcie egzekucji. Tytuły wykonawcze spełniają wymogi określone w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i skierowane zostały do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z przyczyn wskazanych w § 6 ust. 3 cyt. rozporządzenia. Wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest bowiem znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego mógłby prowadzić egzekucję. Z tej też przyczyny skierowano tytuły wykonawcze do organu egzekucyjnego, na terenie którego znajduje się majątek zobowiązanego. W ocenie skarżącego, w takim przypadku nie ma zastosowania § 6 ust. 5 rozporządzenia. W przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny może nie przystąpić do egzekucji i zwrócić tytuły wykonawcze tylko wtedy, gdy obowiązek którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub wtedy, gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. W niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie wystąpiła. Skarżący wskazał, że w jego ocenie, art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej nie daje podstaw do zwrotu tytułów wykonawczych nawet z tej przyczyny, że będący organem egzekucyjnym wierzyciel nie dokonał żadnych czynności egzekucyjnych jeśli wystawione przez niego tytuły wykonawcze zawierają wszystkie elementy wskazane w art. 27 § 1 i 2 cyt. ustawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 1a pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej ustawą egzekucyjną, za organ egzekucyjny uważa się organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. O tym, które organy pełnią funkcje organów egzekucyjnych przesądzają przepisy ustawy egzekucyjnej oraz przepisy szczególne. Artykuł 19 § 1 ustawy egzekucyjnej ustala, że organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jest naczelnik urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem § 2-8.

W art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej przewidziano tzw. wyspecjalizowany organ egzekucyjny, jakim jest Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zob. szerzej Z. Leoński [w:] R. Hauser, Z. Leoński. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck 2008, str. 78). Organ ten stosownie do treści tego przepisu jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych występuje w podwójnej roli: wierzyciela - podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym oraz organu egzekucyjnego - organu uprawnionego do stosowania w części określonych w ustawie środków egzekucyjnych w celu wyegzekwowania ciążących na zobowiązanych należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych.

W sytuacji, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on do egzekucji z urzędu, na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej). Jako organ egzekucyjny, jeszcze przed wszczęciem egzekucji dokonuje w ramach czynności wstępnych sprawdzenia dopuszczalności wszczęcia egzekucji, w tym sprawdza formalną poprawność tytułu wykonawczego, a następnie po skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji – podejmuje czynności przygotowawcze do podjęcia czynności egzekucyjnych. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej).

W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. zwrócił tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, uznając za niedopuszczalne przekazywanie tytułów wykonawczych do realizacji innemu organowi egzekucyjnemu bez uprzedniego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i podjęcia próby wyegzekwowania należności we własnym zakresie w ramach posiadanych uprawnień. Ustawa egzekucyjna nie zawiera bowiem przepisów, które pozwalałby wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zwolnić się od obowiązku prowadzenia egzekucji i które jednocześnie nakładałyby ten obowiązek na inny organ egzekucyjny. Częściowo kwestie te reguluje przepis § 6 ust. 5 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137 poz. 1541 ze zm.), który stanowi, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona (podkreślenie WSA) przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Brzmienie powyższego przepisu w zestawieniu z treścią art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej pozwala wyciągnąć wniosek interpretacyjny, że tylko w przypadku, gdy podjęte czynności egzekucyjne okazały się bezskuteczne, wierzyciel będący organem egzekucyjnym może skierować tytuły wykonawcze do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., Inspektorat w J., przed przekazaniem tytułów wykonawczych Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. nie prowadził postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, by w ogóle nastąpiło wszczęcie egzekucji, które to następuje poprzez dokonanie czynności opisanych w wyżej cytowanym art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej. Skoro postępowanie egzekucyjne nie zostało nawet wszczęte, nie można mówić o jego bezskuteczności, opisanej w § 6 ust. 5 rozporządzenia. Innymi słowy, aby móc skorzystać z uprawnienia wynikającego z §6 ust. 5 rozporządzenia, koniecznym było formalne prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Przeprowadzone w jego toku czynności nie powinny zaś pozostawiać wątpliwości, że egzekwowane wierzytelności nie mogą być zaspokojone z jakichkolwiek części majątku dłużnika. Jedynie bowiem rezultaty działania organu egzekucyjnego, w wyniku których oczywistym stało się, że w danym stanie faktycznym brak jest majątku dłużnika pozwalającego na zaspokojenie wierzyciela, pozwalają na uznanie, iż prowadzona egzekucja jest bezskuteczna. Nadto w niniejszej sprawie zobowiązanymi są osoby prowadzące działalność gospodarczą, które mogą posiadać wierzytelności u swoich kontrahentów, a które mogą być przedmiotem zastosowania przez organ egzekucyjny ZUS środka egzekucyjnego - zajęcia wierzytelności. Taką zaś wiedzę organ egzekucyjny może uzyskać jedynie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. po wszczęciu egzekucji administracyjnej. Informacji takiej nie posiada natomiast wierzyciel w dostępnych mu bazach danych, bowiem obrót gospodarczy pomiędzy podmiotami nie jest przez niego ewidencjonowany.

Bezzasadnym jest również zarzut skargi dotyczący niezastosowania przez organ § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia. Zgodnie z jego treścią, jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. Przepis ten daje możliwość zmiany właściwości miejscowej organu egzekucyjnego z uwagi na kryterium położenia majątku zobowiązanego. Jednakże skorzystanie z tego przepisu uzależnione jest od posiadania wiedzy o rzeczywistym istnieniu majątku na obszarze działania innego organu egzekucyjnego. Słusznie zatem podniósł Dyrektor Izby Skarbowej w K., że stan faktyczny stanowiący przedmiot regulacji § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia wykonawczego, wymaga znajomości położenia majątku, nie występującego na terenie miejsca zamieszkania dłużnika, celem ustalenia, który organ egzekucyjny o tej samej właściwości rzeczowej pozostaje organem właściwym. Ilustracją techniczną sytuacji regulowanej § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego oraz art. 22 § 3 ustawy egzekucyjnej jest wypełnienie rubryki "F" tytułu wykonawczego, determinującej właściwość miejscową organu egzekucyjnego w ramach tej samej właściwości rzeczowej. W niniejszej sprawie zaś spór nie dotyczy właściwości miejscowej organów egzekucyjnych tylko ich właściwości rzeczowej. Powyższe okoliczności oznaczają, że wbrew zarzutom skargi, przepis § 6 ust. 3 rozporządzenia nie znajduje w sprawie zastosowania.

W związku z powyższym należy uznać, że ZUS Oddział Wojewódzki w K., Inspektorat w J., kierując do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. tytuły wykonawcze wymienione w zaskarżonym postanowieniu, bez uprzedniego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, naruszył przepisy prawa, tj. art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej oraz § 6 ust. 3 i 5 w/w rozporządzenia. Jak wyżej wskazano, rodzaj dochodzonych należności determinował procesowo w pierwszej kolejności jako właściwy organ egzekucyjny Dyrektora oddziału ZUS. Właściwość naczelnika urzędu skarbowego ma bowiem charakter następczy.

Przy czym, w ocenie Sądu, budzi zastrzeżenia prawidłowość zastosowanego w sprawie trybu przekazania sprawy organowi właściwemu. Organ posłużył się bowiem trybem specjalnym określonym w art. 29 ustawy egzekucyjnej, który zobowiązuje do zwrotu tytułu wierzycielowi jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 tejże ustawy. Przesłanki takiego zwrotu nie stanowi więc uznanie się przez organ egzekucyjny niewłaściwym. W takiej sytuacji natomiast organ ten powinien przekazać sprawę organowi właściwemu na podstawie art. 65 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 19 tego Kodeksu przy zastosowaniu art. 18 ustawy egzekucyjnej.

Wadliwość zastosowanego trybu, w ocenie Sądu, nie mogła jednak mieć wpływu na wynik postępowania, a tylko takie zaś naruszenie przepisów postępowania uprawnia Sąd, w ramach realizacji ustawowego kryterium kontroli, do wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcie z obrotu prawnego. Dokonany zwrot tytułu wykonawczego wywołał tożsamy skutek procesowy z przekazaniem sprawy według właściwości, nie wprowadził też żadnych ograniczeń procesowych dla stron.

Nie zasługują również na uwzględnienie te argumenty skargi, które wskazują na naruszenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. zasady celowości i szybkości postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu zasada celowości nie może konsumować zasady legalności, w której ramach funkcjonuje jako zasady fundamentalnej w demokratycznym państwie prawnym. Przy tym należy dodać, że zasada celowości w pierwszym rzędzie odnosi się do czynności wykonawczych podejmowanych w ramach egzekucji, a nie czynności procesowych. Żadne również inne względy umownie zwane pragmatycznymi nie mogą uzasadniać działania z pominięciem prawa.

W konsekwencji oznacza to, że zaskarżone postanowienie wywołało prawidłowy skutek procesowy. Istotnym jest bowiem uznanie, że skoro ustawodawca przyznał uprawnienia do prowadzenia postępowania egzekucyjnego innym poza naczelnikiem urzędu skarbowego organom, to jego intencją było, aby wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym podjął postępowanie egzekucyjne we własnym zakresie i wykorzystał przyznane mu uprawnienia na każdym etapie postępowania egzekucyjnego w tym środki egzekucyjne. Dopiero, gdy prowadzona przez niego egzekucja okaże się bezskuteczna może przekazać tytuły wykonawcze do realizacji właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego (por. wyroki WSA w Krakowie: z dnia 1 września 2005r. sygn. akt I SA/Kr 342/03, z dnia 11 marca 2008r. sygn. akt I SA/Kr 1125/07, z dnia 3 kwietnia 2008r. sygn. akt I SA/Kr 996/07, z dnia 8 stycznia 2008r. sygn. akt I SA/Kr 210/07).

Z tych wszystkich względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.