Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 522/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-06-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Przyznano prawo pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie pozytywnego zaopiniowania wstępnego podziału nieruchomości postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.


UZASADNIENIE

D. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...], umarzające postępowanie zażaleniowe na postanowienie Burmistrza Gminy T. z dnia [...] nr [...], opiniujące pozytywnie wstępny podział nieruchomości w granicach działek nr [...] i nr [...], [...], położonych w obrębie wsi N. D. gmina T. , będącej własnością Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa Oddział Terenowy we W..

Pismem z dnia 12 października 2004 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100,- zł w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.

W dniu 26 października 2004 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. urzędowy formularz wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

We wniosku wskazano, iż we wspólnym gospodarstwie domowym obok skarżącej pozostają: M. W., jej mąż, M. W., jej córka, J. W., jej syn wraz z żoną oraz małoletnią córką. Na łączny dochód miesięczny brutto rodziny składają się: emerytura D. W. w wysokości 850 zł, emerytura M. W. w wysokości 1002 zł oraz wynagrodzenie J. W. w wysokości 2200 zł. Zarówno córka skarżącej, jak i żona syna, B. W., są studentkami. Z wniosku wynika ponadto, iż skarżąca posiada działki nr 96/1 i 96/2, nie posiada natomiast żadnych innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych.

W uzupełnieniu powyższego wniosku D. W. nadesłała pismo, w którym poinformowała, iż zarówno ona, jak i jej mąż oraz córka nie składali zeznań podatkowych w 2003 r. M. W. jest bowiem na wyłącznym utrzymaniu rodziny i nie uzyskała żadnego dochodu. Syn skarżącej nie mieszka w chwili obecnej w jej mieszkaniu, w którym nie da się mieszkać, bo odcięto w nim dopływ zimnej wody oraz nie jest ogrzewane.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2004 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Sprzeciw od tego postanowienia wniosła D. W. domagając się jego uchylenia i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił Danucie W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Postanowieniem z dnia 21kwietnia 2005 r., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał wniosek do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że z akt sprawy wynika, iż miesięczne dochody skarżącej wynoszą 850 złotych (emerytura), zaś jej małżonka — M. W. 1002 złote, poza tym mają oni na utrzymaniu studiującą córkę. Jak wynika z pisma strony z dnia 29 listopada 2004 r. J. W. - syn skarżącej, który zgodnie z danymi zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy osiąga ponad połowę wszystkich miesięcznych dochodów rodziny, nie mieszka w chwili obecnej ze skarżącą i nie pozostaje wraz z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto strona deklaruje, iż jej mieszkanie nie jest ogrzewane, a dopływ zimnej wody został odcięty. Fakty te w sposób istotny wpływają na ocenę zasadności przyznania stronie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. nie poczynił jednocześnie żadnych kroków aby okoliczności te wyjaśnić.

Dalej Sąd II instancji podkreślił, że wbrew dyspozycji art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.a., pomimo faktu, iż oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające dla oceny jej stanu rodzinnego Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. nie wezwał strony do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentacji w tym przedmiocie.

Zdaniem Sądu II instancji można mówić o obowiązku strony czynienia oszczędności w wydatkach jeżeli Sąd dokonał oceny, że sytuacja materialna strony pozwala na czynienie oszczędności. Sąd I instancji takiej oceny nie dokonał, jedynie stwierdził, że strona ma czynić oszczędności w wydatkach, które nie są niezbędne dla utrzymania rodziny. To, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, nie zwalnia Sądu I instancji od dokonania oceny sytuacji materialnej i rodzinnej strony, która złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy i dopiero po dokonaniu tej oceny Sąd winien podjąć rozstrzygnięcie.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił nadto, iż przepis art. 246 u.p.s.a. w sposób precyzyjny określa przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zarówno w zakresie częściowym i całkowitym. Zarówno w odniesieniu do zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mają one wyłącznie charakter ekonomiczny i nie odnoszą się do oceny zasadności ich przyznania badanych przez pryzmat nieporadności strony czy też jej trudności w samodzielnym podejmowaniu czynności procesowych, co było brane pod uwagę przez sąd l instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 u.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych.

Stosownie do art. 245 § 1 u.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 u.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego artykułu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać – zgodnie z przepisem art. 245 § 4 u.p.s.a., na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt. 1) i 2) u.p.s.a. wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Z akt sprawy, a w szczególności ze składanych przez skarżącą oświadczeń i przedkładanych dokumentów w trakcie ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy wynika, że miesięczne dochody skarżącej wynoszą 850 złotych (emerytura), zaś jej małżonka — M. W. 1002 złote, poza tym mają oni na utrzymaniu studiującą córkę. Jak wynika z pisma strony z dnia 29 listopada 2004 r. J. W. - syn skarżącej, który zgodnie z danymi zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy osiąga ponad połowę wszystkich miesięcznych dochodów rodziny, nie mieszka w chwili obecnej ze skarżącą i nie pozostaje wraz z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika ponadto, iż skarżąca posiada działki nr [...] i [...], nie posiada natomiast żadnych innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że poza świadczeniem emerytalnym swoim oraz małżonka, które łącznie wynoszą kwotę 1852 zł, skarżąca nie osiąga jakiegokolwiek innego dochodu. Nie osiąga też żadnego innego dochodu z majątku trwałego, którym dysponuje w postaci działek budowlanych. Jednocześnie na jej utrzymaniu pozostaje córka, która jest studentką. Mając na uwadze wiek skarżącej, jej niewielkie możliwości zarobkowe oraz brak jakichkolwiek oszczędności Sąd uznał, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dlatego postanowił na podstawie wyżej przytoczonych przepisów przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.