Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2319/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust 1-3, ust 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi T P i M P na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T P i M P(dalej: "skarżący") jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB" lub "organ odwoławczy") z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] , wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB" bądź "organ I instancji"), działając na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej także "Pr.bud.") w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471, dalej: "ustawa nowelizująca") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), nakazał skarżącemu T P rozbiórkę budynku magazynowego o wymiarach 56,00 x 20,00 m zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] położonych w [...].

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, że skarżący, jako inwestor, złożył w dniu 2 grudnia 2019 r. w Starostwie Powiatowym w [...] zgłoszenie budowy na przedmiotowych działkach obiektu tymczasowego na 180 dni.

Pismem z 10 grudnia 2019 r. Starosta [...] zwrócił się do PINB o kontrolę przedmiotowego obiektu, z uwagi na fakt, iż z map z zasobu geodezyjnego wynikało, że planowany budynek już istniał.

W dniu [...]lutego 2020 r. pracownicy organu I instancji dokonali oględzin przedmiotowych działek, stwierdzając że skarżący w 2019 r. wybudował budynek magazynowy o wymiarach 56,00 x 20,00 m i wysokości 9,40 m z płyt warstwowych, z dachem dwuspadowym, który to budynek służy do celów prowadzonej działalności gospodarczej - Fabryka [...] z siedzibą w [...] . Ustalono, że budynek ten zlokalizowany jest w odległości 3,40 m od granicy z działką sąsiednią nr [...] i w odległości ok. 5,40 m od granicy z pasem drogowym (ul. [...]). Ze zgromadzonej przez organ I instancji dokumentacji wynika również, że budynek posiada kubaturę 8765,07 m3 oraz powierzchnię użytkową 1097 m2.

Następnie PINB stwierdził, że przeprowadzona w dniu [...] lutego 2020 r. kontrola potwierdziła, iż budynek we wskazanej w zgłoszeniu lokalizacji oraz o zbliżonych rozmiarach już istnieje, zatem został samowolnie wykonany w 2019 r., gdyż w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów art. 28-31 Prawa budowlanego, jego realizacja wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.

Organ I instancji wyjaśnił następnie, że działki nr [...] i nr [...] znajdują się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (przyjętym uchwałą nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia [...] lutego 1999 r.), z którego wynika, że położone są one na obszarze 1 MR/MN-U, tj. tereny zabudowy zagrodowej, jednorodzinnej i usług nieuciążliwych, wobec czego zgodność budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym należy rozstrzygać na podstawie zaświadczenia Wójta Gminy [...] . PINB podkreślił również, że nie stwierdzono naruszeń przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, po czym przytoczył art. 48 ust. 1 i 2 Pr.bud.

PINB wskazał, że 17 czerwca 2020 r. nałożył na skarżącego postanowieniem nr [...] obowiązek: a) przedstawienia zaświadczenia (nie wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego) Wójta Gminy [...] o zgodności wykonanego już budynku magazynowego o wymiarach 56,00 m x 20,00 m (z dachem dwuspadowym, odległość od granicy z pasem drogowym ok. 5,40 m) na działkach nr [...] i nr [...] położonych w [...] z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; b) przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego obiektu z opiniami, pozwoleniami, uzgodnieniami wraz z zaświadczeniem projektanta o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego z określonym w nim terminie ważności, aktualnym na dzień opracowania projektu (projekt musi być sprawdzony pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego; wraz z zaświadczeniem sprawdzającym); c) przedstawienia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością. Nałożone obowiązki należało wykonać terminie do dnia 31 października 2020 r.

Następnie organ I instancji poinformował, że do dnia wydania decyzji powyższe obowiązki nie zostały zrealizowane, co winno skutkować z mocy prawa nakazem rozbiórki przedmiotowego obiektu. PINB zwrócił przy tym uwagę na treść art. 25 ustawy nowelizującej.

PINB ocenił, że w konsekwencji na podstawie art. 48 ust. 4 Pr.bud. należy wydać nakaz rozbiórki samowolnie wykonanego budynku magazynowego.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, opisaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2021 r. [...] WINB, działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 83 ust. 2 Pr.bud. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] listopada 2020 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania.

Następnie [...]WINB ocenił, że skarżący powinien przed przystąpieniem do inwestycji uzyskać pozwolenie na budowę od organu administracji architektoniczno-budowlanej i dopiero wówczas mógł realizować przedmiotową inwestycję.

Po przytoczeniu art. 29 ust. 1 pkt 12 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 Pr.bud. [...]WINB stwierdził, że budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem przewidzianych do rozbiórki bądź przeniesienia w inne miejsce, ale nie później niż 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy wymaga zgłoszenia zamiaru budowy tego rodzaju obiektu. Natomiast lokalizacja takiego obiektu na czas dłuższy niż 180 dni wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ i instancji wskazał, że co do zasady budowa tymczasowych obiektów budowlanych jest zwolniona od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, lecz wymaga zgłoszenia. Dotyczy to wyłącznie tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1 Pr.bud., ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Tym samym jeżeli obiekt pozostaje w jednym miejscu przez okres dłuższy niż 180 dni, to obowiązkiem inwestora jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę stosownie do art. 28 ust. 1 Pr.bud.

Wobec powyższego [...]WINB stwierdził, że w procedowanej sprawie doszło do samowoli budowlanej, na budowę której skarżący winien uzyskać pozwolenie na budowę. Co najmniej od końca grudnia 2019 r. (data budowy wskazana w zgłoszeniu z dnia 2 grudnia 2019 r.) upłynęło ponad 180 dni, tak więc zastosowanie w sprawie winien znaleźć art. 48 Pr.bud. Ponadto z pisma Starostwa Powiatowego z 10 grudnia 2019 r. wynika, że sporny obiekt na dzień zgłoszenia przez inwestora zamiaru budowy tymczasowego obiektu budowlanego już istniał na działce, o czym świadczy załączona mapa zasadnicza z zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Jakkolwiek z pisma Starostwa Powiatowego w [...] z [...] kwietnia 2020 r. wynika, że Starosta odstąpił od wniesienia sprzeciwu, to wystarczający do prowadzenia postępowania we wskazanym trybie był fakt posadowienia obiektu przez zgłoszeniem, jak również w okresie dłuższym niż zezwala na to dyspozycja art. 29 ust. 1 pkt 12 Pr.bud.

Następnie [...]WINB podkreślił, że samowolna budowa przedmiotowego budynku magazynowego skutkuje wdrożeniem postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48-49 Pr.bud. Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem PINB z [...] czerwca 2020 r. wstrzymano budowę spornego budynku magazynowego oraz nałożono na skarżącego obowiązki przedstawienia w terminie do 31 października 2020 r. dokumentów, wymaganych przez art. 48 ust. 3 ww. ustawy.

Po przytoczeniu art. 48 ust. 4 Pr.bud. [...]WINB stwierdził, że postanowienie organu I instancji z [...] czerwca 2020 r. zostało prawidłowo doręczone skarżącemu, a więc na wypełnienie obowiązku przedstawienia dokumentów inwestor miał ponad 4 miesiące. Organ I instancji umożliwił skarżącemu dokonanie legalizacji przedmiotowego budynku magazynowego i uniknięcie jego rozbiórki. Pomimo upływu terminu nie przedstawiono przed organem powiatowym żadnej dokumentacji. Organ odwoławczy podkreślił, że również na etapie postępowania odwoławczego umożliwiono skarżącemu dostarczenie dokumentacji, wymaganej postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Pomimo przedłużenia skarżącemu przez organ odwoławczy terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów, w dniu 16 sierpnia 2021 r. termin ten upłynął bezskutecznie. [...] WINB zaznaczył również, że bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia pozostają pisma Urzędu Gminy [...] z 28 czerwca 2021r. oraz z 19 lipca 2021 r. co do wydania zaświadczenia o zgodności przedmiotowego budynku magazynowego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz o planowanej zmianie tego planu miejscowego w terminie do 30 czerwca 2022 r. w celu dostosowania jego zapisów do zrealizowanej inwestycji. Jak bowiem zaznaczył organ odwoławczy, w procesie legalizacji samowoli budowlanej inwestor jest zobowiązany przedłożyć albo zaświadczenie o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku braku planu – decyzji o warunkach zabudowy. W sprawie nie budziło wątpliwości organu odwoławczego, że istnieje plan miejscowy dla terenu, na którym usytuowany jest przedmiotowy budynek. Pomimo to inwestor nie uzyskał zaświadczenia, o którym mowa w postanowieniu PINB nr [...] , zaś z treści pism urzędu Gminy [...] należy wywnioskować, że sporna inwestycja narusza zapisy obowiązującego planu miejscowego, co w konsekwencji powinno skutkować odmową wydania zaświadczenia o zgodności inwestycji z przepisami planistycznymi. Organ zaznaczył również, że nie jest rzeczą organu nadzoru budowlanego nieuzasadnione przedłużanie procesu legalizacyjnego z uwagi na przyszłą potencjalną zmianę planu miejscowego. Ponadto, zaświadczenie nie było jedynym dokumentem wymaganym ww. postanowieniem. Bierność skarżącego względem konieczności przedłożenia także pozostałej dokumentacji nie uzasadnia dalszego przedłużania postępowania, bowiem od dnia wydania przez PINB postanowienia z [...] czerwca 2020 r. skarżący miał 14 miesięcy na dostarczenie dokumentacji.

[...]WINB zaznaczył, że planowane zmiany w zakresie ładu przestrzennego są zdarzeniem przyszłym i niepewnym, a ponadto mogą stanowić podstawę kolejnych legalnych działań inwestora. Na dzień wydawania rozstrzygnięcia skarżący wymaganego zaświadczenia nie posiada, a zatem nie spełnia jednej z ustawowych przesłanek do legalizacji

Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący w postanowieniu PINB z [...] czerwca 2020 r. został pouczony o konsekwencjach przewidzianych przez art. 48 ust. 1 Pr.bud. Ponadto, w ocenie [...]WINB, organ I instancji w sposób zrozumiały wskazał rodzaj wymaganych dokumentów oraz jasno określił konsekwencje niewywiązywania się z obowiązku ich terminowego przedłożenia. Tym samym organ odwoławczy uznał, że PINB uczynił zadość zasadom ogólnym postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 9 i 11 k.p.a. Inwestor nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków i nie przedłożył żądanej dokumentacji, wobec czego słusznie nakazano rozbiórkę przedmiotowego budynku.

W dniu 8 października 2021 r. T i M P wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję [...]WINB, zarzucając jej w szczególności naruszenie:

1) art. 7b k.p.a. poprzez wyznaczenie niemożliwego do zrealizowania terminu na wykonanie nałożonych przez organ obowiązków,

2) art. 11 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy,

3) art. 107 k.p.a. poprzez nie wskazanie podstawy prawnej wydania decyzji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący domagają się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ nadzoru budowlanego. Ponadto, w skardze zawarto wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu uchwalenia przez Radę Gminy [...] zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w podstawie prawnej decyzji organ wskazał jedynie na przepisy kompetencyjne, nie wskazując żadnych przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja narusza w rażący sposób art. 107 § 1 pkt k.p.a. Powyższy brak skutkuje także brakiem możliwości obrony praw strony, ponieważ strona nie ma wiedzy jakie przepisy prawa organ zastosował w przedmiotowej sprawie. Brak jest także możliwości kontroli prawidłowości zastosowanych przepisów.

Skarżący wskazali, że organ I instancji nałożył niemożliwy do wykonania w wyznaczonym terminie obowiązek. Powołali się przy tym na treść art. 11 k.p.a. W ocenie skarżących, decyzja nakazująca rozbiórkę może być więc podjęta dopiero wówczas – gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji, tj. gdy nie zaistnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy. W niniejszej sprawie poprzez wskazanie terminu, w którym wykonanie nałożonych obowiązków nie jest możliwe organ de facto pozbawia stronę możliwości legalizacji obiektu i nakazuje jego rozbiórkę.

W ocenie skarżących, w niniejszej sprawie organ wydał postanowienie, które nie może zostać wykonane w wyznaczonym terminie, co prowadzi do wniosku, iż nie przeanalizował realnych możliwości wykonania nałożonych obowiązków, a treść wydanego postanowienia nie została rzetelnie przeanalizowana. Rozstrzygnięcie zapadło zatem w sposób arbitralny, bez rozważenia wszystkich okoliczności.

Zwrócono uwagę, że w procedowanej sprawie Wójt Gminy [...] rozpoczął procedurę zmiany planu miejscowego w celu umożliwienia legalizacji samowoli. Jest to jednak postępowanie długotrwałe a dopiero po zmianie planu możliwe jest zlecenie przygotowania projektu budowlanego. W ocenie skarżących niezrozumiałym jest uniemożliwienie inwestorowi spełnienia warunków legalizacji potwierdzone dokumentem urzędowym z dnia 28 czerwca 2021 r. pochodzącym od Wójta Gminy [...]. Wyznaczenie terminu na dostarczenie dokumentów do 31 października 2020 r. w konsekwencji prowadzi do uniemożliwienia legalizacji przedmiotowej budowy w trybie art. 48 Pr.bud.

Skarżący podnieśli, że sporna jest także kwestia nie uznania magazynu za obiekt tymczasowy w sytuacji, gdy jest on wykonany z elementów umożliwiających montaż i demontaż w dowolnym miejscu. Ponadto organ II instancji w ogóle nie odniósł się do zarzutów odwołania, kwitując je jednym zdaniem, że nie wnoszą nic do sprawy.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z 17 stycznia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2319/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku skarżących, odmówił zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie narusza prawa w sposób wskazany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli tutejszego Sądu poddana została decyzja [...]WINB z [...] sierpnia 2021r., nr [...] , którą organ ten utrzymał w mocy decyzję PINB z [...] listopada 2020 r., nr [...], nakazującą skarżącemu T P rozbiórkę budynku magazynowego o wymiarach 56,00 x 20,00 m zlokalizowanego na działkach nr [...] i nr [...] w [...].

Nakazując rozbiórkę tego budynku magazynowego po pierwsze uznano, że został on zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, po drugie stwierdzono, że skarżący nie skorzystał z możliwości zalegalizowania przedmiotowej inwestycji.

Powyższa ocena, zdaniem Sądu, jest prawidłowa i oparta na wyczerpująco ustalonych okolicznościach faktycznych, a także na właściwych przepisach prawa, w tym budowlanego, oraz właściwej ich interpretacji. W konsekwencji Sąd nie podzielił żadnego z zarzutów podniesionych w skardze, zgadzając się z organem odwoławczym tak co do kwalifikacji objętego postępowaniem budynku magazynowego, jak również co do konieczności nakazania jego rozbiórki.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego stanowił w niniejszej sprawie przepis art. 48 ust. 1 Pr.bud., w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), której przepisy weszły w życie z dniem 19 września 2020 r. Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z dyspozycją art. 25 ww. ustawy z 13 lutego 2020 r., do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym, organy w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że zasadne zastosowanie w niniejszej sprawie art. 48 Pr.bud. we wcześniejszym brzmieniu, skoro postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte jeszcze przed wejściem w życie unormowań ustawy zmieniającej z 13 lutego 2020 r.

Stosownie do treści powołanego art. 48 ust. 1 pkt 1 Pr.bud., właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten obliguje więc organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1) albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Wyjątek od tej zasady wprowadza ust. 2 art. 48 Pr.bud. w przypadku, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Wówczas stosuje się tryb legalizacji, którego pierwszy etap stanowi wydanie postanowienia w trybie art. 48 ust. 3 ww. ustawy.

W postanowieniu tym ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: a) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie wskazanych obowiązków, organ nadzoru budowlanego obowiązany jest wydać nakaz rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia (art. 48 ust. 4 Pr.bud.). Natomiast przedłożenie w wyznaczonym terminie wspomnianych dokumentów traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 ustawy).

W świetle powyższego należy stwierdzić, że Prawo budowlane określa zasadę, zgodnie z którą obiekty wzniesione bez wymaganego pozwolenia na budowę podlegają przymusowej rozbiórce, z tym zastrzeżeniem, że organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności rozważyć możliwość legalizacji dokonanej samowoli budowlanej. Przepis art. 48 ust. 1 ma bowiem wprawdzie charakter restytucyjny, czyli ma na celu przywrócenie do stanu pierwotnego terenu, na którym doszło do tzw. samowoli budowlanej, czyli robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, jednakże ustawodawca umożliwił legalizację w przypadku, gdy wzniesiony lub budowany obiekt jest zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W takim bowiem przypadku organ zobowiązany jest zażądać od inwestora przedłożenia w określonym terminie odpowiednich dokumentów, które pozwalałyby wydać decyzję zatwierdzającą projekt budowlany. Postępowanie legalizacyjne - w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji PINB - zakładało więc przeniesienie na stronę obowiązku aktywności procesowej, polegającej na uzyskaniu i przedstawieniu organowi w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 pkt. 1 i 2 Pr.bud. Dopiero niespełnienie tego warunku przez inwestora dokonującego samowolnie robót budowlanych skutkuje wydaniem nakazu o rozbiórce danego obiektu. Natomiast po przedłożeniu wymaganych prawem dokumentów organ nadzoru architektonicznego przed wydaniem wspomnianych decyzji bada ich prawidłowość i jednocześnie jest zobowiązany ustalić w drodze postanowienia opłatę legalizacyjną.

Wyjaśnienia wymaga, że wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, organ odwoławczy nie podważał kwalifikacji przedmiotowego budynku magazynowego jako tymczasowego obiektu budowlanego. Co prawda PINB wyraził w swojej decyzji stanowisko, iż przedmiotowy obiekt magazynowy wymagał bezwzględnego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę z uwagi na jego wymiary, jednakże twierdzenie to, zostało przez organ odwoławczy zrewidowane. Przyczyną, dla której za konieczne uznano wdrożenie trybu legalizacyjnego, był fakt posadowienia budynku magazynowego przed dokonaniem zgłoszenia, jak również przekroczenie terminu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego.

Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, pozwolenia na budowę nie wymagała budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce, w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Z treści powołanego przepisu wynika więc, że nie korzysta z wyjątku budowy bez obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę tymczasowy obiekt budowlany, który wybudowano bez uprzedniego dokonania zgłoszenia, określającego termin dokonania rozbiórki obiektu lub jego przeniesienia. W kontrolowanej sprawie skarżący na żadnym etapie postępowania nie kwestionował ustaleń, co do posadowienia budynku magazynowego w warunkach samowoli, a w odwołaniu od decyzji organu I instancji wprost przedstawił, że chce skorzystać z procedury legalizacyjnej i zalegalizować budynek magazynowy.

Podkreślenia wymaga, iż konstytutywnym elementem normy prawnej wynikającej z art. 3 pkt 5 i art. 29 ust. 1 pkt 12 Pr.bud., jest zarówno zamiar inwestora rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce tymczasowego obiektu budowlanego, nie później niż przez upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, jak też dokonanie zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, w którym zostanie określony termin rozpoczęcia budowy – będący jednocześnie początkiem biegu terminu do dokonania przez inwestora rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego lub przeniesienia go w inne miejsce. Tym samym, w sytuacji gdy inwestor wybuduje obiekt budowlany, o którym mowa w art. 3 pkt 5 Pr.bud., ale nie dopełni obowiązku dokonania zgłoszenia tej budowy w organie administracji architektoniczno-budowlanej, nie znajduje zastosowania wyłączenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 Pr.bud. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3053/15, dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). W realiach niniejszej sprawy nie ulega więc wątpliwości, że przedmiotowy obiekt magazynowy powstał samowolnie, a jego powstanie nie było poprzedzone zgłoszeniem, względnie pozwoleniem na budowę - jeśli intencją inwestora było użytkowanie obiektu w dłuższym okresie, niż przewidzianym w art. 29 ust. 1 pkt 12 Pr.bud. Z zaaprobowanych przez tutejszy Sąd ustaleń faktycznych wynika również, że w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy budynek stał już co najmniej 20 miesięcy.

W sytuacji braku wymaganego pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia, istnieje możliwość zalegalizowania wybudowanego obiektu pod warunkiem spełnienia wymogów określonych w przepisach art. 48 ust. 2 i 3 i art. 49 albo - odpowiednio - w art. 49b ust. 2, 4 i 5 Pr.bud. Niespełnienie tych warunków powoduje, w obu sytuacjach, nałożenie obowiązku rozbiórki obiektu (art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 1 oraz art. 49b ust. 3 i 7 w zw. z ust. 1 Pr.bud.). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organ I instancji, kierując się dyspozycją art. 48 ust. 2 i 3 Pr.bud., wydał postanowienie z [...] czerwca 2020 r., zobowiązujące skarżącego do złożenia w określonym terminie dokumentów umożliwiających legalizację wybudowanego obiektu magazynowego, lecz inwestor temu nakazowi nie zadośćuczynił. W zaistniałej sytuacji PINB był więc zobowiązany orzec nakaz rozbiórki. Ponadto, na etapie postępowania odwoławczego [...]WINB w dniu 11 marca 2021 r. wyznaczył skarżącemu dodatkowy termin (do dnia 16 sierpnia 2021 r.) na przedłożenie dokumentacji określonej w postanowieniu z [...] czerwca 2020 r. Również i po upływie tego terminu skarżący nie przedstawił wymaganej dokumentacji, pozwalającej na legalizację spornego obiektu.

Wobec nieprzedstawienia przez skarżącego kompletnej żądanej dokumentacji nie było możliwe procedowanie w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego. Treść art. 48 ust. 4 Pr.bud. w sposób jednoznaczny i kategoryczny obligowała do wydania decyzji, nakazującej rozbiórkę przedmiotowego budynku magazynowego

W ocenie Sądu, podniesione przez skarżących zarzuty nie wpływają na legalność zaskarżonej decyzji.

Nie sposób podzielić wyartykułowanego przez skarżących zarzutu naruszenia art. 7b k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Jak wskazuje doktryna, prawna doniosłość komentowanego przepisu polega na tym, że podnosi on do rangi zasady ogólnej nakaz współdziałania organów administracji w związku z potrzebą wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, nie formalizując przy tym sposobów tego współdziałania. Można zatem przyjąć, że organy administracji są zobligowane do współdziałania ze sobą w każdym przypadku, gdy przyczyni się to do szybszego załatwienia sprawy (por. P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Komentarz do art. 7b, LEX/El. 2022). Skarżący natomiast, jak wynika z treści skargi, wywodzą z zasady współdziałania organów obowiązek oczekiwania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na uchwalenie przez Radę Gminy [...] zmiany obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego zapisy nie pozwalają skarżącemu uzyskać zaświadczenia o zgodności samowoli budowlanej z zapisami planu miejscowego i w konsekwencji zalegalizowania budynku magazynowego.

Powyższy postulat skarżących nie może zostać zaakceptowany. Sąd w pełni aprobuje i przyjmuje jako własne utrwalone stanowisko judykatury, wedle którego zgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oznacza zgodność z ustaleniami planu miejscowego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy samowoli budowlanej Pogląd ten znajduje oparcie w brzmieniu przytoczonego we wcześniejszym motywie uzasadnienia przepisu art. 48 ust. 2 Pr.bud. Użycie określenia "obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego", a więc użycie czasu teraźniejszego, wskazuje na plan obowiązujący w dacie stosowania tego przepisu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 stycznia 2021 r. sygn. akt II OSK 1720/18, z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1955/19, z 29 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 293/12, CBOSA). Ponadto, w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 950/16, zwrócono uwagę, że jak wprost wynika z treści art. 48 ust. 2 Pr.bud., zgodność z przepisami, w tym z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, powinna występować w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oczywistym było, że chodzi o zgodność z normami prawnymi obowiązującymi w dacie rozstrzygania. Tylko bowiem taka zgodność oznacza rzeczywistą realizację celu legalizacji samowoli budowlanej ustanowionego nowelą z dnia 27 marca 2003 r.

Wobec powyższego oczywistym jest, że z niemożności uzyskania przez inwestora zaświadczenia o zgodności samowoli budowlanej z zapisami planu miejscowego, z uwagi na niezgodność posadowionego obiektu z zapisami obowiązującej uchwały, nie można wywieść skutecznego zarzutu wobec organu odwoławczego, w szczególności opartego na naruszeniu zasady współdziałania organów administracji publicznej.

Niezasadnym okazał się również zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. Organ odwoławczy wyjaśnił bowiem stronom postępowania w sposób wystarczający przyczyny, z powodu których zobligowany był do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku magazynowego. Przedstawił również, z jakich powodów nie jest dopuszczalne oczekiwanie na uchwalenie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czego wielokrotnie żądali skarżący.

Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a., upatrywanego przez skarżących w niewskazaniu przez [...]WINB podstawy prawnej wydania decyzji. Organ odwoławczy w treści uzasadnienia decyzji z [...] sierpnia 2021 przywołał treść art. 48 ust. 1 Pr.bud., stanowiącego podstawę nałożonego nakazu, jak również treść innych przepisów materialnoprawnych, znajdujących zastosowanie w sprawie.

Akcentowana wielokrotnie przez skarżących niemożliwość wykonania obowiązków, nałożonych postanowieniem PINB z [...] czerwca 2020 r., również nie miała miejsca. Wskazywany przez nich zbyt krótki termin na możliwość uzyskania stosownego zaświadczenia, z uwagi na niezgodność inwestycji z zapisami obowiązującego planu miejscowego, jak również niemożliwość sporządzenia projektu budowlanego, z tego samego powodu, nie stanowiły o błędnie wyznaczonym przez organ terminie.

Tytułem uzupełnienia należy wskazać, że zawarty w skardze wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu uchwalenia przez Radę Gminy [...] zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mógł zostać uwzględniony, o czym Sąd postanowił w dniu [...] stycznia 2022 r. Podnoszona przez skarżących okoliczność nie jest bowiem jedną z przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu, których to katalog zawiera art. 124 p.p.s.a. W sprawie nie zachodziły również okoliczności, na podstawie których Sąd miał możność zawiesić postępowanie, stosownie do art. 125 p.p.s.a. Ponownie zaakcentować należy, że planowana zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez Radę Gminy [...] pozostawała bez wpływu na ocenę zasadności orzeczonego nakazu rozbiórki.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).