Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 215/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, ust.1, 2-4.
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi K G na decyzję P Z z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] r., odmawiającą umorzenia na wniosek K G (zwanego dalej skarżącym) należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ powołując się na przepis art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., zwana dalej "u.s.u.s".) wskazał, że okoliczności uzasadniające stwierdzenie przesłanki całkowitej nieściągalności zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia sytuacji innych niż wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy. Analizując dalej w kontekście tego przepisu okoliczności faktyczne stwierdzone według zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ ustalił, że niewątpliwie nie zachodzi przesłanka z pkt 1, a wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, czy też likwidacyjne, wobec czego należy uznać, że nie zachodzi również przesłanka wymieniona w punkcie 2 i 4. Zastosowania nie może mieć także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt. 3, ponieważ wprawdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, jednakże skarżący jest właścicielem nieruchomości, a ponadto po stronie skarżącego występują następcy prawni. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia wskazanego przepisu. Z dokonanego rozliczenia wynika, że zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia, brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że zachodzi przesłanka określona w punkcie 4a. Zastosowania nie może mieć także przesłanka określona w pkt 5, bo choć Komornik Sądowy w [...] roku umorzył postępowanie egzekucyjne wskutek nieściągalności, to jednak egzekucja prowadzona była jedynie z ruchomości i wierzytelności, a z akt sprawy wynika, iż strona skarżąca jest właścicielem nieruchomości, która może stanowić przedmiot egzekucji. Ponadto w dniu [...] roku ponownie wdrożono postępowanie egzekucyjne. Brak jest także, zdaniem organu, podstaw do przyjęcia, że zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6. Uwzględniając bowiem wysokość zadłużenia i biorąc pod uwagę możliwość dochodzenia należności w drodze postępowania egzekucyjnego kwota możliwa do wyegzekwowania niewątpliwie przekracza kwotę wydatków egzekucyjnych.

Po konstatacji, iż nie zachodzi w sprawie żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności dalsze rozważania organ przeprowadził na tle regulacji zawartej w art. 28 ust 3a, w związku z § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) - również nie znajdując podstaw do umorzenia zaległości. Uzasadniając swoje stanowisko organ wywiódł, że jak ustalono, skarżący prowadził działalność gospodarczą posiadając zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Działalność ta została zlikwidowana. Wskutek niedopełnienia ustawowego obowiązku odprowadzania składek za siebie, jak również i za zatrudnionych pracowników, na koncie rozliczeniowym powstało zadłużenie, które skierowane zostało na drogę postępowania egzekucyjnego. W chwili obecnej egzekucja prowadzona jest przez Komornika Sądu Rejonowego A, a wystawione tytuły wykonawcze są w realizacji. W okresie wcześniejszym Komornik prowadził egzekucję z ruchomości, wierzytelności, wynagrodzenia za pracę i innych praw majątkowych, która okazała się bezskuteczna, o czym świadczy postanowienie z dnia [...] roku o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] roku ponownie wdrożono postępowanie egzekucyjne do Komornika Sądowego.

W przeświadczeniu organu, w pierwszej Instancji słusznie odmówiono umorzenia należności. albowiem ustalono, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości, tj. domu o pow. [...] położonego we W, która to nieruchomość zabezpieczona jest hipoteką przymusową wpisaną na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W na kwotę [...] zł. Nieruchomość ta przypadła mu w wyniku podziału majątku, co wynika z postanowienia częściowego Sądu Rejonowego dla A l Wydział Cywilny z dnia [...] roku Na dzień wydania postanowienia wartość przedmiotowej nieruchomości wynosiła [...] zł.

Ponadto organ wskazał, że z przedstawionego materiału dowodowego wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, w chwili obecnej zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W przedłożonym do pierwszego wniosku o umorzenie należności oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej skarżący wskazał na ponoszone wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, na które składają się: miesięczne opłaty za mieszkanie - [...] zł , na zakup żywności - [...] zł, opłaty telekomunikacyjne - [...] zł, opłaty za porady prawne - [...] zł. Aktualnym zaś źródłem dochodu skarżącego są przychody uzyskiwane z wynajmu pokoi w kwotach [...]-[...] zł oraz [...] zł. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podał skarżący, że na utrzymanie samodzielnie prowadzonego gospodarstwa domowego ponosi miesięczne wydatki w kwotach, które z trudnością pokrywa z jedynego źródła utrzymania.

Odwołując się do tych ustaleń faktycznych oraz analizując wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, organ wszakże zauważył, że instytucja umorzenia przedmiotowych należności ma charakter nadzwyczajny, winna być zatem stosowana w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadkach, tzn. mieć miejsce w sytuacjach drastycznych i nadzwyczajnych. W ocenie organu opisana we wniosku sytuacja skarżącego nie ma takiego nadzwyczajnego charakteru, biorąc pod uwagę okoliczność, że skarżący posiada nieruchomość znacznej wartości i w przypadku jej sprzedaży istnieje możliwość pokrycia zobowiązań wobec ZUS z tytułu należności głównej, jak i odsetek za zwłokę, opłaty dodatkowej oraz kosztów upomnienia.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia, zarzucając naruszenie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, przez nieumorzenie w całości lub w części (tj.w zakresie odsetek za zwłokę naliczonych na dzień [...] roku w wysokości [...] zł., opłaty dodatkowej w kwocie [...] zł. i kosztów upomnienia w wysokości [...] zł.) należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w sytuacji gdy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżący nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Argumentował, że stan finansowy i majątkowy osoby zobowiązanej może stanowić samoistną przesłankę umorzenia należności w składkach ZUS w świetle obowiązujących regulacji prawnych. Podniósł też, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż ze względu na ogólną kwotę zadłużenia, oraz wysokość dochodu nie posiada on możliwości finansowych, aby uregulować zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sytuacja majątkowa i konieczność jednoczesnej spłaty zadłużenia zagrażają bowiem dalszej egzystencji skarżącego, co oznacza że zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności i jako taka nie mieści się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Za błędny uznał zawarty w uzasadnieniu skarżonej decyzji pogląd organu II instancji, że umorzenie należności może mieć miejsce jedynie w sytuacjach szczególnie drastycznych i nadzwyczajnych. Zdaniem skarżącego pogląd taki stanowi w istocie niedopuszczalne uzupełnienie normy prawnej zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a nie jej wykładnię. ZUS nie może zatem, powołując się na wykładnię systemową i funkcjonalną, zmieniać wyraźnego brzmienia normy prawnej, wkracza bowiem w ten sposób w sferę związaną ze stanowieniem prawa, co koliduje z art. 10 ust. 1 Konstytucji. Jak podniósł skarżący, skoro zawężenie przez organ ustawowych wymogów umorzenia składek wyłącznie do sytuacji szczególnie drastycznych i nadzwyczajnych nastąpiło w wyniku niedopuszczalnej interpretacji przepisów na niekorzyść strony, to zaskarżona decyzja jako sprzeczna z prawem winna zostać uchylona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Kontynuując wywód z uzasadnienia decyzji wskazał też, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny w postaci pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Instytucja umarzania należności jest instytucją wyjątkową i nadzwyczajną, ponieważ regułą jest opłacanie składek. Tym samym przypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku muszą mieć tę samą cechę i wynikać powinny z okoliczności niezależnych od sposobu postępowania płatnika, takich jak: klęski żywiołowe, zdarzenia losowe, na których przebieg nie miał on wpływu. Przytoczone przez wnioskodawcę okoliczności - liczne zobowiązania pieniężne - nie są "zdarzeniami" uzasadniającymi umorzenie składek, ale rozłożoną w czasie konsekwencją podejmowanych osobiście decyzji. Ponadto sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest szczególnie trudna, jest on osobą w średnim wieku ([...] lat), zdolną do pracy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący nie wypowiedział się na ten temat, a więc z woli skarżącego pozostaje to poza sferą oceny materiału dowodowego dokonanej przez Zakład. Podkreślić należy, że zaległości obejmują okres 6 lat. W tym okresie skarżący powinien bez trudu uchwycić moment, w którym jego działalność okazała się działalnością nieprzynoszącą dochodów umożliwiających opłacanie obowiązkowych składek w terminie i w należytej wysokości.

Organ podniósł nadto, że udzielanie ulg w spłacie zobowiązań jest oparte na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., może, ale nie musi umorzyć zaległości.

W obszernym piśmie procesowym z dnia 2 lipca 2009 roku, skarżący zarzucił zgromadzenie nie dość wyczerpującego materiału dowodowego, ponieważ ZUS nie zwracał się do niego o przedłożenie rachunków czy przeciwwskazań do pracy. Wskazał nadto, że uznanie administracyjne jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści powołanych wyżej przepisów zwroty, jakimi organ powinien kierować się przy podejmowaniu decyzji, a mianowicie: jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Uznaniowość decyzji w zakresie umorzenia zaległości z tytułu składek nie może oznaczać dowolności.

W toku rozprawy, w dniu 9 września 2009 roku, pełnomocnik skarżącego rozszerzył zarzuty skargi, wskazując na naruszenie art. 7 i 77 oraz 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku Nr 98 poz. 1071 z późn. zm. z zwanej dalej kpa).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Normatywna konstrukcja przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. o brzmieniu "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)", daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust 2 – 4. oraz wydanego na podstawie ustawowej delegacji Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Decyzja administracyjna wydana na tak skonstruowanej podstawie materialnoprawnej jest określana jako akt administracyjny swobodny (zob. J. Boć (red.) Prawo administracyjne, Kolonia Limited 2005, s. 331). W takiej sytuacji normatywnej sądowa kontrola decyzji administracyjnej obejmuje wyłącznie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności takich decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego, czy na podstawie pojęć prawnych niedookreślonych jest bowiem ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej (por. Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2009 roku sygn. akt III SA/Wr 684/08, niepubl.).

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna. Przesłanki i granice dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostało unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym podstawową przesłanką, umożliwiającą w ogóle rozważenie zasadności zastosowania wnioskowanego umorzenia, jest stwierdzenie przez organy tzw. "całkowitej nieściągalności" należności. Pojęcie "całkowitej nieściągalności" definiuje sam prawodawca w art. 28 ust. 3 tej samej ustawy. Stan ten zachodzi mianowicie wtedy, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek tam określonych, daje możliwość umorzenia należności.

Organ dokonał właściwej oceny stany faktycznego w sprawie w kontekście omawianych przesłanek, dokonując szczegółowej analizy w odniesieniu do każdej z nich, trafnie przyjmując, że żadna z nich nie zachodzi w omawianej sprawie i czemu skarżący nie przeczy, sformułował bowiem swoje swe zarzuty zasadniczo na tle § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w związku z art. 28 ust 3a u.s.u.s.

W art. 28 ust 3a u.s.u.s. przewidziano wyjątek od generalnej zasady, wedle której całkowita nieściągalność przesądza o możliwości umorzenia należności w składkach, dla ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, stanowiąc, że należności tego rodzaju mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Tu ustawodawca wprowadza jednak nieostre pojęcie, uzależniając ewentualne umorzenie od zaistnienia "uzasadnionego przypadku". Znaczenie tego pojęcia wywieść można z § 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Według brzmienia tego przepisu - zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ - pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); dłużnik poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); dłużnik cierpi na przewlekłą chorobę lub koniecznym jest sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3). Akta sprawy wskazują jednoznacznie, że skarżący podnosi jedynie zarzut naruszenia przez organ pierwszej z wymienionych przesłanek, nie powoływał się bowiem w toku postępowania na istnienie jakichkolwiek okoliczności faktycznych uzasadniających przeprowadzenie postępowania dowodowego w kierunku pozostałych.

Zdaniem skarżącego - zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż ze względu na ogólną kwotę zadłużenia oraz wysokość dochodu nie posiada on możliwości finansowych, aby uregulować zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych a jego sytuacja majątkowa i konieczność jednoczesnej spłaty zadłużenia zagrażają dalszej egzystencji.

Analizując zasadność tego zarzutu należy wszakże zauważyć, że skarżący odwołując się do swej sytuacji majątkowej konsekwentnie przemilcza ustalenie organu o posiadanym tytule własności do nieruchomości położonej we W, gdy tymczasem pojęcie "stanu majątkowego", o którym mowa w pkt 1 § 3 rozporządzenia – w aspekcie rozeznania możliwości zaspokojenia roszczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - należy rozumieć szeroko, biorąc pod uwagę nie tylko stan posiadania odnoszący się do mienia ruchomego, wierzytelności, praw majątkowych, osiąganych dochodów z tytułu pracy zarobkowej, czy też innych dochodów osiąganych w wyniku realizacji umów cywilnoprawnych, ale także nieruchomości. Poza tym sam fakt ewentualnej sprzedaży nieruchomości (domu), czy to w drodze egzekucji, czy przez samego zobowiązanego, nie może być rozpatrywany w kontekście zagrożenia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przed wydaniem decyzji przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie aktualnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącego, w tym co do źródeł jego dochodów oraz ponoszonych wydatków, kosztów utrzymania i znalazło to stosowne odzwierciedlenie tak w zebranym materiale dowodowym sprawy, jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przed wydaniem obu decyzji zaznajomił stronę z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, umożliwiając jednocześnie złożenie dodatkowych wyjaśnień bądź żądań. Skarżący uczestniczył w czynnościach procesowych, przedkładał dowody w sprawie. Twierdzeniom skarżącego w tej materii, przywoływanym przez niego okolicznościom faktycznym, organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie zaprzeczył. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest kompletny. Stan faktyczny nie jest zatem sporny, odmienna jest tylko jego ocena przez organ i stronę skarżącą. Niezrozumiały jest zatem zarzut o naruszeniu norm postępowania, tj. art. 7, 77 i art. 107 § 3 K.p.a.

Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody, a odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Organy w szczególności nie kwestionowały faktu, iż sytuacja skarżącego jest trudna, nie podważały wysokości uzyskiwanego dochodu z najmu, czy ponoszonych wydatków. Organ wskazał, dlaczego zebrany materiał dowodowy nie przemawia za umorzeniem należności. Na tle brzmienia art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym mowa o "uzasadnionych przypadkach" oraz zważywszy, że § 3 ust.1 pkt 1 odwołuje się do takiego wyrażenia jak "zbyt ciężkie skutki" ocena organu, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i winno dotyczyć wyjątkowych zdarzeń, a taki przypadek nie zachodzi w sytuacji skarżącego, z uwagi na możliwość pokrycia zobowiązań wobec ZUS przez sprzedaż nieruchomości skarżącego o znacznej wartości - nie jest wadliwa, mieści się w granicach dopuszczalnej wykładni i nie oznacza bynajmniej zawężenia zakresu normatywnego przywołanych przepisów tudzież wprowadzenia do nich dodatkowej przesłanki. Godzi się bowiem tu podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.), zaś umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, czy to wprost z majątku dłużnika, czy też poprzez ewentualne wykorzystanie instytucji przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Wa 2426/06, LEX nr 328891).

Skoro zatem na gruncie cytowanych norm prawa materialnego organy mają możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy (umorzenia bądź odmowy umorzenia), to nie przekracza w żadnym razie granic uznania administracyjnego przyjęcie przez organ, że niecelowym byłoby umorzenie należności, w sytuacji, gdy skarżący posiada nieruchomość o wartości przewyższającej jego zobowiązania z tytułu składek, zabezpieczoną ustanowieniem hipoteki przymusowej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie można takiej ocenie przypisać znamion dowolności.

W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.