Wyrok NSA, sygn. akt V SA 821/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 65 par. 5
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 145 par. 1, art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Termin przewidziany w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ jest terminem do orzekania przez organ administracji o wymiarze należności celnych. Liczy się go od momentu powstania obowiązku celnego, tj. od daty wprowadzenia towaru na polski obszar celny. Termin ten ma dla strony charakter gwarancyjny /materialnoprawny/ wskazując do kiedy może się ona liczyć ze wzruszeniem decyzji o wymiarze cła.

Artykuł 83 ust. 1 Prawa celnego nie wyłącza stosowania przepisów Kpa o terminie wprowadzenia w skuteczny sposób do obrotu prawnego decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym lub o stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji o wymiarze cła.

Powyższa zasada odpowiednio także ma zastosowanie na gruncie aktualnie obowiązującego Kodeksu Celnego /art. 65 par. 5/.

TEZY

Termin przewidziany w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ jest terminem do orzekania przez organ administracji o wymiarze należności celnych. Liczy się go od momentu powstania obowiązku celnego, tj. od daty wprowadzenia towaru na polski obszar celny. Termin ten ma dla strony charakter gwarancyjny /materialnoprawny/ wskazując do kiedy może się ona liczyć ze wzruszeniem decyzji o wymiarze cła.

Artykuł 83 ust. 1 Prawa celnego nie wyłącza stosowania przepisów Kpa o terminie wprowadzenia w skuteczny sposób do obrotu prawnego decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym lub o stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji o wymiarze cła.

Powyższa zasada odpowiednio także ma zastosowanie na gruncie aktualnie obowiązującego Kodeksu Celnego /art. 65 par. 5/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Mirosława S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 9 kwietnia 1999 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 22 grudnia 1997 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpoznaniu odwołaniu Mirosława S. i Józefa G. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 22.12.1997 r. (...) w przedmiocie ponownego wymiaru cła od samochodu, decyzją z dnia 9.04.1999 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i podał w jej uzasadnieniu co następuje.

Z akt sprawy wynika, iż dnia 28.12.1995 r. w Urzędzie Celnym w W. Józef G. zgłosił do odprawy celnej podzespoły samochodu osobowego marki Opel Kadet, tj. silnik (...), zawieszenie przednie i tylne, skrzynię biegów oraz koła jezdne. Ww. podzespoły zostały dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w W. zawartą w dowodzie odprawy celnej (...).

Następnie w tym samym dniu i w tym samym urzędzie celnym Mirosław S. zgłosił do odprawy celnej nadwozie samochodu marki Opel Kadet (...), które zostało dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej (...).

Ww. towary zostały zaklasyfikowane według właściwych dla nich kodów taryfy celnej i dopuszczone do obrotu, zgodnie ze zgłoszeniem stron.

W wyniku kontroli dokumentów ustalono, że z ww. podzespołów i części zmontowano samochód który jako tzw. składak został zarejestrowany w Urzędzie Gminy w Z.

Okoliczność importu przez strony samochodu w stanie rozmontowanym /niezmontowanym/, nie była znana organom celnym przy wydawaniu decyzji celnych, ponieważ jak wspomniano wyżej, zgłoszenie do odprawy celnej przedmiotowego samochodu nastąpiło na podstawie dwóch zgłoszeń.

W związku z tym, Dyrektor Urzędu Celnego w W. wznowił postępowanie, o czym zawiadomił skarżących postanowieniami (...) dnia 12.09.1997 r., a następnie decyzją z dnia 22.12.1997 r. (...) dokonał ponownego wymiaru cła.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł Mirosław S. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc następujące zarzuty.

Mając w dobrym stanie silnik do samochodu Opel Kadet i skorodowane nadwozie, postanowił sprowadzić z zagranicy nadwozie do tego samochodu. Nadwozie takie (...) nabył w dniu 22.12.1995 r. i w tym samym dniu przekroczył granicę. Odprawy celnej przedmiotowego nadwozia dokonał w Urzędzie Celnym w W. w dniu 28.12.1995 r.

Ponieważ nie udało się prawidłowo podłączyć do nabytego nadwozia posiadanych podzespołów samochodu, po trzech miesiącach, w dniu 1 marca 1997 r. nabył te podzespoły /silnik, skrzynię biegów i zawieszenie/ od Józefa G., który zajmuje się handlem samochodami.

W decyzjach organów celnych wydanych w niniejszej sprawie wielokrotnie twierdzono, że w istocie importowany został cały rozmontowany samochód, zaś zgłoszenie do odprawy celnej spornego samochodu nastąpiło na podstawie dwóch zgłoszeń. Problemy pojawiają się natomiast, gdy chodzi o identyfikację podmiotu, który rzekomo importowa ten samochód. Organy celne w swych decyzjach posługują się tu określeniem strony i sugerują, że w istocie jednym importerem były dwie osoby. Rozumowanie takie jest pozbawione podstaw. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne, podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, dokonująca obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu. Z powyższego wynika, że dwie osoby mogą być jednym podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą tylko wówczas, gdy tworzą jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej.

Umowa, zgodnie z którą Józef G. sprzedał skarżącemu posiadane części samochodu przeczy aby obrotu towarowego dokonała jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej. Z umowy tej wynika, że importu różnych części samochodowych dokonany dwie, działające niezależnie osoby fizyczne.

Z tego względu nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie reguła 2a Ogólnych reguł interpretacji nomenklatury scalonej, wedle której informacje o wyrobie zawarte w treści pozycji dotyczą wyrobu niekompletnego lub niegotowego, pod warunkiem, że posiada on zasadniczy charakter wyrobu kompletnego lub gotowego. Informacje te dotyczą także wyrobu kompletnego lub gotowego /oraz wyrobu uważanego za taki w myśl postanowień niniejszej reguły/, znajdującego się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym.

Z brzmienia tych postanowień jasno wynika, zdaniem skarżącego, że dotyczą one sytuacji, gdy wyrób nie zmontowany lub rozmontowany importowany jest przez jednego importera, tj. gdy importuje on wszystkie elementy składające się na dany wyrób.

Poza tym, zgodnie z art. 289 kodeksu celnego sprawy wszczęte i nie zakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy podlegają co do zasady rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych, czyli przepisów Prawa celnego. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 83 ust. 1 Prawa celnego nie można było wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie dwóch lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Obowiązek uiszczenia należności celnych powstał w niniejszym przypadku dnia 28 grudnia 1995 r.

Fakt ten nie jest kwestionowany przez organy celne. Zatem termin wydania decyzji przez organy celne w niniejszej sprawie upłynął w dniu 28 grudnia 1997 r. Tymczasem decyzję Urzędu Celnego w W. skarżący otrzyma w dniu 29 grudnia 1997 r. Wprawdzie sama decyzja zawiera datę 22 grudnia 1997 r., -jednakże nie ulega wątpliwości, że przed dniem doręczenia stronie decyzja ta nie funkcjonowała w obrocie prawnym. Wskazuje na to art. 110 Kpa, zgodnie z którym organ administracji, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, jeżeli kodeks nie stanowi inaczej.

Nie można zatem łączyć terminu przedawnienia wyłącznie z terminem wydania decyzji, ale konieczne jest przyjęcie minimalnych gwarancji dla strony postępowania, jak chociażby wymóg, aby decyzja została nadana przed upływem terminu przedawnienia.

Poza tym, w skardze podniesiono zarzut schematycznego i rutynowego podejścia do sprawy bez próby wyjaśnienia istotnych, podanych przez stronę okoliczności faktycznych sprawy.

Uzasadniony jest zatem zarzut, że organy celne naruszyły art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 Kpa, które to przepisy stwierdzają, że organy administracji państwowej mogą działać tylko wyłącznie na podstawie przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się do badania zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, to znaczy ustalenia czy organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa - w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny sprawy.

Badając z tego punktu widzenia zarzuty skargi, Sąd stwierdza co następuje.

W wyniku wznowienia postępowania w sprawach dotyczących wymiaru cła od sprawowanych części i podzespołów samochodu osobowego Opel Kadet, Dyrektor UC w W. decyzją z dnia 22.12.1997 r. uchylił dwie decyzje zawarte w dowodach odpraw celnych o numerach: 065983 z dnia 28.12.1995 r. /skierowana do Mirosława S./ oraz 045269 z dnia 28.12.1995 r. /skierowaną do Józefa G./ w części dotyczącej nazwy towarów, ich klasyfikacji taryfowej, stawek celnych i wymiaru należności i ponownie orzekł w tym przedmiocie ustalając nową wyższą należność celną od samochodu osobowego.

W związku z uchybieniem w/ wym. decyzji, Dyrektor UC w W. wydał nową decyzję wymierzającą cło od sprowadzonego samochodu osobowego marki Opel Kadet i skierował tę decyzję do Mirosława S. i Józefa G., zobowiązując wyżej wymienionych do zapłaty wyliczonej w tej decyzji należności celnej.

Przyjęcie takiego rozstrzygnięcia znajduje w ocenie Sądu uzasadnienie w art. 62 Kpa zważywszy, że przedmiotem importu w obu tych sprawach był w istocie kompletny samochód osobowy marki Opel Kadet rozmontowany.

Zgodnie z art. 62 Kpa, w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w której właściwy jest ten sam organ administracji państwowej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony.

Dopuszczalność rozpatrzenia kilku spraw administracyjnych w jednym postępowaniu uzależnia art. 62 od łącznego wystąpienia trzech przesłanek:

- przesłanki identycznego stanu faktycznego,

- przesłanki identycznej podstawy prawnej,

- właściwości jednego organu administracji państwowej.

O tym czy mamy do czynienia z jedną sprawą będącą przedmiotem postępowania, decyduje tożsamość sprawy administracyjnej.

Sprawa administracyjna dotyczy ustalenia w drodze stosowania normy materialnej o powszechnej mocy obowiązującej sytuacji prawnej podmiotu na jego żądanie lub z urzędu. /por. w. Dawidowicz, Z problematyki decyzji organów administracji państwowej w świetle orzecznictwa NSA, Państwo i Prawo 1984 z. 10 str. 5/.

Wielość stron w jednej sprawie ma miejsce w tych przypadkach, gdy w postępowaniu rozstrzygana jest sprawa administracyjna tożsama pod względem przedmiotowym, a jej rozstrzygnięcie ukształtuje sytuację wielu podmiotów.

Rozpoznanie jednej sprawy administracyjnej w kilku odrębnych postępowaniach albo potraktowanie jej jako spraw odrębnych ze względu na wielość stron i tylko formalnie łączne jej rozpoznanie zakończone kilkoma odrębnymi decyzjami jest rażącym naruszeniem prawa, dającym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji /art. 156 par. 1 pkt 2/ i powrotu do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jednym postępowaniu przez organ I Instancji. /por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz, Warszawa 1996, str. 315- 318/. W związku z tym należy stwierdzić, że połączenie sprawy odpraw celnych obu wyżej wymienionych osób do jednego postępowania i ustalenie nowego podwyższonego wymiaru cła od sprowadzonych przez nich części i podzespołów samochodu osobowego stanowiącego kompletny rozmontowany samochód oraz solidarnego obciążenia tych osób cłem było uzasadnione.

Cło w okolicznościach niniejszej sprawy ciąży na kompletnym samochodzie, który przez skarżącego oraz Józefa G. sprowadzony został na polski obszar celny w stanie rozmontowanym, o czym świadczy zgłoszenie celne w tym samym dniu podzespołów i części tego samochodu, a następnie zmontowanie z tych części samochodu.

Skoro więc skarżący i Józef G. sprowadzili części i podzespoły samochodu, z których zmontowany został następnie kompletny samochód osobowy, to została spełniona, jak to określa Prezes GUC, przesłanka reguły 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej mówiąca o wyrobie nie zmontowanym.

Zgodnie z Regułą 2a "Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej" wyroby niekompletne, jak również wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym klasyfikuje się do pozycji obejmującej wyrób kompletny.

Zgodnie z tą Regułą, dokonano wymiaru cła od przedmiotowego samochodu w stanie rozmontowanym.

W tym świetle niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Wprawdzie zmontowanie z odpowiedniego kompletu części samochodu i jego rejestracja nastąpiły po dokonaniu odprawy celnej, to jednakże fakt ten pozwolił organom celnym na ujawnienie istniejącej w dacie odprawy celnej, nie znanej wówczas okoliczności, że przedmiotowe części zakupiono w celu zmontowania samochodu w Polsce.

Równocześnie jednak Sąd podzieli zarzut skargi, iż kwestionowana decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 22.12.1997 r. wydana została z naruszeniem art. 83 ust. 1 Prawa celnego, mającego zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 289 Kodeksu celnego.

Sąd nie podzieli stanowiska Prezesa Głównego Urzędu Ceł, że kwestionowana decyzja celna wydana została przed upływem dwuletniego terminu przedawnienia z art. 83 ust. 1, tj. w dniu 22 grudnia 1997 r.

Przepis art. 83 ust. 1 Prawa celnego stanowi: nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia.

Faktycznie kwestionowana decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 29.12.1997 r., zaś termin przedawnienia wydania decyzji o wymiarze cła z art. 83 ust. 1 Prawa celnego upłynął w tej sprawie w dniu 28.12.1997 r.

Sąd podzielił w tej sprawie argumentację strony skarżącej oraz poglądy doktryny powołane w skardze, że nie data wydania decyzji o wymiarze cła, a data jej rzeczywistego doręczenia, bądź ogłoszenia stronie decyduje o spełnieniu warunku określonego w cyt. wyżej przepisie art. 83 ust. 1 Prawa celnego.

Należy interpretować, że obowiązek uiszczenia należności celnej powstaje w terminie, w którym powstała czynność prawna rodząca taki obowiązek. Jest nią zazwyczaj decyzja o wymiarze należności celnych właściwie doręczona lub ogłoszona stronie stosownie do wymogów określonych w art. 110 Kpa.

Termin przewidziany w art. 83 ust. 1 Prawa celnego jest terminem do orzekania przez organ administracji o wymiarze należności celnych. Liczy się go od momentu powstania obowiązku celnego, tj. od daty wprowadzenia towaru na polski obszar celny. Termin ten ma dla strony charakter gwarancyjny /materialnoprawny/ wskazując do kiedy może się ona liczyć ze wzruszeniem decyzji o wymiarze cła. Artykuł 83 ust. 1 Prawa celnego nie wyłącza stosowania przepisów Kpa o terminie wprowadzenia w skuteczny sposób do obrotu prawnego decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym lub o stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji o wymiarze cła.

Powyższa zasada odpowiednio także ma zastosowanie na gruncie aktualnie obowiązującego Kodeksu Celnego /art. 65 par. 5/.

Urząd celny powinien uwzględniać upływ czasu, o którym mowa w wyżej wymienionym art. 83 Prawa celnego, jako przesłankę przedawnienia roszczenia z tytułu należności celnych z urzędu /por. F. Prusak, Prawo celne z Komentarzem, W-wa 1994 r. str. 219/. Oznacza to, że po upływie 2 lat od daty wymiaru należności celnych organ nie ma możliwości dokonania ponownego wymiaru cła w postępowaniu wznowieniowym lub nieważnościowym.

Przepis art. 83 ust. 1 Prawa celnego ma charakter przepisu materialnego, w którym określono 2 letni termin, z upływem którego ustawa wyłącza możliwość orzekania o wymiarze cła.

Sąd podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu NSA z dnia 26 lutego 1997 r. I SA/Kr 969/96, że początkiem terminu, o którym mowa w art. 83 ust. 1 Prawa celnego jest data przywozu towaru z zagranicy lub analogicznie traktowane sytuacje, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia należności celnych nie jest tożsame z wymiarem należności celnych. Wymiar tych należności może nastąpić równocześnie z powstaniem obowiązku, o którym mowa, bądź w terminie późniejszym, z tym, że decyzji w sprawie wymiaru należności celnych nie można wydać po upływie terminu, o którym mowa w art. 83 ust. 1 Prawa celnego.

Z akt sprawy wynika, że obowiązek strony uiszczenia cła powstał w dniu 28.12.1995 r. tj. w dacie odprawy celnej przywozowej, przeto upływ terminu dwuletniego z cyt. art. 83 ust. 1 nastąpił w dniu 28.12.1997 r.

Wydanie decyzji celnej, w znaczeniu przyjętym w art. 83 ust. 1, oznacza prawidłowe jej doręczenie stronie postępowania celnego, zgodnie z regułami określonymi w Kpa.

Doniosły prawnie jest sam fakt doręczenia decyzji w formie przewidzianej w art. 39-49, bo z nim są związane skutki prawne, materialne i procesowe. Tylko prawidłowe doręczenie z zachowaniem reguł, o których mowa w art. 39-49, będzie skuteczne.

Doręczenie stanowi czynność materialno-techniczną administracji wywołującą określone skutki prawne przez fakty. Czynności materialno-techniczne doręczenia pism uregulowane w Kpa są sformalizowane aż do granic kazuistyki unormowań, co jest nieodzowne z uwagi na konieczność ścisłego określenia faktów powodujących skutek prawny. Ścisłe przestrzeganie tych wymagań formalnych należy do obowiązków organu, albowiem od skuteczności doręczenia zależą w wielu przypadkach uprawnienia procesowe lub materialnoprawne stron.

Organ z urzędu dokonuje doręczeń, gdyż jest to jego ustawowy obowiązek określony w art. 39 Kpa. Podobnie jak w postępowaniu cywilnym, rozwiązanie to jest podyktowane społecznym znaczeniem i funkcją postępowania administracyjnego /por. W. Siedlecki, Postępowanie cywilne, str. 183: Przepis art. 39 Kpa jest podobny w treści do art. 131 par. 1 Kpc, z którego wywodzona jest zasada oficjalności doręczeń obowiązująca w postępowaniu cywilnym/.

W postępowaniu administracyjnym, podobnie jak w procesie cywilnym, prawne skutki są związane z doręczeniem pisma, natomiast nie jest istotne z punktu widzenia poprawności czynności procesowych i biegu przedawnienia, czy adresat zapoznał się z treścią pisma.

Potwierdzenie pisma w formie pokwitowania ma znaczenie dowodowe przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonania określonych czynności.

Sąd uważa także za zasadny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 20 kwietnia 1995 r., SA/Po 2299-2304/94, iż w cytowanym przepisie nie chodzi o "przedawnienie" lecz o zakaz orzekania o wymiarze należności celnych. Jest to przepis materialnoprawny, określający kompetencję organów administracji celnej. W praktyce jest on rozumiany w ten sposób, iż w konkretnej sprawie organy przyjmują, że aż do końca terminu dwuletniego mogą przygotować, podpisać, opatrzyć datą i wysłać decyzję do strony, wprowadzając taką decyzję skutecznie do obrotu.

Jest to pogląd nietrafny, oparty na błędnym założeniu, jakoby prawo celne w rozważanym zakresie stanowiło lex specialis wobec przepisów Kpa, w szczególności tych jego przepisów, które mówią o konieczności doręczenia /ogłoszenia/ decyzji, aby można było mówić o jej prawidłowym, wywierającym skutki w-prowadzeniu do obrotu prawnego.

Kodeksowi postępowania administracyjnego nie jest znane normatywnie zdefiniowane pojęcie "wydania decyzji", choć tym pojęciem kodeks się posługuje. Kodeks normuje natomiast rozmaitego rodzaju czynności składające się na przygotowanie decyzji, przewiduje jej obligatoryjną treść, mówiąc o poszczególnych składnikach, a następnie mówi o doręczeniu /ogłoszeniu/ i o związaniu organu wydaną decyzją. Nigdzie natomiast nie mówi "od kiedy" przygotowywany dokument staje się decyzją. Jest to logiczne, ponieważ w świetle koncepcji Kpa istotny jest nie tyle moment, w którym przygotowany dokument przechodzi w stan jego "wydania", ile moment, od którego można mówić o skutecznym wprowadzeniu decyzji do obrotu.

W praktyce zdarzają się sytuacje, gdy dokument jest przygotowywany, lecz nie podpisany; w takim wypadku, zgodnie z aprobowanym przez doktrynę orzecznictwem w ogóle nie ma jeszcze decyzji /B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, str. 50/. Częsta bywa praktyka, gdy dokument przygotowany i podpisany spoczywa w urzędzie i nie jest wysyłany stronie, której bywa wręczany wraz z wpisaniem daty, gdy strona o decyzję się upomni, taka decyzja staje się skuteczna z momentem jej wręczenia stronie. Opisana sytuacja obrazuje, że data uwidoczniona w decyzji nie ma większego prawnego znaczenia z punktu widzenia przesłanek wejścia decyzji /dokumentu/ do obrotu. Tak sprawę ujmuje klasyczny podręcznik prawa administracyjnego austriackiego, jest to o tyle znaczące, że polski Kpa jest kontynuatorem Rpa, który to akt był z kolei kalką austriackiej procedury administracyjnej z 1925 r. Klasyczny podręcznik L. Adamovicha mówi: "Momentem wydania obowiązującej wobec strony decyzji administracyjnej jest chwila jej obwieszczenia. Data wskazana w tej decyzji jako data jej wydania jest w związku z tym bez znaczenia prawnego dla jej skuteczności" /L. Adamovich, Handbuch des Österreichischen Verwaltungsrecht, erster Band, Wien, Springer Verlag 1954, str. 247/. Decyzja wchodzi zatem do obrotu prawnego dopiero z momentem doręczenia /ogłoszenia/. Dlatego też aż do czasu doręczenia organ nie jest związany własną decyzją. Doręczenie lub ogłoszenie decyzji oznacza jej wprowadzenie do obrotu prawnego /J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz str. 500/. "Akt woli władzy staje się decyzją w rozumieniu naszego prawa, dopiero z momentem doręczenia (...)" /J. Pokrzywicki, Postępowanie administracyjne, Komentarz-podręcznik, Warszawa 1948, str. 209/. Inaczej mówiąc: z decyzją w rozumieniu aktu administracyjnego wywołującego skutki prawne /zdarzenie prawne/, z "decyzją wydaną", mamy do czynienia z momentem doręczenia, a nie sporządzenia, podpisania czy opatrzenia datą. W prawie administracyjnym decyzja z natury rzeczy jest bowiem "oświadczeniem kierowanym do adresata", skutecznym dopiero od momentu doręczenia. W prawie administracyjnym nie ma /jak w cywilnym/ jednostronnych oświadczeń woli /kształtujących/ wywołujących skutki prawne z datą ich złożenia. W szczególności w tym zakresie nie tworzy wyjątku art. 83 ust. 1 Prawa celnego, mówi on bowiem o terminie orzekania /wydania/ decyzji, nie zajmując się wcale zagadnieniem sposobu jej wprowadzenia do obrotu. Ta kwestia, już o proceduralnym charakterze, jest natomiast regulowana w Kpa. Artykuł 83 ust. 1 Prawa celnego reguluje więc zupełnie inny zakres niż przepisy Kpa o wprowadzeniu do obrotu decyzji. Prawo celne w rozważanym przepisie mówi o tym, kiedy /a raczej "jak długo"/ wolno jest organom celnym działać w zakresie wymiaru cła od momentu powstania obowiązku celnego. Natomiast kwestii tej w ogóle nie regulują art. 104-110 Kpa, które - jak powiedziano - w ogóle nie zajmują się ani pojęciem "wydania" decyzji, ani "terminem" w jakim powinno to nastąpić w ogólności, ani terminem wydania decyzji o wymiarze należności celnych - w szczególności. Hipoteza art. 83 ust. 1 Prawa celnego nie pozostaje więc w zbiegu /nie "nakłada się"/ na żadną z hipotez art. 104-110 Kpa, które autonomicznie regulują procesowe problemy łańcucha zdarzeń prowadzącego do przygotowania i doręczenia /ogłoszenia/ decyzji, co oznacza łącznie skuteczne wprowadzenie do obrotu aktu woli państwa. W tym także aktu woli organu administracji celnej w kwestii wymiaru cła. W tej sytuacji brak jest podstaw do wniosku, jakoby w sprawach celnych art. 83 ust. 1 Prawa celnego wprowadził jakąkolwiek regulację szczególną proceduralną wobec generalnych zasad Kpa, dotyczących skutecznego wprowadzania do obrotu aktów woli państwa.

Zauważyć przy tym należy, że stanowisko przeciwne, reprezentowane w  sprawie przez organ administracji stanowi poważne zagrożenie dla  konstytucyjnej zasady zaufania, będącej komponentem państwa prawa. Dotyczy to praktycznej tolerancji dla praktyk polegających na antydatowaniu decyzji, a także na zachwianiu pewności prawa, której umocnieniu ma służyć ograniczenie w czasie kompetencji organu administracji do wzruszenia decyzji ostatecznej w sprawach celnych.

Przepis art. 83 ust. 1 Prawa celnego rzeczywiście reguluje pewną sytuację szczególną wobec reguły art. 146 par. 1 Kpa. Jednakże nie można się zgodzić z orzeczeniem SN z dnia 2 grudnia 1998 r. III RN 89/98 - OSNAPU 1999 nr 18 poz. 567, jakoby w tym wypadku wskazany przepis prawa celnego stanowi lex specialis wobec art. 146 par. 1 Kpa. Po pierwsze bowiem hipoteza art. 83 ust. 1 Prawa celnego przyjmuje jako datę początkową terminu dwuletniego wejście towaru na polski obszar celny, co najczęściej /ale nie zawsze/ wiąże się z wydaniem decyzji o wymiarze cła. Natomiast art. 146 par. 1 Kpa zawsze odnosi się do sytuacji, istnieje już jakaś decyzja administracyjna, która ma podlegać wzruszeniu w tym trybie. Po drugie, analizowany przepis prawa celnego realizując swą funkcję gwarancyjną mówi o zakazie "wymiaru cła". Nie jest więc co do zasady wykluczone wzruszenie pierwotnej decyzji o wymiarze cła w trybie art. 145 par. 1 Kpa, tyle, że będzie to zabieg bezcelowy, ponieważ w takim wypadku nie będzie można ponownie wymierzyć cła, waśnie z uwagi na art. 83 ust. 1 Prawa celnego, jeśli od wejścia towaru na polski obszar celny upłynęły dwa lata. W podobny sposób przedstawia się sprawa związku art. 83 ust. 1 Prawa celnego z drugim trybem nadzwyczajnym wzruszenia decyzji, poprzez stwierdzenie nieważności decyzji pierwotnej o wymiarze cła.

Decyzja o ponownym wymiarze należności celnych wydana została w niniejszej sprawie w dniu 22.12.1997 r., zaś stronie doręczono tę decyzję i wprowadzono do obrotu prawnego w dniu 29.12.1997 r., a zatem po upływie terminu z cyt. art. 83 ust. 1, który upłynął w dniu 28.12.1997 r.

Z powyższych względów, na podstawie art. 22 ust. 2, pkt 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.