Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 526/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 194 ust. 3,
journal: Dz.U. 2016 poz 575
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
article: art. 8 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze I. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez I. R., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 sierpnia 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] z dnia 6 czerwca 2016 r., nr [...], którą odmówiono skarżącemu odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej.

Zaskarżona decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 5 listopada 2015 r., Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] zawiadomił I. R. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty za pobyt małoletniej córki – M. R., urodzonej [...], w rodzinie zastępczej spokrewnionej. Natomiast pismem z dnia 18 maja 2016 r., po uprzednim kilkukrotnym zawiadomieniu o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy, organ poinformował stronę o możliwości - stosownie do art. 10 § 1 K.p.a. - wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.

W piśmie z dnia 17 listopada 2015 r. I. R. zwrócił się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] (dalej również PCPR) z prośbą o odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka M. R. w rodzinie zastępczej. We wniosku podał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, ponosi wysokie koszty dojazdu do pracy, koszty utrzymania mieszkania w kwocie 125,00 zł, płaci alimenty w kwocie 500,00 zł, spłaca kredyty w kwocie ok. 800,00 zł, a także ponosi opłatę za Internet i telefon oraz media w kwocie 100,00 zł. Dodał, że gdyby przyszło mu płacić za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, to nie miałby środków do życia. Nadmienił, że w przepisach o rodzinie zastępczej mowa jest o solidarności w opłacie za dziecko, a matka dziecka uchyla się od płacenia alimentów, stąd wniósł o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

Decyzją z dnia 6 czerwca 2016 r., nr [...], Kierownik PCPR w [...], działając z upoważnienia Starosty Prudnickiego, na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 6, art. 194 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r., poz. 575, zwanej dalej ustawą) oraz § 1, § 3 ust. 1 i ust. 2, § 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 uchwały Rady Powiatu Prudnickiego z dnia 15 maja 2012 r., Nr XIX/142/2012, w sprawie szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Opolskiego z dnia 15 maja 2012 r., poz. 694, zwanej dalej uchwałą Nr XIX/142/2012), odmówił odstąpienia od ustalenia I. R. opłaty za pobyt małoletniej M. R. w rodzinie zastępczej spokrewnionej od dnia 19 września 2014 r. do czasu faktycznego pobytu dziecka w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt [...], M. H. została ustanowiona rodziną zastępczą dla dziecka M. R. Rodzinie zastępczej przyznana została pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Jednocześnie organ podkreślił, że zgodnie z art. 193 ustawy, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Dodał nadto, że zgodnie z art. 193 ust. 2 ustawy, za ponoszenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice odpowiadają solidarnie oraz że opłatę ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona. Organ wyjaśnił, że w dniu 17 listopada 2015 r. został sporządzony w miejscu zamieszkania strony kwestionariusz dla potrzeb ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, w którym ustalono, że I. R. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 6 sierpnia 2013 r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, okresowo uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia w kwocie 2.818,67 zł, a miesięczne wydatki z tytułu utrzymania mieszkania wynoszą łącznie 505,65 zł, w tym: czynsz - 125,00 zł, energia elektryczna - 380,65 zł, wydatki na leki i leczenie - 100,00 zł. Podano również, że I. R. poinformował o spłacie kredytów lub pożyczek w łącznej wysokości 665,66 zł miesięcznie, kosztach dojazdu do pracy w wysokości ok. 300,00 zł miesięcznie oraz o spłacie alimentów na rzecz córki M. R. w wysokości 500,00 zł. Organ odnotował również, że w toku postępowania zwrócił się do stosownych instytucji o ustalenie miejsca pobytu, w tym do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW w Warszawie w dniu 9 listopada 2015 r., oraz dochodów matki biologicznej dziecka – M. S. i uzyskał informacje, że matka nie posiada aktualnego zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące na terenie Polski, nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych w PUP w [...], nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej i świadczeń emerytalno-rentowych oraz nie rozlicza się w Urzędzie Skarbowym w [...]. Ponadto, w dniu 4 maja 2016 r. organ otrzymał informację z Centrum Personalizacji Dokumentów MSW w Warszawie o braku danych o aktualnych adresach zameldowania lub zamieszkania na pobyt stały i czasowy w Polsce M. S. Dalej podał, że na podstawie dokumentacji ustalono, że dziecko M. R. przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej zamieszkiwała na terenie powiatu [...] i tym samym do wydania decyzji o ustaleniu odpłatności lub odstąpienia od obowiązku ponoszenia opłaty jest powiat prudnicki jako organ właściwy.

Organ wskazał również na zapisy ww. uchwały Nr XIX/142/2012, jako aktu wykonawczego podjętego na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy. W myśl § 3 ust. 1 i 2 uchwały Nr XIX/142/2012, podstawą wydania decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty jest sytuacja rodzinna, dochodowa, majątkowa i zdrowotna ustalona na podstawie: 1) zaświadczenia i/lub oświadczenia o dochodach rodziny; 2) dokumentów i innych dowodów potwierdzających sytuację, o której mowa w ust. 1. Z kolei, zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 7 uchwały Nr XIX/142/2012, odstąpienie od ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić, jeżeli występuje ważna przyczyna uzasadniająca zwolnienie. Przepis § 4 ust. 1 uchwały stanowi, iż odstąpienie od ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić, jeżeli: 1) dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 550 zł; 2) dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty 700 zł. Natomiast stosownie do § 4 ust. 2 uchwały, poza okolicznościami, o których mowa w ust. 1, można odstąpić całkowicie od obowiązku ponoszenia opłaty przez osoby zobowiązane, u których w rodzinie występuje jedna z następujących okoliczności: 1) długotrwała choroba udokumentowana zaświadczeniem lekarskim; 2) orzeczona niepełnosprawność; 3) pobyt osoby zobowiązanej w areszcie śledczym lub zakładzie karnym; 4) samotne wychowywanie dziecka przez osobę zobowiązaną; 5) ubezwłasnowolnienie osoby zobowiązanej; 6) straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 7) inne ważne przyczyny uzasadniające zwolnienie.

Nadto wskazał, że zgodnie z § 2 pkt 4 uchwały, pod pojęciem dochód rozumie się dochód ustalony zgodnie z art. 6 pkt 4 i art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej. Reasumując organ stwierdził, że stan zdrowia, a w szczególności orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 6 sierpnia 2013 r., w którym lekarz orzecznik w części dotyczącej odpowiedniego zatrudnienia, jako miejsce pracy wskazał otwarty rynek pracy, przy przeciwwskazaniach pracy wymagającej dźwigania i chodzenia, pozwala I. R. pełnić wszelkie role społeczne, w tym rolę zarobkową w zawodzie nauczyciela i otrzymywać wynagrodzenie za pracę. W tych okolicznościach organ uznał, że z uwagi na przekroczenie przez stronę dochodu na członka w rodzinie, jak również brak przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zarobkowej, nie zachodzą przesłanki do odstąpienia przez organ od ustalenia opłaty za pobyt małoletniej M. R. w rodzinie zastępczej spokrewnionej.

W odwołaniu od powyższej decyzji I. R. domagał się uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, jako wydanej z naruszeniem prawa. Podniósł, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie działa powierzchownie, na dowód czego podał, że w udostępnionej mu dokumentacji znajduje się oświadczenie M. H. o pobycie jej córki - matki M. - od ponad 10 lat poza granicami kraju. Skoro matka dziecka – M. S. przebywa we [...], to poszukiwanie jej za pośrednictwem Centrum Personalizacji Dokumentów MSW w Warszawie jest bezcelowe. Stwierdził, że tylko on płaci alimenty, a matka dziecka przez osoby trzecie "podaje pieniądze", czego nie może udowodnić. Dodał, że PCPR stwierdza, iż mimo orzeczonej niepełnosprawności nie ma przesłanek do wnioskowanego odstąpienia, tymczasem wykonywanie pracy jako nauczyciel [...] przychodzi mu z trudem. Zasygnalizował, że od 1 września 2016 r. będzie pracował w ograniczonym wymiarze czasu pracy 13/18 etatu, co wiąże się z wymiernymi stratami finansowymi, bo straci ok. 800,00 zł miesięcznie.

W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 16 sierpnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium w pierwszej kolejności zrelacjonowało stan faktyczny sprawy, po czym odwołało się do przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej oraz uchwały Rady Powiatu Prudnickiego z dnia 30 marca 2012 r., Nr XIX/142/2012. W ocenie Kolegium, z brzmienia art. 194 ust. 3 ustawy i użytego w tym przepisie zwrotu "może", wynika, że decyzja w zakresie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ administracyjny wydając taką decyzję obowiązany jest każdorazowo wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy.

Przy czym Kolegium podzieliło ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ pierwszej instancji co do sytuacji osobistej, materialnej i zdrowotnej odwołującego. W tym zakresie powtórzyło, że I. R. jest osobą samotną, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym do 31 sierpnia 2016 r. oraz ojcem biologicznym dziecka – M. R. Podkreśliło, iż we wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia, orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 6 sierpnia 2016 r. wymienia otwarty rynek pracy z przeciwwskazaniem pracy wymagającej dźwigania, chodzenia. W tych okolicznościach, zdaniem Kolegium, orzeczona niepełnosprawność pozwala I. R. pełnić wszelkie role społeczne, w tym rolę zarobkową w zawodzie nauczyciela. Odnosząc się z kolei do dochodu skarżącego Kolegium stwierdziło, że jego dochód z tytułu zatrudnienia wynosi 2.818,67 zł i przekracza kwotę 550,00 zł warunkującą zastosowanie ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. W kontekście powyższego, jako bezzasadną Kolegium uznało argumentację dotyczącą ponoszonych przez odwołującego wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, spłatą kredytu (konsumpcyjne) oraz obniżeniem w przyszłości wymiaru zatrudnienia do 13/18 etatu.

Na powyższą decyzję I. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, domagając się jej uchylenia. Wniósł również o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 193 ust. 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, które doprowadziło do rażąco niesprawiedliwego i krzywdzącego rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w sposób powierzchowny i nie dość wnikliwie rozpatrzył jego odwołanie, albowiem nie uwzględniło wydatków ponoszonych przez skarżącego (alimentów w kwocie 500 zł miesięcznie, kredytu w kwocie 529 zł miesięcznie, czynszu w kwocie 125 zł miesięcznie, opłaty za telefon i internet w kwocie 99 zł miesięcznie, a także opłatę za prąd w kwocie 208 zł) oraz utratę części dochodu z uwagi na redukcję etatu. Dodał, że z pozostałych ok. 300 zł musi zakupić leki dla [...] oraz dojechać do pracy, kwota ta nie starcza mu natomiast na żywność i środki higieny.

Zdaniem skarżącego, organy obu instancji uznały, że ze względu na osiągany dochód powinien opłacać pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, jednakże nie dokonały analizy wydatków i kosztów utrzymania, a wyliczenia te mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie przepisów art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. Wskazał nadto, iż od urodzenia dziecka terminowo opłaca alimenty, tymczasem PCPR w [...], mając w aktach oświadczenie M. H. o przebywaniu M. S. (matki dziecka) od 10 lat we [...], sprawdza ten fakt jedynie w Centrum Personalizacji Dokumentów MSW i na tym poprzestaje.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Op 526/16, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu umorzył postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego - co należy podkreślić z uwagi na zarzuty skargi - obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Nie może natomiast rozpoznać sprawy, kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te nie naruszają prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a dokonana ocena znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do przedmiotu kontroli przypomnieć przyjdzie, że zaskarżoną decyzją odmówiono skarżącemu odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt małoletniej M. R. w rodzinie zastępczej spokrewnionej od dnia 19 września 2014 r. do czasu faktycznego pobytu dziecka w rodzinie zastępczej. Jako podstawę prawną swojego działania organ wskazał art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 6, art. 194 ust. 1, ust. 3 cyt. ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zwanej nadal ustawą, oraz § 1, § 3 ust. 1 i ust. 2 oraz § 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 uchwały Rady Powiatu Prudnickiego z dnia 15 maja 2012 r., Nr XIX/142/2012, w sprawie szczegółowych warunków umarzania (....) lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, zwanej nadal uchwałą Nr XIX/142/2012.

Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości:

1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka;

2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym: w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

W myśl art. 193 ust. 2 ustawy, za ponoszenie opłaty, o której mowa powyżej, rodzice odpowiadają solidarnie. Ponadto obowiązek ponoszenia tej opłaty spoczywa również na rodzicach, którzy zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, lub którym władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona (art. 193 ust. 6 ustawy).

Powyższe regulacje uzupełniają zapisy art. 194 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym opłatę ustala w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Ustawodawca przewidział również możliwość umorzenia w całości lub w części ww. opłaty łącznie z odsetkami, odroczenia terminu jej płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od jej ustalenia, zastrzegając jednak, że szczegółowe warunki w tym zakresie określa rada powiatu w drodze uchwały (art. 194 ust. 2 ustawy). Decyzje w przedmiocie opłaty, odroczenia terminu jej płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty wydaje natomiast starosta na wniosek strony lub z urzędu, uwzględniając uchwałę rady powiatu (art. 194 ust. 3 ustawy). Dodać również należy, iż w razie złożenia przez stronę wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w trakcie postępowania dotyczącego ustalenia tej opłaty, organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty w drodze odrębnej decyzji.

Z brzmienia przywołanych przepisów wynika, że ustawodawca w sposób jednoznaczny i kategoryczny wyznaczył zakres i granice upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 194 ust. 2 ustawy. Jednakże analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż wolą ustawodawcy było, aby to właśnie rada powiatu w uchwale określiła w sposób niebudzący wątpliwości szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy, bez pozostawiania luzu decyzyjnego w zakresie regulowanej kwestii. Przy czym organ może (lecz nie musi) - na wniosek lub z urzędu - stosownie do postanowień uchwały rady powiatu, o której mowa w art. 194 ust. 2 ustawy, odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W przedmiotowej sprawie warunki dotyczące odstąpienia od ustalenia opłaty Rada Powiatu Prudnickiego określiła w § 4 cyt. uchwała Nr XIX/142/2012. Zgodnie z § 4 ust. 1 tej uchwały, odstąpienie od ustalenia opłaty może nastąpić w następujących sytuacjach:

1) dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 550 zł,

2) dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty 700 zł.

Natomiast pojęcie dochodu zostało zdefiniowane w § 2 pkt 4 uchwały, jako ustalony zgodnie z art. 6 pkt 4 i art. 8 ust. 3-13 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.).

Z kolei, w myśl § 4 ust. 2 uchwały, poza okolicznościami, o których mowa w ust. 1, można odstąpić całkowicie od obowiązku ponoszenia opłaty przez osoby zobowiązane, u których w rodzinie występuje jedna z następujących okoliczności:

1) długotrwała choroba udokumentowana zaświadczeniem lekarskim;

2) orzeczona niepełnosprawność;

3) pobyt osoby zobowiązanej w areszcie śledczym lub zakładzie karnym;

4) samotne wychowywanie dziecka przez osobę zobowiązaną;

5) ubezwłasnowolnienie osoby zobowiązanej;

6) straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

7) inne ważne przyczyny uzasadniające zwolnienie.

Stosownie do § 3 ust. 1 i 2 uchwały Nr XIX/142/2012, podstawą wydania decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty, obowiązku ponoszenia opłaty, umarzania, rozłożenia na raty, odroczenia terminu zapłaty jest sytuacja rodzinna, dochodowa, majątkowa i zdrowotna ustalona na podstawie:

1) zaświadczenia i/lub oświadczenia o dochodach rodziny;

2) dokumentów i innych dowodów potwierdzających sytuację, o której mowa w ust. 1.

W niniejszej sprawie, jak trafnie podały organy obu instancji, nie budzi wątpliwości okoliczność, że dochód wnioskodawcy przekracza dochód na osobę w rodzinie, jak również - co dostrzega Sąd - dochód osoby samotnie gospodarującej, określony w § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 uchwały Nr XIX/142/2012. Z przepisu tego wynika bowiem, że dochód na osobę w rodzinie nie może przekroczyć kwoty 550,00 zł, zaś dochód osoby samotnie gospodarującej nie może przekroczyć kwoty 700,00 zł. Innymi słowy, uwzględnienie żądania skarżącego o odstąpienie od ustalenia opłaty mogłoby nastąpić wyłącznie w razie ustalenia, że jego dochód nie przekracza ww. kwoty, tj. z § 4 ust. 1 omawianej uchwały. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dochód skarżącego - wynagrodzenie miesięczne w kwocie 2.818,67 zł pomniejszone o wydatki, w tym alimenty - przekracza kwotę warunkującą zastosowanie ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty. Wartość ta została ustalona zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 2 pkt 4 uchwały Nr XIX/142/2012. W szczególności należy zaznaczyć, że w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, dochodu skarżącego nie pomniejszają regularne wydatki gospodarstwa domowego (jak opłaty eksploatacyjne, raty spłat pożyczek i kredytów czy koszty dojazdu do pracy), a jedynie miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Prawidłowo ustalona w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym wartość miesięcznego dochodu gospodarstwa domowego skarżącego przekracza zatem dopuszczalną wysokość, o jakiej mowa w § 4 ust.1 uchwały. Trafnie więc wskazano w zaskarżonych decyzjach, że nie było podstaw do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi również przypadek uprawniający do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 7 uchwały, tj. "inna ważna przyczyna uzasadniająca zwolnienie". Zauważyć bowiem trzeba, że skarżący powołał się wyłącznie na fakt ponoszonych wysokich miesięcznych kosztów z tytułu utrzymania mieszkania w łącznej wysokości 505,65 zł, spłaty kredytów w łącznej wysokości 665,66 zł, kosztów dojazdu do pracy w wysokości ok. 300,00 zł, spłaty alimentów na rzecz córki M. R. w wysokości 500,00 zł oraz planowanego obniżenia - od 1 września 2016 r. - wymiaru czasu pracy do 13/18 etatu, przez co jego dotychczasowy dochód ulegnie pomniejszeniu o 800,00 zł. W związku z powyższym podkreślić trzeba, że obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, jest obowiązkiem jego rodziców mającym umocowanie ustawowe (art. 193 ust. 1 ustawy), natomiast wprowadzona przez ustawodawcę możliwość umorzenia opłaty, rozłożenia jej na raty, odroczenia terminu płatności czy odstąpienia od jej ustalenia jest wyjątkiem od zasady ponoszenia opłat przez rodziców, którego zastosowanie jest uzależnione od spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Z tej też przyczyny nie jest dopuszczalne zastosowanie rozszerzającej wykładni przepisów przewidujących możliwość odstąpienia od powyższej zasady ponoszenia przez rodziców opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Ponadto, organ orzekając w tym przedmiocie działa w granicach uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte w art. 194 ust. 3 ustawy sformułowanie "starosta może odstąpić", co oznacza, że nie zawsze - nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek warunkujących umorzenie opłaty, rozłożenie jej na raty, odroczenie terminu płatności czy odstąpienie od jej ustalenia - organ wyda rozstrzygnięcie zgodne z żądaniem strony. Dokonując zatem wykładni pojęcia "inna ważna przyczyna" zawartego w § 4 ust. 2 pkt 7 uchwały Nr XIX/142/2012, należy mieć na uwadze, że jest to zwrot niedookreślony, którego stosowanie ma charakter ocenny. Analiza powyższego przepisu wskazuje, że katalog przypadków określonych przez organ powiatu jako "inna ważna przyczyna" ma charakter wyjątkowy, gdyż o możliwości uznania ich za takie nie decyduje dochód wnioskodawcy, a sytuacja życiowa, w której się znalazł, wyraźnie odbiegająca od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do wydania decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty przy spełnieniu kryterium dochodowego określonego w § 4 ust. 1 pkt 2 uchwały. Chodzi tu zatem o takie sytuacje życiowe wnioskujących o odstąpienie od opłaty, które ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwalają stwierdzić, że są one nagłe, nadzwyczajne, dotkliwe w skutkach, daleko ingerujące w plany życiowe i nie należą do zdarzeń codziennych. W realiach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, w stosunku do skarżącego żadna z tych sytuacji nie wystąpiła. Mając na uwadze powyższe rozważania zasadne jest twierdzenie, że fakt ponoszenia wysokich kosztów utrzymania oraz redukcja wymiaru czasu pracy nie stanowi innej ważnej przyczyny w rozumieniu § 4 ust. 2 pkt 7 uchwały Nr XIX/142/2012. Nie są to bowiem zdarzenia nagłe, nieprzewidywalne, czy na tyle uciążliwie, że uniemożliwiają skarżącemu partycypowanie w kosztach utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej.

Odnosząc się z kolei do niepełnosprawności skarżącego, zauważyć przyjdzie, iż co prawda w § 4 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XIX/142/2012 postanowiono, że orzeczona niepełnosprawność może stanowić podstawę do odstąpienia od obowiązku ponoszenia opłaty przez osoby zobowiązane, jednakże, w ocenie Sądu, niepełnosprawność skarżącego nie uniemożliwiała mu wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Z treści orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 6 sierpnia 2013 r. wynika, że skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 sierpnia 2016 r. We wskazaniach dotyczących zatrudnienia wskazano z kolei, na otwarty rynek pracy z przeciwwskazaniem wykonywania pracy wymagającej dźwigania i chodzenia. W tym stanie rzeczy, podzielić należało stanowisko organów, że orzeczona niepełnosprawność nie stanowi przeszkody w pełnieniu przez skarżącego roli zarobkowej - w zawodzie nauczyciela i otrzymać wynagrodzenia za pracę. Trafnie zatem przyjęły organy orzekające, że okoliczność ta także przesądza o braku podstaw do odstąpienia od obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, na podstawie § 4 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XIX/142/2012 .

W świetle powyższego, zarzuty skargi dotyczące braku wyjaśnienia przez organ wszystkich okoliczności faktycznych sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie. Z przedstawionych wyżej rozważań wynika bezspornie, że wysokość dochodu skarżącego przekracza kwotę dochodu określonego w § 4 ust. 1 uchwały Nr XIX/142/2012. Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie zachodzą również przesłanki wyłączające możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, określone w § 4 ust. 2 pkt 2 i pkt 7 uchwały Nr XIX/142/2012. Raz jeszcze powtórzyć przyjdzie, że użyty w art. 194 ust. 3 ustawy zapis "starosta może odstąpić" wskazuje, iż decyzja w zakresie całkowitego lub częściowego zwolnienia, a także odstąpienia od odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej ma charakter decyzji uznaniowej. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Zatem, nawet w przypadku zaistnienia okoliczności stanowiącej szczególnie uzasadniony przypadek organ może, lecz nie musi wydać wnioskowanej decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty.

Wskazać też trzeba, że kontrola legalności decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd administracyjny ma z natury rzeczy ograniczony zakres, bowiem Sąd nie wnika w zasadność i celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego, a jedynie sprawdza, czy decyzja ma oparcie w przepisach prawa materialnego, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy ocena organu została dokonana w oparciu o ustalenia stanu faktycznego oraz czy organ uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy przesłankami odnoszącymi się do strony. W kontrolowanej sprawie, w ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego.

Reasumując, stwierdzić należało, iż podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Mające natomiast zastosowanie w sprawie przepisy zostały także należycie zinterpretowane i użyte. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.