Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 523/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-12-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 35a, art. 61, art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 3-4, art. 64d, art. 140aa ust 1 i ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. ust 1 i ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Referent Marcin Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] o wymierzeniu firma A kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] listopada 2017 r. kontroli poddany został środek przewozowy o numerze rejestracyjnym [...], należący do firma A (dalej jako "skarżąca"), którym wykonywano przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego. W trakcie kontroli stwierdzono przekroczenie szerokości pojazdu z ładunkiem o 80 cm (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 26,7 %, gdzie dopuszczalna przewidziana przepisami prawa szerokość z ładunkiem wynosi 300 cm, a zmierzona 380 cm). Kierowca okazał funkcjonariuszom kopię zezwolenia kategorii VI nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego z dnia [...] października 2016 r., ważnego do dnia [...] października 2018 r., bez wykazu dróg krajowych, po których może odbywać się przejazd pojazdu nienormatywnego. Kierowca przedstawił również zezwolenie kategorii VII nr [...] na jednokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego wydane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w [...] na inny pojazd, o numerze ciągnika siodłowego [...]

Przebieg kontroli został utrwalony w protokole nr [...]

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej jako "organ I instancji") wymierzył skarżącej karę pieniężną w kocie [...] zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego o wyżej wymienionych numerach rejestracyjnych, bez zezwolenia kategorii VII.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ I instancji") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał na wstępie przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm.), dalej jako "Prawo o ruchu drogowym" oraz ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1440 ze zm.), dotyczące ruchu pojazdów nienormatywnych.

Organ odwoławczy ustalił, że kierowca w trakcie kontroli okazał kopię zezwolenia kategorii VI nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego z dnia [...] października 2016 r., ważnego do dnia [...] października 2018 r. Kopię wskazanego zezwolenia okazano bez wykazu dróg krajowych, po których może odbywać się przejazd pojazdu nienormatywnego. Organ podniósł, że wykaz dróg krajowych zarządzanych przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, po których może odbywać się przejazd pojazdów nienormatywnych posiadających zezwolenie kategorii VI, określony został w Zarządzeniu Nr 40 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 21 listopada 2017 r. Zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik do wyżej wymienionego Zarządzenia, po drodze krajowej nr 12 prowadzącej od węzła "Piaski Wschód" do granicy państwa i obejmującej teren Drogowego Przejścia Granicznego w [...] nie może odbywać się przejazd pojazdu nienormatywnego na podstawie zezwolenia kategorii VI. Organ odwoławczy stwierdził, że z tej przyczyny oraz z uwagi na fakt, że stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej przewidzianej przepisami prawa szerokości pojazdu, na przejazd wymagalne stało się zezwolenie kategorii VII, którego podczas kontroli kierowca nie okazał. Okazane przez kierowcę zezwolenie kategorii VII nie dotyczyło pojazdu ponadnormatywnego poddanego kontroli. Skarżąca nie przedstawiła dowodów, które uwiarygodniłyby fakt, że zezwolenie nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. zostało wydane na przejazd samochodu ciężarowego o numerach rejestracyjnych [...] Organ odwoławczy zauważył, że powyższe zezwolenie zostało wydane zgodnie z wnioskiem nr [...], w którym podano dane rejestracyjne ciągnika: [...] i naczepy: S. [...] Powyższą okoliczność potwierdziła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w [...] w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Organ stwierdził, że skoro kierowca pojazdu nie posiadał przy sobie i nie okazał na żądanie upoważnionego do kontroli funkcjonariusza celnego zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego, wydanego dla podmiotu wykonującego przejazd w niniejszej sprawie, wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c Prawa o ruchu drogowym było uzasadnione.

Odnosząc się do okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony za stwierdzone naruszenia, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, organ odwoławczy podniósł, że przedsiębiorca ponosi ryzyko następstw działań lub zaniechań własnych, względnie osób wykonujących przejazd w jego imieniu i na jego rzecz, związane z brakiem należytej staranności w prowadzonej w zakresie przejazdów działalności. Organ II instancji podkreślił, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie działalności, by uzyskać rezultat w postaci zachowania zgodnych z normami wymiarów pojazdu, masy pojazdów i nacisków na osie.

Organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie wykazała zaistnienia okoliczności, o których mowa w przepisie art. 140aa ust 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Przewoźnik przed przystąpieniem do wykonywania transportu powinien sprawdzić, czy posiada wszystkie wymagane prawem dokumenty pozwalające na dokonanie transportu. To przewoźnik otrzymując zezwolenie powinien sprawdzić jego poprawność, w szczególności czy zostało wydane na właściwy pojazd, a w przypadku stwierdzenia błędów lub omyłek wystąpić do organu wydającego o jego sprostowanie, tak aby przejazd odbywał się zgodnie z przepisami. Przewoźnik nie może przenosić tych obowiązków na organy celne, których rolą jest kontrola prawidłowości przewozu. Skarżąca jako prowadzący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, mogła przewidzieć konieczność zapewnienia zgodnego z prawem sposobu wykonywania transportu drogowego, dokładając przy tym należytej staranności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie firma A zaskarżyła powyższą decyzję w całości.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.

Skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez brak podjęcia przez organ administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pominięcie wszystkich wniosków dowodowych złożonych przez stronę, niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, dlaczego organ uznał wszystkie istotne okoliczności sprawy za udowodnione oraz z jakich powodów uznał, że strona nie wykazała związku zezwolenia kategorii VII nr [...] z samochodem o numerze rejestracyjnym [...];

2) naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób, który powoduje utratę zaufania strony do organu administracji, w szczególności poprzez pominięcie większości wniosków dowodowych strony, niezgodne z zasadami logiki wywody i ocenę materiału dowodowego mającą na celu usprawiedliwienie nałożonej kary;

3) naruszenie art. 140 aa ust. 4 pkt 1 lit. a oraz lit. b Prawa o ruchu drogowym, w sytuacji, gdy skarżąca dochowała należytej staranności w czynnościach związanych z uzyskaniem zezwolenia na przejazd;

4) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 64 ust. 1 i ust. 3 w związku z pozycją 1.7 Załącznika nr 1 do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, prowadzącą do przyjęcia, że dla wymagania zezwolenia kategorii VII i tym samym nałożenia kary pieniężnej za jego brak, wystarczające jest ustalenie przekroczenia jednego z wymiarów określonych dla kategorii I-VI, podczas gdy ze wskazanych przepisów jednoznacznie wynika konieczność jednoczesnego wykazania - oprócz przekroczenia wymiaru - także przekroczenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu lub nacisku na osi przewidzianego dla kategorii I-VI;

5) naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie przy określeniu wysokości kary art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit, c Prawa o ruchu drogowym zamiast art. 140ab ust. 1 pkt 7 tej ustawy, pomimo tego, że ewentualne naruszenie prawa miało związek z niedotrzymaniem warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, a nie polegało na posiadaniu zezwolenia w ogóle.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że materiał dowodowy nie jest kompletny, ponieważ nie zawiera jakichkolwiek ustaleń co do rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. Skarżąca podniosła, że dla nałożenia kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii VII niezbędne jest ustalenie, czy wymiary pojazdu oraz rzeczywista masa całkowita są większe od wymienionych w kategoriach I-VI. Tymczasem kontrolujący w ogóle nie przeprowadzili pomiaru masy, a organy obu instancji w ogóle się do tej kwestii nie odniosły i oddaliły wnioski dowodowe strony zmierzające do ustalenia tej okoliczności.

Skarżąca podniosła, że posiadała zezwolenie kategorii VII. Zarzuciła organowi, że bezzasadnie przyjął, że jedna nieprawidłowa cyfra w numerze rejestracyjnym samochodu ma spowodować przyjęcie fikcji, że strona w ogóle nie posiadała zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego. Organ nie ustalił, czy wpisany omyłkowo w zezwoleniu pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w ogóle istnieje. Organ nie uwzględnił wniosków skarżącej o zwrócenie się w tym celu do bazy CEPIK lub Biura Ds. Transportu Międzynarodowego ITD.

Skarżąca podkreśliła, że okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że kontrolowany pojazd o numerze rejestracyjnym [...] odpowiada parametrom i szczegółom wskazanym w zezwoleniu kategorii VII, które przedstawił kierowca, w szczególności wymiarom, trasie przejazdu i dacie jego wykonywania, czy liczbie osi tam określonych, jest to samochód marki [...], poruszający się w zestawie z naczepą [...] o wskazanym w zezwoleniu numerze rejestracyjnym obecnie [...], wiozącym ładunek wyszczególniony z zezwoleniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest kara pieniężna za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Definicja pojazdu nienormatywnego zawarta jest w art. 2 ust. 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (aktualnie Dz.U. z 2018 r., poz. 1990 z późn. zm.), dalej: "Prawo o ruchu drogowym" lub "ustawa". Zgodnie z tym przepisem, przez pojazd nienormatywny rozumie się pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że pojazd należący do skarżącej, poruszający się po drodze publicznej miał następujące wymiary: długość - 1650 cm, wysokość - 400 cm, szerokość - 255 cm, natomiast wymiary pojazdu z ładunkiem to: długość - 1650 cm, wysokość - 400 cm, szerokość - 380 cm. Pomiarów dokonano w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2017 r. przy wyjeździe pojazdu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (k. 20 akt administracyjnych). Wyniki tych pomiarów nie zostały przez skarżącą zakwestionowane.

Prawidłowe jest stanowisko organu, że tak określone wymiary pojazdu nakazują zakwalifikowanie go jako pojazdu nienormatywnego w rozumieniu Prawa o ruchu drogowym.

Dopuszczalne wymiary pojazdów określone zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 z późn. zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, dopuszczalna długość pojazdu członowego wynosi 16,50 m, szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,55 m (§ 2 ust. 2), natomiast wysokość pojazdu nie może przekraczać 4 m (§ 2 ust. 4).

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że przez pojazd członowy rozumie się zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą (art. 2 ust. 35 Prawa o ruchu drogowym). Kontrolowany pojazd taki zespół stanowił (por. protokół Nr [...] – k. 20 akt adm.).

Jak wskazano wyżej pojazdem nienormatywnym jest zarówno pojazd którego wymiary bez ładunku są większe od dopuszczalnych, jak i pojazd, którego wymiary wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy.

Nie ulega wątpliwości, że wymiary kontrolowanego pojazdu bez ładunku są zgodne z rozporządzeniem. Słusznie jednak zwraca uwagę organ, że szerokość kontrolowanego pojazdu z ładunkiem wynosi 3,8 m.

Dopuszczalne wymiary pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały w przepisie art. 61 Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 61 ust. 6 pkt 1 ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm, natomiast zgodnie z art. 61 ust. 6 pkt 2 ładunek nie może wystawać z tyłu pojazdu na odległość większą niż 2 m od tylnej płaszczyzny obrysu pojazdu lub zespołu pojazdów.

Dopuszczalna szerokość pojazdu z ładunkiem wynosiła zatem w przypadku kontrolowanego pojazdu 3 m. Dopuszczalna szerokość została więc przekroczona o 0,80m. Do uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie jednego tylko parametru, co wynika wprost z definicji zawartej w art. 2 ust. 35a Prawa o ruchu drogowym. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie miało miejsce wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym.

Przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych jest dopuszczalny tylko po spełnieniu warunków określonych w ustawie. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej. Prawo o ruchu drogowym przewiduje siedem kategorii zezwoleń (kategorie I-VII). Wymiary, masa oraz naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń poszczególnych kategorii oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, określone zostały w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym).

Prawidłowe jest stanowisko organu, że zgodnie z powołanym załącznikiem, pojazd o szerokości przekraczającej 3 m wymaga zezwolenia kategorii VII. Należy zauważyć, że w kategoriach od I do V załącznika wymieniono pojazdy o szerokości bądź nieprzekraczającej dopuszczalnej, bądź nieprzekraczającej 3,4 m. Jedynie kategoria VI przewiduje zezwolenie dla pojazdu o szerokości nieprzekraczającej 4 m, jednak zezwolenie kategorii VI wymagane jest dla pojazdów nienormatywnych o szerokości nieprzekraczającej 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A, S i GP, przy czym zezwolenie to dotyczy dróg krajowych - zgodnie z wykazem dróg, o którym mowa w art. 64c ust. 8 ustawy. Przepis art. 64c ust. 8 zd.2 stanowi, że do zezwolenia kategorii VI organ wydający zezwolenie dołącza wykaz dróg krajowych, po których może odbywać się przejazd pojazdu nienormatywnego.

Na podstawie zezwolenia kategorii VI pojazdy mogą zatem poruszać się tylko po tych drogach, które wskazane zostały w wykazie wydanym na podstawie art. 64c ust. 8 Prawa o ruchu drogowym i dołączonym do zezwolenia. Jest poza sporem, że okazane do kontroli zezwolenie kategorii VI nie zawierało wykazu dróg krajowych, po których może się odbywać przejazd pojazdu nienormatywnego tej kategorii.

Zgodnie z art. 64c ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, organem właściwym w zakresie w zakresie zezwoleń kategorii IV-VI jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Organ ten ustala także wykaz dróg krajowych, po których może odbywać się przejazd pojazdu nienormatywnego.

Słusznie zwraca uwagę organ, że zgodnie z Zarządzeniem Nr 40 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 21 listopada 2017 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz warunków przejazdu po nich pojazdów nienormatywnych na podstawie zezwolenia kategorii V lub VI, droga krajowa nr 12 na odcinku węzeł "Piaski Wschód – Drogowe Przejście Graniczne w [...]" nie znajduje się w wykazie dróg, po których może odbywać się przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VI (por. poz. 71 załącznika do Zarządzenia Nr 40 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, gdzie wskazano odcinek drogi S12 tylko do węzła "Piaski Wschód"). Dodać należy, że także poprzednio obowiązujący wykaz, stanowiący załącznik do Zarządzenia Nr 13 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 14 kwietnia 2017 r. nie zawierał odcinka drogi krajowej S12 od węzła "Piaski Wschód".

Kontrolowany pojazd o szerokości 3,8 m nie mógł zatem poruszać się po drodze krajowej S12 na odcinku węzeł "Piaski Wschód – Drogowe Przejście Graniczne w [...]" na podstawie zezwolenia kategorii VI. Pojazd ten nie mieści się w żadnej z kategorii od I do VI wymienionych w załączniku do ustawy. Trafnie zatem zakwalifikowany został do kategorii VII, która dotyczy pojazdów o wymiarach większych od wymienionych w kategoriach I-VI.

Zgodnie z art. 64 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii.

Nie można zgodzić się ze skarżącą, że trakcie przeprowadzonej kontroli w dniu [...] listopada 2017 r. dysponowała zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII.

Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że okazanie przez kierowcę kserokopii zezwolenia kategorii VI (bez wykazu dróg) nie spełnia wymogu okazania ważnego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, skoro jak wykazano wyżej, na podstawie tego zezwolenia pojazd ten nie mógłby w ogóle poruszać się po odcinku od Węzła "Piaski Wschód" do Drogowego Przejścia Granicznego w [...]. Ponadto okazanie zezwolenia kategorii VI nie wyklucza odpowiedzialność za brak zezwolenia kategorii VII. Z treści przepisu art. 64 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym wynika, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. Nie wystarczy zatem jakiekolwiek zezwolenie, lecz zezwolenie odpowiedniej kategorii. Nie ulega wątpliwości, że wymiary kontrolowanego pojazdu wskazywały na konieczność uzyskania zezwolenia kategorii VII do przejazdu po drodze krajowej S12 na odcinku od Węzła Piaski do Drogowego Przejścia Granicznego w [...].

Błędny jest pogląd skarżącej, że przejazd kontrolowanego pojazdu nastąpił z niedotrzymaniem warunków przejazdu określonych w zezwoleniu. Naruszenie warunków zezwolenia może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zezwolenie odpowiedniej kategorii wymagane zgodnie z ustawą zostało udzielone i na podstawie tego zezwolenia wykonywany był przejazd. W rozpoznawanej sprawie przewoźnik nie uzyskał zezwolenia odpowiedniej kategorii dla kontrolowanego pojazdu. Nie można zatem mówić o naruszeniu warunków zezwolenia.

Kolejna kwestia, do której należy się szczegółowiej odnieść, to wyjaśnienie, czy przedłożone przez skarżącą zezwolenie kategorii VII dotyczyło przejazdu kontrolowanego pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] Sąd podziela stanowisko organu, że przedłożone przez skarżącą zezwolenie kategorii VII nie obejmowało kontrolowanego pojazdu.

Stosownie do art. 64d Prawa o ruchu drogowym, zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego jest wydawane na jednokrotny lub wielokrotny przejazd po drogach publicznych w wyznaczonym czasie, na trasie wyznaczonej w zezwoleniu. Zezwolenie wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI. W zezwoleniu kategorii VII wskazuje się nie tylko okres ważności zezwolenia, trasę przejazdu i liczbę przejazdów, ale także pojazd, którym będzie wykonywany przejazd (art. 64d ust. 9).

W swojej argumentacji skarżąca starała się głównie wykazać, że okazane do kontroli zezwolenie zawiera jedynie oczywistą omyłkę pisarską, a całokształt okoliczności bezsprzecznie świadczy, że zezwolenie dotyczy kontrolowanego pojazdu skarżącej.

Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że w złożonym w imieniu skarżącej przez firmę zewnętrzną w dniu [...] października 2017 r. wniosku nr [...] o wydanie zezwolenia kategorii VII na jednokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego, wskazano ciągnik [...] o nr rej [...] i dla tak określonego pojazdu udzielono zezwolenia kategorii VII, podczas gdy kontrolowany pojazd miał numer rejestracyjny [...] Słusznie zwraca również uwagę organ, że gdyby w zezwoleniu znalazła się oczywista omyłka, powinna być ona sprostowana we właściwym trybie. Tymczasem skarżąca nie przedstawiła ani dowodu sprostowania oczywistej omyłki, ani też postanowienia o odmowie sprostowania oczywistej omyłki. Co więcej, z akt sprawy wynika, że skarżąca nie podjęła żadnych kroków w tym kierunku. Organy nie miały więc żadnych podstaw do przyjęcia, że zezwolenie na pojazd o innym numerze rejestracyjnym dotyczy kontrolowanego pojazdu.

Należy podkreślić, że nie można mówić o oczywistej omyłce organu wydającego zezwolenie, skoro numer rejestracyjny pojazdu został wskazany przez podmiot składający wniosek o zezwolenie. Błąd podmiotu trzeciego, którym skarżąca posłużyła się do uzyskania zezwolenia w żadnym wypadku nie może stanowić podstawy do uznania zezwolenia za ważne dla innego pojazdu. Nie sposób w tym miejscu nie zauważyć, że we wniosku o wydanie zezwolenia (k. 53 akt adm.) wskazano nie tylko inny numer rejestracyjny pojazdu, ale także inną datę jego produkcji (2005 r. zamiast 2008 r.) oraz inną masę własną (7,5 tony zamiast 7 ton). Są to podstawowe dane pojazdu, trudno więc przypuścić, by i w tym zakresie doszło tylko do oczywistej omyłki, jak twierdzi skarżąca. Ponadto wskazane we wniosku wymiary pojazdu odbiegały od ustalonych w trakcie kontroli wymiarów w zakresie: maksymalnej długości (wskazana we wniosku 17 m – ustalona w toku kontroli 16,5 m) i wysokości (wskazana we wniosku 4,45 m – ustalona w toku kontroli 4 m). Zaistniałe rozbieżności nie pozwalały organowi na przyjęcie, że rzeczywiście doszło do oczywistej omyłki niemającej wpływu na ważność zezwolenia. Dodać należy, że okoliczności te świadczą ewidentnie o braku zachowania należytej staranności skarżącej w toku procedury pozyskiwania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, tj. braku weryfikacji poprawności danych zawartych w zezwoleniu i wpływie skarżącej na powstałe naruszenie. W ustalonym w sprawie stanie faktycznym, nie sposób zatem przyjąć, jak wywodzi to skarżąca, że organ nie zebrał należycie materiału dowodowego, a okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że skontrolowany pojazd o numerze rejestracyjnym [...] odpowiada parametrom i szczegółom wskazanym w zezwoleniu.

Podkreślić należy, kontroli podlega określony przejazd pojazdu nienormatywnego i dokumenty z nim związane. Zgłaszane przez skarżąca wnioski dowodowe nie dotyczyły żadnych nowych okoliczności w sprawie, wobec wyczerpującego wyjaśnienia zaistniałego stanu faktycznego. Zbędne było prowadzenie dalszego postępowania dowodowego na okoliczność, czy pojazd o numerze rejestracyjnym wskazanym w zezwoleniu w ogóle istnieje oraz czy organ wydający zezwolenie weryfikował dane pojazdu wskazane we wniosku. Nie jest rolą tego organu sprawdzanie numerów rejestracyjnych pojazdów wskazanych we wniosku, ani też pozostałych danych pojazdu. Za prawidłowe wypełnienie wniosku odpowiada wnioskodawca, który w przypadku stwierdzenia swojej omyłki powinien niezwłocznie podjąć działania zmierzające do naprawienia błędu. Nie ulega wątpliwości, że gdyby podmiot składający wniosek takie działania podjął, mógłby uzyskać prawidłowe zezwolenie.

Jak już wyjaśniono wyżej, odpowiedzialność za błędne złożenie wniosku obciążą w całości skarżącą, która w tym zakresie posłużyła się podmiotem trzecim. Skarżąca może mieć zatem do tego podmiotu ewentualne roszczenia regresowe, aczkolwiek nie sposób nie zauważyć, że to skarżącą ostatecznie odpowiada za wyposażenie kierowcy we właściwe zezwolenie i w przypadku stwierdzenia, że zezwolenie nie dotyczy pojazdu, który miał wykonać przewóz, nie powinna była w ogóle dopuścić do rozpoczęcia przejazdu, ewentualnie tak ustalić jego trasę, by możliwy był przejazd na podstawie zezwolenia kategorii VI. Organy nie są zobowiązanie do weryfikacji i wyjaśniania nieprawidłowości w przedkładanych do kontroli dokumentach. Obowiązek ten ciąży na skarżącej, będącej w niniejszej sprawie przewoźnikiem. Zauważyć również należy, że przesłuchany w charakterze świadka kierowca pojazdu (k. 4 akt adm.) wcale nie twierdził, że wykonuje przejazd na podstawie ważnego zezwolenia kategorii VII. Kierowca stwierdził wręcz, że omyłkowo okazał to zezwolenie, ponieważ dotyczy ono innego pojazdu.

Podzielić należy stanowisko organów, że skarżąca w przypadku wykrycia w zezwoleniu oczywistej omyłki pisarskiej np. w zakresie błędnie podanego numeru rejestracyjnego powinna podjąć czynności celem usunięcia takich błędów. W niniejszej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżąca nie podjęła takich czynności przed rozpoczęciem przejazdu.

Okoliczność, że pod numerem rejestracyjnym zamieszczonym w zezwoleniu, tj. [...] figurował samochód osobowy (wyrejestrowany [...] stycznia 2014 r.) nie może również mieć znaczenia przesądzającego o uznaniu zezwolenia za ważne dla pojazdu o innym numerze rejestracyjnym. Zważywszy, że we wniosku o wydanie zezwolenia wskazano także inne dane, niedotyczące kontrolowanego pojazdu, nie było podstaw do przyjęcia oczywistej omyłki, niemającej znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Organ był zatem uprawniony do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140ab ust. 3 pkt 3 lit. c Prawa o ruchu drogowym. Przepisy te stanowią, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej (art. 140aa ust 1). Karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się za brak zezwolenia kategorii VII w wysokości:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach (art. 140ab ust. 1 i 3).

Stwierdzić zatem należy, że organ nałożył na skarżącą karę pieniężną w prawidłowej wysokości, 15 000 zł, za brak zezwolenia kategorii VII. Zarzut skarżącej o konieczności wykazania - oprócz przekroczenia wymiaru - także przekroczenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu lub nacisku na osi nie znajduje uzasadnienia w brzmieniu art. 140ab ust. 3 pkt 3 lit. c. Podkreślić należy, że przypadki dotyczące przekroczenia rzeczywistej masy pojazdu lub nacisku na osi uregulowane są w art. 140ab ust. 3 pkt 3 lit. a-b, stanowią odrębną podstawę odpowiedzialności i nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto, jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 2 ust. 35a Prawa o ruchu drogowym, do uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie jednego tylko parametru, w tym przypadku szerokości pojazdu wraz z ładunkiem.

Skarżąca odwołuje się do brzmienia poz. 7 załącznika nr 1 do ustawy, podnosząc, że brzmienie tego załącznika uniemożliwia nałożenie kary. Jest to jednak stanowisko nieuzasadnione. Jest poza sporem, że kontrolowany pojazd miał wraz z ładunkiem szerokość przekraczającą dopuszczalną i niemieszczącą się w kategoriach od I do V. Szerokość pojazdu wraz z ładunkiem uzasadniałaby objęcie pojazdu zezwoleniem kategorii VI, należy jednak mieć na uwadze, o czym była już mowa, że zezwolenie kategorii VI dotyczy stosunkowo wąsko określonej kategorii dróg. Są to mianowicie drogi, których wykaz, zgodnie z art. 64c ust. 8 ustawy, sporządza Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, jako organ właściwy w sprawie wydania zezwolenia. Nie zawsze zatem przejazd pojazdu o parametrach właściwych dla zezwolenia kategorii VI, będzie na podstawie tego zezwolenia dopuszczalny. Możliwości poruszania się pojazdu nienormatywnego na podstawie tego zezwolenia zależy od wybranej przez przewoźnika trasy przejazdu. Trasa ta musi przebiegać po drogach wskazanych wykazie dołączonym do zezwolenia. Skarżąca nie przedstawiła wykazu, dołączonego do posiadanego zezwolenia kategorii VI (okazanego tylko w kopii), z którego wynikałoby, że na trasie drogi krajowej S12 od węzła "Piaski Wschód" do Przejścia Drogowego w [...] dopuszczalne jest poruszanie się kontrolowanego pojazdu. Co więcej, jak wykazano wyżej, opisany odcinek drogi nie jest objęty wykazem, o którym mowa art. 64c ust. 8 ustawy, w żadnym zatem wypadku przejazd kontrolowanego pojazdu nie był po nim dopuszczalny.

Przypomnieć również należy, że zgodnie z art. 64d ust. 1, zezwolenie kategorii VII wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI. Z przepisu tego nie wynika zatem, jak twierdzi skarżąca, że wymóg zezwolenia kategorii VII, a w konsekwencji dopuszczalności nałożenia kary za brak tego zezwolenia, dotyczy tylko pojazdów, których zarówno wymiary, jak i masa całkowita są większe od wymienionych w kategoriach I-VI. Skarżąca powołuje się w swojej argumentacji na art. 64 ust. 1 i 3 oraz poz. 7 załącznika nr 1, pomija natomiast całkowicie przepisy art. 2 pkt 35, art. 64d ust. 1 i art. 140ab ust. 3 pkt 3 lit. c Prawa o ruchu drogowym. W ocenie sądu brzmienie poz. 7 załącznika nr 1 wcale nie wskazuje, że wymóg uzyskania zezwolenia kategorii VII dotyczy tylko pojazdów, których nie tylko wymiary, ale i masa całkowita są większe od określonych w kategoriach I-VI. Odczytując treść tego załącznika nie można bowiem pomijać brzmienia pozostałych wskazanych wyżej przepisów. Gdyby przyjąć argumentację skarżącej należałoby uznać, że mimo przekroczenia dopuszczalnej szerokości pojazdu wraz z ładunkiem, niedopuszczalności poruszania się tego pojazdu po opisywanej trasie na podstawie zezwolenia kategorii VI oraz braku zezwolenia kategorii VII, kara nie mogłaby być nałożona. Przyjęcie stanowiska skarżącej oznaczałoby także dopuszczenie do poruszania się kontrolowanego pojazdu bez jakiegokolwiek zezwolenia po drogach, które wymagają zezwolenia kategorii VII (pojazd ten nie mieści się bowiem w kategoriach I-V, a kategoria VI nie jest wystarczająca dla danego odcinka drogi), co pozostaje w oczywistej sprzeczności z brzmieniem powołanych wyżej przepisów.

Podzielić należy także stanowisko organów, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 140aa ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Powołany przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Odpowiedzialność wykonującego przejazd ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Trafnie zwraca uwagę organ, że skarżąca jako przewoźnik profesjonalny wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe obowiązana była do sprawdzenia prawidłowości uzyskanych zezwoleń. Jest to zwykła staranność, jakiej można wymagać od osoby zawodowo trudniącej się przewozem ponadnormatywnych ładunków z użyciem pojazdów o rozmiarach przekraczających wymiary dopuszczalne dla danego typu pojazdów.

Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że skarżąca nie dołożyła należytej staranności przy prowadzaniu własnych spraw. Nie zachodziły okoliczności pozwalające na przyjęcie, że skarżąca dochowała należytej staranności i nie miała wpływu na powstałe naruszenie. Organ szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie i dokonaną przez organ ocenę sąd podziela. Podkreślić należy, że skarżąca prowadząc swoje sprawy z należytą starannością jaką powinien wykazać się profesjonalny przedsiębiorca świadczący usługi przewozu pojazdów nienormatywnych, ponosi ryzyko związane z działaniami osób, którym powierza zadanie uzyskania zezwolenia na przejazd. Nawet gdyby skarżąca podała prawidłowe dane pojazdu firmie zewnętrznej pozyskującej na rzecz skarżącej zezwolenie, brak byłoby przesłanek zwalniających skarżącą z odpowiedzialności w myśl art. 140aa ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Nie można jednak nie zauważyć, że z korespondencji mailowej przedstawionej przez skarżącą wynika jedynie, że dopiero w dniu [...] listopada 2017 r. skarżąca wskazała firmie, która wystąpiła o zezwolenie, numer pojazdu, który następnie odbywał przejazd ([...] Skarżąca nie dołączyła natomiast żadnej korespondencji wcześniejszej, mimo że taką możliwość miała. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, wniosek o wydanie zezwolenia złożony został [...] października 2017 r. Okoliczność ta również wskazuje na niedochowanie należytej staranności.

Bezpodstawny jest zarzut niepodjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. Organ dokonał pomiarów pojazdu, które jednoznacznie wykazały przekroczenie określonych parametrów. Kierowca skarżącej nie okazał do kontroli wymaganego zezwolenia kategorii VII obejmującego pojazd, którym wykonywany był przejazd. Dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie było zatem konieczne żadne dodatkowe postępowanie wyjaśniające w zakresie np. ustalenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, przyczyn ukarania kierowcy mandatem za brak zezwolenia kategorii VI, przyczyn dla których organ kontrolujący zezwolił kierowcy na kontynuowanie jazdy czy też wyjaśnienia czy pracownik formy występującej o zezwolenie zwracał się o jego sprostowanie. Zbędne były także dowody z zeznań świadków na okoliczność weryfikacji przez organ wydający zezwolenie treści wniosku o wydanie zezwolenia oraz wyjaśnienia, czy w trakcie kontroli weryfikowano, jaki pojazd zarejestrowany jest pod numerem wskazanym w zezwoleniu. Okoliczności te nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, która dotyczyła kary za przejazd bez wymaganego zezwolenia kategorii VII. Tylko ubocznie zauważyć, że kierowca nie okazał także oryginału zezwolenia kategorii VI, a okazana kopia nie zawierała także wykazu dróg. Ponadto treść wniosku o wydanie zezwolenia ustalona została dowodem z dokumentu, a brak postanowienia o sprostowaniu zezwolenia jest bezsporny. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wyczerpujący, a wyciągnięte z niego wnioski są spójne i logiczne. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy, a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się do powoływanych przez skarżącą okoliczności związanych ze skierowaniem do sądu przez organ I instancji wniosku o ukaranie, wyjaśnić należy, że nie mają one żadnego związku z niniejszym postępowaniem. Wniosek o ukaranie został złożony w trybie ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2018 r. 475 z późn. zm.) i stanowi odrębne podstawy odpowiedzialności skarżącej za powstałe naruszenia przepisów Prawa o ruchu drogowym, na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2018 r., poz. 618 z późn. zm.).

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm).