Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1340/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 i 2
journal: Dz.U. 1968 nr 12 poz 65
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.
article: art. 34
journal: Dz.U. 1946 nr 13 poz 87
law: Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. A. N. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2010 r., którą stwierdzono przejście na rzecz Skarbu Państwa udziałów w wysokości 1/3 części nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], i 1/12 przy ul. [...] (dawniej [...]), stanowiących dawniej własność I.N. (przed [...] I. N.).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Finansów wskazał, że Komisja Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych decyzją nr [...], na podstawie wniosku zarejestrowanego przez tą Komisję, przyznała I.N. odszkodowanie za prawo własności wskazanych części nieruchomości. Okoliczność ta jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności tej nieruchomości, na podstawie art. 2 ustawy stawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65). Minister wskazał także, że w sprawie nie był konieczny dokument potwierdzający fakt zrzeczenia się własności nieruchomości. W myśl bowiem postanowień układu między rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki z dnia 16 lipca 1960 r. dotyczącego roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, zwanego dalej Układem, był on wymagany tylko w przypadkach wątpliwych w postępowaniu przed Komisją, a w rozpatrywanym przypadku uprawnienia właściciela nie były kwestionowane. Podstawową kwestią jest otrzymanie odszkodowania.

Dalej organ drugiej instancji podkreślił, że wydanie decyzji w trybie art. 2 ustawy o dokonywaniu wpisów jest obligatoryjne a decyzja ma charakter związany. Minister nie podzielił poglądu odwołującego się, że ustawa o dokonywaniu wpisów ma zastosowanie jedynie do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa bez stosownych podstaw prawnych. Organ zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie wnioskodawca prowadzi postępowanie mające na celu obalenie orzeczeń sądu powszechnego o przejęciu udziałów we własności nieruchomości na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13 poz. 87 ze zm.). Uzyskanie orzeczenia o uchyleniu tych postanowień - w sytuacji umorzenia niniejszego postępowania - prowadziłoby więc do sytuacji, w której strona uzyska prawo do nieruchomości, za utratę której jej spadkodawca uzyskał odszkodowanie.

W skardze na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r., J.N. zarzucił, iż decyzja została wydana z naruszeniem prawa. tj. art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy o dokonywaniu wpisów poprzez błędne ich zastosowanie w sytuacji, gdy co do przedmiotowych nieruchomości stwierdzono ich nabycie przez Skarb Państwa przez zasiedzenie na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich (postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1960 r., sygn. akt [...] i z dnia [...] stycznia 1961 r., sygn. akt [...]). Wskazano, iż w tej sytuacji zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto strona nigdy nie zrzekła się roszczeń do przejętego mienia (stosownych dokumentów nie zawiera zgromadzony materiał dowodowy).

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2142/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie prawa. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w rozpoznawanej sprawie bezsporny jest fakt wydania przez sąd powszechny prawomocnych postanowień o sygn. akt [...] i [...]. Z ich treści wynika, iż nieruchomości będące co do ich części ułamkowych przedmiotem orzekania w niniejszej sprawie przeszły na rzecz Skarbu Państwa w myśl stosownych przepisów prawa krajowego (dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich). Jednocześnie z treści art. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o dokonywaniu wpisów wynika jednoznacznie, iż wskazany w niej tryb orzekania w drodze decyzji przez organ administracji dotyczy sytuacji, gdy przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa jest następstwem umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, jak również, iż celem orzekania jest potwierdzenie przejścia własności nieruchomości w celu dokonania stosownego wpisu. Przesłanki orzekania wskazane w ustawie są więc węższe niż zdaje się to oceniać organ administracji.

Następnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie, wobec wiążącego charakteru ostatecznych orzeczeń sądów powszechnych z lat 1960-61, do czasu ich ewentualnego wyeliminowania z obrotu, nie jest uprawniona konkluzja, iż własność nieruchomości mogła przejść w związku z regulacjami Układu, na podstawie art. 1 ustawy o dokonywaniu wpisów. W myśl art. 34 ust. 1 lit a dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, o czym stanowią prawomocne orzeczenia sądowe, własność przedmiotowych nieruchomości przeszła na rzecz Skarbu Państwa znacznie wcześniej (lata 50-te ubiegłego wieku) niżby mogło być to skutkiem umów regulacyjnych i związanego z nimi prawodawstwa krajowego (lata 60-te). Wobec ustalenia wskazanych bezspornych okoliczności, prowadzenie postępowania na podstawie art. 2 ustawy o dokonywaniu wpisów było bezprzedmiotowe, a więc należało umorzyć postępowanie, w myśl art. 105 § 1 k.p.a.

Orzeczenie w przedmiocie umorzenia miałoby w tym przypadku wyłącznie charakter procesowy i miałoby powagę rzeczy osądzonej jedynie w ramach określonych uwarunkowań prawnych sprawy. W razie zmiany tych uwarunkowań, wobec zmiany stanu prawnego (np. w razie wyeliminowania z obrotu postanowień sądu powszechnego) możliwe będzie procedowanie w tym samym przedmiocie, lecz w ramach innych uwarunkowań formalnych. Zmiana stanu prawnego stanowi przesłankę do prowadzenia kolejnego postępowania w nowej sprawie, pomimo formalnej tożsamości jego uczestników i przedmiotu (podstaw prawnych orzekania). Zmiana istotnych uwarunkowań prawnych nie pozwala uznać, iż tego rodzaju sprawy są tożsame, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wobec wskazanych wyżej uwarunkowań prawnych sprawy - braku przesłanek do orzekania w przedmiocie przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, jako następstwo umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych (istnienie w obrocie orzeczenia w przedmiocie przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z innego tytułu), bez znaczenia jest dla jej wyniku kwestia, czy warunkiem uznania wystąpienia skutków materialnoprawnych Układu, w związku z regulacjami ustawy o dokonywaniu wpisów, jest samo wydanie decyzji przez Komisję Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych, będącej w istocie przyrzeczeniem uzyskania odszkodowania pod warunkiem zrzeczenie roszczeń, czy też również czynność w tym zakresie. Zajmowanie przez Sąd stanowiska byłoby w tym przedmiocie bezzasadne.

Błędne zastosowanie przez organ orzekający w sprawie przepisów prawa materialnego, poprzez uznanie, iż w rozpoznawanym przypadku znajdą zastosowanie przepisy art. 1 i 2 ustawy o dokonywaniu wpisów, miało wpływ na wynik sprawy, co musiało prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Powyższy wyrok z dnia 28 stycznia 2011 r., zaskarżył w całości Minister Finansów, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W skardze kasacyjnej, organ zarzucił Sądowi pierwszej instancji:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wydania decyzji przez Ministra Finansów na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65), oraz:

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji Ministra Finansów w wyniku przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie organ błędnie zastosował przepisy prawa materialnego, tj. art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r.;

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że prowadzone przez organ postępowanie było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć, w sytuacji, gdy prowadzenie postępowań administracyjnych na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. i wydawanie decyzji deklaratoryjnych, po stwierdzeniu zaistnienia przesłanek stanowi obowiązek Ministra Finansów.

4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 p.p.s.a. poprzez orzeczenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie podstaw wpisu do księgi wieczystej uprawnień Skarbu Państwa, to jest w zakresie nie należącym do właściwości tego sądu.

5) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) przez przyjęcie, że decyzja organu - Ministra Finansów jest niezgodna prawem, podczas gdy przy podejmowaniu objętej kontrolą Sądu decyzji nie został naruszony żaden z przepisów prawa materialnego lub procesowego.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J.N. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 769/11 uchylił zaskarżone orzeczenie z dnia [...] stycznia 2011 r. w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W wyroku z dnia 29 maja 2012 r. Sąd drugiej instancji dokonał analizy regulacji normatywnej Układu, zawartego w dniu 16 lipca 1960 r. w W. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dotyczącego roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych (dalej: "Układ"). I tak stwierdził, że układ, będący umową międzynarodową, nie zawierał warunku ratyfikacji, przewidując w art. VIII, iż wchodzi w życie z dniem jego podpisania. Nie został ani ratyfikowany ani też ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co oznacza, że będąc umową międzynarodową, nie stanowi formalnego źródła prawa w polskim systemie prawnym, a wobec tego jego stosowanie nie mogło samo przez się powodować skutków prawnych w zakresie stosunków własnościowych. W związku z tym, że umowy międzynarodowe o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych nie stanowiły wystarczającej podstawy prawnej do udokumentowania w księgach wieczystych przejścia na rzecz Skarbu Państwa konkretnych praw obywateli państw obcych, konieczne było ustawowe uregulowanie kwestii dotyczących nieruchomości, za których przejęcie Państwo Polskie na mocy układów międzynarodowych wypłaciło odszkodowanie. NSA stwierdziło, że z preambuły Układu wynika, że został on uzgodniony, aby "dokonać uregulowania roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Polski", przy czym chodziło o zaspokojenie roszczeń z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia, które miało miejsce w dniu lub przed wejściem w życie układu. W art. II układu wyliczone zostały kategorie roszczeń uważanych za uregulowane i zaspokojone układem. Są to roszczenia z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw związanych lub odnoszących się do tego mienia, przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia, a także długów przedsiębiorstw, które zostały znacjonalizowane lub przejęte przez Polskę. W procesie realizacji Układu strona polska przekazała USA określone kwoty w celu wypłaty odszkodowań, o których mowa w Układzie, co oznacza, że został on wykonany przez stronę polską.

Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że regulacją ustawową, o której mowa wyżej, jest ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. Na gruncie art. 1 ust. 1 tej ustawy, jej przepisy stosuje się do wpisów w księgach wieczystych na rzecz Skarbu Państwa tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych zawartych przez Rząd Polski z rządami tych państw. Art. 2 ustawy określa podstawę wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, który dokonywany jest w następstwie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie odpowiedniej umowy międzynarodowej, przy czym umowa taka (art. 5 ust. 2 ustawy), na podstawie której nieruchomości lub prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa, mogła być również zawarta przed ogłoszeniem tej ustawy. Ustawa zatem, na gruncie w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 2, odwołując się do umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, jednoznacznie nakazuje jej stosowanie do umów zawartych przed dniem 17 kwietnia 1968 r. Znajduje zatem zastosowanie do poprzedzającego powyższą regulację ustawową Układu, zawartego w 1960 r.

Mając na uwadze cel i treść ustawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, sporządzony w W. dnia 16 lipca 1960 r. (niepubl.), jest umową międzynarodową w rozumieniu art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. Podziela tym samym w pełni stanowisko zaprezentowane w wyroku składu 7 Sędziów z dnia 17 maja 1999 roku, OSA 2/98 ( por. ONSA 1999, nr 4, poz. 110), iż Układ był podstawą przejścia na rzecz Skarby Państwa nieruchomości lub praw w rozumieniu art. 2 ustawy, jeżeli obywatel USA wystąpił o przyznanie odszkodowania na podstawie Układu i odszkodowanie takie, wartość którego była odnoszona do wartości praw przejętych przez państwo polskie, otrzymał. W tym zatem kontekście Układ stał się podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw w rozumieniu art. 2 ustawy.

Stosownie do art. 2 ustawy, wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego, następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Przepis art. 2 ustawy wyraźnie przewiduje obowiązek wydawania przez Ministra Finansów decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy. Sąd II instancji podkreślił, iż przejście nieruchomości, o jakim mowa w tym przepisie, mogło mieć charakter faktyczny, a nie prawny. Gdyby bowiem przejście praw do nieruchomości nastąpiło na podstawie umowy międzynarodowej (ratyfikowanej i publikowanej), to zbędne byłoby wydawanie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. i decyzji administracyjnej. Sformułowanie użyte w art. 2 ustawy potwierdza zatem, iż decyzja Ministra Finansów ma jedynie charakter deklaratoryjny. Skoro natomiast decyzje Ministra Finansów stanowiące podstawę wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości mają jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzający skutki prawne powstałe z mocy samego prawa, to nie budzi wątpliwości, że stwierdzenie nabycia prawa z mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) może nastąpić w dowolnym czasie i zawsze ma charakter deklaratoryjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie autor skargi kasacyjnej wskazał zatem, iż zaistniały wszystkie okoliczności niezbędne do zastosowania ustawy. W szczególności, co miało znaczenie decydujące, przejęcie mienia obywatela USA na rzecz Skarbu Państwa miało miejsce przed wejściem w życie Układu (na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r.).

Odnośnie do kwestii przejęcia nieruchomości, która już wcześniej została przejęta przez Skarb Państwa na mocy dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, w związku z czym wydane zostały orzeczenia sądów powszechnych, na mocy których dokonano wpisów w księgach wieczystych, NSA wskazało, podzielając w tym zakresie stanowisko wyrażono w powołanym wyżej wyroku NSA (OSA 2/98), iż celem ustawy było nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych lecz uregulowanie spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które zostały przejęte przez Państwo. Ponadto stwierdziło, że na mocy art. II Układu, roszczeniami do Rządu Polskiego są roszczenia z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów z nimi związanych oraz przejęcia własności na podstawie polskich aktów normatywnych ograniczających prawa i interesy odnoszące się do mienia. Nie był zatem istotny fakt, czy przejęcie wynikało z ustawy, dekretu czy zarządzenia czy też, czy było ono następstwem przejęcia innego rodzaju. W tym kontekście Sąd II instancji uznał, że Układ stworzył podstawę do dochodzenia i zaspokojenia także i takich żądań, których w ogóle nie uregulowały obowiązujące wówczas w Polsce przepisy prawne. Tym samym stwierdził, że podstawa przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie miała znaczenia dla zakresu zastosowania Układu. Odnosił się on do przejęcia majątków także na podstawie ustaw (art. II), co obejmowało także przejęcie na podstawie wskazanego wyżej dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. A zatem fakt ten nie mógł wyeliminować możliwości podjęcia decyzji na gruncie art. 2 ustawy w zw. z Układem, jeżeli obywatel USA na podstawie Układu i w związku z przejęciem określonej nieruchomości, wystąpił o odszkodowanie oraz je otrzymał od odpowiedniego organu USA (Komisja Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych).

W wyroku z dnia 29 maja 2012 r. NSA podkreśliło również, iż sprawy objęte regulacją ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 124. poz. 1361 ze zm.), w tym dotyczące wpisu do ksiąg wieczystych, należą do kompetencji sądów powszechnych, które każdorazowo badają okoliczności konkretnej sprawy a organ administracji publicznej nie może wypowiadać się co do przyszłych zdarzeń podlegających ocenie sądu powszechnego. Oznacza to, że organ administracji publicznej podejmujący decyzje na podstawie ustawy z 1968 r., nie orzeka, także w związku ze wskazanym wyżej celem ustawy, w przedmiocie wpisów do księgi wieczystej oraz nie może samodzielnie analizować skutków dokonanych wcześniej wpisów, zwłaszcza jeżeli, co wynika z wcześniejszych ustaleń dotyczących celu ustawy, przedmiotem jego działania na gruncie art. 2 ustawy nie jest orzekanie w kwestii wpisu, lecz wydanie decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej przejęcie przez Skarb Państwa określonych nieruchomości na podstawie umowy międzynarodowej. Za trafny uznał więc zarzut skargi kasacyjnej, iż nie było podstaw do stwierdzenia przez Sąd I instancji, iż postępowanie prowadzone na gruncie art. 2 ustawy jest bezprzedmiotowe, w związku z czym należało je umorzyć na podstawie art. 105 k.p.a. z tego powodu, że przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie art. 34 ust. 1 lit. a) dekretu miało miejsce wcześniej, niż mogło to być wynikiem umów indemnizacyjnych. Przyjęcie takiego założenia jest wykluczone przez wskazany wyżej sposób rozumienia art. 1 ust. 1 ustawy, który przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie układów indemnizacyjnych wiąże z odszkodowaniem za nieruchomość dla byłego właściciela.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając w warunkach zakreślonych dyspozycją art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270), który stanowi o związaniu wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga nie podlega uwzględnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 769/11 przesądził o tym, że zaistniały wszystkie okoliczności niezbędne do zastosowania art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65), tym samym potwierdził słuszność stanowiska Ministra Finansów.

Sąd odwoławczy wskazał, że w kwestii przejęcia nieruchomości, która już wcześniej została przejęta przez Skarb Państwa na mocy dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, w związku z czym wydane zostały orzeczenia sądów powszechnych, na mocy których dokonano wpisów w księgach wieczystych, nie jest istotny fakt, czy przejęcie wynikało z ustawy, dekretu czy zarządzenia czy też, czy było następstwem przejęcia innego rodzaju, tj. zdaniem NSA podstawa przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie ma znaczenia dla zakresu zastosowania Układu. Układ odnosił się bowiem do przejęcia majątków także na podstawie ustaw, co obejmowało także przejęcie na podstawie wskazanego wyżej dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

Ponadto Sąd drugiej instancji podkreślił, że organ administracji publicznej podejmujący decyzje na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. "nie orzeka, w przedmiocie wpisów do księgi wieczystej oraz nie może samodzielnie analizować skutków dokonanych wcześniej wpisów" - w tym przypadku wpisów dokonanych na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1960 r., sygn. akt [...] i z dnia [...] stycznia 1961 r., sygn. akt [...].

Naczelny Sąd Administracyjny przesądził także, że postępowanie prowadzone na gruncie art. 2 ww. ustawy nie jest bezprzedmiotowe, w związku z czym nie ma podstaw do jego umorzenia na podstawie art. 105 k.p.a. Przyczyną umorzenia, zdaniem NSA, nie może być okoliczność przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie art. 34 ust. 1 lit. a) dekretu - wcześniej, niż było to wynikiem umów indemnizacyjnych.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

9