Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2259/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1, art. 246
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: W postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym w następstwie zgłoszonego sprzeciwu w trybie art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), bądź złożenia wniosku o unieważnienie patentu (art. 89 ust. 1 tej ustawy), zakres postępowania w zakresie zbadania zdolności patentowej zakwestionowanego wynalazku ograniczony jest ramami sprzeciwu bądź wniosku o unieważnienie patentu i nie obejmuje zbadania od podstaw istnienia ustawowych przesłanek dla udzielenia patentu na wynalazek

TEZY

W postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym w następstwie zgłoszonego sprzeciwu w trybie art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), bądź złożenia wniosku o unieważnienie patentu (art. 89 ust. 1 tej ustawy), zakres postępowania w zakresie zbadania zdolności patentowej zakwestionowanego wynalazku ograniczony jest ramami sprzeciwu bądź wniosku o unieważnienie patentu i nie obejmuje zbadania od podstaw istnienia ustawowych przesłanek dla udzielenia patentu na wynalazek


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan – Pytlowany Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Protokolant Beata Cisek - Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości T. C. Spółki z o.o. w upadłości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 448/11 w sprawie ze skargi C. B. K. K. S.A. w T. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 448/11, wydanym w sprawie ze skargi C. B. K. K. S.A. w T. G. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu na udzielenie patentu, uchylono zaskarżoną decyzję.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] udzielono na rzecz TKW C. Spółki z o.o. w G. patent nr PL [...] na wynalazek pt.: Układ zasilania niskociśnieniowych palników olejowych, rozpałkowych, zwłaszcza gazodynamicznych w kotłach węglowych, z pierwszeństwem od dnia [...] lipca 1998 r.

W świetle zastrzeżeń patentowych:

1) Układ zasilania niskociśnieniowych palników olejowych rozpałkowych, zwłaszcza gazodynamicznych w kotłach węglowych, mający na wejściu zawór redukcyjny samoczynnego działania zbocznikowany przez zawór odcinający, a na wyjściu posiadający element tłumiący umieszczony pomiędzy dwoma zaworami i posiadający obejście z zaworem odcinającym, znamienny tym, że obejście zaworu redukcyjnego samoczynnego działania (6) jest zaopatrzone w zawór odcinający zdalnie sterowany (7), natomiast na wyjściu (3) posiada zawór zwrotny (8).

2) Układ według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że w miejsce zaworu redukcyjnego samoczynnego działania (6) jest zaopatrzony w zawór gulacyjny zdalnie sterowany.

W myśl opisu wynalazku, jego przedmiotem jest układ zasilania niskociśnieniowych palników olejowych rozpałkowych, zwłaszcza gazodynamicznych w kotłach węglowych, przeznaczony do wysokociśnieniowej sieci zasilającej z wysokim ciśnieniem w rurociągu powrotnym.

Jak wskazano, znany jest ze stosowania układ zasilania niskociśnieniowych palników olejowych rozpałkowych, zwłaszcza gazodynamicznych w kotłach węglowych, z sieci olejowej zasilającej wysokociśnieniowej, gdzie w rurociągu zasilającym jest wysokie ciśnienie, a w rurociągu powrotnym panuje ciśnienie niskie. Układ jest zbudowany z usytuowanego na wejściu instalacji przykotłowej, zaworu redukcyjnego samoczynnego działania umieszczonego między dwoma zaworami odcinającymi i zaopatrzonego w obejście z zaworem odcinającym, a na wyjściu z instalacji przykotłowej posiada element tłumiący w postaci oporu hydraulicznego, umieszczony pomiędzy dwoma zaworami odcinającymi, zaopatrzony w obejście ze znanym zaworem odcinającym. Układ ten dobrze spełnia swoje zadanie, gdy w niskociśnieniowym rurociągu powrotnym oleju panuje ciśnienie niższe od ciśnienia roboczego palników, lecz nie nadaje się do stosowania w instalacjach rozpałkowych kotłów, gdzie w rurociągu powrotnym oleju panuje wysokie ciśnienie, to znaczy wyższe niż ciśnienie robocze palników, co ma miejsce w przypadku zasilania przynajmniej jednego kotła olejem o niskim ciśnieniu, a co najmniej jednego olejem o wysokim ciśnieniu z tej samej stacji pomp.

Celem wynalazku jest opracowanie układu zasilania niskociśnieniowych palników olejowych rozpałkowych, zwłaszcza gazodynamicznych w kotłach węglowych pozbawionego wyżej wymienionej wady. Cel został osiągnięty przez opracowanie układu zasilania niskociśnieniowych palników olejowych rozpałkowych, zwłaszcza gazodynamicznych w kotłach węglowych, mającego na wejściu zawór redukcyjny samoczynnego działania zbocznikowany przez zawór odcinający, a na wyjściu z instalacji przykotłowe posiadający element tłumiący umieszczony pomiędzy dwoma zaworami i posiadający obejście ze znanym zaworem odcinającym charakteryzującego się tym, że obejście zaworu redukcyjnego samoczynnego działania jest zaopatrzone w zawór odcinający zdalnie sterowany, natomiast na wyjściu posiada zawór zwrotny, co pozwala na stosowanie układu w instalacji, gdy w rurociągu powrotnym oleju panuje wysokie ciśnienie, to znaczy wyższe niż ciśnienie robocze palników, co ma miejsce w przypadku zasilania przynajmniej jednego kotła olejem o niskim ciśnieniu, a co najmniej jednego olejem o wysokim ciśnieniu z tej samej stacji pomp i sterowanie zdalne pracą palników z nastawni, a w przypadku zastosowania w miejsce zaworu redukcyjnego samoczynnego działania, zaworu regulacyjnego zdalnie sterowanego pozwala na zdalną regulację mocy palników.

Jak wskazano w uzasadnieniu wynalazku działanie układu jest proste i skuteczne. W przypadku pracy palników zawór odcinający zdalnie sterowany 7 jest zamknięty, zawór redukcyjny samoczynnego działania 6 redukuje wysokie ciśnienie z rurociągu zasilającego do wartości zadanej ciśnienia roboczego wymaganej dla palników, a zawór zwrotny 8 przy zamkniętym zaworze odcinającym ręcznym 10 w obejściu 11 zabezpiecza układ przed cofaniem do instalacji przykotłowej 1 oleju z rurociągu powrotnego gdzie panuje wysokie ciśnienie znacznie wyższe niż ciśnienie robocze palników. Natomiast przy wyłączonych palnikach zawór odcinający zdalnie sterowany 7 jest otwarty, olej o wysokim ciśnieniu przepływa przez instalację przykotłową 1 i zawór zwrotny 8 do rurociągu powrotnego oleju gdzie panuje to samo wysokie ciśnienie jak w rurociągu zasilającym, obniżone jedynie o stratę ciśnienia wynikłą z oporów instalacji.

Działając z powołaniem się na art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej "p.w.p.", C. B. K. K. S.A. w T. G., zwane dalej "wnioskodawcą", w dniu [...] marca 2006 r. złożyło do Urzędu Patentowego RP sprzeciw na udzielenie wspomnianego patentu. Według wnioskodawcy wymienione w patencie środki techniczne były znane przed datą zgłoszenia wynalazku, co potwierdza sam uprawniony w opisie patentowym, a zatem nie stanowią o innowacyjności wynalazku. Jako nowe i nieoczywiste zdefiniowane zostały w części poznamiennej dwie cechy techniczne: 1) wymieniony zawór odcinający jest zdalnie sterowany, oraz 2) elementem tłumiącym jest zawór zwrotny. Wprowadzenie cechy zdalnego sterowania, bez podania szczegółów, jest znane i oczywiste w stanie techniki. Natomiast zastrzeżenie 2 (opatentowane rozwiązanie zdefiniowane jest dwoma zastrzeżeniami) jako cechę techniczną innowacyjną powtarza cechę zdalnego sterowania, tym razem w odniesieniu do zaworu redukcyjnego samoczynnego działania. Nie spełnia zatem w sposób rażący ustawowego warunku nieoczywistości wynalazku. Zabudowa zaworu regulacyjnego na zasilaniu instalacji olejowej nie może być cechą znamienną, ponieważ zawór regulacyjny zdalnie sterowany, jako typowy organ regulacji wydatków palników olejowych niskociśnieniowych z rozpylaniem gazodynamicznym na wejściu do instalacji olejowej, jest rozwiązaniem powszechnie znanym w technice. Dlatego zdaniem wnioskodawcy wynalazek został opatentowany z naruszeniem art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr. 26 poz. 111) w związku z art. 315 ust. 3 p.w.p.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr Sp.351/07 Urząd Patentowy RP oddalił sprzeciw wnioskodawcy.

Według organu w dacie zgłoszenia wynalazku do ochrony spełniał on wymóg nowości i nieoczywistości. Patent ten dotyczy wynalazku w kategorii układu, a nie w kategorii urządzenia, czyli zaworów. Zgodnie z definicją układ jest to zbiór części zależnych od siebie funkcjonalnie, lecz nie tworzących odrębnej całości przy montażu wyrobu (Praca zbiorowa: "Encyklopedyczny słownik techniczny", WNT, Warszawa, 1968 r.). Dlatego bezzasadny jest zarzut wnioskodawcy, który brak nowości i nieoczywistości wynalazku upatruje zastosowanie w układzie zasilania znanych ze stanu techniki zaworów. Jak wskazał organ, każdy rodzaj zaworu, co jest oczywiste, jest konstruowany do pełnienia odpowiedniej przeznaczonej mu funkcji. Natomiast nieoczywistym jest rozwiązanie zagadnienia technicznego, o którym mowa w opisie wynalazku, za pomocą zastosowania znanego zaworu przez jego szczególne umiejscowienie w układzie, zbocznikowanie lub połączenie z innym zaworem.

W ocenie Urzędu Patentowego wnioskodawca nie przedstawił żadnego dokumentu świadczącego o braku zdolności patentowej spornego patentu. Załączone przez wnioskodawcę trzy rysunki nie stanowią przeciwstawienia dla spornego patentu. Przedstawiają one wyłącznie zastosowanie zaworów w poszczególnych częściach układu zasilającego (stacja przygotowawcza oleju, instalacja olejowa i schemat instalacji rozpałowej kotła). Rysunki te nie dotyczą zresztą układu zasilania niskociśnieniowych palników olejowych zastrzeganego omawianym patentem. W świetle zeznań na rozprawie przed Urzędem Patentowym świadka zgłoszonego przez wnioskodawcę, na wspomnianych rysunkach zaznaczył zawory z obejściami, które jego zdaniem spełniają podobne funkcje jak zawory 6 i 7 według spornego patentu. Jednakże na pytanie, czy którykolwiek z rysunków przedstawia układ zasilania niskociśnieniowych palników z sieci wysokociśnieniowej, jak świadek oświadczył, na żadnym z nich taki układ nie jest pokazany.

Za bezzasadny organ uznał zarzut wnioskodawcy, że zdalne sterowanie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, a tym samym nie może podlegać opatentowaniu. Zdalne sterowanie, jako takie, nie jest bowiem przedstawione i zastrzegane w spornym patencie. Natomiast zastrzegane są tylko dwa elementy układu, tj. zawór redukcyjny i zawór odcinający zdalnie sterowany, co jest istotne dla zastrzeganego układu zasilania niskociśnieniowych palników z sieci wysokociśnieniowej. Zgodnie z przedstawioną definicją układu o zdolności patentowej wynalazku w kategorii układu świadczy wykorzystanie elementów (w tym przypadku zaworów) poprzez ich wzajemne, odpowiednie połączenie i usytuowanie, co stanowi przedmiot wynalazku.

Wobec wniesienia przez wnioskodawcę na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wyrokiem tego Sądu z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 448/11 uchylono zaskarżoną decyzję, o czym była mowa na wstępie.

Według Sądu pierwszej instancji uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się w głównej mierze do części opisowej i przedstawienia stanowiska stron. Przesłanki podjętego rozstrzygnięcia nie zostały w sposób dostateczny zindywidualizowane, a zatem Sąd nie miał możliwości zbadania, czy ocena dokonana przez organ jest prawidłowa.

Jak podniesiono, naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć.

Przechodząc do spornej kwestii nieoczywistości omawianego wynalazku, odmiennie niż przy badaniu cechy nowości, argumentów przeciwko nieoczywistości rozpatrywanego projektu poszukiwać można nie tylko poprzez przeciwstawienie przedmiotowi zgłoszenia konkretnych znanych rozwiązań, lecz przy uwzględnieniu całego stanu techniki.

Aby zapewnić obiektywną ocenę nieoczywistości Urząd Patentowy powinien zastosować sposób "problem-rozwiązanie". Taka metodyka podejścia do oceny nieoczywistości w praktyce obejmuje trzy etapy: znalezienie najbliższego stanu techniki; określenie problemu, który powinien zostać rozwiązany; rozważenie czy zastrzegany wynalazek, biorąc pod uwagę najbliższy stan techniki i rozwiązanie określonego problemu, mógł być oczywisty dla znawcy w danej dziedzinie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ nie ustalił aktualnego stanu techniki i w konsekwencji nie wykazał, czy przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w spornym wynalazku znawca dziedziny mógłby, bądź też nie, rozwiązać problem techniczny zastosowany w wynalazku bez wkładu własnej myśli twórczej.

Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji nie badał meritum sprawy, a wyłącznie prawidłowość zaskarżonej decyzji.

W końcowej części uzasadnienia, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, rozpoznając ponownie sprawę organ administracji przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który zgromadzi w sprawie, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną.

Uprawniony z patentu wywiódł obszerną skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarga kasacyjna oparta jest na zarzutach naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej "p.p.s.a.", zarzucając naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, podczas, gdy zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego jest prawidłowa, zgodna z prawem i spełnia wszystkie wymogi ustawowe decyzji administracyjnej określone w przepisach Kodeksu postepowania administracyjnego, a zatem skarga nie zasługiwała na uwzględnienie;

2. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c p.p.s.a. w związku z art. 255 ust. 1 i art. 256 ust. 1 p.w.p., w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że:

• uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się w głównej mierze do części opisowej i przedstawienia stanowiska stron;

• przesłanki podjętego rozstrzygnięcia nie zostały w sposób dostateczny zindywidualizowane, a zatem Sąd nie miał możliwości zbadania, czy ocena dokonana przez organ jest prawidłowa;

• z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ dokonał dokładnej analizy faktów i w jasny, zrozumiały sposób wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi się kierował przy wydawaniu rozstrzygnięcia;

• być może rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe, jednakże z jego uzasadnienia nie wynika w jaki sposób organ doszedł do takiej konkluzji

- podczas, gdy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a jej uzasadnienie spełnia wszystkie wymogi ustawowe, tj. zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wskazanie podstawy prawnej decyzji wraz z przytoczeniem przepisów prawa, w szczególności przesłanki podjętego przez Urząd Patentowy RP rozstrzygnięcia zostały w sposób dostateczny zindywidualizowane, a ponadto, według prawidłowego stanowiska Urzędu Patentowego, zastosowanie w układzie zasilania znanych ze stanu techniki zaworów nie przesądza nieoczywistości i nowości wynalazku w formie układu, w którym zawór pełni jedynie określoną funkcję, a nie jest wynalazkiem sam w sobie; nieoczywistość wynalazku przejawia się nie w użyciu wspomnianego zaworu w układzie, jakim jest wynalazek, ale m.in. w jego szczególnym umiejscowieniu w układzie, zbocznikowaniu lub połączeniu z innym zaworem; zdalne sterowanie nie jest przedstawione i zastrzegane, albowiem w spornym patencie nr 189648 zastrzegane są jedynie dwa elementy układu, tj. zawór redukcyjny i zawór odcinający zdalnie sterowane, a zatem organ prawidłowo przeanalizował stan techniki istniejący w chwili zgłoszenia wynalazku, dokonał wyczerpującej i rzetelnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego (zeznania świadka, rysunki załączone do akt sprawy) i na tej podstawie uznał, że sporny wynalazek spełnia wymóg nieoczywistości i nowości wynikający z art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości;

3. art. 145 § 1 punkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 2558 ust. 1 w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Urząd Patentowy:

• nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie oceny spełnienia kryterium nieoczywistości przez rozwiązanie będące przedmiotem patentu i oparł się jedynie o własne przekonanie co do spełnienia przez wynalazek wspomnianego kryterium, co zdaniem Sądu pierwszej instancji stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.;

• nie ustalił aktualnego stanu techniki i w konsekwencji nie wykazał, czy przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w spornym wynalazku znawca dziedziny mógłby bądź też nie, rozwiązać problem techniczny zastosowany w wynalazku;

• nie dokonał analizy zespołu cech technicznych spornego rozwiązania, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego zawarł jedynie lakoniczną i ogólną ocenę materiału dowodowego, bez wdania się w konieczną w tym przypadku ocenę wszelkich istotnych w świetle art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości aspektów technicznych

- podczas, gdy Urząd Patentowy prawidłowo, rzetelnie i zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przeprowadził postępowanie dowodowe i dokonał oceny zgromadzonych dowodów, zaś uzasadnienie decyzji wydanej przez Urząd Patentowy jest prawidłowe i zgodne z wymogami art. 107 § 3 kp.a.;

4. art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez arbitralne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że aby zapewnić obiektywną ocenę nieoczywistości i aby uniknąć analizy stanu techniki expostfactum, organ powinien zastosować omówiony problem-rozwiązanie, gdy tymczasem żadne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które na mocy art. 256 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy obowiązany jest stosować w postępowaniu spornym, nie nakładają na Urząd Patentowy obowiązku stosowania powyższej metody badania spełnienia przez wynalazek przesłanki nieoczywistości;

5. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez: błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że zachodzą wątpliwości co spełnienia przez przedmiotowy wynalazek przesłanki nieoczywistości, podczas, gdy w aktach sprawy znajdują się dostateczne dowody, z których w sposób oczywisty wynika spełnienie przez omawiany wynalazek przesłanki nieoczywistości; bezpodstawne przyjęcie, że aby zapewnić obiektywną ocenę nieoczywistości i aby uniknąć analizy stanu techniki expostfactum, organ powinien zastosować sposób problem-rozwiązanie i jednoczesne nie wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej przyjętego stanowiska; brak jednoznacznego wskazania jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął za ustalony;

6. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie i jednoczesne nie wskazanie przez Sąd pierwszej instancji, jakie przepisy prawa procesowego zaskarżona decyzja narusza, podczas, gdy zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie;

7. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe ujęcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania polegających na zaleceniu Urzędowi Patentowemu przeprowadzenia postępowania administracyjnego stosownie do zasad ogólnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego i odniesienie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, aby następnie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści, podczas, gdy organ prawidłowo, rzetelnie i zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przeprowadził postępowanie dowodowe i dokonał oceny zgromadzonych dowodów, zaś uzasadnienie decyzji Urząd Patentowy sporządził w sposób prawidłowy i zgodny z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., a zatem spełnił był już wszystkie zalecenia wydane przez Sąd pierwszej instancji;

8. art. 141 § 4 p.p.s.a. również w ten sposób, że Sąd pierwszej instancji zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wewnętrzną sprzeczność polegającą z jednej strony na wskazaniu, jako motywu rozstrzygnięcia, błędnego uzasadnienia decyzji przez Urząd Patentowy, a z drugiej strony wskazaniu, że Sąd nie dokonał merytorycznej oceny rozstrzygnięcia, a zatem nie może wypowiedzieć się w przedmiocie prawidłowości rozstrzygnięcia merytorycznego dokonanego przez Urząd Patentowy, co stanowi dwie różne wykluczające się podstawy rozstrzygnięcia, determinujące odmienny sposób tego rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach, aczkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny nie do końca podziela ich uzasadnienie.

Za w szczególności trafny należy uznać zarzut naruszenia art. 256 ust. 1 p.w.p., w świetle którego do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 7 k.p.a., w myśl którego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 256 ust. 1 p.w.p., który, jak to już wskazano, do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wymaga zajęcia stanowiska w kwestii, co rozumie się przez "odpowiednie" stosowanie danego przepisu prawa. W świetle utrwalonego piśmiennictwa i orzecznictwa, wyodrębnia się trzy grupy sytuacji dotyczące odpowiedniego stosowania przepisów prawa. Do pierwszej grupy należą te, w których odpowiednie stosowanie polega na stosowaniu odpowiednich przepisów bez żadnych modyfikacji. Do drugich zalicza się te, w których odpowiednie przepisy mają być stosowane z pewnymi modyfikacjami. Wreszcie trzecia grupa obejmuje te przepisy, które ze względu na ich bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla tych stosunków, do których miały być stosowane odpowiednio, nie mogą być w ogóle stosowane.

Jak już wskazano, Sąd pierwszej instancji w toku postępowania spornego przed Urzędem Patentowym dopatrzył się naruszenia przez ten organ m.in. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a to z uwagi na niedopełnienie przez ten organ obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a także powinności tego organu przeprowadzenia z urzędu postępowania dowodowego dla zbadania przesłanki nieoczywistości wynalazku, m.in. w zakresie wspomnianego sposobu "problem-rozwiązanie", o co nie wnioskowała żadna ze stron. Z tego m.in. powodu Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję, w zaleceniach wskazując Urzędowi Patentowemu na powinność zgromadzenia w sprawie całego materiału dowodowego.

Jednakże uszły uwadze Sądowi pierwszej instancji konsekwencje, jakie wynikają z istnienia na gruncie ustawy Prawo własności przemysłowej odrębnego trybu eliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznających prawo o charakterze wyłącznym, jeżeli nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do ich uzyskania, jakim jest tryb postępowania spornego, o którym mowa w tytule VII tej ustawy (art. 255-258 p.w.p.). Postępowanie sporne cechuje się znacznym stopniem autonomiczności wobec postępowania zmierzającego do ustalenia danego prawa o charakterze wyłącznym, jakim przykładowo jest postępowanie w przedmiocie udzielenia patentu, zresztą także zawierające uregulowania odmienne od przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. art. 31 p.w.p. i następne). Istotną cechą postępowania spornego jest jego kontradyktoryjność, uwzględniająca w dużym stopniu zasadę dyspozycyjności stron. Przykładem może być tutaj przepis art. 255 ust. 4 p.w.p., zgodnie z którym Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Zatem, zasadniczo to strony wyznaczają kierunek toczącego się postępowania, a w szczególności przedstawiają dowody dla ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z uwagi na kontradyktoryjny charakter postępowania spornego, w tym postępowaniu, przynajmniej zasadniczo, nie znajdują zastosowania przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Podejmując z urzędu dowody dla zbadania zdolności patentowej wynalazku Urząd Patentowy mógłby narazić się na zarzut stronniczości.

Ponadto, uchylając zaskarżoną decyzję i nakazując Urzędowi Patentowemu przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego, a więc zgodnie ze wszystkimi wymaganiami wynikającymi z przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a więc również w zakresie dowodów nie zgłoszonych w sprzeciwie, a to dla wykazania, czy sporny wynalazek spełnia przesłanki jego patentowalności w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości, Sąd pierwszej instancji poniekąd zobligował organ do zdublowania już przeprowadzonego postępowania administracyjnego przed Urzędem Patentowym w związku ze zgłoszeniem do ochrony omawianego wynalazku, które to postępowanie miało na celu zbadanie istnienia przesłanek patentowalności wynalazku. Na gruncie postępowania spornego takie działanie jest nieuprawnione. W postępowaniu spornym brak jest przepisu, który nakazywałby od początku zbadać zdolność patentową wynalazku. Dlatego zakres postępowania spornego w zakresie badania przesłanek zdolności patentowej zakwestionowanego wynalazku ograniczony jest ramami sprzeciwu, o którym mowa w art. art. 246 p.w.p., bądź wniosku o unieważnienie patentu (art. 89 ust. 1 p.w.p.).

Innymi słowy, brak jest podstaw prawnych i nie zachodzą też względy racjonalności, aby w postępowaniu wywołanym sprzeciwem, bądź wnioskiem o unieważnienie patentu, miałoby być prowadzone od początku postępowanie dowodowe dla zbadania zdolności patentowej wynalazku, a więc wykraczające poza zakres wskazany przez wnioskodawcę, gdyż zgodnie z obowiązującymi wymogami, udzielenie patentu poprzedzone jest sprawdzeniem przez Urząd Patentowy, w ustalonym zakresie, czy są spełnione warunki wymagane do uzyskania patentu (por. art. 10 ust. 1 p.w.p.). Na uwagę zasługują szczególne regulacje służące realizacji tego celu, jak przykładowo: powinność Urzędu Patentowego wezwania zgłaszającego wynalazek do uzupełnienia zgłoszenia lub usunięcia, w wyznaczonym terminie, wskazanych braków i istotnych usterek (art. 29 ust. 1 ustawy o wynalazczości i art. 42 ust. 1 p.w.p.), dokonanie ogłoszenia o zgłoszonym wynalazku w celu umożliwienia zapoznania się z wynalazkiem przez osoby trzecie i zgłoszenia Urzędowi Patentowemu uwag co do istnienia przeszkód uniemożliwiających udzielenie patentu (por. art. 34 ustawy o wynalazczości i art. 44 ust. 1 p.w.p.), obowiązek Urzędu Patentowego sporządzenia dla każdego zgłoszenia wynalazku podlegającego ogłoszeniu sprawozdania o stanie techniki, obejmujące wykaz publikacji, które będą brane pod uwagę przy ocenie zgłoszonego wynalazku (art. 47 ust. 1 p.w.p.).

Reasumując, w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym w następstwie zgłoszonego sprzeciwu w trybie art. 246 p.w.p. bądź złożenia wniosku o unieważnienie patentu (art. 89 ust. 1 tej ustawy), zakres postępowania w zakresie zbadania zdolności patentowej zakwestionowanego wynalazku ograniczony jest ramami sprzeciwu bądź wniosku o unieważnienie patentu i nie obejmuje zbadania od podstaw istnienia ustawowych przesłanek dla udzielenia patentu na wynalazek.

Z powyższych względów, skoro Sąd pierwszej instancji nie skontrolował zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego w granicach zgłoszonego sprzeciwu, a w to miejsce zobligował wspomniany organ do przeprowadzenia od podstaw postępowania dla zbadania zdolności patentowej spornego wynalazku, bez istnienia ku temu podstaw prawnych, należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (art. 185 p.p.s.a.).

Na podstawie art. 207 ust. 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.