Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1214/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6, art. 17 ust. 1 i 5 w zw. z art. 3 pkt 22
journal: Dz.U. 2008 nr 223 poz 1456
law: Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych
article: art. 5, art. 5a, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 3,
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1, 2 , 6
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 15 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia del. SO Dorota Radaszkiewicz (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. M. utrzymało w mocy decyzję z dnia 9 września 2013r. wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającą przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem J. M.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji co do tego, że nie ma podstaw do przyznania A. M. wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013r. ustalonym przepisami ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. Nr 1548).

Podstawowe znaczenie w sprawie ma bowiem to, że w świetle zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 20 sierpnia 2013r. wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik (małżonka).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż na tle interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jeszcze w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą zmieniającą z dnia 7 grudnia 2012r. istniały wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądowo-administracyjnym - w tym zakresie, czy posiadanie gospodarstwa rolnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z tymi rozbieżnościami w orzecznictwie, doszło w dniu 11 grudnia 2012r. do podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów – sygn. akt I OPS 5/12, w której przyjęto, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą bowiem w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, co osoby wykonujące określone w art. 3 pkt. 22 tej ustawy formy aktywności zawodowej. Są one bowiem w innej sytuacji ekonomicznej i socjalnej, niż osoby świadczące pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonujące pracę lub świadczące usługi na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia, o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą – zwłaszcza, gdy się bierze pod uwagę sposób i warunki uzyskiwania środków utrzymania.

W wypadku bowiem osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, świadczenie pielęgnacyjne ma im zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Nie można zaś przyjąć, aby osoba będąca rolnikiem mogła być uznana za osobę, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Prowadzenie gospodarstwa rolnego w sensie ekonomicznym, tym się różni od wskazanych art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek, ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

W ocenie Kolegium przywołana uchwała NSA o sygn. akt I OPS 5/12 zachowała swą aktualność także w obecnym stanie prawnym – po wejściu w życie ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012r. Dokonana bowiem tą ustawą nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, choć w istotnym zakresie zmodyfikowała przesłanki uzyskiwania świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak, po pierwsze - zasadniczo w kierunku ich zaostrzenia (a w efekcie ograniczenia kręgu uprawnionych), a po drugie - w zakresie mającym znaczenie dla oceny uprawnień rolników do tego rodzaju świadczeń, a zwłaszcza co do brzmienia definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" z art. 3 pkt. 22 ustawy - pozostała niezmieniona.

Mając na uwadze powyższe względy, wnioskodawczyni w ocenie Organu nie można uznać za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, skoro jako rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A.. M. zarzuciła naruszenie art. 17 ust.1 w zw. z art. 3 pkt. 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych poprzez odmówienie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem J. M.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz dopuszczenie dowodu z decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 22.10.2013r. na okoliczność finansowania za skarżącą składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe z dotacji budżetu państwa w okresie od 23.09.2013r. do 31.07.2017r. w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad synem.

Wskazała w uzasadnieniu, że wychowuje syna J. M. urodzonego w dniu 2 kwietnia 2013r. "[...]" Jest dzieckiem niepełnosprawnym, co zostało potwierdzone orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25 lipca 2013r. Niepełnosprawność ta została ustalona do 31 lipca 2017r., łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zaznaczyła, że nie mieszka z mężem, albowiem wraz z dziećmi mieszka u swojego brata. Właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,3845 ha przeliczeniowego jest jej mąż L. M. Natomiast skarżąca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego, nie pomaga mężowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Stan zdrowia syna J. powoduje, że nie jest w stanie podjąć żadnej pracy zarobkowej. Dziecko wymaga bowiem jej całkowitej uwagi i opieki. Jego niepełnosprawność wymaga i będzie wymagała zaangażowania całego czasu skarżącej w rozwój i rehabilitację syna oraz dużych nakładów finansowych, aby dziecko w przyszłości osiągnęło jak najwyższy stopień sprawności. Z powodu stanu zdrowia syna skarżąca nie może więc podjąć żadnej pracy zarobkowej.

Podniosła ponadto, iż w jej ocenie spełnia wszystkie warunki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyły wskazane wyżej przepisy prawa, bowiem przywołana przez oba organy uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego ( I OPS 5/12) nie ma zastosowania w jej sprawie. Skarżąca nie jest bowiem właścicielem gospodarstwa rolnego, w odróżnieniu od stanu faktycznego będącego podstawą wydania tej uchwały, w której uznano, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania takiej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazała również na decyzję Prezesa KRUS z 22.10.2013r., dotyczącą finansowania za skarżącą z dotacji budżetu państwa składek emerytalno-rentowych w okresie od 23.09.2013r. do 31.07.2017r. w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem J. M.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, uznając, że podniesione w skardze argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślono raz jeszcze, iż podjęta w dniu 11 grudnia 2012r. przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uchwała o sygn. akt I OPS 5/12, zachowuje nadal swą aktualność i to niezależnie od tego, jaki jest zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym dzieckiem oraz w jakim zakresie ogranicza to jej możliwość pracy w gospodarstwie. Ponadto okoliczność finansowania składek ubezpieczeniowych za skarżącą z dotacji budżetu państwa w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem nie ma wpływu na rozstrzygniecie w niniejszej sprawie.

Dlatego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zmiany decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanym dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2012r., poz. 270) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi.

Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga bowiem o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W razie niewystąpienia wskazanych wyżej uchybień, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarżąca A. M. zarzuciła w skardze naruszenie prawa materialnego ( art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych) i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013r., 1456) - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami : konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W świetle zaś art. 17 ust. 5 - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Na podstawie powyżej wskazanych przepisów prawa w postępowaniu administracyjnym należało rozważyć przesłanki obligujące do przyznania wnioskowanego świadczenia jak i przesłanki wyłączające do niego prawo, co zostało rozpatrzone przez organy.

Organy wzięły pod uwagę, że skarżąca jako rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim na podstawie zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 20 sierpnia 2013r.

Na tej podstawie uznały, iż skarżącej należy odmówić wnioskowanego świadczenia, albowiem nie zrezygnowała ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skarżąca podniosła, iż niezasadnie odmówiono jej świadczenia - na tej tylko podstawie, że jako rolnik jest ona wyłączona z kręgu osób, co do których można uznać, że zrezygnowały z zatrudnienia, skoro w świetle art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest ona rolnikiem. Rolnikiem i właścicielem gospodarstwa rolnego jest bowiem jej mąż L. M.

Na wstępie rozważań należy więc podkreślić, że art. 6 pkt. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz.1403) definiuje rolnika jako pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

Rolnikiem jest zatem osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Jednocześnie zgodnie z art. 5 tej ustawy przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym.

Skoro zaś z zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wynika, że skarżąca objęta jest ubezpieczeniem społecznym rolników, to traktowana jest w świetle wskazanych wyżej przepisów jako rolnik. W innym bowiem razie odmówiono by jej objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników.

Skarżąca z jednej strony chciałaby być traktowana jako rolnik – na użytek objęcia jej ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a równocześnie na użytek ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawnego syna, wykazuje w skardze, iż rolnikiem nie jest.

Jej argumentacja w tym zakresie - podniesiona w skardze, dotknięta jest więc niekonsekwencją i jako taka nie zasługuje na uwzględnienie.

Do rozważenia pozostała zatem jedynie kwestia, czy skarżąca w związku z tym, że podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, prawidłowo wyłączona została z kręgu osób, które na mocy art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy w związku z art. 3 pkt. 22 tej ustawy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko.

Zarówno organ I Instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż takie świadczenie jej nie przysługuje właśnie z powodu posiadania statusu rolnika. Przy tym - wbrew stanowisku skarżącej prawidłowo uznano, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2012r. sygn. akt I OPS 5/12 zachowała również swą aktualność pod rządami znowelizowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. po wejściu w życie ustawy zmieniającej z 7 grudnia 2012r. i ma zastosowanie w niniejszej sprawie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie stanowisko to zasługuje na aprobatę. Nie ma bowiem podstaw do odmiennej interpretacji, skoro-jak słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dokonana ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, choć w istotnym zakresie zmodyfikowała przesłanki uzyskiwania świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak zasadniczo w kierunku ich zaostrzenia i w efekcie ograniczenia kręgu osób uprawnionych do omawianego świadczenia, a w zakresie mającym znaczenie dla oceny uprawnień rolników do tego świadczenia, zwłaszcza co do brzmienia definicji " zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" z art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozostała niezmieniona.

Zważyć zatem należy, że błędne jest stanowisko skarżącej w tym zakresie, że wskazywana przez nią w skardze uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012r.w składzie siedmiu sędziów o sygn. akt I OPS 5/12 oraz podzielona przez oba organy nie ma zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy, przede wszystkim z tego powodu – jak podniosła skarżąca, iż nie jest ona właścicielem gospodarstwa rolnego oraz w nim nie pracuje. Właścicielem gospodarstwa rolnego jest bowiem jej mąż i on w nim pracuje.

Godzi się bowiem w tym miejscu jedynie przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny w omawianej uchwale po pierwsze orzekł, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Ponadto w motywach uzasadnienia do tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na szereg istotnych kwestii, podlegających rozważeniu również i w sprawie niniejszej.

Między innymi Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że jakkolwiek przepis art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych odnosi się wprost do zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, których nie podejmuje lub z których rezygnuje osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, a nie do tego, jaką działalność prowadzi ta osoba, to jednak ratio legis tego przepisu wskazuje, że chodzi tu o osobę, której wyłącznym źródłem utrzymania (dochodów) jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu ustawy. Istota świadczenia pielęgnacyjnego uregulowanego w art. 17 ust. 1 tej ustawy, które zastąpiło dodatek stały regulowany w art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r., poz. 182), polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów), i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy.

Zasadniczo ocena normatywna spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej w celu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się na gruncie pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże ta ustawa nie definiuje pojęcia "rolnik". Taką definicję natomiast zawiera ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl art. 6 pkt 1 tej ustawy, ilekroć jest w niej mowa o rolniku, rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. W myśl tej definicji rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Natomiast ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 6 stanowi, że ilekroć jest w niej mowa o gospodarstwie rolnym, oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Według art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2013r., poz. 1381 )

za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, i stanowiący własność lub znajdujący się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Według ustawy o podatku rolnym zatem, aby dany obszar gruntów uznać za gospodarstwo rolne, obszar ten musi być odpowiednio sklasyfikowany, nie może być na nim prowadzona inna działalność niż działalność rolnicza, musi mieć odpowiednią powierzchnię oraz być w posiadaniu m.in. osoby fizycznej.

Na zawodowy charakter działalności rolniczej wskazuje zarówno użycie w cytowanej ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników określenia "rolnik", oznaczającego specyficzne zajęcie i związane z nim umiejętności, jak i to, że ustawa ta przyjmuje zasadę wyłączenia z obowiązku rolniczego ubezpieczenia społecznego osób spełniających warunki do objęcia innym ubezpieczeniem społecznym (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3), dopuszczając jedynie w ograniczonym zakresie możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez osoby podejmujące pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 5a). Unormowanie to wskazuje jasno cel ustawodawcy, jakim jest zapewnienie ubezpieczenia społecznego osobom, dla których prowadzenie działalności rolniczej jest zawodem, stanowiącym ich podstawowe zajęcie i stałe źródło utrzymania (zob. np. art. 7 ust. 2 i art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy), i które z tego względu nie mają innego tytułu do ubezpieczenia.

Odnosząc się do stanu faktycznego ustalonego w sprawie niniejszej, skoro skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jak również nie ma innego tytułu ubezpieczenia, utrzymuje się m.in. z dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego, to tym samym prawidłowo zostało ustalone w postępowaniu, iż nie mogła ona "zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" i tym samym nie doszło do zarzucanego skargą naruszenia prawa materialnego – art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt.22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył także, że ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera w postanowieniach art. 17 ust. 5 katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wprost nie wymieniono w nim osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, jako rolnicy. (...) Wyłączenia zawarte w przepisie art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie odnoszą się do jakichś określonych grup zawodowych czy społecznych, lecz ograniczają dostępność świadczenia pielęgnacyjnego dla podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy ze względu na posiadanie przez nie różnego rodzaju dochodów z tytułu ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego bądź umieszczenia w rodzinie zastępczej lub pobytu w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Jest to rozwiązanie w pełni racjonalne.

Świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić dla sprawującego opiekę rekompensatę za rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, podmiot musi - po pierwsze - spełnić warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a po drugie - nie może być beneficjentem dochodów wymienionych w ust. 5 tego artykułu. Treść art. 17 ust. 5 ustawy pozwala także skonstruować normę prawną, według której rolnik prowadzący gospodarstwo rolne znajduje się w takiej sytuacji socjalno-ekonomicznej, jaka uniemożliwia mu uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie jest uprawnione na gruncie logicznych i systemowych reguł wykładni postanowień ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Rozważając w kontekście funkcjonalnej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zagadnienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rolnikom prowadzącym gospodarstwo rolne nie można także tracić z pola widzenia faktu, że rolnik, spełniający przesłanki określone w art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.), m.in. posiadający w dniu 31 maja danego roku grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, o łącznej powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż 1 ha, otrzymuje corocznie, ze środków Unii Europejskiej, jednolitą płatność obszarową.

Wydaje się, że prawodawca celowo dokonał pominięcia ustawodawczego, nie wymieniając prowadzenia gospodarstwa rolnego przez rolnika wśród form aktywności zawodowej. Pominięcie ustawodawcze może dotyczyć rozmaitych treści odnoszących się do przedmiotu sprawy: kwestii materialnoprawnych, procedury, czy też zakresu normowania. Jedna z postaci takiego pominięcia polega na tym, że regulując jakąś sytuację prawną, ustawodawca nie uwzględnia w niej określonej grupy lub określonego przedmiotu bądź zakresu działania. Mając na względzie cel i istotę instytucji świadczenia pielęgnacyjnego, przy założeniu racjonalności i konsekwencji preferencji prawodawcy, należy uznać, że nie ma powodu dla rozszerzenia, w drodze wykładni, zakresu definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" na rolników prowadzących gospodarstwo rolne.

Skarżąca w postępowaniu przed organem I instancji sama wskazała jako źródło utrzymania rodziny poza innymi źródłami dochodów m.in. "dochód z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych" .

Konkludując - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podtrzymuje dotychczasową linię orzecznictwa w tym zakresie, że sam fakt pozostawania rolnikiem (podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, jako rolnik) wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie omawianych przepisów ( tak również : Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1987/10,por. też wyrok WSA w Bydgoszczy z 25 maja 2011r., sygn. akt II SA /Bd379/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 lipca 2011r., sygn. akt II SA/Ol 521/11 oraz wyrok WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 988/13 – publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) i tym samym przyjmuje również, że wskazywana uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012r. sygn. akt I OPS 5/12 zachowała swą aktualność również w obecnym stanie prawnym na tle interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013r., ustalonym przepisami ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2012r., Nr 1548).

W tym kontekście prawidłowe jest zatem stanowisko organów, że skarżąca jako rolnik (małżonka) – art. 6 ust. 1 w zw. z art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlegająca ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz nie mająca innego tytułu ubezpieczenia, nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" i to niezależnie od tego, jaki jest zakres opieki sprawowanej osobiście przez skarżącą nad dzieckiem oraz niezależnie od tego, w jakim zakresie potencjalnie ograniczona jest jej możliwość pracy w gospodarstwie rolnym (skarżąca podniosła bowiem, że nie pracuje w gospodarstwie rolnym).

Podobnie wskazywana przez skarżącą okoliczność, że decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 22 października 2013r. stwierdzono finansowanie za skarżącą składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe z dotacji budżetu państwa w okresie od 23 września 2013r. do 31 lipca 2017r. w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem J. M. nie ma wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Decyzja ta (Prezesa KRUS) potwierdza bowiem jedynie fakt podlegania przez skarżącą reżimowi ubezpieczenia społecznego rolników, tyle że składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za skarżącą będą finansowane z budżetu państwa na podstawie art. 16a ust. 1 i 2 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 39 ust.4 wskazywanej wyżej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze, nie jest to argument przemawiający za jej uwzględnieniem.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej argumenty, orzeczono jak w sentencji.