Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 597/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2008-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1, 2, 3 i 4 , art. 3 pkt 8, art. 3 kt 7 b
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 12, par.2, par. 207 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 2, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 2 , 3 i 4 , art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2008r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymana nią w mocy decyzję organu I instancji; II. uchyla postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...], nakazującą L. i W. S. dokonanie rozbiórki części oficyny budynku mieszkalnego znajdującego się na działce w Ch. przy ulicy [...], w ramach rozbudowy tej oficyny tj. ściany podłużnej o długości 6,60 m., ściany czołowej o długości 1,40 m. i stropu pełniącego rolę tarasu dostępnego z ganku na I piętrze, stanowiących zabudowę schodów wejściowych na I piętro oficyny.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że w latach 2001 - 2002 na wniosek J.D. organ I instancji prowadził postępowanie w sprawie przebudowy schodów wejściowych od strony północnej do budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] położonej w Ch. przy ul. [...]. W toku tamtego postępowania organ I instancji podczas oględzin w dniu 22 października 2001r. oraz 8 stycznia 2002 r. ustalił, że wiosną 2001 r., na terenie w/w działki dokonano samowolnie przebudowy wejścia na I piętro oficyny budynku mieszkalnego, stanowiącego własność inwestora M. S., a będącego w administrowaniu W. S. Organ ustalił, że przed przystąpieniem do robót budowlanych istniało wejście z podwórza do drewnianego ganku na I piętrze oficyny. Stanowiła je zabudowana drewnem i zadaszona klatka schodowa z drewnianymi schodami jednobiegowymi, prowadzącymi wzdłuż wschodniej ściany budynku, nie obudowanymi od czoła. Obudowę boczną schodów stanowiła jedna drewniana ściana oraz dach drewniany.

W toku samowolnej przebudowy wykonano następujące roboty budowlane:

istniejące stare schody wejściowe jednobiegowe przebudowano na schody monolityczne żelbetowe dwubiegowe ze spocznikiem,

zewnętrzną obudowę schodów ścianami murowanymi o gr. 20 cm, na :fundamencie, którą stanowią: ściana podłużna o długości 6,60m oraz dwie ściany czołowe (przy dolnym biegu długości 1,4m oraz przy górnym biegu (na spoczniku) długości 1,5 m),

strop nad dolnym biegiem schodowym, stanowiący jednocześnie taras na piętrze,

wymieniono jednospadową drewnianą konstrukcję daszku nad górnym biegiem schodów, drewnianą wewnętrzną ścianę podłużną górnego biegu schodowego na murowaną oraz drewnianą ścianę ganku na I piętrze na murowaną,

wykonano otwór drzwiowy z założeniem drzwi balkonowych w ścianie zewnętrznej ganku na I piętrze.

Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę robót budowlanych wymienionych w pkt. 2, 3 i 5, a także dodatkowo rozbiórkę zadaszenia górnego biegu schodów oraz ściany czołowej górnego biegu schodów, wymurowanej nad spocznikiem schodów. Organ stwierdził bowiem, że te roboty budowlane nie stanowią remontu, bowiem w sposób jednoznaczny wykraczają poza zakres robót możliwych do wykonania w ramach ustawowej definicji remontu. Stanowią więc budowę nowych części budynku.

Decyzją Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w/w decyzja została uchylona w części dotyczącej nakazu rozbiórki zadaszenia górnego biegu schodów oraz ściany czołowej górnego biegu schodów wymurowanej nad spocznikiem schodów, a w pozostałej części utrzymana w mocy. W wyniku skargi J. D. oraz W. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 1360/02 uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż Inspektor Nadzoru Budowlanego podjął decyzję niezgodną z prawem, bowiem nie można było uznać, że część wykonanych robót budowlanych stanowi remont i z tej przyczyny nie powinna podlegać nakazowi rozbiórki. Skoro inwestor zrealizował roboty budowlane związane z budową przedmiotowej części budynku bez dopełnienia wymogu uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę , dokonując zmiany ciągów komunikacyjnych, wydzielając z przestrzeni tę część obiektu nowymi ścianami, to doszło do przebudowy i rozbudowy obiektu. Wybudowana bez decyzji część obiektu budowlanego może być samodzielnie objęta nakazem rozbiórki. Spełnione więc zostały przesłanki do objęcia nakazem rozbiórki, na podstawie art. 48 Prawa budowlanego całego zakresu wykonanych przez inwestora robót budowlanych. Ponadto WSA zwrócił uwagę, iż nie zostały zweryfikowane ustalenia organu I instancji co do osoby inwestora w świetle okoliczności podnoszonych w piśmie z dnia 3 kwietnia 2002 r. przez pełnomocników J. D.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania W. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...],Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dnia [...]. uchylił w/w decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że w związku z tym iż w rozpatrywanym przypadku doszło w części do przebudowy obiektu co potwierdził również w/w wyrok sądu, to w ponownym postępowaniu organ I instancji winien bezspornie ustalić, jaka część obiektu została przebudowana, w myśl art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, a jaka część została wybudowana jako nowa. Ponadto zwrócono uwagę, że organ winien również ustalić, do kogo należy skierować decyzję dotyczącą przedmiotowego obiektu budowlanego, skoro pełnomocnik J. D., tj. L. T. zwracała uwagę na ten fakt już podczas pierwszych oględzin w dniu 2 października 2001 r., a następnie podczas postępowania odwoławczego, jak i w skardze do Sądu.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie aktu notarialnego z dnia 14 sierpnia 2002 r. ustalił, że W. S. jest właścicielem działek nr [...], [...] oraz współwłaścicielem w 1/3 części działki placu nr [...], a na podstawie oświadczenia L. i W. S. ustalił, że oni są inwestorami przedmiotowej rozbudowy i przebudowy.

Następnie organ ten, po wyjaśnieniu jakie roboty inwestorzy wykonali w ramach rozbudowy, a jakie w ramach przebudowy, decyzją z dnia [...]., na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożył na L. i W. S. obowiązek wykonania czynności polegających na przebudowie konstrukcji daszka nad górnym biegiem schodów, celem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową wejścia na I piętro przedmiotowej oficyny budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem. Odnośnie natomiast rozbudowy przedmiotowej oficyny budynku mieszkalnego, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 obowiązującego w tej dacie Prawa budowlanego, nakazał inwestorom wstrzymanie tych robót budowlanych oraz nałożył obowiązek przedłożenia do dnia 30 kwietnia 2007 r. następujących dokumentów:

1. zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy o zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,

2. dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, tj. - czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu,

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Po bezskutecznym upływie zakreślonego terminu oraz po udzieleniu inwestorom odpowiedzi na ich pismo dotyczące przedłużenia terminu do końca 2007 roku, że zmiana postanowienia określającego termin nie jest możliwa - organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...], nakazującą rozbiórkę części oficyny budynku mieszkalnego znajdującego się w Ch. przy ulicy [...]

W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja organu I instancji z dnia [...] jest zasadna i zgodna z prawem. W szczególności zasadnie organ I instancji zakwalifikował do robót budowlanych wykonanych w ramach rozbudowy :

1.od strony podwórka zewnętrzną obudowę schodów ścianami murowanymi (podłużną o długości 6,60 m oraz czołową przy dolnym biegu o długości 1,40 m), w wyniku czego powstał przedsionek,

2.strop nad dolnym biegiem schodowym, który stanowi jednocześnie taras (wyjście na taras z ganku na piętrze).

Organ uznał, że nie można było zaliczyć tych robót do przebudowy obiektu, ponieważ w wyniku wymurowania ścian objętych nakazem rozbiórki wraz z wykonaniem stropu, zwiększyła się powierzchnia zabudowy co jednoznacznie wskazuje na sprzeczność z definicją przebudowy obiektu, zawartą w art. 3 ust. 7a Prawa budowlanego.

Następnie organ II instancji stwierdził, że przepis art. 28 ust 1 ustawy Prawo budowlane z 1994r. stanowił i obecnie stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 tej ustawy.

Przepis art. 29 Prawa budowlanego określa rodzaje budów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Chociaż uregulowania zawarte w przepisie art. 29 Prawa budowlanego zmieniały się wraz z kolejnymi wersjami Prawa budowlanego z 1994r, to jednak nigdy nie zwalniały z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku takim jak przedmiotowy, to znaczy w przypadku rozbudowy obiektu. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 6 w/w ustawy, przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego.

Z tych przyczyn Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że były w sprawie podstawy prawne do prowadzenia postępowania w oparciu o przepis art. 48 Prawa budowlanego w stosunku do rozbudowy.

Ponieważ inwestorzy nie wykonali w określonym terminie obowiązków nałożonych na nich postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, zasadne było nałożenie na nich nakazu dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanej części przedmiotowej oficyny budynku mieszkalnego, do czego upoważniał art. 48 ust. 4 tej ustawy.

W nawiązaniu do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że możliwości finansowe inwestora jak również zdrowotne nie mogą być brane pod uwagę, ponieważ obowiązująca ustawa Prawo budowlane, w tym przepisy dotyczące samowoli budowlanej zobowiązuje organy nadzoru budowlanego do działania zgodnie z tymi przepisami, bez możliwości tzw. uznaniowości.

Organ wyjaśnił też dodatkowo, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy Prawo Budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 665) dotyczącymi legalizacji samowoli budowlanych bez konieczności wnoszenia opłat legalizacyjnych, przesłanki warunkujące zastosowanie tych nowych przepisów określone w art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej, nie zostały spełnione. Warunkiem bowiem zastosowania nowej regulacji jest zakończenie budowy po dniu 31 grudnia 1994 r., a przed dniem 11 lipca 1998 r. Dodatkowo przed dniem 11 lipca 2003 r. nie mogło być wszczęte postępowanie administracyjne przez właściwe organy nadzoru budowlanego. Tymczasem przedmiotowa rozbudowa nie spełnia żadnej z wymienionych przesłanek warunkujących zastosowanie w/w przepisów.

W skardze na tę decyzję W. S. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje rozebranie wiatrołapu o powierzchni 1,4 m-, wchodzącego w skład ściany zewnętrznej o długości 6,6 m. i ściany poprzecznej o długości 1,4 m., który to wiatrołap istniał wcześniej, co jest udokumentowane na wyrysie z mapy ewidencyjnej, w inwentaryzacji budynku oraz na mapce rzut parteru (pomieszczenie nr 4), znajdujących się w aktach sprawy. W efekcie więc dojdzie do przymusowej rozbiórki istniejącego legalnie obiektu budowlanego.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy, względnie czy nie dopuściły się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn jakie w niej wskazano.

Kontrolowana decyzja administracyjna została wydana na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. Nr 156/06 poz.1118 ze zm.). Możliwość nałożenia nakazu rozbiórki w trybie tych przepisów uzależniona jest od wcześniejszego przeprowadzenia postępowania, o jakim mowa w art. 48 ust. 2 i 3 tej ustawy. Istotnym i koniecznym punktem tego postępowania jest postanowienie wydawane przez organ nadzoru budowlanego, wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych i nakładające na inwestora obowiązek przedstawienia dokumentów, o jakich mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. W związku z poważnymi konsekwencjami jakie ponosi inwestor w razie nie wywiązania się z tych obowiązków (nakaz rozbiórki), należy przyjąć, że skutki te może wywołać tylko wezwanie zgodne z prawem.

Treść powołanych przepisów wskazuje ponadto, że warunkiem wstępnym dla wdrożenia postępowania naprawczego o jakim mowa w tych przepisach, jest koniunktywne spełnienie przesłanek wymienionych w art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Przed wydaniem postanowienia wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych i nakładającego na inwestora obowiązki o jakich mowa w art. 48 ust. 3 tej ustawy, organ nadzoru budowlanego ma więc obowiązek skontrolowania, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Organ ma też obowiązek dać wyraz poczynionym ustaleniom w uzasadnieniu postanowienia o jakim mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, do czego obliguje go art. 107 § 1 i 3 kpa.

Z wskazanych obowiązków organ I instancji się nie wywiązał, czego nie uzupełnił również organ II instancji.

Jedynym śladem dokonania analizy sprawy z wskazanego punktu widzenia, jest zawarte w uzasadnieniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] wydanego w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych związanych z rozbudową oficyny budynku mieszkalnego inwestorów i nałożenia obowiązków o jakich mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego stwierdzenie, że "w trakcie przeprowadzania postępowania wyjaśniającego stwierdzono możliwość wypełnienia przesłanek określonych w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego koniecznych do zalegalizowania części obiektu wybudowanej samowolnie".

Takie niczym nie poparte stwierdzenie nie wyjaśnia jednak, czy rzeczywiście ta budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Nie przesądzając tej kwestii należy przykładowo zauważyć, że przepisy rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75/02 poz. 690 ze zm.), przewidują istotne ograniczenia w sytuowaniu budynków na działce w granicy z sąsiednią nieruchomością. Przepis § 12 tego rozporządzenia, odnosi się do budynków "sytuowanych", a więc zakres jego zastosowania dotyczy sytuacji projektowania i budowy nowych budynków lub innych działań określonych w § 2 wskazanego rozporządzenia (m.in. rozbudowy i przebudowy istniejącego budynku (por. wyrok NSA W-wa z dnia 14 listopada 2006 r., II OSK 1333/05, ONSA i WSA 2007/4/99). Ma on więc zastosowanie i w niniejszej sprawie dotyczącej właśnie rozbudowy. Ograniczenia te dotyczą w szczególności sytuacji, gdy w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy powstaje ściana z otworami okiennymi lub drzwiowymi zwrócona w stronę granicy, bądź w odległości mniejszej niż 3 metry od granicy powstaje ściana bez otworów okiennych lub drzwiowych zwrócona w stronę granicy. Przywołane przepisy przewidują wyjątki od wskazanych ograniczeń w sytuacji, gdy na sąsiedniej działce:

1) w odległości od 1,5 m do 3 m od granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku. Wtedy bowiem dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych w takiej samej odległości od tej granicy, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej,

2) bezpośrednio przy granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku. Wtedy dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy, przylegającej do istniejącej ściany, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Dalsze ograniczenia w budowie, (a więc i rozbudowie) budynków z uwagi na odległość od granicy i klasę odporności ogniowej ściany przylegającej do granicy, przewidują przepisy Działu VI Rozdziału 7 tego rozporządzenia, dotyczące usytuowanie budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. Należy pamiętać, że z mocy § 207 ust. 2 tego rozporządzenia, przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego(...)stosuje się z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi.

Jakakolwiek analiza wskazanych przepisów zmierzająca do odpowiedzi na pytanie, czy przedmiotowa rozbudowa nie narusza przepisów, w tym techniczno- budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - nie została w sprawie przeprowadzona, albo nie znalazła odzwierciedlenia w uzasadnieniu aktów podjętych przez organy nadzoru budowlanego. W efekcie nie da się stwierdzić, czy w sprawie były podstawy do wszczynania postępowania legalizacyjnego.

Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie bowiem negatywnej weryfikacji możliwości przeprowadzenia w sprawie postępowania legalizacyjnego, o jakim mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, prowadzenie tego postępowania byłoby niedopuszczalne.

Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd nie mógł nie odnieść się do aktualnego brzmienia art.48 ust. 3 Prawa budowlanego.

Przepis ten winien bowiem być odczytywany z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r., wydanego w sprawie o sygn. P 37/2006. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że art. 48 ust. 2 pkt. 1 lit. b) i art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Sentencja tego wyroku ogłoszona została w Dz.U. Nr 247, poz.1844.

W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że dysponowanie decyzją

o warunkach zabudowy, ostateczną w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego, ustawodawca uczynił warunkiem zalegalizowania samowoli dokonanej na terenie, na którym nie obowiązuje plan miejscowy. Równocześnie warunkiem legalizacji samowoli dokonanej na terenie, na którym obowiązuje plan miejscowy, ustawodawca uczynił uzyskanie zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami tego planu, przy czym nie ma żadnych obostrzeń co do daty takiego zaświadczenia. Oznacza to faktyczne zróżnicowanie sytuacji prawnej sprawców samowoli, według kryterium obowiązywania na danym terenie planu miejscowego. Tymczasem adresatami regulacji poświęconej legalizacji samowoli są podmioty, które wybudowały obiekty budowlane bez pozwolenia na budowę, i to właśnie ten brak stanowi cechę relewantną. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zróżnicowanie sytuacji prawnej inwestorów, wynikające z przyczyn od nich niezależnych (a do takich należy obowiązywanie, albo nieobowiązywanie, na danym terenie planu miejscowego), godzi w zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa oraz rodzi wątpliwości co do racjonalności działań prawodawcy.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził ponadto, że z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego wynika, iż warunkiem legalizacji samowoli jest zgodność konkretnej budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Chodzi więc o zgodność albo z planem miejscowym, albo z "generalnym" porządkiem planistycznym, ukształtowanym wieloma ustawami szczególnymi. Nie może mieć tu znaczenia termin uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, bo ma ona charakter wyłącznie informacyjny i - sama przez się - nie kształtuje praw ani obowiązków inwestora, wynikających wprost z ustaw (co oczywiście nie przeczy obowiązkowi jej uzyskania). Decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli (również legalizacji prowadzonej w związku ze wszczęciem postępowania rozbiórkowego) winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów - w tym regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego".

Okoliczność, że stosownie do art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony, nie może zmieniać oceny, iż przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego podjętego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, a poddanego pod osąd sądowi administracyjnemu - mimo, że generalnie sądy te orzekają o legalności aktu biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny w dacie jego wydania. Według art. 8 Konstytucji R. P., Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej i jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba, że stanowi ona inaczej. Z kolei zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Z tych unormowań wynika, że przepisy Konstytucji są prawem najwyższej rangi oraz, że podlegają, tak jak i przepisy innych ustaw, bezpośredniemu stosowaniu przez sąd.

Przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Wynika stąd, że w przypadku wydania aktu w oparciu o przepis niekonstytucyjny, ustawa zasadnicza wprowadza możliwość zastosowania takich środków proceduralnych, aby uczynić zadość zasadzie stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują w takiej sytuacji możliwość żądania wznowienia postępowania (art. 145a kpa).

Natomiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. b). p.p.s.a. nakazuje sądowi administracyjnemu uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Do grupy przesłanek mieszczących się w normie cytowanego przepisu należy zaliczyć także podstawę wznowienia określoną w art. 145a kpa przyjmując przy tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu, który stanowi podstawę prawną zaskarżonego aktu, przesądza o naruszeniu prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit b). p.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Zakamycze 2005, str. 336). Racjonalnym jest bowiem wykorzystanie przez sąd administracyjny takich środków proceduralnych, które - zastosowane w ramach kontroli aktu wydanego w sprzeczności z ustawą zasadniczą - umożliwią przywrócenie porządku konstytucyjnego.

Ponieważ podstawą prawną zaskarżonej decyzji administracyjnej, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz postanowienia z dnia [...] nakładającego obowiązki, których niewykonanie skutkowało orzeczonym nakazem rozbiórki części oficyny budynku mieszkalnego znajdującego się na działce w Ch. przy ulicy [...] były przepisy ustawy niezgodne z Konstytucją, niezbędnym do końcowego załatwienia sprawy było uchylenie wszystkich wymienionych wyżej aktówo czy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pk1 lit. b) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Nie mogła zmienić oceny Sądu okoliczność, że inwestorzy oprócz obowiązku nałożonego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, niewykonali również wszystkich pozostałych obowiązków nałożonych na nich postanowieniem z dnia [...]. Nieprzystąpienie bowiem przez inwestorów do wykonania pozostałych obowiązków mogło być spowodowane niemożliwością przedstawienia żądanego zaświadczenia o zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (wynikłą z braku na terenie miasta Ch. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) oraz niemożliwością przedstawienia żądanej na podstawie niekonstytucyjnego przepisu ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Takiej bowiem decyzji inwestorzy nie mięli, ani nie mogli uzyskać.

Odnosząc się do jedynego zarzutu skargi należy stwierdzić, że nie mógł on spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy szkicu stanowiącego załącznik do protokołu oględzin z dnia 8 stycznia 2002 r. (k. I-31), wiatrołap o którym mowa w skardze nie pokrywał się oni co do umiejscowienia, ani co do rozmiarów z wybudowaną obudową schodów ścianami murowanymi, tj. wschodnią częścią podłużnej ściany o długości (cała ściana) 6,60 m. oraz czołową ścianą przy dolnym biegu o długości 1,40 m. Z niespornych ustaleń organów wynika ponadto, że wiatrołap ten został w całości rozebrany. Robót budowlanych w wyniku których powstała opisana część obudowy schodów, nie można więc zakwalifikować jako remontu (gdyż nie dotyczyły obiektu istniejącego, lecz całkowicie rozebranego - art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego), ani też jako przebudowy (gdyż zwiększyła się powierzchnia zabudowy - art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego), lecz jako rozbudowę, podlegającą - co do zasady - rozbiórce, w razie spełnienia przesłanek o jakich mowa w art. 48 Prawa budowlanego. Nie jest więc prawdą, że w wyniku orzeczonej w takich warunkach rozbiórki, dotyczyła by ona "istniejącego legalnie obiektu budowlanego".

Wskazane naruszenia prawa spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, a także postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], o czy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pk1 lit. b) i c). w zw. z art. 13p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru budowlanego I instancji oceni czy zachodzą w sprawie wymienione w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego w aktualnie obowiązującym brzmieniu, przesłanki do legalizacji przedmiotowej samowoli, a w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie wyda postanowienie o jakim mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, nakładając na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 tej ustawy. Organ uwzględni przy tym aktualne brzmienie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, wynikłe z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r.

Orzeczenie zawarte w punkcie III wyroku oparte zostało na przepisie art. 152 p.o p.s.a.

[pic]