Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1192/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 pkt 8, art. 9 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2015 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. a.tp.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania M. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako: k.p.a.), art. art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 29 sierpnia 2014 r. M. S. zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę P. S. Decyzją z dnia [...], organ I instancji odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia wobec ustalenia, iż dochód na osobę w rodzinie strony wyniósł 725,95 zł i przekroczył granicę ustawowego kryterium ustalonego w przepisie art. 9 ust. 2 na kwotę 725 zł.

Od powyższej decyzji M. S. wniosła odwołanie podnosząc, iż przekroczenie kryterium dochodowego spowodowane zostało jednorazową wypłatą na koniec 2013 roku trzynastej pensji należnej za ten rok. Dodała, iż osiąga stały dochód, który w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie skutkuje przekroczeniem kryterium dochodowego.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Jednakże podstawowym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o to świadczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Stosownie do treści powołanego przepisu świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Przy czym, w zakresie definicji "dochodu" oraz "dochodu rodziny" ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 2 pkt 4 i 5 odsyła do dyspozycji art. 3 pkt 1 i art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.). I tak zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Okresem zasiłkowym przewidzianym w ustawie jest okres świadczeniowy, który oznacza okres na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku (art. 2 pkt 8 ustawy). Kolegium przyznało, iż niewątpliwie córka strony jest uprawniona do świadczeń alimentacyjnych od ojca na podstawie wyroku sądu powszechnego, nadto zgodnie z zaświadczeniem komornika sądowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Niemniej jednak rokiem poprzedzającym okres świadczeniowy, z którego należało ustalić dochód członka rodziny był rok 2013. Z akt sprawy wynika zaś, że rodzina strony w 2013 roku uzyskała dochód po odliczeniu składek w wysokości 17 422,81zł. W przeliczniu na osobę w rodzinie miesięczny dochód wyniósł 725,95zł i przekroczył kryterium dochodowe o 0,95zł, co obligowało organ do stwierdzenia braku podstaw do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium podkreśliło, iż decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że organ nie może przyznać świadczenia, jeżeli dochód na osobę w rodzinie obliczony zgodnie z zasadami wynikającymi z obowiązujących przepisów prawa, przekracza kryterium ustawowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. S. zarzuciła naruszenie art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 ust. 5 ustawy poprzez niesłuszne ustalenie, że w skład przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny skarżącej, osiągniętego w roku poprzedzającym okres świadczeniowy wchodzi świadczenie wypłacone skarżącej wbrew przepisom ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, które winno być przyznane dopiero w 2014 roku. Nadto naruszenie art. 7 k.p.a., które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności kwestii otrzymania przez stronę podwójnego wynagrodzenia uzyskanego wbrew przepisom ww. ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. Wskazując na powyższe strona skrząca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji celem ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 tejże ustawy.

W ocenie sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], jak i poprzedzającej jej wydanie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] o odmowie przyznania M. S. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej na okres świadczeniowy 2014/2015. Stanowisko organu jasno przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonych aktów, odzwierciedlone w materiale dowodowym, zasługuje na uwzględnienie wobec jednoznacznego ustalenia, iż przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jak również wobec związanego charakteru decyzji podejmowanej w oparciu o art. 9 ustawy, co oznacza, iż organ administracji publicznej zobligowany jest do działania ściśle wedle reguł wynikających z obowiązujących w tej materii przepisów prawa i ustawodawca nie pozostawił żadnego marginesu dowolności w podejmowaniu decyzji.

Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia czy prawidłowo organy administracji publicznej wyliczyły dochód na osobę w rodzinie skarżącej, czy rzeczywiście doszło do przekroczenia kryterium dochodowego określonego wyraźnie w art. 9 ust. 2 ustawy. Niewątpliwie jednym z podstawowych kryteriów pozwalających na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest sytuacja materialna uprawnionego podmiotu, a w zasadzie jego rodziny. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Jednocześnie w art. 9 ust. 2 ustawy ustawodawca zastrzegł, że świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725,00 zł.

Co ważne, w zakresie rozumienia pojęcia "dochód" i "dochód rodziny" ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odwołuje się do ich definicji zamieszczonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych "dochód" to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na dzieci. Z kolei "dochód rodziny" to suma dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Natomiast ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawiera własną definicję pojęcia "dochód członka rodziny" przez który rozumie się, zgodnie z art. 2 pkt 5a ustawy, "przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a". Z kolei okres świadczeniowy oznacza okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego.

Z powyższego wywieść należy, co zasadnie uczyniły organy w niniejszej sprawie, iż skoro strona skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2014/2015, to ustalić należy dochód rodziny skarżącej za 2013 rok. I tak też organ uczynił, uwzględniając jako materiał dowodowy przedłożone przez skarżącą zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w 2013 roku, zaświadczenie o wysokości składki zdrowotnej, zeznanie roczne PIT-11 za 2013. Uwzględniając dane liczbowe odzwierciedlone w tych dokumentach organ ustalił, iż dochód dwuosobowej rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł 725,95zł. I zgodzić należy się ze stroną skarżącą, iż przy kryterium dochodowym określonym na kwotę 725 zł, kwota o jaką zostało ono przekroczone jest znikoma. Niemniej jednak, co słusznie zaznaczył już organ, decyzja wydawana w oparciu o art. 9 ustawy jest decyzją związaną. Zatem skoro ustawodawca określił pewne kryteria, w tym wypadku wskazał jednoznacznie kwotę kryterium dochodowego, która nie może zostać przekroczona, aby wniosek o ustalenie prawa został pozytywnie załatwiony, to oznacza to, iż każde najmniejsze przekroczenie tegoż kryterium obliguje organ do odmowy ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego

Ustawodawca zastrzegł, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje jedynie wnioskodawcom, którzy nie osiągają dochodu wyższego niż opisany w unormowaniu art. 9 ust. 2 ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przekroczenie przedmiotowego kryterium oznacza, iż organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony (wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 marca 2010 r., sygn.akt II SA/Łd 153/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z uwagi na powyższe, w ocenie sądu, stanowisko organu wywiedzione w zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń i zasługuje na podzielenie. Odpowiadając na zarzuty skargi stwierdzić należy, iż nie zasługują na uwzględnienie. W istocie strona skarżąca nie kwestionuje ustalenia dochodu za 2013 rok, lecz samego doliczenia do dochodu za ten rok dodatkowego jednorazowego wynagrodzenia, które przysługuje skarżącej na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Strona wskazuje, iż jak wynika z zaświadczenia jej pracodawcy otrzymała w 2013 roku tzw. "trzynastkę" za rok 2012 oraz za 2013 rok i była to jednorazowa sytuacja, gdy w ciągu jednego roku wypłacono dodatkowe wynagrodzenie przysługujące za dwa lata. W ocenie strony ten dodatkowy dochód został wypłacony wbrew przepisom ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej i organ nie powinien był go uwzględniać. Z takim stanowiskiem skarżącej nie sposób się zgodzić. Organy administracji ustaliły dochód strony za 2013 rok na podstawie dokumentów urzędowych przedłożonych przez skarżącą. Prawidłowo sporządzony dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (art. 76 k.pa.). Wobec tego organ nie może, bez przeprowadzenia przeciwdowodu (art. 76 § 3 k.p.a.), nie uznać faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym, gdyż będzie to stanowiło naruszenie prawa procesowego. Analiza dokumentów stanowiących materiał dowodowy niniejszej sprawy nie wskazuje, aby znajdował się w nim przeciwdowód, który jak tego oczekiwałaby skarżąca podważyłby wiarygodność tych dokumentów. Nadto, poza zakresem właściwości organów administracji rozpoznających wniosek skarżącej, ale i sądu jest kwestionowanie prawidłowości dokonania dodatkowej wypłaty i zgodności tej czynności z przepisami ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Właściwym w tym zakresie pozostaje sąd powszechny i dopiero ewentualne rozstrzygnięcia w tym zakresie skutkujące urzędowym poświadczeniem o zmianie wysokości dochodu za 2013 mogłoby mieć wpływ na wynik kontrolowanego postępowania.

Z tych wszystkich względów, w ocenie sądu organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącej zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami, a stwierdzając przekroczenie kryterium dochodowego zobligowane były orzec o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, niezależnie od niekwestionowanej trudnej sytuacji bytowej skarżącej oraz niewielkiej kwoty o jaką przekroczona została kwota kryterium dochodowego. Niezasadny okazał się tym samym zarzut naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego oraz przepisów postepowania. Organy ze swej strony dołożyły należytej staranności w zgromadzeniu materiału dowodowego, poddały go wnikliwej analizie z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania czemu dały wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W związku z powyższym, sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł o oddaleniu skargi. m.m.