Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 641/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 50 ust. 7, art. 96
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat J. J. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [...]zł ([...]), w tym [...] zł ([...]) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z 2 września 2019 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania E. B. (dalej także: skarżąca), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 2 i art. 50 ust. 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.; dalej: u.p.s.) oraz § 4 i § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z 2005 r. nr 189 poz. 1598 ze zm.; dalej także: rozporządzenie), utrzymało w mocy decyzję z 28 czerwca 2019 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] o odmowie zwolnienia z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla syna skarżącej – K. D., przyznane na okres od 3 grudnia 2018 r. do 31 marca 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek zwolnienia w całości lub w części z odpłatności za świadczone usługi, wymienionych w § 6 rozporządzenia. Po dokonaniu wnikliwej oceny sytuacji dochodowej, życiowej i ponoszonych wydatków rodziny skarżącej organ pierwszej instancji stwierdził, że skoro skarżąca posiada dochód w wysokości [...] zł oraz pobiera świadczenie wychowawcze w kwocie [...]zł, to łączna kwota zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie [...]zł powinna pozwolić jej na pokrycie miesięcznej opłaty za opisane usługi opiekuńcze w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie, z uwagi na naruszenie prawa procesowego i materialnego. Zdaniem strony, organ, dokonując oceny zasadności jej wniosku o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla syna, pominął opisane przez skarżącą koszty ponoszone przez jej rodzinę, choć skarżąca wykazała, że wskutek konieczności ponoszenia tychże kosztów nie jest ona w stanie uiścić dodatkowo spornej odpłatności.

Utrzymując w mocy wspomnianą decyzję Kolegium podzieliło w całości stanowisko organu pierwszej instancji, wskazując, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie miały wpływu na wynik sprawy, albowiem decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa pod względem merytorycznym oraz formalnym, a wskazane w odwołaniu naruszenia przepisów prawa nie miały miejsca.

Kolegium stwierdziło, że zwolnienie z odpłatności, o której mowa w § 6 rozporządzenia, zależy od uznania organu pierwszej instancji. Organ na podstawie tego przepisu nawet w sytuacji wystąpienia przesłanek przemawiających za zwolnieniem z ponoszenia odpłatności na czas określony może, ale nie musi, zwolnić w całości lub w części z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W ocenie Kolegium, decyzja organu pierwszej instancji nie narusza granic uznania administracyjnego. Okoliczność, że skarżąca w przeszłości była zwalniana z ponoszenia odpłatności nie przesądza o zasadności takiego samego orzeczenia w kolejnym okresie, gdzie aktualna sytuacja życiowa nie uzasadnia zwolnienia. Kolegium zwolniło skarżącą w całości z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi świadczone dziecku K. D. w okresie od 1 lipca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r., ponieważ zarówno sytuacja dochodowa skarżącej z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku oraz jej wydatki, zwłaszcza wydatek poniesiony za turnus rehabilitacyjny w wysokości [...] zł uzasadniały zwolnienie jej wówczas w całości z ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze.

Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że ze względu na zamieszkiwanie skarżącej wraz z jej rodzicami, skarżąca, nie mając środków na opłacenie usług opiekuńczych powinna w pierwszej kolejności zwrócić się do nich po pomoc, albowiem w tym zakresie obciąża ich obowiązek alimentacyjny względem skarżącej jako ich córki, nieposiadającej środków na utrzymanie. Niezależnie od tego organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca powinna rozważyć zmianę diety swojej oraz swego niepełnosprawnego syna, cierpiącego na Zespół Aspergera, w taki sposób, by dieta ta była zgodna z piramidą zdrowego żywienia Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie, ponieważ spożycie wędlin w maju 2019 r. w ilości 6,393 kg pozostaje w sprzeczności z zasadami zdrowego odżywiania się.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniosła E. B.. Zarzucając organowi naruszenie art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. w związku z § 6 rozporządzenia wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Skarżąca podniosła, że od 2017 r. jej syn korzysta ze specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Dotychczas organ pierwszej instancji we wszystkich decyzjach w przedmiocie zwolnienia z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze odmawiał skarżącej zwolnienia, a Kolegium – działając w trybie odwoławczym – uchylało te decyzje bądź, orzekając merytorycznie, zwalniało skarżącą z odpłatności za usługi lub też odstępowało od żądania zwrotu należności. Niezrozumiała jest zatem, zdaniem strony, zmiana stanowiska Kolegium, pomimo tego, że stan faktyczny i prawny sprawy pozostał niezmieniony. Skarżąca podkreśliła, że propozycja Kolegium co do zmiany sposoby żywienia syna jest nieracjonalna, a w konsekwencji naraża go na utratę zdrowia. Natomiast stanowisko Kolegium, iż skarżąca powinna zwrócić się do rodziców o pomoc, nie uwzględnia faktu, że rodzice złożyli organowi pierwszej instancji stosowne oświadczenia w tym przedmiocie. Poza tym organ drugiej instancji błędnie ustalił fakt braku środków do życia, gdyż skarżąca takie środki posiada, a jedynie nie ma środków na opłacenie specjalistycznych usług dla swego syna. Dodatkowo wskazała, iż wysokość jej dochodu jest z "góry" ograniczona, co wynika z odrębnych przepisów, w związku z wychowywaniem dziecka niepełnosprawnego, a tym samym ona nie może wpływać na ich wysokość, na przykład przez podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Organ pominął także fakt, iż skarżąca jest matką samotnie wychowującą dziecko, z którym ojciec nie utrzymuje żadnych kontaktów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co najmniej niestosownie, zostało zawarte stanowisko, że skarżąca "powinna rozważyć zmianę diety na dietę zgodną z piramidą zdrowego żywienia Instytutu Żywności i Żywienia, ponieważ spożycie wędlin w maju 2019 r. w ilości 6,393 kg pozostaje w sprzeczności z zasadami zdrowego odżywiania się".

Odnosząc się do tej kwestii, po pierwsze, wypada zauważyć, że o ile, co do zasady, nie jest rzeczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego ustalać w sposób wiążący sposób żywienia podopiecznych organów pomocy społecznej, to z całą pewnością nie może to dotyczyć osób niepełnosprawnych wymagających specjalistycznej pomocy, w tym osób, które jak syn skarżącej, korzystają ze wsparcia w formie specjalistycznych usług opiekuńczych. W tej kwestii dostrzec trzeba niekonsekwencję w argumentacji organu odwoławczego. Z jednej bowiem strony przyjmuje on, jako okoliczność niekwestionowaną w sprawie, że syn skarżącej choruje na alergie wziewne i pokarmowe, co wiąże się ze stosowaniem u niego diety bezglutenowej, bezmlecznej i bezjajecznej, zgodnie z zaleceniami lekarskimi, a z drugiej strony Kolegium poucza skarżącą, że powinna ona żywić niepełnosprawnego syna zgodnie z "piramidą zdrowego żywienia Instytutu Żywności i Żywienia", której ustalenia dotyczą sposobu żywienia osób zdrowych, nie wymagających – z uwagi na swoje schorzenia – stosowania diety odmiennej od powszechnie uznanej za odpowiadającą wymogom zdrowego żywienia. Oczywiste jest więc, na co trafnie zwróciła uwagę skarżąca, że organ drugiej instancji, nie posiadając specjalistycznej wiedzy w zakresie żywienia osób, które tak jak syn skarżącej wymagają stosowania diety bezglutenowej, bezmlecznej i bezjajecznej, nie jest uprawnione, by proponować mu dietę, która zagrażałaby jego zdrowiu.

Powyższe uchybienie nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem prawidłowo Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi świadczone jej synowi K. D. w okresie od 3 grudnia 2018 r. do 31 marca 2019 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, które określają w szczególności warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat za specjalistyczne usługi opiekuńcze (§ 1 pkt 4).

Zgodnie z § 6 rozporządzenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba zainteresowana może być, na jej wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia odpłatności na czas określony, zwłaszcza ze względu na:

1) konieczność korzystania co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług;

2) konieczność ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej lub ośrodku wsparcia i za pobyt członka rodziny w placówce opiekuńczo- wychowawczej, leczniczo-rehabilitacyjnej, opiekuńczo-leczniczej lub pielęgnacyjno- opiekuńczej;

3) konieczność korzystania przez więcej niż jedną osobę w rodzinie z pomocy w formie specjalistycznych usług lub usług opiekuńczych, w tym co najmniej jedną przewlekle chorą;

4) zdarzenie losowe.

Z przepisu tego wynika, że orzekając w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze organ administracji działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ, nie będąc związany ścisłymi kryteriami przyznania takiej ulgi, ustala przede wszystkim, czy w danej sprawie ma miejsce "szczególnie uzasadniony przypadek", a w razie dokonania takiej kwalifikacji sytuacji życiowej wnioskodawcy, rozstrzyga o ewentualnym zwolnieniu strony z odpłatności, dysponując w tym zakresie swoistym luzem decyzyjnym.

Podkreślenia wymaga, że uznanie administracyjne pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe, zatem nawet spełnienie przesłanki zwolnienia z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze nie przesądza o tym, że organ pomocy społecznej ma obowiązek udzielić stronie takiej ulgi, a tym bardziej, że zobowiązany jest to uczynić w zakresie, w jakim domaga się tego wnioskodawca. Nie budzi zarazem wątpliwości, że orzekając w tym przedmiocie organ pomocy społecznej zobowiązany jest uwzględnić, że przepis art. 96 u.p.s. zasadniczo nakłada na strony obowiązek ponoszenia odpłatności za niepieniężne świadczenia przyznawane z pomocy społecznej, w tym za specjalistyczne usługi opiekuńcze, zaś odstępstwo od tej zasady jest wyjątkiem. Wynika to z tego, że przesłanki przyznawanie usług opiekuńczych są związane ze stanem zdrowia wnioskodawcy, a nie z jego sytuacją finansową, która jedynie wpływa na wysokość tej odpłatności. Wyłącznie bowiem w przypadku, gdy dochód strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jest ona zwolniona z odpłatności za przyznane świadczenie (art. 96 ust. 2 u.p.s.). W pozostałych zatem przypadkach strony mają obowiązek opłacania przyznanych im usług opiekuńczych.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza ustawowe kryterium dochodowe uzasadniające zwolnienie z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze przyznane jej synowi.

Z niekwestionowanych ustaleń organów administracji obu instancji wynika, że źródłem jej dochodu jest: świadczenie pielęgnacyjne w kwocie [...]zł, zasiłek rodzinny w kwocie [...]zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie [...]zł, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł oraz świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł. Jej przeciętny miesięczny dochód w rozumieniu ustawy wynosi [...] zł ([...] na osobę w rodzinie). Dochód ten przekracza więc kryterium dochodowe osoby w rodzinie, które wynosi 528 zł (§ 1 pkt 1 lit "b" rozporządzenia Rady Ministrów z 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz. U. z 2018 r. poz. 1358).

Dokonując oceny legalności tej decyzji należy mieć przede wszystkim na uwadze, na co trafnie zwróciły organy orzekające w sprawie, że stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. pomoc społeczna ma charakter uzupełniający, a więc co do zasady nie służy zaspakajaniu całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości. Oczywiste jest przy tym, że ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia.

W konsekwencji, organy obu instancji, rozstrzygając wniosek skarżącej o zwolnienie jej z ponoszenia odpłatności za przyznane na rzecz jej chorego syna specjalistyczne usługi opiekuńcze, zobowiązane były, mając na względzie ustawową zasadę ponoszenia takiej odpłatności przez osoby, których dochód przewyższa opisane wyżej kryterium dochodowe, w sposób wnikliwy, a zarazem rozważny, ocenić całokształt okoliczności faktycznych sprawy, tak, by jednoznacznie stwierdzić, czy w niniejszej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", uzasadniający uwzględnienie tego wniosku. Zdaniem Sądu, oceny tej organy administracji dokonały prawidłowo, odnosząc się do wszystkich istotnych okoliczności tej sprawy.

Po pierwsze, zauważyć należy, że przyznając decyzją z 30 listopada 2018 r., znak: [...], na rzecz syna skarżącej specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, na czas określony od 3 grudnia 2018 r. do 31 marca 2019 r., w wymiarze 80 godzin miesięcznie od poniedziałku do piątku, ustalono, że strona ponosi odpłatność w wysokości 11% kosztu usługi w kwocie [...]zł, tj. [...] zł za 1 godzinę usługi. Miesięczny koszt za świadczone usługi zamknął się kwotą [...]zł. Pozostałą część kosztu udzielonego świadczenia ponosi organ pierwszej instancji – ze środków publicznych.

Po drugie, co wynika z przedstawionych wyżej ustaleń organów, których skarżąca nie kwestionowała, utrzymuje się ona zasadniczo z dochodów pochodzących ze środków publicznych. Przyznane na rzecz rodziny skarżącej świadczenia obejmują w szczególności zasiłek pielęgnacyjny przysługujący jej niepełnosprawnemu synowi w wysokości [...] zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego syna w wysokości [...] zł. To oznacza, że dysponuje ona co miesiąc kwotą około [...] zł, która – z woli ustawodawcy – przewidziana jest na konkretne, wyznaczone charakterem tych świadczeń cele, a mianowicie na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku do ukończenia 16 roku życia, a w przypadku zasiłku pielęgnacyjnego – częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (zob. art. 13 i art. 16 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. z 2020 r. poz. 111; dalej: u.ś.r.).

Nie ulega więc wątpliwości, że kwota tych dwóch świadczeń przekracza wysokość odpłatności, którą skarżąca zobowiązana została zapłacić za usługi opiekuńcze przyznane jej synowi (187,20 zł). Odpłatność ta może być w całości pokryta ze środków otrzymywanych co miesiąc z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego syna. Tym samym skarżąca otrzymuje regularnie pomoc pieniężną, finansowaną ze środków publicznych, służącą właśnie zaspokojeniu tego rodzaju potrzeb, jak wynikając z konieczności ponoszenia odpłatności za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze.

Po trzecie, co istotne, świadczenia socjalne przyznawane osobom i rodzinom na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów u.p.s. oraz u.ś.r., ukierunkowane są na zaspokojenie określonych potrzeb i dlatego nie mogą być rozdysponowywane na zaspokajanie innych, dowolnie wybranych przez beneficjenta celów. Skarżąca, ubiegając się o zwolnienie z ponoszenia opłaty za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze, występuje faktycznie o przyznanie kolejnego świadczenia na zaspokojenie potrzeby, na którą już otrzymała stosowne środki. Jej syn otrzymał bowiem nie tylko świadczenie w formie specjalistycznych usług opiekuńczych, ale także i środki na pokrycie ich kosztów (dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego syna i zasiłek pielęgnacyjny syna).

Zauważyć należy, że na powyższe okoliczności zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1677/19, oddalającym skargę kasacyjną E. B. od wyroku tutejszego Sądu z 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 828/18, w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Kolegium z 16 lipca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze.

Po czwarte, wbrew twierdzeniom skarżącej nie narusza prawa stanowisko Kolegium, iż że ze względu na zamieszkiwanie skarżącej wraz z jej rodzicami, skarżąca, nie mając środków na opłacenie usług opiekuńczych powinna w pierwszej kolejności zwrócić się do nich po pomoc, albowiem w tym zakresie obciąża ich obowiązek alimentacyjny względem skarżącej jako ich córki, nieposiadającej środków na utrzymanie. Ponownie należy bowiem podkreślić, że pomoc społeczna stanowi ostatnie ogniwo w systemie zabezpieczenia społecznego i z tego powodu ma jedynie charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o zabezpieczenie swoich potrzeb, co wynika m.in. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.

Po piąte, Sąd za prawidłową uznał wyrażoną w zaskarżonej decyzji argumentację, iż okoliczność, że skarżąca w przeszłości była zwalniana decyzjami Kolegium z ponoszenia odpłatności za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze, nie może każdorazowo obligować tego organu do wydania tożsamego rozstrzygnięcia, zwłaszcza, gdy stwierdzi on, że aktualna sytuacja życiowa rodziny skarżącej nie przemawia za podjęciem takiego rozstrzygnięcia. Kolegium trafnie zwróciło uwagę, że zwalniając skarżącą w całości z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi świadczone dziecku K. D. w okresie od 1 lipca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r., wzięło pod uwagę odmienny stan faktyczny tej sprawy, w tym wydatek poniesiony za turnus rehabilitacyjny. Sądowi jest wiadome z urzędu, że podobnie postąpiło również Kolegium w sprawie zwolnienia za przedmiotową odpłatność w okresie od 1 sierpnia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., gdy uchylając decyzję organu pierwszej instancji, orzekło merytorycznie zwalniając skarżącą z omawianej odpłatności w większym zakresie aniżeli uczynił to ten organ, z uwagi m.in. na poniesione dodatkowe koszty związane z turnusem rehabilitacyjnym i pobytem syna skarżącej w sanatorium (zob. uzasadnienie wyroku Sądu z 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 828/18).

Wskazać należy wreszcie, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń, z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Obowiązkiem organów jest zatem rozważenie interesu publicznego przejawiającego się w rozstrzyganej sprawie jako obowiązek właściwego rozdzielenia posiadanych środków, tak by zagwarantować wsparcie dla wszystkich potrzebujących. Takiej oceny organy obu instancji dokonały prawidłowo, stwierdzając, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły podstawy do uznania, iż sytuacja rodziny skarżącej jest tak trudna, by uzasadniała ona udzielenie jej dodatkowego wsparcia w postaci zwolnienia z ponoszonej przez nią części odpłatności za przyznane odrębną decyzją specjalistyczne usługi opiekuńcze. Wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, stosownie do wymogów określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a.

Nie można w szczególności zarzucić organowi odwoławczemu, że pominął wskazane przez skarżącą koszty utrzymania. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że Kolegium szczegółowo wskazało, iż według oświadczenia skarżącej, "w maju 2019 r. poniosła wydatki na leki w wysokości [...] zł, na śmieci [...] zł, szambo [...] zł, gaz [...] zł, wodę [...] zł, prąd [...] zł, żywność [...] zł, telefon [...] zł, Internet [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, wymianę szyby [...] zł, ubrania [...] zł, terapię integracji sensorycznej [...] zł, badanie dziecka (termolabilny wariant MTHFR) [...] zł". Organ odwoławczy stwierdził jednak, że z uwagi na całokształt sytuacji faktycznej rodziny skarżącej oraz mając na względzie przepisy prawa mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, nie zachodzą przesłanki pozwalające na uznanie sytuacji tej rodziny za "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu § 6 rozporządzenia, a w konsekwencji nie znalazł podstaw do zwolnienia skarżącej z przedmiotowej odpłatności.

Dodatkowo wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że występujące w przepisach prawa pomocy społecznej pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" odnosić należy do przypadków zupełnie wyjątkowych, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Przy czym, co istotne, dokonując tej oceny należy mieć na względzie sytuację osób i rodzin, znajdujących się w podobnym położeniu, jak wnioskodawca. Innymi słowy uznanie, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi taki "szczególnie uzasadnionego przypadek" byłoby możliwe wyłącznie wówczas, gdyby organy stwierdziły, iż sytuacja rodziny skarżącej, na tle innych rodzin dotkniętych niepełnosprawnością i z tego powodu wymagających przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, jest nadzwyczajna, bardzo trudna. Takich okoliczności nie dopatrzyły się organy obu instancji i dlatego zasadnie odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącej.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skargę oddalił.

Ponadto, działając na podstawie art. 250 § 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U z 2019 r. poz. 18), Sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącej, ustanowionemu w ramach prawa pomocy.