Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3087/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Michał Sułkowski, Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi B. I. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz B. I. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga B. I. (dalej jako: "wnioskodawczyni", "strona" lub "skarżąca") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister" lub "organ") z [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723), dalej: "ustawa zaopatrzeniowa".

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

Wnioskiem z [...] marca 2017 r. (data wpływu do organu [...] marca 2017 r.) strona wystąpiła do Ministra o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. We wniosku wskazała, że rozpoczęła służbę w dniu [...] grudnia 1983 r. na stanowisku [...] Wydziału [...] w Departamencie [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, jednocześnie dodając, iż od [...] sierpnia 1990 r. do [...] czerwca 1996 r. pełniła służbę

w Urzędzie Ochrony Państwa w Zarządzie [...]. Następnym miejscem pracy ww. było stanowisko [...] w Biurze [...] Urzędu Ochrony Państwa, a realizowane tam zadania miały charakter pomocniczy. Zaznaczyła, że zadania realizowała sumiennie i rzetelnie, stale podnosząc swoje kwalifikacje w znajomości posługiwania się językiem rosyjskim - uzyskując w 2000 r. tytuł magistra filologii [...]. Dodatkowo poinformowała, że była wielokrotnie wyróżniana i awansowana oraz została uhonorowana nadaniem w 1996 r. Brązowego Krzyża Zasługi. Podniosła, że okres służby pełnionej w organach bezpieczeństwa państwa w Wydziale [...] Departamentu [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w porównaniu z okresem służby w Urzędzie Ochrony Państwa oraz okresami pracy cywilnej przed i po zakończeniu służby należy uznać za krótkotrwały.

Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, odmówił wyłączenia stosowania wobec strony przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.

W uzasadnieniu organ powołał art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej stwierdzając, że wymienione w ww. przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Dalej organ podniósł, że wnioskodawczyni została zwolniona ze służby

w Urzędzie Ochrony Państwa w dniu [...] stycznia 2001 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowe, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Zgodnie z pismem Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym informację o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego Państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od [...] grudnia 1983 r. do [...] lipca 1990 r., tj. przez okres 6 lat, 7 miesięcy i 20 dni. Całkowity okres służby strony wynosi zaś 17 lat i 25 dni.

W ocenie Ministra, w sytuacji, w której wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 6 lat, 7 miesięcy i 20 dni, co stanowi około 63% ogółu jej służby, nie może być mowy o krótkotrwałości, ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym, tym samym pierwsza powołana przesłanka nie została spełniona.

Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że nie był władny zastosować uprawnienie wynikające z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej z uwagi na to, że znaczna część służby wnioskodawczyni pełniona była na rzecz totalitarnego państwa. Obie przesłanki wymienione w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej muszą być bowiem spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione, niespełnienie choćby jednej

z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. Z tych względów należało odmówić wyłączenia zastosowania wobec strony ww. przepisu.

Na poparcie powyższego stanowiska organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2020 r. o sygn. akt I OSK 3208/19, w którym stwierdzono, że brak spełnienia jednej z przesłanek o których mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesądza o braku możliwości zastosowania odstępstwa wynikającego z tegoż przepisu. Na potwierdzenie swojej argumentacji organ wskazał również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2125/19, jak również wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z: 19 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 424/19, 28 września 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 376/18, 8 października 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 392/18, stwierdzając, że brak jest podstaw do dokonania rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem strony.

Pismem z [...] lipca 2021 r. strona reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra z [...] czerwca 2021 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie;

2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7, art. 7a, art. 10 § 1, art. 77§ 1, art. 80 i art. 81 a oraz art. 107 § 3 kpa.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że przesłanką odmowy wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej była ocena dokonana przez organ, że okres służby strony przed 12 września 1989 r. nie spełnia warunku "krótkotrwałości". Jest to kryterium ocenne. Jednakże w przypadku skarżącej ocena ta miała charakter matematycznego wyliczenia, bez uwzględnienia charakteru służby pełnionej przed 12 września 1989 r., jak i po tej dacie. Organ dokonał mylnego wyliczenia proporcji okresów służby skarżącej. Przyjął, że 6 lat, 7 miesięcy i 20 dni w stosunku do ogółu stażu służby 17 lat i 25 dni stanowi 63%. Jest to błąd matematyczny. Procentowo okres służby 6 lat, 7 miesięcy i 20 dni stanowi 39% całkowitego stażu służby wynoszącego 17 lat i 25 dni. Błąd ten spowodował, że organ nie poddał ocenie ponad 17-letniego (17 lat i 25 dni) okresu służby skarżącej, wykonywanych przez nią obowiązków, charakteru wykonywanych zadań. Okoliczności te świadczą bezspornie o braku uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji

o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15 c, art. 22 a i art. 24 a ustawy zaopatrzeniowej.

Skarżąca podniosła, że została przyjęta do służby z dniu [...] grudnia 1983 r. na stanowisko [...] w Wydziale [...] w Departamencie [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Od [...] sierpnia 1990 r. pełniła służbę w Urzędzie Ochrony Państwa na stanowisku [...] w Biurze [...]. Ocena jej służby dokonana przez przełożonych jest bardzo dobra, uznali oni bowiem, że rzetelnie wykonywała obowiązki. Była wielokrotnie nagradzana i wyróżniana. Powyższe wskazuje, że pełniła służbę rzetelnie. Okoliczności te były podnoszone we wniosku do Ministra z [...] marca 2017 r. Organ prowadził postępowanie przez ponad cztery lata i nie przeprowadził praktycznie żadnych dowodów poza dokumentami przekazanymi przez stronę razem z wnioskiem. Nie dokonał wykładni pojęcia "krótkotrwały". W uzasadnieniu decyzji zostały przywołane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zdaniem organu mają wskazywać, że skarżąca nie spełnia warunku "krótkotrwałości" służby przed 12 września 1989 r.

Z treści przytoczonych fragmentów uzasadnień nie można jednak wysnuć wniosku, do którego doszedł organ, że okres 6 lat, 7 miesięcy i 20 dni służby przed [...] sierpnia 1990 r. nie jest okresem "krótkotrwałym. Zgodnie z wykładnią semantyczną (Słownik Języka Polskiego pod red. prof. dr Mieczysława Szymczaka tom I str. 1057) "krótkotrwały to trwający krótki czas, przemijający, chwilowy". Jak widać "krótkotrwałość" nie polega tylko na stosunku określonego okresu do całości służby, to również, przemijalność, coś co nie ma charakteru trwałego. W ten sposób nawet jednomiesięczny okres służby przed 12 września 1989 r. może zostać uznany za nie będący okresem "krótkotrwałym" i spowodować przekreślenie wybitnych zasług w służbie policyjnej po 12 września 1989 r. "Krótkotrwałość" jest kryterium ocennym. "Krótkotrwałość" jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama

z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Znaczenie danego słowa na ogół jest określone w słowniku języka polskiego, ale należy również dokonać analizy znaczenia danego słowa pod względem gramatycznym. Nie mówiąc już o innych sposobach wykładni - na przykład celowościowej. Dopiero wielopłaszczyznowa wykładnia może być przekonująca. Takiej wykładni organ nie dokonał. Oznacza to, że przyjęta przez organ wykładnia pojęcia "krótkotrwały" jest błędna. "Krótkotrwałość" okresu służby musi pozostawać w relacji do całości służby. Organ posłużył się procentowym kryterium

i przyjął w oparciu o błędne wyliczenie proporcji okresów służby skarżącej, nie wskazując przyczyn przyjęcia takiego kryterium, że okres służby skarżącej przed [...] sierpnia 1990 r. nie jest okresem krótkotrwałym. Organ w sposób arbitralny, bez podania jakichkolwiek kryteriów przyjął, że okres służby od [...] grudnia 1983 r. do [...] lipca 1990 r. nie może być uznany za okres krótkotrwały, "z uwagi na to, iż znaczna część służby Pani B. I. pełniona była na rzecz totalitarnego państwa.".

Skarżąca podniosła, że organ odstąpił od badania drugiego kryterium "rzetelności wykonywania obowiązków służbowych", ponieważ jak stwierdził "obie przesłanki muszą być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione, niespełnienie jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia do kryterium, że służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Świadczy to o błędnej wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej i o nieprzeprowadzeniu właściwego postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując

w całości stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra z [...] czerwca 2021 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o art. 8a ust. 1 ww. ustawy, zgodnie

z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a

w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, jednak obejmuje badanie, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz

z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a przede wszystkim czy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami, tak aby nie można było mu zarzucić dowolności czy arbitralności (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404 - 405).

Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Powyższy przepis zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19; publ. CBOSA).

W tym samym wyroku NSA wskazał, że w treści art. 8a ust. 1 ww. ustawy ustawodawca "nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków".

Co istotne, NSA podkreślił, że "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ poprzez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu". Kryteria te, jak wskazał NSA, "nie stanowią przykładowego wskazania "szczególnie uzasadnionych przypadków" (ustawodawca nie posłużył się określeniem "w szczególności", które jest stosowane w sytuacji wskazywania przez ustawodawcę niewyczerpującego katalogu przesłanek), co oznacza, że treść tych kryteriów należy oceniać przez pryzmat treści "szczególnie uzasadnionych przypadków", a nie traktować jako kryteria, których spełnienie oznacza automatycznie i zawsze zaistnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków".

W świetle powyższego, zdaniem NSA, "należy przyjąć, że:

- jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać

w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte,

- brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły

w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

Tożsamej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej Naczelny Sąd Administracyjny dokonał w wyroku z 21 maja 2020 r. o sygn. akt I OSK 1669/19 (publ. CBOSA) podkreślając, że "dla ustalenia, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

W analogiczny sposób wypowiedział się NSA w wyrokach: z 5 listopada 2019 r. sygn. akt: I OSK 636/20, I OSK 532/20; z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt: I OSK 1411/19,

I OSK 1569/19; I OSK 1464/19; z 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/19 (publ. CBOSA). Należy więc przyjąć, że przedstawiona powyżej wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma w orzecznictwie sądów administracyjnych charakter ugruntowany.

W świetle powyższego nie można zaakceptować stanowiska organu zaprezentowanego w niniejszej sprawie, zgodnie z którym dla zastosowania wyłączenia z art. 8a ust. 1 ww. ustawy obie przesłanki (wymienione w punkcie 1 oraz punkcie 2) muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, co w konsekwencji skutkuje odmową wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i 24a tej ustawy. Stanowisko to pozostaje

w sprzeczności z linią orzeczniczą wypracowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wskazać przy tym należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można zakwestionować stanowiska organu, że okres służby skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. nie jest krótkotrwały. Niemniej jednak samo przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej - jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kwestia ta musi być bowiem oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w sposób powyżej wskazany, czego

w zaskarżonej decyzji zabrakło.

Ocenie organu w świetle pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" powinny również podlegać okoliczności faktyczne niniejszej sprawy w kontekście kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Oceny takiej również zabrakło

w zaskarżonej decyzji. Przy czym organ powinien w tym zakresie uwzględnić wykładnię ww. zwrotu przedstawioną przez NSA m.in. w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19. Mianowicie Sąd ten wskazał, że "(...) brak jest powodów, aby kryterium rzetelności rozumieć inaczej niż w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu

o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. (...) Zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." stanowi dodatkowy kwantyfikator oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia - w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami. Zwrot ten nie wyklucza natomiast w żadnym wypadku konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych

w przypadku niestwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia.

Z powyższego wynika, że dla spełnienia kryterium z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie jest konieczne stwierdzenie, że funkcjonariusz pełnił służbę

z narażeniem zdrowia lub życia. Narażanie zdrowia i życia nie stanowi bowiem warunku rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako dodatkowy element oceny tego kryterium.

Konkludując stwierdzić należy, że zastosowana przez organ wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie jest prawidłowa. Organ nie dokonał oceny niniejszej sprawy z punktu widzenia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" błędnie przyjmując, że niespełnienie kryterium "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r." uniemożliwia zastosowanie wyłączenia art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy. Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną. Dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącej stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącej, jej postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do kryterium "rzetelnego pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.". Powinien również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście czasu trwania służby przed 31 lipca 1990 r. biorąc pod uwagę charakter zadań wykonywanych przez skarżącego w tym okresie służby. Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej ponad 17 - letniej służby skarżącej winna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" pozwalającym pozytywnie załatwić jej wniosek z [...] marca 2017 r.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak

w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., jak w punkcie drugim sentencji wyroku.