Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1618/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska ( spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 2 maja 2008 r. wniesionej przez Z. G. jest decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 14.08.2007r. do Placówki Terenowej KRUS w O. wpłynął wniosek Z. G. w sprawie umorzenia odsetek i rozłożenia należności głównej na raty.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Prezes KRUS na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, odmówił umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w myśl art. 41 a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, w wyjątkowych przypadkach Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy może, na wniosek zainteresowanego, stosownie do okoliczności, w całości lub w części umorzyć należności z tytułu składek.

Organ podkreślił, że w swoim podaniu o udzielenie ulgi zainteresowany powołał się na trudną sytuację finansową. Prezes KRUS wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest gorsza niż wielu innych rolników, którzy mimo wszystko nie korzystają z tego typu ulg. Organ podkreślił, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż dochód na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym wnioskodawcy wynosi [...] zł, co zdecydowanie przewyższa minimum socjalne. Ponadto powołując się na fakt przyjęcia na studia wyższe, zainteresowany nie załączył dowodu dokonania wpłaty i zaświadczenia o podjęciu nauki. W związku z tym fakt ten nie był brany pod uwagę podczas rozpatrywania wniosku.

Jednocześnie organ podkreślił, że zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników powstało nie w skutek braku płynności finansowej, a z powodu nie dotrzymania terminu na zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego rolników małżonki wnioskodawcy - R. G. Podkreślił również, że art. 37 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników zobowiązuje rolnika do zgłaszania Kasie, w terminie 14 dni, nie czekając na wezwanie, osób podlegających ubezpieczeniu w jego gospodarstwie rolnym oraz do informowania Kasy o wszelkich okolicznościach mających wpływa na przebieg tego ubezpieczenia.

Organ I instancji wskazał, że równocześnie została zastosowana inna forma ulgi w spłacie zaległości- rozłożenie zadłużenia na raty, w której to sprawie zostanie wydana odrębna decyzja.

21 lutego 2008 r. Z.G. złożył do Prezesa KRUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r.

W uzasadnieniu wyżej wymienionej decyzji organ II instancji podkreślił, iż nie umorzenie odsetek od nie opłaconych składek na u.s.r. za okres [...] w kwocie [...] zł jest brak zdarzeń losowych, które bez winy rolnika miałyby wpływ na sytuacje w gospodarstwie rolnym. Do zdarzeń losowych nie można zaliczyć decyzji o podjęciu studiów, a co się z tym wiąże dodatkowych kosztów, gdyż jest to świadoma decyzja rolnika.

Organ II instancji podkreślił, że wyszczególnione przez zainteresowanego wydatki tj. zakup węgla, środków niezbędnych do uprawy roli, czy środków czystości nie są wydatkami niespodziewanymi i stanowią koszty dla wszystkich rolników. Z kolei przedstawione faktury na wykonanie ogrodzenia wraz z bramą - nie są potrzebą pierwszą i niezbędną do zamieszkania. Podkreślił również, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie jest instytucją pomocową, w problemach finansowych do pomocy rolnikom upoważniona jest Pomoc Społeczna.

W skardze z 2 maja 2008 r. Z.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skarżący zakwestionował zasadność podlegania byłej żony ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Skarga rozpatrywana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd zważył, iż granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Z.G. z [...] sierpnia 2006 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne rolników za R. G.

Zatem przedmiotem postępowania, w którym wydana została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzja organu rentowego z 16 kwietnia 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] lutego 2008 r., było umorzenie należności (odsetek za zwłokę) z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych za byłą żonę skarżącego. Wobec powyższego, bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy pozostają powołane w skardze, jak również uprzednio we wniosku o umorzenie należności, argumenty sprowadzające się do kwestionowania zasadności podlegania byłej żony skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zarzuty te wykraczają bowiem poza granice rozpatrywanej sprawy, której przedmiotem jest kwestia odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w trybie art. 41 a u.s.r. W przypadku, gdy - jak w sprawie niniejszej - strona kwestionuje zasadność podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, stan należności na koncie KRUS, sposób rozliczenia konta, winna zwrócić się do organu rentowego z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej wysokość zadłużenia oraz wskazującej okresy i tytuły z jakich ono powstało. Od decyzji KRUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zatem w ww. kwestiach właściwe są Sądy Powszechne rozpatrujące odwołania od decyzji podjętych w tym przedmiocie przez organ rentowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak już wskazano powyżej, dokonuje oceny legalności decyzji organu wydanej w następstwie złożenia wniosku o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników przez osobę zobowiązaną, która wnosi o zastosowanie przedmiotowej ulgi w stosunku do uprzednio określonej (nie kwestionowanej) kwoty zadłużenia.

Na marginesie Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się odpis prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia [...] czerwca 2007 r. sygn. akt [...] oddalający apelację Z. G. od wyroku Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w E. z dnia [...] grudnia 2005 r. sygn. akt [...] oddalającego odwołanie od decyzji KRUS z [...] kwietnia 2005 r. stwierdzającej podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz emerytalno- rentowe dla R. G. od [...] r., która wskazała, iż do opłacania składek obowiązany jest Z. G. oraz odwołanie od decyzji z [...] maja 2005 r. stwierdzającej podleganie Z. G. ubezpieczeniu społecznemu rolników. A zatem kwestia zasadności podlegania ubezpieczeniu społecznemu przez byłą żonę skarżącego została już prawomocnie rozstrzygnięta przez Sądy Powszechne.

Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

Przywołane w cyt. art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36).

Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, tj. tak w pierwotnym wniosku jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądanie swoje w zakresie umorzenia zaległości uzasadniał problemami finansowymi. Organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i dokonał ich oceny, co znalazło zaś swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Organ słusznie uznał, że zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników powstało nie w skutek braku płynności finansowej, a z powodu nie dotrzymania terminu na zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego rolników byłej żony skarżącego R. G.

Podkreślić należy, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zakwestionował wyliczenie dochodu na jednego członka rodziny w jego gospodarstwie domowym dokonane przez organ, jednak ani w ww. wniosku ani w żadnym innym piśmie nie wskazał ile wg niego wynosi ten dochód.

Dodatkowo, zaznaczyć należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Pomimo, iż pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wskazując raz jeszcze na uznaniowy charakter decyzji wydawanej w trybie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz fakt, iż Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania, stwierdził, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.