Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 3891/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska (spr.), Sędziowie WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, - Mirosława Pindelska, Protokolant - Marcin Jurkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi [...] [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie zastosowania procedury celnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz [...] [...] kwotę 275 (dwieście siedemdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2000 r. Pani [...] [...] prowadząca działalność pod nazwą "(...)" Kupno - Sprzedaż Samochodów, za pośrednictwem Agencji Celnej [...] zgłosiła samochód ciężarowy marki [...] nr nadwozia [...] , do procedury dopuszczenia do obrotu. Ww. towar został objęty wnioskowaną procedurą na podstawie SAD nr [...] z dnia [...] .04.2000 r.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach [...] .06 – [...] .10.2001 r. przez funkcjonariuszy Działu Powtórnej Kontroli Celnej Urzędu Celnego w [...] w firmie p. [...] [...] ustalono, że rok produkcji przedmiotowego samochodu przyjęty podczas odprawy z przedstawionych dokumentów, jest niezgodny ze stanem faktycznym.

W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] .12.2001 r. wszczął postępowanie w sprawie ww. samochodu, a następnie Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją nr [...] poprzedni [...] z dnia [...] 09.2002 r. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej procedury celnej (dopuszczenia do obrotu) oraz nakazał powrotny wywóz za granicę przedmiotowego pojazdu.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., wydaną na podstawie art. 233 § l pkt l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), art. 65 § 4 pkt 2 lit a, art. 69, art. 186 § 4 w związku z art. 58 § l, §la, §2, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 75, z 2001 r., poz. 802 z późn. zm.), § l pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów (Dz.U. Nr 158, poz. 1053), po rozpatrzeniu odwołania Pani (...),(...)" z dnia [...] 10.2002 r., Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej podniósł m.in., że w myśl uregulowań § l pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów, ustanawia się zakaz przywozu towarów wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia, w przypadku gdy od roku następnego po roku produkcji pojazdu samochodowego, nadwozia lub podwozia upłynęło co najmniej 6 lat albo nie można ustalić roku ich produkcji.

Zgodnie z treścią art. 58 § l Kodeksu celnego jeżeli umowy międzynarodowe lub przepisy odrębne zakazują posiadania, rozpowszechniania lub obrotu towarami, organ celny cofa natychmiast towar za granicę lub na polski obszar celny, chyba że umowy międzynarodowe lub przepisy odrębne przewidują jego przepadek albo inny sposób postępowania. Natomiast w myśl przepisu § la, jeżeli cofnięcie towaru, o którym mowa w § l, jest niemożliwe lub niedopuszczalne, organ celny może nakazać zniszczenie towaru. Stosownie do treści art. 186 § 4 zd. 2 nakaz zniszczenia towaru może być poprzedzony nakazem dokonania powrotnego wywozu towaru. Zatem, jak stwierdził Dyrektor Izby Celnej, Naczelnik Urzędu Celnego w (...) prawidłowo na podstawie art. 186 § 4 Kodeksu celnego nakazał powrotny wywóz przedmiotowego pojazdu.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 180 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie za dowód w prowadzonym postępowaniu pisma Przedsiębiorstwa Zaplecza Technicznego "[...] nr [...] z dnia [...] 09.2001 r., które zdaniem pełnomocnika Strony jest dokumentem prywatnym, Dyrektor Izby Celnej powołując się na art. 180 § l i art. 191 Ordynacji podatkowej uznał, że zarzut ten jest bezzasadny i stwierdził też, że trudno o bardziej wiarygodny dowód pozwalający określić rok produkcji pojazdu, niż pismo autoryzowanego dealera samochodów danej marki. Ponadto według Dyrektora Izby Celnej za uznaniem, że pojazd został wyprodukowany w 1990 r. przemawia wynik rozkodowania nr nadwozia. Zgodnie z obowiązującą w Polsce normą PN-81/S-02051 (ISO/3779-76 i ISO/3780-76) dziesiąte miejsce w numerze VIN określa rok produkcji (w niniejszej sprawie "L" - 1990). Zwrócił również uwagę, że pozostałe znajdujące się w aktach sprawy dokumenty posługują się terminem "data pierwszej rejestracji", która może się różnić nawet znacznie od daty produkcji pojazdu.

Dyrektora Izby Celnej zauważył ponadto, że rozbieżność miedzy datą produkcji ustaloną przez organy celne a zawartą w zgłoszeniu celnym nie ma zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż nawet przyjmując korzystną dla Strony datę produkcji, tj. 1993 r., przedmiotowy pojazd w dacie zgłoszenia podlegałby zakazowi przywozu na mocy ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej bezzasadny jest również zarzut, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie obowiązywał ustanowiony ww. rozporządzeniem zakaz przywozu samochodów ciężarowych starszych niż 6 letnie. W myśl art. 2 § l Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego następuje w chwili faktycznego przywozu towaru na polski obszar celny lub jego faktycznego wywozu z tego obszaru, zaś stosownie do art. 69 ww. ustawy datą właściwą do stosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której dokonano zgłoszenia towarów, jest data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem jak wynika z treści zacytowanych przepisów, w dniu 19.04.2000 r. obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r. i stan prawny z tej daty należy stosować w niniejszej sprawie. Uznając, że ww. przepisy nie pozostawiają wątpliwości, iż mimo uchylenia w dacie orzekania, tj. 23.09.2002 r. przepisów ww. rozporządzenia ma ono jednak zastosowanie w niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Celnej zauważył ponadto, iż powyższą argumentację potwierdza uchwała Sądu Najwyższego (w składzie 3 sędziów) z dnia 30 maja 2003 r. sygn. akt SN III CZP 29/03, w której Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Orzekając o przepadku na rzecz Skarbu Państwa towaru objętego zakazem przywozu na polski obszar celny (art. 77 § l lit. d w zw. z art. 77 § 2 kodeksu celnego), sąd bierze za podstawę stan prawny - w odniesieniu do tego zakazu - obowiązujący w dniu ujawnienia, że towar objęty zakazem znajduje się na polskim obszarze celnym".

W skardze z dnia 17 września 2003 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania w całości, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- 1) art. 180 § 2 zdanie pierwsze ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) przez przyjęcie, że pismo prywatne (pochodzące od Przedsiębiorstwa Zaplecza Technicznego "[...] " z dnia [...] września 2001 r.) może podważać dokumenty urzędowe potwierdzające rok produkcji samochodu;

- 2) prawa materialnego a to § l pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów (Dz. U. Nr 158, poz.1053, zm. Dz. U. z 2000, Nr 64, poz. 755) i przyjęcie powołanego przepisu za podstawę rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy w dacie wydania decyzji nie istnieje ustanowiony do dnia 31 grudnia 2001 r. zakaz przywozu samochodu ciężarowego marki (...), nawet przy przyjęciu roku produkcji tego pojazdu na 1990r.

Uzasadniając zarzuty skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że strona skarżąca w pierwszym rzędzie kontestuje prawną możliwość uznania za dowód w sprawie pismo Przedsiębiorstwa Zaplecza Technicznego "[...] " z dnia [...] września 2001 r. na okoliczność innej daty roku produkcji, jak daty stwierdzenia w dokumentach urzędowych. Powołując się na 180 § l zdanie pierwsze i zdanie pierwsze § 2 art. 180 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdził, że należałoby przyjąć, że fakt, mający znaczenie prawne, a dotyczący, jak w tej sprawie, roku produkcji, wymaga urzędowego, a nie prywatnego, potwierdzenia. Jego zdaniem, pismo z [...] września 2001 r. nie jest pismem urzędowym lecz pismem prywatnym, którego wartość dowodowa jest żadna i nie może ono podważać okoliczności potwierdzonych dokumentami urzędowymi. Dlatego też przedmiotową decyzję należałoby uchylić, jako że za podstawę jej wydania przyjęto dowód sprzeczny z prawem. Fakty urzędowo potwierdzone, mogą być tylko w ten sam sposób na nowo określane. Ani organ I, ani też II Instancji nie może mocą posiadanego imperium władzy państwowej nadawać oświadczeniu woli osoby prywatnej znaczenia urzędowego. Z punktu widzenia działania art. 83 § 3 Kodeksu celnego, nie mamy, więc do czynienia z nowymi danymi.

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego, a to § l pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów(...) pełnomocnik skarżącej podniósł, że:

Po pierwsze. Ww. rozporządzenie Rady Ministrów z 19 grudnia 1997 r. ustalało jedynie czasowo zakaz przywozu niektórych pojazdów, oznacza to, że prawodawca wprowadził zasadę braku zakazu przywozu pojazdów samochodowych.

Po drugie. Uznanie, po dacie obowiązywania zakazu przywozu pojazdów, a więc w dacie, kiedy zakaz nie obowiązuje, że zgłoszenie celne z 30 lipca 1999 r. (w niniejszej sprawie chodzi o zgłoszenie z [...] kwietnia 2000 r. – przyp. wł.) było nieprawidłowe, godzi w racjonalność prawodawcy: nie jest racjonalne uznawać zgłoszenia za nieprawidłowe, gdy ten sam pojazd może obecnie, niezależnie od swego wieku, swobodnie zostać dopuszczonym do obrotu.

Po trzecie. W dacie wydania zwalczanej decyzji, nie istniał przepis, który zakazywałby przywóz do Polski przedmiotowego pojazdu. A skoro tak, to nie ma podstaw do wydawania nakazu znoszenia pojazdu, czy też wydawania (warunkowego) polecenia dokonania powrotnego wywozu przedmiotowego pojazdu.

Po czwarte. W dacie wydania zwalczanej decyzji, nie istniał zakaz, o którym mowa w powołanym przepisie, a skoro tak, organ I instancji orzekł bez podstawy prawnej. Wszak przepis § l pkt. 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. (...) nie istnieje. Nie wywołuje skutków prawnych po dacie jego dematerializacji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając w sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z tych przyczyn, które w niej wskazano.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 i art. 13 § 1 i § 2 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając zaskarżoną decyzję w kontekście powołanych wyżej przepisów, Sąd – chociaż nie podzielił żadnego z zawartych w skardze argumentów, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi w rozumieniu powołanego wyżej art. 134. § 1 – stwierdził, że decyzja ta narusza tak prawo materialne, jak i przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim, już na samym wstępie, należy stwierdzić, iż w ocenie Sądu, przy wydawaniu decyzji w sprawie niniejszej miało zastosowanie (i to w obu instancjach) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów (Dz.U. Nr 158, poz. 1053 ze zm.), niezależnie od tego, że rozporządzenie to miało charakter czasowy i niewątpliwie nie obowiązywało już w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji. W tej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny w całej rozciągłości podzielił pogląd organu odwoławczego przedstawiony w zaskarżonej decyzji, jak i implikacje wynikające z przytoczonej przez organ tezy uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2003 r. sygn. akt SN III CZP 29/03.

W związku z tym należy zwrócić szczególną uwagę na to, czego w istocie dotyczyła zawarta w § l pkt 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r. regulacja oraz do jakich towarów odnosił się ustanowiony w tym przepisie zakaz przywozu. Otóż przepis ten stanowił, że "Do dnia 31 grudnia 2001 r....ustanawia się zakaz przywozu towarów wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia, w przypadku gdy od roku następnego po roku produkcji pojazdu samochodowego, nadwozia lub podwozia upłynęło co najmniej 6 lat albo nie można ustalić roku ich produkcji". A zatem ustanowiony w tym przepisie zakaz przywozu nie dotyczył wszystkich wymienionych w nim towarów, tj. pojazdów samochodowych, nadwozi lub podwozi starszych niż 6 lat lub których roku produkcji nie można ustalić, a jedynie towarów "wymienionych w załączniku nr 2", które spełniają zarazem owe przesłanki "wiekowe". W załączniku nr 2 –" Wykaz towarów objętych zakazem przywozu" – towary te zostały natomiast wymienione (określone) poprzez wskazanie konkretnej pozycji Taryfy celnej, kodu PCN, niekiedy też z dalszym "wyszczególnieniem" dotyczącym np. rodzaju lub pojemności silnika, masy całkowitej itp. W pierwszej grupie wymienione zostały "Pojazdy samochodowe do transportu towarowego" z pozycji 8704 , w drugiej towary z pozycji 8706 podpozycji 8706 00 określone jako "Podwozia wyposażone w silniki, dla pojazdów samochodowych z pozycji nr 8701 do 8705", a w trzeciej towary z pozycji 8707 określone jako "Nadwozia (także kabiny) pojazdów samochodowych według pozycji nr 8701 do 8705".

W świetle tych uregulowań należy dojść do wniosku, że ustanowiony w § l pkt 2 ww. rozporządzenia zakaz przywozu nie odnosił się do towarów z pozycji 8705 Taryfy celnej obejmującej "Pojazdy samochodowe specjalnego przeznaczenia, różne od tych, które zostały zasadniczo zbudowane do przewozu osób lub towarów (np. pojazdy pogotowia technicznego...zamiatarki, polewaczki...)".

Tymczasem z akt sprawy wynika, że w zgłoszeniu celnym zawartym w SAD nr [...] z dnia [...] .04.2000 r. przedmiotowy samochód marki [...] został określony jako "śmieciarko-zamiatarka..." i zgłoszony do procedury dopuszczenia do obrotu wg kodu 8705 90 90 (k. 22 akt adm.), a zatem jako towar z pozycji 8705, tj. tej pozycji Taryfy celnej, która akurat nie została wymieniona w ww. załączniku nr 2 (aczkolwiek nawiązuje się do niej przy okazji definiowania towarów z pozycji 8706 i 8707).

Jednocześnie należy też podkreślić, że prawidłowość zawartej w ww. SAD z dnia [...] .04.2000 r. klasyfikacji taryfowej przedmiotowego samochodu do kodu 8705 90 90 nie została przez organy celne zakwestionowana, bowiem dokonane na tym formularzu zgłoszenie celne zostało uznane za nieprawidłowe jedynie "w zakresie zastosowanej procedury celnej (dopuszczenia do obrotu)".

Przy okazji warto też nadmienić, że w toku prowadzonego postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji w sprawie niniejszej, kwestia klasyfikacji taryfowej przedmiotowego towaru (samochodu marki [...] 2) w ogóle nie była przez organy celne rozważana, w szczególności zaś nie została ona zbadana w kontekście uregulowań zawartych w przyjętym jako materialnoprawna podstawa zaskarżonej decyzji § l pkt 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi, w którym pełnomocnik skarżącej "w pierwszym rzędzie kontestuje prawną możliwość uznania za dowód w sprawie pismo Przedsiębiorstwa Zaplecza Technicznego "[...] " z dnia [...] września 2001 r. na okoliczność innej daty roku produkcji, jak daty stwierdzenia w dokumentach urzędowych", należy zwrócić uwagę, że zarzut ten jest bezzasadny przede wszystkim z tego powodu, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek "dokumentu urzędowego", który wskazywałby " datę roku produkcji". Istnieją w aktach sprawy jedynie dokumenty urzędowe, potwierdzające datę pierwszej rejestracji samochodu, a ta, jak słusznie zauważył organ, "może się różnić nawet znacznie od daty produkcji pojazdu".

Podzielając w tym względzie konkluzje zawarte w zaskarżonej decyzji, w tym także stanowisko organu co do możliwości przyjęcia jako dowód w tej sprawie "prywatnego", jak to określił pełnomocnik skarżącej, pisma pochodzącego od autoryzowanego dealera samochodów marki (...) w Polsce (Przedsiębiorstwa Zaplecza Technicznego "[...] " ), należy jednocześnie nadmienić, że w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono, dlaczego "według Dyrektora Izby Celnej za uznaniem, że pojazd został wyprodukowany w 1990 r. przemawia wynik rozkodowania nr nadwozia. Zgodnie z obowiązującą w Polsce normą PN-81/S-02051 (ISO/3779-76 i ISO/3780-76) dziesiąte miejsce w numerze VIN określa rok produkcji (w niniejszej sprawie "L" - 1990). Innymi słowy, w decyzji tej nie wyjaśniono, dlaczego (na jakiej podstawie) do samochodu wyprodukowanego w innym kraju ([...] ) i na nie polski (lecz [...] – co wynika z informacji dealera) rynek miały mieć zastosowanie "obowiązujące w Polsce normy...".

Z tych wszystkich (przedstawionych wyżej) powodów, jak również biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.