Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 456/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.200
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art.151, 190
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Kr [...]

Uzasadnienie

Burmistrz [...] i Gminy W. decyzją z dnia 26 sierpnia 2015 r., [...], orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe [...] Koleje Państwowe w W. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy W. położonej w jednostce ewidencyjnej W., obręb W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0, 9969 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w O..

W uzasadnieniu podniesiono, że [...] S.A. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w K. złożyła wniosek o wydanie decyzji, w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j Dz.U z 2014 r., poz.518 ze zm.), stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości oraz nieodpłatnie własności urządzeń znajdujących się w obrębie tej nieruchomości. [...] S.A. z siedzibą w W. to państwowa osoba prawna - spółka akcyjna, powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 i art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" ( Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm. ) spółka wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem było PKP, bez względu na charakter prawny tych stosunków, a z dniem wpisu spółki do rejestru handlowego następuje z urzędu wykreślenie [...] z rejestru przedsiębiorstw państwowych. W celu dokładnego wyjaśnienia sprawy zbadano księgą wieczystą Nr [...] - Gminy W. i stwierdzono że w/w księga nie zawiera w swoim zbiorze żadnych dokumentów potwierdzających prawo zarządu [...] do nieruchomości oznaczonej nr [...] figurującej w rejestrze ewidencji gruntów i budynków na dzień 5 grudnia 1990 r. Działka nr [...] o pow. 0,9969 ha została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie aktów własności ziemi, w drodze decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. o przejęciu nieruchomości na własność państwa i na tej podstawie została założona w dniu 8 grudnia 1986 r. w/w księga wieczysta, o sposobie korzystania jako "tereny kolejowe" - TK.

W dziale I księgi figuruje będąca przedmiotem niniejszego postępowania działka nr [...]. W dziale II wpisana jest Gmina W. na podstawie: decyzji Wojewody [...] z dnia 5 października 1993 r. Nr [...] Wystąpiono z pismami do Archiwum Państwowego w K., Archiwum Państwowego w K., Archiwum Starostwa Powiatowego w O., celem ustalenia, czy w w/w instytucjach znajdują się dokumenty dotyczące przekazania w zarząd [...] działki oznaczonej nr [...] położonej w W. będącej w w/w czasie własnością Skarbu Państwa. Z uzyskanej korespondencji wynika, że w przechowywanych zasobach w/w archiwów nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej prawo zarządu [...] do nieruchomości położonej w W. oznaczonej nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r.

Odnaleziono i przesłano prawomocną, potwierdzoną za zgodność z oryginałem, decyzję Urzędu Miasta i Gminy W. Nr [...] z dnia 17 lutego 1988 r. o ustaleniu wysokości opłat rocznych za zarząd nieruchomością. Przeprowadzono czynności zmierzające do odszukania dokumentów potwierdzających prawo zarządu [...] do przedmiotowej nieruchomości w archiwum zakładowym Urzędu Miasta i Gminy w W.. W wyniku przeprowadzonych czynności nie odnaleziono szukanych dokumentów. W rejestrze gruntów wg stanu na 5 grudnia 1990 r. figurowała działka [...] o pow.0,9969 ha, jako właściciel wpisany został Skarb Państwa, a jako władający [...] S.A z siedzibą w W., taki stan figurował na dzień wydania decyzji o opłatach, tj. na dzień 17 lutego 1988 r. oraz na dzień 5 grudnia 1990 r., aż do nabycia przez Gminę W., tj. 5 października 1993 r.. Po ustaleniu, że nieruchomość stanowi własność Gminy W. oraz że prawami do tej nieruchomości mogłaby wykazać się państwowa osoba prawna należy zbadać, czy działka nr [...] znajdowała się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie [...]. Sposób stwierdzania prawa zarządu na rzecz [...] został określony w rozporządzeniu RM z dnia 10 lutego 1998 r. (Dz.U. Nr 23, poz. 120) w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Wnioskodawca na potwierdzenie prawa zarządu [...] do działki [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. przedstawił kopię decyzji Nr [...] z 17 lutego 1988r. dot. wnoszenia opłat rocznych z tytułu zarządu nieruchomością oraz oświadczenie [...] z dnia 4 lutego 2015 r. Ponadto dołączył do wniosku wykaz środków trwałych, z którego wynika, że na działce znajduje się tor główny zasadniczy linii o numerze inwentarzowym [...], rok budowy 1979, który stanowi infrastrukturę kolejową.

Z przepisu § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu wynika, iż stwierdza się dotychczasowe prawo zarządu według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Organ I instancji podkreślił, że z dostarczonej przez wnioskodawcę dokumentacji, a w szczególności decyzji Nr [...] z 17 lutego 1988 r. nie wynika, by w dniu 5 grudnia 1990 r. istniało prawo zarządu dla wnioskowanej działki [...]. Zwrócono uwagę na rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie sygn. akt. I SA/Wa [...], z którego wynika, iż Sąd ten nie podziela poglądu, jakoby decyzja o ustaleniu opłat za zarząd gruntem była dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do nieruchomości w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dot. uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Zgodnie z brzmieniem art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomościami, w sprawach o stwierdzenie nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się zasady określone w tym przepisie. W art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca sformułował delegację dla Rady Ministrów do wydania stosownego Rozporządzenia wykonawczego dotyczącego uwłaszczenia państwowych osób prawnych. Przepis § 4 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu przewiduje, iż dowodem w sprawie o stwierdzenie prawa zarządu jest między innymi decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. Decyzja taka jest niewątpliwie dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie stanowi ona jednak dokumentu niezbędnego dla stwierdzenia, że prawo istniało. Sam fakt wydania decyzji w sprawie opłat nie determinuje w sposób konieczny istnienia prawa zarządu. W myśl art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być:

1) decyzja o oddaniu w zarząd,

2) zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi,

3) umowa o nabyciu nieruchomości.

Podkreślono, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie istnienia zarządu nie można domniemywać. Powyższe stanowisko znalazło także odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2008 r. sygn. I OSK [...] (a także w sprawach o sygn. I OSK [...], I OSK [...] oraz wyroku WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2005 r. sygn. I SA [...]), w których stwierdzono, iż "w każdej sprawie należy ustalić, czy wydane w niej decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania.". W przypadku gdy decyzja taka nie została wydana, podmiot władający nieruchomością państwową był wyłącznie jej posiadaczem i nie przysługiwało mu do niej prawo zarządu lub użytkowania. Co więcej NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK [...] stwierdził, iż "z powyższym poglądem nie koliduje regulacja zawarta w rozporządzeniu wykonawczym z dnia 10 lutego 1998 r. wskazująca wśród środków dowodowych, którymi strona może udowodnić prawo zarządu, decyzje o naliczeniu opłat, a nawet oświadczenia stron, które jednakże podlegają ocenie organu w aspekcie, iż winny one nawiązywać do istnienia konstytucyjnego aktu, ustanawiającego prawo do gruntu, którym strona wprawdzie nie dysponuje, a który w przeszłości był wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami i przez uprawniony organ państwowy". Podkreślono, iż obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 o przedsiębiorstwie państwowym [...], a także wcześniejsze regulacje prawne dotyczące ustroju [...], również nie mogły stanowić podstawy wskazania zarządu. Przepisy te nie określały, bowiem w sposób konkretny mienia pozostającego w zarządzie przedsiębiorstwa. Organ I instancji podniósł, że na gruncie niniejszej sprawy strona nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd. Zarząd to prawna forma władania, które uprawnia do władania nieruchomością. Sam fakt posiadania i korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Uiszczanie opłat za grunt, bądź jedynie legitymowanie się stosowną decyzją w sprawie naliczenia opłaty, nie świadczy o istnieniu prawa zarządu. Zwrócono uwagę, że oświadczenie z 4 lutego 2015 r. w ocenie organu nie spełnia wymogów oświadczenia, o którym mowa w art. 75 § 2 K.p.a. Z treści art. 75 § 2 K.p.a. wynika, iż oświadczenie w przypadkach przewidzianych w tym przepisie może złożyć strona postępowania, natomiast uprawnienie to nie obejmuje ustanowionych pełnomocników. Biorąc pod uwagę powyższe organ przyjął, że [...] nie legitymuje się przewidzianym prawem dokumentem, potwierdzającym zarząd [...] działką nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. Dowodem w sprawie nie może być ani uwierzytelniona decyzja nr [...] z 17 lutego 1988 r. o naliczeniu opłat za zarząd, ani oświadczenie umocowanych przedstawicieli [...]

Skoro przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że [...] nie legitymuje się dokumentami potwierdzającymi prawo władania nieruchomością o nr działki [...], na dzień 5 grudnia 1990 r., to nie została spełniona jedna z przesłanek uwłaszczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożyły [...] S.A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z działki nr [...], względnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. - dalej: u.g.n.) możliwe jest stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie. Omawiany tryb postępowania dotyczy zarówno gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, jak i gruntów będących własnością gminy. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120) właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie, co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w tym przepisie.

Podkreślono, że jeżeli nie zachowały się takie dokumenty, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, złożonych zgodnie z art. 75 K.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. W zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym znajdują się dokumenty potwierdzające prawo zarządu [...] S.A., w tym decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem. Co więcej w odniesieniu do działki objętej wnioskiem złożone zostało oświadczenie (złożone zgodnie z art. 75 K.p.a.), potwierdzające przekazanie [...] przedmiotowego terenu w zarząd. Powyższe okoliczności i dowody uzasadniają, zdaniem strony odwołującej, stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z działki nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 25 sierpnia 2016 r., [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2015.1774), § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U.1998.23.120), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, czyli stwierdzenia nabycia przez Spółkę [...] S.A. z siedzibą w W., z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy W. położonej w jednostce ewidencyjnej W., obręb W. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0, 9969 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], jest ustalenie, czy poprzednik prawny tej spółki - Przedsiębiorstwo [...], posiadał w tym dniu przedmiotowy grunt w zarządzie - co wynika wprost z treści przepisu art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach, określa, wydane na podstawie upoważnienia z art. 106 u.g.n., rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie łub użytkowaniu. Rozporządzenie to w rozdziale 2 zawiera przepisy dotyczące stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie i inne osoby prawne oraz rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. I tak przepisy § 4 ust. 1-4 określają niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego w przedmiotowej sprawie, stanowiąc, że:

§ 4.1. Właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5 (dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.), na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

2. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.

3. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

4. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2.

W toku prowadzonego postępowania wnioskodawca na potwierdzenie prawa zarządu [...] do działki [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. przedstawił kopię decyzji Nr [...] z 17 lutego 1988 r. dot. wnoszenia opłat rocznych z tytułu zarządu nieruchomością oraz oświadczenie [...] [...] z dnia 04.02.2015 r. Ponadto dołączył do wniosku wykaz środków trwałych, z którego wynika, że na działce znajduje się tor główny zasadniczy linii o numerze inwentarzowym [...], rok budowy 1979, który stanowi infrastrukturę [...].

W związku z wnioskiem SKO z dnia 8 kwietnia 2015 r. [...] S.A Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. przesłał: pełnomocnictwo do reprezentowania spółki [...] S.A. dla osób podpisanych pod wnioskiem oraz oświadczeniem w trybie art. 75 § 2 K.p.a., potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis z K. Rejestru Sądowego, kopię decyzji UMiG W. nr [...] z dnia 17 lutego 1988 r. o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem.

Z przepisu § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu wynika, iż stwierdza się dotychczasowe prawo zarządu według stanu na dzień 5 grudnia 1990r. Jednak z dostarczonej przez wnioskodawcę dokumentacji, a w szczególności decyzji Nr G- [...] z 17 lutego 1988 r. nie wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. istniało prawo zarządu dla wnioskowanej działki [...] i w tym kontekście SKO podzieliło twierdzenia organu I instancji.

Wskazało, że już w orzecznictwie sądowo-administracyjnym nie podzielano poglądu, że decyzja o ustaleniu opłat za zarząd gruntem jest dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do nieruchomości w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dot. uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie sygn. I SA/Wa [...]). Zarząd bowiem w sensie prawnym mógł powstać jedynie na podstawie decyzji o przekazaniu gruntów w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi...". Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać (wyroki: NSA z dnia 3 czerwca 2016 r. I [...], NSA z dnia 10 czerwca 1998 r. I SA [...], publ. Lex nr 45054; z dnia 5 listopada 1999 r. I SA [...], publ. Lex nr 47368; z dnia 2 lutego 2006 r. I OSK [...], publ. Lex nr 194864). Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podnosił, że samo ustalenie przedsiębiorstwu państwowemu opłat za korzystanie z gruntu nie stwarzało podmiotowi zobowiązanemu do ich ponoszenia tytułu prawnego w postaci użytkowania lub zarządu (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 1999 r. I SA [...], publ. Lex nr 47368; z dnia 5 maja 1998 r. I SA [...], publ. Lex nr 45038 ). Powyższe stanowisko znalazło także odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2015 r. I OSK [...], w którym nie podzielono stanowiska, że skoro została wydana decyzja w przedmiocie opłaty, należy domniemywać, że istniała również decyzja o ustanowieniu zarządu. Otóż decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (por: uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. III CZP [...], ONSC 1994 r. nr [...], poz. 27).

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w każdej tego rodzaju sprawie należy ustalić, czy wydane w niej decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania. Decyzje takie, zgodnie ze stanowiskiem judykatury, stanowią nie tylko dowód na powstanie prawa do gruntu, lecz determinują samo powstanie prawa zarządu lub użytkowania, mają więc charakter konstytutywny. W przypadku, gdy decyzja taka nie została wydana, podmiot władający nieruchomością państwową był wyłącznie jej posiadaczem i nie przysługiwało mu do niej prawo zarządu lub użytkowania.

SKO podzieliło pogląd organu I instancji, że w niniejszej sprawie strona nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd. Zarząd to prawna forma władania, które uprawnia do władania nieruchomością. Sam fakt posiadania i korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Uiszczanie opłat za grunt, bądź jedynie legitymowanie się stosowną decyzją w sprawie naliczenia opłaty nie świadczy o istnieniu prawa zarządu, gdyż opłaty te mogły stanowić tylko ekwiwalent za korzystanie z nieruchomości, nie mając znaczenia prawotwórczego.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów odwołania SKO także podzieliło pogląd organu I instancji, że oświadczenie z dnia 4 lutego 2015 r. nie spełnia wymogów oświadczenia, o którym mowa w art.75 § 2 K.p.a. Z treści art. 75 § 2 K.p.a. wynika, iż oświadczenie w przypadkach przewidzianych w tym przepisie może złożyć strona postępowania. Za stronę, która nie jest osobą fizyczną, mogą działać w postępowaniu administracyjnym jej przedstawiciele ustawowi lub statutowi, stosownie do treści art. 30 § 3 K.p.a i to oni mają prawo do składania oświadczeń z art. 75 § 2 K.p.a. Natomiast uprawnienie to nie obejmuje ustanowionych pełnomocników. Z załączonego do akt pełnego odpisu z KRS Nr [...] z 04.02.2015 r. nie wynika również, że osobę prawną [...] S.A. w W. mógł reprezentować Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K.. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem SKO, należało przyjąć, że [...] nie legitymuje się przewidzianym prawem dokumentem potwierdzającym zarząd [...] działką nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. Dowodem w sprawie nie może być ani uwierzytelniona decyzja nr [...] z 17 lutego 1988 r. o naliczeniu opłat za zarząd, ani oświadczenie umocowanych przedstawicieli [...]

SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego, a przeprowadzone postępowanie wyjaśniające uwzględnia wymogi procedury administracyjnej. W szczególności zrealizowana jest zasada prawdy obiektywnej (art. 7 w związku z art. 77 K.p.a.). Zaskarżona decyzja nie narusza także art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., ponieważ decyzja ta została w sposób prawidłowy uzasadniona, zarówno pod względem prawnym, jak i weryfikacji stanu faktycznego. SKO nie znalazło podstaw do jej uchylenia w trybie art. 138 § 2 K.p.a.

[...] SA w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi przywołano art. 200 ust. 1 u.g.n. i wskazano, że omawiany tryb postępowania dotyczy zarówno gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, jak i gruntów będących własnością gminy.

Przywołano także § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120) i wskazano, że w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym znajdują się dokumenty potwierdzające prawo zarządu [...] S.A., w tym decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem. Z przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia wynika jednoznacznie, że właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu na podstawie co najmniej jednego z wymienionych dokumentów. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że organ ma obowiązek stwierdzić dotychczasowe prawo zarządu, jeżeli istnieje co najmniej jeden z wymienionych dokumentów. A contrario, organ nie może stwierdzić, że danemu podmiotowi nie przysługuje prawo zarządu nieruchomością, jeżeli istnieje jeden z wymienionych przez prawodawcę dokumentów. Błędnie zatem przyjął organ II instancji, iż istnienie dokumentu w postaci decyzji o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością nie świadczy o przysługiwaniu stronie skarżącej prawa zarządu. Organ powołał się w tym zakresie na orzecznictwo, które powstało na podstawie innych regulacji prawnych. Żadne ze wskazanych orzeczeń nie zostało wydane na podstawie art. 200 u.g.n. i § 4 ww. rozporządzenia, wobec czego chybione jest odwoływanie się do poglądów zawartych w tym orzecznictwie. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy prawa, w których przesądzone zostało, że na podstawie co najmniej decyzji o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu. Prawodawca tę kwestię rozstrzygnął kategorycznie, nie pozostawiając organom orzekającym swobody w zakresie badania, czy ów dokument jest wystarczający, czy nie, dla stwierdzenia prawa zarządu. Wynika to jednoznacznie z brzmienia omawianego przepisu. Odmienna interpretacja nie budzącej wątpliwości regulacji prawnej, która została przyjęta przez SKO w K. stanowi niedopuszczalną wykładnię contra legem. Jeżeli z przepisów wynika, że należy stwierdzić dotychczasowe prawo zarządu na podstawie jednego z wymienionych dokumentów, w tym decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, to wykluczone jest nawet badanie istnienia innych dokumentów, mających potwierdzać istnienie prawa zarządu.

Ponadto w odniesieniu do działek objętych wnioskiem zostało złożone oświadczenie, złożone zgodnie z art. 75 K.p.a., potwierdzające przekazanie [...] przedmiotowego terenu w zarząd. Powyższe okoliczności i dowody uzasadniają stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z działki, której dotyczy postępowanie. Organ zakwestionował oświadczenie, które na mocy § 4 ust. 3 rozporządzenia stanowi wystarczający dowód potwierdzający istnienie prawa zarządu. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu, który nie wyjaśnia, w jaki sposób można przesądzić o istnieniu prawa zarządu bez dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia. Wydaje się, że niemożliwe jest wręcz przesądzenie istnienia prawa zarządu bez tych dokumentów. Świadczy to o wadliwości argumentacji uzasadniającej kwestionowanie oświadczenia składanego w trybie art. 75 K.p.a. Oświadczenie to, bowiem, w razie braku dokumentów, ma przesądzać o istnieniu prawa zarządu. A skoro tak, to organy nie mogły odmówić stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego. W konsekwencji zaskarżona decyzja jest wadliwa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż prawo użytkowania wieczystego gruntu i własność budynków nabywały podmioty, które posiadały grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie. Dowodzenie prawa zarządu następowało poprzez środki dowodowe sprecyzowane w przepisach cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Sąd ten – jak stwierdził – co do zasady przychyla się do argumentacji organów, przywołując orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r., sygn.. U [...] (OTK z 1999 r., nr [...], poz. 159) i z dnia 9 kwietnia 2002 r., sygn. U [...] (OTK z 2001 r. nr [...], poz. 55), w których uznano decyzję o naliczeniu czy aktualizacji opłat z tytułu zarządu za dowodzące istnienia zarządu jedynie wyjątkowo, a mianowicie w sytuacji, gdy były wydane w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, lecz zaginęły lub uległy zniszczeniu. Co prawda decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. nie powołuje się na prawo zarządu, wszak organy nie rozważyły, czy z podstawy prawnej decyzji tej nie można wysnuć wniosku, że prawo zarządu jednak istniało. Sąd wskazał na obowiązki organów obu instancji w przedmiocie sposobu rozpoznawania spraw i rządzących postępowaniem zasad, którym – jego zdaniem organ odwoławczy nie podołał. Naruszył tym samym art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Wobec czego, uchylając zaskarżoną decyzję polecił mu dokonanie wyczerpującej oceny ustalonego dotąd stanu faktycznego, w szczególności zebranych dokumentów, gdyż podzielił stanowisko organów co do braku mocy dowodowej złożonego oświadczenia z 4 lutego 2015 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły [...] S.A. w W., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów postępowania, a to:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i niedostrzeżenie braku dokonania właściwych ustaleń faktycznych dających podstawę do przyjęcia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu spornej nieruchomości, bądź inny tytuł prawny uzasadniający stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. w związku z art. 75 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że oświadczenie złożone w trybie art. 75 K.p.a. nie jest wystarczające do dokonania ustaleń faktycznych dających podstawę do przyjęcia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu spornej nieruchomości, bądź inny tytuł prawny uzasadniający stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości,

2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, § 4 ust. 1 pkt 6 i § 4 ust. 3 cytowanego rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu spornej nieruchomości, bądź inny tytuł prawny uzasadniający stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości,

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Jej zdaniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie błędnie przyjął, iż [...] nie służyło prawo zarządu sporną nieruchomością, nieprawidłowo uznając, że zebrane w sprawie dowody nie są wystarczające dla poczynienia takiego ustalenia. Przedstawioną w motywach zaskarżonego wyroku argumentację uznała za chybioną, dowodząc spełnienia przesłanek z art. 200 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, które wykazała w szczególności decyzją z dnia 17 lutego 1988 r. Odmienna ocena tych dowodów z dokumentów jest wykładnią contra legem. Podobnie jak stanowisko w zakresie skuteczności złożonego oświadczenia. Wzmocniła ten pogląd przykładami orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wreszcie autor skargi kasacyjnej podniósł, iż nieruchomość jest i była wykorzystywana na cele kolejowe, była w posiadaniu [...] i przezeń zarządzana. Wskazał także na możliwość zawieszenia postępowania do czasu podjęcia przez skład Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały w poszerzonym składzie w przedmiocie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK [...] uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz odstąpił od zasądzania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Niniejsza sprawa rozpoznawana jest po raz wtóry przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na skutek uchylenia przez NSA w Warszawie poprzednio zapadłego w sprawie wyroku WSA w Krakowie z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr [...].

W pierwszej kolejności zatem wskazać należy na przepis art. 190 p.p.s.a. zgodnie z którym "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny."

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Ratio legis unormowania art. 190 p.p.s.a. sprowadza się do przyspieszenia postępowania sądowo-administracyjnego poprzez uznanie, że pomimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, pewne kwestie sporne zostały już ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy. (tak NSA w Warszawie w wyroku z dnia 2 października 2015 r. sygn. II OSK [...] oraz z dnia 15 maja 2015 r. sygn. II FSK [...]). Tym samym Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Przede wszystkim "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę i w jakich wydał orzeczenie. Tak więc rozpoznając sprawę powtórnie, sąd pierwszej instancji musi interpretować i stosować art. 134 § 1 p.p.s.a. przy uwzględnieniu postanowień zawartych w art. 168 § 3, art. 183 § 1 i art. 190 p.p.s.a. (Tarno, J. P.. Art. 190. W: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2011.)

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że skarga [...] S.A. w W. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kontrola zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji nie prowadzi do wniosku, iż decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa skutkującym uwzględnieniem skargi.

We wskazanym wyżej, wiążącym Sąd przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy wyroku sygn. akt I OSK [...] Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie na wstępie wskazał, że uchylonym wyrokiem WSA w Krakowie uchylono niekorzystną dla skarżącego decyzję, ponadto z pozytywną dla skarżącego argumentacją, wobec czego wyrok ten był zgodny z żądaniem skargi. W przywołanym wyroku NSA w Warszawie przesądził, iż w przedmiotowej sprawie organy zebrały dostępny materiał dowodowy, który poddały poprawnej ocenie i wyprowadziły z niego trafne wnioski, wobec czego, wbrew twierdzeniom WSA w Krakowie sprawa została dostatecznie wyjaśniona i rozważona do rozstrzygnięcia, co stało się przyczyną uchylenia wydanego poprzednio przez WSA w Krakowie wyroku.

W uzasadnieniu wyroku NSA w Warszawie wskazał, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia, czy PKP legitymowało się na dzień 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu sporną nieruchomością. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem zarządu nie można domniemywać, a można go wykazywać środkami dowodowymi określonymi w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.

Strona skarżąca podniosła, że wystarczającym jest powołanie się na decyzję z dnia 17 lutego 1988 roku o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością i jest to wystarczająca podstawa do stwierdzenia istnienia prawa zarządu i na okoliczność tą w toku postępowania administracyjnego przedkładała kopię decyzji z dnia 17 lutego 1988 roku o wymierzeniu opłaty rocznej za zarząd nieruchomościami Skarbu Państwa, m.in. działką objętą wnioskiem w tej sprawie. Organ I i II instancji stanęły na stanowisku, że legitymowanie się przez wnioskodawcę decyzją o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nieruchomością nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w decyzji tej nie ma żadnej informacji o ustanowieniu tego prawa zarządu na rzecz danego podmiotu.

WSA w Krakowie rozpoznając uprzednio skargę, co do zasady przychylił się do argumentacji organów administracji, a także stwierdził, że choć decyzja z dnia 17 lutego 1988 roku o wymierzeniu opłaty za zarząd nieruchomością w żaden sposób nie powołuje się, ani nie nawiązuje do jakiejkolwiek innej decyzji o ustanowieniu prawa zarządu to organy nie poddały tej decyzji jakiejkolwiek analizie. Skoro przedmiotowa decyzja została wydana na powołanej w niej podstawie prawnej, to organy powinny rozważyć, czy z podstawy prawnej decyzji z dnia 17 lutego 1988 roku nie można wysnuć wniosku, iż prawo zarządu przedmiotową nieruchomością jednak istniało po stronie skarżącego. Przedstawione stanowisko nie zostało zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, co stało się przyczyną uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w K..

Mając na uwadze - zgodnie z ww. dyspozycją z art. 190 p.p.s.a. - związanie wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK [...], z którą Wojewódzki Sąd Administracyjny ani strony nie mogą polemizować należy wskazać, że wymieniona w katalogu dowodów potwierdzających istnienie dotychczasowego prawa zarządu decyzja o naliczeniu opłat lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością może zostać skutecznie uwzględniona jedynie w sytuacji, gdy istnieją inne – przynajmniej pośrednie dowody wykreowania zarządu w prawem przepisany sposób. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż zarząd winien jasno wynikać z odpowiedniego dokumentu wyraźnie go kreującego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK [...], CBOSA). Judykatura stoi też na zbieżnym i jednoznacznym stanowisku, wedle którego decyzja o ustaleniu opłat z tytułu zarządu, sama z siebie nie jest wystarczająca do potwierdzenia tej formy władania mieniem państwowym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK [...], z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt I OSK [...], Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia II SA/Kr [...], CBOSA). Wyroki te opierają się m.in. na na wyrokach Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U [...], Trybunał - analizując treść § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu - podał, że zgodnie z jego treścią prawo użytkowania nieruchomości wyjątkowo można stwierdzić w oparciu o decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości. Dokonując wykładni tego przepisu wyjaśnił, iż decyzja taka jest niewątpliwie dokumentem i to dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów kodeksów postępowania administracyjnego i cywilnego. Jednak dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania tylko wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła czy uległa zniszczeniu. Podkreślił przy tym, że z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. W każdej sprawie należy więc ustalić, czy wydane w niej decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania. W judykaturze sądowoadministracyjnej przyjmuje się, iż powyższy wywód należy przenieść na grunt regulacji odnoszącej się do niniejszej sprawy i odnieść do ustalonego w niej stanu faktycznego, czyli materii zarządu, mimo iż sformułowano go na gruncie użytkowania (p. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK [...], 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK [...], 12 czerwca 2014 .r, sygn. akt I OSK [...], publ. CBOSA) na co wskazał również Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując przedmiotową sprawę. Nadto dodać należy, iż za niekonstytucyjną Trybunał uznał w tym wyroku możliwość dowodzenia prawa użytkowania zeznaniami świadków i oświadczeniami stron (§ 6 ust. 3 cytowanego rozporządzenia). Wzmocnieniem tej argumentacji jest także uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS [...] (CBOSA), wedle której pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych. W jej motywach podtrzymano to stanowisko także na gruncie bezskuteczności wykazania zarządu decyzją o wymiarze opłat z tego tytułu. Takie samo stanowisko przyjęto również w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS [...] (CBOSA) podkreślając, iż "z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 roku o kolejach, podstawy normatywne prawa zarządu przedsiębiorstwa [...] (które to prawo wynikało ex lege) przestało istnieć, skoro utraciły moc przepisy, w których podstawy te były zawarte, zatem od tego momentu przedsiębiorstwo [...] nie legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa." wobec powyższego "Przedsiębiorstwo [...] chcąc powołać się na prawo zarządu po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 roku o kolejach powinno udokumentować tego rodzaju tytuł prawny do nieruchomości powołując się na zdarzenia, które po tej dacie stanowiły w polskim porządku prawnym podstawę uzyskania prawa zarządu, tj. decyzję administracyjną właściwego organu lub umowę."

Dla porządku w tym miejscu zaakcentować należy różnice pomiędzy "zarządem" a "zarządzaniem", która to sprowadza się odpowiednio do stanu prawnego i stanu faktycznego, nadto że legalna komunalizacja (uwzględniająca stan na 27 maja 1990 r.) także sprzeciwia się uwzględnieniu przedmiotowego żądania. Odmiennej treści orzeczenia wskazane przez skażanego, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, są bądź odosobnione bądź dotyczą innego stanu faktycznego.

Wobec powyższego, stwierdzić należy, że zarzut skargi, iż wystarczającym jest powołanie się na decyzję o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością i jest to wystarczająca podstawa do stwierdzenia istnienia prawa zarządu - nie może zostać uwzględniony.

Okoliczność tą, bowiem przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając, iż prawo zarządu [...] w tej sprawie nie zostało wykazane, gdyż decyzję w przedmiocie opłat z tytułu zarządu można uwzględnić skutecznie tylko wówczas, gdy istnieją inne dowody powstania zarządu w prawem przepisany sposób.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi, należy stwierdzić, że nie można zgodzić się ze strona skarżącą, iż organ administracji niewłaściwie uznał oświadczenie z dnia 4 lutego 2015 roku za nie wystarczające do wykazania, iż strona skarżąca na dzień 5 grudnia 1990 roku sprawowała zarząd sporną nieruchomością. Zdaniem Sądu, organy oceniły to oświadczenie właściwie. Oświadczenie o którym mowa w art. 75 § 2 K.p.a., jest oświadczeniem wiedzy, jakie strona składa na okoliczność istotną dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Brak podstaw w niniejszej sprawie, by oświadczenie to mogło zostać uznane za oświadczenie strony. Z treści art. 75 § 2 K.p.a. wynika, iż oświadczenie w przypadkach przewidzianych w tym przepisie może złożyć strona postępowania. Za stronę, która nie jest osobą fizyczną, mogą działać w postępowaniu administracyjnym jej przedstawiciele ustawowi lub statutowi, stosownie do treści art. 30 § 3 K.p.a i to oni mają prawo do składania oświadczeń z art. 75 § 2 K.p.a. Natomiast uprawnienie to nie obejmuje ustanowionych pełnomocników. Z załączonego do akt pełnego odpisu z KRS Nr [...] z 04.02.2015 r. nie wynika, że osobę prawną [...] S.A. w W. mógł reprezentować Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K..

Sąd stoi na stanowisku, że organ administracji, uznając oświadczenie strony złożone w trybie art. 75 § 2 K.p.a. za niewystarczające do wykazania, iż strona ta na datę 5 grudnia 1990 r. sprawowała zarząd sporną nieruchomością, nie był też obowiązany wzywać ją do złożenia prawidłowego oświadczenia, czy w ogóle oświadczenia o innej treści niż złożone do akt. Brak podstaw, by organ w jakikolwiek sposób ingerował w treść tego oświadczenia.

W świetle powyższych ustaleń, Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień w stosowaniu przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, dlatego skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.