Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 605/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę 1 skarżącego
odrzucono skargę 2 skarżących
Powołane przepisy: article: art. 129
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 18 i 39
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 29 października 2020r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg D. Ł., W. K., W. F. na decyzję Wojewody z dnia 5 marca 2020r. znak WS- [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania I. oddala skargę D. Ł.; II. odrzuca skargę W. K. i W. F.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 31 lipca 2019 r., na podstawie art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty na rzecz: W. K., D. Ł., I. T., W. F., S. F. i Z. F. odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela I. kat. [...] o pow. 0,2422 ha objętą wykazem hipotecznym Iwh [...] stanowiącą uprzednio własność J. F. wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy reduktorni gazu i wieży spadochronowej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 października 1952 r., nr [...]

W uzasadnieniu organ podał, że pismami z dnia 2 sierpnia 2017 r. i z dnia 4 sierpnia 2017 r., sprecyzowanymi w pismach z dnia 16 lutego 2018 r., z dnia 17 lutego 2018 r. i z dnia 19 lutego 2018 r. W. K., D. Ł., I. T., W. F., S. F. i Z. F. wystąpili z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną parcelę I. kat. [...] b. gm. kat. [...]

Jak ustalono, orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 października 1952 r., nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy reduktorni gazu oraz wieży spadochronowej parcelę I. kat. [...] o pow. 0,2422 ha objętą wykazem hipotecznym Iwh [...] stanowiącą własność J. F., a następnie orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 30 października 1953 r., nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy bocznicy kolejowej część ww. parceli o pow. 0,0399 ha.

Decyzja rozstrzyga sprawę odszkodowania za parcelę I. kat. [...] o pow. 0,2422 ha wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 października 1952 r., nr [...] prowadzoną pod sygnaturą akt [...] Sprawa odszkodowania za parcelę I. kat. [...] o pow. 0,0399 ha wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 30 października 1953 r., nr [...] została rozstrzygnięta decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 25 lutego 2019 r. w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt [...]

Na podstawie pozyskanej dokumentacji archiwalnej ustalono, iż obwieszczeniem z dnia 1 września 1952 r., nr S.A. [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. zawiadomiło o wszczęciu na wniosek Dyrekcji Budowy Miasta [...] w K. postępowania wywłaszczeniowego względem nieruchomości położonych w gm. kat. [...], w tym w pkt 95 nieruchomości objętej wykazem hipotecznym Iwh [...] oznaczonej jako parcela I. kat. [...] o pow. 0,2422 ha stanowiącej własność J. F.. Natomiast w obwieszczeniu z dnia 15 października 1952 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wskazało osoby, które zgłosiły prawo własności względem nieruchomości objętych postępowaniem wywłaszczeniowym prowadzonym pod nr [...] i jednocześnie wezwało, stosownie do postanowień art. 26 ww. dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. właścicieli hipotecznych do złożenia wyjaśnień odnośnie ww. nieruchomości. Jak wynika z ww. obwieszczenia, [...] z [...] zgłosiła prawo własności do nieruchomości oznaczonej jako parcela I. kat. [...] objętej wykazem hipotecznym Iwh [...], w którym jako właściciel hipoteczny ujawniony był J. F..

Jak wynika z protokołu sporządzonego z czynności komisyjnych podjętych w celu dokonania ustaleń niezbędnych dla określenia odszkodowania oraz celem przeprowadzenia rozprawy, J. F., właściciel nieruchomości uregulowanej w wykazie hipotecznym Iwh [...] zmarł, a wskazana nieruchomość znajdowała się w użytkowaniu K. F., żony zmarłego właściciela.

Orzeczeniem z dnia 15 października 1952 r., nr [...] zmienionym orzeczeniem z dnia 7 kwietnia 1953 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. działając w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych orzekło o wywłaszczeniu z dniem 16 lipca 1952 r. na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy reduktorni gazu i wieży spadochronowej nieruchomości położonych w gm. kat. [...], w tym w punkcie 96 nieruchomości oznaczonej jako parcela I. kat. [...] o pow. 0,2422 ha objętej wykazem hipotecznym Iwh [...] stanowiącej własność J. F.. Zgodnie z uzasadnieniem ww. orzeczenia "Ustalenie wysokość/ odszkodowania za ulegające wywłaszczeniu nieruchomości nastąpi w osobnych, indywidualnych orzeczeniach." Od ww. orzeczenia przysługiwało stronom prawo złożenia odwołania do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. za pośrednictwem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.. Ww. orzeczenie stało się ostateczne najpóźniej dnia 12 grudnia 1961 r.

Orzeczeniem z dnia 29 listopada 1952 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. działając w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych orzekło o przyznaniu na rzecz K. F. użytkownika parceli I. kat. [...] odszkodowania w kwocie 112,84 zł za zniszczone plony (2 pokosy siana). Ww. orzeczenie stało się ostateczne, na co wskazuje adnotacja urzędowa z dnia 18 marca 1953 r.

Zgodnie z treścią wykazu hipotecznego Iwh [...] prawo własności nieruchomości składającej się m.in. z parceli I. kat. [...] ujawnione było na rzecz J. F. na podstawie kontraktu darowizny z dnia 21 lutego 1919 r., Lr. [...]. Na podstawie wniosku z dnia 15 lutego 1961 r., dz.kw. [...] ww. parcelę odłączono i przeniesiono do księgi wieczystej KW [...]

Jak wynika z porównania mapy katastralnej z mapą ewidencyjną sporządzonego przez geodetę uprawnionego, parcela I. kat. [...] b. gm. kat. [...] odpowiada częściom działek ewidencyjnych nr nr: [...],[...], [...], [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. K. - [...]. Na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków oraz treści ksiąg wieczystych ustalono, iż działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. - [...] stanowią własność Gminy Miejskiej K., natomiast działki nr [...] i nr [...] [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] stanowią własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osoby prawnej.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego dla dzielnicy [...] w K. z dnia 14 października 1958 r., sygn. akt l Ns l [...] prawa do spadku po zmarłym w dniu 4 stycznia 1948 r. J. F. nabyli: żona K. F. oraz dzieci: Z. F., T. F. i S. F., natomiast spadek po zmarłej w dniu 23 lutego 1955 r. K. F. nabyły dzieci: Z. F., T. F., S. F. i M. K. z domu S., c. W. i K.. Z kolei na podstawie dalszych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku organ ustalił, że spadek po zmarłej w dniu 15 marca 1983 r. Z. F. nabyli: siostra T. P. i brat S. F., spadek po zmarłej w dniu 6 kwietnia 2004 r. T. P. z domu F., c. J. i K. nabyli: bratanica D. Ł., bratanica I. T., bratanica W. K., bratanek Z. F., bratanek S. F. i bratanek W. F.; spadek po zmarłym w dniu 3 października 1996 r. S. F. nabyli: żona S. F. oraz dzieci: Z. F., I. T., W. K., S. F., D. Ł. i W. F.; spadek po zmarłej w dniu 28 marca 2008 r. S. F. nabyły dzieci: Z. F., I. T., W. K., S. F., D. Ł. i W. F.. Natomiast spadek po M. K. z domu S., c. K. i W. zmarłej w dniu 20 września 1977 r. nabył w całości mąż A. K.. A. K. zmarł w dniu 23 marca 1978 r. (odpis skrócony aktu zgonu nr [...]). Jak ustalono po zmarłym w dniu 23 marca 1978 r. A. K., ostatnio zameldowanym we W. przy ul. [...] nie toczyło się postępowanie spadkowe.

Organ stwierdził, że wnioskodawcy jako następcy prawni właściciela nieruchomości, tj. J. F. posiadają legitymację procesową w niniejszym postępowaniu. Orzeczenie o przejęciu nieruchomości wydane zostało w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Organ odwołał się do brzmienia art. 10 ust. 1, art. 33 ust. 1 oraz art. 39 ww. dekretu.

W przedmiotowym postępowaniu podjęto szereg czynności w celu ustalenia, czy przyznane zostało odszkodowanie za wywłaszczoną parcelę I. kat. [...] b. grn. kat. [...] oraz czy został złożony wniosek o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości. Poszukiwania dokumentów mogących stanowić dowód na okoliczność ustalenia odszkodowania lub złożenia ww. wniosku prowadzone były w Archiwum Zakładowym Urzędu Miasta K., Archiwum Zakładowym [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., Archiwum Zakładowym Starostwa Powiatowego w K., Archiwum Narodowym w K., Archiwum Akt Nowych, Instytucie Pamięci Narodowej oraz spółce firma A S.A. Oddział w K.. Kwerenda przeprowadzona w zasobach archiwalnych ww. jednostek przyniosła wynik negatywny. W ww. zbiorach nie odnaleziono bowiem dokumentacji wskazującej choćby pośrednio na fakt ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną parcelę I. kat. [...] b. gm. kat. [...], jak również dokumentów potwierdzających złożenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość.

Aktualnie kwestię odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) - art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3 ww. ustawy.

Odwołując się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego organ wskazał, że formalne uchylenie ww. dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych nie stoi na przeszkodzie dokonywaniu w oparciu o ten akt oceny zasadności zgłaszanych roszczeń o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości. Jednak skoro orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 października 1952 r., nr [...] stało się ostateczne najpóźniej w dniu 12 grudnia 1961 r. to tę datę należy uznać za początek biegu terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie, o którym mowa w art. 33 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Jak wynika z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uprawnione osoby nie złożyły wniosku o odszkodowanie za wywłaszczoną parcelę, tym samym z dniem 12 grudnia 1964 r. upłynął bieg terminu do skutecznego dochodzenia roszczeń z tytułu wywłaszczenia ww. nieruchomości. W takim stanie rzeczy należy uznać, iż nie zostały spełnione przesłanki warunkujące ustalenie odszkodowania za parcelę I. kat. [...] [...], tj. nie został złożony w terminie wymaganym przepisami prawa wniosek o przyznanie odszkodowania.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli D. Ł., S. F., I. T. oraz W. K. oraz W. F.. Odwołujący nie zgodzili się z rozstrzygnięciem i wnieśli o uchylenie decyzji i ustalenie odszkodowania.

Wojewoda decyzją z dnia 5 marca 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji powielił ustalenia stanu faktycznego przedstawione przez Prezydenta Miasta K.. Powyższe doprowadziło organ odwoławczy do takiego samego wniosku, a mianowicie, że nie został dochowany ustawowy termin do złożenia wniosku o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Wojewoda wskazał, że przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. utraciły moc obowiązującą na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, póz. 94 ze zm.). Zgodnie z przepisem przejściowym do ustawy z 1958 r., postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jeszcze niezakończone, będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustala się według zasad odszkodowania przewidzianych w ustawie z 1958 r., jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania. W pozostałych przypadkach odszkodowanie ustala się według przepisów dotychczasowych.

W niniejszej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przed dniem 1 lipca 1956 r., a odszkodowanie zgodnie z dokonanymi przez organ I instancji ustaleniami za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wówczas ustalone, ani też do chwili obecnej. Fakty te jednoznacznie wskazują, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno było zatem zostać ustalone wówczas według zasad przewidzianych w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r. Wobec tego zdaniem organu odwoławczego oczywistym jest, że roszczenie odszkodowawcze uległo przedawnieniu z mocy art. 39 ust. 1 dekretu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedawnienie administracyjnoprawnego roszczenia o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości oznacza, iż organ administracji publicznej, działający na podstawie i w granicach prawa, nie jest uprawniony do ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, albowiem upływ terminu przedawnienia winien być wzięty pod uwagę z urzędu (art. 6 i 7 K.p.a.) - co wobec przytoczonej argumentacji oraz przepisach prawa miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła D. Ł., zarzucając decyzji Wojewody naruszenie

przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. albowiem organy obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, a więc nie podjęły wszelkich czynności

niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz do załatwienia

sprawy. Organy nie ustaliły m.in. czy doszło do ostateczności decyzji

wywłaszczeniowej oraz czy został złożony wniosek o wypłatę odszkodowania, a także czy osoby uprawnione do złożenia wniosku o odszkodowanie zostały powiadomione o prowadzonym postępowaniu i o swoich uprawnieniach;

b) art. 15 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie przez organ II instancji ustaleń

poczynionych przez organ I instancji, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego;

c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez podzielenie przez organ II instancji stanowiska organu I instancji i w konsekwencji utrzymanie decyzji I instancji w mocy, w sytuacji,

gdy decyzja ta oparta została na niewyjaśnionym stanie faktycznym i jako taka pozostawała wadliwa w stopniu przesądzającym jej uchylenie.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie w całości decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K., a także zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła przytoczone wyżej zarzuty skargi. W szczególności wskazała, że organ powinien był przede wszystkim ustalić, czy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Organ ograniczył się przy tym do stwierdzenia, że "(...) orzeczenie stało się ostateczne najpóźniej 12 grudnia 1961 r." Orzeczenie to nie mogło stać się ostateczne, a to z uwagi na fakt, że w rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w latach 50-tych nie brali udziału spadkobiercy zmarłego właściciela nieruchomości - J. F.. Świadczy o tym decyzja Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 25 lutego 2019 r.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.

W pierwszej kolejności Sąd chciałby podkreślić, że ocenia stan faktyczny wskazany w decyzjach jako ustalony w sposób kompleksowy, dokładny, pełny i wyczerpujący. Podobnie ocena prawna organów została dokonana prawidłowo i nie budzi żadnych wątpliwości. Sąd podziela zatem wszystkie uwagi i wnioski organów i nie znajduje potrzeby ponownego przytaczania zaprezentowanej argumentacji.

Przechodząc do zarzutów skargi, należy przede wszystkim odnieść się do zarzutu, że organy nie ustaliły stanu faktycznego, w szczególności, czy doszło do ostateczności decyzji wywłaszczeniowej oraz czy został złożony wniosek o wypłatę odszkodowania, a także czy osoby uprawnione do złożenia wniosku o odszkodowanie zostały powiadomione o prowadzonym postępowaniu i o swoich uprawnieniach. Rozpoczynając od dwóch ostatnich kwestii, wskazać należy, co już było monitowane wyżej, że w przedmiotowym postępowaniu podjęto szereg czynności w celu ustalenia, czy przyznane zostało odszkodowanie za wywłaszczoną parcelę I. kat. [...] b. grn. kat. [...] oraz czy został złożony wniosek o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości. Poszukiwania dokumentów mogących stanowić dowód na okoliczność ustalenia odszkodowania lub złożenia ww. wniosku prowadzone były w Archiwum Zakładowym Urzędu Miasta K., Archiwum Zakładowym [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., Archiwum Zakładowym Starostwa Powiatowego w K., Archiwum Narodowym w K., Archiwum Akt Nowych, Instytucie Pamięci Narodowej oraz spółce firma A Oddział w K.. Kwerenda przeprowadzona w zasobach archiwalnych ww. jednostek przyniosła wynik negatywny. W ww. zbiorach nie odnaleziono bowiem dokumentacji wskazującej choćby pośrednio na fakt ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną parcelę I. kat. [...] b. gm. kat. [...] jak również dokumentów potwierdzających złożenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość.

Trzeba nadto wskazać, że w odniesieniu do czynności organów podejmowanych przed kilkudziesięciu laty nie można przyjmować zasady, że brak dowodów na podjęcie przez organ określonych działań oznacza per se, że działania te nie zostały zrealizowane. Niezbędne jest tu w szczególności uwzględnienie ówczesnych zasad archiwizacji dokumentów oraz innych okoliczności, takich jak np. późniejsze czynności stron lub innych podmiotów. Stąd też wysiłki organu w celu odnalezienia właściwych dokumentów wystarczająco dokumentują fakt, że wniosek nie został złożony. Przyjęcie poglądu przeciwnego, a mianowicie, że brak dowodów w omawianej sytuacji musi być jednoznaczny ze złożeniem wniosku, prowadziłoby do trudnego do zaakceptowania z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego wniosku, że im więcej czasu upłynęło od wydania decyzji wywłaszczeniowej, tym bardziej zwiększałoby się prawdopodobieństwo otrzymania przez wywłaszczonego odszkodowania w warunkach niezłożenia wniosku, czy wręcz po raz drugi (argumentum ad absurdum).

Kolejnym zarzutem jest ten stwierdzający, że organy nie ustaliły z pewnością, że decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Tymczasem zdaniem skarżącej, decyzja nie mogła stać się ostateczna, albowiem w rozprawie administracyjnej w latach 50-tych nie brali udziału spadkobiercy zmarłego właściciela nieruchomości, J. F..

Odnosząc się do powyższego, trzeba zauważyć, że fakt śmierci J. F. był znany i został odnotowany w toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym. On sam był wskazywany w postępowaniu jako właściciel wyłącznie w rozumieniu właściciela hipotecznego /t.1, k.135/. Albowiem już w 1952r., jak wynika z protokołu z dnia 1.09.1952r. sporządzonego dla celów odszkodowania za utratę plonów w toku postępowania wywłaszczeniowego, ujawniono i wpisano jako użytkownika parceli l.kat. [...] wdowę po J. F. – K. F., której następnie przyznano odszkodowanie za zniszczone plony orzeczeniem z dnia 29.09.1952r. /t.1, k. 65 i 70/.

Dalej: w uzupełnieniu wniosku o wywłaszczenie z 11.03.1953r. wnioskodawca wskazał, że J. F. nie żyje, a spadkobiercą jest K. F. /t.1, k.146/. Nadto w protokole z dnia 11.05.1953r. sporządzonym dla celów przeprowadzanej rozprawy i wysłuchania stron zanotowano, że po zmarłym właścicielu hipotecznym J. F. pozostała żona K. F. i jej dzieci, oraz że zmarły testamentu nie zostawił, a postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone /t/1, k.135/.

Nie jest więc zasadny zarzut skarżącej, że w postępowaniu nie brali udziału spadkobiercy J. F.. Należy przy tym zauważyć, że skarga oprócz ogólnego zarzutu, żadnych konkretnych tez w tym zakresie nie stawia.

Jednakże wymaga podkreślenia, że z punktu widzenia prawnego okoliczność ta nie ma w sprawie znaczenia takiego, jakiego przydaje jej skarżąca. Trzeba bowiem wskazać, że zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego /t.1, k.149/, jak i orzeczenie o wywłaszczeniu z 30.10.1953r. /t.1, k.196/ było doręczane stronom za pomocą obwieszczenia publicznego. Zgodnie z art. 18 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. Dz. U. 1952.4.31), gdy postępowanie wywłaszczeniowe, tak jak w tym przypadku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia w toku postępowania wywłaszczeniowego mogły być dokonywane za pomocną obwieszczeń wywieszanych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany mógł być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane. Wybór trybu publicznych ogłoszeń uprawniał organ do informowania stron o podejmowanych czynnościach w taki właśnie sposób. W związku z tym zarówno co do wszczęcia postępowania jak i doręczania odpisu orzeczenia obowiązywały te same zasady. Zastosowanie trybu ogłoszeń w trybie art. 18 ust. 2 zwalniało organ od doręczenia indywidualnego. Zastosowanie trybu ogłoszeniowego powodowało, że dokonane ogłoszenia odnosiły skutek nie tylko do nieznanego z miejsca pobytu właściciela ale i w stosunku do spadkobierców zmarłego. W związku z tym nawet gdyby przyjąć, że organ powinien mieć wiedzę o jednym ze spadkobierców to okoliczność ta, wobec zastosowanego trybu i zasad trwałości decyzji administracyjnych nie może skutkować stwierdzeniem nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego. Tryb ogłoszeniowy służył uproszczeniu i jednocześnie usprawnieniu postępowań wywłaszczeniowych. W ocenie Sądu analizując przepisy dekretu nie sposób z nich wyprowadzić wniosku o możliwości dwutorowo przeprowadzonej procedury (w trybie indywidualnym i ogłoszeniowym). Taka możliwość prowadziłaby do sytuacji w której strony mogłyby zakwestionować praktycznie wszystkie postępowania w których zastosowano tryb ogłoszeń poprzez wykazanie, że niektórzy z właścicieli lub ich następcy prawni byli identyfikowalni (znani organowi). Zdaniem Sądu, taka koncepcja byłaby sprzeczna z celami dekretu. W świetle powyższego jedynie prawidłowe jest stanowisko, iż zastosowanie trybu ogłoszeń w trybie art. 18 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych zwalniało organ od doręczenia indywidualnego. Zastosowanie trybu ogłoszeniowego powodowało, że dokonane ogłoszenia odnosiły skutek nie tylko do nieznanego z miejsca pobytu właściciela, ale i w stosunku do spadkobierców zmarłego (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2019 r. I SA/Wa 1311/19, LEX nr 2761312). W świetle powyższego, jak i w świetle faktu, że w postępowaniu uczestniczyła aktywnie spadkobierczyni J. F., nie sposób postawić zarzutu, że jakiś ( nie wymieniony zresztą konkretnie) spadkobierca nie brał udziału w postępowaniu.

Wobec tego, wbrew twierdzeniom skargi, powyższe nie stało na przeszkodzie, aby decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Fakt jej ostateczności został zresztą odnotowany w orzeczeniu o wywłaszczeniu, gdzie organ zamieścił adnotację opatrzoną pieczęcią urzędową, iż "powyższe orzeczenie jest ostateczne", w dacie 3.08.1970r. Wobec tego organy orzekające w niniejszej sprawie miały pełne podstawy do uznania, że decyzja jest ostateczna.

Zgodnie zatem z art. 39 ust. 1 dekretu, przy prawidłowym odczytaniu przez organy przepisów przejściowych, wskazujących na konieczność jego zastosowania (szczegółowo wyjaśnioną w decyzjach), roszczenia odszkodowawcze przedawniały się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Skoro bowiem postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte zostało przed dniem 1 lipca 1956 r., to zastosowanie miały przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 2, poz. 25). Z art. 33 wymienionego dekretu wynikało, że ustalenie odszkodowania następuje na wniosek każdej ze stron, przy czym w art. 39 dekretu ustawodawca postanowił, że roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). W prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy do czynienia wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Tym przepisem w rozpoznawanej sprawie jest art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, który przewidywał przedawnienie roszczeń o ustalenie i wypłatę odszkodowania. W tej sytuacji nie ma zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skoro roszczenie odszkodowawcze uległo przedawnieniu. Organ I instancji uznał, że orzeczenie stało się ostateczne najpóźniej w dniu 12 grudnia 1961r. Nie ma powodu do kwestionowania stanowiska organu, skoro ostateczność tę stwierdzono w dacie 3.08.1970r. Na marginesie, gdyby nawet liczyć termin 3-letni od daty potwierdzenia ostateczności orzeczenia, to i tak termin ten upłynął. Roszczenie zatem jest przedawnione. Należy tu przytoczyć wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2018 r. II SA/Po 947/17, LEX nr 2480189, potwierdzający powyższe: "1. Przedawnienie roszczenia odszkodowawczego z tytułu wywłaszczenia na podstawie dekretu z 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych następowało 3 lata po stwierdzeniu ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. Skutek ten nastąpił z mocy prawa i musi być brany pod uwagę z urzędu w postępowaniu administracyjnym. 2. Artykuł 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi podstawę do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania również za nieruchomości wywłaszczone przed wejściem w życie tej ustawy, niemniej jednak dotyczy tylko roszczeń nieprzedawnionych".

Jak wynika z powyższych stwierdzeń, nie zachodzą wskazywane w skardze naruszenia prawa procesowego ( art. 7 i 77 k.p.a., art. 15 k.p.a.), co czyni skargę bezzasadną.

Z wymienionych przyczyn na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.