Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 120/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w części
Powołane przepisy: article: AArt. 24a ust. 2 w zw. z art. 23b ust. 1 pkt 1, art. 23  ust. 4 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w zakresie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci K. i M. B. na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 grudnia 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2017 r. znak [...] w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci B. B. (dalej: "skarżący"): K. B. i M. B. na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. i od dnia 1 października 2017 r. do dnia 31 października 2017 r. oraz odmawiającej przyznania zasiłku rodzinnego na ww. dzieci skarżącego na okres od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

W dniu 7 września 2016 r. skarżący złożył do MOPS wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Pismem z dnia 18 października 2016 r. Organ wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 14 dni od otrzymania wezwania wniosku o niezbędne dokumenty potwierdzające utratę dochodu żony skarżącego, K. B., tj. umowy zlecenia z 2015 r. z firmy M sp. z o.o., świadectwo zlecenia z 2015 r. z firmy A sp. z o.o. oraz druki PIT: PIT-11 z 2015 r., PIT-36 z 2015 r., potwierdzające dochody osiągnięte w 2015 r., pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. W piśmie organ powołał się na regulację art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2017.1952; dalej: "u.s.r."). Skarżący odebrał korespondencję osobiście w dniu 19 października 2016 r., nie zastosował się jednak do ww. wezwania, wobec czego pismem z dnia 30 listopada 2016 r. organ I instancji poinformował skarżącego o pozostawieniu złożonego przezeń wniosku bez rozpatrzenia. W treści pisma organ przytoczył regulacje art. 24a ust. 1 i 2 u.s.r.

Pismem z dnia 20 grudnia 2016 r. skierowanym do Dyrektora MOPS skarżący poinformował, że nie ma kontaktu z żoną, nie wie gdzie ona mieszka i nie może dostarczyć dokumentów, o których była mowa w piśmie organu z dnia 18 października 2016 r., ponieważ nie jest w stanie ich uzyskać. Skarżący wniósł o wydanie decyzji w przedmiocie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Ponieważ do akt nie została dołączona koperta, nie wiadomo w jakim terminie skarżący wniósł przedmiotowe pismo.

W odpowiedzi, organ przesłał skarżącemu wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, z prośbą o zapoznanie się z jego treścią i pouczeniem.

W dniu 12 stycznia 2017 r. skarżący ponownie złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Pismem z dnia 24 stycznia 2017 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia tego wniosku o dokumenty potwierdzające utratę dochodu przez żonę skarżącego (jak w piśmie z dnia 18 października 2016 r.) w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Skarżący odebrał pismo w dniu 27 stycznia 2017 r., jednak nie zastosował się do wezwania, wobec powyższego organ pismem z dnia 13 lutego 2017 r. poinformował skarżącego, że jego wniosek został pozostawiony bez rozpatrzenia.

W dniu 14 lutego 2017 r. skarżący złożył do SKO zażalenie na pozostawienie jego wniosku z dnia 12 stycznia 2017 r., bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że nie jest w stanie ustalić aktualnego miejsca zamieszkania swojej żony, wobec czego nie może przedłożyć dokumentów dotyczących dochodu osiągniętego przez nią w 2015 r. Skarżący wskazał również, że uznaje za krzywdzący brak możliwości skorzystania ze wsparcia związanego ze świadczeniami pomocy społecznej, zwłaszcza w obliczu faktu, że żona wyprowadziła się z ich wspólnego mieszkania, pozostawiając skarżącemu realizację obowiązków związanych z utrzymaniem i wychowaniem ich wspólnych dzieci. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu I instancji do rozpatrzenia jego wniosku, z pominięciem dokumentów, o których mowa wyżej.

Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. SKO uznało zażalenie skarżącego za nieuzasadnione. W uzasadnieniu orzeczenia SKO wskazało, iż w sytuacji nieuzupełnienia lub niepoprawienia przez wnoszącego wniosku w terminie wskazanym w wezwaniu w ogóle nie wszczyna się postępowania administracyjnego; strona ma jednak możliwość złożenia na zasadzie art. 37 k.p.a. zażalenia na niezałatwienie przez organy sprawy w terminie, a w razie nieuwzględnienia tego zażalenia, skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego. SKO uznało jednak, że organ I instancji prawidłowo i w terminie dokonywał czynności, które zakończyły się pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.

Pismem z dnia 27 marca 2017 r. skarżący ponownie zwrócił się do dyrektora MOPS o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, podnosząc, że nie ma kontaktu z żoną, nie wie gdzie ona mieszka i nie może dostarczyć dokumentów wskazywanych przez organ w wezwaniach z dnia 18 października 2016 r. i 24 stycznia 2017 r., a ponadto nie uzyskał żadnych podpowiedzi, w jaki sposób może uzyskać brakujące dane, sam zaś jest osobą nieporadną i nie wie, w jaki sposób mógłby to uczynić. Skarżący dodał, iż w jego ocenie zrobił wszystko, aby uczynić zadość żądaniu Kierownika SŚR MOPS i oczekuje większej aktywności po stronie organu.

W odpowiedzi, Dyrektor MOPS pismem z dnia 4 kwietnia 2017 r. poinformował, że postępowania w sprawach z wniosków złożonych przez skarżącego w dniu 7 września 2016 r. oraz 12 stycznia 2017 r. przeprowadzone zostały prawidłowo. Dyrektor MOPS wskazał także w ww. piśmie, iż ustalił, że kilkukrotnie udzielano skarżącemu ustnych informacji na temat możliwości formalnego załatwienia spraw, w tym w szczególności: 1) skontaktowania się z żoną lub jej rodziną z prośbą o przesłanie do MOPS brakujących dokumentów z dokładnym ich określeniem; 2) udostępnienia adresu pobytu żony celem skontaktowania się z nią pracowników MOPS; 3) możliwości uzyskania orzeczenia sądu rodzinnego o separacji, co umożliwiłoby skuteczne złożenie wniosku o przedmiotowe świadczenie bez konieczności wpisywania żony w skład rodziny, a co za tym idzie przedkładania dokumentów dotyczących jej dochodów. Dyrektor MOPS zwrócił również uwagę, iż – mając na względzie trudną sytuację życiową i dochodową skarżącego – MOPS umożliwił skarżącemu korzystanie z bezpłatnej pomocy prawnej obejmującej poradnictwo, jak i sporządzanie dokumentów adekwatnych do decyzji skarżącego odnośnie do uregulowania sytuacji rodzinnej; z tej pomocy skarżący skorzystał jednak tylko częściowo, ostatecznie zaprzestając prowadzenia spraw z udziałem prawnika MOPS.

Pismem z dnia 29 września 2017 r. skarżący ponownie zwrócił się do MOPS o przyznanie i wypłatę świadczenia w postaci: 1) zasiłku rodzinnego na syna M. na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w miesiącu wrzesień 2017 r.; 2) zasiłku rodzinnego na córkę K. na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w miesiącu wrzesień 2017 r. W uzasadnieniu skarżący powołał się na swoje wcześniejsze wnioski z dnia 7 września 2016 r. i z dnia 12 stycznia 2017 r., pozostawione bez rozpatrzenia z uwagi na nieprzedłożenie przez niego zaświadczenia o dochodzie uzyskiwanym przez jego żonę. Skarżący zarzucił, że nieprzedłożenie tego zaświadczenia nie stanowiło przeszkody w przyznaniu mu świadczeń rodzinnych na dalszy okres, powołując się przy tym na decyzję Burmistrza Miasta, z dnia [...] 2017 r. znak: [...], przyznającą świadczenia rodzinne na dzieci skarżącego na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r. Skarżący wskazał, iż przed wydaniem tej decyzji organ nie zwracał się do niego o przedłożenie ww. zaświadczenia.

W związku z ww. wnioskiem z dnia 29 września 2017 r., pismem z dnia 2 października 2017 r. organ zwrócił się do skarżącego o uzupełnienie w terminie 14 dni wniosku o niezbędne dokumenty potwierdzające utratę dochodu przez żonę skarżącego w 2015 r. (dokumenty jak w piśmie z dnia 18 października 2016 r.), pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Pismem z dnia 9 października 2017 r. skarżący wniósł o wystąpienie przez MOPS ze stosownym wnioskiem do Urzędu Skarbowego (dalej: "US") o doręczenie dokumentów potwierdzających utratę dochodu przez jego żonę w 2015 r.

Pismem z dnia 18 października 2017 r. MOPS zwrócił się do US z wnioskiem o udzielenie informacji o dochodzie żony skarżącego, jako członka rodziny za rok 2015 podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (dalej: "PIT") na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2018.200; dalej: u.p.d.f."), zawierających dane o wysokości: dochodu, składek na ubezpieczenie społeczne odliczonych od dochodu, należnego podatku oraz o przesłanie dokumentów potwierdzających utratę dochodu za 2015 r. z firmy M sp. z o.o., z firmy A sp. z o.o. oraz druki PIT-11 potwierdzające dochody osiągnięte w 2015 r. od ww. pracodawców.

Pismem z dnia 25 października 2017 r. US poinformował organ o wysokości dochodów osiągniętych przez żonę skarżącego w 2015 r. (wydruk z podsystemu KONTROLA informacji PIT-11 o dochodach oraz pobranych zaliczkach na PIT za 2015 r.).

Pismem z dnia 27 października 2017 r. organ poinformował skarżącego o uzyskaniu ww. informacji od US; wskazał jednak, że wniosek z dnia 29 września 2017 r. nadal zawiera braki formalne, bowiem skarżący nie przedłożył dokumentu potwierdzającego utratę dochodu za 2015 r. z firmy M sp. z o.o. ani dokumentu potwierdzającego utratę dochodu za 2015 r. z firmy A sp. z o.o., w związku z czym w tym zakresie skarżący nie uzupełnił braków wniosku, co prowadziło do pozostawienia wniosku z dnia 29 września 2017 r. bez rozpatrzenia.

W dniu 2 listopada 2017 r. do MOPS wpłynęły brakujące dokumenty z firmy M sp. z o.o.: kserokopia druku PIT-11 oraz zaświadczenie o okresie obowiązywania umowy zlecenia świadczonej przez żonę skarżącego. W dniu 8 listopada 2017 r. skarżący dostarczył z kolei dokumenty z firmy A sp. z o.o.: kserokopię druku PIT-11 oraz świadectwo pracy jego żony.

W dniu [...] 2017 r. organ, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 29 września 2017 r., wydał z upoważnienia Burmistrza Miasta decyzję, na podstawie której nie przyznał zasiłku rodzinnego na dziecko:

1) M. na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. w wysokości 124 zł miesięcznie;

2) K. B. na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. w wysokości 124 zł miesięcznie;

Przyznał zasiłek rodzinny na dziecko:

3) M. B. na okres od 1 do 30 września 2017 r. w wysokości 124 zł miesięcznie i na okres od dnia 1 do dnia 31 października 2017 r. w wysokości 135 zł miesięcznie oraz przyznano dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł jednorazowo;

4) K. B. na okres od 1 września do 31 października 2017 r. w wysokości 124 zł miesięcznie oraz przyznano dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł jednorazowo.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na dokumenty, które wpłynęły do MOPS w dniach 2 i 8 listopada 2017 r. i objaśnił, że w przypadku wniosku skarżącego z dnia 29 września 2017 r. należało uznać, że brakujące dokumenty zostały ostatecznie złożone po wyznaczonym terminie, przywołał jednak w tym zakresie treść art. 24a ust. 3 u.s.r. oraz art. 24 ust. 2 u.s.r., uznając, że skarżącemu należało przyznać świadczenia wymienione w pkt. 3 i 4 decyzji na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 października 2017 r.

W odwołaniu skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 7, 7b, 8 i 9 k.p.a. poprzez niepodejmowanie wszelkich niezbędnych czynności w toku postępowania z urzędu i na wniosek strony, jak również orzekanie zupełnie odmiennie w takim samym stanie faktycznym w odniesieniu do okresów 1 listopada 2016 r. – 31 sierpnia 2017 r. i 1 września 2017 r. – 31 października 2017 r. Skarżący wniósł o zmianę decyzji poprzez orzeczenie o przyznaniu zasiłku rodzinnego na dzieci M. i K. na okres od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jest ojcem samotnie wychowującym dzieci, jego żona opuściła go oraz dzieci i obecnie nie utrzymuje z nimi kontaktu, on zaś nie jest w stanie do niej dotrzeć, ponieważ nie wie dokładnie, gdzie mieszka, co robi, z kim przebywa. Skarżący podniósł również, że prosił MOPS, aby wystąpił z urzędu do US i byłych pracodawców jego żony o doręczenie takich dokumentów, uzyskał jednak odpowiedź, że MOPS nie praktykuje gromadzenia dokumentów za stronę postępowania; skierował zatem pismo do US i byłych pracodawców jego żony o nadesłanie do MOPS dokumentów relewantnych dla tego postępowania. Skarżący był jednak w stanie bezpośrednio uzyskać tylko dokumenty od firmy A sp. z o.o.

Decyzją z dnia 18 grudnia 2017 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO przywołało art. 1, art. 2 pkt 1, art., 3 pkt 1, art. 4-7 oraz art. 24 u.s.r., oraz wskazało, że świadczenia rodzinne są co do zasady przyznawane na wniosek, a prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.s.r.). Organ wyjaśnił, że skoro skarżący skutecznie złożył wniosek dopiero we wrześniu 2017 r., to dopiero od tego miesiąca mogło mu być przyznane świadczenie rodzinne.

W skardze na decyzję SKO skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów:

1) prawa materialnego: art. 3, 5, 24 u.s.r., poprzez ich niezastosowanie pomimo istnienia przesłanek uprawniających do przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci na okres od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r.;

2) postępowania: art. 7, 7b, 8, 9 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich niezbędnych czynności w toku postępowania z urzędu i na wniosek strony, jak również orzekanie zupełnie odmiennie w odniesieniu do okresu 1 listopada 2016 r. – 31 sierpnia 2017 r. oraz okresu 1 września 2017 r. – 31 października 2017 r. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący, poza powtórzeniem argumentacji przedstawionej już w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wskazał, że nie wyjaśniono mu, czym jest dokumentacja potwierdzająca utratę dochodu.

W odpowiedzi na skargę SKO wskazało, iż skarga, jako nie zasługująca na uwzględnienie, powinna zostać oddalona. W uzasadnieniu SKO powtórzyło argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji z dnia 7 lutego 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego, nie zaś według kryterium słuszności. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 u.s.r., ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują na wniosek m.in. jednego z małżonków. Zgodnie z art. 23 ust. 4 pkt 1 u.s.r., do wniosku należy dołączyć odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f u.p.d.f., dotyczące każdego członka rodziny, zgodnie zaś z art. 23 ust. 4 pkt 3 – zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym zaświadczenie pracodawcy albo oświadczenie o okresie, na który został udzielony urlop wychowawczy, oraz o okresach zatrudnienia (lit. e) oraz inne dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia rodzinnego będącego przedmiotem wniosku (lit. f).

Szczegółowe zasady postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych były określone w rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.2015.2284) dalej jako: "Rozporządzenie", obowiązującego od dnia 2 stycznia 2016 r. do dnia 31 lipca 2017 r., tj. w czasie, gdy skarżący składał wnioski o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, które ostatecznie zostały pozostawione bez rozpatrzenia. Zgodnie z § 2 ust. 2 Rozporządzenia, do wniosku o zasiłek rodzinny należało dołączyć odpowiednio m.in. dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny (pkt 3), w tym oświadczenia członków rodziny o dochodach osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f u.p.d.f. (lit. a), dokument określający datę utraty dochodu oraz wysokość utraconego dochodu (lit. i), dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny oraz liczbę miesięcy, w których dochód był osiągany - w przypadku uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (lit. j), dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty - w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (lit. k).

Zgodnie z art. 23b ust. 1 u.s.r., organ właściwy prowadzący postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych obowiązany jest do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji m.in. od organów podatkowych odpowiednio m.in.: informacji o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f u.p.d.f., każdego członka rodziny, udzielanych przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierających dane o wysokości dochodu, składek na ubezpieczenie społeczne oraz należnego podatku. Dopiero w przypadku braku możliwości samodzielnego uzyskania przez organ ww. informacji z przyczyn nieleżących po stronie organu, organ wzywa wnioskodawcę do dołączenia tych informacji (art. 23b ust. 5 u.s.r.). Można więc powiedzieć, iż "zasadą jest samodzielne ustalanie przez organ stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie danych pozwalających na ustalenie dochodu rodziny, a wyjątkiem jest sytuacja, w której dokumenty obrazujące stan faktyczny w tym zakresie powinien dostarczyć wnioskodawca" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2017 r., III SA/Kr 311/17, LEX nr 2312914).

Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.s.r.). W przypadku, gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia (art. 24a ust. 2 u.s.r.), jeżeli jednak przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym, w odrębnych przepisach, terminie oraz osoba może to udokumentować, świadczenia przysługują począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony (art. 24a ust. 3 u.s.r.).

Przenosząc treść powyższych przepisów na grunt rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej, Sąd poddał ocenie zasadność zwrócenia się przez organ do skarżącego w pismach z dnia 18 października 2016 r., 24 stycznia 2017 r. i 2 października 2017 r. o uzupełnienie braków wniosku przez dostarczenie do organu następujących dokumentów: umów zlecenia z 2015 r. z firmy M sp. z o.o., świadectwa zlecenia z 2015 r. z firmy A sp. z o.o. oraz druków PIT: PIT-11 z 2015 r., PIT-36 z 2015 r., potwierdzających dochody osiągnięte w 2015 r., pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Co do wezwania skarżącego do przedłożenia dokumentów w postaci druków PIT-11 i PIT-36, stwierdzić należy, że zgodnie z art. 23b ust. 1 pkt 1 u.s.r., to organ był zobowiązany do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji relewantnych w tym zakresie informacji. Organ zresztą ostatecznie, na skutek wniosku skarżącego z dnia 9 października 2017 r., zwrócił się do US o przekazanie stosownych informacji – pismem z dnia 18 października 2017 r. – powinien był jednak uczynić to znacznie wcześniej, z urzędu, bezpośrednio po złożeniu przez skarżącego pierwszego wniosku z dnia 7 września 2016 r. Należało zatem przyjąć, iż wzywając skarżącego do uzupełnienia braków wniosku poprzez przedłożenie stosownych druków PIT, organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 24a ust. 2 w zw. z art. 23b ust. 1 pkt 1 u.s.r. Tym bardziej, że skarżący od początku sygnalizował organowi, przedkładając odpowiednie dokumenty, że nie jest w stanie ustalić aktualnego adresu żony, ponieważ żona wyprowadziła się bez pozostawienia adresu.

Odnosząc się do wzywania skarżącego do uzupełnienia braków wniosku przez przedłożenie dokumentów dotyczącej realizacji umów zlecenia przez żonę skarżącego dla M sp. z o.o. oraz A sp. z o.o., należało zwrócić uwagę na następujące dwie kwestie.

Po pierwsze, relewantny w sprawie stan faktyczny można było ustalić bez analizy tych dokumentów – zupełnie wystarczające w tym zakresie byłyby informacje pozyskane od US w postaci druków PIT-11 i PIT-36 za 2015 r. Oba wskazane podmioty, jako spółki z o.o., a więc płatnicy zaliczek na PIT, miały obowiązek przygotowania stosownych druków PIT-11 i przekazania ich nie tylko do żony skarżącego, ale i do US. Wszystkie informacje istotne dla ustalenia, czy skarżącemu przysługiwało prawo do świadczeń rodzinnych, które można byłoby uzyskać na podstawie umów czy świadectw zawartych lub wystawionych przez wskazane podmioty, można było zatem ustalić na podstawie stosownych druków PIT-11. Z perspektywy ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, zgodnie z art. 5 u.s.r., istotny jest bowiem tylko dochód, nie zaś szczegóły dot. umów zawartych przez wnioskodawcę lub członków jego rodziny. Niezwrócenie się przez organ o przedłożenie tych dokumentów w żaden sposób nie utrudniłoby zatem ustalenia relewantnego w sprawie stanu faktycznego i nie stanowiłoby naruszenia standardów postępowania dowodowego wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Po drugie, ani z art. 23 ust. 4 u.s.r., ani z § 2 Rozporządzenia nie wynika konieczność przedłożenia do organu właściwego do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych umów zlecenia zawartych przez członka rodziny wnioskodawcy ani świadectw wystawionych przez zleceniodawcę. W szczególności, z art. 23 ust. 4 pkt 3 in principio u.s.r. wynika, iż w tym zakresie wystarczające jest oświadczenie wnioskodawcy, poza tym obowiązek ten dotyczy zaświadczeń lub oświadczeń oraz dowodów "niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych". W sytuacji możliwości pełnego ustalenia przesłanek prawa do świadczeń rodzinnych na podstawie druków PIT-11 i PIT-36, o które organ powinien z urzędu zwrócić się do US, umowy zlecenia czy świadectwa wystawione przez pracodawcę lub zleceniodawcę owego przymiotu "niezbędności" zdecydowanie już nie posiadają.

W tym zakresie organ dopuścił się zatem naruszenia przepisów postępowania, a to art. 24a ust. 2 w zw. z art. 23 ust. 4 u.s.r. Zarówno to naruszenie, jak i wskazane wyżej postąpienie wbrew art. 24a ust. 2 w zw. z art. 23b ust. 1 u.s.r., stanowiące jednocześnie naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego: podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), współdziałania organów ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7b k.p.a.), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), miały istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że skarżący sygnalizował organowi trudności z uzyskaniem przedmiotowych dokumentów jak również wielokrotnie zwracał się do organu z prośbą o udzielenie mu pomocy, ponieważ ma problemy z problematyką prawną, co doprowadziło do dwukrotnego pozostawienia wniosków skarżącego bez rozpoznania na skutek nie przedłożenia żądanych przez organ dokumentów.

Gdyby zaś organy poprawnie zastosowały wskazane regulacje u.s.r., wówczas prawo do świadczeń rodzinnych powinno zostać ustalone już na podstawie pierwotnego wniosku skarżącego z dnia 7 września 2016 r.

Sąd zwrócił również uwagę, na to, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia zasady informowania wynikającej z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i poprzez to naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej opisanej w art. 8 § 1 k.p.a. W sytuacji, gdy po przedłożeniu bardzo podobnych wniosków o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, wnioskodawcę raz wzywa się o uzupełnienie braków wniosku poprzez przedłożenie stosownych dokumentów pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia (jak to miało miejsce w odniesieniu do świadczeń rodzinnych na okres listopad 2016 r. – październik 2017 r.), innym razem zaś przyznaje się świadczenie rodzinne bez takiego wezwania (jak to miało miejsce w odniesieniu do świadczeń rodzinnych na okres listopad 2017 r. – październik 2018 r.), stronie należy wyjaśnić różnicę w postępowaniu w przedmiocie tych wniosków, zwłaszcza jeśli strona nie ma wykształcenia prawniczego ani nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wskazane naruszenie, jakkolwiek doprowadziło do istotnych trudności w zrozumieniu postępowania organu przez skarżącego, nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, stąd nie miało wpływu na uchylenie decyzji organów obu instancji przez tut. Sąd.

Prowadząc jeszcze raz postępowanie, organ powinien zwrócić uwagę, że będzie to w istocie postępowanie prowadzone w przedmiocie wniosku z dnia 7 września 2016 r., w zakresie żądania ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego za okres od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r.

Ma to istotne znaczenie z perspektywy art. 24 ust. 2 u.s.r., stanowiącego, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.