Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2807/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Oddalono skargę w części
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 2,  art. 32
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 151, art. 206, art. 205 par. 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 61 par. 1, art. 64 par. 4, art. 80, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - Beata Bińkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2008 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia... sierpnia 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2007 r. nr ... co do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie finansowanym przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek; 2. stwierdza nieważność decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2007 r. nr ... w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie finansowanym przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń społecznych na rzecz E. H. kwotę ... zł (... złotych) tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 13 marca 2007 r. E. H. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Zakładu) Oddział w T. o umorzenie jej zadłużenia wobec Zakładu: z tytułu ubezpieczeń społecznych w części finansowanej przez płatnika, z tytułu ubezpieczeń zdrowotnych oraz z tytułu Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także o rozłożenie na raty pozostałej części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne - finansowanej przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu wniosku podkreśliła, że po upadku firmy zmuszona była zlikwidować działalność gospodarczą z dniem 1 lutego 2002 r. Wskazała, że w 2004 r. została poinformowana przez komornika Urzędu Skarbowego o braku zaległości wobec Zakładu i w latach 2002-2006 nigdy nie została skutecznie poinformowana przez organ rentowy o toczących się wobec niej czynnościach. Podniosła, że nie posiada żadnego majątku ani nawet miejsca zameldowania na terenie kraju, gdyż mieszka poza Polską i została wymeldowana z urzędu z dotychczasowego miejsca zamieszkania. Wskazała, że jej miesięczne dochody z tytułu pracy za granicą wynoszą około ... euro, i kwota ta poza pokryciem jej kosztów utrzymania musi również zaspokoić potrzeby mieszkającego w Polsce syna. Dodatkowe wydatki stanowią koszty zakupu leków, gdyż od ... r. choruje na schorzenia układu krążenia i pozostaje pod opieką lekarską.

Decyzją NR ... z ... czerwca 2007 r. wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ust. 1-4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz. U. 2007r. Nr 11 poz. 74 z późn. zm.], dalej: u.s.u.s., Zakład odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych za okres ... 2002 r. w łącznej kwocie .. zł, ubezpieczenia zdrowotnego za okres ...2002 r. w łącznej kwocie ... zł, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres ...a 2002 r. w łącznej kwocie ... zł.

W uzasadnieniu decyzji Zakład powołał się na przepisy art. 28 u.s.u.s. oraz na § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia [Dz. U. nr 141 poz. 1365], dalej: rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Ponadto wskazał, że zgodnie z przepisem art. 30 u.s.u.s. nie ma możliwości umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych, w związku z czym Zakład rozpatrując wniosek o umorzenie nie bierze tych składek pod uwagę.

Organ rentowy stwierdził, iż w stosunku do zobowiązanej wdrożono egzekucję w postaci zajęcia środków na rachunku bankowym, jednak prowadzona egzekucja okazała się nieskuteczna - w dniu 18 października 2000 r. wpłynęło pismo z banku o braku środków na rachunku, a w dniu 27 listopada 2000 r. informacja o zbiegu egzekucji. W dniach 1 grudnia 2000 r., 17 i 22 stycznia 2001 r., 1 i 2 czerwca 2001 r. i 2 lipca 2003r. tytuły egzekucyjne kierowano do Naczelnika Urzędu Skarbowego we W.. Prowadzone postępowanie okazało się bezskuteczne, naczelnik je umorzył z uwagi na brak majątku podlegającego zajęciu.

Organ wskazał, że w wyniku wywiadu majątkowego przeprowadzonego przez Inspektorat Zakładu ustalone zostało, że na wychowaniu strony pozostaje syn, który otrzymuje alimenty od ojca w wysokości ... zł. Zgodnie z zestawieniem dochodów i wydatków dochody rodziny wynoszą ... zł zaś wydatki ... zł. Strona posiada zaciągnięty kredyt we W. w kwocie ... zł, a raty wynoszą po ...zł. Według informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. strona za 2005 r. i 2006 r. nie deklarowała żadnego dochodu, natomiast zgodnie z informacjami uzyskanymi z CEPiK - u nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Wnioskodawczyni nie jest ujawniona w ewidencji Urzędu Miasta oraz Starostwa Powiatowego jako właściciel lub użytkownik nieruchomości. Pełnomocnik strony przedłożył rachunki i faktury za: pobyt syna w internacie- średnio ... zł - ... zł, spłatę kredytu - ... zł, telewizję kablową- ... zł, czynsz - ...zł, energię -... zł, abonament telefoniczny - ... zł, oraz dokumentacje medyczną- badanie echokardiograficzne.

Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z ... sierpnia 2007 r. Nr ... wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 ust. 4 oraz art. 28 ust. 1, 3, 4 i art. 32 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję z dnia ... czerwca 2007 r.

Organ odwoławczy wskazał, że w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu w dniu 29 czerwca 2007 r. skierowano do pełnomocnika strony pismo o zgłoszenie się na wywiad majątkowy oraz celem przedstawienia każdej innej dokumentacji dot. sytuacji finansowej bądź zdrowotnej w przypadku zmiany sytuacji finansowej, jednak w określonym terminie nie została przedstawiona nowa dokumentacja w sprawie.

Prezes Zakładu stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą stany wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 5 w/w, tj. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 1997r. nr 137 poz. 926 z późn. zm.), a Naczelnik Urzędu Skarbowego w drodze postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Wskazał ponadto, iż wystąpienie poszczególnych przesłanek do umorzenia przewidzianych przepisem art. 28 ust. 3 u.s.u.s. pozwala umorzyć zaległości lecz do tego nie obliguje. Organ stwierdzając zaistnienie przesłanek wskazanych w ww. artykule ocenia sytuację materialną strony oraz możliwości regulowania zadłużenia np. w formie układu ratalnego i podejmuje decyzję po przeanalizowaniu wszystkich i samodzielnie zgromadzonych dowodów. Podkreślił, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oznacza umorzenie i zakończenie czynności egzekucyjnych wszczętych na podstawie tytułów wykonawczych, a nie samych należności widniejących na tytułach.

Organ odwoławczy stwierdził, iż sytuacja majątkowa ani finansowa nie zmieniła się od momentu spisania wywiadu majątkowego - strona posiada stałe dochody, a przedstawione badanie echokardiograficzne nie określa niemożności podjęcia zatrudnienia ani nie stwierdza ograniczeń w tym zakresie. Syn uzyskuje świadczenie alimentacyjne i uczy się w prywatnym liceum. Natomiast, skoro zobowiązana regulowała zaległości podatkowe w formie rat, to w ocenie organu tym samym istnieje możliwość spłaty zadłużenia z tytułu składek również w formie rat. Zestawienie dochodów i wydatków rodziny nie ukazuje niemożności regulowania zadłużenia w układzie ratalnym.

Organ wyjaśnił, iż pełnomocnik wniósł o umorzenie składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne oraz w całości na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz rozłożenie na raty należności na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych, jednakże organ zmienił treść wniosku i odmówił umorzenia całości zadłużenia. Prezes Zakładu wskazał, iż pismem z dnia 19 marca 2007 r. poinformowano pełnomocnika o warunkach umarzania i udzielania ulg w stosunku do składek ubezpieczeniowych, w którym przytoczono treść art. 28 ust. 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, określających sytuacje całkowitej nieściągalności składek oraz rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne [Dz.U. z 2003r. nr 141 poz. 1365 ze zm.] określające przesłanki do umorzenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Organ wskazał, że wniosek o rozłożenie na raty składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych jako bezprzedmiotowy został pozostawiony bez rozpatrzenia, a informacja o tej treści została powtórzona w piśmie z dnia 16 kwietnia 2007 r. oraz wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie m.in. stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne, co oznacza, że nie ma możliwości umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych, w związku z czym Zakład rozpatrując wniosek o umorzenie nie brał tych składek pod uwagę.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E.H. podniosła m.in., iż po upadku firmy zmuszona była zlikwidować działalność gospodarczą i wyjechała z Polski, pozostawiając niespłacone w części zobowiązania wobec budżetu państwa. Skarżąca nie została poinformowana o wdrożeniu egzekucji administracyjnej, a po wywiązaniu się z zobowiązań finansowych wobec Urzędu Skarbowego została poinformowana przez pracownika tej instytucji o braku zaległości wobec Zakładu, gdyż zadłużenie zostało umorzone. Dopiero po otrzymaniu informacji od sąsiadki, która odebrała decyzję z ... listopada 2006 r. o wymierzeniu dodatkowej opłaty w wysokości 5 % należnych, nieopłaconych składek skarżąca podjęła kroki mające na celu regulację zobowiązań wobec Zakładu. Skarżąca nie posiada majątku ani miejsca zameldowania na terenie kraju, nie ma również następców prawnych - jest matką samotnie wychowującą syna. Mieszkanie, z którego została wymeldowana, w drodze dziedziczenia po babce otrzymał syn zobowiązanej, M.. W dniu 24 kwietnia 2007 r. skarżąca stawiła się w Inspektoracie we W.gdzie przeprowadzono z nią wywiad majątkowy oraz złożyła dokumenty - akt notarialny Nr ..., zaświadczenie Z. S.T. z 24 kwietnia 2007 r. W skardze podniesione zostało także, iż strona od czerwca 2007 r. w miarę możliwości spłaca składki w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz zarzucono naruszenie przepisów art. 7, 11, 107 § 3 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę.

Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, natomiast stosownie do § 4 tego przepisu o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.

Zakres rozpoznania niniejszej sprawy wyznaczał wniosek z dnia 13 marca 2007, w którym skarżąca wnosiła o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika, składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz o rozłożenie na raty składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych przez ubezpieczonych (k. 6-7 akt adm. sprawy).

Zakład w decyzji z ... czerwca 2007 r. orzeczeniem o odmowie umorzenia należności objął również składki na ubezpieczenie społeczne pracowników, w części finansowanej przez ubezpieczonych, uznając, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za ich umorzeniem w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Prezesa Zakładu z ... sierpnia 2007 r.

Sąd stwierdza, że organy rentowe nie mogły zmienić zakresu sprawy, gdyż skoro wniosek wszczynający przedmiotową sprawę w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych przez ubezpieczonych dotyczył rozłożenia tych składek na raty, to niedopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia o odmowie ich umorzenia. Postępowanie w przedmiocie umorzenia omawianych składek toczyło się bez jego wszczęcia - brak bowiem zarówno wniosku zobowiązanej w tym zakresie jak i zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania z urzędu.

Należy w tym miejscu wskazać, że organ administracji jest związany zakresem sprawy sformułowanym we wniosku strony i to strona określa w ten sposób zakres swego żądania (tak Naczelny Sad Administracyjny w wyrokach: z dnia 24 lipca 2001 r. sygn. akt IV SA 1091/1999 LEX nr 78924, z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 1632/96 LEX nr 47890, z dnia 11 czerwca 1990 r. I SA 367/90 ONSA 1990/2-3/47), a jakakolwiek modyfikacja owego żądania - również dokonana przez organ orzekający w pierwszej i w drugiej instancji w postaci rozstrzygnięcia w zakresie nieobjętym żądaniem strony - nie jest działaniem organu administracji publicznej na podstawie przepisu prawa (art. 6 kpa).

Jak wynika z porównania kwot objętych wnioskiem strony z 13 marca 2007 r. (k. 6-7 akt adm. sprawy) oraz rozliczenia składek dokonanego przez Zakład (k. 65 akt adm. sprawy, k. 75 akt adm. sprawy) i sentencji decyzji pierwszej instancji, organy rentowe rozszerzyły postępowanie w przedmiocie umorzenia należności składkowych zakończone decyzją z ... czerwca 2007 r., utrzymaną w całości w mocy decyzją z ... sierpnia 2007 r. o składki na ubezpieczenie społeczne finansowane przez ubezpieczonych. Postępowanie w omawianym, rozszerzonym zakresie toczyło się bez jego wszczęcia ( brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu, o którym mowa w art. 64 §4 kpa) a decyzje wydane w pierwszej i drugiej instancji powołują jedynie pismo z 19 marca 2007 r. informujące pełnomocnika skarżącej o warunkach umarzania i udzielania ulg w stosunku do składek ubezpieczeniowych. W tym miejscu Sąd stwierdza, że prowadzenie postępowania z urzędu bez jego wszczęcia, jak również naruszenie zasady skargowości ( prowadzenie postępowania bez stosownego wniosku strony) nosi znamiona rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa (tak B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 8., s. 347) i w konsekwencji powoduje, że zaskarżona decyzja oraz decyzja utrzymana nią w mocy w części dotyczącej należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie finansowanym przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek dotknięte są nieważnością.

Reasumując: rozpatrując sprawę organ rentowy był zobowiązany rozpoznać ją w granicach określonych przez wniosek skarżącej wszczynający postępowanie administracyjne, dlatego też wydane w sprawie decyzje w części nieobjętej wnioskiem oraz bez wszczęcia w tym zakresie postępowania z urzędu są nieważne.

W pozostałej części zaskarżona decyzja oraz decyzja Zakładu z ... czerwca 2007 r. odpowiadają prawu.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji). Wyliczenie zawarte w powyższym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone", natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według powyższych kryteriów organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W niniejszej sprawie w zakresie składek finansowanych przez pracodawcę organ odwoławczy stwierdził, że zachodzą stany wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 5, co nie obliguje jednak organu do umorzenia zaległości. Organ wskazał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oznacza umorzenie i zakończenie czynności egzekucyjnych wszczętych na podstawie tytułów wykonawczych, a nie samych należności widniejących na tytułach.

Odmawiając umorzenia należności w oparciu o przesłankę całkowitej nieściągalności organ wziął pod uwagę inne okoliczności przemawiające za tym, że umorzenie byłoby niezasadne, takie jak fakt osiągania stałego dochodu przez skarżącą oraz zestawienie osiąganych dochodów z wydatkami prowadzące do wniosku, iż istnieje możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. Podkreślił także, iż skarżąca regulowała w formie rat obciążające ją zaległości podatkowe, co również przemawia za tym, iż istnieje możliwość spłaty zadłużenia z tytułu składek w tej formie.

W tej sytuacji nie można więc odmówić słuszności stanowisku organu, iż brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o tę przesłankę.

Organ dokonał ponadto analizy sytuacji skarżącej pod kątem przesłanek z art. 28 ust. 3a u.su.s. w którym ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

W tym zakresie skarżąca powoływała się na swoją sytuację rodzinną, wskazując, że nie posiada mieszkania, jest matką samotnie wychowującą i utrzymującą syna oraz że cierpi na przewlekłą chorobę.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że wprawdzie sytuacja skarżącej jest trudna, jednak jednocześnie stwierdził, iż strona osiąga stałe dochody, a przedstawione badanie echokardiograficzne nie określa niemożności podjęcia zatrudnienia ani nie stwierdza ograniczeń w tym zakresie.

Skarżąca do wniosku z 13 marca 2007 r. załączyła kserokopię wyniku badania echokardiograficznego, jednak należy podkreślić, iż dokument ten nie mógł stanowić podstawy do stwierdzenia niezdolności skarżącej do pracy, strona nie legitymuje się bowiem orzeczeniem o niepełnosprawności, nie została także uznana za osobę niezdolną do pracy orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS.

Tymczasem, trzeba podkreślić, że zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. dla wystąpienia przesłanki przewidzianej w tym przepisie niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanego, ale także skutek tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu.

Organ oceniając sytuację finansową skarżącej wziął pod uwagę wykazane w toku postępowania dochody i wydatki, uwzględnił fakt przyczyniania się do kosztów utrzymania syna skarżącej również przez jego ojca - w postaci alimentów w wysokości ...zł., podkreślił również, iż syn uczy się w prywatnym liceum, ostatecznie stwierdził, iż zestawienie dochodów i wydatków rodziny nie wykazuje niemożności regulowania zadłużenia w układzie ratalnym.

Sąd przyjął, że ustalenia i wnioski, jakie poczyniono przy wydawaniu decyzji mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Mimo spełnienia przesłanek zawartych w ustawie ( w zakresie nieściągalności) organ miał prawo do odmowy umorzenia wnioskowanych zaległości - dla ścisłości należy dodać, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

W zakresie pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, iż zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 c), nie każde naruszenie przepisów postępowania przez organ daje sądowi podstawę uchylenia decyzji lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń w zakresie, w który organ orzekał co do należności z tytułu składek objętych wnioskiem.

Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów strona skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie kwestia umorzenia będzie rozstrzygana przez organ, bowiem wydanie decyzji w tym przedmiocie nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Z uwagi na powyższe i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1pkt 2 k.p.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji. Na mocy przepisu art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł również o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej w pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie finansowanym przez ubezpieczonych. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie orzeczono na mocy przepisu art. 151 p.p.s.a., zaś o kosztach na podstawie przepisu art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na rzecz strony zasądzono zwrot kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w takiej proporcji (1/3), w jakiej pozostaje ta część decyzji której stwierdzono nieważność ( należność główna ....zł) do wartości należności z tytułu składek objętej całą zaskarżoną decyzją ( ...zł).