Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 946/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]; 2. zasądza na rzecz P. T. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 300 (trzysta) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania P.T., decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] o odmowie zobowiązania E. D. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie zmiany stanu wody na gruncie (działka nr [...]), położonym w [...] przy ul. [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2013 r. do Burmistrza Miasta [...] wpłynęło pismo H. T. zamieszkałej przy ul. [...], informujące o naruszeniu stosunków wodnych (zmianę stanu wody na gruncie) przez użytkownika posesji przy ul. [...] – E. D. poprzez: 1) usunięcie kręgu naziemnego (część naziemna studni nie osiąga wymaganej wysokości 0,9 m od poziomu terenu) w związku z czym nadmiar wody rozlewa się po posesji, co zmienia stan wody na gruncie; 2) zmianę ukształtowania terenu, co wynika z wybrania znacznej warstwy ziemi na głębokości ok. 0,5 m na długości ok. 15 m, co tworzy nieckę, w której zbiera się woda z całej jej posesji i nie ma ujścia, a taki stan oddziałuje na budynek wnioskodawczyni i przyczynia się do jego degradacji; 3) odprowadzanie ścieków z pralki szlauchem bezpośrednio na posesję.

Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] orzekł o odmowie zobowiązania E. D. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie zmiany stanu wody na gruncie (działka nr [...]), położonym w [...] przy ul. [...]

Od powyższej decyzji P. T. wniósł odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazało, że postępowanie w sprawie wszczętej na wniosek Pani T. prowadzone było w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.) – zwanej dalej "Prawo wodne". Zgodnie z tym przepisem jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Brzmienie powyższego przepisu oznacza, że do wydania decyzji na jego podstawie konieczne jest ustalenie: 1) czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, 2) czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie tego przepisu jest więc uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Z tych względów przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 Prawa wodnego są zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Tym samym, pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju. Może to być zmiana naturalnego ukształtowania terenu (np. nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usuniecie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonanie innego rodzaju prac powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji przeprowadził obszerne postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie, czy zaistniały przesłanki, o których mowa w cytowanym wyżej art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W sprawie przeprowadzono sześciokrotnie oględziny nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1693, której właścicielem jest E. D. z udziałem stron postępowania. W sprawie zwrócono się do biegłego L. K. o wykonanie opinii określającej wpływ podwyższenia powierzchni działki [...] na działkę [...] w miejscowości [...], która została złożona w dniu [...] lutego 2016 r.

Kolegium przeprowadziło uzupełniające postępowanie dowodowe w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu H. T. z dnia [...] kwietnia 2016 r. Uzupełniająca opinia biegłego została przedłożona w dniu [...] września 2016 r. Kolejna opinia uzupełniająca została sporządzona w grudniu 2016 r. Ponadto na zlecenie Kolegium organ I instancji przeprowadził w dniu [...] listopada 2016 r. oględziny działki nr [...] oraz sporządził dokumentację fotograficzną.

Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium stwierdziło, że w trakcie wizji przeprowadzonej w dniu [...] października 2013 r. dokonano dokładnych oględzin studni betonowej zlokalizowanej na działce nr [...]. Ustalono, że studnia zbudowana jest z betonowych kręgów i przykryta jest drewnianym wieczkiem. Wieczko znajduje się równo z wybetonowaną częścią chodnika przed budynkiem mieszkalnym. W studni znajduje się pompa. Woda ze studni nie jest wykorzystywana do celów spożywczych, służy do podlewania roślin na działce. Kolegium zaznaczyło, że w trakcie kolejnych oględzin w dniu [...] Września 2014 r. oraz [...] lutego 2015 r. nie stwierdzono wylewania się (przelewania) wody ze studni. Powyższe ustalenia świadczą o braku naruszenia stosunków wodnych.

Kolegium podało, że w toku przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin nieruchomości nr [...] nie stwierdzono oznak zmiany ukształtowania terenu - nie stwierdzono nawożenia warstw ziemi oraz zagłębienia (niecki) w rabacie kwiatowej. Podczas kilkukrotnych oględzin nie stwierdzono stagnowania wody wzdłuż granicy z działką nr [...]. Także podczas oględzin przeprowadzonych z udziałem biegłego w dniu [...] listopada 2015 r. nie stwierdzono stagnującej wody. Z ustaleń zwartych w opinii biegłego L. K. z lutego 2016 r. oraz jej uzupełnienia z sierpnia 2016 r. wynika, że powierzchnia badanego terenu nachylona jest w kierunku północnym i północno-zachodnim. Lokalną bazą drenażową jest rzeka [...] prowadząca wody przez obszar położony w odległości około 50 m na północ od opiniowanego terenu. Na załączniku nr [...] do opinii z sierpnia 2016 r. wskazano kierunki spływu wód opadowych Według mapy sytuacyjno-wysokościowej stan na 1979 r. oraz kierunki spływu wód opadowych i roztopowych Według pomiarów w listopadzie 2015 r. woda opadowa i roztopowa spływająca z działki [...] i działek leżących w stosunku do niej wyżej położonych dopływa do budynku posadowionego na działce nr [...] i betonowych podmurówek wykonanych na granicy działek [...] i [...] oraz działki [...] i [...] (ulicy [...]). Dalszy spływ wody jest niemożliwy. Biegły dokonał pomiarów geodezyjnych (niwelacji) w 8 punktach. Z analizy pomiarów wynika, że północno-zachodni fragment działki [...] w stosunku do działki [...] został podwyższony o [...] m. Wartość tę określono jako różnicę wysokości pomiędzy punktami [...] i [...] (załącznik nr [...] do opinii z lutego 2016 r.). Obszar podwyższonego terenu ma powierzchnię około [...] m2. W granicy z działką nr [...] na wysokości budynku posadowionego na tej działce istnieje zagłębienie o pow. około 20 m2, w którym może gromadzić się woda. Dokonując analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji fotograficznej biegły stwierdził, że w zagłębieniu tym gromadzi się woda opadowa i roztopowa. Niemniej jednak gromadzenie się wody opadowej i roztopowej dotyczy nie tylko zagłębienia przy budynku mieszkalnym posadowionym w granicy działki - woda gromadzi się w północno-zachodniej części działki nr [...] oraz północno-wschodniej części działki nr [...]. Biegły ocenił, iż w rejon obniżenia następuje naturalny spływ wody z części działek nr: [...],[...],[...],[...]. Łączna powierzchnia terenu z którego dochodzi do naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych wynosi [...] m2. Natomiast woda spływająca z podwyższonego terenu działki nr [...] stanowi [...] % wody spływającej w kierunku granicy działek nr [...] i [...] i stanowi pomijalną ilość wody mogącej stagnować w obniżeniu istniejącym na działce nr [...].

Organ odwoławczy wskazał, że z opinii biegłego niewątpliwie wynika, iż bezpośrednią przyczyną stagnowania wody na działkach nr [...] i [...] jest brak możliwości spływu wód do bazy drenażowej jaką jest rzeka [...]. Spływ wody uniemożliwiają betonowe podmurówki wykonane na granicy działek nr [...] i [...]. Biegły jednoznacznie wypowiedział się, że podwyższenie powierzchni działki w jej północno-zachodniej części nie spowodowało zmiany stanu wody na gruncie. Woda stagnująca na działkach nr [...] i [...] jest wodą, która w naturalny sposób spływa z terenów położonych wyżej w stosunku do analizowanych nieruchomości. Dalszy spływ wód do rzeki [...] uniemożliwiają podmurówki pod istniejącymi ogrodzeniami na granicach działek nr [...] z [...],[...] z [...],[...] z [...]. Zdaniem biegłego, zawilgocenie budynku może być spowodowane: brakiem izolacji poziomej budynku, brakiem izolacji pionowej budynku od strony działki nr [...] przy równoczesnym nasypaniu gruntu na budynek od strony działki [...], utrzymaniem dużej wilgotności gruntu, który ewentualnie został nasypany na ścianę budynku od strony działki [...], brakiem odpowiedniej wentylacji pomieszczeń wewnątrz budynku. Zawilgocenie pomieszczenia znajdującego się na przyziemiu (w tym kotłowni, której posadzka zagłębiona jest poniżej powierzchni terenu) spowodowane jest przesiąkaniem wody gruntowej przez posadzkę, fundamenty oraz prawdopodobnie ścianę wewnętrzną budynku od strony działki nr [...] przy stagnowaniu wody na powierzchni terenu. Stagnująca woda wzdłuż budynku posadowionego na działce nr [...] w granicy z działką nr [...] gromadzi się bez względu na to, czy istnieje zagłębienie przy budynku, czy też nie. Przedmiotowa opinia potwierdza, że nawet gdyby nie podniesiono północno-zachodniego fragmentu działki nr [...] o [...] m, to woda i tak będzie się gromadziła przy granicy z działką nr [...], ze względu na naturalny sposób spływu wód opadowych i roztopowych (zgodnie ze spadkiem terenu) w stronę działki nr [...] oraz ze względu na istniejące podmurówki, które uniemożliwiają dalszy spływ wody do lokalnej bazy drenażowej.

Mając na uwadze wnioski zawarte w opiniach biegłego Kolegium ponownie zleciło przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez ustalenie: kiedy i przez kogo zostały wybudowane podmurówki pomiędzy działką nr [...] i [...], czy woda stagnująca w zagłębieniu o pow. [...] m2 powoduje przesiąkanie wody przez fundamenty i tym samym zawilgocenie ścian budynku, czy zasypanie zagłębienia spowoduje, iż wody opadowe i roztopowe nie będą zbierały się i długotrwale zalegały w bezpośrednim sąsiedztwie fundamentów, przeprowadzenie oględzin nieruchomości nr [...] na okoliczność braku izolacji pionowej i poziomej budynku zlokalizowanego na działce nr [...] od strony działki [...] oraz dołączenie stosownej dokumentacji fotograficznej na tę okoliczność.

Kolegium Ustaliło, że podmurówka miedzy działkami nr [...] i [...] została wykonana częściowo przez H. i T. T., a częściowo przez poprzedników Z. D. i R. P. Z uzupełniające] opinii biegłego (grudzień 2016 r.) wynika, iż stwierdzono istnienie izolacji poziomej w budynku posadowionym w granicach działki nr [...]. Izolacja ta znajduje się na wysokości około 1,5 m nad aktualną powierzchnią terenu działki nr [...]. Izolacja ta wykonana została z materiału bitumicznego (papa z lepikiem) i od strony działki nr [...] "przykryta" jest tynkiem mineralnym. W trakcie oględzin stwierdzono, że tynk budynku powyżej izolacji poziomej ma dobrą jakość, ma dużą twardość i jest suchy. Biegły stwierdził, że w związku z prawidłowo wykonaną izolacją poziomą stagnowanie wody w zagłębieniu nie wpłynie na zawilgocenie ścian budynku posadowionego na działce nr [...]. Zasypanie obniżenia terenowego istniejącego przy fundamentach budynku nie wpłynie na zmniejszenie lub zwiększenie zawilgocenia ścian przedmiotowego budynku. Budynek posiada izolację poziomą, która zapobiega przenikaniu wilgoci z fundamentów do ścian budynku. Zasypanie obniżenia gruntem, w którym trwale lub długotrwale utrzymuje się duża wilgotność spowoduje, że do obecnie odsłoniętej części fundamentu budynku będzie przylegał grunt stale wilgotny, co spowoduje permanentne przekazywanie wilgoci z gruntu do fundamentu budynku.

W ocenie Kolegium, wykonana na zlecenie organu I instancji opinia biegłego z grudnia 2015 r. odnosi się w sposób kompleksowy i wyczerpujący do problemu spływu wód na badanych nieruchomościach, a w złożonych przez biegłego uzupełnieniach opinii znajduje się szczegółowa analiza wszystkich zastrzeżeń podnoszonych przez Kolegium. Zdaniem organu odwoławczego, sporządzone przez biegłego dokumenty przedstawiają rzeczywisty i pełny obraz stosunków wodnych panujących na działkach nr [...] i [...]. Opinia i jej uzupełnienia są wyczerpujące i obszerne, a zawarte w nich spostrzeżenia i wnioski są logicznie uzasadnione i zgodne z regułami doświadczenia życiowego. Powyższa opinia i jej uzupełnienia zostały sporządzone w sposób rzetelny i prawidłowy. Nie budzą wątpliwości, co do swojej treści. Zdaniem Kolegium, opinia ta mogła stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Kolegium podkreśliło, że istotą przedmiotowej sprawy było ustalenie, czy na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w niniejszej sprawie nastąpiły zmiany w postaci podwyższenia terenu na powierzchni [...] m2, jednakże nie spowodowało to zmiany stanu wody na gruncie oraz kierunku spływu wód opadowych i roztopowych i tym samym nie doszło do naruszenia art. 29 Prawa wodnego. Także istniejące na działce nr [...] zagłębienie i stagnująca w nim woda nie powoduje zawilgocenia ścian budynku.

Mając na uwadze przedstawiony powyżej stan faktyczny i prawny Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie ocenił brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem właściciela nieruchomości nr [...], a szkodami wskazanymi przez H. T. Z tych tez względów zasadna była odmowa zobowiązania E. D. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] P. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 7-art. 10, art. 77 § 1 Kpa poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym brak ustalenia stanu wód na gruncie sprzed wykonania podwyższenia terenu, zabetonowania otworu w cokole i wykopania niecki wzdłuż budynku mieszkalnego skarżącego, nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności poprzez zaniechanie odniesienia się do wszystkich zgromadzonych materiałów dowodowych, prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów, nie zapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału podczas oględzin działki nr [...] poprzez odmowę wpuszczenia skarżącego i jego pełnomocnika na teren posesji nr [...]; 2) art. 80, art. 81 Kpa poprzez dokonanie dowolnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, pominięcie części materiału dowodowego, pominiecie wyjaśnień, zastrzeżeń i zarzutów skarżącego do opinii biegłego oraz braku wszechstronnej analizy dowodów zebranych w sprawie; 3) art. 107 § 3 Kpa poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 4) art. 138 § 2 Kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu l instancji podczas, gdy decyzja powyższa została wydana z naruszeniem przepisów postępowania; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 3 Prawa wodnego poprzez dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego wadliwie stanu faktycznego i w konsekwencji uznanie, że nie doszło do szkodliwych zmian stanu wody na przedmiotowych nieruchomościach i bezpodstawną odmowę nakazania przywrócenia stanu poprzedniego poprzez obniżenie terenu działki nr [...] od ul. [...] (róg działki), udrożnienie zabetonowanego otworu w cokole działki nr [...] od strony ul. [...] i podniesienie terenu wzdłuż budynku mieszkalnego skarżącego na działce nr [...] do stanu pierwotnego, nakazanie nałożenia kręgu i pokrywy na studnię oraz zabezpieczenia i uszczelnienia studni i terenu wokół niej przed wylewaniem się wody ze studni w kierunku nieruchomości skarżącego. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: I. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2016 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji; II. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów (zdjęć 27) załączonych do skargi; III. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało prezentowane w sprawie stanowisko. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Kolegium wyjaśniło, że we wniosku z dnia [...] kwietnia 2013 r., który H. T. złożyła w Urzędzie Miasta [...] nie została podniesiona kwestia zasypania otworu w fundamencie. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 79 Kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. W związku z tak sformułowanym obowiązkiem nie zawsze jest możliwe wyznaczenie terminu oględzin bezpośrednio po opadach deszczu. Organ I instancji przeprowadził oględziny sześciokrotnie, co pozwalało na ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz panujących na gruncie stosunków wodnych. Kolegium wskazało, że nie neguje faktu podwyższenia działki nr [...] w jej północno-zachodnim fragmencie w stosunku do działki nr [...] i istniejącego zagłębienia przy budynku skarżącego. Kolegium podkreśliło, że woda gromadzi się nie tylko w istniejącym zagłębieniu, ale stagnuje wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] i na działce nr [...]. Z uzupełnienia opinii biegłego sporządzonego w grudniu 2016 r. jednoznacznie wynika, że stagnowanie wody w zagłębieniu nie wpłynie na zawilgocenie ścian budynku. Kolegium podkreśliło, że organ prowadzący postępowanie dowodowe nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Dlatego też, po wyjaśnieniu przez biegłego niejasności i wątpliwości, Kolegium uznało, że zawarte w opinii i jej uzupełnieniach konkluzje są wiarygodne i pozbawione nieścisłości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie istota sporu pomiędzy P. T. (współwłaścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w [...]), a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] i Burmistrzem Miasta [...] jest to, czy na E. D. (właściciela sąsiedniej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]) organ wykonawczy gminy mógł nałożyć, w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, nakaz przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom za spowodowane przez właściciela działki nr [...] zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na grunt sąsiedni, w szczególności stan budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...].

Z akt sprawy wynika, że P. T. uważa, iż niekorzystne naruszenie stosunków wodnych przez H. D. polega na: 1) usunięciu kręgu naziemnego ze studni, co powoduje wylewanie się nadmiaru wody na posesję, 2) ukształtowaniu terenu działki nr [...] poprzez wybranie pierwotnej warstwy gruntu i utworzenie tzw. niecki w sąsiedztwie płotu i budynku mieszkalnego na działce nr [...], a także podniesienie terenu działki w części frontowej, co powoduje stanie wody na gruncie w pobliżu granicy działek, w tym i zawilgocenie budynku mieszkalnego P. T., który zamieszkuje razem z rodziną, 3) wylewanie ścieków z pralki szlauchem bezpośrednio na posesję, co powoduje spływanie ścieków do zagłębienia terenu przy fundamentach domu, co wpływa na jego degradację, 4) likwidacji odpływu wody z działki nr [...] na ul. [...] poprzez otwór wykonany w podmurówce płotu. P. T. uważa, że powinien być przywrócony przez E. D. pierwotny stan ukształtowania terenu działki nr [...], aby spływająca woda kierowała się w do ul. [...], a nie pod jego budynek mieszkalny. Właścicielka działki nr [...] winna też zaprzestać odprowadzania ścieków pod budynek za pomocą pompy i nałożyć krąg na studnię. Domagał się też wykonania rowu wzdłuż budynku mieszkalnego w celu odprowadzenia wody oraz przesadzenia krzewów posadzonych blisko fundamentu płotu betonowego.

W toku oględzin dokonanych w dniu [...] maja 2013 r. na działce nr [...] z udziałem Z. D. pełnomocnika E. D. i H. T. nie stwierdzono śladu spływu wody, z czym nie zgodziła się H. T. H. T. wskazała, że E. D. wybrała grunt z okolic swej działki sąsiadującej z budynkiem mieszkalnym P. T., co stanowi przeszkodę w odpływie wód opadowych, pierwotnie nadmiar wody na działce nr [...] gromadził się przy cokole od strony ul. [...]. Z tymi twierdzeniami nie zgodził się Z. D.

W toku oględzin dokonanych w dniu [...] października 2013 r. na działce nr [...] z udziałem Z. D. pełnomocnika E. D. i pełnomocników H. T. ustalono, że wody opadowe z budynku mieszkalnego na działce nr [...] odprowadzane są przez rury spustowe na teren nieruchomości. Na nieruchomości znajduje się studnia z betonowych kręgów przykryta drewnianym wieczkiem, położonym równo z wybetonowanym chodnikiem. Studnia położona jest w odległości 21,10 m od granicy z działką nr [...]. Nie stwierdzono zalania rabaty z kwiatami i krzewami urządzonej wzdłuż granicy działek nr [...] i [...]. Naturalne ukształtowanie terenu działki nr [...] i na rabacie kwiatowej wskazuje na spadek w kierunku ul. [...] przy nieznacznym wzniesieniu terenu przy ulicy. Podłoże na rabacie było pulchne, nie stwierdzono na rabacie niecki z zalegającą wodą. Na murze budynku mieszkalnego widoczne jest pęknięcie o dł. 1,55 m.

W toku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2014 r. na działce nr [...] z udziałem Z. D. pełnomocnika E. D. i T. T. pełnomocnika H. T. nie stwierdzono zmiany ukształtowania terenu na działce nr [...] (brak oznak nawożenia warstw ziemi), nie stwierdzono niecki w rabacie kwiatowej.

W toku oględzin dokonanych w dniu [...] września 2014 r. na działce nr [...] z udziałem Z. D. pełnomocnika E. D., H. T. (użytkownika działki nr [...]), T. T. i Ł. T. pełnomocników H. T. stwierdzono, że woda ze studni służy do podlewania roślin, a nie do celów spożywczych. Nie stwierdzono, aby woda rozlewała się ze studni po powierzchni nieruchomości. Nie stwierdzono szlaucha do odprowadzania ścieków. Naturalny spadek terenu działki nr [...] następuje w kierunku narożnika tej działki sąsiadującego z działką nr [...]. Poziom terenu porośnięty trawą jest na jednakowym poziomie z terenem rabaty kwiatowej przy działce nr [...].

W toku oględzin dokonanych w dniu [...] lutego 2015 r. na działce nr [...] z udziałem Z. D. pełnomocnika E. D., H. T. (użytkownika działki nr [...]), T. T. i Ł. T. pełnomocników H. T. nie stwierdzono zalegania wody na działce nr [...] i w rabacie, mimo, że dzień wcześniej padał deszcz. Nie stwierdzono wylewającej się wody ze studni przykrytej drewnianą pokrywą. Teren działki nr [...] w narożniku z działką nr [...] jest położony wyżej. Z. D. odmówił podpisania protokołu, ponieważ nie mógł przedstawić dowodów.

W toku oględzin dokonanych w dniu [...] listopada 2015 r. na działce nr [...] z udziałem Z. D. pełnomocnika E. D., H. T. pełnomocnika P. T. i T. T. stwierdzono, że otwór który znajdował się w cokole płotu od strony ul. [...], usytuowanego na działce nr [...]przy granicy z działką nr [...] został zasypany, nie funkcjonuje. Strony wskazały, że w 2003 r. otwór został zabetonowany. Strony zgodnie stwierdziły, że otworem tym woda opadowa i roztopowa z działki nr [...] kierowała się w stronę rzeki [...]. Stwierdzono zawilgocenie budynku mieszkalnego na działce nr [...] i pęknięcia od strony działki nr [...].

Na potrzeby niniejszej sprawy organ I instancji powołał biegłego w osobie L. K. – specjalistę z zakresu geologii inżynierskiej i hydrogeologii. Biegły ten sporządził w grudniu 2015 r. opinię. Celem opracowania było ustalenie, czy podwyższenie działki nr [...] wpływa niekorzystnie na działkę nr [...], a jeżeli tak, to czy spowodowało negatywne oddziaływanie na budynek znajdujący się na działce nr [...] i w tym zakresie wskazanie rodzaju urządzeń jakie powinni wykonać właściciele gruntów, którzy negatywnie oddziałują na teren sąsiedni. Z opinii wynika, że opiniowany teren położony jest na obszarze występowania piasków i żwirów. W momencie nasycenia wodą przypowierzchniowej warstwy piasków zaczyna dominować spływ powierzchniowy wody, nasila się to w sytuacji gwałtownych opadów lub roztopów wiosennych. Autor opinii dokonał w listopadzie 2015 oględzin terenu w normalnych warunkach atmosferycznych. Na powierzchni terenu nie stwierdzono stagnującej wody. Biegły dokonał pomiarów geodezyjnych i na ich podstawie stwierdził podwyższenie powierzchni działki nr [...] w jej północno-zachodniej części. Ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć wynika, że dochodziło do podwyższenia północno-zachodniej części działki nr [...]. Biegły stwierdził również zagłębienie w granicach działki nr [...] na wysokości budynku posadowionego na działce nr [...], w którym może gromadzić się woda opadowa i roztopowa. Stwierdził również zawilgocenie budynku w granicach działki nr [...]. Nachylenie powierzchni działki nr [...] potwierdza też analiza mapy w skali 1:10000. Biegły wskazał, że przy intensywnych lub długotrwałych opadach dochodzi do gwałtownego spływu wody z pól uprawnych położonych na południe od analizowanego obszaru do rzeki [...]. Woda opadowa i roztopowa spływająca z działki nr [...] i działek położonych wyżej dopływa do budynku na działce nr [...] i betonowych podmurówek na granicy działek nr [...] i [...] oraz działek nr [...] i [...]. Dalszy spływ jest niemożliwy. Poziom wody opadowej i roztopowej na obu działkach jest równy. Biegły stwierdził, że z fotografii nie można wyciągnąć wniosku, aby przepływ wody z jednej działki na drugą był wynikiem zmiany ukształtowania terenu. Wobec tego biegły uznał, że działalność właściciela działki nr [...] polegająca na podniesieniu powierzchni terenu przy jej granicy z ul. [...] nie spowodowała zmiany stanu wody na gruncie. Podniesienie terenu działki nr [...] nie spowodowało kierunku naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych do bazy drenażowej. Podniesienie powierzchni tej działki nie zmniejszyło możliwości retencji wód w jej granicach. Biegły podkreślił, że stagnowanie wody przy granicy działek nr [...] i [...] umożliwiają betonowe cokoły ogrodzenia działek.

W opinii uzupełniającej z sierpnia 2016 r. biegły, po analizie mapy sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:5000 z 1979 r. dokonał porównania terenu z rokiem 2015. Stwierdził podwyższenie o pow. około [...] m2 terenu działki nr [...] w stosunku do jej stanu naturalnego w jej części północno-zachodniej. Na wysokości budynku posadowionego na działce nr [...] stwierdził zagłębienie w terenie działki nr [...] o pow. około [...] m2. Na podstawie dokumentacji fotograficznej ustalił, że woda opadowa i roztopowa gromadzi się nie tylko w zagłębieniu, ale też w północno-zachodniej części działki nr [...] i północno-wschodniej części działki nr [...]. Biegły potwierdził ponownie, że podwyższenie powierzchni działki nr [...] w jej północno-zachodniej części nie powoduje zmiany stanu wody na gruncie. Spływająca z tego podwyższenia woda na pozostały teren działki nr [...] nie zalewa bezpośrednio działki nr [...]. Jest to pomijalna ilość wody, stanowi 1,16 % wody spływającej w kierunku działek nr [...] i [...]. Biegły potwierdził, że przyczyną stagnowania wody na obu nieruchomościach są betonowe podmurówki uniemożliwiające spływ wody w kierunku rzeki [...], na podmurówkach są ślady po stagnującej wodzie (zdjęcia). Jeżeli chodzi o zawilgocenie budynku, spowodowane jest to przesiąkaniem wody gruntowej przez posadzkę, fundamenty i prawdopodobnie ścianę zewnętrzną budynku od strony działki nr [...] przy stagnowaniu wody na powierzchni terenu. Biegły wskazał, że stagnująca woda jest wodą, która w naturalny sposób spływa na przedmiotowe działki z terenów położonych wyżej, tj. działek nr [...],[...],[...].

W toku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2016 r. z udziałem biegłego L. K., Z. D. pełnomocnika E. D., H. T. pełnomocnika P. T. i T. T. H. T. oświadczył, że podmurówka między działką nr [...] i [...], na odcinku od rogu budynku usytuowanego na działce nr [...] do zielonego przęsła, została wykonana przez H. i T. T. w latach [...]. Z. D. oświadczył, że podmurówka, na odcinku od zielonego przęsła do ul. [...], została wykonana przez J. i R. P. w latach [...]. Wskazał, że budynek nie ma izolacji pionowej, ma izolację poziomą. Budynek ma kratki wentylacyjne i trzy kominy. W pomieszczeniu od granicy działki nr [...] widoczne jest zawilgocenie. Ściana budynku na granicy działek poniżej izolacji poziomej jest sucha. Biegły własnymi rękoma przełamał kawałek tynku ze ściany budynku poniżej izolacji. Ł. T. oświadczył, że nie jest w stanie stwierdzić, czy ściana powyżej izolacji jest sucha.

W opinii uzupełniającej z grudnia 2016 r., uwzględniającej wyniki oględzin przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2016 r., biegły wskazał, że budynek posiada kratki wentylacyjne w pomieszczeniach mieszkalnych i izolację poziomą na wysokości około 0,15 m nad powierzchnią terenu działki nr [...], która jest wykonana w sposób właściwy. Z oględzin wynika, że budynek posiada prawidłowo wykonaną izolację poziomą zabezpieczającą ściany konstrukcyjne budynku przed przenikaniem wilgoci z fundamentów. Tynk budynku powyżej izolacji ma dobrą jakość, jest twardy i suchy. Zatem biegły stwierdził, że stagnowanie wody w zagłębieniu nie wpłynie na zawilgocenie ścian budynku znajdującego się na działce nr [...]. Biegły powołując się na praktykę budowlaną stwierdził, że gdy fundamenty budynku permanentnie znajdują się poniżej zwierciadła wody podziemnej nie obserwuje się zawilgocenia budynku przy prawidłowo wykonanej izolacji poziomej. Biegły uznał, że okresowe stagnowanie wody w zagłębieniu przy betonowych fundamentach budynku i istnieniu bitumicznej izolacji poziomej nie spowoduje zawilgocenia budynku. Zdaniem biegłego, zasypanie zagłębienia nie wpłynie na zmniejszenie lub zwiększenie zawilgocenia ścian budynku. Izolacja zapobiega przenikaniu wilgoci z fundamentów do ścian budynku. Biegły wskazał, że zasypanie obniżenia gruntem niespoistym spowoduje, że okresowo między ziarnami gruntu będzie znajdowała się woda, która podobnie jak woda powierzchniowa będzie przenikała do fundamentów. Zasypanie zagłębienia takim materiałem nie zmieni wilgotności środowiska wokół przedmiotowego budynku. Zasypanie zagłębienia gruntem w którym utrzymuje się duża wilgotność spowoduje, że do odsłoniętej części fundamentu budynku będzie przylegał grunt stale wilgotny przekazujący wilgoć do fundamentu budynku.

Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], że przeprowadzone kilkukrotnie z udziałem stron i ich pełnomocników oględziny działki nr [...] oraz opinia biegłego dwukrotnie uzupełniana wskazują, że nie można E. D. przypisać zmiany stosunków wodnych (zmiany stanu wody) na jej nieruchomości, która szkodliwie wpływa na grunt sąsiedniej działki nr [...], w tym i budynek mieszkalny posadowiony na tejże działce. Poza sporem jest to, że teren działki nr [...] jest nachylony w kierunku północno-zachodnim do ul. [...] przy której znajduje się w odległości kilkudziesięciu metrów rzeka [...]. Postępowanie wykazało też, że teren działki nr [...] został podniesiony w jej narożnej, północno-zachodniej części przez właściciela działki E. D., co dokumentują zdjęcia i ustalenia poczynione przez biegłego L. K. Zostało też ustalone, że na terenie działki nr [...] naprzeciwko budynku posadowionego na działce nr [...] znajduje się zagłębienie w gruncie. Nie budzi wątpliwości, że na terenie działki nr [...] w okresach opadów atmosferycznych i roztopowych gromadzi się woda, w tym i w opisanym wyżej zagłębieniu, co potwierdza materiał zdjęciowy.

Rzecz jednak w tym, że - jak stwierdził biegły - woda stagnująca na działce nr [...] pochodzi ze spływającej w sposób naturalny wody z terenów położonych wyżej w stosunku do tej działki. Nie jest to zatem wynik działania E. D. Biegły stwierdził też, że podniesienie gruntu przez E. D. ma marginalne znaczenie, ponieważ cofniecie się wody z tego kierunku w kierunku wzdłuż cokołu znajdującego się na granicy działek nr [...] i [...], to zaledwie 1,16 % spływającej wody, która nie przenika na działkę nr [...]. Biegły wskazał też, że to podwyższenie nie zmniejsza retencji wody przez grunt.

Z treści opinii biegłego i opinii uzupełniających wynika, że woda gromadząca się w północno-zachodniej części działki nr [...] nie ma ujścia. Przeszkodę w spływie wody z tej działki stanowią betonowe podmurówki znajdujące się na granicy między działką nr [...] i [...] oraz wzdłuż ul. [...].

Jeżeli chodzi o istniejące zagłębienie to również w tym przypadku biegły nie stwierdził, aby samo gromadzenie się w nim wody opadowej i roztopowej wpływało negatywnie na stan budynku posadowionego na działce nr [...], skoro budynek posiada właściwie wykonaną izolację poziomą. Biegły wyjaśnił, że nawet zasypanie tego zagłębienia nie będzie miało wpływu stanu tego budynku, ponieważ spływająca z terenów okolicznych i stagnująca na działce nr [...] woda, nie znajdująca ujścia przez betonowe podmurówki, nawilgocałaby naniesiony na zagłębienie grunt. Wilgotny grunt, tak samo jak stojąca woda, oddziaływałby w ten sam sposób na budynek.

W niniejszej sprawie skarżący nie przedłożył kontropinii eksperta, która podważyłaby ustalenia i wnioski poczynione przez biegłego L. K.

Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], że przeprowadzone w sprawie dowody nie wykazały, żeby E. D. naruszała stosunki wodne na gruncie poprzez wylewającą się w sposób stały wodę ze studni, która z odległości ponad 21 m oddziaływałaby na grunt działki nr [...]. Kilkukrotne oględziny nie wykazały, aby ze studni wylewała się woda w opisany wyżej sposób. W trakcie oględzin nie stwierdzono też, ażeby E. D. za pomocą szlaucha odprowadzała nieczystości z pralki na grunt sąsiedni. Ze zdjęć wynika jedynie, że z budynku E. D. wystaje odpływ, który mógłby odprowadzać ścieki, ale na grunt działki nr [...], a nie działki sąsiedniej nr [...].

W niniejszej sprawie uszło jednak uwadze zarówno Burmistrza Miasta [...], jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] to – na co zasadnie zwracał uwagę P. T. – że kluczowy problem ze stagnującą na działce nr [...] wodą opadową i roztopową bierze się z tego, że woda ta nie znajduje ujścia z tej działki, a to spowodowane jest podmurówkami istniejącymi na tej działce od strony północno-zachodniej. W tym zakresie istotne znaczenie mogą mieć ustalenia poczynione w toku oględzin dokonanych w dniu [...] listopada 2015 r. na działce nr [...] z udziałem Z. D. pełnomocnika E. D., H. T. pełnomocnika P. T. i T. T., w toku których stwierdzono, że otwór który znajdował się w cokole płotu od ul. [...], usytuowanego na działce nr [...] w 2003 r. został zabetonowany. Strony zgodnie wówczas stwierdziły, że otworem tym woda opadowa i roztopowa z działki nr [...] kierowała się w stronę rzeki [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy zdjęcia załączonego do pisma H. T. z dnia [...] kwietnia 2015 r. oznaczonego [...] i treści tego pisma wynika, że w podmurówce od ul. [...] na działce nr [...] znajdował się otwór odprowadzający wodę na zewnątrz działki.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie pominęły zasadniczą dla sprawy niniejszej kwestię braku możliwości spływu wody opadowej i roztopowej z działki nr [...] w kierunku rzeki [...] jako bezpośredniej przyczyny stagnowania wody na tymże gruncie. Nie wyjaśniły, czy pierwotnie podmurówka działki nr [...] od strony ul. [...] zawierała otwór lub otwory odprowadzające wodę w kierunku rzeki [...], a jeżeli tak, to kto ten otwór (otwory) zlikwidował i czy było to działaniem osób trzecich w stosunku do E. D. jako obecnego właściciela działki nr [...], czy też E. D. lub osób działających na jej zlecenie. Nie wiadomo zatem, czy otwór (otwory) w podmurówce od strony ul. [...] na działce nr [...] zostały zlikwidowane i przez to wpłynęły na zmianę stanu wody (kierunku odpływu wody) na tym gruncie i czy na skutek tego zdarzenia wystąpiły jakiekolwiek szkody dla gruntu sąsiedniej działki nr [...].

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2016 r. została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz Miasta [...] wyjaśni okoliczności dotyczące zmiany stanu wody na gruncie oznaczonym jako działka nr [...] w kierunku opisanym wyżej przez Sąd. W zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie dalsze czynności lub wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.