Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 601/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 64 ust. 1 i 67
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: Art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: Art. 145 par. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 1078 (tysiąc siedemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] - działając na wniosek M. S. - orzekł o odmowie umorzenia opłaty pieniężnej w kwocie 27.370,00 zł wynikającej z decyzji Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu z dnia [...] 2010 r. nr [...] w sprawie zmiany decyzji nr [...] z dnia [...] 2009 r., za zajęcie pasa drogowego w ulicy M w K, związane z przeprowadzonym remontem budynku przy ul. M. Jako podstawę prawną decyzji podano art. 64 ust. 1 i 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.), art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art. 67b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Organ zaznaczył, że umorzenie opłaty za zajęcie pasa drogowego naliczone w oparciu o decyzję nr [...] z dnia [...] 2009 r., na kwotę 146.072,50 zł zostało objęte odrębnym postępowaniem.

Wniosek o umorzenie opłaty wnioskodawca uzasadnił wysokimi kosztami remontu kamienicy zabytkowej oraz ważnym interesem publicznym - ratowanie zabytkowej substancji K. Do wniosku dołączono szereg dokumentów między innymi: decyzję UM z dnia 29.09.1984 r., w sprawie wpisania budynku przy ul. M do rejestru zabytków pod nr [...], pozwolenie nr [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dnia 15.05.2008 r., na prowadzenie robót budowlanych obejmujących nadbudowę i przebudowę budynku mieszkalno-usługowego.

W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wskazał, że decyzją SKO nr [...] z dnia [...] 2012 r. uchylono zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] 2011 r. w sprawie odmowy umorzenia należności za zajęcie pasa drogowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W celu ponownego zbadania sprawy, zgodnie ze wskazaniami Kolegium, organ w dniu 7 marca 2012 r. wysłał do strony pismo z prośbą o uzupełnienie złożonego wniosku, który strona uzupełniła pismem z dnia 23 marca 2012 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor ZIKIT ponownie odmówił umorzenia opłaty i wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] 2012 r., którą strona zaskarżyła do SKO. SKO decyzją nr [...] z dnia [...] 2012 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie l instancji, stwierdzając wady decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości.

Wnioskodawca w dniu 17 października 2012 r. złożył wniosek o przekazanie sprawy do organu właściwego do jego rozpoznania.

Organ l instancji wysłał do strony w dniu 24 października 2012 r. zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy oraz dostarczenia nowych dowodów wskazujących na ważny interes dłużnika lub publiczny, pod rygorem rozpatrzenia sprawy o zebrane materiały w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...]. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

Następnie w uzasadnieniu decyzji organ l instancji wyjaśnił podstawę prawną, na której oparł jej wydanie. Wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do umorzenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, bowiem opłata ta nie jest ściśle związana z kamienicami zabytkowymi i remontami konserwatorskimi tychże obiektów. Z ustawy o drogach publicznych wynika bowiem, że zobowiązany do jej uiszczenia jest każdy podmiot zajmujący pas drogowy, niezależnie od charakteru inwestycji. W tej sytuacji, zdaniem organu l instancji, wnioskodawca zajmując pas drogowy w celu prowadzenia prac remontowych nie wykazał, by w jego przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby udzielenie ulgi. Udzielenie ulgi w spłacie opłat za zajęcie pasa drogowego nie jest instrumentem materialnego wsparcia dla osób, które remontują zabytkowe kamienice.

Uwzględnienie wniosku o umorzenie opłaty byłoby sprzeczne z ważnym interesem publicznym, gdyż prowadziłoby do uszczuplenia środków publicznych przeznaczonych przez gminę na realizację zadań wynikających z pełnienia zarządu drogami publicznymi.

Zdaniem organu l instancji, stan majątkowy oraz możliwości zarobkowe strony pozwalają na uiszczenie opłaty w wysokości 27.370,00 zł, orzeczonej ww. decyzją. Niewkalkulowanie przez stronę w koszty opłaty za zajęcie pasa drogowego, ze względu na to, że w ostatnich latach praktykowano umorzenia ww. opłat w przypadku obiektów zabytkowych, nie może być przesłanką do udzielenia ulgi. Państwo nie może ponosić skutków odpowiedzialności za podejmowanie nietrafnych decyzji gospodarczych czy ryzyka ekonomicznego związanego z działalnością gospodarczą.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył w ustawowym terminie M. S., zarzucając naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania, wnosząc o uchylenie decyzji w całości oraz umorzenie należności podatkowej ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 lutego 2013 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji podano, że aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. Przepis art. 67 powołanej ustawy odsyła w sprawach dotyczących niepodatkowych należności budżetowych do stosowania wprost przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednio działu III Ordynacji podatkowej - m.in. art. 67a § 1 pkt 3, przy czym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ordynacji podatkowej mające zastosowanie w sprawie umorzenia opłaty za zajęcie pasa drogowego nie przewidują obligatoryjnego umorzenia opłaty w przypadku zajęcia pasa drogowego dla realizacji prac polegających na remoncie zabytkowego budynku. Jest to uznaniowa decyzja organu, właściwego do rozpatrzenia wniosku o zastosowanie ulgi.

W ramach kontroli instancyjnej Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. W omawianej sprawie zaskarżona decyzja została wydana w wyniku złożonego przez M. S. w dniu 28 maja 2010 r. wniosku o umorzenie opłaty za zajęcie pasa drogowego w kwocie 27.370, 00 zł.

W tym stanie rzeczy Kolegium stwierdziło, że skoro wniosek o umorzenie opłaty za zajęcie pasa drogowego został rozpatrzony na zasadzie art. 64 i 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych w związku z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa, to obowiązkiem organu l instancji było wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych oraz ustalenie zaistnienia przesłanek zastosowania ulgi w spłacie nałożonej opłaty za zajęcie pasa drogowego w odniesieniu do podmiotu ubiegającego się o udzielenie tej ulgi. Jednocześnie należy zaznaczyć, że skarżona decyzja ma charakter uznaniowy, co nie znaczy, że może być decyzją dowolną. Organ administracji, by uniknąć zarzutu, że decyzja jest dowolna, winien rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, a następnie wykazać, jakie powody przemawiały za takim, a nie innym rozstrzygnięciem (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 1998 roku, sygn. II S.A. 36/98, niepubl.).

Uzasadnienie decyzji uznaniowej zawiera wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz procesu decyzyjnego organu. Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest wskazanie faktów i dowodów, które były podstawą wydania decyzji. Innymi słowy, jeżeli organ administracji w uzasadnieniu faktycznym powoła się na pewne okoliczności, to muszą one wynikać, ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego i muszą mieć w nim swoje umocowanie.

Kolegium podniosło, że decydując się na remont kamienicy przy ul. M, strona powinna była uwzględniać również konsekwencje prawne, które z tego wynikają, między innymi obowiązek zapłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym pobieranych przez samorządowe jednostki budżetowe. Umorzenie zaległości podatkowych i niepodatkowych traktowane musi być jako instytucja nadzwyczajna. Ważny interes podatnika występuje w sytuacjach wyjątkowych, gdy niemożność uregulowania zaległości spowodowana jest przypadkami losowymi.

Kolegium podzieliło stanowisko organu l instancji, że M. S. nie wykazał, by w jego przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby udzielenie ulgi. W ocenie Kolegium, argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można odmówić racji, gdyż znajduje uzasadnienie prawne i faktyczne.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2013 r., znak: [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. S. zarzucając jej naruszenie norm postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania i zaniechanie odniesienia się do dowodów i twierdzeń wskazywanych przez skarżącego w odwołaniu, jak również poprzez zaniechanie odniesienia się do faktów i okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszonych przez skarżącego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zaniechanie odniesienia się w motywach wydanego rozstrzygnięcia do wszystkich zarzutów odwołania oraz wnioskowanych dowodów, pozwalających na pełną ocenę prawidłowości decyzji organu l instancji, jak również nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia, iż inwestycja - w związku z którą doszło do zajęcia pasa drogowego - została zrealizowana w zakresie konserwacji zabytku, co skutkowało błędnym nie zastosowaniem przepisu art. 67a § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej i odmową udzielenie wnioskowanej ulgi przy przyjęciu, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi interes publiczny,

- art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie dokonania ustaleń faktycznych opartych na całokształcie materiału dowodowego,

- art. 8 w zw. z art. 76 § 1 k.p.a., polegających na naruszeniu zasady zaufania obywatela do organu państwa i bezzasadne podważenie domniemań legalności i prawdziwości ustaleń wynikających z uprzednio wydanej decyzji ZIKiT z dnia [...] 2009 r., znak: [...], w zakresie, w którym ustalono, że remont budynku wykonywany był w interesie publicznym,

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu wydanej decyzji do twierdzeń strony oraz nie odniesienie się do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również zaniechanie ich rzetelnego omówienia i wnikliwego przeanalizowania, w szczególności w zakresie podnoszonych zarzutów naruszenia przez decyzję organu l instancji art. 8 w zw. z art. 76 § 1 k.p.a., polegających na naruszeniu zasady zaufania obywatela do organu państwa i bezzasadne podważenie domniemań legalności i prawdziwości ustaleń wynikających z dokumentu urzędowego, bez przeprowadzenia dowodów oraz w konsekwencji błędne przyjęcie, że inwestycja realizowana przez Skarżącego, w związku z którą zezwolono na zajęcie pasa drogowego i nałożono opłatę z tego tytułu, nie kwalifikuje się jako konserwacja zabytku,

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wydania decyzji zmieniającej wadliwą decyzję,

- art. 55, 56 ust.1 pkt 5 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie i oparcie decyzji na nieprawidłowej podstawie prawnej tj. przepisach Ordynacji podatkowej, która w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania, co miało wpływ na wynik postępowania,

- art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez jego niezastosowanie oraz błędne przyjęcie (niezależnie od stosowanej podstawy prawnej), iż interes prywatny i interes publiczny są sobie przeciwstawne podczas gdy podstawą umorzenia może być wystąpienie albo interesu prywatnego albo publicznego - co w konsekwencji spowodowało nieprawidłowe rozstrzygnięcie polegające na nieudzieleniu wnioskowanej ulgi w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki jej zastosowania,

- naruszenie zasad wydawania decyzji uznaniowych poprzez zaniechanie wnikliwego wyjaśnienia i przeanalizowania stanu faktycznego, odniesienia się do twierdzeń wnioskodawcy w tym twierdzeń o obowiązku zastosowania § 5 uchwały Rady Miasta Nr [...] z dnia 3 grudnia 2008 r. - w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 31 maja 2000 roku - w sprawie zasad i trybu umarzania opłat za zajęcie pasa drogowego - pod kątem ustalenia czy w sprawie zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia 25 lutego 2013r. sygn. akt [...], jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. nr [...].

W uzasadnieniu skargi powołano obszerną argumentację na poparcie sformułowanych w skardze zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269)), a kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a także podejmowania innych niż wskazane wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Ze względu na powyższe regulacje konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była kwestia zasadności podjęcia przez organ drugiej instancji decyzji w przedmiocie umorzenia należności pieniężnych. Poza tak określonym przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pozostają kwestie związane z zachowaniem terminów załatwiania sprawy przez organ administracji, jak i efektywności podejmowanych w tym postępowaniu działań, gdyż zwalczaniu naruszania przez organ zasady szybkości postępowania administracyjnego służą odrębne skargi do sądu administracyjnego, tj. skarga na bezczynność oraz skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 64 ust. 1 i 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.), art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Orzekające w sprawie organy w sposób właściwy zakwalifikowały opłatę za zajęcie pasa drogowego do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym.

W zobowiązaniach z tytułu takich należności zgodnie z art. 64 ustawy o finansach publicznych właściwy organ na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg, a według art. 67 tej ustawy do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). W rozdziale III Ordynacji podatkowej w art. 67a uregulowano m.in. podstawy umorzenia na wniosek podatnika w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej, który to przepis jak wskazano wyżej odpowiednio stosuje się do niepodatkowych należności budżetowych. Wbrew twierdzeniom skargi w sprawie nie miał zastosowania art. 55 i 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych, gdyż regulacje te dotyczą należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny.

Stosownie do art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. W przepisie tym zatem ustawodawca przewidział wyjątek od obowiązującej w polskim prawie zasady obowiązkowego płacenia podatków (należności budżetowych), realizowany poprzez dopuszczenie możliwości udzielenia pomocy publicznej w postaci m. inn. umorzenia zaległości w spłacie takich należności. Umorzenie to może nastąpić w razie zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, jak również oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia zaległości podatkowej.

Decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, które polega na przyznaniu organom podatkowym możności dokonania wyboru między dwoma równowartościowymi rozwiązaniami. Zakres uznania administracyjnego nie jest jednak nieograniczony, a dowolność w rozpoznawaniu wniosków o umorzenie zaległości podatkowych (należności budżetowych) jest niedopuszczalna. Podkreślić należy, że ustalenie istnienia przesłanek z art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa nie jest oparte o kryterium uznania, przy czym organ zobowiązany jest (korzystając z systemu ocen pozaprawnych) skonkretyzować użyte w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej pojęcia: "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy uznanie organu nie przekształciło się w uznanie dowolne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302) oraz wyrok NSA z 28 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300).

W doktrynie oraz utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2002 roku, sygn. akt III SA 2302/00). Po uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego i po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych organ winien zatem jednoznacznie stwierdzić, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Jeżeli mimo istnienia przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 tej ustawy, podejmuje się decyzję polegającą na odmowie umorzenia należności pieniężnej, winny zostać szczegółowo określone motywy takiego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny wskazanych wyżej aktów w omówionym wyżej zakresie stwierdził, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich wzruszenie, gdyż wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie uwzględniono w nich całokształtu okoliczności faktycznych mających znaczenie w przedmiotowej sprawie.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w art. 67a pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

W niniejszej sprawie merytoryczne rozważania organu odwoławczego koncentrują się wyłącznie w piątym i szóstym akapicie uzasadnienia zaskarżonej decyzji i ograniczają do stwierdzenia zawartego w czterech zdaniach, że "decydując się na remont kamienicy przy ul. M, strona musi uwzględniać również konsekwencje prawne, które z tego wynikają, między innymi obowiązek zapłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym pobieranych przez samorządowe jednostki budżetowe. Umorzenie zaległości podatkowych i niepodatkowych traktowane musi być jako instytucja nadzwyczajna. Ważny interes podatnika występuje w sytuacjach wyjątkowych, gdy niemożność uregulowania zaległości spowodowana jest przypadkami losowymi. Kolegium podzieliło stanowisko organu l instancji, że M. S. nie wykazał, by w jego przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby udzielenie ulgi. W ocenie Kolegium, argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można odmówić racji, gdyż znajduje uzasadnienie prawne i faktyczne".

Nie ulega zatem wątpliwości, że w zaskarżonej decyzji nie skonkretyzowano na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Zwłaszcza akcentowana przez skarżącego kategoria "interesu publicznego" wymagała szczególnej analizy w niniejszej sprawie. Stanowisko Kolegium sprowadza się do konkluzji, że niewłaściwa ocena przez stronę podejmowanych działań z punktu widzenia ich konsekwencji prawnych wyklucza zastosowanie ulgi, o jakiej mowa w 67a Ordynacji podatkowej. Stanowisko takie przyjmowane bezwzględnie jest nietrafne. Przesłanki umorzenia należności powinny być analizowane w realiach istniejących w chwili rozpatrywania wniosku przez organ z uwzględnieniem przyczyn zaistniałego stanu rzeczy. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w zakresie badania istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi płatniczej mieszczą się również okoliczności powstania zaległości podatkowej (tak m. inn.: wyrok NSA z dnia 30 października 2009 r., sygn. akt II FSK 805/08, POP 2010/2/130-132). Konieczne jest przy tym szczegółowe odniesienie się do stanowiska wnioskodawcy. Wymogów tych nie spełnia zaskarżona decyzja. Analiza tego stanowiska prezentowanego w toku całego dotychczasowego postępowania była tym bardziej konieczna w sytuacji, gdy odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji sporządzone przez fachowego pełnomocnika nie zawierało żadnej argumentacji na uzasadnienie wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniesiony w skardze zarzut nieuwzględnienia zarzutów odwołania był w tym stanie rzeczy oczywiście nieuzasadniony.

Również decyzja organu pierwszej instancji nie może pozostać w obrocie prawnym. Organ przeanalizował wprawdzie przesłankę "ważnego interesu podatnika", nie skonfrontował jej jednak z przesłanką "interesu publicznego". Ponadto nie jest trafne arbitralne stwierdzenie organu, że uwzględnienie wniosku o umorzenie należności z tytułu zajęcia pasa drogowego byłoby sprzeczne z szeroko rozumianym interesem publicznym, ponieważ stawiałoby wnioskodawcę w uprzywilejowanej pozycji wobec innych właścicieli kamienic, naruszało konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i uszczuplało dochody gminy. Takie stanowisko organu jest zakwestionowaniem samej instytucji umorzenia, która ma charakter wyjątkowy i z istoty swojej uprzywilejowuje pewne podmioty, które spełniają ustawowe kryteria. Rolą organu jest dokonać ustaleń w konkretnej sprawie, aby stwierdzić, czy stan faktyczny tej sprawy pozwala na zastosowanie owego przywileju wobec indywidualnego adresata. Poprzestanie na ogólnych twierdzeniach mogących mieć zastosowanie w stosunku do każdego właściciela zabytkowej kamienicy wskazuje, że w sprawie nie przeprowadzono wnikliwego postępowania wyjaśniającego, nie oceniono jego wyników i nie dokonano na tym tle wyważenia interesów w ramach kompetencji uznaniowej.

Organy obydwu instancji nie odniosły się do stanowiska wnioskodawcy prezentowanego w toku dotychczasowego postępowania, m.in. w odwołaniu od decyzji Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu z dnia [...] 2012 r. W wyniku tego odwołania zapadła decyzja SKO z dnia [...] 2012 r. i ze względu na to, że była to decyzja o charakterze wyłącznie procesowym nie analizowano sprawy z merytorycznego punktu widzenia. Należy podnieść, że argumentacja odwołania skarżącego od decyzji z dnia [...] 2012 r., a także zaprezentowana w późniejszym piśmie procesowym z dnia 23 marca 2012 r. jest rozbudowana i odpowiada w istocie argumentacji obecnie podniesionej w skardze do sądu administracyjnego. Następcza kontrola sądowoadministracyjna nie daje podstaw do odniesienia się do tej argumentacji zanim nie zostanie ona przeanalizowana i oceniona przez organ administracji publicznej i zaprezentowana w motywach rozstrzygnięcia. Taka kontrola następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu (por. wyrok NSA z 10.02.1981r., SA910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia, WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t. 14 ), zaś w sprawie niniejszej z uprzednio wskazanych przyczyn jest ona niemożliwa.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczą decyzji organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie również decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Organy obydwu instancji naruszyły wskazane wyżej przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.) w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i przedstawienia motywów rozstrzygnięcia w nawiązaniu do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały treść decyzji organów obydwu instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny zatem wziąć pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, stanowisko skarżącego prezentowane w toku całego dotychczasowego postępowania, zinterpretować przesłanki, o jakich mowa w 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", a w sposób szczególnie wnikliwy przesłankę "interesu publicznego", w tym w kontekście charakteru i zakresu inwestycji zrealizowanej przez skarżącego oraz stanowisk organów prezentowanych w rozstrzygnięciach administracyjnych dotyczących tej inwestycji, a także wpływu, jaki na ocenę tej przesłanki może mieć fakt kilkuletniego prowadzenia przez organy postępowania w sprawie wniosku skarżącego z dnia 28 maja 2010 r., a wyniki tej analizy zawrzeć w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.