Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1347/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. h) i art. 7a
journal: Dz.U. 2017 poz 1876
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe  - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 października 2020 r., sygn. akt I SA/Bk 543/20 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od A.B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 9 października 2020 r., sygn. akt I SA/Bk 543/20 oddalił skargę A.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] decyzją nr [...] z dnia 29 marca 2017 r. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm.) wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie Csani [...], poza kasynem gry, to jest w lokalu [...] przy ul. [...] w [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. decyzją nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 800/17 oddalił skargę na tę decyzję. W wyniku skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 493/18 uchylił powyższy wyrok oraz zaskarżoną decyzję wskazując, że ustalenia stanu faktycznego nie pozwalają na jednoznaczne przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie jest urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Zawarcie przez skarżącą kasacyjnie umowy dzierżawy powierzchni dla wstawienia w kontrolowanym lokalu automatu Csani poprzedzone było wykazaniem przez X. - dzierżawcę, że dysponuje on wieloma dokumentami pochodzącymi od właściwych organów, że platforma Csani i udostępnione w jej obrębie aplikacje, także z wizualizacją ekranową, nie podlega ustawie o grach hazardowych. W ocenie NSA, ustalenie tej okoliczności ma podstawowe znaczenie dla sposobu wykładni treści art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, a w konsekwencji dla poprawnego zastosowania tego przepisu. Przymiotu urządzającego gry nie można bowiem przypisać podmiotowi, który zawarł umowę dzierżawy kierując się treścią pism urzędowych, które wykazują, że urządzenie lub gra nie podlegają regulacji ustawy o grach hazardowych. NSA stwierdził, że w ponownym postępowaniu organ powinien ustalić i ocenić wskazany brak, przede wszystkim pod kątem, czy takie dokumenty istnieją i jaki był stan wiedzy skarżącej co do ich treści. Dopiero po dokonaniu tych ustaleń będzie możliwa ocena zaistnienia przesłanki z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

W wyniku powyższego wyroku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na ww. automacie Csani poza kasynem gry.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, będące efektem nieprawidłowych ustaleń faktycznych z jednej strony oraz niewłaściwej, rozszerzającej wykładni polegającej na przypisaniu skarżącej przymiotu "urządzającej gry" na spornym urządzeniu. Zarzuciła też naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę skarżącej na powyższą decyzję na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji przedstawił na wstępie podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji i stwierdził, że warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także ze stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzenia oraz jego używania do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Zdaniem Sądu I instancji, o takich zachowaniach można mówić w przypadku skarżącej. Skarżąca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawarła bowiem w dniu 31 sierpnia 2016 r. umowę dzierżawy powierzchni użytkowej ze spółką X., w ramach której w kontrolowanym lokalu umożliwiła tej spółce zainstalowanie kiosku z ekranem dotykowym do przyjmowania oraz wydawania banknotów i monet. Zgodnie z tą umową strony ustaliły wysokość czynszu dzierżawnego, jako procent od zrealizowanych przez urządzenie przekazów pieniężnych w wysokości 40%. W pkt. 5 umowy wydzierżawiający – skarżąca zobowiązała się m.in. do sprawdzania tożsamości klientów, weryfikowania wieku osób korzystających z kiosku, aby korzystały z niego wyłącznie osoby pełnoletnie. Skarżąca nie działała więc wyłącznie jako osoba udostępniająca lokal i otrzymująca stały czynsz niezależny od przychodów osiąganych z automatu, ale była zainteresowana, aby te były jak najwyższe. Taki sposób ustalenia czynszu oraz obowiązków wydzierżawiającego, wykracza poza ramy zwykłej umowy dzierżawy i wskazuje, że jej strony pod pozorem umowy dzierżawy de facto zawarły umowę o wspólnym przedsięwzięciu w zakresie urządzania gier hazardowych, mimo iż żadna z nich nie spełniła wymogów przewidzianych przepisami ustawy o grach hazardowych.

Sąd I instancji zwrócił też uwagę na fakt, że po przeprowadzonej kontroli i zatrzymaniu automatów przez funkcjonariuszy celnych, do lokalu tego wstawiono kolejne automaty do gier, które w niedługim czasie, w toku następnych kontroli również były zajmowane przez funkcjonariuszy urzędu celnego. O tym, że działalność skarżącej polegała na urządzaniu gier na spornym automacie świadczą również zeznania świadka – C.D., z których wynikało, że skarżąca aktywnie uczestniczyła w organizacji gier na spornym automacie, dbała o to, aby był sprawny, aby klienci otrzymywali wygrane sumy pieniężne. Była również informowana o każdej wygranej, a w przypadku braku środków do wypłaty wygranej to skarżąca była osobą, którą należało o tym poinformować. Takie czynności nie składają się na essentialia negotii umowy dzierżawy powierzchni. Działanie skarżącej świadczy o świadomym uczestnictwie w procesie urządzania gier. Sąd I instancji podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż funkcjonariusze celni dokonujący kontroli w tym lokalu, za każdym razem informowali obecnych podczas kontroli (właścicielkę lokalu, obsługę), o tym, że zatrzymywane automaty są nielegalne.

Sąd I instancji stwierdził, że żaden z wymienionych w umowie z dnia 31 sierpnia 2016 r. dokumentów nie odnosi się bezpośrednio do spornego automatu. Z treści tych dokumentów nie wynika, że dokonano badania konkretnych urządzeń (w tym tego, który był przedmiotem postępowania). Nie wynika to też z dokumentu "[...]", opinii, interpelacji, interpretacji, postanowień sądów etc., na które powołuje się skarżąca. Skoro nie dotyczyły one kontrolowanego automatu, to nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i stanowić dowodu przeciwnego dla protokołów oględzin i eksperymentu oraz zeznań świadków.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że sporny automat umożliwiał prowadzenie gier hazardowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Ponadto, w lokalu użytkowanym przez stronę już wcześniej były przeprowadzane kontrole, w trakcie których ujawniono urządzenia do gier hazardowych. Biorąc pod uwagę prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy oraz prawidłową wykładnię mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego organy zasadnie przyjęły, że skarżąca urządzała w kontrolowanym lokalu gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Postępowanie organów odpowiadało zatem wymogom z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. Dlatego skarga została oddalona.

W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy organ administracyjny w toku postępowania dokonał niewłaściwej wykładni art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, skutkującej przypisaniem skarżącej przymiotu "urządzającej gry" na spornym urządzeniu, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy w żaden sposób nie pozwalał na takie przyjęcie;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ administracyjny dopuścił się naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w końcu poprzez błędną ocenę zgromadzonych dowodów i bezpodstawne uznanie skarżącej za podmiot urządzający gry oraz podlegający karze pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Naruszenie ww. przepisów nastąpiło poprzez:

a) błędne ustalenie, że zapisy umowy dzierżawy dotyczące identyfikacji klienta, tj. pkt 5 umowy dzierżawy odnosi się do urządzeń hazardowych i wskazują na wspólne przedsięwzięcie skarżącej i dzierżawcy, podczas gdy wprost zapisy te odnoszą się do ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy i mają zastosowanie w przypadku, gdyby kiosk realizował transakcje finansowe,

b) ustalenie rzekomych powiązań biznesowych skarżącej (umowa o wspólnym przedsięwzięciu w zakresie urządzania gier hazardowych) z podmiotem faktycznie wykorzystującym zatrzymane urządzenie do prowadzenia działalności gospodarczej, a w konsekwencji błędne uznanie skarżącej za podmiot urządzający gry hazardowe, podczas gdy skarżąca wynajmowała wyłącznie powierzchnię swojego lokalu,

c) zaniechanie podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy w istocie celem

skarżącej było jedynie wynajęcie lokalu, czy też prowadzenie wspólnego przedsięwzięcia z dzierżawcą,

d) dokonanie błędnej wykładni umowy zawartej pomiędzy skarżącą, a spółką X., a tym samym bezpodstawne przyjęcie, że z umowy tej wynikają dla skarżącej prawa i obowiązki wskazujące na pozycję skarżącej, jako "urządzającego gry",

e) błędne ustalenie, że działania skarżącej, jak i obsługi lokalu wykraczały poza zwykłe wykonywanie umowy dzierżawy, podczas gdy w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dowodów wskazujących na świadome uczestnictwo skarżącej w procesie urządzania gier,

f) niepodjęcie przez organ celno-skarbowy wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń, a przede wszystkim pominięcie dokumentów wskazanych w pkt 4 umowy dzierżawy oraz w zbiorze "[...]", jako dowodów, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzone przez organ administracji celnej ustalenia faktyczne uzasadniały - zdaniem Sądu I instancji - po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie przez organ administracji oceny, że stanowiące przedmiot kontroli urządzenie służyło do urządzania na nim gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, po trzecie zaś, nałożenie na stronę skarżącą, na podstawie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na kontrolowanym automacie poza kasynem gry.

Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające – zgodnie z zasadą dyspozycyjności – granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja wydana w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, nie jest niezgodna z prawem.

Uwzględniając istotę spornej w sprawie kwestii, która w relacji do przywołanego stanowiska Sądu I instancji wyraźnie rysuje się na tle podważających jego prawidłowość zarzutów kasacyjnych, w pierwszej kolejności należy odnieść się do opartego na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a., zarzutu z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, które miałoby polegać na błędnej jego wykładni i w konsekwencji niezasadnym uznaniu strony skarżącej za "urządzającego gry".

Proponowane podejście – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – uzasadnia to, że jeżeli za oczywiste uznać, że zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają normy prawa materialnego, albowiem to one stanowią podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, albo – tak jak w rozpatrywanej sprawie – nałożenia obowiązku w postaci sankcji administracyjnej, wyznaczając tym samym zbiór prawnie relewantnych faktów koniecznych do załatwienia sprawy, to nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że to właśnie art. 89 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy, określając znamiona deliktu administracyjnego przypisanego stronie skarżącej, wyznaczał zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, a mianowicie ustaleń ukierunkowanych na wykazanie, że zachowanie strony skarżącej polegało, jak wymaga tego przywołany przepis prawa, na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry.

Wbrew stanowisku strony skarżącej, podejście Sądu I instancji do rozumienia przepisu, którego naruszenie zarzuca przez błędną jego wykładnię, nie jest nieprawidłowe, co oznacza, że zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej trzeba uznać za niezasadny.

Jak podkreślono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, co nie jest także bez znaczenia dla oceny odnośnie do braku trafności argumentacji odwołującej się do znaczenia konsekwencji zmian mających, zdaniem strony, wynikać z ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (s. 4 uzasadnienia skargi kasacyjnej) – podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry.

Ponadto, w ugruntowanym już orzecznictwie tego Sądu przyjmuje się, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 przywołanej ustawy może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie, co znajduje swoje uzasadnienie w potrzebie uwzględniania szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", motywowanej tak przedmiotem i istotą regulowanych ustawą o grach hazardowych postępowań w sprawach nałożenia kary pieniężnej, jak i koniecznością zapewnienia realnego charakteru systemu kontroli oraz skuteczności przewidzianych przez ustawodawcę sankcji.

Jakkolwiek więc ustawa o grach hazardowych – w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie – nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2, to jednak posługuje się nim w wielu przepisach, które umożliwiają określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Na ich podstawie, przy uwzględnieniu potrzeby szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", o czym mowa była powyżej, w pełni zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.

Powyższe rozumienie "urządzania" potwierdza przy tym definicja zawarta w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą "urządzić — urządzać" oznacza: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować [jakąś imprezę], jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki" (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/urzadzic;2533410.html.)

"Urządzanie", to wedle powyżej przedstawionego słownikowego rozumienia tego zwrotu również – a trzeba to podkreślić – "stwarzanie komuś odpowiednich warunków".

Uwzględniając powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że dokonana przez organy administracji celnej i zaakceptowana, jako prawidłowa przez Sąd I instancji, prawna ocena zachowania strony skarżącej odpowiada sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej dekodowanej z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w przedstawionym powyżej jego rozumieniu, co innymi słowy oznacza, że dokonana przez organ subsumpcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego – w odniesieniu do tych jego aspektów, które dotyczyły roli strony skarżącej w organizowaniu przedsięwzięcia hazardowego pozwalając na przyjęcie, że była ona urządzającym gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych – oraz przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola prawidłowości tego procesu subsumpcji, również nie były nieprawidłowe.

Zwłaszcza, gdy jednocześnie podkreślić, że nie ma również podstaw, aby zasadnie można było podważać stanowisko Sądu I instancji odnośnie do prawidłowości ustaleń faktycznych przeprowadzonych w rozpatrywanej sprawie przez organ administracji, a przyjętych następnie za podstawę wyrokowania, co prowadzi do wniosku o braku zasadności zarzutu z pkt 2 lit. a) – f) petitum skargi kasacyjnej, na gruncie którego strona skarżąca podnosi naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, naruszenia wymienionych przepisów prawa, a w konsekwencji wadliwości ustaleń faktycznych nie sposób jest upatrywać w stanowisku prezentowanym w pkt 2 lit. a) i f) petitum skargi kasacyjnej, które – gdy chodzi o jego istotę – osadzone zostało na gruncie argumentacji eksponującej znaczenie regulacji prawnej zawartej w ustawie o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz w art. 7a ustawy Prawo bankowe, do której to regulacji miałyby się odwoływać postanowienia umowy dzierżawy z dnia 31 sierpnia 2016 r., a czego w dostatecznym stopniu miałby nie wyjaśnić organ administracji publicznej, ani też Sąd I instancji.

Stanowisko strony skarżącej nie może być uznane za zasadne, a co za tym idzie skutecznie podważające zgodność z prawem zaskarżonego wyroku. Jakkolwiek bowiem, zgodnie z art. 7a ustawy – Prawo bankowe – do terminowych operacji finansowych, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. h) oraz w art. 5 ust. 2 pkt 4, będących przedmiotem umów zawartych przez bank lub instytucję finansową – nie stosuje się przepisów o grach hazardowych oraz art. 413 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, 585 i 1579), to jednak podkreślenia wymaga, że zastosowanie art. 7a ustawy – Prawo bankowe wymaga spełnienia określonych tą ustawą warunków, co w szczególności oznacza, że podmiot, który świadczy usługi, o których mowa w przywołanym przepisie prawa powinien udokumentować, że jest instytucją finansową w rozumieniu Prawa bankowego i działa zgodnie z przepisami regulującymi rynek finansowy w Polsce, co także wymaga odpowiedniego udokumentowania, że operacje finansowe, o których mowa w tym przepisie są przeprowadzane w sposób zgodny z przepisami prawa i mają rzeczywisty charakter, co oznacza, że nie są to operacje jedynie dla pozoru, czy wprowadzające w błąd (por. w tej mierze również wyroki NSA z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 3625/17 oraz z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt II GSK 5608/16).

Jeżeli więc – jako strona przywołanej umowy dzierżawy – strona skarżąca pomija znaczenie konsekwencji wynikających z przywołanej regulacji prawnej, a w tej mierze znaczenie konsekwencji wynikających z definicji instytucji finansowej zawartej art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. h) ustawy – Prawo bankowe, a w toku prowadzonego w sprawie postępowania nie wykazała – a za uzasadnione należałoby uznać twierdzenie, że to na niej w tym względzie spoczywał obowiązek dowodzenia – że prowadzona przez nią działalność spełniała warunki, o których mowa w przywołanych przepisach prawa i z tymi warunkami korespondowała, to nie sposób jest twierdzić, aby postanowienia umowne, na które się powołuje mogły mieć jakiekolwiek znaczenie dla oceny prawidłowości przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych oraz ich prawnej oceny, co odnieść należy również do oceny znaczenia wymienionych w tej umowie dokumentów, które nie dość, że nie dotyczą spornego w sprawie automatu do gier, to również – zważywszy na ich treść – nie pozostają w żadnym rzeczywistym i istotnym związku z przedmiotem rozpatrywanej sprawy (por. s. 13 – 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a czego w odniesieniu do tej kwestii w żadnym stopniu, ani też zakresie nie podważa argumentacja prezentowana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (por. s. 8 – 9), która odwołuje się w tej mierze do wyroku NSA z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 493/18, którym uchylono pierwotnie wydany w sprawie wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego. Abstrahując już nawet od tego, że argumentacja ta ma stricte polemiczny charakter w relacji do stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, któremu nie przeciwstawia żadnych przekonujących argumentów, to o braku jej skuteczności (w tym również w zakresie odnoszącym się do stanu wiedzy strony skarżącej odnośnie do wymienionych w umowie dokumentów, a także kwestii stopnia lub też nawet braku jej świadomości odnośnie do charakteru i funkcji spornego w sprawie urządzenia) wnioskować należy również na tej podstawie, że w relacji do przywołanego judykatu NSA oraz zawartych w jego uzasadnieniu wytycznych co do dalszego postępowania, nie jest ona w ogóle osadzona na gruncie art. 193 w związku z art. 153 i art. 141 § 4 p.p.s.a., których naruszenia skarga kasacyjna także nie zarzuca. Co więcej, o braku przydatności, a co za tym idzie również skuteczności wskazanej argumentacji trzeba wnioskować także – jeżeli nie przede wszystkim – na tej podstawie, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż zakwestionowane w sprawie urządzenie (automat) nie było wykorzystywane do zawierania terminowych operacji finansowych, czy też operacji, przedmiotem których miałyby być instrumenty rynku finansowego lub papiery wartościowe – jak wynika to z art. art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. h) ustawy – Prawo bankowe definiującego pojęcie instytucji finansowej – lecz służyło urządzaniu gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy o grach hazardowych, a zarzuty skargi kasacyjnej adresowane wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie orzeczenia, tego ustalenia nie podważają.

Nie są również usprawiedliwione zarzuty z pkt 2 lit. b) – e) petitum skargi kasacyjnej, które – co wobec ich komplementarnego charakteru umożliwia, aby rozpoznać je łącznie – zmierzają do wykazania, że ustalenia faktyczne stanowiące w rozpatrywanej sprawie źródło oceny, iż strona skarżąca była urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie były wystarczające, aby ocenę taką formułować, albowiem nie uzasadnia jej – zdaniem strony – treść umowy dzierżawy, z której wynika, że udostępniła ona dzierżawcy tylko powierzchnię lokalu pozostającego w jej dyspozycji, ani też treść wynikających z tej umowy obowiązków strony skarżącej, jako wydzierżawiającego.

Odwołując się do przedstawionego powyżej rozumienia art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w tym zwłaszcza do desygnatów zwrotu "urządzania gier na automatach", czy też "urządzania gier hazardowych", którym na gruncie tego przepisu operuje ustawodawca, trzeba przyjąć – a jest to, według Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnione, o czym przekonują powyżej już przedstawione argumenty – że istota jego rdzenia znaczeniowego wyraża się w tworzeniu (współtworzeniu, uczestniczeniu w tworzeniu) warunków do urządzania gier hazardowych na automatach.

Tym samym, jeżeli "urządzanie", to "stwarzanie [komuś] odpowiednich warunków", to w rozpatrywanej sprawie wprost i bezpośrednio należy to odnieść właśnie do tworzenia warunków do urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a to poprzez udostępnienie miejsca ich urządzania i tym samym udostępnianie samych gier na automatach poza kasynem gry. W okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy – który nie został skutecznie zakwestionowany – polegało to na tym, że strona skarżąca udostępniając (wydzierżawiając) X. sp. z o.o, na podstawie umowy dzierżawy z dnia 31 sierpnia 2016 r., część lokalu, w którym prowadziła własną działalność gospodarczą, a to w celu ulokowania i zainstalowania w nim urządzenia do gier hazardowych, udostępniała je tym samym oraz w tenże właśnie sposób grającym, i taki też był – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – cel podejmowanego przez nią działania, a to zważywszy również na to, że z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, należący do skarżącej lokal był lokalem ogólnodostępnym. Za nie bez znaczenia z punktu widzenia zasadności przedstawionych wniosków trzeba uznać także to, że – jak słusznie podniósł Sąd I instancji (por. s. 8 – 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – postanowienia wymienionej umowy dowodzą, iż korzyści z jej zawarcia – podobnie jak i ryzyka związane z tak prowadzoną działalnością – bezpośrednio związane były z funkcjonowaniem automatu do gier, co znajduje swoje potwierdzenie w pkt 7 przywołanej umowy. W tej mierze, to jest odnośnie do oceny zachowania strony skarżącej, w tym w szczególności oceny tego zachowania z punktu widzenia art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, za nie mniej istotne należało uznać postanowienia pkt 5 i pkt 8 przywołanej umowy. Ich treść, istotnie odbiegając od postanowień klasycznej umowy dzierżawy, potwierdza zasadność wniosku, że rola strony skarżącej nie ograniczała się – jak twierdzi – wyłącznie do udostępnienia lokalu, o czym wnioskować należy również na podstawie zeznań świadka C.D. opisującej sposób postępowania w sytuacjach braku w automacie środków do wypłaty.

Należy więc przyjąć, że na podstawie wymienionej umowy dzierżawy, jej strony wspólnie realizowały przedsięwzięcie polegające na połączeniu składników majątkowych, a mianowicie lokalu użytkowego skarżącej oraz pozostającego w dyspozycji dzierżawcy automatu do gier, które wspólnie umożliwiały uruchomienie na nim gier w sposób i w miejscu dostępnym dla ogółu, a więc ich "urządzanie", w przedstawionym powyżej rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Tym samym, za uzasadniony należy uznać wniosek, że "celem" wymienionej umowy, a zarazem "zgodnym zamiarem" stron było nie tyle zawarcie klasycznej umowy dzierżawy, ile podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony tej umowy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 71/16).

W świetle przedstawionych argumentów należy więc podważyć twierdzenia strony skarżącej odnośnie do braku jej wiedzy i świadomości, co do charakteru i funkcji spornego w sprawie urządzenia oraz konsekwencji jego użytkowania w sposób taki, jak w rozpatrywanej sprawie.

Podzielając zasadność ocen formułowanych w tym względzie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które – co istotne – osadzone zostały na gruncie istotnych w sprawie okoliczności, które obrazują wielość kontroli przeprowadzanych w lokalu strony skarżącej, których rezultatem było zatrzymywanie urządzeń do gier hazardowych, w miejsce których – za wiedzą i zgodą skarżącej – instalowane były kolejne tego rodzaju urządzenia (por. s. 15 – 16 uzasadnienia kontrolowanego wyroku), trzeba również podnieść, że kwestia podejścia do wykładni oraz stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w sprawach takich, jak w rozpatrywanej sprawie oraz towarzyszące temu w swoim czasie wątpliwości orzecznictwa sądowego, nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla naruszenia prawa. Zwłaszcza w sytuacji, gdy – a trzeba to podkreślić – w orzecznictwie tym stanowczo wyrażany był również pogląd, że przywołany przepis ustawy o grach hazardowych nie ma charakteru technicznego i może stanowić materialnoprawną podstawę wydania decyzji nakładającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, co znalazło następnie swoje potwierdzenie w przywołanej już uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GPS 1/16. Istnienie więc podnoszonych przez stronę wątpliwości, w relacji do znaczenia argumentu z racjonalności podejmowania decyzji odnośnie do wyboru prowadzenia działalności określonego rodzaju, w tym wiążących się z tym ryzyk, nie może więc zwalniać z odpowiedzialności w sytuacji, gdy działalność ta nie jest zgodna z prawem. Przy tym – co we wskazanym kontekście trzeba również podkreślić – eksponowane przez stronę skarżącą wątpliwości, jeżeli rzeczywiście istniały, to powinny jednak raczej – jak w pełni zasadnie należałoby założyć – stanowić źródło refleksji skutkującej daleko idącą ostrożnością, gdy chodzi o podejmowanie działania, którego prawna ocena miałaby nie być jednoznaczna. W odpowiedzi natomiast na argumenty osadzone na gruncie podejścia do spornej w sprawie kwestii przez sądy powszechne w sprawach karnych trzeba podnieść, że zakresowo, odpowiedzialność administracyjna za naruszanie warunków urządzania gier na automatach w zakresie odnoszącym się do miejsca ich urządzania oraz odpowiedzialność karna za urządzanie gier hazardowych nie wykluczają się wzajemnie. Odpowiedzialność karno – skarbowa oparta jest na z gruntu odmiennych przesłankach, niż odpowiedzialność za delikt administracyjny. O ile pierwsza z nich, oparta jest za zasadzie winy – którą można przypisać osobie fizycznej – to druga oparta jest już na przesłance obiektywnego naruszenia prawa. Ponadto, o ile główną funkcją odpowiedzialności karnej jest funkcja represyjna, czyli odwet za popełniony czyn zabroniony, to główną funkcję odpowiedzialności administracyjnej stanowi funkcja szeroko pojętej prewencji, której mogą towarzyszyć również inne jeszcze funkcje, co w zakresie odnoszącym się do istoty regulacji zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, zostało wyjaśnione w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GPS 1/16 oraz w wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 32/12.

Z przedstawionych powodów skarga kasacyjna podlegała więc oddaleniu.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) orzekł, jak w sentencji wyroku.