Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2487/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. J. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] przyznającą W. P. zasiłek celowy w formie pieniężnej, w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie opłacenia gazu, energii, uregulowanie opłat mieszkaniowych, zakup leków, leczenia, dojazdu do lekarzy oraz żywności.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2012 r. W. P. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków, opłacenie gazu i inne potrzeby bieżące.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie opłacenia gazu, energii, uregulowanie opłat mieszkaniowych, zakupu leków, leczenia, dojazdu do lekarzy oraz żywności.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że pomoc społeczna została przyznana - w związku z trudną sytuacją rodzinną spowodowaną ubóstwem, problemami długotrwałej choroby i niepełnosprawności, bezradnością w sprawach prowadzenia gospodarstwa domowego - w celu zaspokojenia potrzeb zgodnie z przeznaczeniem. Dodał, iż przy ustalaniu formy i zakresu pomocy wzięto pod uwagę potrzeby klienta oraz ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł W. P. kwestionując czas oczekiwania na pomoc - trzy tygodnie na wydanie decyzji oraz dwa tygodnie na wypłatę tj. 39 dni. W jego ocenie rażąca jest biurokracja związana z pomocą, gdyż za każdym razem trzeba wypełniać te same dokumenty Podniósł, iż do tej pory mógł pożyczyć pieniądze na leki, zaś obecnie nikt nie pożyczy mu na tak długi czas. Żyje w biednym środowisku, a jego znajomi nie zaliczają się do ludzi bogatych. Być może daje mu się do zrozumienia, że za dużo korzysta z pomocy GOPS. Jeśli nie będzie miał na leki, to może nie doczekać się na odbiór następnej pomocy. Dodał, iż wychował 5 dzieci na porządnych obywateli kraju, dwoje skończyło studia, syn zrobił doktorat. Dzieci w miarę możliwości pomagają mu finansowo - dzięki nim ma na węgiel oraz na inne wydatki związane z domem, ale mają też swoje rodziny i domy.

W piśmie z dnia 17 września 2012 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w J. poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., że skarżący wraz z rodziną od kilkunastu lat korzysta z pomocy Ośrodka - przedstawił także wykaz zasiłków przyznanych im dotychczas w 2012 roku.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Pojęcie "niezbędna potrzeba życiowa" należy do kategorii pojęć nieostrych. Katalog potrzeb określony w art. 39 ust. 2 nie ma charakteru zamkniętego. Nie bez znaczenia jest kolejność wymienionych w tym przepisie potrzeb.

W szczególności pomoc społeczna udzielana jest osobom i rodzinom, które spełniają jednocześnie dwa kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stanowią je kryteria dysfunkcji i potrzeb, o jakich mowa w art. 7 ustawy (m. in. ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności) oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy. Kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej jest dochód nie przekraczający kwoty 542,00 zł a dla osoby w rodzinie 456,00 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823).

W toku postępowania wyjaśniającego został zgromadzony materiał dowodowy, którego wynika, że sytuacja rodziny przedstawia się następująco. W. P. uzyskuje dochód w postaci zasiłku [...] zł zaś jego żona ma ustaloną rentę [...] zł. Wraz z rodzicami mieszka [...]. Łączny dochód rodziny to [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł i jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Organ dodał, że niemniej jednak pomoc jest realizowana po spełnieniu szeregu dodatkowych warunków.

Po pierwsze pomoc jest kierowana do osób, o ile nie są one w stanie pokonać trudnej sytuacji życiowej, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.).

Po drugie rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy).

Po trzecie potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Brak po stronie ośrodka pomocy społecznej możliwości zrealizowania żądanej przez stronę pomocy, w kontekście cytowanego powyżej art. 3 ust. 4 ustawy, stanowi wystarczający powód do wydania decyzji odmownej lub w ograniczonym stopniu realizującej wnioski.

Pomoc społeczna ogranicza się do zabezpieczenia najniezbędniejszych potrzeb. Jest faktem powszechnie znanym, że z uwagi niewystarczające środki finansowe, co do zasady w pierwszej kolejności organy pomocowe starają się zapewnić wyżywienie i leki w wymiarze pozwalającym udzielenie wsparcia jak największej liczbie osób nie posiadających dochodu lub o najniższych dochodach. Każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie w zależności od stanu faktycznego i prawnego danej sprawy. Pomoc Państwa w ramach opieki społecznej ma charakter subsydiarny i OPS nie jest w stanie spełnić każdej zgłoszonej potrzeby. Pomoc ma charakter doraźny i w ograniczonym zakresie.

Następnie Kolegium podniosło, iż odwołujący nie kwestionuje wysokości udzielonej kwoty, która jest zbliżona do kwot pomocy przyznawanych przez organ pierwszej instancji w poprzednich miesiącach. Natomiast wniósł zastrzeżenia, co do terminu rozpatrzenia wniosku.

W z związku z tym wyjaśniło, że stosownie do art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Jedynie udzielenie świadczeń w postaci interwencji kryzysowej, pracy socjalnej, poradnictwa, uczestnictwa w zajęciach klubu samopomocy, a także przyznanie biletu kredytowanego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej (art. 106 ust. 2 ustawy).

Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje jednomiesięczny termin załatwienia sprawy (art. 35 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 130 § 1 k.p.a. przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni. Zatem prawidłowo organ poinformował, że wypłatę świadczenia zrealizuje po uprawomocnieniu się decyzji - po 14 dniach od jej doręczenia. Tryb działania organu przy załatwianiu wniosków o udzielenie pomocy ze środków publicznych nie jest dowolny - został ustalony przez ustawodawcę. Organ rozpatrując wniosek gromadzi dokumenty potwierdzające bieżącą sytuację bytową i zdrowotną wnioskodawcy, dla potrzeb oceny, czy spełnione są ustawowe przesłanki dla udzielenia wsparcia. Sposób dystrybuowania pomocy jest wyznaczony również przez zasady dyscypliny finansowej. Organ nie ma możliwości w sposób dowolny rozdzielania środków, a jak stwierdził sam skarżący - osób potrzebujących wsparcia jest dużo i nie jest możliwe natychmiastowe obsłużenie dużej ilości wniosków.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. P. zarzucił, iż Kolegium jest obłudne, nie musi chyba jeść i zażywać leków i stąd nie ma zrozumienia dla chorego, a przez to biednego. Oświadczył również, że nie dostaje żadnego zasiłku – zatem kwota [...] zł jest sfałszowana i tym wątkiem powinien się zająć organ śledczy. W tej sytuacji składa skargę do Sądu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 lutego pełnomocnik z urzędu popierał skargę W. P. – wnosząc o utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] przyznającą W. P. zasiłek celowy w formie pieniężnej, w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie opłacenia gazu, energii, uregulowanie opłat mieszkaniowych, zakup leków, leczenia, dojazdu do lekarzy oraz żywności.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Zaś z treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej wynika, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego jest jednak uzależnione od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną.

Jak wynika z akt sprawy organy prawidłowo ustaliły, że rodzina skarżącego nie przekroczyła kryterium dochodowego - które wynosi dla osoby w rodzinie 456,00 zł - wobec tego kwestia pobierania czy niepobierania zasiłku pielęgnacyjnego nie ma praktycznie znaczenia.

W. P. został przyznany zasiłek w wysokości [...] zł – której to kwoty nie kwestionuje.

Ani w odwołaniu od decyzji I instancji ani w skardze do Sądu, skarżący nie zgłasza żadnych zarzutów merytorycznych odnośnie wydanych decyzji – wniósł tylko zastrzeżenia, co do terminu rozpatrzenia jego wniosku, uznając upływ 39 dni od daty zgłoszenia wniosku do daty wypłaty pieniędzy za zbyt długi okres czasu.

Odnosząc się do tego zarzutu - Sąd uznał go za bezzasadny, gdyż organ wydał decyzję w terminie ustawowym. Wniosek z 6 sierpnia został rozpoznany 30 sierpnia – podczas, gdy termin określony w kpa wynosi 1 miesiąc. Poza tym nie jest to skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku.

Jednocześnie organ zaznaczył, że wypłata nastąpi po uprawomocnieniu się decyzji – bowiem strona ma termin 14 dni na wniesienie od niej odwołania Takie stanowisko wynika z treści art. 130 § 1 kpa, który stanowi, iż przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. Decyzja musiała być prawomocna, aby była możliwość wypłaty przyznanej kwoty zasiłku.

Gdyby zatem skarżący nie składał odwołania od decyzji W. – to decyzja byłaby prawomocna po upływie 14 dni od dnia 30 sierpnia 2012 r. i już tego dnia mógłby on otrzymać pieniądze.

Sąd w niniejszym składzie po raz pierwszy zetknął się z taką sytuacją, że strona składa skargę do Sądu - nie podnosząc żadnych merytorycznych zarzutów co do wysokości przyznanego świadczenia - której następnie nie popiera, wnosząc o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym - uznając wydane w sprawie decyzje za prawidłowe i działając zgodnie ze stanowiskiem skarżącego sprecyzowanym na rozprawie przez przyznanego mu pełnomocnika z urzędu - Sąd na podstawie art. 151 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.