Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1339/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1 i 2,art. 145 ust. 1, art. 130
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 77 par. 1, art. 7, art. 9, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...] – działając na podstawie art. 245 ust. 1, art. 248, art. 129 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r., Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003r., Nr 119, poz. 1117ze. zm,) - zwanej dalej p.w.p. - Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej po rozpatrzeniu wniosku "O." Sp. z o.o. z siedzibą w N. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy SLIM EXPRESS, zgłoszony w dniu 3 listopada 2009r. przez ww. spółkę, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 3 listopada 2009 r. "O." Sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej jako strona skarżąca) wniosła podanie o udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny SLIM EXPRESS przeznaczony do oznaczania towarów zawartych w następujących klasach: 05, 29, 30, 32, tj.

- 05 - produkty farmaceutyczne, w tym w szczególności leki dla ludzi; preparaty dietetyczne do celów leczniczych; odżywki wzmacniające stosowane profilaktycznie i dla rekonwalescentów do celów leczniczych; suplementy diety wspomagające leczenie; preparaty wzbogacające organizm w niezbędne witaminy i mikroelementy ;

- 29 - koncentraty i odżywki wysokobiałkowe nie do użytku medycznego, wzbogacone witaminami, solami mineralnymi i aminokwasami, w tym zwłaszcza; dietetyczne środki spożywcze zawierające w swym składzie białko; batony proteinowe, produkty mleczne takie jak: mleko, jogurty, kefiry, sery, proteiny mleczne, serwatki, napoje mleczne lub z przewagą mleka;

- 30 - koncentraty węglowodanowe, odżywki węglowodanowe i wysokoenergetyczne nie do użytku medycznego, wzbogacone witaminami i solami mineralnymi, w tym zwłaszcza: dietetyczne środki spożywcze, zawierające w swym składzie węglowodany proste i złożone; wysokoenergetyczne batony zbożowe, batony muesli, dietetyczne mieszanki śniadaniowe takie jak: muesli, płatki kukurydziane, płatki owsiane, otręby; pieczywo dietetyczne;

- 32 - napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami, napoje węglowodanowe, napoje energetyczne, napoje izotoniczne, napoje z soków owocowych, nektary owocowe, napoje proteinowe.

Pismem z dnia 28 października 2010 r. Urząd Patentowy RP poinformował stronę skarżącą, że zgodnie z art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 w związku z art. 145 ust. 2 p.w.p. na zgłoszony znak towarowy nie może być udzielone prawo ochronne. Wskazał, iż przedmiotowe oznaczenie SLIM EXPRESS nie posiada dostatecznych znamion odróżniających, które mogłyby identyfikować towary ze względu na ich pochodzenie. Słowo "slim" z języka angielskiego oznacza "schudnąć, szczupleć, wyszczupleć, wysmukleć, szczupły, wysmukły", natomiast słowo "express" oznacza "ekspresowy, ekspres". W odniesieniu do towarów klasach 05, 29, 30, 32 klasyfikacji nicejskiej ww. oznaczenie jest określeniem informacyjnym, wskazującym jedynie na przeznaczenie towarów, tj. o działaniu powodującym ekspresowe wyszczuplenie.

Strona skarżąca w piśmie z dnia 2 grudnia 2010 r. nie zgodziła się z postawionym przez organ zarzutem odnośnie braku zdolności rejestrowej zgłoszonego oznaczenia. Stwierdziła, iż warunkiem posiadania przez dane oznaczenie zdolności odróżniającej nie jest jakieś specyficzne, oryginalne ujęcie znaku towarowego, a fakt, że treść wyrażona w języku angielskim jest zrozumiała dla przeciętnego odbiorcy nie oznacza, że jest to nazwa powszechna czy rodzajowa pozwalająca na jednoznaczne skojarzenie z tym oznaczeniem określonej kategorii produktów. Ponadto znajomość języka angielskiego w różnych grupach społecznych jest różna. W kręgach naukowych znajomość angielskiego jest większa, jednakże preparat jest kierowany w zasadzie do każdej grupy społecznej, w tym do takich, gdzie znajomość języka angielskiego jest mniejsza. Ponadto podkreślił, że organ zarejestrowała już takie znaki towarowej jak Slim ultra, Slim-Fast, Ultra Slim, Slim life, Slim body.

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., działając na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 w związku z art. 145 p.w.p., odmówił udzielenia prawa ochronnego na oznaczenie słowne SLIM EXPERT, zgłoszone przez stronę w dniu 3 listopada 2009 r.

W uzasadnieniu organ wskazał m. in., że badanie rozpocząć należy od określenia kręgu odbiorców, bowiem to ich rozumienie treści znaku wyznacza standardy badania (wyrok Sądu z dnia 20 marca 2002 r. w sprawie T-356/00 DaimlerChrysler przeciwko OHIM (CARCARD), Rec. Str. II-1963, pkt 25). Towary wymienione w wykazie znaku zgłoszonego są przeznaczone dla osób fizycznych. Krąg tychże jest praktycznie nieograniczony – znajdują się w nim zarówno osoby dobrze wykształcone, jak i osoby o wykształceniu podstawowym, osoby młode oraz emeryci, pracownicy umysłowi, fizyczni, bezrobotni. Wszystkie towary przypisane do oznaczania są kierowane do całego społeczeństwa, a klienci kupują je na swoje potrzeby, do własnego użytku. Dlatego przyjąć trzeba, iż odbiorcą towarów wymienionych w zgłoszeniu jest przeciętny konsument. Posługuje się on podstawowym i rozszerzonym zasobem słownictwa, a jego treść czerpie z prasy, radia, telewizji, codziennych rozmów z innymi użytkownikami języka itp.

Organ podniósł, że przedmiotowe oznaczenie zostało zgłoszone jako oznaczenie słowne, które składa się z napisu SLIM EXPRESS. Słowo "slim" – w tłumaczeniu na język polski oznacza "szczupła, smukła, uczynić smukłym, szczupłym, odchudzić". Oznaczenie zostało przeznaczone do oznaczania szeregu towarów zawartych w klasach 05, 29, 30 32. W odniesieniu to tych towarów, przedmiotowe oznaczenie jest określeniem informacyjnym, wskazującym jedynie na przeznaczenie towarów (tj. o działaniu chudnącym), i właściwości towarów, tj. towary oznaczone tym oznaczeniem mają zapewnić lub pomóc w uzyskaniu konsumentowi szczupłej sylwetki ekspresowo. Oznaczenie to, jakkolwiek obcojęzyczne, jest zrozumiałe dla polskiego odbiorcy towarów, do oznaczania których zostało przeznaczone. Słowa SLIM EXPRESS są wyrazami prostymi, nie zaś np. zdaniem w języku obcym, wtedy bowiem potrzeba dobrej znajomości języka obcego, żeby to zdanie zrozumień. Oznaczenie to bezpośrednio, a nie na drodze skojarzeń, informuje o cechach towarów, w sposób wyraźny i jednoznaczny. Słowo "slim" jest określeniem ogólnoinformacyjnym, wskazującym na zawartość w towarach określonych substancji, powodujących przyśpieszenie chudnięcia, zaś dookreślenie "express" wzmacnia (zwiększa) zdolność zawartych substancji do intensywnego działania, do reagowania. Trudno zatem w tym oznaczeniu doszukać się fantazji lub cechy wyróżniającej cechy, pozwalającej odróżnić źródło pochodzenia towarów, dla oznaczenia których jest przeznaczone. Kombinacja słów użytych w tak zgłoszonym oznaczeniu jest ogólnie stosowanym światowym zwrotem, opisującym podstawowe, charakterystyczne cechy tak oznaczanych towarów. Reasumując organ podkreślił, że oznaczenie słowne SLIM EXPRESS ma charakter tylko informacyjny, a nie indywidualizujący.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem powyższej decyzji strona skarżąca podkreśliła, że zgłoszone oznaczenie SLIM EXPRESS, pomimo użycia w nim prostych słów pochodzących z języka angielskiego, nie ma charakteru opisowego, ponieważ znak ten nie wskazuje bezpośrednio na rodzaj towarów nimi oznaczonych, powołując się w tym zakresie na orzeczenia sądu wspólnotowego, np. w sprawie Easybank (orzecz. SPI z 5 kwietnia 2001 r., t 8700), Eurocol (wyrok SPI z 27 lutego 2002 r. , T 34/00) oraz Baby-dry (c 383/99p). Wskazując na orzeczenie w sprawie Doublemint (sygn. T-193/99P-doublemint) nie zgodziła się z opinią organu, że elementy składowe omawianego oznaczenia pochodzą z języka angielskiego i mają swoje określone znaczenie. Podniosła, że aby zgodnie z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. znak został uznany za opisowy, musi spełniać warunki konkretnej, bezpośredniej opisowości. Nie można stwierdzić opisowości oznaczenia w przypadku jego wieloznaczności, a w analizowanej sprawie słowa składające się na przedmiotowe oznaczenie maja wiele znaczeń i mogą być rozmaicie interpretowanej, w związku z czym nie można ich odnieść i skojarzyć wyłącznie z jednym produktem czy rodzajem produktów. Strona skarżąca stwierdziła, że oznaczenia nie mogą być uznane za niedystynktywne tylko dlatego, że sugerują one określone cechy zgłoszonych towarów lub usług (znaki towarowe sugerujące) lub stanowią aluzję do tych cech (znaki towarowe aluzyjne). Ponadto znak powinien być oceniany jako całość i nie można ograniczać się jedynie do badania poszczególnych elementów znaku. Na potwierdzenie powyższych twierdzeń przywołała orzeczenia Puma/sabel, Pro-Med./PROMET. Strona przyznała, że znak SLIM EXPRESS mógłby być rozpatrzony w kategoriach oznaczenia przeznaczenia, jednakże absolutnie nie wskazuje on bezpośrednio na przeznaczenie towarów, dla których został zastrzeżony. Obecnie słowo "slim" wykorzystywane jest dla oznaczenia szerokiej gamy towarów spożywczych, kosmetyków, czy ubrań, a nawet usług. Oznaczenie to może być uznane za oznaczenie usług doradztwa w sprawach żywienia czy odchudzania. Omawiane oznaczenie nie wskazuje bezpośrednio na przeznaczenie towarów, dla których ma być zastrzeżone, bowiem nie spełnia kryterium bezpośredniej i konkretnej opisowości

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję, powtarzając argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r.

Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej, jakoby wyrażenie SLIM EXPRESS ma wiele różnych interpretacji, organ zwrócił uwagę, pochodzące z angielskiego słowo "slim" od wielu lat jest używane w obrocie gospodarczym w odniesieniu w odniesieniu do spożywczych środków dietetycznych, w szczególności herbat, ale także kawy, proszków i tabletek musujących do rozpuszczania w wodzie, batonów, jogurtów itp. Niemalże w każdym sklepie spożywczym na półce z herbatami czy w aptece napotkamy towary zawierające słowo "slim" zwykle w zestawieniu z grafiką kojarzącą się ze szczupłą sylwetką. Towary te są przeznaczone do odchudzania lub utrzymywania szczupłej sylwetki i występują zwykle w postaci tabletek, kapsułek, pastylek itp. Natomiast wyraz "ekspres" będzie przez polskiego odbiorcę tego rodzaju towaru odbierany jako synonim wyrażający ekspresowe i bardzo szybkie działanie takiego preparatu odchudzającego

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2012 r. wniosła "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Strona skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niedokonanie całościowej oceny znaku towarowego SLIM EXPRESS i niezasadne przyjęcie, że znak ten nie posiada odróżniającego charakteru wskutek nieuwzględnienia specyfiki towarów dla jakich znak ten jest używany, tj. suplementów diety; poprzez nieustalenie poziomu znajomości języka angielskiego przeciętnego konsumenta, celem ustalenia znajomości powyższego oznaczenia jako okoliczności wyłączających opisowy charakter oznaczenia. Nadto zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. oraz art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że znak SLIM EXPRESS ma charakter opisowy i wskazuje na właściwość oznaczonych nim towarów

Zdaniem strony skarżącej, przy ocenie zdolności odróżniającej znaku towarowego organ nie wziął pod uwagę faktu, iż oceniając znaki towarowe oraz ich elementy pod kątem ich ewentualnego opisowego czy rodzajowego charakteru należy mieć na względzie to, że znak ten został zastrzeżony dla takich towarów jak suplementy diety. Specyfika oznaczeń suplementów diety polega na tym, zdaniem skarżącej, iż elementami takich oznaczeń bardzo często są pewne określone składniki, czy związki chemiczne, a także inne elementy wskazujące na pewne cechy (właściwości) tych towarów, sugerujące określone ich właściwości. Reguła ta odnosi się tak do tradycyjnych suplementów diety, czy leków, jak i do produktów wspomagających odchudzanie. Organ podniósł, że wiele takich preparatów ma w sobie słowo "slim", czy "fit" i jest to podyktowane specyfiką tych środków. Zdaniem skarżącej, w odniesieniu do tych środków, sam fakt, że ich oznaczenie sugeruje pewne ich właściwości nie przesądza o opisowym charakterze takich oznaczeń.

Ponadto zdaniem skarżącej organ nie dokonał także właściwego ustalenia kręgu odbiorców towarów dla których zarejestrowane sporne oznaczenia. Obecnie także osoby starsze sięgają po tego typu środki. Osoby starsze nie potrafią skojarzyć nazwy znaku i odczytać jej w taki sposób, że wiedzą od razu na jaką właściwość, cechę towaru wskazuje jego nazwa. Ponadto znak ten nie jest skierowany wyłącznie do anglojęzycznych odbiorców. Organ nie wziął pod uwagę i nie dokonał szczegółowego określenia kręgu odbiorców pod kątem stopnia znajomości języka angielskiego, co jest okolicznością bardzo ważną przy ustaleniu istnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd. Gdy do odkrycia opisowego charakteru znaku wymagany jest choćby minimalny wysiłek umysłowy odbiorców, znak nie podlega zakazowi rejestracji, ponieważ oznacza to, że jest fantazyjny. Przedmiotowe oznaczenie, w ocenie skarżącej, nie ma jednoznacznego brzmienia i znaczenia.

Ponadto zdaniem skarżącej organ pominął fakt, że jeden z członów spornego znaku – słowo "slim" jest chronione prawem ochronnym z uwagi na udzielenie ochrony dla znaków SLIM FAST (nr 77917), ULTRA SLIM (nr 74462). ULTRA SLIM-FAST (nr 72477), w tych samych co strona skarżąca klasach, tj.. 5, 29. 30 i 32, przez co dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 k.p.a..

Ponadto strona skarżąca podała, że Urząd Patentowy, jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazał art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Zgodnie z powołaną regulacją, jako pozbawione praw ochronnych ze względu na brak dostatecznych znamion odróżniających traktować należy oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Z powyższego przepisu wynika jednak, zdaniem skarżącej, że wymienione wyżej oznaczenia mogą być zarejestrowane jako znaki towarowe, jeżeli nie będą wyłącznie (jedynie) stanowić nazwy rodzajowej towaru lub informacji o jego właściwościach. Powołany przepis dotyczy oznaczeń składających się wyłącznie z określonych elementów informacyjnych i nie wyłącza możliwości udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, który jest nazwą fantazyjną. Jak wskazała skarżąca, Naczelny Sąd Administracyjny podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym na opisowy charakter znaku wskazuje okoliczność, że jedyną i bezpośrednio przekazywaną informacją jest ta, która wskazuje na cechę towaru. Nie mają natomiast opisowego charakteru te znaki, które dopiero drogą pośredniego wnioskowania mogą stanowić oznaczanie takich cech. Tylko zatem przy przyjęciu tzw. bezpośredniej opisowości można powiedzieć ze znak nie ma znamion odróżniających. Nie można powiedzieć, zdaniem skarżącej, że dla każdego odbiorcy znak SLIM EXPRESS jest znakiem bezpośrednio opisowym, co oznacza, że każdy odbiorca bez najmniejszego wysiłku potrafi odczytać jego znaczenie, a w szczególności właściwość towaru nim oznaczonym. Skarżąca stwierdziła, że teza o stricte informacyjnym charakterze spornego znaku towarowego nie znajduje potwierdzenia. Ponownie wskazała, że w sądownictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd, że w przemyśle farmaceutycznym powszechne jest występowanie znaków towarowych, tzw. sugerujących lub aluzyjnych, które wskazują pośrednio na przeznaczenie suplementów diety czy leków, do oznaczania których służą, bądź nawiązują do substancji czynnych zawartych w suplementach czy lekach. Wskazując na dotychczasowe orzecznictwo, skarżąca podała, że sam fakt połączenia w ramach znaku elementów, jakie mogą czynić aluzje do pewnych właściwości usług wskazanych w zgłoszeniu oraz to, ze połączenie to zgodne jest z ogólnymi regułami języka, nie jest wystarczające do uzasadnienia odmowy rejestracji na podstawie bezwzględnej przeszkody rejestracji wynikającej z opisowości oznaczenia. Podstawową kwestią do rozpatrzenia jest, aby znak ten mógł odróżniać towary, dla których został zgłoszony. Zdaniem skarżącej, wyrażenie SLIM EXPRESS jest neologizmem i nie występuje w języku potocznym, stąd nie ma ryzyka, że jego zastosowanie wprowadzi w błąd co do charakteru towarów. Człony tego oznaczenia mogą sugerować na ich znaczenie aluzyjne wywołujące pewne konotacje (skojarzenia) z konkretnym towarem zdefiniowanym bardzo szeroko w klasach 5, 29, 30 i 32, jednakże z pewnością nie stanowią przykładu oznaczeń opisowych towaru wymienionego w tych klasach.

W świetle powyższego skarżąca uznała, iż znak SLIM EXPRESS nie ma charakteru ściśle ogólnoinformacyjnego oraz nie jest oznaczeniem stricte opisowym, bowiem posiada znamiona pozwalające zindywidualizować dany towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z różnych przedsiębiorstw. Jej zdaniem, znak ten dla przeciętnego odbiorcy nie będzie w sposób bezpośredni wskazywał na właściwości opatrzonego nim towaru.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a.

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie był znak towarowy słowny SLIM EXPRESS. Urząd Patentowy uznał, że jest to oznaczenie o charakterze informacyjnym nie posiadające znamion indywidualizujących i w związku z powyższym nie podlega rejestracji. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 129 ust.1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. w zw. z art. 145 ust. 1 p.w.p.

Zgodnie z przepisem art. 120 ust. 1 p.w.p. znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa.

Powyższy przepis jest wyrazem funkcji znaku towarowego jako właściwego gospodarce instrumentu komunikacji między przedsiębiorcą a konsumentem towarów lub usług. Znak towarowy, pozostając w fizycznym lub jedynie pojęciowym związku z konkretnym egzemplarzem towaru, przekazuje bowiem nabywcom informację, że wszystkie towary tak oznaczone pochodzą z jednego i tego samego źródła podporządkowanego przedsiębiorcy, który jest uprawniony do używania znaku towarowego. Z przepisu art. 120 ust. 1 p.w.p. wynika także, że wskazaną funkcję wyróżniania towarów i usług na podstawie ich pochodzenia może realizować tylko taki znak, który ma zdolność odróżniającą w odniesieniu do konkretnych towarów lub usług. Wyróżniający charakter znaku polega na wyposażeniu znaku w takie cechy, które w świadomości uczestników obrotu gospodarczego w sposób niebudzący wątpliwości wskazując, że towar w ten sposób oznaczony pochodzi od określonego, tego samego przedsiębiorstwa (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2002 r., sygn. akt II SA 3847/01, Monitor Prawniczy z 2002, nr 10, poz. 436).

Na gruncie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przyjmuje się, że zdolność odróżniająca znaku towarowego to zdatność znaku do odróżniania towarów (usług) jednego przedsiębiorcy od rodzajowo podobnych towarów (usług) innych przedsiębiorców na podstawie ich pochodzenia (tak m.in. wyrok ETS z dnia 8 kwietnia 2003 r. w sprawach połączonych C-53/01, C-54/01 i C-55/01, Linde AG, Winward Industries i Rado Uren AG, Zb. Orz. 2003, s. I-3161, pkt 40).

Powyższą zdolnością odróżniania dostatecznymi znamionami odróżniającymi znak towarowy powinien legitymować się w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Należy przyjąć, że zdolnością odróżniania w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo własności przemysłowej jest zdolność danego oznaczenia do przekazywania informacji o pochodzeniu towaru z określonego przedsiębiorstwa.

Zgodnie z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie mają dostatecznych znamion odróżniających.

Przepis art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy przewiduje, że – z zastrzeżeniem art. 130 p.w.p. - nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które:

- nie nadają się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone, a także

- składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności.

W wyroku z dnia 10 grudnia 1996 r., III RN 50/96 (OSNAPiUS 1997 nr 15, poz. 263), Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przepis art. 7 ust. 2 ustawy o znakach towarowych (odpowiednik obecnie obowiązującego przepisu art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.) nie przesądza, czy wszystkie lub tylko niektóre z wymienionych w tym przepisie oznaczeń mogą nabyć zdolność odróżniania wskutek używania w obrocie gospodarczym. Przy ocenie, czy oznaczenie posiada zdolność odróżniania należy jednak uwzględniać interes uczestników obrotu gospodarczego, który wyraża się w swobodnym dostępie do wszystkich oznaczeń informujących o nazwie lub cechach towarów lub usług. Taki interes można potwierdzić tak długo, jak długo dany znak jest odbierany jako nazwa produktu lub informacja o właściwościach towaru lub usługi. W przypadku wielu takich oznaczeń, nawet długotrwałe używanie w charakterze znaku towarowego w celu wskazania na pochodzenie towaru z przedsiębiorstwa, nie może doprowadzić do zmiany pierwotnej informacji odnoszącej się do produktu jako takiego w nośnik informacji właściwej znakowi towarowemu. Dlatego też takie oznaczenia nie mogą być rejestrowane jako znaki towarowe. Interes uczestników obrotu gospodarczego nakazuje wyłączenie od rejestracji takich oznaczeń, ponieważ ich rejestracja prowadziłaby do monopolizacji używania tych oznaczeń przez poszczególnych przedsiębiorców, co w rezultacie stanowiłoby bardzo poważne i nieuzasadnione ograniczenie działalności innych przedsiębiorców (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 218/01, OSNP z 2004 nr 2, poz. 23). Pogląd ten jest aktualny również w rozpoznawanej sprawie.

Przedstawione wyżej stanowisko wyraźnie wskazuje, iż podstawową przesłanką udzielenia praw ochronnych jest zdolność odróżniająca danego oznaczenia. Ocena zdolności odróżniającej jest wypadkową dwóch elementów. Z jednej strony forma przedstawieniowa znaku musi być sama w sobie na tyle charakterystyczna, aby mogła identyfikować towar lub usługę. Z drugiej strony musi zapewniać ich odbiorcom możliwość dokonania wyboru towaru lub usługi według niej, bez konieczności ustalania pochodzenia usługi/towaru drogą okrężną (np. poprzez poszukiwanie producenta określonych towarów czy też świadczeniodawcy danych usług). Pozbawione są znamion odróżniających wszelkie oznaczenia, które nie pozwalają na zindywidualizowanie towarów/usług na rynku pod względem źródła ich pochodzenia, tzn. oznaczenia składające się tylko i wyłącznie z elementów, które wskazują na rodzaj, czy właściwości towarów i/lub usług, ich przeznaczenie, skład czy sposób wytworzenia. Oznaczenie o charakterze informacyjnym nie posiadające znamion indywidualizujących ma charakter znaku opisowego. których bezpośrednią i jedyną funkcją jest przekazywanie informacji o towarze, a nie o jego pochodzeniu.

Podkreślić należy, iż przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest znak towarowy słowny. Każdy znak powinien być przedstawiony w sposób graficzny, co w orzecznictwie rozumiane jest jako postrzegalność wzrokową znaku, czyli musi być on możliwy do zauważenia, nawet jeśli jest to tylko znak słowny, który przedstawia się jako zapis liter (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt III CSK 300/06). W orzecznictwie przyjmuje się również, że kwestię posiadania przez znak dostatecznych znamion odróżniających należy rozpatrywać in concreto, a nie in abstracto. Oznacza to, że zgłoszone oznaczenie musi odnosić się do konkretnych towarów wskazanych we wniosku rejestracyjnym (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt II GSK 65/05).

Jak wyżej wskazano przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie było oznaczenie słowne SLIM EXPRESS, przeznaczone do oznaczania towarów zawartych klasach: 05, 29, 30, 32 klasyfikacji nicejskiej, w których zawierają się m.in. produkty farmaceutyczne, preparaty dietetyczne do celów leczniczych; koncentraty i odżywki wysokobiałkowe nie do użytku medycznego; dietetyczne środki spożywcze zawierające w swym składzie białko; batony proteinowe, produkty mleczne takie jak: mleko, jogurty, kefiry, sery, proteiny mleczne, serwatki, napoje mleczne lub z przewagą mleka; koncentraty węglowodanowe, odżywki węglowodanowe i wysokoenergetyczne batony zbożowe, batony muesli, dietetyczne mieszanki śniadaniowe. Oznaczenie zostało zgłoszone jako znak słowny w postaci zestawienia dwóch słów: SLIM i EXPRESS. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że dla wszystkich zgłoszonych w tej sprawie towarów oznaczenie to ma charakter opisowy, wskazujący na skutki jego zastosowania. Słowo "slim" z języka angielskiego znaczy szczupły, smukły, cienki, odchudzać się, schudnąć, wyszczupleć. Słowo "express" natomiast oznacza ekspres, ekspresowy, wyraźny, poważny, wyrażać, okazywać. Zestawiając ze sobą te dwa słowa powstaje wyrażenie: chudnąć, szczupleć szybko, chudnij ekspresowo. Należy zgodzić się z organem, iż jest to jedyna logiczna i sensowna interpretacja tego wyrażenia. Interpretacja ta nie wykracza poza obszar sfery związanej ze sferą osiągania szczupłej sylwetki. Słusznie organ podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że słowo "slim" od wielu lat jest używane w obrocie gospodarczym w odniesieniu do spożywczych środków dietetycznych. Niemalże w każdym sklepie spożywczym czy w aptece napotkamy towary zawierające słowo "slim" zwykle w zestawieniu z grafiką kojarzącą się ze szczupłą sylwetką. Towary te są przeznaczone do odchudzania lub utrzymywania szczupłej sylwetki. Są to produkty dostępne w różnorodnych punktach sprzedaży w tym zwłaszcza w aptekach, ale również w zwykłych sklepach spożywczych czy marketach wielkopowierzchniowych. Związanie słowa "slim" z odchudzaniem zdołało utrwalić się w świadomości polskich konsumentów. Produkty sygnowane słowem "slim" (podobnie jak "fit") są bardzo popularne również dlatego, że od wielu lat w społeczeństwie promowana jest dbałość o własne zdrowie i wygląd, w tym zwłaszcza o smukłą sylwetkę. Przejawem tego są usługi i produkty mające służyć temu celowi, np. kluby zdrowia, kluby SPA, wczasy odchudzające, specjalne kosmetyki, zdrowa żywność i właśnie suplementy diety, m. in. w postaci herbat czy napojów odchudzających, czy też preparatów w postaci tabletek, kapsułek i pastylek. Tym bardziej można z całą pewnością uznać, że znaczenie słowa "slim" znane jest szerokiemu kręgowi odbiorców i jednoznacznie kojarzone z odchudzaniem. Natomiast wyraz "express" będzie przez polskiego odbiorcę tego rodzaju. towarów jednoznacznie odbierane jako synonim wyrażający ekspresowe i bardzo szybkie działanie takiego preparatu odchudzającego. Wynika to z faktu, że angielskie słowo "express" jest identyczne w warstwie fonetycznej i znaczeniowej jak polski wyraz ekspres i jest kojarzone z czymś szybkim - ekspresowym. Zdaniem Sądu przeciętny polski konsument nie będzie się doszukiwał innych możliwych tłumaczeń wyrażenia SLIM EXPRESS, lecz odczyta je w sposób prosty i naturalny jako: schudnąć, szczupleć ekspresowo. Tym samym umieszczenie wyrażenia SLIM EXPRESS w formie słownego znaku towarowego na towarach, do oznaczenia których zgłoszony znak towarowy został przeznaczony, będzie stanowić jednoznaczną informację dla odbiorców tych towarów o ich przeznaczeniu i/lub właściwościach. Umieszczenie oznaczenia SLIM EXPRESS na opakowaniu z preparatem dietetycznym o właściwościach leczniczych, bądź opakowaniu z batonikiem, odżywką, jogurtem, napojem, czy na którymkolwiek innym produkcie wymienionym w wykazie towarów, informować będzie przeciętnego odbiorcę o tym, że jest to towar wyprodukowany z myślą o szybkim osiągnięciu lub utrzymaniu szczupłej sylwetki. Taką deklarację o właściwościach wspomagających odchudzanie potwierdza również skład towarów wskazanych zwłaszcza w klasach 29 i 30, gdzie strona skarżąca wskazała na takie towary jak wysokobiałkowe czy węglowodanowe odżywki, które odpowiednio zestawione z różnymi dodatkami typu sole mineralne, witaminy czy aminokwasy faktycznie wykazują właściwości wspomagające odchudzanie i powodujące utrzymanie dobrej kondycji organizmu człowieka. Sąd podziela stanowisko organu, że oznaczenie SLIM EXPRESS jest oznaczeniem informacyjnym, ponieważ wyraz SLIM użyty na tego rodzaju preparatach wskazuje na ich przeznaczenie, informując, że zawarte w nich substancje mają działanie odchudzające (slim - szczupły, schudnąć), natomiast wyraz EXPRESS określa w tym zestawieniu szybkość działania tych preparatów. Można zatem powiedzieć, że drugi człon podkreśla w pewnym sensie wysoką jakość towaru, sugeruje, bowiem, że działa on ekspresowo, czyli niezwykle szybko, co w przypadku tego rodzaju towarów, tzn. produktów o działaniu odchudzającym jest bardzo istotnym i pożądanym przez odbiorcę czynnikiem wiązanym tym samym także z jego skutecznością a tym samym jego wysoką jakością.

Oznaczenie to stanowi określony przekaz informacyjny, którego zadaniem jest wzbudzenie u odbiorcy skojarzeń z szybko działającym produktem przeznaczonym do odchudzanie. Jest też w pewnym sensie – co także podkreślił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – pewnego rodzaju sloganem reklamowym. Oznaczeniem SLIM EXPRESS z jednej strony określa rodzaj i właściwości produktu (SLIM), z drugiej zaś zaznacza jego skuteczność podkreślając szybkość działania (EXPRESS). Kombinacja słów SLIM EXPRESS nie wykazuje cech oryginalności czy fantazyjności. Zwykłe ich zestawienie ze sobą skutkuje opisowością całego oznaczenia wobec cech i właściwości towarów nim oznaczonych. W związku z tym, że oznaczenie zawiera jedynie określenia informacyjne, nie można przyznać wyłączności jednemu podmiotowi, ponieważ wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego muszą mieć swobodny dostęp do oznaczeń, służących do określenia cech, właściwości i jakości wytwarzanych przez nich produktów.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, że przy ocenie zdolności odróżniającej przedmiotowego oznaczenia organ nie uwzględnił specyfiki towarów, dla których znak ten został przeznaczony, czyli suplementów diety, wskazać należy, że organ w zaskarżonej decyzji odniósł się obszernie się do specyfiki towarów, dla których znak ten został zgłoszony. Stwierdził w tym zakresie m.in., że wyrażenie SLIM EXPRESS dla wszystkich zgłoszonych towarów jest o charakterze informacyjnym, albowiem wskazuje na skutki ich zastosowania.

Ustosunkowując się do zarzutu strony skarżącej, że organ nie ustalił właściwego kręgu odbiorców, albowiem osoby starsze ze względu na słabszą znajomość języka angielskiego nie skojarzą nazwy produktu i jego właściwości, podnieść należy, że także tutaj organ w zaskarżonej decyzji zawarł stanowisko – z którym zgadza się Sąd – że człon SIM (podobnie jak FIT) od wielu lat powszechnie jest używany w Polsce przez producentów branży spożywczej i medycznej w odniesieniu do spożywczych środków dietetycznych w tym herbaty, kawy i innych napojów dietetycznych, jak również suplementów diet. Całe oznaczenie dla większości docelowej grupy odbiorców niezależnie od wieku czy stopnia znajomości języka angielskiego będzie zrozumiałe. Nie można uznać, że wyrazy użyte w tym oznaczeniu są złożone i trudne, a w związku z tym niezrozumiałe dla osób nieznających angielskiego.

Odnosząc się zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a, dotyczącego braku uwzględnienia przez organ oraz nienależytego ustosunkowania się do kwestii dotychczasowej praktyki Urzędu Patentowego w zakresie rejestrowania oznaczeń zawierających elementy opisowe, należy – zdaniem Sądu – stwierdzić na wstępie, iż decyzje Urzędu Patentowego dotyczące rejestracji oznaczenia jako znaku towarowego na podstawie ustawy – Prawo własności przemysłowej (wcześniej ustawy o znakach towarowych) są oparte na kompetencji wynikającej z określonej podstawy prawnej, a nie na swobodnym uznaniu. Legalność decyzji Urzędu Patentowego należy oceniać wyłącznie na podstawie tych aktów normatywnych, według wykładni dokonanej z uwzględnieniem unormowań unijnych oraz orzecznictwa krajowego i wspólnotowego, a nie na podstawie jego wcześniejszej praktyki decyzyjnej (tak również: m.in. /w:/ wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 27 lutego 2002 r. w sprawie T-106/00 Streamserve vs. OHIM pkt 66; wyrok SPI z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie T-122/01 Best Buy Concepts vs. OHIM, pkt 41; wyrok SPI z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie T-127/02 Concept vs. OHIM (ECA), pkt 71, czy też wyrok SPI z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie T-112/03 L’Oréal vs. OHIM – Revlon (FLEXI AIR), Zb.Orz. str. II-949, pkt 68).

Zgodność z prawem decyzji organu winna być bowiem oceniana wyłącznie na podstawie właściwych przepisów krajowych oraz obowiązujących Polskę unormowań wspólnotowych, a nie na podstawie wcześniejszej praktyki decyzyjnej Urzędu Patentowego czy też innych europejskich organów patentowych. Ponadto w zakresie, w jakim argument ten należałoby rozumieć jako odnoszący się do naruszenia zasady równego traktowania, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że wspomnianą zasadę można stosować wyłącznie przy jednoczesnym poszanowaniu zasady legalności, zgodnie z którą nikt nie może powoływać się z korzyścią dla siebie na niezgodne z prawem działanie na rzecz innej osoby (vide: wyroki Sądu Pierwszej Instancji: z dnia 27 lutego 2002 r. w sprawie T-106/00 Streamserve vs. OHIM, pkt 67; z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie T-43/05 Camper vs. OHIM – JC (BROTHERS by CAMPER), pkt 93–95).

W tej sytuacji należy uznać, iż – wbrew zarzutom strony skarżącej - organ nie naruszył w tym zakresie przepisów prawa, w tym w szczególności art. 77 § 1 k.p.a.

Organ prowadząc postępowanie, wyjaśnił okoliczności sprawy oraz ustosunkował się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków strony reprezentującej inne interesy. Należy zgodzić się w pełni z twierdzeniem organu, iż sprawy żadnego znaku towarowego nie da się rozpatrywać ogólnie oraz w sposób automatyczny, gdyż jest on zawsze oceniany w swoich konkretnych uwarunkowaniach i odniesieniach. Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej dotyczących dotychczasowej praktyki rejestracyjnej Urzędu Patentowego, należy zauważyć również, iż wyłączenie od rejestracji oznaczeń ogólnoinformacyjnych nie ma charakteru zasady bezwzględnie obowiązującej, albowiem oznaczenia takie mogą być rejestrowane jako składniki znaków kombinowanych (składających się z kilku innych składników). Ponadto należy stanowczo podkreślić, iż z faktu uznania jednego oznaczenia za nadający się do odróżniania w obrocie dla jednych towarów (vide: przykłady rejestracji powołane przez stronę skarżącą), nie można automatycznie wywodzić po stronie Urzędu Patentowego obowiązku rejestracji takiego samego lub podobnego oznaczenia, ale przeznaczonego dla innych towarów. Względem jednych towarów (usług) to samo oznaczenie może być bowiem uznane za fantazyjne, w stosunku do innych zaś nie. W tym miejscu wypada wyraźnie zauważyć, iż dla oceny zdolności odróżniającej nie ma przesądzającego znaczenia, że podobny znak towarowy jest już zarejestrowany, bowiem wymagania dostatecznych znamion odróżniających nie można utożsamiać z podobieństwem znaku towarowego (tak: np. R. Skubisz /w:/ Prawo znaków towarowych. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1997, s. 57). Ponadto podkreślić należy, że powołane przez stronę skarżącą znaki towarowe zostały zarejestrowane przez Urząd Patentowy na początku lat 90-tych ubiegłego wieku (1993, 1993 i 1994), a zatem niemalże 20 lat Innu. Okoliczność ta wywiera istotny wpływ na stopień znajomości języka angielskiego wśród przeciętnych polskich odbiorców co pośrednio również wpływa na ocenę ich pierwotnej zdolności odróżniającej. W chwili rejestracji powyższych znaków towarowych wyrażenia zawierające słowo SLIM, ULTRA i FAST dla większości odbiorców nie były znane a zatem i niezrozumiałe, co powodowało, że wówczas były to oznaczenia fantazyjne. Dopiero ich długotrwałe (niemalże 20 lat) i intensywne używanie w obrocie przez różnych producentów spowodowało, że stały się one znane i prawidłowo identyfikowane również wśród polskich konsumentów i to niezależnie od stopnia znajomości przez nich języka i angielskiego. W tej sytuacji zarzut należy uznać za nietrafny.

Ustosunkowując się do zarzutu, iż oznaczenie SLIM EXPRESS nie jest oznaczeniem opisowym, lecz ma charakter oznaczenia aluzyjnego lub sugerującego, jeszcze raz należy powtórzyć, że wywołuje ono u odbiorców jednoznaczne skojarzenia z preparatem odchudzającym o ekspresowym działaniu.

Wydając decyzję administracyjną w sprawie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, Urząd Patentowy zgodnie z art. 256 p.w.p. jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy jest zobowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jego powinnością jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest zobowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Działając w oparciu o zasadę oficjalności musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Analiza zebranego materiału dowodowego pozwoliła Sądowi przyjąć, że Urząd Patentowy nie uchybił powyższym zasadom.

Powyższa analiza potwierdza, że zarzuty skargi są bezzasadne, gdyż nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia ani wskazanych przepisów procesowych, jak również materialnych.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.