Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 344/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2009 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2009 roku odmawiającą przyznania S. W., dalej skarżącemu, zasiłku celowego na dofinansowanie części zgłoszonych potrzeb do protokołu z dnia [...] lutego 2009 roku to jest: opłat za energię elektryczną, wodę i czynsz po ½ każdej z opłat, drobnych napraw, napraw obuwia i krawieckich plus konserwacja, dojazdy autobusem, zakupu odzieży, bielizny osobistej i skarpetek, pościeli, przyborów biurowych, prasy, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakupu zniczy lub kwiatów, leków oraz inne wydatki losowe.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ I instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągał dochód w wysokości [...] zł. a więc w wysokości poniżej kryterium dochodowego, uprawniającej do ubiegania się o wsparcie w postaci zasiłku celowego. Organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków jakie otrzymał do dyspozycji na 2009 rok jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Podano także, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodek nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. Wskazano szczegółowo powody odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego i podstawę prawną decyzji. Podkreślono, iż skarżącego objęto pomocą w formie zasiłku okresowego, celowego na zakup gorącego posiłku, dofinansowanie zakupu żywności, środków czystości. Zakupu leków skarżący dokonał z własnych środków. Podniesiono między innymi odnośnie potrzeb zgłoszonych przez skarżącego takich jak: drobne naprawy domowe, zakup przyborów biurowych, prasy, książki lub biletu do kina, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakup zniczy kwiatów, innych wydatków, iż nie zostały one uwzględnione gdyż nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej wymagającej wsparcia z pomocy społecznej. Odnośnie pozostałych potrzeb podniesiono, iż zostały one zaspokojone innymi decyzjami administracyjnymi, wcześniejszymi, bądź wydanymi równolegle.

Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie podnosząc, iż jest ona niezgodna z art. 67 Konstytucji RP. Wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem czy przyznana mu przez MOPS pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło ustalenia organu I instancji. Stwierdziło, iż skarżący w dniu [...] lutego 2009 roku złożył do protokołu ustny wniosek o przyznanie pomocy na żywność a także pismo z tej samej daty zawierające wykaz jego miesięcznych wydatków niezbędnych do życia tj. żywność [...] zł., ½ rachunków za: energię elektryczną [...] zł, wodę [...] zł; środki czystości [...] zł, drobne naprawy [...] zł, naprawa obuwia, krawieckie i konserwacja [...] zł, dojazdy do miasta autobusem [...] zł, bielizna osobista i skarpetki [...] zł, zakup pościeli [...] zł, odzieży [...] zł, przyborów biurowych [...] zł, prasy [...] zł, za radio i telewizję [...] zł, poczta [...] zł, fryzjer [...] zł, leki [...] zł, zakup zniczy lub kwiatów [...] zł, inne wydatki losowe [...] zł. Łącznie skarżący wskazał, iż oczekuje pomocy w kwocie [...] zł. Kolegium podniosło w uzasadnieniu, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego skarżący mieszka wspólnie z żoną w spółdzielczym mieszkaniu własnościowym. Prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe pozostając w prawnie orzeczonej separacji. Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku to jest w styczniu 2009 roku wynosił [...] zł . Na kwotę tę składa się [...] złotych - ½ dotacji do czynszu i zasiłek okresowy [...] zł . Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych zarejestrowaną w PUP. Leczy się z powodu [...]. Spełnia on niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłków celowych z uwagi na sytuację rodzinną i materialną – posiadany dochód jest niższy niż kryterium dochodowe wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 477 złotych – art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zasadnie odmówiono udzielenia pomocy na czynsz, energię elektryczną i wodę przy prawidłowych ustaleniach, że opłaty zostały uregulowane przez skarżącego w połowie z otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, czyli innej formy pomocy społecznej. Zasadna jest także odmowa przyznania zasiłku na dojazdy autobusem bowiem nie jest to niezbędna potrzeba bytowa. Zabezpieczanie takich potrzeb jak zakup odzieży, bielizny, pościeli zrealizowane zostało wcześniejszymi decyzjami np. decyzją z 1 grudnia 2008 r. przyznano pomoc również na te cele tj na zakup odzieży w wysokości [...] zł., bielizny osobistej /w tym skarpetek/ - [...] zł., zaś wcześniejszymi decyzjami przyznano pomoc na zakup pościeli w łącznej kwocie [...] zł. Słusznie organ I instancji odmówił także przyznania zasiłku na naprawy obuwia i krawieckie z przyczyn jak wyżej – decyzją z dnia [...] października 2008 r. przyznano na dofinansowanie tego celu [...] zł. Pozostałe cele wskazane przez skarżącego nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej wymagającej wsparcia z środków publicznych. Odnośnie leków to skoro skarżący wykupił je zatem zaspokoił tę potrzebę z własnych środków, bez potrzeby wsparcia w tym zakresie. Organ przytoczył treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje udzielenie osobom wsparcia, jednak nie przewiduje zaspokajania wszelkich zgłoszonych oczekiwań a wydane rozstrzygnięcie nie narusza prawa i nie nosi cech dowolności. Podkreślono także, iż nie pozostawiono skarżącego bez pomocy przyznając mu decyzjami z [...] marca 2009 r. pomoc na szereg celów tj. zakup żywności, środków czystości, usług fryzjerskich w łącznej kwocie [...] zł. Ponadto w dacie orzekania przez organ I instancji skarżący miał przyznany gorący posiłek i zasiłek okresowy w kwocie [...] zł miesięcznie, z którego miał możliwość zabezpieczenia części potrzeb zgłoszonych w niniejszej sprawie.

Organ II instancji stwierdził także, iż zawarty w odwołaniu wniosek skarżącego o zwrócenie się na podstawie przepisu art. 191 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem "czy przyznana skarżącemu pomoc przez MOPS za miesiąc luty 2009 roku stanowi zabezpieczenia społeczne" nie został uwzględniony bowiem Kolegium nie posiada takich uprawnień.

Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi, w której skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z jego wnioskiem w tym przedmiocie nadto decyzja jest niezgodna z art. 67 Konstytucji RP. Wniósł również, aby Sąd w trybie art. 191 Konstytucji zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznawana mu pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne; wniósł także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych na okoliczność jak wyżej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga S. W. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728). Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego.

Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy.

Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych.

Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Należy w tym miejscu podkreślić, iż skarżący otrzymuje wsparcie w formie zasiłku okresowego i dodatku mieszkaniowego, zasiłku celowego na żywność, środki czystości, otrzymywał także – w dacie orzekania przez organ I instancji - pomoc w formie gorącego posiłku co oznacza, iż nie pozostał on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego.

Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Jak wskazuje organ w uzasadnieniu, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Ośrodek zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby podstawowe skarżącego. Zauważyć należy, iż średnia miesięczna pomoc jaką może dysponować organ I instancji wynosi ok. [...] zł zasiłku na osobę czy rodzinę. Wysokość pomocy udzielonej skarżącemu z tytułu zasiłku celowego w omawianym okresie przekracza podaną średnią miesięczną, bowiem wynosi [...] zł, plus zasiłek okresowy.

Sąd uznał, że stanowisko organu odmawiające przyznania wnioskowanych świadczeń jest zasadne i nie narusza prawa w sytuacji, gdy bezspornym jest, że szereg potrzeb wskazanych przez skarżącego nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej uzasadniającej przyznanie wsparcia z pomocy społecznej. Zasadnie organ zaliczył do nich wydatki na przejazdy autobusem oraz wydatki na zakup przyborów biurowych, prasy, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakup zniczy lub kwiatów i inne wydatki losowe. Wykupienie przez skarżącego leków oznacza, że był w stanie z własnych środków zaspokoić tę potrzebę, przyznanie środków publicznych na ten cel jest więc niezasadne. Analogiczna sytuacja dotyczy świadczeń za wodę, energię elektryczną finansowanych w połowie przez skarżącego z dodatku mieszkaniowego. Podobnie we własnym zakresie skarżący jest w stanie zaspokoić potrzebę określoną przez niego mianem drobnych napraw domowych, która nota bene nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb bytowych. Zabezpieczanie potrzeb typu: zakup odzieży, bielizny, pościeli nie może być realizowane w systemie ciągłym, w krótkich odstępach czasu, bowiem przedmioty te nie zużywają się tak szybko, a decyzjami stanowiącymi realizację poprzednich wniosków udzielono skarżącemu pomocy w formie zasiłków celowych na te cele.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis stanowi o prawie obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określają ustawy. Wnioski w przedmiocie przyznania pomocy społecznej rozpoznawane są w oparciu o przesłanki określone w cyt. ustawie o pomocy społecznej, będącej podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Podkreślić należy, że podniesiony zarzut naruszenia art. 67 Konstytucji RP nie został przez skarżącego w żaden sposób sprecyzowany, ani poparty jakimikolwiek argumentami.

Sąd nie znalazł również powodów do skorzystania z instytucji określonej w art. 193 Konstytucji RP i przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania o niekonstytucyjności danego przepisu. Podkreślić przy tym należy, że wniosek strony postępowania sądowego o zwrócenie się przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie jest dla niego wiążący. Decyzja o przedstawieniu pytania prawnego, należy bowiem do wyłącznej właściwości sądu, który nie jest związany w tym zakresie wnioskami stron postępowania. Wyrażone we wniosku strony wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją nie mogą być uznane za wątpliwości sądu. Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., oddalono wniosek w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii ekspertów.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

6