Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2208/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec –Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia ... lutego 2017 r. nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Powiat M. (dalej: Powiat, Strona, Skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: Minister lub Organ) z (...) lutego 2017 r. nr uchylającą decyzję Ministra Finansów z dnia (...) grudnia 2015 r. nr w części dotyczącej ustalenia wysokości podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 i ustalającą te kwotę w wysokości 1.547.056,00 zł.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Urząd Kontroli Skarbowej w G. przeprowadził w Powiecie M. kontrolę w zakresie zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na rok 2011, zakończoną wynikiem kontroli z dnia (...) czerwca 2015 r. Na podstawie ustaleń kontroli wyliczono, że otrzymana przez Powiat M. w 2011 r. część oświatowa subwencji ogólnej została zawyżona o kwotę 1.643.819,45 zł.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister Finansów - decyzją z dnia (...) grudnia 2015 r. znak: (...) - zobowiązał Powiat M.do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 1.548.469 zł.

Powiat M., wnioskiem z dnia (...) grudnia 2015 r., zwrócił się do Ministra Finansów o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji Powiat zarzucił naruszenie:

przepisów postępowania: art. 7, 10, 11, 77 § 1. 78, 80 i 107 §3 k.p.a.. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. Nr 249, poz. 1659),

poprzez uznanie, że Powiat M. otrzymał część oświatową subwencji ogólnej za rok 2011 w kwocie wyższej od należnej.

W uzasadnieniu wniosku Strona przedstawiła argumentację mającą stanowić o zasadności podniesionych zarzutów i żądania. W ocenie Strony zaskarżona decyzja Ministra Finansów jest nieprawidłowa, bowiem zawiera szereg błędów proceduralnych oraz narusza przepisy prawa. W szczególności Strona odniosła sie do ustaleń dotyczących Specjalnego Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym dla Dzieci i Młodzieży z Autyzmem w M. oraz Młodzieżowego Ośrodku Wychowawczym nr 1 im. T. K. w M., kwestionując stanowisko organu kontroli i Ministra Finansów w tym zakresie. Zdaniem Strony, Minister Finansów niewłaściwie ocenił zebrany materiał dowodowy i dokonał błędnych, niewłaściwych ustaleń faktycznych. Nadto w ocenie Powiatu nie może on ponosić negatywnych konsekwencji jakości stanowionego prawa.

Do wniosku Strona dołączyła kopie:

opinii prof. dr hab. E. P. z Wydziału Psychologii Uniwersytetu W. z dnia (...) grudnia 2015 r. dotyczącej 9 orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm oraz tych orzeczeń.

opinii Porozumienia AUTYZM-POLSKA (Fundacja S. w W.) z dnia (...) grudnia 2015 r. w sprawie możliwości edukacji dzieci z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną w specjalnych ośrodkach rewalidacyjno- wychowawczych,

opinii prawnej dr hab. J. K. z Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. z dnia (...) października 2015 r. w przedmiocie ustalenia zakresu pojęciowego znaczenia terminu "wychowanek placówki opiekuńczo- wychowawczej".

Minister Rozwoju i Finansów, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) uchylił zaskarżoną decyzję z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...) w części dotyczącej ustalenia wysokości podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 i ustalił tę kwotę w wysokości 1.547.056,00 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2010 r. - błędnych danych, w:

1) Gimnazjum Sportowym w M. w Zespole Szkól Ponadgimnazjalnych nr 4 w M. - została zawyżona o 58 liczba uczniów przeliczonych wagą P11,

Technikum Uzupełniającym nr 1 dla dorosłych w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w M. - zostały zawyżone o 2 liczby uczniów ogółem oraz przeliczonych wagami P7, P8, P40,

Internacie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w M. - została zawyżona o 2 liczba wychowanków przeliczonych wagą P29,

Specjalnym Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym dla Dzieci i Młodzieży z Autyzmem w M. - została zawyżona o 9 liczba wychowanków przeliczonych wagą P36,

Szkole Podstawowej nr 11 w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym nr 1 im. T. K. w M. - zostały zawyżone o 4 liczby uczniów ogółem oraz przeliczonych wagami P2, P40,

Gimnazjum Specjalnym nr 4 w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym nr 1 im. T. K. w M. - zostały zawyżone o 13 liczby uczniów ogółem oraz przeliczonych wagami P2, P26, P40,

Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym nr 1 im. T. K. w M. - została zawyżona o 17 liczba wychowanków przeliczonych wagą P34,

co spowodowało zawyżenie o 327,9737 liczby uczniów przeliczeniowych. W związku z tym. Powiat M. otrzymał w roku 2011 część oświatową subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej o kwotę 1.547.056 zł.

Organ wskazał, że wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r., błędnych danych dotyczących Gimnazjum Sportowego w M. w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w M., o 58 została zawyżona liczba uczniów przeliczonych wagą P11 = 0,20, dedykowaną uczniom klas sportowych. W roku szkolnym 2010/2011, w szkole tej szkolenie sportowe było prowadzone w jednym oddziale w klasach I-III, do których - według dzienników lekcyjnych - w dniu 30 września 2010 r. uczęszczało 58 gimnazjalistów, w tym:

klasa I - 26,

klasa 11-19 (w roku szkolnym 2009/2010 otwarta z taką samą liczbą uczniów),

klasa III - 13 (w roku szkolnym 2008/2009 otwarta z liczbą 20 uczniów).

Taka też liczba gimnazjalistów została wykazana w systemie informacji oświatowej w tabeli U3.1 - Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów, profili kształcenia, zawodów, specjalności, jako uczniowie klas sportowych. Szkolenie sportowe odbywało się w zakresie piłki nożnej. Według dzienników lekcyjnych, tygodniowy wymiar obowiązkowych zajęć sportowych wynosił 4 godziny (3 godziny zajęć wychowania fizycznego i godzina nauki pływania). Zajęcia sportowe z piłki nożnej były ewidencjonowane w odrębnych dziennikach i nie były zajęciami obowiązkowymi.

Wskazano też, że w świetle obowiązujących przepisów Gimnazjum Sportowe w M. w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w M. nie spełniało warunków określonych dla szkoły sportowej, zaś klasy określone jako sportowe nie spełniały warunków, jakim powinny odpowiadać klasy sportowe.

Organ wskazał, że nadto ustalono, iż w Technikum Uzupełniającym nr 1 dla dorosłych w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w M. - według dziennika lekcyjnego i księgi uczniów - w dniu 30 września 2010 r. w klasie I w zawodzie technik kucharz kształciło się 12 słuchaczy, zaś w systemie informacji oświatowej wykazano 14, co spowodowało, że zostały zawyżone o 2 liczby uczniów ogółem oraz przeliczonych wagami P7, P8, P40. Szkoła wyjaśniła, że zostali oni skreśleni z listy uczniów w dniach 27 i 30 września 2010 r. Zatem w dniu 30 września 2010 r. nie byli już uczniami tej szkoły, a więc - według stanu faktycznego na ten dzień - nie powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej jako jej uczniowie.

Z kolei w internacie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w M., w systemie informacji oświatowej wykazano 2 uczniów, którzy w dniu 30 września 2010 r. nie byli wychowankami internatu. Błąd ten spowodował zawyżenie o 2 liczby wychowanków przeliczonych wagą P29 = 1,500, dedykowaną wychowankom internatów i burs.

Organ wskazał przy tym, że Powiat we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zakwestionował ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym I instancji, dotyczących Gimnazjum Sportowego, Technikum Uzupełniającego nr 1 dla Dorosłych i internatu, funkcjonujących w strukturze Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w M. W związku z tym organ uznał, że nieprawidłowości stwierdzone w odniesieniu do tych placówek są bezsporne. Tym samym niezasadne jest zawarte we wniosku żądanie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej przez Powiat kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011.

Minister - odnosząc się do zarzutów odwołania - wskazał, iż w wyniku kontroli oraz wyjaśnień Strony potwierdzonych dokumentami, w Specjalnym Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym dla Dzieci i Młodzieży z Autyzmem w M., w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2010 r. - wykazano 9 dzieci (ośmioro w wieku przedszkolnym i jedno w wieku szkolnym) posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm. Orzeczenia te zostały wydane w okresie 21 kwietnia 2006 r. — 9 czerwca 2010 r. Wychowankowie zostali wykazani w tabeli SO1 - Wychowankowie z więcej niż jedną niepełnosprawnością posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W konsekwencji tego błędu, w kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 dla Powiatu M. doszło do zawyżenia o 9 liczby wychowanków przeliczonych wagą P36= 9,500, dedykowaną dla wychowanków ośrodków rewalidacyjno- wychowawczych oraz dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi i z autyzmem będących wychowankami przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, a także innych form wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty).

Minister powołał się na § 40 ust. 1 - obowiązującego do dnia 31 sierpnia 2011 r. - rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467, z późn. zm.), wg którego ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze są ośrodkami umożliwiającymi dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Wychowankami ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych mogą być dzieci i młodzież w wieku od 3 do 25 lat (ust. 2 cyt. przepisu). Jednak dziecko ze stwierdzonym jedynie autyzmem nie powinno znaleźć się w ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym. Tego rodzaju ośrodki są dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, a także upośledzonych umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami, a więc z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym i jednocześnie z autyzmem.

W okresie 16 lutego 2005 r. - 31 sierpnia 2011 r. stosowane w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego określenie rodzaju zaburzeń i odchyleń rozwojowych powinno być zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie określenia warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 19. poz. 166). Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, przedszkola specjalne, oddziały specjalne w przedszkolach ogólnodostępnych, szkoły specjalne oraz oddziały specjalne w szkołach ogólnodostępnych organizuje się dla dzieci i młodzieży:

niesłyszących.

słabo słyszących,

niewidomych,

słabo widzących.

z niepełnosprawnością ruchową,

z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim.

z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym,

z autyzmem,

ze sprzężonymi niepełnosprawnościami,

z chorobami przewlekłymi,

z zaburzeniami psychicznymi,

niedostosowanych społecznie,

zagrożonych niedostosowaniem społecznym,

zagrożonych uzależnieniem.

z zaburzeniami zachowania.

Oczywiście dysfunkcje wskazane w pkt 10-15 nie były niepełnosprawnościami.

Ponadto w okresie 10 marca 2001 r. - 14 października 2008 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 13, poz. 114, z późn. zm.).

Przepisy powołanego wyżej rozporządzenia nie precyzowały obowiązku określania w orzeczeniach rodzaju niepełnosprawności, a w szczególności niepełnosprawności sprzężonych. W treści 9 przedmiotowych orzeczeń, poza autyzmem, nie wskazano innych niepełnosprawności, które pozwoliłyby na uznanie niepełnosprawności sprzężonych.

Z kolei - jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym nr 1 im. T. K. w M., w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień (...) września 2010 r. wykazano zawyżoną o 17 liczbę wychowanków, przeliczonych następnie wagą P34, dedykowaną wychowankom młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystającym z zakwaterowania w tych ośrodkach. Osoby te w dniu 30 września 2010 r. nie były wychowankami ww. ośrodka ani uczniami szkół funkcjonujących przy tym ośrodku, stąd:

w Szkole Podstawowej nr 11 - zawyżono liczbę uczniów o 4, wykazując 2 osoby, które nie były już wychowankami ośrodka i uczniami tej szkoły oraz 2 osoby, które nie zostały doprowadzone do ośrodka i nie były uczniami tej szkoły,

w Gimnazjum Specjalnym nr 4 - zawyżono liczbę uczniów o 13, wykazując jedną osobę, która nie była już wychowankiem ośrodka i uczniem tej szkoły, 5 osób, które nie zostały doprowadzone do ośrodka i nie były uczniami tej szkoły, 7 osób, które zostały przyjęte do ośrodka i szkoły po dniu 30 września 2010 r.

Organ powołał się na treść rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz. U. Nr 178, poz. 1833, z późn. zm.), wskazując, że w świetle przepisów tego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 września 2010 r., podstawą wszczęcia procedury skierowania nieletniego do ośrodka jest orzeczenie sądu rodzinnego. Wskazano też, że to moment przyjęcia nieletniego do ośrodka wyznacza stosunek materialnoprawny kreujący sytuację wychowanka. Dopiero bowiem od momentu przekroczenia progu ośrodka nieletni nabywa status prawny wychowanka. Tym samym, dopiero z tym momentem powstają prawa i obowiązki tak wychowanka, jak i wszystkich innych podmiotów, których podstawy działania są z tym związane. Nieletni z chwilą otrzymania skierowania do młodzieżowego ośrodka wychowawczego nie stawał się jednocześnie wychowankiem tego ośrodka, ani uczniem szkoły funkcjonującej w strukturach młodzieżowego ośrodka wychowawczego. Wychowankiem stawał się bowiem nieletni przyjęty do placówki.

Minister nie uwzględnił również opinii załączonych do wniosku o ponowne rozważenie sprawy, wskazując, że w indywidualnej sprawie wykładni przepisów prawa dokonuje organ podejmujący rozstrzygnięcie.

Minister Rozwoju i Finansów za nieuzasadniony uznał również podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 10, 11, 77 § 1, 78, 80 i 107 § 3 k.p.a.

W ocenie organu w postępowaniu I instancji nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej - Minister Finansów podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, na co wskazuje przedstawiony na wstępie uzasadnienia niniejszej decyzji przebieg tego postępowania. Organ zapewnił też Stronie czynny udział w toczącym się postępowaniu, a przed wydaniem decyzji - umożliwił zapoznanie i wypowiedzenie się. co do zebranych dowodów i materiałów. Minister Finansów w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materia! dowodowy zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. W toku postępowania I instancji Strona nie składała żadnych wniosków dowodowych, stąd nie mogło dojść do naruszenia ww. art. 78 k.p.a. Zaskarżona decyzja została prawidłowo skonstruowana - zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Fakt, że podjęte przez Ministra Finansów rozstrzygnięcie nie odpowiada oczekiwaniom Strony nie oznacza, że decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa.

Jednak w wyniku ponownie przeprowadzonego - na wniosek Powiatu - postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011, ustalono że liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 327.9737. a w wyniku ponownego przeliczenia, tj. bez uwzględnienia 327,9737 uczniów przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011 wynosi 31.632.181 zł. Różnica między otrzymaną przez Powiat M. częścią oświatową subwencji ogólnej na rok 2011 i należną częścią oświatową subwencji ogólnej za ten rok wynosi 1. 547.056 zł. W związku z tym - zgodnie z cyt. wyżej art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, alternatywne żądanie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania nie może zostać uwzględnione, a podniesiony zarzut naruszenia powołanego wyżej przepisu oraz przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 uznano za nieuzasadniony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Powiat M. podniósł następujące zarzuty:

1) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 513 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. Nr 249, poz. 1659) poprzez nieuprawnione przyjęcie, że na skutek błędnych danych wskazanych w systemie informacji oświatowej według danych wskazanych na dzień 30 września 2010 r. przez dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego - Gimnazjum Specjalnego w G. zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych łącznie o 181,5043 uczniów;

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy w sposób niezgodny z zasadą prawdy obiektywnej,

art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronom w sposób właściwy przesłanek, którymi się kierował przy wyjaśnieniu sprawy,

art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego w sposób nieobiektywny, niewyczerpujący,

art. 80 k.p.a. poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego w sposób noszący znamiona dowolności a nie swobody, a także

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów dotyczących uzasadnienia decyzji.

W uzasadnieniu skargi Powiat wskazał na nieprawidłową jego zdaniem interpretację obowiązujących przepisów odnoszących się do kształcenia dzieci z autyzmem. Podniesiono też kwestie związane z zakwalifikowaniem wychowanków Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Finansów wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie.

Stan faktyczny został, zdaniem Sądu, ustalony przez Organ w sposób prawidłowy.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była prawidłowość decyzji Ministra Rozwoju i Finansów nakładającej na Powiat obowiązek zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. w wysokości 1.547.056 zł.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 513 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1453), dalej : u.d.j.s.t., w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Sąd w pełni podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Ministra, jako mające oparcie w zebranym materiale dowodowym oraz wskazujące na nieprawidłowe naliczenie części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. Stanowiły one wystarczającą podstawę do zastosowania w sprawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t.

Po przeprowadzeniu analizy zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, wskazanych przez Powiat w pkt 1 skargi, Sąd nie może odnieść się do tego zarzutu, albowiem jest w nim mowa o Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym - Gimnazjum Specjalnym w G., odnośnie którego nie toczyło się postępowanie, albowiem szkoła w tej miejscowości nie była objęta ani prowadzoną kontrolą, ani wydaną decyzją.

Jednakże - mając na względzie generalnie podnoszony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego - a rozwinięty w uzasadnieniu skargi - odnoszący się do art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Sąd podziela stanowisko Ministra zawarte w zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 71b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 2198), dalej: u.s.o. w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym przedmiotową sprawą - kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a u.s.o., tj. niepełnosprawne oraz niedostosowane społecznie, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5 u.s.o.

Zgodnie z art. 71b ust. 3 u.s.o. opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Na podstawie art. 71b ust. 3a u.s.o. opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3 mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 u.s.o. oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno- pedagogicznych.

Stosownie do art. 71b ust. 5 u.s.o. starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, na wniosek rodziców, zapewnia mu odpowiednią formę kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego, z zastrzeżeniem ust. 5a, zgodnie z którym jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.

Objęte przedmiotem sprawy orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego zostały wydane na podstawie przepisów prawa obowiązujących w momencie ich wydawania, tj. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 13, poz. 114 ze zm.), które obowiązywało w okresie 10 marca 2001 r. - 14 października 2008 r. i zostało wydane na podstawie art. 71b ust. 6 u.s.o. Przepisy powołanego rozporządzenia nie precyzowały obowiązku określania w orzeczeniach rodzaju niepełnosprawności, a w szczególności niepełnosprawności sprzężonych. Definicja tego pojęcia została wprowadzona do ustawy o systemie oświaty na mocy art. 1 pkt 2 lit. d) ustawy z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 56, poz. 458). Zgodnie zatem z art. 3 pkt 18 u.s.o., który wszedł w życie 22 kwietnia 2009 r. przez niepełnosprawności sprzężone należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem, co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności. Jednakże ustawa zmieniająca nie zawierała regulacji dotyczących orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych przed wejściem w życie powołanego wyżej przepisu.

Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania, w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradniach specjalistycznych, są organizowane i działają na zasadach określonych w rozporządzeniu zespoły orzekające, które wydają orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dzieci i młodzieży z zaburzeniami i odchyleniami rozwojowymi, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, w tym o potrzebie zajęć rewalidacyjno- wychowawczych dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim. W stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia z dnia 12 lutego 2001 r. wzorze orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, zawarto sformułowanie "Zespół Orzekający (...) orzeka o potrzebie kształcenia specjalnego (...) z uwagi na (należy określić rodzaj zaburzeń i odchyleń rozwojowych dziecka, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy)". Zatem w sentencji orzeczenia należało wskazać rodzaj zaburzeń i odchyleń rozwojowych dziecka, w tym np. występowanie upośledzeń sprzężonych, kwalifikujących do objęcia ucznia specjalną organizacją nauki i metod pracy. Orzeczenia te były wydawane na podstawie art. 71b ust. 3 u.s.o., a poza sentencją, do ich obligatoryjnych elementów należały: diagnoza, zalecenia i uzasadnienie. Poszczególne elementy orzeczenia były ze sobą powiązane i stanowiły całość rozstrzygnięcia.

Stosownie do § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 lutego 2001 r. w przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje odpowiednio orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, a w przypadku dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim - orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, albo orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, według wzorów stanowiących załączniki nr 1-3 do rozporządzenia. W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego - zgodnie z § 7 ust. 2 - określa się zalecaną formę kształcenia specjalnego: w szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym albo w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego, okresu kształcenia w danej szkole albo na czas nieokreślony (§ 7 ust. 3 rozporządzenia z dnia 12 lutego 2001 r.).

Ponadto - zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 lutego 2001 r. na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, starosta lub jednostka samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 71b ust. 5 i 5a u.s.o., zapewnia dziecku formę kształcenia zalecaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

W okresie od 16 lutego 2005 r. do 31 sierpnia 2011 r. stosowane w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego określenie rodzaju zaburzeń i odchyleń rozwojowych powinno być zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie określenia warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 19, poz. 166). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1-9 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. przedszkola specjalne, oddziały specjalne w przedszkolach ogólnodostępnych, szkoły specjalne oraz oddziały specjalne w szkołach ogólnodostępnych organizuje się dla dzieci i młodzieży: niesłyszących, słabo słyszących, niewidomych, słabo widzących, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym, z autyzmem, ze sprzężonymi niepełnosprawnościami, z chorobami przewlekłymi, z zaburzeniami psychicznymi, niedostosowanych społecznie, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zagrożonych uzależnieniem, z zaburzeniami zachowania.

Należy też dodać, że o niepełnosprawności sprzężonej, wymienionej w § 2 ust. 1 pkt 9 z dnia 18 stycznia 2005 r., można mówić w przypadku, gdy w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zespół orzekający wskazał występowanie u ucznia co najmniej dwóch z niepełnosprawności wymienionych w pkt 1-8.

Dodatkowo wskazać należy, że w Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 z 30 września 2010 r. zapisano: "Kategorie uczniów, dla których organizuje się kształcenie specjalne wymienione w tabelach NP1, NP2, NP2a, NP3 i NP4 są zgodnie z kategoriami określonymi w § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach. W rozporządzeniu rozróżnia się dwie kategorie uczniów/dzieci wymagających stosowania w procesie kształcenia specjalnej organizacji nauki i metod pracy dydaktycznej, objętych kształceniem specjalnym:

- niepełnosprawnych i niedostosowanych społecznie.

Kształcenie specjalne organizuje się dla uczniów niepełnosprawnych, wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1-8 przywołanego rozporządzenia: niesłyszących, słabo słyszących, niewidomych, słabo widzących, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznymi, z autyzmem posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną. W przypadku, gdy w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego poradnia wskaże występowanie u ucznia, co najmniej dwóch z wyżej wymienionych niepełnosprawności, mówimy o występowaniu u niego niepełnosprawności sprzężonej, zdefiniowanej w art. 3 pkt 18 u.s.o."

Stosownie do § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072), które weszło w życie 15 października 2008 r., orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, zachowują moc.

Bezspornym między stronami jest, iż w Specjalnym Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym dla Dzieci i Młodzieży z Autyzmem w M., w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2010 r. - wykazano 9 dzieci (ośmioro w wieku przedszkolnym i jedno w wieku szkolnym) posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm. Orzeczenia te zostały wydane w okresie (...) kwietnia 2006 r. — (...) czerwca 2010 r. Wychowankowie zostali wykazani w tabeli SO1 - Wychowankowie z więcej niż jedną niepełnosprawnością posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Jednocześnie w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego wskazano tylko jedną niepełnosprawność - autyzm, nie wskazano w nich natomiast na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym i upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim lub inne kwalifikujące je do niepełnosprawności sprzężonych.

Reasumując Minister nie naruszył obowiązujących w omawianym zakresie przepisów prawa stwierdzając, że z zakwestionowanych orzeczeń nie wynikało, że u tych wychowanków zdiagnozowano niepełnosprawności sprzężone. Wskazane w orzeczeniach niepełnosprawności nie stanowiły niepełnosprawności sprzężonych, ponieważ nie zostały enumeratywnie wymienione w § 2 ust. 1 pkt 1-8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach. Wychowankowie ci powinni zostać wykazani w odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej jako wychowankowie z jedną niepełnosprawnością, a następnie - przy naliczaniu należnej Powiatowi części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 - uwzględnieni przy odpowiednich wagach.

Należy przy tym podkreślić, że zasadą określoną w art. 37 ust. 4 u.d.j.s.t. jest, że jeżeli do bazy danych systemu informacji oświatowej zostały przez jednostkę samorządu terytorialnego przekazane nieprawdziwe dane i w konsekwencji otrzymała ona część oświatową subwencji ogólnej w kwocie niższej niż należna – jednostka ta nie może domagać się wyrównania subwencji w późniejszym czasie.

W związku z powyższym nie jest możliwe uwzględnienie przez organ, tak jak tego chce Skarżący, że w przypadku spornych 9 uczniów mimo, że zostały zakwalifikowane do tylko jednej niepełnosprawności, w rzeczywistości posiadały niepełnosprawności sprzężone i winny zostać zaklasyfikowane do wagi P36. Należy przy tym podkreślić, że Minister Finansów, tak jak i Minister Edukacji Narodowej, nie są organami upoważnionymi do wydawania orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego i nie mogą za te organy uznawać o istnieniu takiej potrzeby.

Sąd pragnie przy tym wskazać, że kształcenie specjalne dzieci i młodzieży niepełnosprawnych organizuje się wyłącznie na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, z uwagi na niepełnosprawność wskazaną w przepisach prawa oświatowego. Działania przedszkola, szkoły lub placówki w zakresie organizacji kształcenia specjalnego, mogą rozpocząć się dopiero po dostarczeniu przez rodzica (opiekuna prawnego) lub pełnoletniego ucznia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego zgodnie zobowiązującymi przepisami. Wykazanie uczniów w systemie informacji oświatowej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy na dzień sprawozdania przedszkole, szkoła, placówka posiada ww. dokument. Posiadanie przez uczniów aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wskazującego na określony rodzaj niepełnosprawności uprawnia placówkę do wykazywania ucznia przy odpowiednich wagach. Dotyczy to zarówno kwestii odpowiedniego etapu edukacyjnego, jak i kwalifikowania uczniów do niepełnosprawności sprzężonych. Termin obowiązywania oraz rodzaj niepełnosprawności określa orzeczenie.

W ocenie Sądu regulacje dotyczące stosowania poszczególnych wag są jednoznaczne - wobec uczniów/wychowanków nieposiadających w dniu sprawozdawczym tj. 30 września 2010 r. odpowiednich orzeczeń lub opinii, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o., przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej, nie powinny zostać zastosowane dodatkowe wagi, których zastosowanie jest uwarunkowane posiadaniem orzeczenia lub opinii. Uwzględnianie uczniów/wychowanków w konkretnych wagach powinno następować zgodnie z wymogami określonymi w opisach poszczególnych wag, na podstawie danych zawartych w odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej.

Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072), w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradniach specjalistycznych, są organizowane i działają na zasadach określonych w rozporządzeniu zespoły orzekające, które wydają m.in. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz niedostosowanej społecznie, wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole. Zgodnie zaś z § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów szkół podstawowych z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim wydaje się na okres każdego etapu edukacyjnego w tej szkole. Etapy edukacyjne w szkole podstawowej to klasy I-III lub IV-VI. Stosownie bowiem do § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego określa się zalecane:

1) warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

2) najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu ogólnodostępnym, w tym z oddziałami integracyjnymi, integracyjnym albo specjalnym, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym, ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym albo w szkole zorganizowanej w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno- wychowawczym.

Na podstawie art. 39 ust. 1 u.s.o., dyrektor szkoły lub placówki m.in. kieruje jej działalnością, sprawuje nadzór pedagogiczny, organizuje kształcenie, wychowanie i opiekę dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy oraz odpowiada za realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia. W związku z tym dyrektor szkoły lub placówki ma obowiązek sprawowania nadzoru nad poprawnością dokumentacji przebiegu nauczania, w tym zapewnienia monitorowania aktualności orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów, na podstawie których m.in. opracowuje się dla nich indywidualne programy edukacyjno-terapeutyczne, organizuje zajęcia rewalidacyjne oraz organizuje i udziela pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

W świetle powołanych wyżej regulacji prawnych, konieczność aktualności - na danym etapie edukacyjnym - orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego posiadanego przez ucznia objętego takim kształceniem nie powinna budzić wątpliwości. Jest to bowiem warunek konieczny zapewnienia wychowankowi właściwych, dostosowanych do jego aktualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, oddziaływań. Nieprawidłowości w zakresie organizacji kształcenia specjalnego wiążą się nie tylko z ryzykiem nieprawidłowości w zakresie finansowania zadań oświatowych, ale przede wszystkim mogą skutkować niewłaściwymi oddziaływaniami edukacyjnymi wobec uczniów objętych takim kształceniem. Stąd też powinny być niezwłocznie korygowane w trybie nadzoru pedagogicznego.

Odnośnie kolejnego zarzutu zdaniem Sądu Minister prawidłowo wskazał, iż za wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego uznaje się osobę przyjętą do placówki i z dniem przyjęcia wpisaną do księgi wychowanków, bowiem algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 r. nie uwzględniał wychowanków, którzy zostali skierowani do placówki, a do niej nie przybyli.

Zgodnie z przepisami regulującymi m. in. prowadzenie przez placówki systemu oświaty dokumentacji oraz zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych tj. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225 z późn. zm.) oraz przepisy określające zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, tj. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. 178, poz. 1833, z późn. zm.) - wychowankiem jest osoba przyjęta do placówki i z dniem przyjęcia wpisana do księgi wychowanków. Wychowankiem nie jest więc osoba skierowana do młodzieżowego ośrodka wychowawczego oraz niewpisana do księgi wychowanków. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości finansowania osób niebędących wychowankami młodzieżowych ośrodków wychowawczych (por. wyrok z dnia 3 czerwca 2015 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 12/15; dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z tym należy stwierdzić, iż organ zasadnie przyjął, że zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego na 2011 rok mogli być uwzględnieni jedynie nieletni wykazani w Systemie Informacji Oświatowej, którzy według stanu na 30 września 2010 r. byli zakwaterowani i przebywali w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym.

Na powyższe stanowisko nie ma wpływu zmiana przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach, dokonana rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1872). Zmiana stanu prawnego nie obejmuje bowiem stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie rozporządzenia.

Należy też wyjaśnić, że art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 7 września, 1991 r. o systemie oświaty wskazuje, iż środki niezbędne na realizację zadań oświatowych przez jednostki samorządu terytorialnego zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 czerwca 2001 r. (sygn. akt K 35/00) stwierdził, że "część oświatowa subwencji ogólnej nie jest jedynym źródłem finansowaniu zadań oświatowych (ani z konstytucji, ani też z żadnej z ustaw nie wynika jaka część wydatków oświatowych jednostki samorządu terytorialnego powinna być pokrywana z ogólnej subwencji oświatowej)" oraz że ,,sposób rozliczenia i rozdziału części oświatowej nie jest z założenia instrumentem refundacji kosztów poniesionych na realizację zadań oświatowych". Natomiast środków na utrzymanie podnoszonej w skardze "gotowości" do przyjęcia nieletniego, skarżący winien szukać w swych dochodach własnych (por. cyt. wyrok z 3 czerwca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 12/15).

W ocenie Sądu również pozostałe ustalenia organu były prawidłowe i uzasadniały wydanie zaskarżonej decyzji.

W trakcie kontroli stwierdzono błędy w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r., które spowodowały zawyżenie łącznie o 58 liczby uczniów przeliczonych wagą P11, a w konsekwencji zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych, uwzględnionej do wyliczenia wysokości otrzymanej przez tę jednostkę części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011.

Stosownie do art. 9 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw kultury fizycznej, określił w drodze rozporządzenia, warunki tworzenia, organizacji oraz działania oddziałów i szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego, uwzględniając umożliwienie uczniom godzenia zajęć sportowych z nauką, w szczególności poprzez odpowiednią organizację zajęć dydaktycznych.

Zgodnie z § 1 ust. 1 - wydanego na podstawie powołanego wyżej przepisu i obowiązującego w okresie objętym przedmiotową sprawą - rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania klas i szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego (Dz. U. Nr 126, poz. 1078), klasami sportowymi są oddziały, w których prowadzone jest szkolenie sportowe w jednej lub kilku dyscyplinach sportu, w kolejnych co najmniej trzech klasach danego typu szkoły, dla co najmniej 20 uczniów w oddziale. Klasy sportowe w myśl ust. 2 cyt. przepisu mogą być tworzone w szkołach podstawowych, gimnazjach, szkołach ponadgimnazjalnych i szkołach ponadpodstawowych dla młodzieży.

Stosownie do § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia, szkolenie sportowe w klasach sportowych prowadzone jest w ramach zajęć sportowych, według programów szkolenia sportowego opracowanych dla poszczególnych dyscyplin sportu. Klasy te realizują programy szkolenia sportowego równolegle z programem kształcenia ogólnego właściwym dla danego typu szkoły.

Obowiązkowy tygodniowy wymiar godzin zajęć sportowych - w myśl § 7 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia - w klasach sportowych wynosi co najmniej 10 godzin. Stosownie do ust. 2 ustalenia tygodniowego wymiaru godzin zajęć sportowych w tych klasach dokonuje dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym, na podstawie programu szkolenia sportowego, z uwzględnieniem etapu szkolenia sportowego, dyscypliny lub dziedziny sportu oraz poziomu wyszkolenia sportowego uczniów, z zastrzeżeniem ust. 3, zgodnie z którym w ramach ustalonego tygodniowego wymiaru godzin zajęć sportowych realizowane są obowiązkowe zajęcia wychowania fizycznego, przewidziane w ramowym planie nauczania dla danego typu szkoły.

Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1675. z późn. zm.), obowiązkowy wymiar zajęć wychowania fizycznego dla uczniów klas IV, V i VI szkół podstawowych i gimnazjów wynosił 4 godziny lekcyjne, w ciągu tygodnia. Przepis ten został uchylony z dniem 16 października 2010 r., natomiast na mocy art. 58 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857, z późn. zm.) wszedł w życie art. 13a ust. 2 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym szkoły, z wyłączeniem szkół dla dorosłych, są obowiązane do prowadzenia zajęć wychowania fizycznego, a obowiązkowy wymiar zajęć wychowania fizycznego dla uczniów klas IV-VI szkół podstawowych i uczniów gimnazjów wynosi 4 godziny lekcyjne w ciągu tygodnia.

W ramowym planie nauczania dla gimnazjum stanowiącym załącznik nr 4 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 12 lutego 2002 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 15, poz. 142) przewidziano obowiązkowe zajęcia edukacyjne wychowania fizycznego w wymiarze 12 (9+3) godzin tygodniowo w trzyletnim okresie nauczania.

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 sierpnia 2009 r. w sprawie dopuszczalnych form realizacji dwóch godzin obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego (Dz. U. Nr 136, poz. 1116), dwie godziny obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego dla uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych, w ramach tygodniowego wymiaru godzin, mogły być realizowane w formie:

1) zajęć sportowych,

2) zajęć rekreacyjno-zdrowotnych,

3) zajęć tanecznych,

4) aktywnych form turystyki.

W myśl § 2 rozporządzenia zajęcia wychowania fizycznego, o których mowa w § 1 mogą być organizowane przez szkołę jako zajęcia lekcyjne, pozalekcyjne lub pozaszkolne. Stosownie zaś do § 4 rozporządzenia, dopuszczono możliwość łączenia w okresie nie dłuższym niż 4 tygodnie dwóch godzin obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego organizowanych w formie zajęć określonych w § 1 pkt 4, z zachowaniem liczby godzin przeznaczonych na te zajęcia.

Jak wynika to z danych wykazanych w systemie informacji oświatowej w Gimnazjum Sportowym w M. o 58 zawyżono liczbę uczniów przeliczonych przewidzianą dla uczniów klas sportowych wagą P11. Bezspornym jest bowiem, że w szkole realizowane były zajęcia sportowe tylko 4 godziny tygodniowo (3 godziny zajęć wychowania fizycznego i 1 godzina nauki pływania).

Zasadnie zatem wskazał organ, iż klasy te nie spełniały określonego w § 1 ust. 1 i § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania klas i szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego dla klas sportowych - wymogu prowadzenia szkolenia sportowego w jednej lub kilku dyscyplinach sportu, w kolejnych co najmniej trzech klasach danego typu szkoły, w wymiarze 10 godzin tygodniowo. Zajęcia sportowe w klasie sportowej powinny więc być prowadzone przez 3 lata szkolne w wymiarze 10 godzin tygodniowo.

Odnośnie zaś zawyżenia liczby wychowanków umieszczanych w internatach - waga P29 - należy wskazać, że - jak to już wyżej wskazano - zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzaju tej dokumentacji - wychowankiem jest osoba przyjęta do placówki i z dniem przyjęcia wpisana do księgi wychowanków. Rozporządzenie z dnia 19 lutego 2002 r. określało sposób prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły podstawowe, gimnazja, szkoły ponadgimnazjalne, a także przez publiczne placówki, o których mowa w art. 2 pkt 3 - 5 i 7 u.s.o., więc m.in. placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej. Do wymienionych placówek należy zaliczyć również internaty.

Stosownie do § 5 rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r. placówka zapewniająca opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania prowadzi księgę wychowanków, do której wpisuje się: imię (imiona) i nazwisko datę i miejsce urodzenia oraz numer PESEL wychowanka, imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, adres dotychczasowego miejsca zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony. Wpisów w księdze wychowanków dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia wychowanków. Wychowankiem nie jest osoba skierowana do młodzieżowego ośrodka wychowawczego oraz nie wpisana do księgi wychowanków. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości finansowania osób niebędących wychowankami młodzieżowych ośrodków wychowawczych.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej, system informacji oświatowej obejmuje bazy danych oświatowych, w skład których wchodzą m.in. zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według typów lub rodzajów szkół i placówek oświatowych. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o SIO dane w bazach danych oświatowych są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 31 marca i 30 września każdego roku.

Sąd stwierdza, iż organ prawidłowo ustalił, że 2 uczniów w dniu 30 września 2010 r. (termin wykazania danych w SIO) nie zostało przyjętych i nie przebywało w internacie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w M., w dniu 30 września 2010 r. uczniowie nie zostali w ośrodkach zakwaterowani, nie zostali wpisani do księgi wychowanków i nie podlegali całodobowej opiece.

Zasadnie zatem Minister przyjął, iż nie byli wychowankami w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2011 r. Sąd podziela stanowisko organu, zgodnie z którym nieletni, którzy do dnia 30 września 2010 r., tj. do terminu wykazywania danych w systemie informacji oświatowej nie zostali przyjęci do internatu, a tym samym nie byli wychowankami w dniu 30 września 2010 r., nie korzystali z zakwaterowania w tej placówce i nie mogli zostać wykazani w systemie informacji oświatowej, a w konsekwencji nie mogli również zostać uwzględnieni przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu na rok 2011 przy wadze P29. Algorytm podziału subwencji nie uwzględnia wychowanków, którzy zostali skierowani do placówki, a do niej nie przybyli.

W związku z powyższym, zasadnym było zobowiązanie Skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. Jednocześnie Sąd zauważa, iż art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. nakłada na Ministra Finansów obowiązek orzeczenia o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty subwencji, a jego działalnie w tym przedmiocie nie jest oparte na uznaniu administracyjnym. Wynika to wprost z kategorycznego sformułowania przepisu, w którym nie użyto słowa "może" charakterystycznego dla przepisów dopuszczających uznaniowe działanie organów administracji, tzw. "luz decyzyjny".

W ocenie Sądu organy w zaskarżonym rozstrzygnięciu tym samym nie naruszyły przepisów prawa materialnego.

Jednocześnie - mając na uwadze zarzuty skargi - Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to – zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych k.p.a., jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy.

Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, zaskarżona decyzja zawiera ponadto wszystkie elementy przewidziane przepisami procedury administracyjnej, uzasadnienie zawiera szczegółowe wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ innych przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.