Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2105/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 132a, art. 132 ust. 3 pkt 3, art. 135n ust. 4, art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1932/13 w sprawie ze skargi D.O. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D.O. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1932/13 oddalił skargę D.O. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia 13 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Główny Policji orzeczeniem z dnia 13 sierpnia 2013 r. nr [...], w oparciu o art. 135n ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 28 czerwca 2013 r. nr [...], którym na podstawie art. 135j ust. 1 cyt. ustawy o Policji, uznano asp. D.O. – [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], winnym popełnienia przewinień dyscyplinarnych i wymierzono mu karę nagany. Policjant został obwiniony o to, że:

1) w dniu [...] kwietnia 2013 r., pełniąc obowiązki dyżurnego pokoju dla osób konwojowanych i doprowadzanych na czynności procesowe w budynku Sądu Okręgowego w [...] i pełniąc nadzór nad osobami konwojowanymi i doprowadzanymi oraz będąc umundurowanym, naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że wykonując czynności służbowe nie posiadał przy sobie broni palnej krótkiej w futerale na pasie głównym, w sposób zapewniający sprawne i szybkie jej dobycie oraz bezpieczne przenoszenie, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z § 7 i § 8 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 20 lipca 2011 r. nr 852 w sprawie zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów (Dz. Urz. KGP Nr 16, poz. 83 ze zm.);

2) w dniu [...] kwietnia 2013 r. około 9.45 – 9.55, będąc wyznaczonym jako dyżurny pokoju dla osób konwojowanych i doprowadzanych na czynności procesowe w budynku Sądu Okręgowego w [...] i pełniąc nadzór nad osobami konwojowanymi i doprowadzanymi, w sposób nieprawidłowy sprawował obowiązki dyżurnego pokoju w ten sposób, że udał się do pokoju dyżurnego, celem przygotowania sobie posiłku, przez co umożliwił konwojowanemu M.C. zapalenie papierosa, pozostawiając wymienionego w toalecie bez nadzoru na około 3 minuty, którego dym papierosowy uruchomił czujkę przeciwpożarową, co spowodowało ogłoszenie alarmu w całym budynku Sądu Okręgowego w [...], otwarcie okien, dachu, wstrzymanie ruchu wind i zakłóciło pracę Sądu, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji.

W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że brak jest podstaw do uniewinnienia obwinionego od zarzucanych mu czynów. Obwiniony jedynie przez krótki okres w trakcie służby pełnionej w dniu [...] kwietnia 2013 r. w godzinach 8.00 – 13.45 w pomieszczeniu dla osób konwojowanych i doprowadzanych w Sądzie Okręgowym w [...] posiadał przy sobie broń umieszczoną w futerale na pasie głównym, czyli zgodnie z zasadami określającymi sposób noszenia broni służbowej. Takie zachowanie policjanta mogło spowodować negatywne skutki w postaci niewłaściwej reakcji na ewentualne zdarzenie nadzwyczajne. Ponadto, sam fakt, iż po włączeniu się alarmu przeciwpożarowego na terenie Sądu pierwszą reakcją obwinionego było natychmiastowe przypięcie broni z pasem na zewnątrz olimpijki świadczy o tym, że zdawał on sobie sprawę, iż nie nosząc broni w sposób regulaminowy, postępuje niezgodnie z przepisami. Z kolei brak właściwego nadzoru nad konwojowanym M.C. doprowadził do zapalenia papierosa przez wymienionego, co spowodowało włączenie się alarmu przeciwpożarowego w Sądzie. Zgodnie z § 11 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2006 r. nr [...]0 w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń, do obowiązków konwojenta, czyli także dyżurnego pokoju dla osób konwojowanych i doprowadzanych, znajdującego się w budynku Sądu Okręgowego w [...], należy m.in. obserwowanie zachowania się osoby konwojowanej w celu zapobieżenia wydarzeniom nadzwyczajnym z udziałem tej osoby. W ocenie organu odwoławczego, D.O. niewłaściwie wykonywał obowiązki konwojenta, pozostawiając bez nadzoru M.C. i tracąc z nim kontakt wzrokowy na około 3 minuty, czym doprowadził do wydarzenia nadzwyczajnego, jakim było włączenie alarmu przeciwpożarowego w Sądzie Okręgowym w [...]. Motyw postępowania obwinionego, czyli przygotowywanie posiłku w tym czasie, nie jest uzasadnieniem dla takiego zachowania. Zdaniem Komendanta Głównego Policji, oba czyny należy ocenić negatywnie, toteż z tego powodu, przy uwzględnieniu także dotychczasowego przebiegu służby obwinionego, wymierzona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] kara nagany jest zasadna.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi D.O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, poprzez przyjęcie, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. w sposób nieprawidłowy sprawował obowiązki dyżurnego pokoju oraz nie posiadał przy sobie broni palnej krótkiej w futerale na pasie głównym w sposób zapewniający sprawne i szybkie jej dobycie oraz bezpieczne przenoszenie, co spowodowało uznanie go winnym przewinień dyscyplinarnych i wymierzenie kary nagany w sytuacji, gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie, w sposób prawidłowy sprawował on obowiązki dyżurnego pokoju oraz posiadał przy sobie broń palną krótką w futerale na pasie głównym, co zapewniało mu sprawne i szybkie jej dobycie, a co w konsekwencji powinno skutkować uniewinnieniem go od odpowiedzialności dyscyplinarnej. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego: art. 132a ustawy o Policji, poprzez przyjęcie, że działał z zamiarem umyślnego popełnienia przewinień dyscyplinarnych, art. 132 ust. 3 pkt 3 tej ustawy w związku z § 7 i § 8 w/w zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 20 lipca 2011r. nr 852 w sprawie zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów oraz art. 132 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy o Policji, poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy jego działanie w dniu [...] kwietnia 2013 r. nie naruszyło zasad przedstawionych w tych przepisach, art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o Policji, poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od ukarania w sytuacji, gdy stopień winy i stopień szkodliwości przewinień dyscyplinarnych dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste skarżącego oraz dotychczasowy przebieg jego służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania, będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej, a ma to tym większe znaczenie, że skarżący nie był dotychczas karany dyscyplinarnie, zaś ukaranie go karą nagany spowodowało odrzucenie jego kandydatury na wyjazd na misję do Kosowa, wstrzymało awanse i premie oraz spowodowało obniżenie dodatku służbowego o 30%. Skarżący, wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie orzeczeń oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2). Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy, jak również niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (ust. 3 pkt 2 i 3).

D.O. w dniu [...] kwietnia 2013 r. popełnił zarzucane mu przewinienia dyscyplinarne, w rozpoznawanej sprawie spór dotyczy tego, czy zachowanie skarżącego miało charakter zawiniony. Udzielenie odpowiedzi w tym zakresie wymaga odniesienia się do treści zarzutów. W pierwszym zarzucie wskazano na okoliczność, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2013 r. nie posiadał przy sobie broni palnej krótkiej w futerale na pasie głównym w sposób zapewniający sprawne i szybkie jej dobycie oraz bezpieczne przenoszenie. Skarżący twierdzi, że posiadał przy sobie broń palną w kaburze, tyle tylko, że nie na pasie głównym na zewnątrz, lecz faktycznie była ona umieszczona na pasie pod olimpijką, co i tak – w jego opinii – umożliwiało mu szybkie i sprawne jej dobycie. W ocenie Sądu pierwszej instancji, te twierdzenia nie mogą zmienić kwalifikacji zarzucanego czynu, gdyż skarżący – wbrew brzmieniu przepisów zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 20 lipca 2011 r. nr [...] w sprawie przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów – przyjął własny sposób noszenia broni służbowej. Ta okoliczność wskazuje, że skarżący nie zastosował się do obowiązków w zakresie noszenia broni służbowej i przesądza o istnieniu zamiaru niepodporządkowania się treści ww. zarządzenia. Nie można przyjąć za usprawiedliwione twierdzeń o ponadprzeciętnej sprawności w posługiwaniu się bronią palną, która w dniu [...] kwietnia 2013 r. była – jak wskazuje skarżący – ukryta pod olimpijką. Faktem jest, że w trakcie pełnienia służby broń ta była niewidoczna. Wina funkcjonariusza polega zatem na tym, że można mu postawić zarzut postępowania niezgodnego z określonym obowiązkiem, który był mu znany.

Konkretyzacja obowiązków policjantów następuje w szeregu aktów o charakterze wewnętrznym, co wynika z hierarchicznej struktury Policji. Istotą zależności służbowej jest możliwość jej regulowania przepisami administracyjnymi, wydawanymi przez sam organ administracji publicznej. Wynikające z art. 81 ust. 2 ustawy o Policji upoważnienie dla Komendanta Głównego Policji do określania sposobu pełnienia służby w formie zarządzeń, regulaminów i rozkazów wyraźnie wskazuje, że treść czynności służbowych może być regulowana w pełni w aktach wewnętrznych, materia ta należy do sfery interny Policji, w której mieści się regulacja obowiązków służbowych policjantów. Skoro w § 8 ust. 1 w/w zarządzenia KGP nałożono na umundurowanego policjanta obowiązek noszenia broni palnej krótkiej w futerale na pasie głównym, w futerale udowym lub kamizelce na oporządzenie, to inny sposób noszenia broni jest zakazany, a świadome niezastosowanie się do powyższego wymogu każdorazowo stanowi jego naruszenie. Zaznaczyć należy, iż przepis ten nie dopuszcza innych miejsc noszenia czy przytwierdzania broni palnej. Zapewnienie szybkiego i sprawnego użycia broni musi pozostawać w związku z jej prawidłowym zlokalizowaniem. Umieszczenie broni w miejscu niewymienionym w cyt. przepisie pozwala na postawienie policjantowi zarzutu umyślnego zlekceważenia obowiązujących zasad. W tym kontekście uzasadnionym było postawienie skarżącemu zarzutu umyślnego naruszenia reguł użytkowania broni palnej podczas służby.

Analogiczna sytuacja dotyczy drugiego z zarzutów. W dniu [...] kwietnia 2013 r. skarżący w ramach swoich obowiązków służbowych dozorował osadzonego M.C.. Zadaniem skarżącego było przede wszystkim nie dopuścić do zachowań konwojowanego, które byłyby niezgodne z obowiązującymi regułami, jak w tym przypadku, z zakazem palenia w Sądzie Okręgowym w [...]. Skarżący, będąc w pełni świadomy, pozostawił konwojowanego w toalecie i udał się do pokoju dyżurnego w celu przyrządzenia posiłku. Skarżący, zamiast nadzorować konwojowanego, bez względu na to, gdzie konwojowany przebywał i co w danej chwili robił, pozostawił go bez nadzoru. Konwojowany miał do dyspozycji aż 3 minuty, aby wyjąć zapalniczkę i zapalić papierosa, co w efekcie nastąpiło i w konsekwencji doprowadziło do uruchomienia systemu przeciwpożarowego oraz zakłócenia pracy Sądu Okręgowego w [...]. W czasie pozostawania bez nadzoru konwojowany mógł oddalić się z miejsca, dokonać w tym czasie samouszkodzenia, etc. Istotne jest to, że skarżący pozostawił konwojowanego bez nadzoru. Zgodnie z § 11 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2006 r. nr [...] w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń, do obowiązków konwojenta, czyli także dyżurnego pokoju dla osób konwojowanych i doprowadzanych, znajdującego się w budynku Sądu Okręgowego w [...], należy m.in. obserwowanie zachowania osoby konwojowanej w celu zapobieżenia wydarzeniom nadzwyczajnym z udziałem tej osoby. Skarżący w pełni świadomie, a więc umyślnie pozostawił konwojowanego bez nadzoru na około 3 minuty i za to został obwiniony, gdyż w tym zakresie zarzut dotyczy zachowania niezgodnego z nałożonym na niego obowiązkiem służbowym.

Skarżący pozostaje w błędnym przekonaniu, że czyny, za które został ukarany, stanowią przewinienia służbowe o znikomym stopniu szkodliwości. Zarzucono mu popełnienie czynów związanych z wykonywaniem obowiązków służbowych, z których jeden polega na niedopilnowaniu osoby konwojowanej w sytuacji, gdy nadzorowanie stanowi podstawowy obowiązek konwojenta. Uchybienie temu obowiązkowi stanowi czyn o znacznym stopniu szkodliwości. Podobnie należy ocenić drugi z czynów dyscyplinarnych, polegający na niewłaściwym noszeniu broni służbowej, a więc w miejscu do tego nieprzewidzianym. Przełożony dyscyplinarny ustala fakty i dokonuje oceny materiału dowodowego w sposób swobodny. Wyniki postępowania dowodowego decydują o sposobie zakończenia postępowania dyscyplinarnego, w przypadku skarżącego, postępowanie dowodowe wykazało, że przewinienia dyscyplinarne miały miejsce, a stopień ich szkodliwości był znaczny. W takiej sytuacji przełożony dyscyplinarny nie ma obowiązku odwoływania się do treści art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o Policji, jeśli wyniki postępowania dowodowego i waga czynów na to nie pozwalają.

Przepis art. 134h ust. 1 ustawy o Policji wymienia kryteria, jakie organ dyscyplinarny Policji bierze pod uwagę przy wymiarze kary. Komendant Wojewódzki Policji w [...] w swym orzeczeniu uwzględnił wszystkie dyrektywy wymiaru kary wskazane w powyższym przepisie. Uwzględnił rodzaj popełnionych przewinień dyscyplinarnych (naruszenie dyscypliny służbowej polegające na niedopełnieniu obowiązków służbowych i nieprawidłowym wykonaniu czynności służbowej), okoliczności ich popełnienia (popełnienie przewinień dyscyplinarnych podczas służby w miejscu publicznym na terenie Sądu), skutki czynów, w tym następstwa dla służby (zakłócenie prawidłowego funkcjonowania Sądu, poprzez wywołanie alarmu przeciwpożarowego), rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków (nieprzestrzeganie przepisów regulujących przebieg służby policjantów), pobudki działania (brak ostrożności wymaganej w danej sytuacji), zachowanie policjanta po zaistniałym zdarzeniu (brak krytycznej oceny swojego postępowania) oraz dotychczasowy nienaganny przebieg jego służby, w tym otrzymywane nagrody. Wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna jest współmierna do stopnia zawinienia i wagi popełnionych przez niego czynów. Stosownie do treści art. 134a ustawy o Policji, kara nagany oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania, a takie – zdaniem Sądu – miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2013 r. Jednocześnie jest to najłagodniejsza kara z wymienionych w katalogu kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 134 ustawy o Policji.

Z tego względu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że podjęte w sprawie orzeczenia dyscyplinarne należy uznać za prawidłowe, a zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. W działaniach organów nie dopatrzono się uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa. Uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł D.O., reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, stwierdzając naruszenie art. 151 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia 13 sierpnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzucił:

1) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż w dniu [...] kwietnia 2013 r. D.O. w sposób nieprawidłowy sprawował obowiązki dyżurnego pokoju oraz nie posiadał przy sobie broni palnej krótkiej w futerale na pasie głównym w sposób zapewniający sprawne i szybkie jej dobycie oraz bezpieczne przenoszenie, co spowodowało zakłócenie pracy Sądu Okręgowego w [...] i skutkowało uznaniem go winnym przewinień dyscyplinarnych i wymierzeniem kary nagany; w sytuacji gdy D.O., zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie, w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami sprawował obowiązki dyżurnego pokoju oraz posiadał przy sobie broń palną krótką w futerale na pasie głównym w sposób zapewniający sprawne i szybkie jej dobycie i nie doszło do zakłócenia pracy Sądu Okręgowego w [...] – co powinno skutkować uniewinnieniem go od odpowiedzialności dyscyplinarnej,

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 132a ustawy o Policji (t.j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię, mówiącym o tym, że: "Przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant:

- ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi;

- nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć"

w sytuacji, gdy D.O. w żadnym przypadku nie można zarzucić popełnienia jakiegokolwiek przewinienia dyscyplinarnego, ani też umyślnego zamiaru popełnienia jakiegokolwiek przewinienia dyscyplinarnego, ani też żadnego innego naruszenia obowiązujących przepisów lub też zasad etyki zawodowej,

3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 7 i § 8 zarządzenia nr 852 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów (Dz. Urz. KGP Nr 16 poz. 83) oraz art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię w sytuacji, gdy działanie D.O. w dniu [...] kwietnia 2013 r. w żaden sposób nie naruszyło zasad przedstawionych w tych przepisach,

4) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o Policji, poprzez nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji zarzutu naruszenia prawa materialnego: tj. niezastosowanie art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o Policji o odstąpieniu od ukarania, w sytuacji, gdy przepis ten stanowi, że: "Przełożony dyscyplinarny może odstąpić od ukarania, jeżeli stopień winy lub stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste policjanta oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej", co w przypadku dotychczas niekaranego policjanta z kilkunastoletnim stażem, jakim jest D.O., byłoby jak najbardziej zasadne, tym bardziej, że ukaranie go karą nagany spowodowało odrzucenie jego kandydatury na wyjazd na misję do Kosowa, wstrzymało awanse i premie oraz spowodowało obniżenie dodatku służbowego o 30% i nagrody rocznej, co gdyby nawet błędnie przyjąć popełnienie wykroczenia dyscyplinarnego przez skarżącego, relatywnie rzecz biorąc – o minimalnym stopniu jego szkodliwości, jest karą nieadekwatną do czynu, którego to zarzutu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie rozpatrzył.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie orzeczenia Komendanta Głównego Policji z dnia 13 sierpnia 2013 r. nr [...] i poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 28 czerwca 2013 r. nr [...] w całości oraz o zwrot poniesionych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania z orzeczeniem o zwrocie poniesionych kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, obiektywna ocena obowiązujących przepisów w odniesieniu do zachowania D.O., powinny skutkować jego uniewinnieniem od zarzucanych mu czynów.

Odnosząc się do drugiego zarzutu zawartego w orzeczeniu wskazał na pismo Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia 31 maja 2013 r., z którego wynika, że uruchomienie alarmu nie spowodowało przerwania rozpraw sądowych, ani zagrożenia dla osób przebywających w budynku. W ocenie autora skargi kasacyjnej bezpodstawne jest zatem zarzucanie skarżącemu przez Sąd pierwszej instancji i organy dyscyplinarne "zakłócenia pracy Sądu Okręgowego w [...]", gdyż takie nie nastąpiło. Ponadto Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku bezzasadnie stwierdził, że w tym czasie "konwojowany mógł się oddalić z miejsca, mógł dokonać samouszkodzenia etc." D.O. może odpowiadać dyscyplinarnie tylko za wydarzenie, które miało miejsce, a nie – jak to przyjęto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – za zdarzenie, które "mogło nastąpić". Przepis § 11 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2006 r. nr [...] w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń nie nakazuje obserwowanie konwojowanego w czasie pobytu w ubikacji – byłoby to jawne naruszenie praw osoby konwojowanej, nie nakazuje też stać pod drzwiami ubikacji i wsłuchiwać się lub wąchać – co za nimi robi konwojowany. Nie ma też obowiązku obserwowania konwojowanego w czasie załatwiania przez niego czynności fizjologicznych.

Policjant może odpowiadać tylko za zawinione działanie. Skazanym wolno posiadać przy sobie papierosy i zapalniczkę. Żaden przepis ustawy w tym art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, ani rozporządzenia lub zarządzenia nie stanowi o tym, że policjant ma stać przy drzwiach toalety, gdy skazany w niej przebywa. Skoro nie ma przepisu, który by to nakazywał (nie było też w tym zakresie polecenia przełożonego), to nie można obwiniać kogokolwiek o jego nieprzestrzeganie.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu zawartego w orzeczeniu podał, że § 7 i § 8 zarządzenia nr 852 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów, w bardzo ogólny sposób wskazuje, gdzie należy nosić broń. Do wyboru policjanta należy wybór broni i kabury. Zgodnie z tymi przepisami, nie ma również wymogu, aby broń była widoczna. D.O. w ramach swoich obowiązków służbowych wykonuje przede wszystkim czynności o charakterze konwojującym i doprowadzającym. Jest policjantem od 1995 r. Zdaniem skarżącego, nosząc broń pod tzw. olimpijką zapobiega jej wyrwaniu przez konwojowanych, jednocześnie może ją szybko i sprawnie wydobyć. W dniu [...] kwietnia 2013 r. miał dwa pasy – jeden w spodniach, drugi na wierzchu. Broń trzymana na pasie w spodniach pod olimpijką, w specjalnym futerale umożliwiającym szybkie jej wydobycie, spełnia wymogi § 7 i § 8 zarządzenia nr 852 KGP w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie przyjął, że broń musi być widoczna, mimo że ani przepis, ani polecenie wewnętrzne Policji tego wyraźnie nie wskazuje. Broń ma być na pasie głównym (i tak była noszona przez skarżącego), a gdzie ma być pas główny (na zewnątrz czy wewnątrz kurtki) tego już cytowany przepis nie precyzuje. Nie bez znaczenia jest też fakt, że broń noszona na pasie głównym na zewnątrz kurtki niejednokrotnie przyczyniła się do zdarzeń nadzwyczajnych (wyrwanie broni przez konwojowanego itp.).

W konsekwencji autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż skarżący nie mógł przewidzieć, że przebywający w toalecie konwojowany M.C. zapali papierosa, ani takiemu zachowaniu konwojowanego zapobiec. Policjant może odpowiadać tylko za zdarzenia, którym można było zapobiec, a za takie zdarzenie na pewno nie można uznać samowolnego zapalenia papierosa w toalecie przez konwojowanego (nawet gdyby skarżący stał pod drzwiami toalety, konwojowany mógł zapalić papierosa). Ponadto skarżący posiadał przy sobie broń w sposób, który nie jest sprzeczny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, jednocześnie zapewniający bezpieczne jej noszenie oraz sprawne i szybkie jej wydobycie.

Nie można zatem przyjąć, że skarżący w myśl art.132a pkt 1 ustawy o Policji popełnił przewinienie dyscyplinarne, gdyż jest ono zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bezzasadnie uznał, że D.O. naruszył w/w przepisy prawa skutkujące odpowiedzialnością dyscyplinarną. Skarżący stoi na stanowisku, że jest niewinny i nie popełnił żadnego czynu, za który mogło dojść do jego ukarania karą nagany. Ponadto, w ocenie autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w żaden sposób nie odniósł się do zarzutu naruszenia z art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o Policji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stwierdzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który podzielił stanowisko organu, że D.O. popełnił zarzucane mu zawinione przewinienia dyscyplinarne o znacznym stopniu szkodliwości, a w takiej sytuacji przełożony dyscyplinarny nie miał obowiązku odwoływania się do treści art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 cyt. ustawy o Policji.

Na wstępie zauważyć należy, iż z uwagi na sposób sformułowania zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie mógł być on przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznie rozważany. Przypomnieć należy, iż powołany przepis nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Jest to tzw. przepis wynikowy, warunkiem jego zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. W przypadku, gdy Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia prawa i oddalił skargę, Naczelny Sąd Administracyjny nie może stwierdzić naruszenia art. 151 p.p.s.a., gdyż takie rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanych norm prawnych. Oznacza to, że naruszenie tego przepisu jest zawsze konsekwencją naruszenia innych przepisów. Strona skarżąca, chcąc skutecznie powołać się na zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., jest zobowiązana powiązać ten zarzut bezpośrednio ze wskazaniem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – uchybił Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. W niniejszej sprawie brak takich powiązań oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 151 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mogły odnieść również zarzuty naruszenia art. 132a i art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 7 i § 8 Zarządzenia nr 852 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów oraz art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, poprzez ich błędną wykładnię, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o Policji, poprzez nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. niezastosowanie w sprawie art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o Policji.

Merytoryczną ocenę podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy poprzedzić wyjaśnieniem, że zarzut "błędnej wykładni prawa" to zarzut mylnego zrozumienia treści przepisu przez Sąd pierwszej instancji. Dla rozpatrzenia tego rodzaju zarzutu niezbędne jest wykazanie przez autora skargi kasacyjnej na czym dokładnie polegała błędna wykładania przepisu, którego zarzut kasacyjny dotyczy i jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Oznacza to potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie tego rodzaju kwestii spornej. Z kolei zarzut "niewłaściwego zastosowania" wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak powinien być on stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być on zastosowany. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, polega na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego.

W rozpoznawanej sprawie analiza stawianych przez autora skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię, prowadzi do wniosku, że ich uzasadnienie sprowadza się do zwalczania ustaleń faktycznych i ich oceny. Argumentacja naruszenia art. 132a ustawy o Policji, poprzez błędną wykładnię, opiera się na stwierdzeniu, że D.O. w żadnym przypadku nie można zarzucić popełnienia jakiegokolwiek przewinienia dyscyplinarnego, ani też umyślnego zamiaru popełnienia jakiegokolwiek przewinienia dyscyplinarnego, ani też żadnego innego naruszenia obowiązujących przepisów lub też zasad etyki zawodowej.

Natomiast uzasadnienie naruszenia art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 7 i § 8 zarządzenia nr 852 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów oraz art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, poprzez ich błędną wykładnię, wskazuje, że skoro przepisy nie określają sposobu zachowania policjanta w stosunku do osoby konwojowanej w czasie załatwiania przez niego czynności fizjologicznej, a wolno jej posiadać papierosy i zapalniczkę, to nie można obwiniać skarżącego za nieprzestrzeganie przepisów. Ponadto zawiera ono próbę wykazania, że przyjęty przez skarżącego sposób noszenia broni służbowej był zgodny z § 7 i § 8 w/w zarządzenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe zarzuty naruszenia prawa materialnego są nietrafne, gdyż nie mogły być skutecznie uzasadniane próbą zwalczania ustaleń faktycznych i ich oceny. Mogłyby one ewentualnie odnieść zamierzony skutek wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś, na podstawie stanu faktycznego, który strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy. Sąd drugiej instancji nie jest uprawniony ani zobowiązany do precyzowania i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej, jak też ich uzasadniania.

Z kolei zarzut naruszenia przepisów postępowania oparty o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wskazujący na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o Policji, poprzez nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. niezastosowanie w sprawie art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o Policji, sprowadza się do stwierdzenia braku odniesienia się do zarzutu naruszenia art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 cyt. ustawy, przez jego niezastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny powyższy zarzut uznał za chybiony. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do tego zarzutu. Podał, że skarżący popełnił zarzucane mu przewinienia dyscyplinarne, a stopień ich szkodliwości był znaczny. W takiej sytuacji wyniki postępowania dowodowego i waga czynów nie pozwalały na zastosowanie art. 135j ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o Policji.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).