Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 809/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 38
journal: Dz.U. 1961 nr 32 poz 159
law: Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi I. E. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Gminy w [...] decyzją z [...] kwietnia 1978 r., znak: [...] stwierdził, że gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, obejmujące działki nr [...], położone we wsi [...], stanowiące własność J. B., przeszło z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. W orzeczeniu tym organ powołał się na art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159).

Wnioskiem z [...] czerwca 2017 r. I. D., spadkobierczyni J. B., wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] kwietnia 1978 r. podnosząc m.in., że nie było podstaw prawnych do przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego położonego w [...] w trybie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Ponadto strona zarzuciła, że wydanie zaskarżonej decyzji było zbędne, gdyż przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa w trybie ww. ustawy następowało z mocy prawa.

Decyzją z [...] września 2017 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1978 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w zaskarżonej decyzji błędnie powołano przepis art. 38 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, jako podstawę przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa, a Naczelnik Gminy w [...] winien był przejąć to gospodarstwo na podstawie obowiązującego wówczas art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 174 ze zm.), jako gospodarstwo opuszczone.

I. D., reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła odwołanie od decyzji Wojewody [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej również: Minister) decyzją z [...] lutego 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. Minister podkreślił, że w podstawie prawnej decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] kwietnia 1978 r. powołany został art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Ze zgromadzonych akt sprawy wynika natomiast, że omawiane gospodarstwo podlegało przejęciu na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Świadczy o tym uzasadnienie decyzji z [...] kwietnia 1978 r., w którym Naczelnik Gminy w [...] wskazał, że J. B. wyjechała na pobyt stały poza granicę kraju, nie wyzbywając się własności posiadanego gospodarstwa. W związku z tym w celu uregulowania pozostawionego (czyli opuszczonego) gospodarstwa należało stwierdzić przejęcie tego gospodarstwa na własność Państwa. W tym miejscu organ nadzoru podkreślił, że w sytuacji, gdy organ administracji państwowej powołał przepis niewłaściwy, nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Zgodził się zatem z Wojewodą [...], że błędne powołanie podstawy prawnej stanowi jedynie wadę formy decyzji administracyjnej i nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie Minister odmówił racji pełnomocnikowi odwołującej się, który wywodził, że sytuacja ta dotyczy jedynie błędnego przywołania jednostki redakcyjnej przepisu prawa w podstawie prawnej badanej decyzji. Wskazał, że przepisy art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. i § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) jako przesłankę przejęcia gospodarstwa wskazują:

1) nieuprawianie i niepoddawanie właściwym zabiegom agrotechnicznym gospodarstwa przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę,

2) niezamieszkiwanie przez właściciela ani jego małżonka, dzieci lub rodziców w gospodarstwie.

Ponadto, § 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. nie uzależniał uznania gospodarstwa za gospodarstwo rolne opuszczone od czasokresu nieuprawiania go oraz niepoddawania właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę.

Odnosząc powyższe do warunków sprawy Minister podkreślił, że J. B. była zameldowana na terenie gminy [...] od [...] sierpnia 1946 r. do [...] czerwca 1977 r. Wymeldowanie związane było z jej wyjazdem na stałe do Republiki Federalnej Niemiec. Akta paszportowe J. B., nr [...] nadesłane przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przy piśmie z [...] grudnia 2020 r. wskazują, że była ona obywatelką Polski narodowości niemieckiej. Już w 1966 r. J. B. ubiegała się o pozwolenie na wyjazd do RFN, otrzymując odmowę. Następnie, po uzyskaniu zaproszenia na pobyt stały od siostry A. A., urodzonej i zamieszkałej w [...], wnioskodawczyni w 1977 r. ponownie wystąpiła o pozwolenie na wyjazd do RFN. Na terenie [...] zamieszkiwało wówczas całe jej rodzeństwo, tj. trzy siostry i jeden brat. Wydane w dniu [...] maja 1977 r. pozwolenie uprawniało ją do jednokrotnego przekroczenia granicy RFN w terminie 6 miesięcy od daty jego wydania. W dniu [...] lipca 1977 r. J. B. złożyła do Rady Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podanie o zezwolenie na zmianę obywatelstwa dla siebie i swojej córki (I. D.), w uzasadnieniu podnosząc, że jest narodowości [...], cała jej rodzina przebywa na terenie RFN, a ona chce przyjąć obywatelstwo [...]. Minister zaznaczył, że protokół z [...] lutego 1978 r. w sprawie przyjęcia gospodarstwa rolnego w [...] na Skarb Państwa stanowił, że grunty nie były obsiane. Z dokumentu tego wynika, że w związku z opuszczeniem gospodarstwa do budynków na nim posadowionych została wprowadzona inna osoba fizyczna, a grunty wydzierżawione. Przy czym dzierżawca swoje prawo wywodził nie od J. B. (właścicielki), lecz od władz państwowych. Skoro zatem właścicielka (ani żaden członek jej rodziny) nie zamieszkiwała w gospodarstwie, nie uprawiała go ani nie poddawała właściwym zabiegom agrotechnicznym, a przed wyjazdem na stałe z kraju nie wyzbyła się jego własności, to w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z § 1 ww. rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r., niezbędne do uznania gospodarstwa za opuszczone i przejęcia go na własność Państwa. Organ podkreślił przy tym, że koniecznym warunkiem dla ustalenia występowania przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzonymi dowodami lub innymi oczywistymi znanymi temu organowi faktami. Okoliczności sprawy wskazują zaś, że nie ma podstaw, aby zakwestionować spełnienie przesłanek niezbędnych do przejęcia gospodarstwa rolnego J. B. na własność Państwa.

Reasumując Minister uznał, że Wojewoda [...] wydając decyzję z [...] września 2017 r., prawidłowo przyjął, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] kwietnia 1978 r., gdyż organ ten nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa przy jej wydawaniu. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie daje równocześnie podstaw do stwierdzenia, że decyzja z [...] kwietnia 1978 r. zawiera inne wady wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności.

Skargę na powyższą decyzję wniosła I. D., reprezentowana przez radcę prawnego, podnosząc zarzuty:

I. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 7 i art. 99 § 3 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym na dzień 4 kwietnia 1978 roku oraz związku z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie że lakoniczne uzasadnienie decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] kwietnia 1978 r. nie stanowi rażącego naruszenia prawa, podczas gdy decyzja wydawana na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym jest decyzją uznaniową i powinna być należycie uzasadniona - tak, aby nie można było zarzucić organowi dowolności w działaniu.

b) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie iż:

- wskazanie błędnej podstawy prawnej decyzji stanowiące jedynie wadę formy decyzji administracyjnej i nie noszące cech rażącego naruszenia prawa, może polegać na błędnym przywołaniu całego aktu prawnego na podstawie którego decyzja ta została wydana,

- organ w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może orzekać co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, ustalając ziszczenie się przesłanek objętych dyspozycją zupełnie innej normy prawnej niż ta wskazana w podstawie prawnej tej decyzji.

II. naruszenie przepisów postępowania, tj.

- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności ustalenia, czy nieruchomość składająca się z działek ewidencyjnych nr [...] położona w miejscowości [...], gmina [...], o łącznej powierzchni [...] ha stanowi opuszczone gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że w niezwykle lakonicznym uzasadnieniu decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] kwietnia 1978 r. wskazano jedynie, iż: "Właściciel przedmiotowego gospodarstwa wyjechali w roku bieżącym na pobyt stały poza granicę Kraju nie wyzbywając się własności posiadanego gospodarstwa. W związku z powyższym w celu uregulowania stanu prawnego należało stwierdzić przejęcie w/w nieruchomości na własność Państwa" (pisownia oryginalna). A zatem, w treści uzasadnienia tej decyzji nie znajduje się fragment o pozostawionym (czyli opuszczonym) gospodarstwie. Mając na uwadze powyższe, nie sposób ustalić, na jakiej podstawie zarówno Wojewoda [...], jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi doszukali się fragmentu o pozostawionym (czyli opuszczonym) gospodarstwie w treści uzasadnienia decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1978 r.

Dalej, pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w świetle przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, przejęcie gospodarstwa rolnego na podstawie art. 2, uzależnione było od spełnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze, przejęciu podlegało gospodarstwo rolne, po drugiej, gospodarstwo rolne opuszczone. Ustalenie wystąpienia tak założonego hipotetycznego stanu faktycznego w danej sprawie może być wyłącznie podstawą do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Co więcej, w świetle przepisów ww. ustawy nawet uznanie gospodarstwa rolnego za opuszczone nie powodowało automatycznie obowiązku przejęcia takiego gospodarstwa na rzecz Państwa. Do takiego wniosku prowadzi użycie w art. 2 ust. 1 sformułowania "mogą być przejęte". Tym samym decyzja wydana na podstawie tego przepisu była decyzją uznaniową, a skoro tak to winna być należycie uzasadniona - tak, aby nie można było zarzucić organowi dowolności w działaniu. Tymczasem, uzasadnienie decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1978 r. jest nader lakoniczne i ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że właściciele przedmiotowego gospodarstwa wyjechali w roku bieżącym na pobyt stały poza granicę Kraju nie wyzbywając się własności posiadanego gospodarstwa. W uzasadnieniu tym brak jest jakichkolwiek ustaleń faktycznych, z których wynikałoby, że spełnione zostały przesłanki przejęcia gospodarstwa jako opuszczonego. W konsekwencji zarówno zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i całe postępowanie poprzedzające jej wydanie były obarczone wadami, co powoduje, że działanie organu było niezgodne art. 107 § 3 k.p.a., gdyż konsekwencje prawne - wynikające z zastosowania przepisu art. 2 powołanej wyżej ustawy – dla byłych właścicieli przejętego przez Państwo gospodarstwa (utrata prawa własności gospodarstwa rolnego bez odszkodowania) zobowiązują nie tylko do wnikliwej oceny zgodności decyzji z przepisami ustawy lecz również do konieczności zachowania reguł i zasad postępowania administracyjnego, zwłaszcza zasady praworządności z art. 7 k.p.a. oraz zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia dowodów z 77 k.p.a.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił również, że na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, przejęciu podlegały tylko opuszczone gospodarstwa rolne, a nie wszelkie opuszczone nieruchomości. W niniejszej sprawie zarówno Wojewoda [...], jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie poczynili żadnych ustaleń, czy na przejmowanych nieruchomościach były takie składniki gospodarstwa rolnego jak maszyny, urządzenia, inwentarz. Z przywołanego przez organy protokołu z dnia [...] lutego 1978 r. wynika jedynie, że grunty nie były obsiane. Przy czym, jak zaznaczył pełnomocnik skarżącej, brak obsiania gruntów pod koniec lutego nie jest niczym nadzwyczajnym biorąc pod uwagę warunki klimatyczne panujące w Polsce.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie było prowadzone w trybie nadzorczym – przedmiotem oceny prawnej są bowiem decyzje organów odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] kwietnia 1978 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej położonej we wsi [...]. Celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie może być ponowne rozpoznawanie sprawy, tak jak w postępowaniu zwykłym, a zakres tego postępowania jest ograniczony do badania przesłanek nieważności, a więc do weryfikacji samej decyzji z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, której ta decyzja dotyczy (por. wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 11/13, CBOSA). W ramach tego postępowania organ nie dokonuje nowych, czy też dodatkowych ustaleń faktycznych, nie może też kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym. Jak wskazuje doktryna, przedmiot tego postępowania został ograniczony wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej (B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001/8, s. 31).

Za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2016 r., sygn. akt I OSK 3002/13, CBOSA, podkreślić należy, że z orzecznictwa sądów administracyjnych i z piśmiennictwa wynika, iż właściwy organ w postępowaniu nieważnościowym może prowadzić postępowanie dowodowe dla ustalenia, czy podmiot wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji ma przymiot strony a także w granicach sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności (przykładowo – wyrok NSA z: 25.2.2011 r., II OSK 1645/10; 5.4.2013 r., II OSK 2344/11, CBOSA). Jako utrwalone należy uznać stanowisko, zgodnie z którym organ ma w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest ustalenie, czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania "nieważnościowego" odpowiada prawdzie w świetle istniejącego w sprawie materiału dowodowego (wyrok NSA z 7 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 845/06, Lex 344539). W doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 158 § 1 k.p.a., następuje na podstawie wyników czynności dowodowych postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności określonej decyzji (J. Borkowski – op. cit., s. 781, nb 2 do art. 158).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy istotności nabiera przesłanka nieważnościowa ustalona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegająca na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej. W doktrynie wskazuje się, że rdzeń znaczenia pojęcia decyzji wydanej bez podstawy prawnej jest jednoznaczny, bo albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień" (J. Borkowski/B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., 2017, s. 873; por. też W. Szwajdler, Glosa do wyroku NSA z 16.12.1999 r., sygn. akt II SA 1144/99, s. 130). Myśl tę rozwinął Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku z 22 września 2016 r. wskazując, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań działania tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Z kolei błędne powołanie podstawy decyzji stanowi wadę formy decyzji, a więc stanowi naruszenie art. 107 § 1 k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy, podstawą prawną wskazaną przez Naczelnika Gminy w [...] w decyzji o przejęciu nieruchomości rolnej stanowiącej własność J. B. był art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że właściciel przedmiotowego gospodarstwa wyjechał w roku bieżącym na pobyt stały poza granicę kraju, nie wyzbywając się własności posiadanego gospodarstwa. Z tego względu zaszła potrzeba uregulowania stanu prawnego nieruchomości poprzez stwierdzenie jej przejęcia na własność Państwa. W tym miejscu należy zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że decyzja Naczelnika Gminy w [...] nie posługuje się określeniem gospodarstwa opuszczonego, tym niemniej istotnych w tej mierze wskazówek dostarczają zgromadzone w tej sprawie dokumenty, w tym archiwalna dokumentacja przejęcia tej nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa.

Jak zatem wynika z wniosku Urzędu Gminy w [...] skierowanego do Biura Notarialnego z [...] kwietnia 1978 r. o przeniesienie prawa własności z byłego właściciela – J. B. na Skarb Państwa, gospodarstwo zostało przejęte jako opuszczone, w związku z wyjazdem właściciela na pobyt stały do RFN w [...] r. Z danych ewidencyjnych wynika zaś, że J. B. była zameldowana na terenie Gminy [...] od [...] sierpnia 1946 r. do [...] czerwca 1977 r. W podaniu z [...] lipca 1977 r. zwróciła się o zezwolenie na zmianę obywatelstwa dla siebie i dzieci w związku z wyjazdem na stałe do RFN, wskazując, że jest narodowości niemieckiej, cała rodzina przebywa na terenie [...] i w związku z tym chce przyjąć obywatelstwo niemieckie. Jak natomiast wskazuje protokół sporządzony w dniu [...] lutego 1978 r., do budynków posadowionych na tej nieruchomości została wprowadzona osoba trzecia, a pozostawione przez właściciela nieobsiane grunty zostały wydzierżawione. Zaznaczyć ponownie należy, że tylko w sytuacji, gdyby w toku postępowania nadzorczego zostałoby ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, że stan faktyczny przyjęty za podstawę kontrolowanej decyzji nie zaistniał, możliwym byłoby ewentualne uznanie, że w sposób rażący narusza ona prawo. Sytuacja taka nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu, powyższe ustalenia pozwoliły na przyjęcie, że faktyczną podstawę przejęcia spornego gospodarstwa stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy, gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

W tym miejscu, mając na uwadze argumentację skargi, wskazać należy, że rolny charakter przejętej na własność Skarbu Państwa nieruchomości poprzedniczki prawnej skarżącej, został potwierdzony w zaświadczeniu wydanym 27 maja 1976 r. z upoważnienia Naczelnika Gminy w [...]. Brak zatem było podstaw do czynienia ustaleń, jak wywodzi skarżąca, czy przejęte gospodarstwo jako rolne było wyposażone w składniki typowe dla tego rodzaju nieruchomości w postaci maszyn i urządzeń.

W decyzji Naczelnika Gminy wskazano, że właściciel gospodarstwa wyjechał na pobyt stały poza granice kraju, gospodarstwa nie rozdysponował, w związku z czym w celu uregulowania stanu prawnego należało stwierdzić przejęcie nieruchomości na własność Państwa. Ustalenie, że właściciel danego gospodarstwa wyjechał na pobyt stały z kraju pozwalało na przyjęcie, że spełniona została pierwsza z przesłanek uznania gospodarstwa za opuszczone. Okoliczność zaś, że właściciel nie wyzbył się własności gospodarstwa pozwalało na przyjęcie, że zaistniała druga z przesłanek – to jest, że gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Choć decyzja w zakresie drugiej przesłanki nie przywołuje żadnych okoliczności pozwalających na skonfrontowanie stanu faktycznego z powyższą normą, jednakże z pozyskanych przez organy w toku postępowania nieważnościowego dokumentów wynika, że nieruchomość ta pozostając w zasobie państwowym została wydzierżawiona osobie fizycznej. W dacie zaś przejęcia gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa, tj. w dniu [...] lutego 1978 r., jak wynika z protokołu, grunty nie były obsiane. Uwzględnić zatem trzeba, że definicja gospodarstwa rolnego opuszczonego zawarta została w § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. Zgodnie z tym przepisem, za gospodarstwo rolne opuszczone uznać należało gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym pozwalających podważyć ustalenia zawarte w decyzji ostatecznej, stanowi negatywną przesłankę do jej wzruszenia. Wszelkie wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 1342/98, LEX nr 45699; z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1415/09, CBOSA).

Wypada przy tym podkreślić, że również skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających na uznanie, że w dacie wydawania decyzji przez Naczelnika gospodarstwo nie było opuszczone. Ograniczyła się wyłącznie do wskazania, że brak było podstaw do stwierdzenia, że gospodarstwo jest opuszczone. Stwierdzenie to stoi jednak w sprzeczności z niesporną okolicznością faktyczną, jaką było ubieganie się przez J. B. już od 1966 r. o możliwość wyjazdu z Polski, czy też fakt jej wymeldowania z pobytu stałego. Jak wynika z decyzji z [...] kwietnia 1978 r., okoliczność wyjazdu J. B. na stałe z kraju znana była Naczelnikowi w dacie orzekania o przejęciu gospodarstwa. Skarżąca nie przedstawiła też żadnych dowodów pozwalających na uznanie, że jej poprzedniczka prawna uprawiała w całości lub w części grunty, czy też poddawała je właściwym zabiegom agrotechnicznym.

W świetle powyższych okoliczności nie można uznać, że decyzja Naczelnika Gminy w [...] wydana została bez podstawy prawnej. Jej podstawą prawną był bowiem art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r.

Z tych względów podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. pozostał nieuzasadniony. Lakoniczność uzasadnienia decyzji nie mogła być uznana za wadliwość rażącą, prowadzącą do stwierdzenia nieważności decyzji. Brak właściwego uzasadnienia decyzji stanowi wprawdzie naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., a także ustanowionej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, jednakże w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy nie czyni podjętego w niej rozstrzygnięcia prawnie wadliwym w stopniu rażącym. Pozbawione zasadności pozostały zatem zarzuty skargi zmierzające do wykazania naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 99 § 3 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym na dzień 4 kwietnia 1978 r. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. W świetle zachowanych dokumentów nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, by postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., a zatem nie można temu rozstrzygnięciu zarzucić naruszenia prawa, tym bardziej naruszenia go w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.