Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 521/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 36
journal: Dz.U. 2020 poz 713
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar, Magdalena Jankowska – Szostak, (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Tomasz Gołębiowski, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 września 2021 r., sprawy ze skargi M. W., na uchwałę NR XX/223/20 Rady Miejskiej w Sobótce z dnia 4 sierpnia 2020 r. w sprawie rozpatrzenia protestu w sprawie nieważności wyborów na sołtysa wsi S., przeprowadzonych w dniu 15.07.2020 r., oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w Sobótce w Sobótce uchwałą Nr XX/223/20 z dnia 4 sierpnia 2020 r. w sprawie rozpatrzenia protestu w sprawie nieważności wyborów na sołtysa wsi S. przeprowadzonych 15 lipca 2020 r. nie uwzględniła protestu wyborczego, zgłoszonego przez M. W. (dalej skarżący, wnoszący protest) dotyczącego wyborów sołtysa tej wsi.

W uzasadnieniu uchwały odnosząc się do poszczególnych zarzutów ujętych

w proteście uznano część argumentów przedstawionych przez skarżącego. Rada nie odnosiła się do przeprowadzonych wyborów, ale nawiązywała do innych czynności, które poprzedziły lub miały związek z ogłoszeniem przedterminowych wyborów uzupełniających na sołtysa wsi S. W szczególności podkreślono, że wniesienie pisemnej rezygnacji przez poprzedniego sołtysa, wywołało skutek określony w § 13 ust. 1 pkt 1 statutu, który definiuje jedną z przesłanek wywołujących wygaśnięcie mandatu sołtysa. W konsekwencji w opinii Rady Miejskiej Burmistrz Sobótki, który dowiedział się o ustąpieniu sołtysa wsi S. z funkcji, prawidłowo podjął działanie mające na celu potwierdzenie tej okoliczności na zebraniu wiejskim oraz przeprowadzenie wyborów uzupełniających na występujący wakat sołtysa.

Rada Miejska ustaliła, że informacja o zwołaniu zebrania wiejskiego w sprawie wyborów sołtysa została skutecznie i z zachowaniem terminu, na zasadach wynikających z treści § 7 ust. 1 i 2 statutu, ogłoszona na tablicach informacyjnych na terenie sołectwa S. Wyjaśniła, że zebranie odbyło się z zgodzie

z zapisami statutu sołeckiego, co wynikało z protokołu zebrania z dnia 15 lipca

2020 r.

W opinii Rady na zebraniu wiejskim doszło do stwierdzenia faktu wygaśnięcia mandatu poprzedniego sołtysa. Okoliczność nie została ani podważona przez jej uczestników zebrania wiejskiego, ani sam zainteresowany jej ni e zaprzeczył oraz nie stwierdził, że skutecznie wycofał rezygnację. W trakcie zebrania przeprowadzono całą procedurę wynikającą z § 5 i dalszych statutu co w opinii Rady potwierdziły protokoły z 15 lipca 2020 r. Po oddaniu głosów przez wszystkich uczestników zebrania mających prawo udziału w wyborach komisja skrutacyjna dokonała przeliczenia oddanych głosów i ustaliła wyniki, które zostały odzwierciedlone w protokole wyborczym, który następnie został skutecznie ogłoszony całemu zebraniu. W opinii Rady doszło do skutecznego wyboru nowego sołtysa wsi S.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów protestu Rada stwierdziła, że niesłuszne było twierdzenie skarżącego jakoby mandat sołtysa nie wygasł gdyż nie zostało to stwierdzone przez zebranie wiejskie. Celem stwierdzenia ustąpienia sołtysa przez zebranie wiejskie nie jest bowiem wywołanie skutku w postaci wygaśnięcia mandatu ale odnotowanie tego faktu jako dokonanego, zatem zebranie wiejskie nie ma podstawy prawnej do wywołania dalszego skutku konstytutywnego dla złożonego oświadczenia o rezygnacji ale jedynie dokonuje potwierdzenia tej czynności w celu notoryjnym. Podkreślono, że stwierdzenie wygaśnięcia mandatu przez zebranie nie jest warunkiem sine qua non dla możliwości przeprowadzenia wyborów uzupełniających ale ma jedynie cel porządkowy i informacyjny w celu świadomego podejmowania przez członków wspólnoty sołeckiej dalszych czynności zmierzających do przeprowadzenia wyboru do określonej funkcji sołeckiej z grona zainteresowanych pełnieniem tej funkcji. Rada podkreśliła, że bez znaczenia pozostaje czy wolą mieszkańców S. lub członków rady sołeckiej było aby dotychczasowy sołtys dalej pełnił swoją funkcję, skoro rezygnacja była skuteczna, zaś przeprowadzone wybory nie potwierdziły tej woli i dotychczasowy sołtys nie otrzymał większości głosów. Rada wyjaśniła, nie godząc się z wnoszącym protest, że

zgodnie z zasadami wyborczymi, uprawnieni do głosowania byli mieszkańcy wpisani do spisu wyborczego, a nie osoby uczestniczące w zebraniu wiejskim, choć często są to okoliczności tożsame. Wyjaśniono, że głosowanie było potwierdzane podpisami na liście spisu wyborczego i przebiegało według wszelkich reguł jakie powinny być spełnione na zasadach wywiedzionych z przepisów kodeksu wyborczego oraz

z zachowaniem obostrzeń jakie obowiązywały w związku ze stanem pandemii.

Na koniec podkreślono, że wybory zostały przeprowadzone w zgodzie

z prawem, wobec czego protest podlega odrzuceniu.

Z powyższą uchwałą nie zgodził się skarżący i wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu uchwale tej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 u.s.g. w zw. z § 13 Statutu Sołectwa S. przyjętego Uchwałą Nr XXVIII/311/12 Rady Miejskiej w Sobótce z dnia 28 grudnia 2012 roku poprzez brak zachowania procedury przewidzianej przez statut dla wygaśnięcia mandatu sołtysa oraz zarządzenie

i przeprowadzenie nowych wyborów w dniu 15 lipca 2020 roku mimo braku prawidłowego wygaśnięcia mandatu sołtysa wsi S. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez uwzględnienie protestu oraz stwierdzenie nieważności wyborów sołtysa wsi S. z dnia 15 lipca 2020 roku i domagał się zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając swoje stanowisko przypomniał, że 22 czerwca 2020 r. dotychczasowy sołtys S. M. J. złożył w geście protestu wobec działań Gminy Sobótka pisemną rezygnację u Burmistrza Miasta Sobótki. Burmistrz stwierdził wygaśnięcie mandatu sołtysa i zarządził wybory uzupełniające na dzień 15 lipca 2020 r. Skarżący przypomniał, że w dniu wyborów jako członek rady sołeckiej skierował pismo do zebrania wiejskiego, w którym wzywał sołtysa do wycofania rezygnacji oraz wniosek podpisany przez 58 mieszkańców wsi o wysłuchanie wyjaśnień sołtysa, odrzucenie jego rezygnacji, wezwanie do wycofania rezygnacji

i udzielenie pełnego poparcia dla jego dotychczasowych działań na rzecz sołectwa Skarżący podkreślił, że pisma te nie zostały jednak przyjęte jak również nie został dopuszczony do głosu przez pracowników Urzędu Gminy prowadzących zebranie. Wybory uzupełniające w tym dniu zostały przeprowadzone. W związku z powyższym złożył protest w piśmie z dnia 22 lipca 2020 r.

Skarżący uzasadniając swoje stanowisko przypomniał, że zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej oraz ich organizacja i zadania stanowią obligatoryjne elementy każdego statutu jednostki pomocniczej gminy.

W konsekwencji przywołał § 13 ust. 1 pkt 1 statutu zgodnie z którym pisemna rezygnacja jest jedną z przesłanek wygaśnięcia mandatu sołtysa (§ 13 ust. 1 pkt 1 statutu). Natomiast zgodnie z § 13 ust. 2 statutu wygaśnięcie z tej przyczyny stwierdza zebranie wiejskie w terminie 30 dni od daty wystąpienia przyczyny. Skarżący podkreślił, że uprawnienie zebrania do tej czynności wynika też wprost z § 20 pkt 3 statutu.

W opinii skarżącego stwierdzenie wygaśnięcia mandatu po rezygnacji sołtysa jest elementem procedury wyborczej a nie tylko kwestią techniczną jak argumentuje Gmina. Skarżący wskazał, że po złożeniu rezygnacji przez sołtysa konieczne jest zwołanie zebrania celem stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. W opinii skarżącego zebranie powinno być zwołane przez sołtysa - tym samym sam statut przewiduje, że do czasu stwierdzenia wygaśnięcia mandatu pełni on nadal swoje funkcje. Dopiero w razie nieobecności sołtysa zebranie zwołuje przewodniczący rady sołeckiej (§ 22 statutu). W konsekwencji zdaniem skarżącego brak jest podstaw do uznania argumentu o skuteczności rezygnacji z funkcji sołtysa w chwili jej złożenia z pominięciem procedury stwierdzenia wygaśnięcia mandatu zgodnie z § 13 ust. 2 statutu. Powołanie sołtysa ma, w ocenie skarżącego, charakter administracyjnego stosunku wyborczego, który - na zasadzie legalizmu - nawiązywany jest w trybie przewidzianym przez ustawę o samorządzie gminnym oraz statut i na tej samej zasadzie wygaszany.

Nawiązując od uzasadnienia uchwały nr XX/223/20 z 4 sierpnia 2020 r. skarżący zwrócił uwagę, że gmina argumentowała, że kompetencje organów jednostki pomocniej gminy w tym zakresie mają jedynie charakter "informacyjny

i techniczny". Takie tezy, w opinii skarżącego, są jednak dowolne i sprzeczne z § 13 uchwały XXVIII /311/12 oraz art. 35 ustawy o samorządzie gminnym.

Skarżący swój interes prawny w zaskarżeniu powyższej uchwały upatruje

w tym, że jako członek rady sołeckiej nie ma innego trybu zaskarżenia wyborów uzupełniających na sołtysa wsi, której jest mieszkańcem oraz wyborcą organów sołectwa.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie dodając, że kwestionuje legitymację do wniesienia skargi. Rada przypomniała, że skarżący oparł swoją skargę na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Rada podkreśliła, że naruszenie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oznacza istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw

i obowiązków skarżącego, wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą (por. wyrok NSA z 29 lipca 2016 r., II OSK 2859/14, z 16 września 2008 r. SK 76/06, OTK-A 2008/7/121 czy z 4 listopada 2003 r. SK 30/02, OTK ZU 2003). Artykuł ten był badany przez Trybunał Konstytucyjny, który orzekł, że jest zgodny

z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 7 oraz z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 usg nie ma charakteru actio popularis - podstawą zaskarżenia jest niezgodność uchwały z prawem i równocześnie naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy bądź wreszcie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą związany prawnie w inny sposób. W opinii Rady orzeczenie stwierdzające nieważność uchwały w całości lub w części może zapaść tylko wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego bądź uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (norm prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma więc, gdy wprawdzie naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem. Natomiast z treści skargi nie wynika aby skarżący w jakikolwiek sposób wskazał swój interes prawny, który został naruszony przez podjęcie zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym

w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na:

1. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego

i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.),

2. akty organów jednostek samorządu terytorialnego, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.),

3. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

W rozpatrywanej sprawie skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372 zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie u.s.g.), jej przedmiotem jest uchwała Nr XX/223/20 Rady Miejskiej w Sobótce z dnia 4 sierpnia 2020 r. w sprawie rozpatrzenia protestu

w sprawie nieważności wyborów na sołtysa wsi S. przeprowadzonych

w dniu 15 lipca 2020 r.

Podkreślenia wymaga, że uchwała ta została podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej, bowiem sprawy wyborów do organów jednostek podziału pomocniczego gminy mieszczą się w obszarze wykonywania zadań publicznych

o jakich mowa w art. 5 u.s.g. i wskazanym art. 3 p.p.s.a. Nadto celem tworzenia jednostek pomocniczych gminy jest ich włączenie w proces zarządzania gminą, wykonywania określonych zadań powierzonych w drodze statutu (w szczególności zadań o charakterze własnym), będących realizacją zasady pomocniczości

w samorządzie gminnym (zob. Augustyniak Monika. Art. 5. W: Ustawa

o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2018.). Zatem temat wyborów na stanowisko sołtysa, czyli funkcje organu wykonawczego jednostki podziału pomocniczego gminy, należy do określonego w art. 101 ust. 1 u.s.g. obszaru administracji publicznej, a co za tym idzie należy także do kognicji sądu administracyjnego.

Przesądziwszy o dopuszczalności skargi w tym zakresie, Sąd przystąpił do dokonania oceny uchwały w aspekcie naruszenia interesu prawnego skarżącego. Stosownie bowiem do art. 101 ust. 1 u.s.g. "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego." Kryterium " naruszenia interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy oznacza, że akt ten musi naruszać interes prawny strony skarżącej, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego ( zob. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89).

Z tego powodu istotą postępowania ze skargi przewidzianej w art. 101 ust. 1 u.s.g. jest weryfikacja, przy odwołaniu się do kryterium zgodności z prawem, subiektywnego twierdzenia skarżącego, że uchwała naruszyła jego interes prawny lub uprawnienie.

Zdaniem składu orzekającego zaskarżona uchwała dotyka interesu prawnego skarżącego, bowiem będąc stałym mieszkańcem sołectwa S., skarżący przynależy do wspólnoty samorządowej i ma możliwość (uprawnienie) zgodnie z przepisem art. 36 ust. 2 u.s.g. wybierać i kandydować na stanowisko sołtysa czy członka rady sołeckiej (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 61/08 niepubl.). Dodatkowo podkreślić trzeba, że sporna uchwała narusza interes prawny skarżącego, gdyż uznaje zgłoszony przez niego protest wyborczy za niezasadny (merytorycznie się nad nim pochylając) w efekcie wpływa na prawa wyborcze każdego mieszkańca Sołectwa. Dlatego zarzut Gminy dotyczący braku interesu prawnego skarżącego w tej sprawie i powiązany z nim wniosek o odrzucenie skargi nie może zasługiwać na uwzględnienie.

Na tym etapie rozważań podjętych w uzasadnieniu należy dokonać oceny czy naruszenie interesu prawnego skarżącego nastąpiło z naruszeniem prawa, bowiem do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego, dającego podstawę do uwzględnienia skargi dochodzi, gdy uchwała skutkująca zniesieniem, ograniczeniem, uniemożliwieniem realizacji uprawnienia skarżącego została wydana z naruszeniem prawa, przy czym to właśnie naruszenie prawa musi pozostawać w związku z ograniczeniem lub zniesieniem uprawnienia. Musi przy tym być istotne, o czym przesądza art. 91 u.s.g. zgodnie z którym tylko istotne naruszenie prawa skutkuje nieważnością uchwały prowadzącą do jej eliminacji z obrotu prawnego.

Dokonując takiej oceny przypomnieć należy że sporna uchwała Nr XX/223/20 z dnia 4 sierpnia 2020 r. w sprawie rozpatrzenia protestu w sprawie nieważności wyborów na sołtysa wsi S. przeprowadzonych 15 lipca 2020 r. została podjęta na podstawie art. 18a ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 2 oraz art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713) w związku zuchwałą Rady Miejskiej nr XXVI1I/311/12 z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie nadania Statutu Sołectwu S. (Dz. Urz. Woj. Doi. z 2013 r. poz. 1564).

Kontynuując ocenę legalności uchwały należy w pierwszym rzędzie zaznaczyć, ze punktem wyjścia w ocenie sposobu unormowania zasad organizacji i funkcjonowania sołectw jest przepis art. 5 ust. 1 us.g. , według którego w gminie mogą być tworzone jednostki pomocnicze sołectwa oraz dzielnice miejskie o osiedla. Sołectwo tworzy rada gminy w drodze uchwały po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy ( art. 5 ust. 2 u.s.g.), natomiast zasady tworzenia tych jednostek określa się w statucie gminy ( art. 5 ust. 3 u.s.g.). Dalsze przepisy tej ustawy (art. 36 ust. 1 u.s.g.) wskazują organy uchwałodawcze w sołectwie (zebranie wiejskie) oraz organy wykonawcze (sołtys, rada sołecka). Ustanawiają też główne zasady prawa wyborczego, przewidując wybór sołtysa oraz członków rady sołeckiej w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania (art. 36 ust.2 u.s.g.). Organizację i zakres działania sołectwa określa właściwa rada gminy odrębnym statutem (art. 35 u.s.g.), który normuje między innymi zasady i tryb wyborów jednostek pomocniczych (art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g.). Statut taki jest prawem miejscowym, o czym przesądza art. 40 ust. 2 pkt 1 u.s.g. przewidujący, że na podstawie tej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego między innymi w zakresie wewnętrznego ustroju jednostek pomocniczych gminy. Prawo takie zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organu, który je ustanowił (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 266/07 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 luty 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 412/07 niepubl.)

Tak więc organizację i zakres działania sołectwa ustala właściwa rada gminy odrębnym statutem, czyni to jednak w sposób nie zmieniających reguł wynikających z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 30 września 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 8/08).

Sąd przyjmując sprawę do merytorycznego rozstrzygnięcia przyjął pomimo, że ustawa samorządowa nie przewiduje instytucji protestów wyborczych przy wyborach organów jednostek pomocniczych (sołtys, rada sołecka) i brak też w niej wyraźnego umocowania do oceny przez radę ważności wyborów tych organów to, w opinii Sądu przyjęcie jednak stanowiska, że rada pozbawiona byłaby możliwości unieważnienia wyborów sołtysa mogłoby doprowadzić do funkcjonowania jednostki wybranej niezgodnie z prawem np.: przy naruszeniu zasady tajności. Powyższa sytuacja byłaby nie do zaakceptowania tym bardziej, że zarówno powołanie jednostki pomocniczej gminy, jak i określenie zakresu jej działania należy do wyłącznej kompetencji rady gminy, która nadto sprawuje też nadzór nad działalnością jej organów i kontrolę jednostek pomocniczych gminy (art. 18a ust 1 u.s.g.). Dodatkowo należy wyraźnie podkreślić, że możliwość kontrolowania przebiegu i wyników wyborów do organów jednostek pomocniczych przez rady gminy, na podstawie ogólnej normy kompetencyjnej, wynikającej z art. 18 i art. 35 u.s.g., nie była dotychczas kwestionowana w orzecznictwie. Wskazać tu należy choćby na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA 231/99, wyrok z dnia 22 sierpnia 1996 r. SA/Gd 1956/95, czy też Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. akt II S.A./Łd 1515/03.

Przywołane orzecznictwo prowadzi do przekonania, że z całą pewnością rada gminy posiada uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych i w ramach tej kontroli ma prawo rozstrzygać protesty wyborcze oraz stwierdzać nieważność wadliwie (niezgodnie z prawem) przeprowadzonych wyborów. Jednakże tak daleko idący wynik kontroli, może być przez radę gminy zastosowany jedynie w przypadku, gdy przeprowadzone bądź przedstawione przez protestującego dowody, wskazują niezbicie na fakt naruszenia przepisów ustaw.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, wyjaśnić należy, że składając żądanie unieważnienia wyborów przeprowadzonych 15 lipca 2020 r. na Sołtysa wsi S. skarżący wskazał, że jego zdaniem nie doszło do wygaśnięcia mandatu poprzedniego sołtysa wsi S., gdyż zebranie wiejskie nie stwierdziło wygaśnięcia tego mandatu po jego rezygnacji.

W konsekwencji skoro mandat sołtysa nie wygasł to, w opinii skarżącego przeprowadzanie wyborów nowego sołtysa było bezprawne i niezasadne. Skarżący powoływał się na § 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 statutu Sołectwa, zgodnie z którym: "Wygaśniecie mandatu sołtysa lub członka rady sołeckiej następuje na skutek: 1) pisemnej rezygnacji z pełnionej funkcji" (§ 13 ust. 1 pkt 1), "W przypadku określonym w ust. 1 pkt 1 i 2, wygaśnięcie mandatu stwierdza zebranie wiejskie w ciągu 30 dni od daty wystąpienia przyczyny." (§ 13 ust. 2).

W rozpoznawanej sprawie poprzedni Sołtys wsi S. M. J. pismem z 22 czerwca 2020 r. złożył pisemną rezygnację z funkcji Sołtysa. Rezygnacja wpłynęła do Urzędu Miasta i Gminy Sobótka 22 czerwca 2020 r. co wynika z pisemnej rezygnacji dołączonej do akt administracyjnych. Zdaniem Sądu zgodzić się należy ze stanowiskiem Rady, że złożenie przez dotychczasowego Sołtysa wsi S. pisemnej rezygnacji przez niego z pełnienia tej funkcji

i poinformowanie o tym fakcie Gminę Sobótka (której jednostką pomocniczą jest sołectwo S.), wywołało skutek określony w § 13 ust. 1 pkt 1 statutu, który definiuje jedną z przesłanek wywołujących wygaśnięcie mandatu sołtysa.

W konsekwencji Burmistrz, który dowiedział się o ustąpieniu Sołtysa z funkcji, prawidłowo podjął działanie mające na celu potwierdzenie tej okoliczności na zebraniu wiejskim oraz przeprowadzenie wyborów uzupełniających na występujący wakat sołtysa. Zdaniem Sądu sformułowanie ujęte w cytowanym wyżej § 13 ust. 2 Statutu Sołectwa wsi S. wskazuje, że skutecznie złożoną rezygnację potwierdza (stwierdza) zebranie wiejskie, czyli członkowie tej wspólnoty mający czynne prawo wyborcze. Jakiekolwiek inne rozumienie tego przepisu,

w szczególności przyjęcie, jak chce skarżący, że dla skuteczności rezygnacji ze stanowiska Sołtysa konieczne jest potwierdzenie (akceptacja np. w formie uchwały zebrania wiejskiego) tego faktu przez zebranie wiejskie sprowadzało by się do konieczności zatwierdzenia wygaśnięcia mandatu sołtysa przez zebranie wiejskie nie tylko w sytuacji gdy sam zainteresowany nie chce już pełnić tej funkcji, ale również w sytuacji kiedy na przykład Sąd na podstawie prawomocnego wyroku pozbawiłby sołtysa praw wyborczych, publicznych, czy ubezwłasnowolniłby osobę pełniąca te funkcję. Przyjęcie, jak chce skarżący, że dla skuteczności rezygnacji ze stanowiska sołtysa konieczne jest akceptacja tego faktu przez zebranie wiejskie nie znajduje oparcia w prawidłowej interpretacji ww. regulacji, ani powszechnym rozumieniu tego przepisu.

Zdaniem Sądu oczywistym jest, że zasadnicze znaczenie dla ważności deklaracji "rezygnacji z pełnienia określonej funkcji" ma oświadczenie złożone przez samego zainteresowanego, trudno sobie wyobrazić, żeby można było pełnić funkcje, którą uzyskało się w wyborach, która ma na celu reprezentowanie określonej społeczności wbrew własnej woli. Z tego powodu zarzuty skarżącego odnośnie faktu wygaśnięcia mandatu sołtysa i okoliczności dokonania stwierdzenia wygaśnięcia tego mandatu na zebraniu wiejskim Sąd uznaje za nieuzasadnione.

Sąd zauważył, że nie znajduje pokrycia w stanie faktycznym twierdzenie skarżącego, że wolą mieszkańców wsi S. było pozostanie dotychczasowego Sołtysa na tym stanowisku, Sąd zwraca bowiem uwagę na fakt, że M. J., który zrezygnował pełnionej funkcji zgłosił swoja kandydaturę w wyborach 15 lipca 2020 r. i nie uzyskał wymaganej większości, zajął drugą pozycję.

Odnosząc się do sposobu przeprowadzenia wyborów Sad stwierdza, że ogólne zasady przeprowadzania wyborów do organów jednostek pomocniczych gminy: sołtysa i rady sołeckiej są unormowane w ustawie samorządowej art. 36 ust. 2, przepis ten pomija jednak wiele istotnych kwestii związanych z wyborem sołtysa i rady sołeckiej, które nie zostały unormowane również innych przepisach ustawowych. Stosownie do art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g. uznać zatem trzeba, że wszystkie szczegółowe zasady przeprowadzania wyborów sołtysa i rady sołeckiej winny być unormowane w statucie sołectwa. W rozstrzyganej sprawie statut sołectwa S. wypowiada się w tym zakresie w rozdziale 3 (§ 5 do § 17).

Ocena legalności wyborów sołtysa wsi S. z 15 lipca 20202 r. opiera się na wskazanych uregulowaniach.

W opinii Sądu nie jest możliwe zaaprobowanie poglądu, że Rada Miejska w Sobótce może unieważnić wybory bez dowiedzenia, że zostały złamane jasno wskazane przepisy prawa powszechnie obowiązującego określającego przesłanki ważności wyborów, gdyż to prowadziłby do naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ustanawiającego zasadę państwa prawnego oraz jej art. 7 ustanawiającego zasadę działania wszelkich organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa a także do naruszenia art. 35 ust. 2 ustawy u.s.g. w tej części, w jakim wybór sołtysa powierza on mieszkańcom gminy. (zob wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2008, sygn. akt II SA/Rz 412/07).

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie dokumentów dołączonych do akt, w tym: protokołu zebrania wyborczego do organów samorządu wiejskiego, protokołu z przeprowadzonego tajnego głosowania w sprawie wyboru Sołtysa wsi S., dołączonego spisu wyborców, listy obecności uczestników zebrania wiejskiego zwołanego dla wyborów Sołtysa wsi S., Sąd ustalił, że wybory przeprowadzone zostały zgodnie z regulacjami zawartymi w Statucie Sołectwa, jako wybory uzupełniające (§ 14 statutu), które zostały przeprowadzone w terminie wynikającym z § 6 ust. 2 statutu. Zebranie odbyło się z zgodzie z zapisami statutu sołeckiego, otworzyła je zastępca Burmistrza jako upoważniona przez Burmistrza (§ 7 ust. 6), wybrana została komisja skrutacyjna (§ 9 statutu), która przejęła zgłoszonych kandydatów, wśród nich M. J., który 22 czerwca 2020 r. zrezygnował funkcji sołtysa, (§ 10 ust. pkt 1 statutu), w dalszej części procedurę przeprowadzono zgonie z postanowieniami statutu i dokonano wyborów nowego Sołtysa wsi S. w głosowaniu przeprowadzonym zgodnie z (§ 5, § 8, § 11, § 12). Odnosząc się do zarzutów wniesionego protestu i skargi, w których skarżący podkreślił, że w trakcie wyborczego zebrania wiejskiego nie zostały przyjęte złożone przez niego uchwały Rady Sołeckiej w sprawie cofnięcia rezygnacji Sołtysa M. J. wraz z wnioskiem mieszkańców o wycofanie rezygnacji oraz że nie został dopuszczony do głosu. Sąd stwierdził, że wyjaśnienia te nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowy. Z protokołu zebrania wiejskiego zwołanego w sprawie wyboru Sołtysa wynika, że skarżący złożył na ręce przewodniczącej zebrania uchwały Rady Sołeckiej w sprawie cofnięcia rezygnacji Sołtysa M. J. (pkt 7 protokołu), następnie skarżący wycofał złożone uchwały Rady Sołeckiej (pkt 23 protokołu). Z protokołu nie wynika również, aby skarżący próbował zabrać głoś w trakcie zebrania.

Sąd oceniając sporną uchwałę nie dopatrzył się aby naruszała ona prawo

w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, czyli w sposób istotny.

W konsekwencji Sąd zgadza się z twierdzeniami zawartymi w odpowiedzi na skargę, że zarówno zarzut jakoby mandat sołtysa nie wygasł ponieważ nie doszło do stwierdzenia jego wygaśnięcia w formie uchwały zebrania wiejskiego oraz procedura wyborcza była wadliwa są błędne i nie poparte żadnymi merytorycznymi argumentami, zatem nie sposób stwierdzić aby doszło do naruszenia tej procedury lub innych przepisów statutu sołeckiego.

Mając powyższe na uwadze, nie podzielając zarzutów skargi i nie dopatrując się z urzędu w zaskarżonej uchwale istotnego naruszenia prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 i 4 w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.