Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1301/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant st. insp. sąd. Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji Starosty Powiatu O. nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. orzekającą o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną powiatowa ulicę [...] w O., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. – uchylił pkt 1 decyzji i jednocześnie ustalił odszkodowanie za ww. nieruchomość w wysokości [...] zł na rzecz S. S. współwłaściciela ½ części nieruchomości zajętej pod drogę publiczną oraz uchylił pkt 2 decyzji i jednocześnie orzekł, że zapłaty odszkodowania dokonało Starostwo Powiatowe w O., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ przedstawił następujący stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Starosta O. ustalił wysokość odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zajętą pod drogę publiczną powiatową ulicę [...] w O. oraz przyznał jego część ([...] zł) na rzecz S. S. współwłaściciela w ½ części prawa własności tej nieruchomości. Równocześnie organ zobowiązał Starostę O. do wypłaty ze środków Skarbu Państwa przyznanego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem odwołania złożyli: S. S. oraz K. i S. S. S. S. w swoim odwołaniu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej przyznania mu odszkodowania jedynie za ½ część przejętej nieruchomości. Zdaniem odwołującego się przysługiwało mu wyłączne prawo własności do całej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, a zatem przysługuje mu również prawo do całości ustalonego odszkodowania. Natomiast K. i S. S. w złożonym odrębnym odwołaniu zarzucili organowi I instancji pominięcie ich jako współuprawnionych do otrzymania odszkodowania.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2009 roku nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 września 2009 roku sygn. akt I SA/Wa 559/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 roku.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Mając zatem na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 556/09, po rozpatrzeniu odwołania K. i S. S., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 roku nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze.

W części dotyczącej odwołania S. S. organ odwoławczy stosownie do art. 136 kpa oraz art. 156 ust. 4 ugn w związku z § 57 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późń. zm.) wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego E. W. o potwierdzenie aktualizacji operatu szacunkowego z dnia 14 grudnia 2007 roku. Ponieważ niemożliwe było potwierdzenie operatu szacunkowego, został sporządzony nowy operat szacunkowy z dnia 9 lutego 2010 roku, ustalający wartość przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną ul. [...] w O.

Przechodząc do oceny odwołania złożonego przez S. S. organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego następuje z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., a zatem z tym dniem część nieruchomości zajęta pod drogę publiczną staje się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Z mocy prawa dochodzi do podziału takiej nieruchomości, której część pozostaje własnością dotychczasowego właściciela, natomiast cześć zajęta pod drogę publiczną staje się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Stronami postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną są zawsze Skarb Państwa lub odpowiednia jednostka samorządu terytorialnego oraz aktualny na dzień 31 grudnia 1998 r. właściciel nieruchomości (bądź jego spadkobierca), który został pozbawiony władania nieruchomością w wyniku zajęcia jej pod drogę publiczną. Ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomość, która na zasadzie art. 73 wskazanej ustawy stała się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, wymaga uprzedniego wydania decyzji deklaratoryjnej wojewody, która ostatecznie stanowi dowód nabycia własności przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. W decyzji tej niezbędne jest wskazanie właściciela nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. - jest to jedna z przesłanek nabycia przez podmiot publicznoprawny z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Tak więc we wspomnianej decyzji Wojewody ustala się właściciela nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Ustaleń takich nie prowadzi się ponownie na etapie postępowania o ustalenie odszkodowania za przejętą nieruchomość. Odnosząc powyższe wyjaśnienia do przedmiotowej sprawy organ II instancji stanął na stanowisku, że przedmiotowa nieruchomość zajęta pod drogę publiczną ulicę [...] w O., na dzień 31 grudnia 1998 r. stanowiła współwłasność osób fizycznych: S. S. oraz K. i S. S., co zostało ustalone w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. nr [...]. Z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomość ta stała się z mocy prawa własnością Powiatu O. Tak więc, zdaniem organu odwoławczego, zarzut S. S. co do poczynionych przez organ I instancji ustaleń w postaci potraktowania jako współwłaścicieli również. K. i S. S. jest nieuzasadniony, z uwagi na to, że kwestia ta była przedmiotem postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r., od której to decyzji S. S. nie wniósł odwołania. Odnosząc się natomiast do prawidłowości ustalenia należnego odszkodowania za nieruchomość, która przeszła na własność Powiatu O. organ wskazał, że zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowanie to ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości , a więc przepisów Rozdziału 5 Działu III i Rozdziału I Działu IV ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Określenie wartości nieruchomości stanowiące podstawę ustalenia odszkodowania następuje zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207 poz. 2109 z późn. zm.). Rozporządzenie to w § 36 przewiduje dwie generalne zasady szacowania wartości rynkowej gruntu. W operacie z dnia 9 lutego 20010 roku biegła E. W. dokonując analizy danych zastosowała się do § 36 ust. 1 ww. rozporządzenia, stosując podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej, biorąc do porównań ceny transakcyjne z okresu luty 2008 – luty 2010 nieruchomości gruntowych niezabudowanych przeznaczonych pod drogi publiczne położone na terenie O. i J. Biegły dokonując wyboru nieruchomości kierował się ich podobieństwem do nieruchomości szacowanej, a więc stanem fizycznym, prawnym i funkcjonalnym. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że operat szacunkowy z dnia 9 lutego 2001 roku jest zgodny z przepisami prawa obowiązującego w dacie jego wykonania, wskazuje i uzasadnia metodę zastosowana do wyceny, czynniki wpływające na kształtowanie się cen transakcyjnych, jak również uwzględnia ceny nieruchomości występujące na określonym rynku lokalnym. W związku z powyższym organ orzekł jak na wstępie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli S. S.. W uzasadnieniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił ponadto decyzji Wojewody nierespektowanie prawomocnych wyroków sądowych oraz naruszenie art. 7 kpa poprzez jego niezastosowanie, tj. niepodjęcie przez organ administracyjny wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i art. 107 § 3 kpa poprzez brak należytego wyjaśnienia i uzasadnienia motywów rozstrzygnięcia objętego zaskarżoną decyzją. W obszernym uzasadnieniu swojej skargi skarżący wyjaśnił, że Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy decyzję Starosty przyznającą skarżącemu jedynie połowę należnego mu odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, tj. działkę nr [...], niesłusznie przyjmując, że przedmiotowa działka była przedmiotem współwłasności z małżonkami S. Zdaniem skarżącego przedmiotowy grunt stanowił wyłącznie jego własność i dlatego należy mu się odszkodowanie w pełnej wysokości ustalonej w operacie szacunkowym sporządzonym na potrzeby postępowania odszkodowawczego. S. S. zaznaczył przy tym, że przedmiotowa działka nie jest i nigdy nie była przedmiotem jakiejkolwiek współwłasności. Prawo własności przedmiotowej działki przysługiwało wyłącznie jego matce H. S., a następnie jej następcy prawnemu w osobie skarżącego. Równocześnie skarżący stwierdził, że sporna kwestia została jednoznacznie przesądzona i wyjaśniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 września 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 776/06. W wyroku tym Sąd, zdaniem skarżącego, przywrócił wpis S. S. jako właściciela działki nr [...]. Wyrok jest prawomocny. Jednak okoliczność ta została całkowicie pominięta przez organ przy wydawaniu skarżonej decyzji. Biorąc powyższe wyjaśnienia pod uwagę skarżący stanął na stanowisku, że brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że skarżącemu należy się odszkodowanie w kwocie stanowiącej jedynie połowę wysokości odszkodowania ustalonego w operacie szacunkowym sporządzonym na potrzeby postępowania odszkodowawczego. W tej sytuacji skarżący uznał złożoną skargę za całkowicie uzasadnioną.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś stwierdzenia naruszenia prawa, sądy administracyjne mają jedynie uprawnienia do uchylenia zaskarżonej decyzji, nie mogą również wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Badając wniesioną skargę pod kątem wskazanych kryteriów należy uznać, że jest ona niezasadna.

Podstawę materialnoprawną kształtującą uprawnienia strony do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę stanowi przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) w brzemieniu:

"1. Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

2. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca:

1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi,

2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.3.

3. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody.

3a. Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości.

4. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

5. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem".

Zatem warunkiem ustalenia i wypłaty odszkodowania , o którym mowa w ww. art. 73 ust. 4 jest złożenie stosownego wniosku w terminie od 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa i to bez względu na powody złożenia stosownego wniosku po terminie. Wniosek o przyznanie odszkodowania został złożony przez S. S. w terminie. Nie jest kwestionowana .również wysokość ustalonego odszkodowania. Zatem kwestią, która wymaga ustalenia w niniejszej sprawie jest zbadanie czy organ prawidłowo orzekł, uznając że S. S. należy przyznać odszkodowanie w wysokości ½ wartości przedmiotowej nieruchomości .

Składając wniosek z dnia 3 czerwca 2005 roku o przyznanie odszkodowania S. S. dołączył do niego wypis z rejestru gruntów. Z tego wypisu wynikało , że jest właścicielem przedmiotowej działki nr [...] na podstawie "[...] oraz [...]". Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm), dane z ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Zakres informacji objętych ewidencją gruntów i budynków określa przepis art. 20 ustawy. W szczególności w odniesieniu do gruntów- ewidencja obejmuje informacje dotyczące (art. 20 ust. 1 pkt 1) ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Są to tzw. informacje przedmiotowe. Wypis z rejestru gruntów nie stanowi więc tytułu własności nieruchomości i nie może przesądzać o wielkości udziału. Nie jest również uzasadnione wskazywanie przez skarżącego na związanie przez organ treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 776/06 dotyczącego zmian w ewidencji gruntów. Wyrok ten w uzasadnieniu wskazuje, że organ prowadzący rejestr gruntów nie jest władny rozstrzygać sporów co do prawa własności gruntów. Powodem zaś uchylenia decyzji w postępowaniu sądowym prowadzonym pod sygnaturą IV SA/Wa 776/06 było wadliwie prowadzone postępowanie administracyjne , w którym naruszono art. 7, 77 oraz 107 par. 3 kpa. Wyrok ten – wbrew twierdzeniom skarżącego- nie przysądzał o jego prawie własności co do działki nr [...]. Należy zwrócić również uwagę, że dla działki nr [...] nie ma założonej księgi wieczystej. Prowadzony jest dla niej zbiór dokumentów w Sądzie Rejonowym w O. nr ZD [...]. Z tego zbioru oraz ze znajdujących się w aktach sprawy aktów notarialnych wynika, że w dniu [...] stycznia 1944 roku ( Rep. [...] ) H. S. nabyła od K. K. działkę o pow. [...] m2. Następnie H. S. aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1944 roku (Rep. nr [...]) sprzedała swój udział w nieruchomości o pow. [...] m2 A. C. Z kolei A. C. aktem notarialnym z dnia [...] marca 1955 r. ( Rep. Nr [...]) sprzedała E. i J. S. udział wynoszący ½ części z nieruchomości o pow. [...] m2. Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1981 roku ( Rep. Nr [...]) E. S. ( również jako nabywczyni całego spadku po J. S.) zbyła udział wynoszący ½ w działkach nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 na rzecz K. i S. S. Aktem notarialnym z dnia [...] marca 2000 r. ( Rep A. nr[...]) dochodzi do zniesienia współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 pomiędzy H. S. i K. i S. S. w ten sposób , ze H. S. otrzymuje na wyłączną własność działkę oznaczona nr [...], zaś małżonkowie S. działkę oznaczoną nr [...]. Dla obu działek ( nr [...] i [...] ) zostają założone odrębne księgi wieczyste. Następnie umową darowizny z dnia [...] marca 2001 roku H. S. daruje skarżącemu nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Z wskazanych wyżej dokumentów , ani też z innych dołączonych do akt sprawy nie wynika , że S. S. jest wyłącznym właścicielem przedmiotowej działki nr [...] o pow. [...] ha . Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, należy zatem uznać, mając na uwadze kognicję sądu administracyjnego, za prawidłowe stanowisko organu, że odszkodowanie za przedmiotową działkę należy wypłacić skarżącemu w wysokości ½ .

Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponieważ jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.