Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 128/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 02 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska(spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś Asesor sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: st.sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 sierpnia 2006 rok przy udziale sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. obciąża stronę przeciwną kosztami postępowania i z tego tytułu nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu kwotę [...] złotych od obowiązku uiszczenia, której skarżąca została zwolniona, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M.Bejgerowska /-/ M.Kosewska /-/ B.Koś


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w P. uznał - na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262, art. 23 §1 i § 9, art. 30 § 1 pkt. 1 lit. a, art. 85 § 1, art. 83, art. 65 § 4 pkt. 2 lit. a Kodeksu celnego, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 158, poz. 1047 ze zm. ) oraz art. 16 ust. 1 pkt. a i art. 17 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24.06.1997r. ( zał. do Dz. U. Nr 104 z 1997r., poz. 662 ze zm. ) - za nieprawidłowe zgłoszenia celne nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej wartości celnej, stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podniesiono, iż wymiaru cła od importowanych produktów żywnościowych dokonano na podstawie rachunków i faktur dołączanych do poszczególnych zgłoszeń celnych. Po dokonaniu ich weryfikacji przez niemieckie władze celne okazało się, iż dane w nich zawarte są niewiarygodne. W siedzibie firmy eksportującej sporny towar - [...] znaleziono bowiem rachunki za sprowadzone do Polski produkty żywnościowe opiewające na wyższe kwoty, uiszczone gotówką lub za pośrednictwem banku. Ujawniono ponadto rachunki dotyczące kosztów marketingowych za wykonanie czynności na rzecz eksportera. Dokumenty powyższe stanowiły podstawę do skorygowania zadeklarowanej wartości celnej.

W odwołaniu od powyższej decyzji Firma "A" J. K. wniosła o jej uchylenie, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 23 § 1 i § 9, 30 §1 pkt. 1 lit. a, 65 § 4 pkt. 2 lit. a, art. 85 § 1 Kodeksu celnego oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 122, 123 § 1, 165, 187 § 1 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Jej zdaniem organ bezpodstawnie odmówił mocy dowodowej dokumentom przedłożonym przy przedmiotowych zgłoszeniach celnych. Dokumenty ujawnione w Niemczech były natomiast wydrukami komputerowymi ( niepodpisanymi i nieopieczętowanymi przez sprzedawcę ), dotyczącymi innych partii towarów. Nie uzasadniono ponadto celowości uwzględnienia kosztów marketingowych przy ustalaniu wartości celnej towaru.

Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji w zakresie wartości celnej i orzekł w tym zakresie, a w pozostałej części pozostawił ją w mocy. Zmiany w kwestii określenia wartości celnej wynikały z uznania przez organ odwoławczy, iż zebrany w toku sprawy materiał dowodowy nie uzasadniał zaliczenia kosztów wynikających z faktur dotyczących usług marketingowych do kosztów prowizji czy pośrednictwa, określonych w art. 30 § 1 pkt. 1 a Kodeksu celnego. W pozostałym zakresie podzielił on ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione przez organ I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. wniosła o uchylenie orzeczenia organu II instancji, zarzucając mu naruszenie art. 209 § 3, art. 253 § 2 pkt. 1 oraz art. 255 Kodeksu celnego. Skarżącą podniosła, iż przedmiotowych zgłoszeń celnych dokonała E. P., która nigdy nie była pracownikiem jej firmy, działała bowiem zawsze w charakterze jej pełnomocnika. Skoro zatem nie mogła działać w charakterze przedstawiciela bezpośredniego, czyli dokonywać zgłoszeń w imieniu i na rzecz firmy skarżącej, to należało przyjąć, iż to ona była właściwym dłużnikiem w rozumieniu art. 209 § 3 Kodeksu celnego i to ona winna być zobowiązana do uiszczenia długu celnego na zasadzie art. 255 tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Podniósł on ponadto, iż zarzut błędnego określenia osoby dłużnika - jako podniesiony dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego - nie zasługuje na uwzględnienie. Dodał też, że skoro przedmiotowy towar został dopuszczony do obrotu to znaczy, iż E. P. musiała mieć prawidłowe umocowanie do dokonania spornych zgłoszeń celnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przepis art. 3 § 1 pkt. 23 Kodeksu celnego wyróżniał trzy kategorie podmiotów uznanych za "zgłaszających", będących na zasadzie art. 209 § 3 Kodeksu celnego dłużnikami, zobowiązanymi do uiszczenia należności publicznoprawnych z tytułu długu celnego. Zgłaszającym mogła być osoba dokonująca zgłoszenia celnego we własnym imieniu i na swoją rzecz oraz przedstawiciel pośredni, czyli podmiot dokonujący zgłoszenia we własnym imieniu, ale na cudzą rzecz ( zgodnie z art. 253 § 1 pkt. 2 Kodeksu celnego). W przypadku dokonania zgłoszenia przez przedstawiciela bezpośredniego ( działającego w imieniu i na rzecz innej osoby - art. 253 § 1 pkt. 1 ustawy ), za zgłaszającego uważana była ponadto osoba, w imieniu której dokonano danego zgłoszenia.

Z powyższych uregulowań wynika, że przedstawiciel bezpośredni importera nie mógł mieć przymiotu zgłaszającego i dłużnika w rozumieniu przepisów Kodeksu celnego ( zob. też wyrok SN z 03.10.2003r., III RN 135/02, Prok. i Pr. 2004/1/46 oraz wyrok NSA z 28.07.2004r., GSK 90/04, LEX nr 158055 ). Jedynym zadaniem przedstawiciela bezpośredniego jest wobec tego prawidłowe dokonanie zgłoszenia celnego, czyli przedstawienie organowi celnemu importowanego towaru wraz dokumentami niezbędnymi do objęcia tego towaru odpowiednią procedurą celną ( art. 66 § 1 Kodeksu celnego ).

Zgodnie z przepisem art. 253 § 2 pkt. 1 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonywania przedmiotowych zgłoszeń celnych w przypadku postępowania przed dyrektorem urzędu celnego dotyczącego towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej przedstawicielem bezpośrednim osoby mógł być wyłącznie pracownik tej osoby lub agencja celna.

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie było gospodarcze przeznaczenie importowanych produktów żywnościowych. Organ celny I instancji uznał za jedynego dłużnika Firmę "A" J. K. Skoro osobą dokonującą przedmiotowych zgłoszeń celnych była E. P., to znaczy, iż zdaniem samego organu działała ona jako przedstawiciel bezpośredni firmy - w jej imieniu i na jej rzecz. Z tego względu decydującą kwestią dla oceny prawidłowości dokonywanych zgłoszeń winno być szczegółowe ustalenie, czy E. P. była w ogóle osobą upoważnioną do skutecznego dokonania zgłoszeń celnych w świetle przepisu art. 253 § 2 pkt. 1 Kodeksu celnego. Należało zatem stwierdzić jednoznacznie, i to już w momencie dokonywania spornych zgłoszeń, czy E. P. działała jako pracownik skarżącej firmy, posiadający przy tym upoważnienie ( pisemne bądź też ustne ) do dokonywania czynności tego typu.

Organy celne obu instancji nie przeprowadziły tymczasem żadnego postępowania dowodowego w tym zakresie, chociaż jego wynik mógł mieć decydujący wpływ na prawidłowe ustalenie osoby dłużnika. Z akt administracyjnych sprawy wynika , iż do przedmiotowych zgłoszeń celnych nie zostały dołączone jakiekolwiek dokumenty potwierdzające upoważnienie do ich dokonania udzielone E. P. jako pracownikowi skarżącej, czy chociażby jej pełnomocnikowi. Za dokument taki nie może zostać uznana karta wzorów podpisów osób upoważnionych do dysponowania rachunkiem skarżącej firmy prowadzonym w BIG Banku S.A. ( k. 12 akt ). Wynika z niej bowiem jedynie, że E. P. była pełnomocnikiem tej firmy, sam zakres tego pełnomocnictwa ( szczególnie w kwestii spraw celnych ) nie został natomiast w żaden sposób określony.

Pomimo braku dokumentów uzasadniających upoważnienie E. P. do działania w charakterze przedstawiciela bezpośredniego skarżącej organ celny I instancji przyjął sporne zgłoszenia celne, uznając, że zostały one dokonane w imieniu i na rzecz J. K. Sprawa ta nie była też badana w toku dalszego postępowania celnego, chociaż sam organ I instancji okazał swoistą niekonsekwencję w kwestii charakteru prawnego, w jakim w niniejszej sprawie występowała E. P. W toku czynności kontrolnych dotyczących prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniach organ traktował ją jako pełnomocnika firmy, o czy świadczyć może protokół badania dokumentów i ewidencji z dnia [...] ( k. 300-302 akt ). Po wniesieniu przez nią odwołania od orzeczenia I instancji ( na podstawie upoważnienia notarialnego z dnia [...] ) Dyrektor Urzędu Celnego poinformował skarżącą o nie uznaniu pełnomocnictwa E. P. do reprezentowania skarżącej na etapie prowadzonego przez niego postępowania ( pismo z dnia [...] - k. 381 akt ). Powołał się przy tym właśnie na przepis art. 253 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, stwierdzając, że E. P. nie może skutecznie reprezentować Firmy "A", gdyż nie jest jej pracownikiem, ani nie działa w charakterze pracownika upoważnionej agencji celnej. W ten sposób sam uznał, że nie była ona prawidłowo umocowana do działania w charakterze przedstawiciela bezpośredniego, tak na etapie wnoszenia odwołania, jak i we wcześniejszym momencie dokonywania zgłoszeń celnych.

Opisane powyżej zaniechania w zakresie ustalenia faktycznego charakteru prawnego, w jakim działała E. P. w ramach dokonywania spornych zgłoszeń stanowiły niewątpliwie naruszenie normy zawartej w art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, zobowiązującej organy celne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie niezbędnego materiału dowodowego. Jest to przy tym jedna z najważniejszych zasad prawidłowego postępowania celnego, która winna być przestrzegana przez organy administracji na każdym jego etapie, niezależnie od stanowiska strony tego postępowania. Z tego względu zarzut organu odwoławczego podniesiony w odpowiedzi na skargę i dotyczący braku zainteresowania strony skarżącej w toku postępowania kwestią prawidłowego umocowania E. P. nie zasługiwał na uwzględnienie. To na organie celnym ciążył bowiem bezwzględny obowiązek precyzyjnego ustalenia właściwego adresata decyzji wymiarowej , zobowiązanego do uiszczenia długu celnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien jednoznacznie stwierdzić, czy E. P. dokonywała zgłoszeń celnych jako pracownik ( a nie wyłącznie pełnomocnik ) skarżącej firmy. Jako skutecznie umocowany przedstawiciel bezpośredni nie ponosiłaby ona bowiem odpowiedzialności za powstały dług celny. Natomiast w przypadku uznania, iż działała ona bez wymaganego upoważnienia organ celny winien rozpatrzyć możliwość obciążenia jej skutkami takiego działania na zasadzie art. 255 Kodeksu celnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 152 i art. 223 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).

/-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/B. Koś

J .P. d