Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 386/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 22 par. 2, art. 22 par. 5 pkt 3, art. 27, art. 22 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aneta Lemiesz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] października 2015r. nr [...] ., 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. S. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. (NUS w R.) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec J. S. (Skarżący) na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...].08.2015r. od nr [...] do nr [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za okres 03/2008 oraz 01/2008, 02/2008 i od 04/2008 do 12/2008, w łącznej kwocie należności głównej 1.048.189 zł. plus należne odsetki za zwłokę. Podstawy prawne ww. tytułów wykonawczych stanowią decyzje z dnia [...].07.2015r. nr [...] i nr [...].

Skarżący po otrzymaniu tytułów wykonawczych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 4, 6, 9 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2014.1619, dalej: "ustawa egzekucyjna"), złożył zarzuty wskazując, że już w 2013 r. zmienił adres zamieszkania i właściwość Urzędu Skarbowego. Wskazane zatem dane w tytułach wykonawczych są nieprawidłowe i nie odnoszą się do osoby Zobowiązanego. Dlatego też w ocenie pełnomocnika Strony w niniejszym przypadku występuje błąd co do osoby zobowiązanego. Ponadto z uwagi na powyższe okoliczności NUS w R. nie jest właściwy do prowadzenia egzekucji zgodnie z art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, a właściwy wg miejsca zamieszkania Skarżącego jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z.. Skarżący zarzucił również, że zobowiązania podatkowe za 2008r. wygasły wskutek przedawnienia, co wyczerpuje znamiona art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Do upływu bowiem terminu wymagalności należności Skarżący nie został powiadomiony o toczącym się postępowaniu z kks i zawieszeniu biegu przedawnienia.

NUS postanowieniem z dnia [...] października 2015r. uznał zarzuty za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu wskazał, że tytuły wykonawcze sporządzone zostały wg wzoru określonego w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16.05.2014r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej i zawierają wszystkie niezbędne elementy, które określił ustawodawca w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, uznając tym samym za niezasadny zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 tejże ustawy.

Ponadto zdaniem Naczelnika [...] Skarbowego w R. w niniejszej sprawie nie ma zastosowania wskazany przez pełnomocnika Zobowiązanego art. 54 § 1 pkt 3 O.p., bowiem organ odwoławczy otrzymał odwołanie w dniu [...] czerwca 2015r., decyzja została wydana w dniu [...] lipca 2015r., a doręczono ją w dniu [...] lipca 2015r. Terminy wynikające zatem z ww. przepisu zostały zachowane. W niniejszym przypadku natomiast powstały przerwy w naliczaniu odsetek na podstawie art. 54 § 1 pkt 7 O.p. (przerwa od dnia 22.04.2014r. do dnia 04.05.2015r.), które zostały uwzględnione w ww. tytułach wykonawczych w części El do E4 w poz. 3.

Organ egzekucyjny stwierdził również, że na uwagę nie zasługuje zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, gdyż podanie w tytule wykonawczym innego adresu niż ten, który okazał się właściwy dla zobowiązanego, nie może skutkować uznaniem, iż osoba zobowiązana do realizacji obowiązku została oznaczona nieprawidłowo. Adres (który może ulec zmianie) jest tylko jednym z elementów, które identyfikują osobę zobowiązanego, natomiast rozstrzygające znaczenie ma podanie np. nr PESEL, nr NIP oraz imion rodziców. W ocenie organu powyższe dane zostały prawidłowo podane, czego zobowiązany nie kwestionuje.

Odnosząc się do zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, NUS powołał się na przepisy ustawy Ordynacja podatkowa oraz ustawy o podatku od towarów i usług po czym wskazał, że zgodnie z wpisem do CEIDG Skarżący podał jako jedyne i główne miejsce wykonywania działalności – R., ul. [...], a więc na terenie działania tego organu. Następnie wskazując na treść art. 22 § 2 i 3 ustawy egzekucyjnej wyjaśnił, że jak wynika z informacji uzyskanych w dniu 23.09.2015r. z ZUS Oddział w W. Pan J. S. został zgłoszony od dnia 07.09.2015r., do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej P. z siedzibą: [...] R., ul. [...]. Ponadto z informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu wynika, że wskazany adres zamieszkania, tj. Z., ul. [...] jest adresem, który został odnotowany w ewidencji Urzędu na podstawie danych wskazanych w zeznaniu rocznym za 2014r., co jednak nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistości, ponieważ według ustaleń dokonanych przez pracowników tamtejszego urzędu pod adresem Zgorzelec, ul. [...] nie stwierdzono mieszkania o nr [...]. Pod wskazanym adresem brak jest lokali mieszkalnych.

NUS w postanowieniu stwierdził także, że podniesiony zarzut nieistnienia obowiązku, tj. przedawnienia przedmiotowych zobowiązań, jest niedopuszczalny, z uwagi na fakt, iż jest on przedmiotem rozpatrzenia w innym postępowaniu. Takim postępowaniem jest postępowanie przed WSA w Warszawie w związku z wniesionymi przez Skarżącego skargami na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] i nr [...], stanowiącymi podstawy prawne do wystawienia ww. tytułów wykonawczych.

Ustosunkowując się końcowo do zarzutu niedopuszczalności egzekucji, organ stwierdził, że należności objęte tytułami wykonawczymi podlegają egzekucji administracyjnej, zatem zarzut ten nie jest uzasadniony.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia NUS był art. 34 § 1 i § 4 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 33 § 1 pkt 1, 4, 6, 9 i 10 tejże ustawy.

Po rozpoznaniu zażalenia Skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej w W. (DIS) postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji podzielając w pełni ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną dokonaną przez NUS.

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia DIS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, 4, 6, 9 i 10 i art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do tutejszego sądu zarzucając organowi naruszenie art. 33 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej w związku z wszczęciem egzekucji przez niewłaściwy organ. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna, zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie NUS naruszają przepisy postępowania to jest art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej poprzez jego błędną wykładnię, co uzasadniało ich uchylenie.

Na wstępie przypomnieć należy, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było celem wyegzekwowania określonych należności pieniężnych (wynikających z decyzji DIS z dnia z dnia [...] lipca 2015 r.). Egzekucja prowadzona była z praw majątkowych to jest z wierzytelności wynikających z rachunków bankowych.

Oznacza to, że właściwość organu egzekucyjnego winna być ustalona stosownie do art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej. Stosownie do brzmienia powołanego przepisu, właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a-3a (które to przepisy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie).

Ani organ egzekucyjny ani DIS nie kwestionują, że Skarżący w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie miał miejsca zamieszkania w R.. W ich ocenie, właściwość organu egzekucyjnego uzasadniona jest siedzibą Skarżącego.

Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że ustawa egzekucyjna nie definiuje ani pojęcia miejsca zamieszkania ani też pojęcia siedziby zobowiązanego. Definicji powyższych pojęć nie zawiera również kodeks postępowania administracyjnego, znajdujący odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej (art. 18 ustawy egzekucyjnej).

W ocenie sądu, w takiej sytuacji uzasadnione jest sięgnięcie do przepisów kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.). Pojęciem siedziby kodeks cywilny posługuje się w odniesieniu do osób prawnych, wskazując, że jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający (art. 41 k.c.).

Oznacza to, że w świetle przepisów prawa cywilnego, w odniesieniu do osoby fizycznej można posługiwać się wyłącznie pojęciem miejsca zamieszkania, pojęcie siedziby ma natomiast zastosowanie do osoby prawnej.

Skarżący jest bez wątpienia osobą fizyczną. Rzeczywiście, jak wynika z akt administracyjnych przedstawionych sądowi, prowadził on działalność gospodarczą podlegającą wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), której wykonywanie rozpoczął w dniu 26 stycznia 1997 r. a zawiesił z dniem 15 września 2015 r. (a więc już po dacie wszczęcia egzekucji).

Sąd zauważa w tym miejscu, że ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584) posługuje się pojęciem siedziby i miejsca zamieszkania, a więc zachowuje rozróżnienie wynikające z przepisów kodeksu cywilnego (por. art. 10 ust. 4 pkt 2 i pkt 5, , art. 79 ust. 2 pkt 5

Ustawa ta posługuje się również pojęciem miejsca wykonywania działalności gospodarczej (art. 80a ust. 1) oraz siedziby i adresu przedsiębiorcy (art. 21).

Innymi słowy mówiąc, zarówno ustawa o swobodzie działalności gospodarczej jak kodeks cywilny rozróżniają pojęcie siedziby i miejsca zamieszkania, przy czym pierwsze z powołanych pojęć stosowane jest w odniesieniu do osób prawnych, drugie – w odniesieniu do osób fizycznych, nawet jeżeli są one przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W konsekwencji, w ocenie sądu brak jest podstaw do zaakceptowania wyrażonego przez organy poglądu, że ustawa egzekucyjna pozwala w art. 22 ust. 2 na określenie właściwości organu egzekucyjnego według siedziby zobowiązanego będącego osobą fizyczną. Osoba fizyczna nie ma bowiem siedziby a jedynie miejsce zamieszkania.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że ustawa egzekucyjna rzeczywiście odwołuje się do pojęcia stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej, ale w zakresie określenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art.22 § 5 pkt 3 ustawy egzekucyjnej).

W konsekwencji, badając czy egzekucja prowadzona jest przez właściwy organ, należało zbadać jakie było miejsce zamieszkania Skarżącego w dacie wszczęcia postępowania, nie zaś jakie było miejsce prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej.

Oznacza to, że zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego naruszały przepisy postępowania to jest art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej poprzez jego błędną wykładnię.

Na etapie postępowania sądowego Skarżący nie podnosił już pozostałych zarzutów. Sąd zatem tylko na marginesie wskazuje, że za prawidłowe uznaje stanowisko organów co do niezasadności zarzutów dotyczących niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, błędu co do osoby zobowiązanego oraz stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji. Organ egzekucyjny prawidłowo przyjął również, że zarzut dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego jest niedopuszczalny z uwagi na fakt, iż podlega rozpatrzeniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (sądowi z urzędu znana jest okoliczność, iż prawomocnymi wyrokami z dnia 11 maja 2016 r. VIII SA/Wa 1128/15 i VIII SA/WA 1129/15 uchylone zostały decyzje stanowiące podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, właśnie z uwagi na uwzględnienie przez sąd zarzutu przedawnienia zobowiązań podatkowych).

Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią wykładnię art. 22 § 1 ustawy egzekucyjnej przedstawione w niniejszym wyroku, jak również aktualny stan faktyczny i prawny sprawy.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 119 pkt 3, w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżonej postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.