Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 860/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 120, art. 122, art. 165 apr. 1, art. 187 par. 1, art. 191, art. 194 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 13 par. 3, art. 19 par. 2, art. 222 par. 4
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2, art. 7, art. 83, art. 88 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Ewa Babik po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. – P. H. "G." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 14 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Po 498/06 w sprawie ze skargi M. S. – P. H. "G." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Po 498/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę M. S. P.H. "G." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] kwietnia 2006 r., Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] października 2001 r. na podstawie zgłoszenia celnego SAD [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na terytorium Polski towar w postaci swetrów damskich i męskich, kurtek męskich oraz narzut na łóżko w oparciu o konwencyjne stawki celne dla towarów pochodzących z Chin, na podstawie przedłożonych przez importera P.H. "G." M. S. świadectw pochodzenia o numerach [...], [...], [...] oraz dla towarów pochodzących z Indonezji, w oparciu o świadectwo pochodzenia sporządzone na formularzu [...].

Na wniosek polskich organów celnych władze chińskie oraz władze indonezyjskie przeprowadziły weryfikację przedmiotowych świadectw pochodzenia, która wykazała, że zostały one sfałszowane. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...] października 2004 r., Nr [...] uznał za nieprawidłowe powyższe zgłoszenie celne w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej oraz obliczenia kwoty wynikającej z długu celnego. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż w związku z wynikami weryfikacji strona nie spełniła warunków do zastosowania konwencyjnej stawki celnej.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji. W motywach powyższej decyzji organ wskazał, że w handlu niepreferencyjnym, odbywającym się między Polską a innymi krajami, mogły być stosowane stawki celne autonomiczne i konwencyjne. Organ wyjaśnił, że dowodami niepreferencyjnego pochodzenia towarów mogą być: świadectwo pochodzenia, faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych umieszczony był zapis o kraju pochodzenia towaru.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie, świadectwa pochodzenia prawidłowo zostały poddane czynnościom weryfikacyjnym polegającym na sprawdzeniu ich autentyczności oraz prawidłowości danych w nim zawartych.

Odnośnie postawionego przez stronę zarzutu wadliwości wszczęcia postępowania organ wskazał, że stroną postępowania celnego prowadzonego przez organ I instancji była firma P.H. "G." M. S., a nie agencja celna, której upoważnienie do działania zakończyło się z chwilą dopuszczenia towaru do obrotu. Stąd też postanowienie o wszczęciu postępowania celnego skierowano bezpośrednio do importera jako strony, która - wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu - miała możliwość uczestniczyć w prowadzonym postępowaniu.

W kwestii odsetek wyrównawczych organ stwierdził, że importer nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, iż podanie przez niego w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane szczególnymi okolicznościami, niewynikającymi z jego zaniedbania, ani świadomego działania. Wprawdzie fakt sfałszowania świadectw pochodzenia nie przesądza jeszcze o konieczności pobrania odsetek, tym niemniej okoliczność ta, jak i sama deklaracja strony odnośnie braku zaniedbania lub świadomego działania w tym zakresie, nie stanowi wystarczającego dowodu, aby móc na tej podstawie uznać, że odsetki wyrównawcze nie powinny być naliczone.

W konkluzji organ odwoławczy podkreślił, że kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana w niniejszej sprawie na podstawie nieprawidłowych danych podanych w zgłoszeniu celnym. Dane te zostały podane przez zgłaszającego na skutek przedłożenia nieprawidłowych świadectw pochodzenia, które dodatkowo w wyniku przeprowadzonej weryfikacji okazały się nieautentyczne. Z powyższych względów uznano, że organ I instancji prawidłowo naliczył odsetki wyrównawcze.

Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wybór procedury celnej z zastosowaniem stawki konwencyjnej jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem i stąd też podmiot wyrażający wolę skorzystania z takiej stawki ponosi ryzyko związane z odmową jej zastosowania w przypadku negatywnej weryfikacji dokumentów będących podstawą do jej zastosowania. Wszelkie korzystanie z preferencji celnych w postaci obniżonych stawek musi być uwarunkowane konkretnymi wymogami określonymi przez przepisy prawa celnego. Aby zastosować obniżoną stawkę celną za dany towar należy zatem spełnić wszystkie wskazane przepisami warunki.

Podstawą normatywną działania organów celnych w niniejszej sprawie był Kodeks celny i wydane na podstawie delegacji ustawowej akty wykonawcze. Zgodnie z art. 13 § 4 zd. 1 Kodeksu celnego obniżone i preferencyjne stawki celne są stosowane wyłącznie na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Z kolei z treści przepisu § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. - w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) w zw. z Załącznikiem nr 3 do tego rozporządzenia wynika, iż produkty pochodzące z Chin korzystają w imporcie ze stawek konwencyjnych pod warunkiem przedłożenia świadectwa pochodzenia. W § 13 ust. 1 rozporządzenia wskazano natomiast, że świadectwo pochodzenia jest wystawiane przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia, a w ust. 2 wskazano, że tylko świadectwo pochodzenia prawidłowo wystawione w kraju, z którego dokonano wywozu towaru, jest uznawane przez organ celny za dowód pochodzenia towaru.

Skoro zatem faktyczne skorzystanie z ulg celnych w postaci stawek konwencyjnych zostało obwarowane kategorycznymi warunkami formalnymi, w postaci przedłożenia świadectwa pochodzenia towaru, to nie ulega wątpliwości, iż to rzeczą importera było dostarczenie organowi celnemu autentycznych dokumentów, które potwierdzałyby uprawnienia strony do skorzystania z preferencji w sposób nie budzący wątpliwości. W związku z negatywnymi wynikami weryfikacji przedmiotowych świadectw pochodzenia, zdaniem Sądu, organy celne obu instancji prawidłowo stwierdziły brak podstaw do zastosowania konwencyjnych stawek celnych w wysokości 18 % i wymierzyły cło w wysokości 60 %, od wartości podanej w dokumencie odprawy celnej.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego weryfikacji świadectw pochodzenia i jej wiążącego charakteru dla polskich organów celnych Sąd wskazał, że weryfikacja przeprowadzona przez właściwe władze celne kraju eksportu stanowi jedyną formę kontroli dowodów pochodzenia towaru, w związku z czym jej wynik wiąże władze celne kraju importu. Wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być wobec tego przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera i mają one charakter wiążący dla organów celnych państwa importera.

Sąd zważył ponadto, iż pisma chińskich władz celnych z dnia [...] sierpnia 2003 r. i władz indonezyjskich z dnia [...] sierpnia 2003 (przetłumaczone na język polski), niepotwierdzające autentyczności przedmiotowych świadectw pochodzenia, zostały uznane przez organy celne w niniejszej sprawie za dowody na podstawie art. 270 § 1 Kodeksu celnego. Przepis ten dopuszcza równorzędne traktowanie dokumentów celnych wystawianych przez organy celne państw obcych.

Zdaniem Sądu dokumentom tym - jako sporządzonym w określonej formie przez odpowiednie organy władzy publicznej i w zakresie ich właściwości - można przypisać moc dowodową, którą polskim dokumentom urzędowym przyznaje się na mocy art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Dokumenty tego typu stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, korzystają one zatem z domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dany dokument pochodzi. Wobec powyższego jako niezasadny uznano zarzut skargi naruszenia przez organy celne art. 191 Ordynacji podatkowej (zasady swobodnej oceny materiału dowodowego). W tej sytuacji bezprzedmiotowy był również zarzut naruszenia zasady zupełności postępowania dotyczący faktu niezwrócenia oryginalnych świadectw pochodzenia polskim władzom celnym, albowiem jak wspomniano, decydujący i wiążący był w tej kwestii wynik ich weryfikacji.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej Sąd wskazał, że organ pierwszej instancji przesłał w dniu [...] września 2003 r. odpis postanowienia o wszczęciu postępowania celnego bezpośrednio na adres skarżącego, wskazany w dokumencie SAD (k. 54 akt administracyjnych). W związku z niepodjęciem przesyłki w terminie organ celny był uprawniony do uznania doręczenia za dokonane, zgodnie z art. 150 § 2 zd. 2 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2003 r. Wobec powyższego nie sposób przyjąć, że nie doszło do wszczęcia postępowania celnego w niniejszej sprawie, skoro ustawodawca przewidział instytucję uznania przesyłki za doręczoną i nie wykluczył jej stosowania przy doręczaniu postanowienia o wszczęciu postępowania celnego. Gdyby nawet przyjąć, że przy doręczeniu tego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania, poprzez niedoręczenie go przedstawicielowi bezpośredniemu - agencji celnej, to według Sądu, nie miało ono istotnego wpływu na wynik tego postępowania.

Zdaniem WSA, wbrew twierdzeniom skarżącego, organy celne wskazały podstawę prawną naliczenia odsetek wyrównawczych w analizowanej sprawie, powołując treść art. 222 § 4 Kodeksu celnego i stosowne przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515).

W ocenie Sądu organy celne prawidłowo stwierdziły również w niniejszej sprawie konieczność nałożenia na stronę skarżącą obowiązku uiszczenia odsetek wyrównawczych, co wynikało z zarejestrowania przedmiotowej kwoty długu celnego na podstawie nieprawidłowych danych - nieautentycznych świadectw pochodzenia, przedłożonych przez stronę. Powinna ona bowiem dokonać odpowiednich czynności w celu sprawdzenia rzetelności i wiarygodności tych dokumentów, a w przypadku braku możliwości faktycznego dokonania takiej kontroli skarżąca firma - jako podmiot prowadzący profesjonalnie działalność gospodarczą - musi mieć świadomość ewentualnych negatywnych skutków posługiwania się dokumentami tego typu, wynikających z ryzyka obrotu gospodarczego. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, nie zostały naruszone wskazane w skardze przepisy postępowania (art. 122, 187 i 210 Ordynacji podatkowej).

M. S. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności naruszenie art. 2, art. 7, art. 83 oraz art. 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 174 ust. 2 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) – dalej: p.p.s.a. - w związku z art. 120, art. 122, art. 165 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności w sprawie, bowiem Sąd nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący, w toku rozstrzygania sprawy całego materiału dowodowego, a przecież Sąd powinien w skarżonym wyroku wskazać na czym polegała nieautentyczność świadectwa pochodzenia, a ponadto w wyroku rozstrzygnął na podstawie przepisów prawa, które nie obowiązywały w czasie zgłoszenia towaru (art. art. 222 § 4 Kodeksu celnego oraz § 3 i 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. - w sprawie odsetek wyrównawczych...) oraz pominął w uzasadnieniu wyroku rozstrzygnięcie dotyczące rodzaju odsetek wynikających z rozstrzygnięć organów celnych, przede wszystkim zaś błędnie uznał, że w sprawie nie musiało zostać wszczęte postępowanie administracyjne oraz, że brak precyzyjnie wskazanego w decyzji przepisu art. 15 Kodeksu celnego nie miał wpływu na wynik sprawy, a ponadto Sąd błędnie uznał, że dokument potwierdzający wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia sporządzony przez organy zagraniczne korzysta z domniemania prawdziwości tego co urzędowo zostało w nich stwierdzone.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 174 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 13 § 3 w zw. z art. 19 § 2 oraz art. 222 § 4 Kodeksu celnego bowiem Sąd uznał, że zastosowanie preferencyjnych stawek celnych może wynikać wyłącznie ze świadectwa pochodzenia towarów, a ponadto rozstrzygając w sprawie odsetek wyrównawczych zastosował przepisy prawa, które nie mogły być zastosowane w postępowaniu, bowiem wydane zostały oraz rozpoczęcie ich obowiązywania nastąpiło już po dokonaniu zgłoszenia celnego.

W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił argumentację - w jego ocenie - popierającą zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art. 174 p.p.s.a. wskazuje możliwy zakres podstaw zaskarżenia skargą kasacyjną orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W myśl zaś art. 183 § 1 powołanej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej wskazanymi przez jej autora, bowiem zgodnie z przywołanym przepisem sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zważywszy, iż w niniejszej sprawie nie występowała nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. - należało odnieść się do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W podstawach skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 174 pkt. 1 i pkt 2 p.p.s.a. Tymczasem za trafny uznać należy pogląd, że adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być tylko sąd I instancji. W konsekwencji Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu nie można postawić skutecznego zarzutu naruszenia art. 174 p.p.s.a., jako że przepis ten, regulując podstawy skargi kasacyjnej, nie był stosowany przez sąd I instancji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z przepisami Ordynacji podatkowej, regulującymi postępowanie dowodowe w postępowaniu celnym, wskazać należy, że niewątpliwie w myśl art. art. 122 Ordynacji podatkowej organy celne zobligowane są do podejmowania wszelkich niezbędnych działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu celnym. Rozwijający zasadę prawdy obiektywnej art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje zaś na obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Rozważania czy zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uchybił art. 141 § 4 p.p.s.a. w szczególności czy prawidłowo przyjął, że stan faktyczny sprawy ustalony został z poszanowaniem przez organy celne objętych zarzutami skargi kasacyjnej art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzedzić należy uwagą, że prawidłowa realizacja zasady prawdy obiektywnej w pierwszej kolejności wymaga określenia przez organy celne, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego istotnego dla załatwienia konkretnej sprawy celnej.

W rozpatrywanym przypadku istota sporu dotyczyła prawidłowości wykazania przez stronę niepreferencyjnego pochodzenia towarów celem zastosowania stawki konwencyjnej.

Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. - w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. (Dz. U. Nr 130, poz. 831 ze zm.) - pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 (jak w rozpatrywanej sprawie) musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

W myśl zaś § 20a ust. 1 przywołanego aktu wykonawczego w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo.

W świetle powyższego zasadnie Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko organów celnych, że jedynym dowodem potwierdzającym niepreferencyjne pochodzenie sprowadzonych towarów – celem zastosowania stawki konwencyjnej – były świadectwa pochodzenia, przy czym jedynie organ wystawiający takie świadectwo uprawniony jest do weryfikacji jego autentyczności i prawidłowości zawartych w nim danych.

Poza sporem weryfikacja taka w sprawie została przeprowadzona. W konsekwencji nie można podzielić stanowiska zaprezentowanego w skardze kasacyjnej, że organy celne przeprowadziły postępowanie dowodowe z uchybieniem art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, w szczególności, że nie zgromadziły dowodów koniecznych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu celnym jak i by materiał dowodowy zebrały i rozpatrzyły w sposób niewyczerpujący.

Wbrew wywodom dokonanym w skardze kasacyjnej ocena zgromadzonych dowodów nie przekroczyła granic swobody – przewidzianej art. 191 Ordynacji podatkowej.

Przede wszystkim podnieść należy, że regulacja zawarta w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje na zwiększoną moc dowodową dokumentów urzędowych "w zakresie tego, co zostało w ich urzędowo stwierdzone". Art. 194 § 3 przewiduje możliwość obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego. W postępowaniu celnym - co do zasady - obowiązuje reguła, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 262 kodeksu celnego w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej).

W zgodzie z prawem – na mocy przytoczonego wyżej uregulowania § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (...) – pozostaje dopuszczenie dowodu z weryfikacji przeprowadzonej przez organ, który wystawił świadectwo. Zgodnie z art. 270 § 1 Kodeksu celnego może to być dowód z dokumentu sporządzonego przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. W tym stanie rzeczy nie popiera skargi kasacyjnej zarzut, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie dokonał oceny czy weryfikacje przeprowadzał "uprawniony organ państwa". Podkreślenia wymaga, że weryfikacji dokonywał organ, który – zgodnie z przedstawionym przez stronę świadectwem pochodzenia – był jego wystawcą. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatruje się podstaw, w oparciu o które dokumentom uzyskanym w tym trybie można odmówić wiarygodności - ocennej według zasady przewidzianej w art. 191 Ordynacji podatkowej.

Zwrócenia uwagi wymaga też, że w myśl art. 20a ust.2 powoływanego już rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (...) także jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru.

Takie uregulowanie – wbrew poglądowi autora skargi kasacyjnej – uzasadnia przyjęcie, że za nieprawidłowe i niepotwierdzające pochodzenia towaru uznać należy także świadectwo pochodzenia, weryfikacja którego nie zawiera uzasadnienia wyniku. Nie jest zatem okolicznością istotną dla załatwienia sprawy ustalenie z jakich względów organ wystawiający świadectwo nie potwierdza jego autentyczności czy prawidłowości danych w nim zawartych.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie uzasadnia też zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania może stanowić usprawiedliwioną podstawę prawą skargi kasacyjnej, gdy uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Warunek ten w sprawie nie został spełniony. Wyjaśnienia wymaga, że prawidłowe wszczęcie postępowania ma za zadanie ochronę interesu prawnego strony w tym przede wszystkim służyć ma realizacji ogólnej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Zwrócenia uwagi wymaga też, że zgodnie z art. 65 § 7 Kodeksu celnego w wypadku, o którym mowa w § 4 ("po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję...), organ celny nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania. Za datę wszczęcia postępowania przyjmuje się datę przyjęcia zgłoszenia celnego.

Wprawdzie przepis ten nie był interpretowany jednoznacznie. W praktyce wystąpiła wątpliwość czy przepis ten nie dotyczy tylko sytuacji, w której towar nie został jeszcze zwolniony, a to z uwagi na to, że w takim wypadku strona wie o toczącym się postępowaniu. (porównaj: wyrok NSA z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt I GSK 413/07 oraz wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2003 r., sygn. akt V SA 1886/2002).

Nawet jednak przyjmując, że przepis art. 65 § 7 Kodeksu celnego nie dotyczy sytuacji, gdy towar został uprzednio zwolniony (jak w niniejszej sprawie) – w ocenie składu orzekającego trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że strona nie wykazywała w postępowaniu przed Sądem I instancji – mimo zgłaszanych zarzutów co do doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania – i nie wykazuje w postępowaniu kasacyjnym, że podnoszone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Akta sprawy świadczą o tym, że strona wiedziała o toczącym się postępowaniu, brała w nim udział, ewentualne uchybienie nie przeszkodziło zatem realizacji ogólnej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Nie bez znaczenia dla oceny omawianego zarzutu jest, że o weryfikację świadectwa pochodzenia towaru przez organ celny wystawiający świadectwo polski organ celny może wystąpić przed wszczęciem postępowania celnego. Podzielić bowiem należy pogląd, że tego typu postępowanie weryfikacyjne nie jest odwzorowaniem klasycznego postępowania administracyjnego, wszczynanego z urzędu, czy też postępowania prowadzonego na wniosek strony i dlatego nie musi się kończyć, jak te ostatnie, decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty bądź umarzającą postępowanie (porównaj: H. Sęk - glosa do wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2003 r., V SA 1886/02). Z kluczowym w sprawie dowodem, tj. z wynikiem weryfikacji świadectwa pochodzenia strona została zapoznana.

Niewątpliwie w demokratycznym państwie prawnym byt organu państwowego opiera się na prawie, które określa nie tylko kompetencje tego organu, ale i wyznacza granice jego działalności. Każdy ma przy tym obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Zasada praworządności ustanowiona w art. 7 Konstytucji RP została nadto powtórzona w art. 120 Ordynacji podatkowej.

Skoro jednak w świetle dotychczasowych rozważań nie można zgodzić się z tym, by Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania wskazane w pkt I zarzutów a to art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 122, 187 § 1, 165 § 1, 191 i 194 Ordynacji podatkowej – to tym samym chybiony jest zarzut naruszenia objętych zarzutami skargi kasacyjnej artykułów Konstytucji RP.

Nie znajdują usprawiedliwienia także zarzuty sformułowane jako zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Formułując zarzut naruszenia art. 13 § 3 oraz 19 § 2 Kodeksu celnego strona nie sprecyzowała czy w jej ocenie Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni tych przepisów (a jeśli tak nie podała na czym uchybienie to polegało i jaka winna być wykładnia prawidłowa) czy też wadliwie Sąd I instancji przepisy te zastosował. Także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut ten nie został wsparty żadnymi argumentami. Uniemożliwia to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do tak przedstawionej podstawy skargi kasacyjnej. Dodać jednak trzeba, że nie polega na prawdzie stwierdzenie, iż to na podstawie powyższych przepisów Sąd Administracyjny I instancji uznać miał, że zastosowanie preferencyjnych stawek celnych może wynikać wyłącznie ze świadectwa pochodzenia towarów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wskazał wprawdzie, że świadectwo pochodzenia jest wyłącznym dowodem – ale dla wykazania niepreferencyjnego pochodzenia towarów - celem zastosowania stawki konwekcyjnej, wywodząc powyższe z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. - w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (...) w zw. z Załącznikiem nr 3 do tego rozporządzenia.

Zarzutami skargi kasacyjnej objęto też art. 222 § 4 Kodeksu celnego – podnosząc, że przepis ten zastosowano w brzmieniu nieobowiązującym w dniu zgłoszenia celnego.

W dniu zgłoszenia celnego ([...] października 2001 r.) art. 222 § 4 stanowił, że jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze.

Na mocy ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122), która weszła w życie 10 lipca 2003 r., § 4 art. 222 Kodeksu celnego uzyskał brzmienie: "W wypadku przesunięcia daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze, liczone przy zastosowaniu stawki określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych. Przepis art. 277 stosuje się odpowiednio".

Art. 3 ustawy zmieniającej stanowił przy tym, że postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych, z zastrzeżeniem ust. 2 (ust. 1). Do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, dotyczących uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, zwrotów lub umorzeń określonych przepisami działu V tytułu VII ustawy zmienianej w art. 1 oraz wyznaczenia lub uznania miejsca, w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 2).

Z powyższego widać, że ustawodawca wyraźnie rozstrzygnął kwestię obowiązywania nowych przepisów w czasie

W przypadku postępowań dotyczących zgłoszenia celnego za nieprawidłowe (jak w niniejszej sprawie) - gdy postępowanie zostało wszczęte i niezakończone ostatecznie przed wejściem w życie ustawy zmieniającej - zadecydował o bezpośrednim działaniu nowego prawa abstrahując od daty zgłoszenia celnego.

Tym samym także omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego nie popiera skargi kasacyjnej.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie znajdując uzasadnionych podstaw - podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 184 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.