Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4887/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 1, art. 35 ust. 1 i ust. 3 pkt 1, art. 270 ust. 1 i ust. 2, art. 271 ust. 2 i ust. 5a. art. 272 ust. 1, art. 545 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 35 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 6
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 6 z późn. zm.).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 856/20 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwa K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za usługi wodne I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwa K. na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 856/20, po rozpoznaniu skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwa K. (dalej jako skarżący lub Nadleśnictwo K.), uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako Dyrektor Zarządu Zlewni w G.) z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], określającą Nadleśnictwu K. opłatę stałą za okres od 1 stycznia 2020 r. - 31 grudnia 2020 r.

w wysokości 102 zł za pobór wód podziemnych.

W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podkreślił, że skoro pozwolenie wodnoprawne wydane na rzecz skarżącego stało się ostateczne jeszcze przed wejściem w życie przepisu art. 271 ust. 5a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2020 r. poz. 310 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.w., ustalenie opłaty stałej nie mogło opierać się wyłącznie na istnieniu pozwolenia wodnoprawnego wydanego jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującego Prawa wodnego, skoro w ówczesnym stanie prawnym z posiadaniem takiego pozwolenia nie wiązał się obowiązek uiszczania corocznych

opłat. Nadleśnictwo składając w 2013 r. wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie mogło przewidywać, że w przyszłości z tym pozwoleniem organy administracji wiązać będą obowiązki fiskalne.

Podnoszony w reklamacji fakt zamknięcia wiele lat temu ujęcia wody

podziemnej nie był przedmiotem ustaleń organu, który wadliwie uznał, że przy ustalaniu wysokości opłaty stałej istotne znaczenie ma jedynie treść pozwolenia wodnoprawnego. Takie ograniczenie postępowania dowodowego w ocenie Sądu, nastąpiło z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby stan faktyczny wskazywany przez skarżącego został potwierdzony w wyniku postępowania dowodowego byłoby to bowiem równoznaczne ze stwierdzeniem, że usługa poboru wody podziemnej nie jest wykonywana, a co za tym idzie – brak jest możliwości ustalenia opłaty stałej.

W przypadku stwierdzenia, że przedmiotowe ujęcie wody jest eksploatowane, rzeczą organu byłoby rozważenie, czy sposób korzystania z wody z ujęcia pozwala na ustalenie opłaty rocznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym niepodlegające opłacie, wynikające z art. 33 ust. 1 P.w. prawo właściciela do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym, o ile gospodarstwo domowe prowadzi osoba, której właściciel prowadzenie tego gospodarstwa powierza. Ograniczenie zakresu zwykłego korzystania z wód do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego należy rozumieć w ten sposób, że wystarczające jest zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego z woli i za wiedzą właściciela terenu, na którym gospodarstwo domowe jest zlokalizowane. Kwestia własności gruntu nie powinna być utożsamiana z osobistym prowadzeniem gospodarstwa domowego przez właściciela tego gruntu. Przy zwykłym korzystaniu z wód prawodawca nie wskazał, że ma ono służyć zaspokojeniu potrzeb osobistych. Fakt, że leśniczówka jest mieszkaniem służbowym nie wyklucza, że realizowany w niej pobór wody jest zwykłym korzystaniem z wód, niebędącym usługą wodną w rozumieniu art. 35 ust. 1 P.w.

Wskazano, że art. 33 ust. 1 P.w. nie różnicuje uprawnienia do zwykłego korzystania z wód od prawnego charakteru właściciela gruntu oraz od tego czy prowadzi on działalność gospodarczą. Art. 35 ust. 1 P.w. nie uzależnia kwalifikacji poboru wód podziemnych jako usługi wodnej wyłącznie od faktu prowadzenia działalności gospodarczej, ale od poboru w związku z działalnością gospodarczą wykraczającego poza powszechne, zwykłe lub szczególne korzystanie z wód.

W tym stanie sprawy uznając, że orzekający w sprawie organ administracji wodnej naruszył powołane wyżej przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Zarządu Zlewni w G., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

I. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) dalej w skrócie P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i przyjęcie, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie mimo, że podstawą ustalenia opłaty stałej za pobór wód były niebudzące wątpliwości ustalenia organu, iż pobór ten odbywa się na podstawie ważnego pozwolenia wodnoprawnego wydanego decyzją Starosty K. nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. przez mieszkańców Leśniczówki i jest w istocie dokonywany jest przez Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe w ramach prowadzonej przez podmiot działalności gospodarczej;

II. naruszenie prawa materialnego:

1) art. 271 ust. 5a P.w. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do spraw, w których pozwolenie wodnoprawne zostało wydane po wejściu w życie wskazanego przepisu tj. po dniu 23 listopada 2019 r., podczas gdy obowiązująca w polskim systemie prawnym zasada retrospekcji pozwala na stosowanie nowych przepisów prawnych do zdarzeń /postępowań/operacji, które zostały zainicjowane w czasie obowiązywania poprzednich przepisów, jeśli nie wszystkie elementy stanu prawnego były ukształtowane;

2) art. 35 ust. 1 w związku z art. 35 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 271 ust. 2 P.w. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że z dyspozycji wskazanych przepisów wynika, iż opłata stała za usługę wodną w postaci poboru wód jest immanentnie związana z rzeczywistym poborem wód podczas, gdy treść art. 35 ust. 1 P.w. stanowi, iż usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza korzystanie, powszechne, zwykłe lub szczególne;

3) art. 33 ust. 1 w związku z art. 33 ust. 3 P.w. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że pobór wód dokonywany przez osobę prawną może zostać zakwalifikowany jako pobór wód na potrzeby własnego gospodarstwa domowego podczas gdy prawidłowe rozumienie wskazanych norm powinno sprowadzać się do uznania, że zawarte jest w nich zastrzeżenie, iż właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania

z wód (ust. 1) po warunkiem, że odbywa się ono celem zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub gospodarstwa rolnego (ust. 3);

4) art. 33 ust. 3 P.w. w związku z art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162) w związku z art. 4 ust. 1 i art. 32 ustawy

z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1463) poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe (dalej

także w skrócie PGL LS) jest uprawione do zwykłego korzystania z wód mimo, iż jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, co z kolei świadczy, że

korzystanie z wód zaspakaja cele działalności gospodarczej podmiotu i jako takie podlega obowiązkowi opłatowemu;

5) art. 271 ust. 2 P.w. poprzez jego niezastosowanie, mimo że strona posiadając pozwolenie wodnoprawne na pobór wód wydane przez Starostę K. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] podlega obowiązkowi opłatowemu i wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku istnieją podstawy do ustalenia wysokości opłaty stałej za pobór wód przez PGL LP z tego powodu, że zakres korzystania z wód przez stronę wykracza poza ramy zwykłego korzystania z wód.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania podług norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Nadleśnictwo K. wniosło o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji

i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Sprawa ta podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zarządzała

jej przeprowadzenia.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie

zarzuty są trafne.

Uzasadnionym jest zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji naruszenia prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 271 ust. 5a P.w. polegającej na przyjęciu, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do spraw, w których pozwolenie wodnoprawne zostało wydane po wejściu w życie ww. przepisu tj. po dniu 23 listopada 2019 r., podczas gdy trafnie strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że obowiązująca w polskim systemie prawnym zasada retrospekcji pozwala na stosowanie nowych przepisów prawnych także do zdarzeń lub postępowań, które zostały zainicjowane w czasie obowiązywania poprzednich przepisów, jeśli nie wszystkie elementy stanu prawnego były ukształtowane i nic innego nie wynika z regulacji prawnej.

Art. 271 ust. 5a P.w. wszedł w życie z dniem 23 listopada 2019 r. (dodany do Prawa wodnego ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2019 r. poz. 2170). Zgodnie z tym przepisem opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Przepis ten miał na celu doprecyzowanie okresu za który ustala się opłaty stałe za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych oraz za odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych bądź wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast, a także za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że przepis ten ma zastosowanie dopiero do pozwoleń wodnoprawnych

lub pozwoleń zintegrowanych, które stały się ostateczne dopiero po dniu 23 listopada 2019 r. Tym samym nawet w przypadku, gdy pozwolenie wodnoprawne lub zintegrowane stało się ostateczne przed dniem wejścia w życie Prawa wodnego (tj. przed dniem 1 stycznia 2018 r.), to art. 271 ust. 5a P.w. nie zakazuje naliczania opłat stałych za m.in. pobór wód podziemnych. Pozwolenia wodnoprawne wydane przed dniem 1 stycznia 2018 r. zachowały bowiem obowiązywanie także po tej dacie, co wprost wynika z art. 545 ust. 7 P.w. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że normy prawne mogą regulować stany faktyczne, które rozpoczęły się jeszcze przed wejście w życie danej regulacji, a które nadal trwają. Takim przykładem jest wydanie przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne pozwoleń wodnoprawnych, które stanowią podstawę do naliczania opłat stałych za pobór wód dokonywany na ich podstawie.

Trafnym jest także zarzut dokonania błędnej wykładni art. 271 ust. 2 P.w. Zgodnie z tym przepisem określony został sposób obliczenia wysokości opłaty stałej

za pobór wód podziemnych. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń do dostępnych zasobów wód podziemnych. Tym samym powołany przepis wprost odwołuje się do "maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego", a nie do rzeczywiście pobranej wody. To treść pozwolenia wodnoprawnego określająca maksymalna ilość wody która na jego podstawie może być pobierana, stanowi jedną ze składowych pozwalających na jej obliczenie. Opłata stała za usługi wodne ma charakter niezmiennej, ryczałtowej kwoty

o ustalonej wysokości i wynika ona z możliwej do realizacji presji na środowisko, powstającej podczas korzystania z wód, określonego w pozwoleniu wodnoprawnym.

W przypadku poboru wód podziemnych wynika ona z możliwej do pobrania ilości wód podziemnych wyrażonej w m3/s, w związku z czym jest odzwierciedleniem gotowości środowiska wodnego do udostępnienia zasobów wodnych w ramach usług wodnych

w ciągu roku. Wprowadzenie takiej opłaty służy uzyskaniu zwrotu kosztów ponoszonych w związku z dostępnością i ochroną zasobów wodnych oraz

rozwijaniem, zarzadzaniem i utrzymywaniem wód i urządzeń wodnych służących realizacji usług wodnych. Opłata stała pobierana jest za potencjalną możliwość poboru wody i stanowi ekwiwalent za gotowość środowiska do świadczenia usług określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (wyrok NSA z 20 stycznia 2022 r. III OSK 4431/21).

Rzeczywista ilość pobranych wód podziemnych stanowi z kolej wyznacznik obliczenia opłaty zmiennej. Wynika to wprost z art. 270 ust. 1 i art. 272 ust. 1 P.w., zgodnie z którymi opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych, a wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości rzeczywiście pobranych wód podziemnych wyrażonej w m3. Tym samym do obliczenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych uwzględnia się wielkość tego poboru wyrażoną w pozwoleniu wodnoprawnym, a nie rzeczywisty pobór wody.

Natomiast zarzut błędnej wykładni art. 35 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 P.w. dokonanej przez Sąd pierwszej instancji nie jest zasadny. Zgodnie z powołanymi przepisami usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania

z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód i obejmują one, m.in. pobór wód podziemnych.

Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał wadliwej wykładni art. 35 ust. 1 w związku z ust. 3 pkt 3 tego przepisu. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził bowiem, że art.

35 ust. 1 P.w. nie uzależnia kwalifikacji poboru wód podziemnych jako usługi wodnej wyłącznie od faktu prowadzenia działalności gospodarczej, ale od poboru takich wód

w związku z działalnością gospodarczą wykraczająca poza powszechne, zwykłe lub szczególne korzystanie z wód. Taka wykładnia art. 35 ust. 1 P.w. jest zgodna z treścią tego przepisu, który kwalifikuje usługi wodne jako te, które polegają na zapewnieniu m.in. podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwość korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód.

Także okoliczność, że usługi wodne stosownie do art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w. obejmują pobór wód podziemnych również nie była kwestionowana w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Osią sporu w tej sprawie jest ocena treści pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę K. z dnia [...] marca 2013 r. nr[...], na podstawie którego Nadleśnictwo K. uzyskało prawo do poboru w ilościach określonych w tym pozwoleniu wód podziemnych z utworów czwartorzędowych na potrzeby zaopatrzenia w wodę z ujęcia w postaci jednej studni wierconej na działce nr [...]. Jak wynika wprost z uzasadnienia ww. pozwolenia wodnoprawnego, pobierana woda miała być wykorzystywana na cele bytowe, na cele gospodarcze, do zraszania upraw oraz do zabezpieczenia potrzeb na wypadek pożaru lasu.

Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że dopuszczalnym jest zakwalifikowanie Nadleśnictwa K. stanowiącego jednostkę organizacyjną Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe reprezentującego Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia do podmiotów, którym może przysługiwać prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących własność Skarbu Państwa lub znajdujących się na gruncie Skarbu Państwa. Warunkiem takiego zakwalifikowania

jest wykazanie, że korzystanie z wody służy do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3 P.w.) i jednocześnie mieści się w granicach objętych art. 33 ust. 5 ww. ustawy. Ograniczenie zakresu zwykłego korzystania z wód do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego (lub własnego gospodarstwa rolnego, które nie występuje w stanie faktycznym tej sprawy) należy rozumieć w ten sposób, że woda jest pobierana do zaspokojenia potrzeb gospodarstwa domowego z woli i za wiedzą właściciela terenu, na którym takie gospodarstwo domowe zostało zlokalizowane. Wbrew twierdzeniom organu wnoszącego skargę kasacyjną w art. 33 ust. 3 P.w. kwestia własności gruntu nie jest utożsamiana z osobistym prowadzeniem gospodarstwa domowego przez właściciela tego gruntu. Wprawdzie art. 33 ust. 3 P.w. wskazuje na właściciela jako podmiot uprawniony do zwykłego korzystania z wód, tym niemniej z takiej regulacji nie można wyciągać wniosku, że właściciel, aby jego korzystanie z wód zakwalifikować jako zwykłe, musi osobiście prowadzić gospodarstwo domowe na należącym do niego gruncie. Prawo do zwykłego korzystania z wody przysługuje każdemu właścicielowi gruntu, niezależnie od tego czy zamieszkuje on na swoim gruncie, czy powierza swój grunt w zarząd innym osobom. Powołany art. 33 ust. 3 P.w. nie różnicuje uprawnień

do zwykłego korzystania z wód w zależności od tego, czy właścicielem jest osoba fizyczna, czy osoba prawna. Skarb Państwa posiada osobowość prawną wynikającą bezpośrednio z ustawy (art. 33 i art. 34 k.c.). Zgodnie zaś z art. 67 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego czynności procesowe za Skarb Państwa podejmuje organ państwowej jednostki organizacyjnej (stationes fisci), z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. Stosownie do treści art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2020 r. poz. 6) nadleśniczy reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania. Tym samym nie można a priori wykluczyć, że podleśniczówka (leśniczówka) może być miejscem zamieszkiwania pracownika Lasów Państwowych stanowiąc jego gospodarstwo domowe, w której będzie skupiać się centrum życiowe danej osoby. Tym samym, jak trafnie kierunkowo wskazał w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji, że w każdym przypadku korzystania z leśniczówki (podleśniczówki lub podobnego lokalu) należy oceniać, czy taki obiekt stanowi miejsce zamieszkania danej osoby stanowiąc jej gospodarstwo domowe. Nie każda leśniczówka będzie stanowić gospodarstwo domowe, ale też nie można takiej możliwości z góry

wykluczyć, w szczególności wówczas, gdy w leśniczówce zamieszkuje na stałe np. rodzina pracownika Lasów Państwowych stanowiąc dla nich centrum życiowe. Pojęcie "własnego gospodarstwa" należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko jako zaspokojenie potrzeb osobistych właściciela gruntu prowadzącego gospodarstwo domowe, ale wystarczające jest zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego prowadzonego przez inną osobę z woli i za wiedzą właściciela terenu, na którym gospodarstwo domowe jest zlokalizowane (por. wyrok NSA z 21 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2919/16).

Przechodząc do kontroli skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu błędnej wykładni art. 33 ust. 1 w związku z art. 33 ust. 3 P.w. należy stwierdzić, że nie jest trafnym w okolicznościach tej sprawy stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym ustaleniu przez organ administracyjny wymaga okoliczność zakwalifikowania korzystania z ujęcia wody podziemnej objętej ww. pozwoleniem wodnoprawnym jako zwykłe korzystanie z wód.

O ile bowiem zgodnie z art. 33 ust. 3 P.w. zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego, to art. 33 ust. 4 tej ustawy wyraźnie określono, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje: 1) pobór wód

podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę; 2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Tym samym w ramach zwykłego korzystania z wód

podziemnych dopuszczalny jest ich pobór w ilości średniorocznie nieprzekraczającej

5 m3 na dobę. Większy pobór pozbawia możliwość jego zakwalifikowania jako zwykłego korzystania z wód. Przy czym pod pojęciem poboru – z uwagi na charakter opłaty stałej niezależnej od ilości faktycznie pobieranej wody – należy rozumieć taki pobór, jaki wynika z treści pozwolenia wodnoprawnego (lub pozwolenia zintegrowanego). Skoro w pozwoleniu wodnoprawnym z dnia 11 marca 2013 r. średnioroczny pobór wód podziemnych został określony na 7 m3 na dobę, to wielkość ta przekracza przesłankę wynikającą z art. 33 ust. 4 pkt 1 P.w. Tym samym nawet wówczas, gdyby sama podleśniczówka stanowiła gospodarstwo domowe pracownika Lasów Państwowych, to wielkość poboru wody uniemożliwia zakwalifikowanie takiego poboru do zwykłego korzystania z wód.

Okoliczność, że pozwolenie wodnoprawne z 11 marca 2013 r. obejmowało kilka celów poboru tych wód, wśród których były także cele zwolnione z opłat (art. 271 ust.

2 i ust. 2a P.w.) nie stanowi przesłanki zakazującej obliczenia opłaty stałej. Jeżeli bowiem w pozwoleniu wodnoprawnym przynajmniej jeden cel poboru wód podziemnych nie został zwolniony spod tej opłaty, to opłata ta jest należna.

Zasadnym jest także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez przyjęcie, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie.

Nietrafnie Sąd pierwszej instancji zarzucił w tej sprawie Dyrektorowi Zarządu Zlewni w G. naruszenie ww. przepisów postępowania w zakresie dotyczącym braku ustalenia okoliczności dotyczących celów poboru wód podziemnych objętych ww. pozwoleniem wodnoprawnym z [...] marca 2013 r., tak jak i nie miało podstaw wskazanie na naruszenie w toku postępowania administracyjnego przepisów poprzez brak ustalenia rzeczywistego poboru wód podziemnych było wadliwe.

Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy

Polskie Nadleśnictwo K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za usługi wodne. Kontrolując zaskarżoną decyzję Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest niezasadna i organ administracyjny nie naruszył w tej sprawie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Tym samym w punkcie pierwszym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i stosując art. 151 w związku z art. 193 P.p.s.a., oddalił skargę Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Polskie Nadleśnictwo K.

W punkcie drugim Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, stronie która wniosła tę skargę należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. W związku z tym w tej sprawie należało od Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Polskie Nadleśnictwo K. zasądzić na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 340 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Koszty te obejmują zwrot kwoty wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem strony skarżącej kasacyjnie obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).