Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 137/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 156 § 1pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 7 ust 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. NSA Janusz Furmanek Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. i M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 539/08 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z [...] stycznia 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję z [...] sierpnia 2007 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z [...] września 1950 r. nr [...], odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. B. [...] (dawniej Nr [...]), ozn. nr hip. [...] oraz stwierdzającej przejście na własność Skarbu Państwa wszystkich budynków znajdujących się na powyższym gruncie. W uzasadnieniu wskazano, że opisana nieruchomość stanowiąca własność J. i K. małżonków K. przeszła na własność gminy m.st. Warszawy z dniem [...] listopada 1945 r. na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279, dalej powoływany jako "dekret warszawski"). Po rozpoznaniu wniosku poprzednich właścicieli z [...] lutego 1949 r. o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości oraz wniosku z dnia [...] marca 1949 r. o przywrócenie terminu do jego wniesienia, orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1950 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Organ podniósł, że powyższa nieruchomość została objęta w posiadanie Gminy dnia [...] sierpnia 1948 r., w związku z czym termin do złożenia wniosku upłynął dnia [...] lutego 1949 r.

W dalszej kolejności orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1950 r. nr [...] (pod cyfrą "[...]" wpisano również "[...]") Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło J. i K. K. przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. B. [...] nr hip. [...] uzasadniając rozstrzygnięcie niemożnością pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowych właścicieli z przeznaczeniem nieruchomości wg opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. orzeczenia Minister Gospodarki Komunalnej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1951 r. pozostawił w mocy zaskarżone orzeczenie.

W tej samej sprawie orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1950 r. nr [...] ("[...]" nadpisano na "[...]") Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło J. i K. K. przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. B. [...] nr hip. [...] oraz stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na nieruchomości przechodzą na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu organ stwierdził, że orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1950 r. odmówiono wnioskodawcom przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Wnioskiem z dnia [...] października 1998 r. skarżący – jeden z następców prawnych poprzednich właścicieli, wystąpił do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia z dnia [...] września 1950 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1999 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie odmówiło stwierdzenia nieważności tego orzeczenia wskazując, że wbrew twierdzeniu wnioskodawcy doręczenie orzeczenia z dnia [...] czerwca 1950 r. K. i J. K. i uznanie ich za strony postępowania dotyczącego przywrócenia terminu, nie oznacza faktycznego przywrócenia terminu.

Na skutek wniesionego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA 3281/01 uchylił powołaną decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 1999 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że co do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. B. [...] (dawniej [...]) wydano co najmniej dwie decyzje – z dnia [...] sierpnia 1950 r. oraz z dnia [...] września 1950 r. W ocenie Sądu organ powinien rozważyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1950 r. w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd wskazał również, iż niezależnie od zarzutów skargi zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem art. 10 § 1 K.p.a. Postępowanie toczyło się bowiem bez udziału R. K. – drugiego obok skarżącego następcy prawnego poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] kwietnia 1951 r. i utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1950 r. W uzasadnieniu wskazano, że skoro wniosek o przyznanie prawa własności do przedmiotowej nieruchomości został złożony po upływie ustawowego terminu, to brak było podstaw do jego merytorycznego rozpatrzenia (tj. przy uwzględnieniu kryteriów z art. 7 ust. 2 dekretu). W tej sytuacji orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1950 r. oraz utrzymująca je w mocy decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1951 r. rażąco naruszają prawo.

W tym stanie faktyczny i prawnym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, rozpatrując ponownie wniosek skarżącego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. odmówiło stwierdzenia nieważności powołanej decyzji dekretowej z dnia [...] września 1950 r. i stwierdziło, że z punktu widzenia przepisów proceduralnych nie można przyjąć, iż sam fakt wydania decyzji w sprawie, w której wcześniej została wydana decyzja nieostateczna, przesądza o rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu tej późniejszej decyzji. Skoro w punkcie 3 tego przepisu ustawodawca zastrzegł, że nieważna jest decyzja wydana w sprawie rozstrzygniętej uprzednio decyzją ostateczną, to decyzja wydana w sprawie rozstrzygniętej uprzednio decyzją nieostateczna nie może być zawsze nieważna. Przyjęcie odmiennego zapatrywania oznaczałoby uznanie wyrazu "ostateczną" w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. za zbędny.

Organ wskazał, że w decyzji z dnia [...] sierpnia 1950 r. jako adres nieruchomości wskazano ul. B. [...], zaś w orzeczeniu z dnia [...] września 1950 r. – ul. B. [...]. Wprawdzie w obu rozstrzygnięciach podano nr hip. nieruchomości [...], jednak nie można wykluczyć, że orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1950 r. zostało wydane omyłkowo, bez uwzględnienia faktu przekroczenia terminu do złożenia wniosku dekretowego.

Reasumując Kolegium wskazało, że orzeczenie z dnia [...] września 1950 r. zostało wydane z naruszeniem prawa, które jednak nie może zostać uznane za rażące naruszenie prawa i brak jest podstaw do stwierdzenia jego nieważności.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymało w mocy swoje rozstrzygnięcie o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego z dnia [...] września 1950 r. W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył argumentację zawartą w swojej poprzedniej decyzji i stwierdził, że złożenie wniosku dekretowego z naruszeniem 6 miesięcznego terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego powoduje, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku dekretowego.

Skarżący nie zgodził się z tą decyzją i zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze stwierdził, iż zaskarżona decyzja stoi w sprzeczności z wyrokiem NSA z dnia 10 stycznia 2003 r. oraz zaprzecza wskazaniom tego wyroku. Zdaniem skarżącego NSA jednoznacznie wskazał, że decyzja dekretowa z dnia [...] września 1950 r. jest drugą decyzją w tej samej sprawie i powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 października 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 539/08, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ustalenia stanu faktycznego są bezsporne, co daje podstawę do oceny, czy organ nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd wywodził, że w sprawie fundamentalne znaczenie ma kwestia, która umknęła uwadze zarówno organu jak i skarżących, że Minister Infrastruktury decyzją z [...] kwietnia 2004 r. stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] kwietnia 1951 r. i utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1950 r. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej ma charakter deklaratoryjny ("stwierdza nieważność" – art. 156 K.p.a. ze skutkiem ex tunc – od dnia wydania decyzji unieważnionej), co w przedmiotowej sprawie oznacza, że nie można w ogóle brać pod uwagę faktu wydania orzeczenia z [...] sierpnia 1950 r. Tym samym tracą na aktualności wszelkie rozważania dotyczące tego czy orzeczenie z [...] września 1950 r. było drugim orzeczeniem w tej samej sprawie.

W związku z powyższym Sąd wskazał, że nie można uznać za zasadny zarzut zawarty w skardze, że zaskarżona decyzja stoi w sprzeczności z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2003 r., ponieważ po wydaniu tego wyroku Minister Infrastruktury wyeliminował z obrotu prawnego orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1950 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej. W związku z powyższym – z uwagi na zmianę stanu faktycznego – ocena prawna zawarta w powołanym wyroku nie mogła wiązać organu. Nie doszło więc do naruszenia art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Zdaniem Sądu bezspornym jest, że wniosek dekretowy został złożony z naruszeniem 6 miesięcznego terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu, co uniemożliwiało ustanowienie prawa wieczystej dzierżawy w odniesieniu do przedmiotowego gruntu. Dlatego rację ma organ w zaskarżonej decyzji wskazując, że przekroczenie powołanego terminu powodowało, że właściwy organ mógł wydać tylko i wyłącznie decyzję o odmowie przyznania prawa własności czasowej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest jednolite stanowisko co do prekluzyjnego charakteru terminu zawartego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W uchwale składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r. (sygn. akt OPK 19/96, publ. ONSA 1997, nr 2, poz. 50) wyrażony został pogląd, w pełni aprobowany przez skład orzekający w sprawie, że do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 wymienionego wyżej dekretu nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu. Pogląd ten jest uzasadniony także w przypadku przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) dotyczących przywrócenia terminu (art. 41–43). Przywrócenie terminu prawa materialnego, jakim jest termin zawity (niezależnie od tego, czy miałoby ono nastąpić na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, czy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r.), jest bowiem dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Nie można więc uznać, że orzeczenie z dnia [...] września 1950 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wydał je uprawniony do tego organ działając na skutek wniosku poprzednich właścicieli. Nie wiadomo zatem w jaki sposób powołane orzeczenie jest dotknięte wadą określoną w art. 156 § 1 K.p.a.

Przedmiotem postępowania nadzorczego był wyłącznie wniosek skarżącego z [...] października 1998 r. dotyczący wzruszenia powołanego orzeczenia z [...] września 1950 r. W aktach sprawy znajduje się również wniosek skarżącego z [...] lipca 2006 r. (s. 137 akt administracyjnych) zawierający żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego z [...] września 1950 r. nr [...], jednak wniosek ten nie był przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.

Sąd stwierdził, że organ w zaskarżonej decyzji zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego z uwagi na fakt, że orzeczenie to zostało wydane zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego. Przy tym całkowicie zbyteczne były dywagacje organu w kwestii relacji orzeczenia z [...] września 1950 r. do wcześniejszego orzeczenia z [...] sierpnia 1950 r., które zostało wyeliminowane z obrotu prawnego w kwietniu 2004 r. Kwestia ta nie ma jednak żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.

Zarzuty skargi są więc całkowicie chybione i nie mogły być uwzględnione. Kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie określonym w art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd nie stwierdził, aby wystąpiły inne niż wskazane w skardze uchybienia obligujące do uchylenia zaskarżonej decyzji albo stwierdzenia jej nieważności. W okolicznościach sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie miało obowiązek odmówić stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia z 13 września 1950 r. Dlatego skargę jako całkowicie nieuzasadnioną Sąd oddalił na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

J. K. i M. M. wnieśli od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia (art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zarzucono naruszenie:

1) art. 3 § 1 i 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 156.§ 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, podczas gdy obowiązkiem Sądu było dokonanie w oparciu o akta sprawy kontroli działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego pod względem zgodności z prawem, co oznaczać miało przede wszystkim zbadanie czy wniosek dekretowy złożony przez byłych właścicieli został złożony z zachowaniem 6 miesięcznego terminu określonego w art. 7 ust. 1 z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279),

2) art. 7, 8 i 77 § 1 i 4 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy oraz brak wnikliwej oceny i kontroli zebranego w sprawie materiału dowodowego, z pominięciem słusznego interesu strony skarżącej.

Na tych podstawach wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono co do przyjęcia jako zasadnej oceny terminu złożenia wniosku. Wniosek nie został opatrzony datą wpływu. Na wniosku odręcznie dopisano datę [...] lutego 1949 r. Sąd dowolnie przyjął, iż datą złożenia wniosku był dzień [...] lutego 1949 r. Sąd nie zbadał co oznacza odręcznie napisana na wniosku data [...] lutego 1949 r. Nie można więc przyjąć, że został złożony po terminie wynikającym z art. 7 ust. 1 dekretu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie prawnej. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Sprawowanie przez sądy administracyjne wymiaru sprawiedliwości, jako realizacja prawa jednostki do obrony interesu prawnego na drodze sądowej, spełniać musi standardy wyznaczone konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Wymaga to przy sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w zakresie działania organów państwa socjalistycznego szczególnej wnikliwości i staranności oceny zgodności z prawem wydanych w tym okresie decyzji administracyjnych. Takie standardy wynikają już z preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która stanowi "pomni gorzkich doświadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane", nakazują stosować kryteria współczesne do oceny zgodności z prawem decyzji administracyjnych.

Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej Sąd naruszył te standardy, naruszył też art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można podzielić stanowiska przyjętego w zaskarżonym wyroku co do braku aktualności oceny wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA 3281/01. Stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z [...] sierpnia 1950 r. oraz decyzji Ministra Budownictwa z [...] kwietnia 1951 r. utrzymującej w mocy decyzję z [...] sierpnia 1950 r. nie podważa oceny wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny co do rozważenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z [...] września 1950 r. nr [...]. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną". Sankcją nieważności jest obarczona decyzja administracyjna rozstrzygająca sprawę, która już została rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej wcześniej nie uzdrawia decyzji administracyjnej wydanej później. Nie można podzielić stanowiska Sądu, że stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 1950 r. oraz utrzymującej tę decyzję w mocy z [...] kwietnia 1951 r. doprowadziło do sanacji decyzji z [...] września 1950 r. Jeżeli przyjąć, że decyzja z [...] sierpnia 1950 r. nie była decyzją ostateczną, to Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy wydając orzeczenie administracyjne we wrześniu 1950 r. nr [...] rażąco naruszyło zasadę związania organu wydaną decyzją administracyjną. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341) przyjmowało w art. 90 ust. 1 regułę związania organu pierwszej instancji decyzją. Od tej reguły dopuszczalny był wyjątek ale tylko w razie gdy od decyzji zostało wniesione odwołanie, które zasługiwało na uwzględnienie, o ile na podstawie tej decyzji nie nabyły praw inne osoby. Aktualnie obowiązujący art. 110 Kodeksu postępowania ustanawia expressis verbis regułę związania organu pierwszej instancji decyzją od chwili jej doręczenia (ogłoszenia) stronie. Od tej reguły dopuszczalne są wyjątki tylko gdy Kodeks tak stanowi. Złamanie reguły związania wydaną decyzją przez ponowne rozpoznawanie i rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej jest rażącym naruszeniem prawa, które obwarowane jest sankcją nieważności. Zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, jak i Sąd w zaskarżonym wyroku naruszył art. 99 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Zasadny jest zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), który stanowi: "Dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie – użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną". Ustalenia zachowania ustawowego terminu materialnoprawnego organ obowiązany jest dokonać ze szczególną starannością, a Sąd obowiązany był poddać kontroli, kontroli zgodnej ze standardami demokratycznego państwa prawnego. Należy w pełni podzielić stanowisko przyjęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 188/07 "Jeżeli przesłanką odmowy przyznania własności czasowej jest bezskuteczny upływ terminu, przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), to niezbędne jest wykazanie nie tylko, że osoby uprawnione nie zgłosiły omawianego żądania, ale także ustalenie czy i kiedy rozpoczął bieg terminu do złożenia takiego wniosku. Fakty i daty skutecznego objęcia gruntu w posiadanie nie można domniemywać. Niedopuszczalne jest również dokonywanie takich ustaleń wyłącznie na podstawie niczym niepopartych twierdzeń organu". Nie można ocenić jako przeprowadzenie, zgodnie z regułami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, kontroli w zakresie niezachowania ustawowego terminu. Przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że bezspornym jest, że wniosek dekretowy został złożony z naruszeniem 6 miesięcznego terminu, narusza prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy przez sąd. W zaskarżonym wyroku Sąd pominął uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2000 r. OPK 32/99 "Warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy było zamieszczenie orzeczenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 6, poz. 43). W pełni zasadny jest zarzut naruszenia przy przeprowadzaniu kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd w zaskarżonym wyroku nie wywiódł na jakiej podstawie przyjął ocenę, że uchybienie terminu do złożenia wniosku dekretowego jest bezsporne. Na potrzebę ustalenia zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku dekretowego wskazywał w decyzji z [...] kwietnia 2004 r. nr [...] Minister Infrastruktury w jej uzasadnieniu "Powyższe ustalenia dowodzą, że zarówno Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy orzeczeniem z [...] sierpnia 1950 r. jak i Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z [...] kwietnia 1951 r. nie przeprowadzając stosownego postępowania wyjaśniającego w zakresie przekroczenia terminu, tym bardziej że istniało w obrocie prawnym orzeczenie z dnia [...] czerwca 1950 r., naruszyły art. 44 i art. 75 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. RP Nr 36, poz. 341)". Brak ustalenia zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku dekretowego dotyczy również orzeczenia administracyjnego z [...] września 1950 r. nr [...], przy czym przy obliczaniu terminu należy uwzględnić wykładnię przyjętą w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2000 r. OPK 32/99, prowadząc ustalenia z zachowaniem przepisów prawa procesowego z naczelną zasadą ogólną prawdy obiektywnej (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego).

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach prawnych, na mocy art. 185 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.