Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 425/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 2 pkt 1, par. 38 ust. 8 i 9
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. sprawy ze skargi D. F. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2015 oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w sprawie przyznania D. F. (dalej również jako Skarżący) płatności rolnośrodowiskowej [...]

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Skarżący złożył w dniu

[...] czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie płatności na 2015 r., w którym zadeklarował pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 6,19 ha. W dniu [...] lutego 2016 r. Skarżący wycofał

z płatności rolnośrodowiskowej działkę rolną E1, położoną na działkach ewidencyjnych nr [...] (obręb S., gmina S., powiat b., województwo p.), na której w 2014 r. podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach realizacji pakietu 5, wariantu 5.1. Przedmiotowe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. i wynika z przepisu § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.). Tym samym Skarżący zobowiązał się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego m.in. do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych na powierzchni 6,19 ha.

Biorąc pod uwagę powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r.

w części dotyczącej działki rolnej E1 (powierzchnia 0,61 ha) oraz ze względu na zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych w 2015 r. w stosunku do 2014 r. słusznie zastosował § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie

z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi

w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Organ zauważył, że przedmiotowe działki ewidencyjne były określone jako trwały użytek zielony w planie działalności rolnośrodowiskowej na lata 2014-2019, złożonym w dniu [...] sierpnia 2016 r.

Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, sprawie nie ma zastosowania § 38 ust. 9 cytowanego rozporządzenia, ponieważ od 15 marca 2014 r. działki ewidencyjne nr [...] (0,21 ha) i [...] (0,40 ha) zostały objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu 5, wariantu 5.1 oraz do powierzchni tych działek przyznano płatność rolnośrodowiskowa za 2014 r. Skarżący wycofał przedmiotowe działki ewidencyjne z wniosku ze względu na utratę władztwa nad nieruchomością w wyniku wygaśnięcia umowy użytkowania. Organ zauważył przy tym, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających przeniesienie zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy za niezasadne uznał ponadto zarzuty odwołania dotyczące w szczególności naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 kpa, art. 21 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.), § 18 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181/48 z 20 czerwca 2014 r.).

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 64 ust. 2 i art. 77 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013. Organ uznał także, że w sprawie nie znajduje zastosowania § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, bowiem w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie w gospodarstwie któregokolwiek ze wskazanych w tym przepisie przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik Skarżącego zaskarżył powyższą decyzję w całości i zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a. naruszenie art. 7 kpa - zasady obiektywizmu oraz art. 21 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez bezpodstawne zastosowanie sankcji 20% skutkującej zmniejszeniem płatności;

b. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) - polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

i załatwienia sprawy, w tym przyjęcie błędnych i niezasadnych założeń że

w gospodarstwie rolnym Skarżącego faktycznie doszło do nie zachowania trwałych użytków zielonych, jak i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, pomimo nie dysponowania przez organ żadnymi dowodami w tej kwestii;

c. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz art. 21 ust. 2 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, tj. nie uwzględnienie okoliczności wskazujących na to, że wycofanie z wniosku trwałych użytków zielonych nastąpiło w wyniku szczególnych okoliczności nie zawinionych przez Skarżącego;

d. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia

7 marca 2007 r. - polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego tj. nie zweryfikowaniu, pomimo dysponowania środkami

w postaci kontroli na miejscu, wizytacji w terenie - czy faktycznie na wycofanych przez Skarżącego działkach doszło do nie zachowania trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego;

e. naruszenie art. 8 i 107 § 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, poprzez pominięcie

w uzasadnieniu oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym w szczególności braku informacji - z jakiego powodu Organ nie zdecydował się na przeprowadzenie kontroli na miejscu w celu weryfikacji, czy doszło do nie zachowania TUZ na wycofanych działkach. Nie wyjaśnieniu

z jakiego powodu organ - nie zawinionego wycofania działki rolnej z wniosku nie potraktował jako wyjątkowej okoliczności - brak powyższych wyjaśnień

w uzasadnieniu decyzji uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

f. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 2 kpa polegające na bezpodstawnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji oraz nie uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i nie przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

g. naruszenie § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że przepis ten (zawarta

w nim 20 % sankcja) znajduje zastosowanie - gdy do niezachowania trwałych użytków doszło w sytuacji wycofania ich z wniosku o przyznanie płatności - chociaż faktycznie przepis ten odnosi się do trwałych użytków niezachowanych

w gospodarstwie rolnym (to znaczy zniszczonych, przekształconych trwałych użytków zielonych) i określonych w planie działalności rolno środowiskowej, do którego to, zniszczenia, przekształcenia TUZ, jak i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo faktycznie nie doszło;

h. naruszenie § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - poprzez dokonanie jego niewłaściwej wykładni polegającej na przyjęciu, że w przypadku gdy rolnik nie zachował TUZ w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem rolno środowiskowym stosuje się 20% sankcję z przepis

§ 38 ust. 8; natomiast w przypadku gdy grunt ten jest objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i doszło do utraty jego posiadania - należy zastosować "cały" przepis § 38 ust. 8 ( a nie tylko sankcję);

i. naruszenie przepisu § 39 ust 2 pkt 2a w związku z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie tzn. - jedyną i właściwą sankcją jaka może być zastosowana w przypadku wycofania z wniosku trwałego użytku zielonego (TUZ), nie jest sankcja z § 38 ust. 8, a sankcja z § 39 ust 2 pkt 2a - jeżeli rolnik zmniejszył obszar objęty zobowiązaniem (tak jak

w przedmiotowej sprawie ), płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w części, w wysokości obliczonej według algorytmu zawartego w tym przepisie - tj. procentowego stosunku powierzchni zmniejszonej do powierzchni na której powinien być realizowany dany wariant. Z wykładni tego przepisu wynika, że w przypadku już wypłaconych w 2014 r. płatności do wycofanej w 2015 r. działki rolnej, rolnik nie zwraca płatności w wysokości 20% sankcji. Natomiast "sankcją" w 2015 r.- jest jedynie pomniejszenie płatności o wysokość równą wycofanej powierzchni. A więc z przepisu § 39 ust 2 pkt 2a wynika wprost, że ani w roku 2014 ani w 2015 nie można do wycofanej działki stosować 20% sankcji;

j. naruszenie art. 64 ust 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 - poprzez jego nie zastosowanie chociaż stan sprawy jak i zebrana dokumentacja wskazuje, że organ dysponował wiedzą i dowodami świadczącymi o tym, że dany stan faktyczny powinien być zakwalifikowany jak wyjątkowa okoliczność lub siła wyższa; organ dysponował informacją , że wycofanie działek z wniosku było nie zawinione, nie doszło wg wiedzy Skarżącego do zniszczenia TUZ, Skarżący dokonał niezbędnych korekt planu RS i korekty deklarowanych powierzchni działek rolnych- co kwalifikuję ten stan rzeczy do uznania go jako okoliczność wyjątkową;

k. naruszenie art. 15 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu europejskiego

i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania

i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności - poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji kiedy Skarżący złożył deklarację zgodną ze stanem faktycznym;

l. naruszenie § 45 rozporządzenia rolno środowiskowego - poprzez jego nie zastosowanie, chociaż niezawiniona utrata władztwa nad nieruchomością powinna być zakwalifikowana jako siła wyższa lub wyjątkowa okoliczność w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany.

Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania

w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko

w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w sprawie dotyczy zastosowania wobec Skarżącego sankcji 20% do płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały sankcję przewidzianą w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego, reguluje cyt. wyżej rozporządzenie rolnośrodowiskowe. Zgodnie § 2 ust. 1 pkt 3 tego aktu, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia

w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe,

o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie

z planem działalności rolnośrodowiskowe.

Stosownie do § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące

w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

Ustawodawca w § 6 wymienionego rozporządzenia przyjął generalną zasadę, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy tego aktu dopuszczają dokonanie takiej zmiany. Tylko

w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 6 ust. 1 zmianę taką wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie

z § 6 ust. 2. Stąd rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania,

a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane.

W kontrolowanej sprawie ustalono, że Skarżący podjął w 2014 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach realizacji pakietu 5, wariantu 5.1. Przedmiotowe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. i wynika z przepisu § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i § 2 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia. Podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe na powierzchni 6,19 ha Skarżący zobowiązał się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na 2015 r. pierwotnie obejmował powierzchnię 6,19 ha. W dniu [...] lutego 2016 r. Skarżący wycofał jednak z płatności działkę rolną E1, położoną na działkach ewidencyjnych nr [...]. Po uwzględnieniu wycofania części wniosku powierzchnia do przyznania płatności w 2015 r. w pakiecie 5, wariancie 5.1 wynosiła 5,58 ha, co - jak trafnie wskazały organy - oznacza, że trwałych użytków zielonych w gospodarstwie nie zachowano na powierzchni 0,61 ha.

W konsekwencji, ze względu na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organy prawidłowo zastosowały sankcję 20%, przewidzianą obecnie w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

Regulacji mówiącej o zmniejszeniu płatności w ww. przypadku nie stosuje się jednak, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym (zob. § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

Zdaniem Sądu organ trafnie wywiódł, że omawiany wyjątek nie miał zastosowania w sprawie. Podkreślenia wymaga w tym zakresie, że prawodawca wskazał na "niezachowanie" trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów. Skoro tak, przyjąć trzeba, że przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów – na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo – jest rodzajem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo.

W konsekwencji – co do zasady – tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 38 ust. 8. Wskutek bowiem tego rodzaju "niezachowania" trwałych użytków zielonych rolnik także nie realizuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego (zob. np. wyroki NSA z dnia 26 maja 2015 r. o sygn. II GSK 646/14, II GSK 758/14 i II GSK 2918/14; z dnia 2 października 2015 r. sygn. II GSK 1998/14; z dnia 18 marca 2016 r. sygn.

II GSK 2110/14).

Oczywiste jest ponadto, że sam fakt niezachowania trwałych użytków zielonych w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów, na których występują takie użytki, nie jest wystarczający do odstąpienia od stosowania omawianej sankcji 20%. Obecnie już samo objęcie trwałych użytków zielonych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, bez względu na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, skutkuje tym, że wyjątek związany z utratą posiadania gruntów objętych programem nie powoduje odstąpienia od nałożenia sankcji. Z akt wynika tymczasem, że nastąpiła utrata posiadania przedmiotowej działki (oświadczenie strony), niemniej jednak była ona objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Stąd jako bezpodstawne w rozpatrywanym przypadku należało uznać zarzuty naruszenia § 38 ust. 8 i 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowana przez stronę skarżąca sankcja została w tej sprawie prawidłowo zastosowana.

Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia § 39 ust. 2 pkt 2a w zw.

z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Strona skarżąca próbuje wywieźć, że w sprawie tej organ powinien nałożyć na Skarżącego zmniejszenie płatności na rok 2015 r. na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2a, nie zaś jej pomniejszenie

o 20%. Należy jednak zauważyć, że sankcje wymienione w obu przepisach mają odrębny charakter. Przyjmuje się wręcz, że zastosowanie sankcji określonej w § 39 rozporządzenia możliwe jest jedynie w sytuacji wcześniejszego stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietu, co następuje w postępowaniu, o której mowa w § 38 (zob. np. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r. II GSK 4983/16, LEX nr 2303953). Przepis § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego znajduje zastosowanie jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego wariantu i dotyczy umniejszenia płatności. Zastosowanie tej sankcji nie wyklucza przy tym sankcji określonej w § 39 tego rozporządzenia (wyrok NSA z dnia 21 października 2016 r. II GSK 2115/16, LEX nr 2168715). Postępowanie dotyczące zwrotu płatności oparte na § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest zatem postępowaniem odrębnym od tego prowadzonego na podstawie § 38 tego aktu.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 64 ust 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Przepis ten stanowi, że nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy: a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej; b) niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6; c) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna; d) dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby; e) niezgodność jest nieznaczna, w tym w przypadku gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję na podstawie ust. 7 lit. b); f) zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe; przypadki te mają być określone przez Komisję zgodnie z ust. 6 lit. b).

Należy podzielić argumentację organu, że niezgodność deklaracji powierzchni przez rolnika nie była wynikiem błędu oczywistego (tj. takiego, który musi być wykryty na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności i danych zawartych w dokumentach dołączonych do wniosku), ani wynikiem błędu organu.

W aktach sprawy brak jest ponadto dowodów na wystąpienie siły wyższej. Należy przy tym zauważyć, że wypowiedzenie umowy dzierżawy nie stanowi siły wyższej

w rozumieniu przywołanego rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tego aktu, do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności

w następujących przypadkach: a) śmierć beneficjenta; b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym; d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym; e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw; f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który wymienia inne niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorie siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności,

w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany. Spośród wymienionych w tym przepisie przypadków strona odwołuje się do pkt 8, tj. innej okoliczności, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającej wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. Należy podzielić stanowisko organu, że w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie w gospodarstwie któregokolwiek z przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych wymienionych w § 45 tego aktu, w tym

w pkt 8 przytoczonego przepisu. Należy przy tym podkreślić, że możliwość wypowiedzenia umowy dzierżawy nie jest okolicznością, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Ponadto, w art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, upoważniającego Państwa członkowskie do uznania kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, które nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta, prawodawca unijny zastrzegł, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia,

w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (zob. ust. 2 tej regulacji).

Pozbawione podstaw okazały się zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

W tym zakresie Sąd zauważa, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, według art. 21 ust. 1 cyt. ustawy o wspieraniu (...),

z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl § 2 tego przepisu,

w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Stosownie do art. 21 ust. 3, strony oraz inne osoby uczestniczące

w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionych regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń

i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się

o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały

w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie winno skutkować zastosowaniem omawianej sankcji. W przypadku pakietów,

w których przyznaje się płatność do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2 pkt 1, czyli nie zachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji.

Organy wydały rozstrzygnięcia w oparciu o materiał zaoferowany przez Skarżącego. Zaskarżona decyzja została przekonująco uzasadniona i zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 107 § 3 kpa. Wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia, odniesiono się do zarzutów odwołania. Sąd nie dostrzega zatem naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 kpa.

Wobec powyższego należy uznać, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego odpowiada prawu i nie narusza art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 2 kpa.

Jako, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).