Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 456/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Spółki A w W. na akt Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 456/20

Uzasadnienie

Prezydent Miasta pismem z [...].03.2020 r. znak [...], nr [...] - odpowiadając na niego wniosek Spółki A. (dalej skarżąca) z [...].02.2020 r. w sprawie zwrotu kwoty [...]zł. za kartę pojazdu wystawioną [...].05.2005 r. na pojazd o numerze rejestracyjnym [...] - wyjaśnił, że zgodnie z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t., Dz. U. z 2018r., poz. 1990 ze zm., dalej u.p.r.d.) kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego sprowadzonego indywidualnie z zagranicy wydaje właściwy starosta (prezydent miasta) przy pierwszej rejestracji w kraju - za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Wysokość opłaty za kartę pojazdu ustala w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw transportu (art. 77 ust. 4 pkt 2 u.p.r.d.).

Na podstawie wspomnianego upoważnienia ustawowego, Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 137 poz. 1310), w którym określił, że za wydanie karty pojazdu organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości [...] zł. W dniu 17.01.2006 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt U 6/04 stwierdził, że przepis o wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 u.p.r.d. oraz z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej - zachowując jednocześnie obowiązywanie tego przepisu do 30.04.2006 r.

W dniu 28.03.2006 r. Minister Transportu i Budownictwa wydał rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, ustalając opłatę w wysokości [...] zł (Dz. U. z 2006r. Nr 59, poz. 421). Rozporządzenie to weszło z życie 15.04.2006 r. Jednocześnie straciło moc rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r., Nr 137, poz. 1310).

We wniosku uznano, iż kwota [...]zł pobrana za wydanie karty pojazdu jest kwotą niesłusznie pobraną i stanowi świadczenie nienależne. Jednak organ podkreślił, iż wprawdzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł 17.01.2006 r., jednakże Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przepisy rozporządzenia w części uznanej za niezgodną z Konstytucją utraciły moc obowiązującą z dniem 01.05.2006 r. Tymczasem zapłaty spornej kwoty dokonano w [...].04.2005 r.

Uprawnienie Trybunału Konstytucyjnego do określenia innej daty utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego niż wynika z przepisu art. 190 ust. 3 in principio Konstytucji, wskazuje, że określenie chwili utraty mocy przepisu eliminowanego z porządku prawnego zostało pozostawione kompetencji Trybunału Konstytucyjnego i sprowadza się do określenia daty w orzeczeniu albo do pozostawienia reguły ustawowej (art. 190 ust. 3 in principio Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz.483).

Określenie późniejszej daty utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego nie może być inaczej interpretowane jak jego pozostawienie na czas oznaczony w porządku prawnym i uznanie, że Trybunał Konstytucyjny, mimo stwierdzenia niezgodności aktu z przepisem wyższego rzędu, działając w granicach kompetencji, utrzymuje w mocy normę prawną. Tym samym wykluczone jest przyjęcie w drodze wykładni, że utrata mocy obowiązującej przepisu z upływem określonego terminu mogłaby działać wstecz zarówno w okresie odroczenia, jak i poprzednim.

W świetle powyższego według Prezydenta skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z [...].01.2006 r. dotyczą stanów faktycznych powstałych po dniu jego wejścia w życie określonym w treści orzeczenia, tj. od dnia [...].05.2006 r.

Reasumując - organ rejestrujący pojazd nie może zwrócić wnioskodawcy części opłaty za wydaną kartę pojazdu, gdyż opłata w wysokości [...] zł obowiązywała do dnia [...].04.2006 r.

Pobranie opłaty jest czynnością materialno-techniczną niewymagającą wydania decyzji administracyjnej.

Skargę na akt odmowy Prezydenta Miasta - zawarty w piśmie z dnia [...] marca 2020r., znak sprawy: [...], nr [...] - stwierdzenia uprawnienia do zwrotu nienależnie zapłaconej przez skarżącą i pobranej przez ten organ części opłaty w kwocie [...]zł za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...] o nr rej. [...] w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka A sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta Miasta dokonania na rzecz skarżącej spółki zwrotu kwoty [...]zł stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu dla ww. pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d.; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (DZ.U. z 2015 r. poz. 1800), tj. kwoty [...]zł oraz wydatku kwoty [...]zł stanowiącej równowartość opłaty skarbowej od złożenia odpisu pełnomocnictwa.

Zaskarżonemu aktowi zarzucono:

1. Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.);

2. Naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w tej sprawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust.5 u.p.r.d. oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

3. Naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego.

4. Naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, iż organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE, przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że Spółka B (poprzednik prawny skarżącej spółki) uiściła na rzecz Urzędu Miasta P. kwotę [...]zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu dotyczącej pojazdu marki [...] o nr rej. [...] Następnie pojazd ten został zarejestrowany. Obowiązek uiszczenia w/w kwoty za wydanie karty pojazdu wynikał z treści § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z dnia 28 lipca 2003 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 1310).

Rozporządzenie to zostało następnie uchylone z dniem 15 kwietnia 2006r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421) i zastąpione przez to rozporządzenie. W § 1 tego rozporządzenia określono opłatę za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w wysokości [...] zł.

Podstawą uchylenia wyżej przytoczonego rozporządzenia był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d. oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d. polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty za kartę pojazdu wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Natomiast niezgodność tego przepisu z art. 217 Konstytucji polega na tym, że opłata pobierana za wydanie kart pojazdu, ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów produkcji i dystrybucji tej karty, ma charakter podatkowej daniny publicznej.

Powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jak również uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lutego 2008 r. sygn. akt I OPS [...] (opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w której to uchwale wyrażono pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazd jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (tak również min. wyrok NSA z [...].12.2011, sygn. akt I OSK [...]; NSA z [...].12.2012, syg. akt I OSK [...]; WSA w Opolu z [...].02.2012, sygn. akt II SA/Op [...]; WSA w Lublinie z [...].02.2011, sygn. akt III SA/Lu [...]; WSA w Białymstoku z [...].08.2011, sygn. akt II SA/Bk [...]; WSA w Szczecinie z [...] kwietnia 2012 r. syg. akt II SA/Sz [...]; WSA w Warszawie z [...] marca 2012 r. syg. akt VII SA/Wa [...]; WSA we Wrocławiu z [...] lutego 2012 r" sygn. akt III SA/Wr [...]; WSA w Lublinie z [...] marca 2014 r" syg. akt III SA/Lu [...]).

Skarżąca pismem z [...] lutego 2020r. złożyła wniosek do Prezydenta Miasta, aby ten stwierdził jej uprawnienie do otrzymania zwrotu kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla w/w pojazdu.

W odpowiedzi organ ten pismem z dnia [...] marca 2020r. Znak sprawy: [...] nr [...] odmówił skarżącej zwrotu żądanej kwoty pieniędzy uznając, że opłata za kartę pojazdu została pobrana zgodnie z obowiązującym prawem jednocześnie stwierdzając, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż pobrana opłata była nienależna.

W ocenie skarżącej spółki, przepis § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., do którego odnosił się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 w sprawie opłat za kartę pojazdu był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania, bowiem podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło nową daninę publiczną, co naruszało przepis art. 217 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem Konstytucji daniny mogą być nakładane tylko na podstawie ustawy, a nie aktów podustawowych takich jak rozporządzenia (por. wyrok NSA z [...] grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK [...]; wyr. NSA z [...] grudnia 2012 r" sygn. akt I OSK [...]; wyr. NSA z [...] grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK [...]; wyr. WSA w Opolu z [...] czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Op [...]; wyr. WSA w Opolu z [...] czerwca 2012 r." sygn. akt II SA/Op [...]; wyr. WSA w Lublinie z [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu [...]). Organy administracji samorządowej pobierając opłatę za wydanie karty pojazdu w zawyżonej kwocie (przy uwzględnieniu faktu, że jej wysokość przewyższała faktyczny koszt jej wytworzenia) czyniły to bez stosownej podstawy prawnej, co w konsekwencji prowadzi do niezgodności takiego działania z art. 217 i art.92 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust 5 u.p.r.d. i rodzi po stronie Prezydenta Miasta, który pobrał opłatę w wysokości nienależnej, obowiązek zwrotu nadpłaty.

Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...] listopada 2010 r., sygn. akt I OSK [...] opłaty pobierane w oparciu o przepisy niekonstytucyjne są w istocie opłatami nienależnymi, co do których zachodzi obowiązek ich uiszczenia.

W ocenie skarżącej, organ samorządowy pobierając zawyżoną opłatę za wydanie karty pojazdu dopuścił się również naruszenia art. 90 akapit pierwszy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), do którego stosowania był zobowiązany, zgodnie z zasadą nadrzędności nad prawem krajowym oraz bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego. Zgodnie z treścią tego przepisu, żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Zaznaczono, że problematyka oceny zgodności przepisów krajowych dotyczących wysokości poboru opłat za wydanie kart pojazdów z regulacjami wspólnotowymi stała się również przedmiotem rozważań Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Trybunał ten w postanowieniu z [...] grudnia 2007 r., sygn. akt [...] w sprawie P. K. przeciwko Gminie Miasta J. (opubl. http://eur-lex.europa.eu) stwierdził, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie (takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu), która to opłata jest w nakładana w praktyce w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

W ocenie skarżącej, pomimo iż Trybunał Konstytucyjny odroczył do 01 maja 2006 r. moc obowiązującą przepisu § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., to jednak należy przyjąć, że przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku, a sama odmowa zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo, jako pozbawiona podstawy prawnej (por. wyroki NSA: z [...] czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK [...]; z [...] września 2008 r. sygn. akt I OSK [...]; z [...] lutego 2010 r. sygn. akt I OSK [...]). Tak, więc organ administracji samorządowej pobierając opłatę za wydanie karty pojazdu w zawyżonej kwocie (przy uwzględnieniu faktu, że jej wysokość przewyższa niemal sześciokrotnie faktyczny koszt jej wytworzenia) powinien był wiedzieć o wadliwości stosowanego przepisu, a w konsekwencji powinien liczyć się z obowiązkiem późniejszego, przynajmniej w części, jej zwrotu.

Zdaniem skarżącej, skierowanie żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności. Na akt ten lub czynność przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. P. . 1302 ) Natomiast sprawa taka, o ile może mieć również charakter sprawy cywilnej (por. uchwała Sądu Najwyższego z [...] maja 2007 r., sygn. akt III CZP [...] oraz uchwała NSA z [...] lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07a), to w tym rozpatrywanym przypadku ma ona bez wątpienia charakter sprawy administracyjnej, która jest załatwiana przez organ w formie aktu lub czynności.

Prezydent Miasta w odpowiedzi na skargę podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w piśmie nr [...] z [...].03.2020r., wniósł o odrzucenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ustawodawca wskazuje enumeratywny katalog form działalności, a także bezczynności i przewlekłości działania organów administracji publicznej wyrażony w art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, wpisują się w kognicję sądów administracyjnych, zatem kontrola sądowa podejmowana przez Sąd jest sprawowana zgodnie z zakreśloną właściwością rzeczową.

Ponadto, w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w skardze nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z .... ........ 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).

Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną według powyższych okoliczności faktycznych, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje częściowo na uwzględnienie, bowiem podjęta przez Prezydenta czynność nie odpowiada prawu. Sąd podjął rozstrzygnięcie na podstawie następującej argumentacji.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lutego 2008 r. sygn. akt I OPS [...] żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Wskazać należy, że do przedmiotowej opłaty nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Regulacje tej ustawy znajdują bowiem zastosowanie tylko w odniesieniu do opłat pobranych od dnia [...] stycznia 2010 r., więc po wejściu w życie przedmiotowej ustawy. Przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą mieć zastosowania do czynności związanych ze zwrotem opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu, jeśli czynność pobrania tej opłaty miała miejsce przed wejściem w życie wskazanej ustawy (por. wyroki NSA z dnia: [...] grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK [...], [...] grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK [...], [...] lutego 2012 r. sygn. akt I OSK [...], [...] marca 2012 r. sygn. akt I OSK [...], wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po [...], http://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Przechodząc do badania zgodności z prawem zaskarżonego w niniejszej sprawie aktu wskazać należy, że zgodnie z art. 77 ust. 1 u.p.r.d. producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 77 ust. 3 u.p.r.d., kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 77 ust. 4 pkt 2 u.p.r.d. zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu.

Opłata została w niniejszej sprawie pobrana na podstawie przepisów rozporządzenia z 2003 r. W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości [...] zł. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d. i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Równocześnie Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r.

Niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z u.p.r.d. oraz Konstytucją RP wynikała z faktu, że zawyżenie (o wartość ponad kwotę [...]zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczało poza zakres delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d. Wbrew dyspozycjom ustawodawcy, Minister Infrastruktury ustalił opłatę uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Tym samym w ocenie Trybunału należało uznać kwestionowany przepis rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający akt wykonawczy uprawnień ustawodawcy. Trybunał Konstytucyjny stwierdził też niezgodność spornej regulacji z art. 217 Konstytucji RP, ponieważ ustanowiona w niej opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej. Bez znaczenia dla oceny legalności działania Prezydenta pozostaje w ocenie Sądu w składzie orzekającym odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązywania powołanego przepisu. Przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia: [...] sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK [...], [...] czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK [...], [...] listopada 2017 r. sygn. akt I OSK [...], CBOSA).

Niedopuszczalne jest w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) pobranie daniny publicznej, a taką jest opłata za wydanie karty pojazdu, na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, a więc w zasadzie bez podstawy prawnej. Zgodnie z kardynalną zasadą konstytucyjną zawartą w art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Skoro przepis stanowiący podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu przez organ administracyjny okazał się być niekonstytucyjny, to nie było podstawy prawnej do jej pobierania, a tak nienależnie pobraną część opłaty organ powinien zwrócić podmiotowi, który ją uiścił. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zachodzi okoliczność, która pozwala – jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a sprawa nie jest załatwiana w drodze decyzji administracyjnej – na zastosowanie "innych środków", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tym środkiem jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu (por. wyroki NSA z dnia: [...] lutego 2014 r. sygn. akt I OSK [...], [...] lutego 2018 r. sygn. akt I OSK [...], CBOSA).

Trafna jest również zaprezentowana w skardze argumentacja dotycząca naruszenia art. 90 TWE (obecnie – art. 110 TFUE). W dniu 16 kwietnia 2003 r. Rzeczpospolita Polska podpisała z Państwami Członkowskimi Wspólnoty Europejskiej Traktat o przystąpieniu do Wspólnoty Europejskiej (Dz. U. z 2003 r. Nr 90, poz. 864). Od dnia 1 maja 2004 r. normy prawa wspólnotowego stały się częścią polskiego porządku prawnego. Zgodnie z powyższymi uregulowaniami pierwszeństwo przed przepisami zawartymi w krajowym systemie prawa ma prawo wspólnotowe, w tym art. 90 TWE. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa Członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2007 r. w trybie prejudycjalnym w sprawie [...] P. K. vs. Gmina Miasta J. (System Informacji Prawnej Lex nr 354541) orzekł, że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany (wyrok WSA w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r. sygn. akt VII SA/WA [...], CBOSA).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art.146 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego aktu w całości (pkt 1sentencji wyroku).

Natomiast co najmniej przedwczesne, w ocenie Sądu w niniejszym składzie, byłoby, zawnioskowane w skardze, orzekanie na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. o istnieniu uprawnienia lub obowiązku, o których mowa w tym przepisie. Prezydent Miasta – poprzestając na błędnym stwierdzeniu, że sporna kwota z tytułu opłaty za kartę pojazdu (obejmująca część tej opłaty w wysokości [...] zł), nie jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 410 Kodeksu cywilnego – w ogóle bowiem nie badał, czy istnieją prawne podstawy do żądania przez skarżącą Spółkę zwrotu tej nadpłaconej, zdaniem Sądu, kwoty. W szczególności nie zweryfikował twierdzeń Spółki o istnieniu następstwa prawnego pomiędzy nią (tj. Spólką A.), a spółką, który w 2005 r. uiściła opłatę za przedmiotową kartę pojazdu (tj. Spółką B.), ani nie przeanalizował charakteru prawnego owego ewentualnego następstwa prawnego. Tymczasem przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu niniejszej sprawy nie może uchodzić z pola widzenia fakt, że – jak to trafnie objaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z [...] czerwca 2012 r. o sygn. akt III CZP [...] (OSNC 2013, nr [...], poz. 5) – dochodzenie zwrotu przedmiotowej opłaty (tu: jej części), jako z natury swojej należności publicznoprawnej, może dotyczyć tylko bezpośrednio podmiotu bezpodstawnie świadczącego opłatę, ze względu na dokonywaną rejestrację pojazdu i związaną z tym potrzebę wydania karty tego pojazdu. Dochodzona kwota jest bowiem zwrotem tej opłaty, a nie wierzytelnością mogącą stać się przedmiotem obrotu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Sąd podziela w tej materii pogląd wyrażony w wyrokach z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawach IV SA/Po [...] i IV SA/Po [...], a także wyroku z [...] stycznia 2021 r. o sygn. IV SA/Po [...]. W punkcie 2 sentencji wyroku Sad oddalił zatem na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę co do żądania uznania obowiązku.

O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 206 p.p.s.a. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Taka sytuacja, zdaniem Sądu, wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż – po pierwsze – skarga Spółki nie została uwzględniona w części obejmującej, ocenione przez Sąd jako co najmniej przedwczesne, żądanie uznania obowiązku Prezydenta Miasta dokonania na rzecz Skarżącej zwrotu spornej kwoty ([...] zł). Po drugie, skarga rozpoznana w tej sprawie jest jedną z wielu wniesionych do tut. Sądu przez pełnomocnika skarżącej Spółki w tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Sąd w niniejszym składzie podziela zaś stanowisko, zgodnie z którym wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy (zob. wyrok NSA z [...].07.2020 r., I OSK [...], CBOSA, oraz tam przywołane postanowienia NSA: z [...].06.2016 r., I OZ [...]; z [...].07.2016 r., II GZ [...]; z [...].01.2019 r.; I GZ [...] – dostępne w CBOSA). W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania – w łącznej wysokości [...] zł – złożyły się: kwota równa wysokości uiszczonego wpisu od skargi ([...] zł), koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ([...] zł) oraz zmiarkowana kwota wynagrodzenia adwokata reprezentującego Skarżącą ([...] zł).