Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 337/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1,art. 7, art. 77 § 1 i art. 80,art. 163,art. 16
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 129 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 12 ust. 1,5
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi G.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2020 r. r. G. W. złożyła skargę na decyzję Wojewody z [...] października 2020 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2020 r. nr [...], umarzającą postępowanie o ustalenie odszkodowania za część nieruchomości.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której wnioskiem z [...] października 2018 r. G. W. i L. W., powołując się na art. 129 ust. 5 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.; dalej: "u.g.n.") wnieśli do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie odszkodowania na rzecz G. W. za pozbawienie prawa własności do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], arkusz mapy [...], obręb G.. Pismem z [...] października 2018 r. poinformowali, że powyższy wniosek dotyczy ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz obojga małżonków. Wojewoda postanowieniem z [...] listopada 2018 r. wyznaczył Starostę [...] jako organ właściwy do rozpoznania sprawy, a skarżący zwrócili Staroście uwagę na wadliwość powyższego postanowienia. Starosta [...] grudnia 2018 r. zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania o ustalenie odszkodowania za utracone prawo własności ww. działki. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. umorzył to postępowanie, ale Wojewoda decyzją z [...] września 2019 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta [...], wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej.

Prezydent, decyzją z [...] stycznia 2020 r., umorzył jako bezprzedmiotowe wszczęte na wniosek skarżących postępowanie o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...]. Powołując się na pozyskane w toku postępowania dokumenty, ustalił, że Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] decyzją z [...] lipca 1987 r. nr [...], która stała się ostateczna z dniem 20 sierpnia 1987 r., zezwolił na dokonanie podziału m. in. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m˛ na działki nr [...] i [...]; zatwierdził projekty podziału oraz uznał zachowanie dotychczasowego stanu własności na obszarze objętym podziałem. Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. nr 22, poz. 99 ze zm.; dalej: "u.g.w.n."). Wyjaśnił, że z uzasadnienia decyzji wynika, iż projekt podziału był zgodny z planem realizacyjnym budowy ul. [...], zatwierdzonym decyzją Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w [...] z [...] czerwca 1985 r. Działka nr [...] wydzielona została pod nowo projektowaną ulicę [...], ale w decyzji wskazano, że wydzielone działki pozostają przy właścicielach, gdyż uznano zachowanie dotychczasowego stanu własności na obszarze objętym podziałem (pkt III), co zdaniem organu oznacza, że brak jest podstaw do ustalenia za nie odszkodowania. Prezydent podkreślił również, że działka nr [...] została odłączona z księgi wieczystej Kw nr [...] do księgi wieczystej Skarbu Państwa Kw nr [...] w dniu [...] września 1989 r. Podstawą wpisu Skarbu Państwa była umowa sprzedaży zawarta aktem notarialnym z [...] września 1989 r., na podstawie której G. W. działająca w imieniu własnym oraz w imieniu L. W. sprzedała Skarbowi Państwa niezabudowaną działkę nr [...] o powierzchni [...] m˛ stanowiącą ulicę [...]. Cena nieruchomości ustalona została na kwotę [...]zł, jej właściciele zgodzili się ją sprzedać za tę cenę, a termin płatności wynosił jeden miesiąc od dnia zawarcia umowy czyli do [...] października 1989 r. W dniu [...] września 1989 r. kwota [...]zł została przekazana na książeczkę oszczędnościową PKO G. W.. Ponadto [...] maja 1990 r., zostało również wypłacone odszkodowanie w wysokości [...] zł za pozbawienie użytkowania ww. działki pod uprawy warzyw i sadownicze w okresie od stycznia 1989 r. do 30 września 1989 r. Prezydent wyjaśnił również, że obecnie działka nr [...] stanowi część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu G. , zajętej pod ulicę [...], a jako jej właściciel ujawnione jest Miasto [...]. Na podstawie dokonanych ustaleń Prezydent stwierdził, że ostateczna decyzja z [...] lipca 1987 r. pozostaje w obrocie prawnym, a ocena jej prawidłowości nie należy do jego kompetencji. Za bezsporne uznał, że wnioskodawcy dobrowolnie przystąpili [...] września 1989 r. do aktu notarialnego, którym zbyli na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...], zaakceptowali ustalone w umowie warunki sprzedaży oraz zgodzili się ją sprzedać za określoną w niej cenę. Ww. działka w dacie sprzedaży ujawniona była w Kw nr [...] jako własność G. W. i L. W. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, a prawomocna decyzja zatwierdzająca jej projekt podziału wydana została z zachowaniem stanu własności. Nadto skarżący otrzymali kwotę należną z tytułu odszkodowania za nabytą na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...], a także zostało im wypłacone odszkodowanie za pozbawienie użytkowania tej działki pod uprawy warzyw i sadownicze w okresie od stycznia 1989 r. do 30 września 1989 r., zatem roszczenia skarżących zostały zaspokojone, a kwestia odszkodowania za pozbawienie prawa jej własności zamknięta. Skoro zatem sprawa odszkodowania za ww. działkę została już rozstrzygnięta, konieczne jest umorzenia wszczętego na wniosek skarżących postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a.").

W odwołaniu od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, strona zarzuciła jej naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 12 ust. 5 u.g.w.n. oraz art. 7, 77 §1 i 80 K.p.a. Wojewoda decyzją z [...] października 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazując że podstawową kwestią w sprawie jest ustalenie, czy w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości nowopowstała działka oznaczona numerem [...] przeszła na własność Państwa, bowiem tylko stwierdzenie odjęcia prawa własności dotychczasowemu właścicielowi może stanowić podstawę do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Analizując tę kwestię, organ odwoławczy stwierdził, że decyzją z [...] lipca 1987 r., dokonano podziału m. in. działki nr [...] na działki [...] i [...], a stronami postępowania podziałowego byli skarżący, którym decyzję doręczono. Decyzja podziałowa stała się ostateczna z dniem 20 sierpnia 1987 r., ponieważ odwołanie od niej nie zostało złożone. Decyzja ta, pozostając w obrocie prawnym, wiąże organy i sąd administracyjny, i zgodnie zasadą trwałości decyzji administracyjnej, ani organy ani sąd nie mogą oceniać jej prawidłowości, gdyż ta może być przedmiotem kontroli jedynie na zasadach określonych w k.p.a. Służy jej tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Ocena prawidłowości tej decyzji leży poza granicami sprawy wywołanej wnioskiem o ustalenie odszkodowania.

Ponadto Wojewoda zwrócił uwagę, że podstawą wydania decyzji był art. 12 ust. 1 u.g.w.n., zatem nie wynika z niej, by intencją organu zatwierdzającego podział było przejście własności działek tam wskazanych (w tym działki nr [...]) na własność Państwa, albowiem powołując podstawę prawną nie przywołał przepisu art. 12 ust. 5 u.g.w.n., który to przepis konstytuuje przejście wydzielonej działki na własność Państwa. Co więcej, w decyzji podziałowej znalazł się zapis, że wydzielone działki pozostają przy właścicielach, bowiem w jej pkt III uznano zachowanie dotychczasowego stanu własności na obszarze objętym podziałem. Nadto, podstawę wpisu Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości stanowiła umowa sprzedaży, którą ówcześni właściciele działki sprzedali ją za kwotę [...]zł i należna skarżącym kwota [...]września 1989 r. została przekazana na książeczkę oszczędnościową PKO. Dodatkowo, [...] maja 1990 r. zostało wypłacone odszkodowanie w wysokości [...] zł za pozbawienie użytkowania sprzedanej działki pod uprawy warzyw i sadownicze w okresie od stycznia 1989 r. do września 1989 r.

W skardze na opisaną wyżej decyzję, strona wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzuciła jej naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 12 ust. 1-5 u.g.w.n przez:

- błędną jego wykładnię i przyjęcie, że do podziału nieruchomości na podstawie art. 12 ust. 1 u.g.w.n nie ma zastosowania ust. 5 tego przepisu,

- błędną jego wykładnię i pominięcie, że wszystkie 3 ustępy art. 12 u.g.w.n (1,3 i 5) są nierozerwalnie ze sobą związane i należy je stosować łącznie;

2. art. 129 ust. 5 pkt 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 12 ust. 5 u.g.w.n przez ich niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji, pomimo że działka nr [...] przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji z [...] lipca 1987r. i nie zostało ustalone odszkodowanie na rzecz poprzednich właścicieli;

II. przepisów postępowania, tj.:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w ten sposób, że ustalenia Wojewody są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i orzecznictwem sądów administracyjnych, z uwagi na to, że organ przyjął, iż działka nr [...] nie przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie ostatecznej decyzji z [...] lipca 1987 r. pod budowę ul. [...] oraz, że działka ta przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie umowy z [...] września 1989 r., pomimo tego, że z akt sprawy wynika, że przeszła na własność Skarbu Państwa w oparciu ostateczną decyzję administracyjną z [...] lipca 1987 r.,

2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez błędne przyjęcie, będące wynikiem błędnej wykładni przepisów, że odszkodowanie za nieruchomość przejętą na podstawie decyzji administracyjnej ustala się w decyzji administracyjnej, a nie jako cenę na podstawie umowy sprzedaży zawartej ponad 2 lata po wydaniu decyzji z [...] lipca 1987 r.,

3. zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 i 105 § 1 K.p.a., pomimo braku podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na istnienie podstaw do wydania decyzji o odszkodowaniu za przejętą z mocy prawa nieruchomość.

W uzasadnieniu skargi strona, zarzucając organowi błędną wykładnię ustawy wywłaszczeniowej wskazała, że wydanie na podstawie art. 12 ust. 1 u.g.w.n decyzji o podziale nieruchomości zgodnie z planem miejscowym, w którym nieruchomość ta jest przeznaczona pod budowę ulicę, skutkowało przejściem takiej nieruchomości na własność Skarbu Państwa z dniem uzyskania przez decyzję administracyjną waloru ostateczności. Przejście prawa własności następowało z mocy prawa i było niezależne od ewentualnych, sprzecznych w tym zakresie zapisów decyzji administracyjnej. Konsekwencją wydania decyzji podziałowej na podstawie ww. przepisu z przeznaczeniem jej pod budowę ulicy było przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa z jednoczesnym obowiązkiem ustalenia odszkodowania za taką nieruchomość. Wbrew stanowisku organów odszkodowanie to nie zostało ustalone, a przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie decyzji z [...] lipca 1987 r., nie zaś w późniejszym okresie. Nie kwestionując zawarcia umowy z [...] września 1987 r., skarżący stwierdzili, że jest ona wadliwa i nieważna, gdyż nie mogli sprzedać nieruchomości, która nie stanowiła ich własności. Niezrozumiałe jest dla nich obecne stanowisko organów administracji, które pomijają to, że decyzja z [...] lipca 1987 r. wywołała określone skutki prawne, m.in. powodując przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa i powstanie obowiązku ustalenia odszkodowania na rzecz poprzednich właścicieli nieruchomości. Zatem wykładnia art. 12 ust. 1 u.g.w.n dokonana przez organ jest błędna i nastąpiła w całkowitym oderwaniu od stanu faktycznego sprawy oraz z pominięciem pozostałej części tego przepisu, w tym ust. 3 i 5, które są nierozerwalnie związane z ust. 1. Prawo własności nieruchomości wydzielonej pod budowę ulicy przechodziło na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa, bez konieczności wydawania w tym zakresie odrębnych decyzji administracyjnych, czy zawierania dodatkowych umów sprzedaży. Wprawdzie umowa z [...] września 1989 r. jest nieważna, lecz nie pozostaje to w sprzeczności z jednoczesnym obowiązkiem ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Dlatego błędna wykładnia powyższego przepisu doprowadziła organ do błędnych ustaleń faktycznych i oparcia na nich wadliwej decyzji administracyjnej. Umowa, na którą powołują się organy administracji została zawarta w całkowitym oderwaniu od stanu faktycznego i prawnego sprawy. De facto na jej podstawie próbowano ponownie przenieść prawo własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i jest ona nieważna. Najistotniejszą kwestią dla niniejszej sprawy jest ustalenie, że decyzja z [...] lipca 1987 r. jest ostateczna i wywołała skutek w postaci przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, niezależnie od późniejszych czynności Skarbu Państwa. Decydujące znaczenie dla oceny, czy doszło do przejęcia prawa własności nieruchomości ma zatem decyzja zatwierdzająca podział, w której rozstrzyga się o wydzieleniu działek, stwierdza się zgodność podziału z warunkami zagospodarowania, przewidzianymi dla terenu objętego podziałem oraz orzeka o przeznaczeniu wyodrębnionych działek, ze względu na skutki przejęcia ich własności. Sytuacja prawna ukształtowana tą ostateczną decyzją wiąże organ rozstrzygający o odszkodowaniu w zakresie zaistnienia podstawowej przesłanki do jego uzyskania - przejścia prawa własności nieruchomości. Z uwagi tego względu w niniejszej sprawie powinna zostać wydana decyzja merytoryczna o odszkodowaniu, gdyż odszkodowanie nie zostało ustalone za działkę nr [...], która przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji z [...] lipca 1987 r. z przeznaczeniem pod budowę ulicy. Ponadto, ustalenie odszkodowania na podstawie art. 12 ust. 5 u.g.w.n następowało z urzędu i brak jest przedawnienia, zaś przepisy art. 129 ust. 5 pkt 1 i 3 w zw. z art. 233 u.g.n. dają podstawę do ustalenia odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotę sporu w kontrolowanej sprawie stanowi zasadność umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowanie za działkę nr [...], powstałą w wyniku podziału działki nr [...], dokonanego ostateczną decyzją z [...] lipca 1987 r. Organ administracji stoi na stanowisku, że kwestia odszkodowania została zakończona uiszczeniem ([...] września 1989 r.) należności z tytułu sprzedaży tej działki przez skarżących Skarbowi Państwa umową z [...] września 1989 r. oraz wypłatą [...] maja 1990 r. odszkodowania za pozbawienie użytkowania tej działki pod uprawy warzyw i sadownicze w okresie od stycznia 1989 r. do września 1989 r. Natomiast według skarżącej powyższa umowa jest nieważna, gdyż własność nieruchomości na Skarb Państwa przeszła z mocy prawa w związku z wydaniem decyzji podziałowej z [...] lipca 1987 r., tym samym powstało prawo byłych właścicieli do odszkodowania za pozbawienie ich prawa własności nieruchomości, przy czym odszkodowanie to nie zostało nigdy ustalone i wypłacone. W powyższym sporze rację należy przyznać organom administracji.

Rozważania należy rozpocząć od przytoczenia zawartej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. W myśl § 1 powyższego artykułu decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Z powyższego przepisu wynika, że ostateczne decyzje administracyjne są – co do zasady – trwałe, korzystając z domniemania ich prawidłowości. Organ, który wydał decyzję, nawet jeśli jest ona z jakiegokolwiek powodu wadliwa, jest nią związany do czasu jej zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia jej nieważności w sposób przewidziany prawem, tj. w trybach nadzwyczajnych, uregulowanych w K.p.a. bądź w przepisach szczególnych (art. 163 K.p.a.). Rację mają zatem organy administracyjne orzekające w kontrolowanej sprawie, które swoje decyzje oparły na znajdującej się w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z [...] lipca 1987 r. i rozstrzygnięciach w niej zawartych. Nie ma jakiejkolwiek prawnej możliwości kontrolowania prawidłowości wydania tej decyzji w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

W związku z domniemaniem prawidłowości ostatecznej decyzji z [...] lipca 1987 r. należało przyjąć (i tak zasadnie zrobiły to organy obu instancji), że na mocy powyższej decyzji, udzielającej zezwolenia na dokonanie podziału m. in. działki nr [...] i zatwierdzającej projekt jej podziału, zachowany został dotychczasowy stan własności nieruchomości na obszarze objętym podziałem (pkt III decyzji), co oznacza, że działka nr [...] nadal pozostała własnością małżonków. Zwrócić też należy uwagę, że w podstawie prawnej ww. decyzji organ powołał art. 12 ust. 1 u.g.w.n., zgodnie z którym podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Decyzja o takiej treści nie mogłaby stanowić podstawy do zmiany wpisów własności w księdze wieczystej prowadzonej dla ulegającej podziałowi działki, albowiem własność całej objętej podziałem działki nr [...] pozostała przy jej dotychczasowych właścicielach. To spowodowało, że [...] września 1989 r. Skarb Państwa zawartą w formie aktu notarialnego umową nabył od małżonków W. własność działki nr [...] za kwotę [...]zł. Z umowy wynika również, że wydanie działki na rzecz Skarbu Państwa już nastąpiło. Organy ustaliły również, że dopiero po zawarciu powyższej umowy, tj. [...] maja 1990 r., byłym właścicielom zostało wypłacone odszkodowanie w kwocie [...]zł za pozbawienie ich użytkowania sprzedanej działki pod uprawy warzyw i sadownicze w okresie od stycznia 1989 r. do [...] września 1989 r. Takich prawidłowych ustaleń dokonały organy administracyjne w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wnioskodawcy, żądając "ustalenia odszkodowania za pozbawienia prawa własności" działki nr [...], pominęli w swoim wniosku powyższe okoliczności sprzedaży działki Skarbowi Państwa i otrzymania odszkodowania za pozbawienie jej użytkowania od stycznia do września 1989 r.

Podstawę prawną domagania się przez byłych właścicieli ustalenia odszkodowania stanowił wskazany w ich wniosku art. 129 ust. 5 pkt 1 i 3 u.g.n. Przepis ten stanowi, że Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126 (pkt 1), gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Należy zgodzić się z Wojewodą, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło "pozbawienie" małżonków W. prawa własności działki nr [...], ponieważ zawarli oni ze Skarbem Państwa umowę, na podstawie której działkę tę mu sprzedali za ustaloną w umowie kwotę. Umowa sprzedaży jest czynnością prawną, do której strony przystępują dobrowolnie, a jej skutkiem jest przejście prawa własności na kupującego, nie zaś pozbawienie go tego prawa w rozumieniu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Natomiast za pozbawienie użytkowania tej działki w okresie od stycznia do września 1989 r. skarżący otrzymali odszkodowanie.

W świetle powyższego nie można podzielić zarzutów skargi o naruszeniu w zaskarżonej decyzji art. 129 ust. 5 pkt 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 12 ust. 5 u.g.w.n. Będąc związanym ostateczną decyzją z [...] lipca 1987 r., Wojewoda był zobowiązany respektować zawarte w niej rozstrzygnięcia i nie mógł oceniać prawidłowości jej podjęcia. Wnioskodawcom w terminie 14 dni od jej doręczenia służyło odwołanie, jednakże z uprawnienia tego nie skorzystali i decyzja stała się ostateczna, wywołując określone skutki prawne, których konsekwencją były podejmowane w późniejszym terminie przez nich, jak i Skarb Państwa kolejne czynności prawne (umowa sprzedaży, ustalenie i wypłata odszkodowania za pozbawienie użytkowania działki w 1989 r.). W sprawie o ustalenie odszkodowania, wszczętej na wniosek małżonków W., organ nie miał możliwości dokonania takiej interpretacji przepisów u.g.n. i u.g.w.n., która spowodowałaby zmianę rozstrzygnięcia zawartego w ostatecznej decyzji z [...] lipca 1987 r. Wykładnia przepisów, dokonana przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, była zatem prawidłowa i nie spowodowała zarzucanej przez stronę skarżącą wadliwości ustaleń faktycznych, które są rzekomo sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Ustalenia te poczynione zostały w prawidłowy sposób i wynikają z zebranego w wyczerpujący sposób materiału dowodowego, który został poddany swobodnej, kompleksowej i pełnej ocenie. W tej sytuacji zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a również okazały się niezasadne.

Dodać także należy, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest przepisem o charakterze procesowym, a nie materialnoprawnym i nie stanowi samoistnej podstawy do ustalenia odszkodowania. Skoro właściciele nieruchomości sprzedali ją Skarbowi Państwa zawartą w formie aktu notarialnego umową, to nie może być mowy o zastosowaniu powyższego przepisu.

Podkreślenia również wymaga, że wnioskodawcy w postępowaniu o ustalenie odszkodowania całkowicie niezasadnie żądają od organów administracji, aby oceniły zgodność z prawem ostatecznej decyzji z 1987 r. i na podstawie tej oceny dokonały odmiennych ustaleń faktycznych niż z niej wynikające. Nadto żądają również stwierdzenia przez organ administracyjny nieważności czynności prawnej jaką jest zawarta (w formie aktu notarialnego) przez nich ze Skarbem Państwa umowa sprzedaży działki [...]. Żądają także ustalenia odszkodowania za nieruchomość, którą Skarbowi Państwa powyższą umową sprzedali za uzgodnioną między stronami umowy kwotę, pomijając przy tym również wypłacone im odszkodowanie za dziewięciomiesięczne pozbawienie ich użytkowania tej działki. Jak już wyżej wspomniano, ostateczna decyzja administracyjna może zostać w jakikolwiek sposób zmieniona, czy uchylona, bądź może zostać stwierdzona jej nieważność tylko w przewidzianym przez K.p.a. lub przepisy szczególne trybie nadzwyczajnym, z którego skarżący nie skorzystali (a przynajmniej okoliczność taka nie wynika z akt administracyjnych). Natomiast stwierdzanie nieważności czynności prawnych (np. umów sprzedaży), czy ustalanie istnienia lub nieistnienia prawa należy do kompetencji sądów powszechnych, a nie organów administracji i to w postępowaniu o ustalenie odszkodowania z art. 129 ust. 5 u.g.n.

W konsekwencji powyższych rozważań, za nieuzasadniony należy również uznać zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 K.p.a. Wobec ustalenia przez organy sprzedaży przez skarżących Skarbowi Państwa pozostawionej w ich własności, mimo wydania decyzji podziałowej, działki nr [...] oraz otrzymania przez nich odszkodowania za dziewięciomiesięczne pozbawienie ich użytkowania tej działki, postępowanie w sprawie ustalenia wnioskowanego przez skarżących odszkodowania stało się bezprzedmiotowe i organ pierwszej instancji zasadnie je umorzył, zaś organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie.

Zważywszy powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.