Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 301/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 125 par. 1, art. 194, art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski Asesor WSA Grzegorz Potiopa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 18 lutego 2022 r. nr 1001-IOM.4104.1.2022/U14/AC UNP: 1001-22-020543 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 18 lutego 2022 roku, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej także: strona lub skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź - Widzew z dnia 3 grudnia 2021 r. odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym M.L.

Z dotychczasowego przebiegu postępowania wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi II Wydział Cywilny z 9 października 2020 r. sygn. akt [...], pani E.L. nabyła w całości, na podstawie testamentu notarialnego z 28 lipca 2015 r., spadek po zmarłym w dniu 4 stycznia 2020 r. M.L. Na okoliczność ww. nabycia skarżąca złożyła 12 marca 2021 r. zeznanie podatkowe SD-3, w którym jako przedmiot spadku wykazała:

- 1/2 część nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w Ł. przy ul.[...],

- 1/2 część samochodu osobowego marki Opel Astra,

- środki pieniężne w wysokości 90.300 zł.

Po rozpatrzeniu złożonego 20 maja 2021 r. przez stronę wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia ww. spadku, z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, postanowieniem z 12 lipca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew odmówił jego zawieszenia.

Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, nie znajdując podstaw do jego zmiany, postanowieniem z 15 października 2021 r. utrzymał je w mocy.

Następnie, 27 października 2021 r. strona ponownie złożyła wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że występuje tu przesłanka określona w art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1541 z pózn. zm., dalej także: O.p.), z uwagi na złożenie przez stronę wniosku do Sądu Okręgowego w Łodzi Wydziału Cywilnego o ustalenie, że orzeczenie Sądu Najwyższego w Republice Południowej Afryki Wydziału Gauteng, Pretoria z 13 lutego 2014 r. nr 59110/2013 orzekające rozwód pomiędzy M.L a stroną, nie podlega uznaniu w porządku prawnym Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że rozwód przeprowadzony został w Republice Południowej Afryki bez wiedzy i udziału skarżącej, z całkowitym pozbawieniem jej prawa do obrony, które stanowi fundamentalną instytucję polskiego prawa procesowego. Z tego powodu ww. orzeczenie Sądu Najwyższego w RPA w polskim porządku prawnym nie może obowiązywać i wnioskodawczym ma status cywilny wdowy a nie osoby rozwiedzionej, ze wszystkimi tego stanu skutkami prawnymi. Ponadto strona podniosła, że do dnia śmierci spadkodawcy prowadziła z nim wspólne gospodarstwo domowe i z tego też powodu powinna być traktowana jako żona i być umieszczona w I grupie podatkowej.

Postanowieniem z 3 grudnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew odmówił zawieszenia postępowania w sprawie.

Strona wniosła na powyższe postanowienie zażalenie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia 18 lutego 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędy Skarbowego Łódź-Widzew z dnia 3 grudnia 2021 r. odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym M.L.

Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Łodzi w przedmiocie uznania w porządku prawnym Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Sądu Najwyższego w Republice Południowej Afryki Wydziału Gauteng, Pretoria z 13 lutego 2014 r. nr 59110/2013 o rozwodzie pomiędzy M.L. a stroną, nie stanowi zagadnienia wstępnego, uzasadniającego zawieszenie postępowania dotyczącego opodatkowania nabycia spadku po zmarłym M.L.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 201 § 1 pkt 2 O.p., poprzez odmowę zawieszenia postępowania, pomimo że rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji w sposób oczywisty uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, tj. Sąd Okręgowy w Łodzi (sygn. akt I Co 129/21) rozpatrujący wniosek podatniczki o ustalenie, że orzeczenie Sądu Najwyższego w Południowej Afryce Wydział Gauteng, Pretoria z dnia 13 lutego 2014r. Nr 59110/2013 orzekające rozwód pomiędzy M.L. a E.L. nie podlega uznaniu w porządku prawnym Rzeczypospolitej Polskiej ergo w momencie zgonu M.L. pozostawał w związku małżeńskim z E.L.

2. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez niezebranie niezbędnego materiału dowodowego i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a tym samym dokonanie dowolnej i niepełnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności, iż podatniczka wystąpiła do Sądu o ustalenie, że orzeczenie Sądu Najwyższego w Południowej Afryce Wydział Gauteng, Pretoria z dnia 13 lutego 2014 r. Nr 59110/2013 orzekające rozwód pomiędzy M.L. a E.L. nie podlega uznaniu w porządku prawnym Rzeczypospolitej Polskiej, co może skutkować tym, iż strona w obrocie prawnym RP ma status cywilny wdowy, a nie osoby rozwiedzionej, z wszystkimi tego stanu skutkami prawnymi.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o:

1. uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędy Skarbowego Łódź-Widzew z dnia 3 grudnia 2021 r. odmawiającego zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym M.L.

2. zasądzenie do organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

3. rozpoznanie skargi na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Wniesiona skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego decyzję lub postanowienie wydane przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej także: p.p.s.a.).

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia, zaś stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji/postanowienia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga okazała się nieuzasadniona. Zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, a zarzuty skargi są chybione.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wystąpiła tu przesłanka, o której mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., skutkująca koniecznością zawieszenia postępowania. Zgodnie z tym przepisem, organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Wyróżnia się zatem cztery elementy zagadnienia wstępnego, unormowanego w art. 201 § 1 pkt 2 O.p.:

1) wyłania się w toku postępowania;

2) rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego należy do właściwości innego organu lub sądu;

3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem musi ono poprzedzać rozpatrzenie sprawy;

4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Zagadnieniem wstępnym jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego problemu prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego należy - ze względu na jego przedmiot - do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Zagadnienie wstępne dotyczy zatem sytuacji, kiedy merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone (por. wyrok WSA w Łodzi z 5.05.2021 r., I SA/Łd 82/21, LEX nr 3188281, por. wyrok WSA w Warszawie z 6.03.2018 r., III SA/Wa 270/17, LEX nr 2590391).

Sąd podkreśla, że instytucja zawieszenie postępowania podatkowego jest wyjątkiem od określonej w art. 125 § 1 O.p. zasady szybkości i prostoty postępowania podatkowego. Zgodnie tym przepisem organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Argument ten wyklucza wszelkie próby stosowania wykładni rozszerzającej wymienionego w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. katalogu przesłanek zawieszenia postępowanie podatkowego.

W przedmiotowej sprawie strona wniosła o zwieszenie postępowania podatkowego z uwagi na okoliczność, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Okręgowy w Łodzi (sygn. akt I Co 129/21), rozpatrujący wniosek o ustalenie, że orzeczenie Sądu Najwyższego w Republice Południowej Afryki Wydział Gauteng w Pretorii z 13 lutego 2014 r. nr 59110/2013, orzekające rozwód pomiędzy M.L. a E.L., nie podlega uznaniu w polskim porządku prawnym.

Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym rozstrzygnięcie w sprawie tego wniosku nie stanowi zagadnienia wstępnego, uzasadniającego zawieszenie postępowania dotyczącego opodatkowania nabycia ww. spadku.

Sąd stwierdza, że pomiędzy toczącym się przed Sądem Okręgowym w Łodzi, sygn. akt I Co 129/21 postępowaniem nie istnieje zależność polegająca na tym, że nie jest możliwe zakończenie postępowania podatkowego bez uprzedniego rozstrzygnięcia Sądu. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstawy do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie orzeczenia (por. wyrok NSA 29.05.2020 r., I OSK 605/19, LEX nr 3056308, wyrok NSA z 21.11.2013 r., II FSK 584/13, LEX nr 1394914, wyrok WSA w Łodzi z 12.09.2012 r., I SA/Łd 334/12, LEX nr 1221301).

Zgodnie z art. 194 O.p., dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wyroki rozwodowe wydawane przez sądy państw niebędących członkami Unii Europejskiej, od 1 lipca 2009 r. są bezpośrednio uznawane przez polskie władze i podlegają jedynie procedurze rejestracji, którą przeprowadza się w Polsce w urzędzie stanu cywilnego.

Potwierdzeniem powyższego jest odpis zupełny aktu zgonu M.L. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w Łodzi 21 lutego 2020 r., z którego wynika, że zmarły był osobą rozwiedzioną. Zgodnie z art. 3 ustawy z 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2021 r., poz.709), akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym.

Oznacza to, że w obecnym stanie faktycznym i prawnym sprawy możliwe jest zakończenie postępowania wszczętego zeznaniem SD-3, złożonym 12 marca 2021 r. Brak też podstaw do uznania innego stanu cywilnego spadkodawcy niż wynikający z ww. dokumentów.

W związku z powyższym Sąd uznał, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew nie naruszają wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej, gdyż:

- postępowanie podatkowe nie zostało zakończone,

- w swoich postanowieniach organy podatkowe obu instancji nie rozstrzygały co do istoty sprawy, a jedynie w zakresie wniosku strony,

- przedłożone przez stronę dowody poddane zostały analizie i ocenie, zgodnie z wyrażoną w art. 191 O.p. zasadą swobodnej oceny.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

k.ż.