Wyrok NSA, sygn. akt III SA 178/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1993-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Bankowe prawo
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 5 i 6
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Spłaty kredytu bankowego lub pożyczki z zakładu pracy na cele określone w art. 26 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ podlegają odliczeniu wraz z odsetkami od podstawy obliczenia podatku, gdy wydatki na te cele zostały poniesione po wejściu w życie tej ustawy /1 stycznia 1992 r./.

Wyliczenie w art. 26 ust. 1 pkt 1-9 kwot podlegających odliczeniu od podstawy opodatkowania ma charakter wyczerpujący.

Kolejne ustępy, tego artykułu /2-10/ ustanawiają zasady, wedle których dokonuje się tych odliczeń.

Ust. 10 nie wprowadza do zamkniętego katalogu z ust. 1 dodatkowego odliczenia z podstawy opodatkowania kwot wydatkowanych na spłatę kredytu /pożyczki/ zaciągniętego na cele wymienione w ust. 1 pkt 5 i 6 lecz określa sposób rozliczenia wydatków poniesionych na cele mieszkaniowe lub budowę domu jednorodzinnego finansowanych w całości lub w części z tego kredytu /pożyczki z zakładu pracy/.

TEZY

Spłaty kredytu bankowego lub pożyczki z zakładu pracy na cele określone w art. 26 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ podlegają odliczeniu wraz z odsetkami od podstawy obliczenia podatku, gdy wydatki na te cele zostały poniesione po wejściu w życie tej ustawy /1 stycznia 1992 r./.

Wyliczenie w art. 26 ust. 1 pkt 1-9 kwot podlegających odliczeniu od podstawy opodatkowania ma charakter wyczerpujący.

Kolejne ustępy, tego artykułu /2-10/ ustanawiają zasady, wedle których dokonuje się tych odliczeń.

Ust. 10 nie wprowadza do zamkniętego katalogu z ust. 1 dodatkowego odliczenia z podstawy opodatkowania kwot wydatkowanych na spłatę kredytu /pożyczki/ zaciągniętego na cele wymienione w ust. 1 pkt 5 i 6 lecz określa sposób rozliczenia wydatków poniesionych na cele mieszkaniowe lub budowę domu jednorodzinnego finansowanych w całości lub w części z tego kredytu /pożyczki z zakładu pracy/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 1993 r. sprawy ze skargi Elżbiety G. i Wojciecha G. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 31 grudnia 1992 r. nr JPO-823/298/92 w przedmiocie odmowy zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1992 rok - oddalił skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 23 września 1992 r. Elżbieta i Wojciech G. zawiadomili Urząd Skarbowy w P., że rozpoczęli spłatę kredytu zaciągniętego na budowę mieszkania. Powołując się na art. 26 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wyrazili pogląd, że ich dochody podlegające opodatkowaniu tym podatkiem powinny być zmniejszone o spłacone kwoty kredytu wraz z odsetkami.

Pismo to Urząd Skarbowy rozpoznał, na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111/, jako wniosek o zaniechanie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych i decyzją z dnia 6 listopada 1992 r. odmówił uwzględnienia tego wniosku. Organ podatkowy wyraził pogląd, że przewidziane w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ odliczenie od podstawy obliczenia podatku wydatków na cele mieszkaniowe podatnika dotyczy wydatków poniesionych pod rządami tej ustawy, a więc od 1 stycznia 1992 r. Brak jest podstaw do odliczenia spłaty kredytu zaciągniętego przed tą datą i służącego do pokrycia wkładu budowlanego przed wejściem w życie cyt. ustawy.

W odwołaniu od tej decyzji podatnicy zarzucili, że pogląd Urzędu Skarbowego jest niezgodny z art. 26 ust. 10 cyt. ustawy, który - ich zdaniem - jednoznacznie ustala, że kwoty wydatkowane na budowę z uzyskanego kredytu są od tych wydatków odliczane, co znaczy, że nie uznaje się ich jako wydatków. Natomiast wydatkami są kwoty spłaconego kredytu, i to w roku, w którym są płacone. Wobec powyższego odwołujący się wnieśli "o anulowanie" decyzji Urzędu Skarbowego i uwzględnienie ich wniosku.

Izba Skarbowa w P. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 31 grudnia 1992 r. utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

Podzielając stanowisko organu I instancji, organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy ustawy nie przewidują samoistnej ulgi podatkowej w związku ze spłatą pożyczki lub kredytu bankowego. Spłata taka wywiera wpływ na podstawę opodatkowania jedynie w sytuacji opisanej w ust. 10 art. 26, tzn. wtedy, gdy podatnik ponosi wydatki na cele wymienione w ust. 1, pokrywając je - w całości lub części - z kredytu bankowego lub pożyczki z zakładu pracy. W takim przypadku wydatki pokrywane z kredytu odlicza się wraz z odsetkami, w miarę spłacania tego kredytu. Analogiczne rozwiązanie było w przeszłości stosowane przy wymiarze podatku wyrównawczego.

W łącznej skardze na powyższe decyzje podatnicy podnieśli zarzut naruszenia art. 26 ust. 10 cyt. ustawy, podtrzymując pogląd, że wydatki poniesione w 1992 r. na spłatę kredytu zaciągniętego na cele mieszkaniowe podlegają odliczeniu od podstawy obliczenia podatku bez względu na to, kiedy kredyt został zaciągnięty i wydany na wymienione wyżej cele. Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Izby Skarbowej i o "przyznanie prawa do korzystania z odliczeń", o które wystąpili do Urzędu Skarbowego.

Izba Skarbowa w P. wniosła o oddalenie skargi, powołując się na argumenty zamieszczone w uzasadnieniu jej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W związku z żądaniem skargi konieczne jest wyjaśnienie, że Sąd nie ma uprawnienia do przyznawania jakichkolwiek praw, w szczególności do odliczeń określonych kwot od podstawy opodatkowania. Kontrola Sądu ogranicza się do badania zgodności zaskarżonych decyzji /i niektórych postanowień/ z prawem /art. 16 par. 2 i art. 196 par. 1 Kpa/.

Powołany jako materialnoprawna podstawa decyzji art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych umożliwia organom podatkowym między innymi zaniechanie poboru podatków w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych lub gdy wymagają tego inne szczególne okoliczności. Za taką szczególną okoliczność mogłoby być uznane pobieranie od podatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, mimo że, ze względu na kwoty podlegające odliczeniu od podstawy opodatkowania, wiadomo, że obowiązek podatkowy w tym podatku nie wystąpi w ogóle lub podatek będzie niższy od sumy pobieranych zaliczek.

Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi. Stanowisko skarżących wynika z pewnego nieporozumienia, mającego źródło w braku rozróżnienia pomiędzy pojęciami "wydatki na cele mieszkaniowe" oraz "wydatki na spłatę kredytu".

Wyliczenie w art. 26 ust. 1 pkt 1-9 kwot podlegających odliczeniu od podstawy obliczenia podatku ma charakter wyczerpujący. Kolejne ustępy tego artykułu /2-10/ ustanawiają zasady, wedle których dokonuje się tych odliczeń. Dlatego też ust. 10, na który powoływali się skarżący, nie wprowadza do zamkniętego katalogu z ust. 1 dodatkowego odliczenia z podstawy opodatkowania kwot wydatkowanych na spłatę kredytu /pożyczki/, zaciągniętego na cele wymienione w ust. 1 pkt 5 i 6, lecz określa sposób rozliczenia wydatków poniesionych na cele mieszkaniowe lub budowę domu jednorodzinnego, finansowanych w całości lub w części z tego kredytu /pożyczki z zakładu pracy/.

Zgodnie z powyższym spłaty kredytu bankowego lub pożyczki z zakładu pracy na cele określone w art. 26 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegają odliczeniu, wraz z odsetkami, od podstawy obliczenia podatku, gdy wydatki na te cele zostały poniesione po wejściu w życie tej ustawy /1 stycznia 1992 r./.

W sprawie niniejszej było niesporne, że przekazanie kredytu na wkład budowlany nastąpiło przed tą datą. Zaskarżona decyzja zatem odpowiada prawu, a tym samym skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu /art. 207 par. 5 Kpa/.