Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3192/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 22
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego Miasta [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267), po rozpatrzeniu odwołania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] ustalającej odszkodowanie na rzecz Pani W.B. w kwocie [...] zł oraz na rzecz Pana D. W. w kwocie [...] zł z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] od km [...] do km [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] i orzekł o:

1) ustaleniu odszkodowania na rzecz Pani W. B. w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych i [...] gr.) oraz na rzecz Pana D. W. w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych i [...] gr.) z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej nr [...], od km [...] do km [...] zobowiązaniu do wypłaty tak ustalonego odszkodowania Prezydenta Miasta [...] w terminie 14 dnia od dnia wydania niniejszej decyzji

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że nieruchomość położona w obrębie [...] oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, została przeznaczona pod budowę obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej nr [...], od km [...] do km [...].

Zgodnie z treścią księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność Pani W.B. i Pana D.W.

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz Pani W. B. w kwocie [...] zł oraz Pana D. W. w kwocie [...] zł z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...] oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow.[...] ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej nr [...], od km [...] do km [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej dotyczy budowy drogi krajowej, a podmiotem uprawnionym do jej realizacji jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Stąd też, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w warunkach rozpatrywanej sprawy podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podnosząc, iż płatnikiem ustalonego odszkodowania powinien być Prezydent Miasta [...]. Zdaniem skarżącego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie przywrócenia miastu [...] statusu miasta na prawach powiatu oraz ustalenia granic powiatu [...] z dniem [...] przywrócono miastu [...] status miasta na prawach powiatu. W związku z powyższym ustalone odszkodowanie powinno być finansowane z budżetu miasta jako zarządy drogi.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013r., poz. 687) decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza projekt podziału nieruchomości, a linie rozgraniczające teren ustalone decyzją stanowią linie podziału nieruchomości. Nieruchomości, o których mowa w art. 1 lf ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych lub własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a cytowanej ustawy.

Stosownie do art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, jeżeli przeznaczona na pasy drogowe nieruchomość gruntowa stanowiąca własność Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego została oddana w użytkowanie wieczyste, użytkowanie to wygasa z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 4f ww. ustawy, odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

Stosownie do art. 18 ust. 1 ww. ustawy wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

Niespornie organy ustaliły łączną wartość nieruchomości na kwotę [...] zł.

Zgodnie z oświadczeniami dostarczonymi przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, dotychczasowi współwłaściciele nieruchomości wydali przedmiotową nieruchomość w dniu [...], tj. przed upływem 30 dni od daty doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Wobec powyższego Wojewoda [...] powiększył odszkodowanie o 5% wartości nieruchomości i ustalił je ostatecznie na kwotę [...] zł.

Organ odwoławczy nadto wskazał, iż stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w odniesieniu do dróg innych niż zarządzane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad uprawnienia, obowiązki i zadania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wynikające z ustawy wykonuje właściwy zarządca drogi. Przepis art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, ze. zm.) wskazuje, iż zarządcą dróg krajowych jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Niemniej jednak zgodnie z art. 19 ust. 5 tej ustawy w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta.

Zgodnie z art. 20 pkt 17 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do zarządcy drogi należy nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa do tych nieruchomości. Oznacza to, iż zarówno zabezpieczenie jak i wypłata środków należy do właściwego zarządcy drogi.

Ponadto zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym. Stosownie zaś do art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. z 2005r., Nr 267, poz. 2251 ze zm.) w granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych miast.

W niniejszej sprawie, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie przywrócenia miastu [...] statusu miasta na prawach powiatu oraz ustalenia granic powiatu [...] (Dz. U. 2012 nr 853) z dniem [...] miastu [...] przywrócono status miasta na prawach powiatu.

Organ II instancji wskazał, że organ pierwszej instancji powinien orzekać na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji. Powyższe znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 389/11, publ. LEX nr 1082746, w którym wskazano, że "skoro bowiem - po myśli art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 6 k.p.a. - organ administracji publicznej jest obowiązany działać na podstawie i w granicach przepisów prawa, to - wydając w konkretnej sprawie administracyjnej decyzję - musi przy tym stosować przepisy prawa materialnego i procesowego obowiązujące w dacie jej wydawania. Tylko tego rodzaju postępowanie może bowiem być uznane za legalne ".

Skoro więc na dzień wydania decyzji odszkodowawczej przez Wojewodę [...], tj. na dzień [...] miasto [...] posiadało status miasta na prawach powiatu, zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, to Prezydent Miasta [...] był zarządcą drogi krajowej w granicach swojego miasta.

Tak więc w ocenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Wojewoda [...] nieprawidłowo wskazał, iż podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania w badanej sprawie jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.

Skargę na tę decyzję złożyło Miasto [...] zarzucając zaskarżonej decyzji :

- naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, w szczególności przepisu art. 15 KPA poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wobec skarżącego, który dopiero w postępowaniu przed organem drugiej instancji mógł być podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania ;

- naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, szczególności przepisu art. 10 KPA tj. uniemożliwienie skarżącemu udziału każdym stadium postępowania w tym samym charakterze tj. podmiotu obowiązanego do wypłaty odszkodowania ;

- naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 107 § 1 KPA poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji pełnej dstawy prawnej rozstrzygnięcia;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a to przepisu art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. Z 2013, poz. 118) w związku z art. 2 Konstytucji RP i wyrażoną w nim zasadą nieretroaktywności prawa polegające na zobowiązaniu do wypłaty ustalonych odszkodowań Prezydenta Miasta [...] wobec uzyskania przez miasto [...] z dniem [...] statusu miasta na prawach powiatu , co nastąpiło w trakcie wszczętych i toczących się postępowań i w osób diametralny zmieniło sytuację Gminy [...] jako strony tych postępowań podczas gdy :

•decyzja ustalająca wysokość odszkodowania powinna być wydana w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna i organ nie powinien zwlekać z wydaniem decyzji aż skarżący uzyska status miasta na prawa powiatu i przerzucać na skarżącego obowiązek wypłaty odszkodowań, które w ogóle nie stały przewidziane i zaplanowane ( i nie mogły zostać przewidziane i zaplanowane z uwagi na brak podstaw prawnych do poczynienia takiej rezerwy ) w budżecie skarżącego;

•uzyskanie przez miasto [...] z dniem [...] statusu miasta na prawach powiatu winno wywoływać skutki na przyszłość, i mieć zastosowanie do postępowań wszczętych po tej dacie a nie mieć wpływ na ocenę prawną i faktyczną zdarzeń zaistniałych przed tą datą ;

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisu art. 26 ust. 1 ustawy dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez jego pominięcie i niezastosowanie w sytuacji gdy inwestycje w zakresie dróg publicznych winny być finansowane wprawdzie z budżetu miasta na prawach powiatu, jednakże środki na finansowanie dróg krajowych powinny być zabezpieczone i pochodzić z rezerwy subwencji ogólnej, której dysponentem jest minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu - zwłaszcza w sytuacji gdy w chwili występowania o zezwolenie na realizację inwestycji przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad dotyczącą drogi krajowej nr [...] środki w tym przeznaczone na wypłatę odszkodowań, musiały być przewidziane zarezerwowane w Krajowym Funduszu Drogowym;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a to przepisu art. 12 ust.4 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r o szczególnych zasadach przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. z 2013, poz. 118) i związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005r o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. z 2005r Nr 267, poz. 2251 ze zm.) oraz zw. z art. 20 pkt 3 i pkt l7 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013r poz. 260 ze zm.), polegające na ustaleniu istnienia po stronie Prezydenta Miasta [...] jako zarządcy drogi, obowiązku zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, kiedy to:

zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości jest zarządca drogi, na rzecz którego zostało wydane zezwolenie na realizację inwestycji rogowej, a fakt niezrealizowania przez Wojewodę obowiązku określenia wysokości odszkodowania w terminie określonym ustawowo nie może wpływać w sposób niekorzystny na zakres uprawnień i obowiązków podmiotu niebędącego inwestorem wsprawie, przymiot inwestora po stronie Prezydenta i wraz z nim obowiązek poniesienia kosztów nabycia nieruchomości pod drogi, a tym samym podejmowania ustawowo określonych działań związanych z wystąpieniem skutków uzyskanych zezwoleń, w tym obowiązek wyplaty odszkodowań, powstał z mocy prawa po stronie inwestora, po uzyskaniu przez niego wymaganych prawem zezwoleń, konsekwencją czego jest brak po stronie Prezydenta Miasta [...] możliwości skorzystania z uprawnień przysługujących zarządcy drogi, wynikających z decyzji Wojewody Nr [...] z dnia [...] i z dniem uostatecznienia ww. decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nieruchomości wskazane w treści tego zezwolenia stały się własnością Skarbu Państwa, trwały zarząd tych nieruchomości został ustanowiony przez Wojewodę na rzecz GDKiA, po którego to stronie, w dacie powstania obowiązku poniesienia kosztów nabycia nieruchomości pod drogi jednocześnie powstania obowiązku Wojewody do wydania decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania, leżały uprawnienia i obowiązki zarządcy drogi, również te związane z wypłatą odszkodowań.

W piśmie procesowym z dnia [...] Rozwinięto uzasadnienie podniesionych w skardze zarzutów.

Podnosząc te zarzuty wnoszono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę ogan wnosił o jej oddalenie.

|Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: |

|Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy |

|administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, |

|jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując takiej kontroli Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z |

|dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwaną Ppsa), uznał,|

|że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu skutkującym jej uchyleniem. |

|Na wstępie należy wskazać, że przedmiotowa sprawa stanowi kolejną ze spraw rozpoznawaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w|

|której istota sporu sprowadza się do kwestii wskazania podmiotu publicznego, który ma być zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Składy |

|orzekające zaprezentowały na tle tego problemu dwa przeciwstawne poglądy. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie przychyla się do |

|argumentacji wskazującej na Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad jako podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Za |

|prezentowanymi w tych sprawach poglądami należy wskazać, że stosunek odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu wywłaszczenia (przejęcia z |

|mocy prawa) jako mający charakter cywilnoprawny powstaje w momencie, kiedy zaistniał skutek przewłaszczenia nieruchomości na rzecz podmiotu|

|publicznoprawnego. W ocenie Sądu kwestia ta ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia. |

|Wyjaśnić należy, że w ramach specustawy drogowej mamy do czynienia ze złożoną sprawą administracyjną regulującą oprócz sfery udzielenia |

|zezwolenia na prowadzenie prac, również rozstrzyganie sprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Przy tym sam mechanizm pozbawienia praw do |

|nieruchomości został uregulowany w art. 12 ust. 4 i n. specustawy w sposób odmienny od przyjętego w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o |

|gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.) generalnego modelu sprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. |

|To szczególne wywłaszczenie, uregulowane w specustawie drogowej jako nabycie z mocy prawa, rodzi po stronie wnioskodawcy (inwestora) |

|obowiązek wypłaty odszkodowania. Ustalanie odszkodowania następuje w ramach tej samej sprawy administracyjnej, wobec tych samych podmiotów.|

|Szczegółowe zasady ustalania odszkodowania określa art. 18 specustawy drogowej. Jest to norma o charakterze ogólnym przewidująca obowiązek |

|ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte na cele realizacji inwestycji drogowych. Specustawa nie przewiduje jednak samodzielnej |

|regulacji odszkodowawczej, lecz zgodnie z art. 12 ust.5 tej ustawy do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, za przejęte z mocy |

|prawa nieruchomości, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami z zastrzeżeniem art. 18 tej ustawy. |

|W przedmiotowej sprawie przejście własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w dniu kiedy powołane zezwolenie na realizację |

|inwestycji drogowej stało się ostateczne, z tą datą następuje również wygaśnięcie użytkowania wieczystego. Decyzja Wojewody [...] stała się |

|ostateczna w dniu [...]. W tej dacie ukształtowana została, tak od strony przedmiotowej jak i podmiotowej, treść tego stosunku |

|odpowiedzialności odszkodowawczej. Ta okoliczność ma kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy. |

|Z tą datą Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad nabyła z mocy prawa trwały zarząd. Późniejsze zdarzenie prawne jakim było to, że |

|Prezydent Miasta [...] z dniem [...] stał się zarządcą dróg krajowych na terenie tego miasta nie ma żadnego znaczenia dla niniejszej sprawy i|

|treści stosunku odpowiedzialności odszkodowawczej ukształtowanego z dniem [...]. |

|Brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych aby twierdzić, żeby Gmina [...] weszła z mocy prawa w prawa i obowiązki inwestora, który ma zbudować|

|fragment obwodnicy. Konieczne jest bowiem odwołanie się do zasady samodzielności finansowej gmin analizowanej w licznych orzeczeniach |

|Trybunału Konstytucyjnego, a znajdującej wyraz przede wszystkim w art. 167 Konstytucji RP. Samodzielność finansowa jednostek samorządu |

|terytorialnego stanowi jedną z konstytutywnych cech podmiotowości samorządu terytorialnego. Istota tej samodzielności wyraża się w |

|zapewnieniu jednostkom samorządu terytorialnego dochodów pozwalających na realizowanie przypisanych im zadań publicznych, pozostawiając im |

|swobodę w kształtowaniu wydatków (przy uwzględnieniu wymogów ustawowych) oraz stworzeniu odpowiednich gwarancji formalnych i proceduralnych|

|w tym zakresie (zob. wyrok TK z dnia 24 marca 1998 r. K. 40/97 OTK ZU 1998/2 poz. 12). W przedmiotowej sprawie odszkodowanie miałoby być |

|wypłacone z budżetu Gminy [...] ponieważ Prezydent nie dysponuje jakiś odrębnym budżetem. Zgodnie z art. 3 ust. 3 powołanej ustawy o |

|finansowaniu infrastruktury transportu lądowego - w granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania, budowy, przebudowy,|

|remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych |

|miast. Teoretycznie więc zobowiązanym do wypłaty odszkodowania powinno być miasto na prawach powiatu, dlatego też ten podmiot ma zdolność |

|sądową, a nie Prezydent Miasta [...]. |

|Tym samym wskazać należy, że w zaskarżonej decyzji została dokonana niewłaściwa wykładnia art. 22 specustawy drogowej, która doprowadziła w|

|konsekwencji do nieprawidłowego zastosowania tego przepisu, poprzez błędne przyjęcie, że podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania |

|ustala się według stanu prawnego na dzień ustalenia odszkodowania, a nie na dzień powstania obowiązku odszkodowawczego. Dodatkowo jednak |

|wyjaśnić należy, że przepis ten stanowi, iż koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie |

|przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz o |

|Krajowym Funduszu Drogowym. Jest to istotny zapis ponieważ wskazuje on, który podmiot dysponuje publicznymi środkami na realizację |

|zobowiązań odszkodowawczych. Wbrew stanowisku Ministra nie tylko art. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury |

|transportu lądowego (Dz. U. Nr 267, poz. 2251 ze zm.) czy ustawa o drogach publicznych, ale również konieczne jest zastosowanie ustawy z |

|dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 931 ze zm.) Zgodnie z art. 39|

|f ust.1 pkt 1 tej ustawy środki Krajowego Funduszu Drogowego mogą być przeznaczone na finansowanie budowy i przebudowy dróg krajowych |

|realizowanych przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Ponadto zwrócić uwagę należy, że art. 7 ustawy o finansowaniu |

|infrastruktury transportu lądowego stanowi, że źródłem finansowania dróg publicznych są również środki finansowe określone przepisami o |

|drogach publicznych, przepisami o transporcie drogowym i przepisami o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Taka |

|sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, ponieważ uchwałą Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 2011 r. nr 10/2011 ustanowiono program |

|wieloletni pod nazwą "Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2011-2015". Wykonawcą tego programu jest co do zasady Generalny Dyrektor Dróg |

|Krajowych i Autostrad (§ 2 ust. 1 tej uchwały). Zgodnie z załącznikiem 1a – Lista zadań priorytetowych pod pozycją [...] znajduje się |

|budowa obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] i określenie wartości projektu. Środki na budowę drogi zostały przewidziane zatem w |

|ramach Krajowego Funduszu Drogowego i jako beneficjent został wskazany Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Ten podmiot dysponuje|

|zatem wyłącznie środkami publicznymi na realizację obwodnicy [...]. Przywrócenie miastu [...] statusu miasta na prawach powiatu nie wiązało się|

|z transferem środków do budżetu gminy (co było prawnie zresztą niemożliwe). Skoro zadania budowy drogi realizuje Generalny Dyrektor Dróg |

|Krajowych i Autostrad, to trudno znaleźć racjonalne przesłanki dla obciążenia kosztami odszkodowań Prezydenta Miasta [...], jako |

|hipotetycznie przyszłego zarządcę drogi, która jeszcze na tym odcinku nie istnieje. Nie można w art. 3 ustawy o finansowaniu infrastruktury|

|transportu lądowego czy w przepisach ustawy o drogach publicznych, jak uczynił to organ w zaskarżonej decyzji, znaleźć podstawę prawną do |

|rozwiązania specyficznego problemu, który wyłonił się w związku z przywróceniem [...] statusu miasta na prawach powiatu. |

|Reasumując podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest inwestor na wniosek, którego zostało wydane ostateczne zezwolenie na |

|realizację inwestycji drogowej. Tylko bowiem ten podmiot jest uprawniony do objęcia w posiadanie przejętej nieruchomości i rozpoczęcia prac|

|budowlanych. Również tylko wnioskodawca ma obowiązek wskazania lokali zamiennych. Tym samym zarzuty skargi okazały się uzasadnione, |

|ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 22 specustawy drogowej, który wskazuje na konieczność uwzględnienia przy |

|określaniu podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania przepisów regulujących Krajowy Fundusz Drogowy, a więc art. 7 ustawy o |

|finansowaniu infrastruktury transportu lądowego oraz art. 39f ust. 1 ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. |

|Organ naczelny zignorował również całkowicie powołaną uchwałę Rady Ministrów. Natomiast nie można podzielić zarzutów co do naruszenia |

|przepisów wskazanych w skardze, co jednak nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. |

|Prawidłowa jest natomiast decyzja Wojewody [...], która jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania wskazała Generalnego Dyrektora Dróg|

|Krajowych i Autostrad. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien jako podmiot zobowiązany do ustalenia odszkodowania ustalić właśnie ten |

|podmiot. Natomiast co do kwestii prawidłowości wysokości ustalenia odszkodowania Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu |

|zaskarżonej decyzji. |

|Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit. a Ppsa orzeczono jak w sentencji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji|

|orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy. Zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego, a w istocie Gminy Miasta [...], orzeczono na |

|podstawie art. 200 Ppsa. |

| |