Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 224/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 (6) ust. 1, 2 i 12
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. N. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

A. N. (dalej też jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej też jako Komisja Odwoławcza) z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]. Zaskarżoną uchwałą Komisja Odwoławcza utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego (w 2011 r.) z siedzibą w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] stwierdzającą, iż skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Jako podstawę prawną Komisja Odwoławcza wskazała art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm, dalej też jako urp) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej też jako k.p.a.).

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach od [...] do [...] czerwca 2011 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego na podstawie art. 361 ust. 1 ustawy o radcach prawnych przed Komisją Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w [...] powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] maja 2010 roku.

Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że:

- z pierwszej części egzaminu radcowskiego, stanowiącej zestaw pytań testowych składający się ze 100 pytań skarżąca otrzymała 72 punkty, co stanowi ocenę 3 - dostateczną,

- z drugiej części egzaminu radcowskiego - ocenę 3 - dostateczną,

- z trzeciej części egzaminu radcowskiego -ocenę 3 - dostateczną,

- z czwartej części egzaminu radcowskiego - ocenę 3 – dostateczną,

- z piątej części egzaminu radcowskiego - ocenę 2 - niedostateczną.

Zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez skarżącą oceny, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Zadanie z części piątej egzaminu radcowskiego – zadanie z zakresu prawa administracyjnego polegało na sporządzeniu przez skarżącą (w oparciu o załączone materiały), jako należycie umocowanego pełnomocnika wnioskodawcy M. K. - radcę prawnego J. W., skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinii prawnej o braku podstaw do sporządzenia skargi. Przedmiotem tego zadania było postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r., wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623), utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., wydane na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 kpa, o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę i zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działce nr [...] w miejscowości P. W uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia [...] maja 2011 r. Wojewoda [...] wskazał, że po rozpatrzeniu wniosku J. M., Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na wykonanie robót budowlanych objętych projektem i zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działce nr [...] w miejscowości P. Decyzja ta jest ostateczna. W dniu [...] marca 2011 r. M. K. wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją, podnosząc, że pominięty został w tym postępowaniu jako strona. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. organ odmówił wznowienia postępowania w powyższej sprawie.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda [...] podkreślił, iż przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 kpa, oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 kpa. Jeżeli przekroczono termin do jego złożenia lub wniosek nie wskazuje ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, organ administracji wyda postanowienie odmawiające wznowienia postępowania.

Zaznaczył również, że podstawowym "warunkiem skuteczności zażalenia" (od ww. postanowienia pierwszoinstancyjnego z [...] kwietnia 2011 r.) jest złożenie go przez stronę postępowania. Na mocy art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, stronami postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Jak wynika z akt sprawy postępowania zakończonego decyzją ostateczną, działka nr [...] (M. K.) nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu objętego decyzją o pozwoleniu na budowę, co oznacza, że M. K. nie posiada legitymacji procesowej czynnej do wniesienia środka zaskarżenia. Stosownie do powyższego przepisu i stanu faktycznego Starosta [...] zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego, analiza akt sprawy nie wykazała, aby organ pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie naruszył prawo.

Od powyższego postanowienia skarżąca, jako pełnomocnik M. K. (radca prawny J. W.), sporządziła skargę, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. za pośrednictwem Wojewody [...]. W skardze zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 pkt. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z dnia 15 czerwca 2002 r.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że działka skarżącego o numerze [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania sąsiedniej działki [...], podczas gdy przebudowa budynku polegająca na umieszczeniu w ścianie otworów w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działek stanowi oddziaływanie, co w konsekwencji doprowadziło do odmówienia skarżącemu przymiotu strony i odmowy uczestniczenia w postępowaniu,

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istoty wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 kpa w zw. z art. 7 kpa polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy w szczególności brak prawidłowego określenia obszaru oddziaływania robót wykonanych na działce [...] i uznanie, że obszar oddziaływania obejmuje tylko działkę [...],

- art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 28 ustawy - Prawo budowlane poprzez uznanie iż skarżący, z uwagi na fakt, iż nie występował w sprawie o udzielenie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych i zmiany sposobu użytkowania budynku w charakterze strony, nie posiada legitymacji czynnej do udziału w również w niniejszej sprawie, podczas gdy do złożenia takiego wniosku są uprawnione osoby których prawa mogły być przedmiotem postępowania,

- art. 10 kpa - poprzez pozbawienie skarżącego możliwości udziału w postępowaniu,

- 149 kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa - poprzez niewykonanie obowiązku wnikliwego rozpatrzenia zażalenia i nie przeprowadzenie postępowania mającego na celu właściwe ustalenie kręgu osób,

- art. 107 § 3 w zw. 126 kpa poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia,

- art. 145 § 1 w zw. 138 kpa w zw. 144 kpa poprzez nie uchylenie decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ppsa, wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi jej autorka (tj. skarżąca w niniejszej sprawie) stwierdziła, że jak wynika z § 12 ust 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę granicy powinien on być usytuowany w odległości nie mniejszej niż 4 metry od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Decyzja Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r. dotyczy zezwala zaś na wykonanie w ścianie budynku okien i drzwi w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki skarżącego. Organ administracji publicznej powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Skarżąca w swoim projekcie zaznaczyła, iż organ nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, nie podjął bowiem jakichkolwiek działań celem wyjaśnienia jaki obszar oddziaływania obejmą efekty prac budowlanych podjętych na działce nr [...], sąsiadującej z działką skarżącego.

Skarżąca w swoim projekcie podniosła, iż organ I instancji niezasadnie odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Starosty [...] uznając, iż skarżący nie może być stroną postępowania w związku z czym bezpodstawnie został pozbawiony możliwości udziału w postępowaniu dotyczącym jego interesu prawnego. Ustawodawca nałożył na organ rozpatrujący sprawę obowiązek uzasadniania swojego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący. Strona biorąca udział w postępowaniu powinna uzyskać wiedzę, dlaczego organ nie podzielił jej stanowiska lub też stwierdził, że nie posiada ona interesu prawnego do udziału w postępowaniu. Uzasadnienie organu rozstrzygającego w I instancji jest niezwykle zwięzłe i lakoniczne, nie zawiera elementów, które zgodnie z art. 107 § 3 powinno zawierać. Natomiast uzasadnienie organu odwoławczego potwierdza jedynie słuszność zaskarżonej decyzji.

Praca skarżącej z zakresu prawa administracyjnego została sprawdzona przez dwóch egzaminatorów: A. J., który wystawił z tej pracy ocenę cząstkową niedostateczną (2) oraz W. C., który również wystawił ocenę cząstkową niedostateczną (2).

Uzasadniając ocenę cząstkową egzaminator A. J., wskazał, że skarżąca nie odniosła się sformułowanych w petitum skargi zarzutów. To lakoniczne uzasadnienie zawiera jedynie ogólnikowe stwierdzenia o braku zebrania i rozpatrzenia przez organ administracyjny całego materiału dowodowego celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz o wadliwości uzasadnień postanowień organów obu instancji. Zdaniem egzaminatora zdająca nie dostrzegła, że przedmiotem postępowania objętego zadaniem był wniosek skarżącego o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...]. Na tle stanu sprawy nie odniosła się, bowiem do przepisów działu II rozdziału 12 kpa regulujących wznowienie postępowania jak również do, wskazanej przez skarżącego, przesłanki uzasadniającej jego zdaniem wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Nie wskazała na uchybienia organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji w tym zakresie. Nie zarzuciła zwłaszcza naruszenia art. art. 149 § 3 kpa przez dokonanie oceny podstawy wznowienia przed wznowieniem postępowania. Zarzuciła wprawdzie naruszenie przez organ drugiej instancji art. 145 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa i w zw. z art. 144 kpa przez nieuchylenia "decyzji Starosty [...]", ale zarzutu tego nie uzasadniła. Z lektury pracy nie wynika, aby jej autorka opanowała wiedzę z zakresu wznowienia postępowania administracyjnego jak i prawa budowlanego. Nie odniosła się bowiem w najmniejszej mierze do istoty zadania jak i wynikających z niego uchybień, których dopuściły się organy administracyjne oby instancji. Nie starała się również wykazać, w oparciu o treść art. 28 ust 2 Prawa budowlanego, że skarżący legitymuje się przymiotami strony, co w sposób oczywisty wynikało z treści zadania. Zdająca domagając się uchylenia kwestionowanych postanowień powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jedynie wniosek o uchylenie postanowień organów obu instancji uwzględniał interes strony, ale już nie został złożony wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. Reasumując egzaminator doszedł do wniosku, iż poziom pracy z zakresu prawa administracyjnego wskazuje, że zdająca nie legitymuje się w tej dziedzinie przygotowaniem prawniczym pozwalającym na samodzielne i należyte wykonywanie zawodu radcy prawnego.

Drugi egzaminator pracy skarżącej z zakresu prawa administracyjnego, w uzasadnieniu oceny cząstkowej, podkreślił, że postawione w skardze zarzuty nie zostały poparte jakąkolwiek argumentacją prawną. W przypadku przedmiotowej pracy de facto brak jest uzasadnienia do przedstawionych zarzutów. Treść uzasadnienia uniemożliwia dokonanie pozytywnej oceny umiejętności interpretacji przepisów przez osobę sporządzającą skargę. Poza zupełnie błędnym przywołaniu §12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w uzasadnieniu nie dokonano interpretacji żadnego z zarzutów. Sporządzona została skarga, aczkolwiek mankamenty pracy wskazane w pkt 2 nakazują stwierdzić, iż osoba egzaminowana nie daje rękojmi należytego reprezentowania interesów stron w zakresie prawa administracyjnego. Egzaminator uznał, że pracę cechuje ubogi i bardzo lakoniczny język. Praca rozbudowana w części wstępnej bez rozwiniętego uzasadnienia powoduje brak możliwości pozytywnej oceny stylu języka, którym posługuje się osoba egzaminowana. Egzaminator zwrócił uwagę na fakt, iż należyte wykonywanie zawodu radcy prawnego opiera się nie tylko na umiejętności formalnego skonstruowania pisma procesowego, ale przede wszystkim na rzeczowej argumentacji prawnej przy odwołaniu się do konkretnych przepisów prawa, co w pracy skarżącej nie występuje.

W odwołaniu od powyższej uchwały, kwestionując ocenę niedostateczną, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu uchwały w oparciu o błędnie dokonaną ocenę cząstkową zadania z zakresu prawa administracyjnego z piątej części egzaminu radcowskiego, w zakresie przesłanki oceny "właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji", a ponadto naruszenie art. 365 ust. 10 ustawy o radcach prawnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na pominięciu obowiązku stopniowalności ocen z egzaminu, jak też błędną weryfikację wiedzy prawniczej zdającej egzamin pod kątem sprawdzenia jej przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, poprzez przyjęcie, że poziom jej pracy egzaminacyjnej w zakresie prawa administracyjnego wskazuje, że nie posiadła przygotowania prawniczego pozwalającego na samodzielne i należyte wykonywanie zawodu radcy prawnego, w sytuacji, gdy sporządzona przez nią skarga była pozbawiona błędów formalnych, nie podlegała odrzuceniu i prowadziła do założonego skutku, tj. do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, z powołaniem się na samodzielnie sformułowane i prawidłowo dobrane podstawy prawne, a zatem w pełni zabezpieczała interes reprezentowanej strony.

W ocenie skarżącej Komisja niewłaściwie zastosowała wskazany przez nią przepis prawa materialnego, albowiem zadanie oceniono negatywnie tylko pod kątem jednego kryterium, a mianowicie "właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji", pomijając pozostałe wskazane tam kryteria.

Skarżąca zakwestionowała słuszność zarzutu egzaminatora W. C., że podniesione w skardze zarzuty nie zostały poparte jakąkolwiek argumentacją prawną. W skardze wymieniła w siedmiu punktach naruszone przepisy prawa, zaś w uzasadnieniu ich nie powtarzała lecz wskazywała na istotę tych naruszeń. W poszczególnych akapitach wyjaśniła zarzut pierwszy, drugi i szósty. Pozostałe zarzuty były pochodną tych wskazanych wyżej i nie wymagały szerszego uzasadnienia, gdyż nie były kluczowymi zarzutami. Przepisy, które zostały naruszone dobrała samodzielnie i prawidłowo wskazała oraz zwięźle omówiła istotę naruszeń. Wyjaśniła kluczowe kwestie, a obszerność skargi powinna być dostosowana do charakteru i stopnia zawiłości sprawy. Egzaminator ten nie odniósł się do pozostałych kryteriów wydawania ocen, albowiem nie ma nawet szczątkowego uzasadnienia oceny, że "egzaminowana nie daje rękojmi należytego reprezentowania interesów stron w postępowaniu administracyjnym". Jest to uchybienie albowiem jej skarga została sporządzona bez wad formalnych a zatem był zabezpieczony interes strony, jakim jest wszczęcie postępowania administracyjnego. Ponadto egzaminator ten pominął obowiązek stopniowalności ocen. Nie wyjaśnił dlaczego jej praca jest oceniona na ocenę niedostateczną wychodząc zapewne z założenia, że praca z błędami jest zasługuje na taką ocenę.

Z podobnych względów nie zgodziła się z oceną egzaminatora A. J. Podkreśliła, że wyczerpała wszystkie wymogi formalne określone w art. 46 i 57 p.p.s.a., a nadto to, że sąd administracyjny ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nawet wtedy, kiedy skarga nie zawiera jakiegoś zarzutu, wniosku czy żądania. Przytoczenie uzasadnienia nie jest wymogiem formalnym skargi, nie może ono wpływać na ocenę prawidłowości sporządzenia skargi, co tym samym czyni bezzasadny zarzut lakoniczności uzasadnienia skargi.

Nieuzasadniony jest zarzut niepodniesienia naruszenia art. 149 § 3 k.p.a., albowiem w świetle orzecznictwa istnieje więcej niż jedno rozwiązanie zadania. Przytacza na poparcie swojego stanowiska orzecznictwo sądów administracyjnych. Zatem brak wskazania w skardze na to naruszenie nie może stanowić podstawy oceny niedostatecznej. Nie zostało wyjaśnione na czym polega jej uchybienie zarzucenia zaskarżonej uchwale naruszenia § 12 ust. rozp. Ministra Infrastruktury. Zarzut tego egzaminatora, że nie ma wiedzy z zakresu prawa budowlanego nie jest oparty na argumentach merytorycznych. Egzaminator ten także, zdaniem zdającej, naruszył ustawę o radcach prawnych poprzez pominięcie stopniowalności ocen z egzaminu.

Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu radcowskiego, ewentualnie przekazanie sprawy Komisji Egzaminacyjnej do ponownego rozpoznania.

Po rozpatrzeniu odwołania, uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia utrzymała rozstrzygnięcie Komisji Egzaminacyjnej I Stopnia w mocy. W uzasadnieniu wskazała, że orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii objętej zadaniem z prawa administracyjnego, tzn. w kwestii na jakim etapie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną następuje badanie legitymacji wnioskodawcy do złożenia takiego wniosku, w tym przymiotu strony, jest rozbieżne i zróżnicowane. Kwestia będąca przedmiotem zadania z prawa administracyjnego była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt. II OSK 1158/10. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w kwestii, w którym stadium postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, które jest oparte na podstawie z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., następuje badanie spełnienia tej przesłanki, można wskazać na co najmniej cztery stanowiska.

Według jednego z tych stanowisk, określonego w omawianym wyroku NSA, jako stanowisko czwarte kompromisowe, w przypadku wniosku o wznowienie postępowania opartego na przyczynie określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., okoliczność czy pochodzi on od legitymowanego podmiotu, tzn. podmiotu posiadającego interes prawny badana jest przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania. Natomiast po wznowieniu postępowania, ta przyczyna wznowienia jest badana wyłącznie pod kątem pod kątem ustalenia czy rzeczywiście strona nie uczestniczyła w postępowaniu bez własnej winy.

Wobec tego brak zarzutu wobec zaskarżonego postanowienia, że organ dokonał badania przyczyny wznowienia postępowania przed jego wznowieniem nie jest błędem i nie mógłby być podstawą wystawienia oceny niedostatecznej. Brak tego zarzutu nie wpływa zatem na ocenę sporządzonej przez zdającą skargi.

Jednakże pozostałe krytyczne uwagi egzaminatorów Komisja Odwoławcza uznała za uzasadnione. Zdaniem organu odwoławczego sporządzona przez skarżącą na egzaminie skarga jest bardzo ubogim opracowaniem pod względem prawniczym. Skarga została oparta na zarzutach naruszenia siedmiu przepisów, zaś uzasadnienie, poza jego częścią wstępną, zawiera jedenaście zdań. W tak skonstruowanym uzasadnieniu nie sposób uzasadnić postawione zarzuty. Zestawienie ilości zarzutów, z ilością zdań stanowiących merytoryczne ich uzasadnienie, pozwala stwierdzić, że na jeden zarzut przypadają niespełna dwa zdania. Nie da się obronić tezy o poprawnym prawniczym uzasadnieniu postawionych zarzutów i o interpretacji prawa. W tak ubogim treściowo uzasadnieniu zabrakło miejsca na wskazanie, chociaż marginalne kwestii głównej zadania - zagadnień proceduralnych związanych z postępowaniem wszczętym z wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

Komisja Odwoławcza podkreśliła, że wskazane przez skarżącą akapity nie są, wbrew jej przekonaniu, ani rozwinięciem zarzutów ani interpretacją tych przepisów, których naruszenie zarzuca. Są one powtórzeniem treści prawa - akapit pierwszy i pierwsze zdanie drugiego akapitu, stwierdzeniem, że organ nic dopełnił ciążącego na nim obowiązku swojego obowiązku. Jedno z tych zdań, że organ nie podjął czynności w kierunku wyjaśnienia obszaru oddziaływania na sąsiednią działkę. Po tych trzech kolejnych zdaniach, zdająca konkluduje, że mając to na uwadze organ niezasadnie odmówił wznowienia postępowania. To zdecydowanie za mała zawartość merytoryczna, aby można było temu opracowaniu przypisać walor dojrzałego opracowania prawniczego, które pozwala postawić wniosek, że jego autorka posiada wiedzę prawniczą, umiejętność interpretacji stosowanych przepisów w stopniu pozwalającym na samodzielne i należyte wykonywanie zawodu radcy prawnego. Trudno wobec tego uznać, że skarga zawiera elementy, które pozwalają ocenić prawidłowość zastosowanego prawa i jego interpretacji, skoro w skardze brak jest wywodów prawnych i takiej interpretacji. Z tego powodu nie można uznać, że to kryterium egzaminacyjne zostało spełnione.

Komisja Odwoławcza zaznaczyła, iż uwaga egzaminatora o walorach, jakimi winna się legitymować skarga sporządzona przez radcę prawnego jest oczywiście trafna. Organ drugiego stopnia podkreślił, iż pismo procesowe radcy prawnego powinno różnić się od pisma procesowego sporządzonego przez osobę nie będącą radcą prawnym. To samo dotyczy argumentu powoływanego przez zdającą o skuteczności skargi, w świetle art. 134 p.p.s.a. Gdyby przyjąć inne założenia upadłby sens egzaminu radcowskiego, jak też sens zawodu zaufania publicznego.

W konkluzji organ wskazał, iż mimo poprawności formalnej, skarga opracowana przez skarżącą nie zasługuje na ocenę dostateczną, albowiem nie spełnia ustawowych kryteriów oceny pozytywnej i słuszne są wobec tego oceny cząstkowe wystawione przez egzaminatorów, a niesłuszne są argumenty zdającej, oprócz argumentu dotyczącego nie wskazania naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. To ostatnie nie ma jednak wpływu na ostateczną ocenę skargi i trafności odwołania.

Mając to na uwadze Komisja Odwoławcza doszła do przekonania, że nie ma możliwości podwyższenia oceny z zadania z prawa administracyjnego, jako jednej z części egzaminu radcowskiego.

Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty skarżącego w najistotniejszym zakresie za chybione, Komisja Odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Wobec tego, że niezasadne okazało się odwołanie z piątej części egzaminu, to stosownie do treści art. 366 ust. 1 ustawy, oznacza to, iż należało utrzymać w mocy negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Na powyższą uchwałę skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały i poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Zaskarżonej uchwale zarzuciła:

- naruszenie art. 365 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu uchwały w oparciu o błędnie dokonaną ocenę cząstkową zadania z zakresu prawa administracyjnego z piątej części egzaminu radcowskiego, w zakresie przesłanki oceny "właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji". W szczególności wskazane naruszenie polegało na wydaniu oceny jednostronnej, nie uwzględniającej iunctim wszystkich kryteriów wystawiania ocen, o jakich mowa w art. 365 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych;

- naruszenie art. 365 ust. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na pominięciu obowiązku stopniowalności ocen z egzaminu;

- błędną weryfikację wiedzy prawniczej zdającego egzamin pod kątem sprawdzenia jego przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, który to wymóg sformułowany jest w art. 364 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - poprzez przyjęcie, że poziom pracy egzaminacyjnej skarżącej w zakresie prawa administracyjnego wskazuje, że nie posiada przygotowania prawniczego pozwalającego na samodzielne i należyte wykonywanie zawodu radcy prawnego, w sytuacji, gdy sporządzona przez nią skarga była pozbawiona błędów formalnych, nie podlegała odrzuceniu i prowadziła do założonego skutku tj. wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, z powołaniem się na samodzielnie sformułowane i prawidłowo dobrane podstawy prawne, a zatem w pełni zabezpieczała interes reprezentowanej strony;

- naruszenie art. 365 ust. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż sporządzona w ramach egzaminu radcowskiego skarga egzaminacyjna powinna mieć "walor dojrzałego opracowania prawniczego" oraz uznanie, że brak obszernego uzasadnienia skargi decyduje o tym, że "skarga opracowana przez skarżącą nie zasługuje na ocenę dostateczną".

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż wśród wymogów zawartych w art. 57 § 1 p.p.s.a. nie ma obowiązku przedstawiania w treści skargi kompleksowego i wyczerpującego wywodu prawnego lub wskazania konkretnego przepisu prawa, który został naruszony. Dla spełnienia wymogów zawartych w art. 57 § 1 pkt 1 - 2 p.p.s.a. wystarczające jest podanie daty, numeru/sygnatury zaskarżonego aktu oraz nazwy organu w sposób: "skarga na decyzję (...) z dnia (...) nr (..,)". Wymóg "określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego" zostanie spełniony, o ile skarżący wskaże na czym polega - jego zdaniem - naruszenie prawa lub interesu prawnego w podjętym przez organ administracji publicznej akcie lub czynności Zgodnie z orzecznictwem sądowym to wskazanie może mieć charakter bardzo ogólny. W doktrynie prawa zwraca się uwagę na to, że art. 57 § 1 p.p.s.a. nie zalicza do wymogów formalnych skargi przytoczenia w niej uzasadnienia, chociaż sama ustawa oczywiście nie wyłącza możliwości uzasadnienia skargi.

Skarżąca podkreśliła, iż z przepisów prawa nie można wywodzić również obowiązku sporządzania uzasadnienia do skargi, które miałoby walor "dojrzałego opracowania prawniczego", jak tego chce Komisja Egzaminacyjna II stopnia. Takiego wymogu nie zawiera ani żaden przepis p.p.s.a, ani też art. 364 ust 8 ustawy o radcach prawnych. Skoro przepis nakłada w ramach egzaminu radcowskiego obowiązek sporządzenia skargi bez dodatkowego uzasadnienia, cechującego się walorami dojrzałego opracowania prawniczego, to skarga spełniająca wymogi art. 57 § 2 p.p.s.a. jest jednocześnie skargą prawidłowo sporządzoną w myśl art. 364 ust 8 ustawy o radcach prawnych, nawet jeśli nie posiada takiegoż uzasadnienia w ogóle lub też posiada uzasadnienie nie będące dojrzałym opracowaniem prawniczym.

W ocenie skarżącej nie ma żadnych podstaw aby twierdzić, że skoro uzasadnienie sporządzonej przez nią skargi zawiera (poza częścią wstępną) jedenaście zdań, to w tak skonstruowanym uzasadnieniu nie sposób uzasadnić postawione zarzuty. W sytuacji, gdy na jeden zarzut przypadają średnio dwa zdania uzasadnienia nie da się obronić tezy o poprawnym prawniczym uzasadnieniu postawionych zarzutów i interpretacji prawa. Sama obszerność uzasadnienia nie ma nic wspólnego z tym, czy owo uzasadnienie jest poprawne prawniczo. W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej uchwały powinno zawierać relewantne wywody, wykazujące merytorycznie dlaczego uzasadnienie sporządzonej przez nią skargi nie jest poprawne prawniczo, a nie stawiać takie tezy poprzez obliczoną matematyczną średnią ilości zdań na zarzut.

Skarżąca podkreśliła nadto, że niespójne są wywody uzasadnienia zaskarżonej uchwały, gdzie stwierdzono, że wprawdzie skarga przez nią sporządzona byłaby skuteczna w świetle art. 134 p.p.s.a., ale nie wystarczy to do uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu radcowskiego, z wywodami, w ramach których Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdza, że wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, mającej na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest świadczona.

Skarżąca zaznaczyła, że sporządzone przez nią uzasadnienie skargi było adekwatne do wagi i rodzaju postawionych zarzutów oraz do stanu faktycznego sprawy, który był dość prosty do interpretacji. Lakoniczność uzasadnienia w tym przypadku nie wynika zatem z nieznajomości przepisów prawa, ale wręcz przeciwnie, z ich znajomości w stopniu wystarczającym do przekonania, że tak sporządzona skarga jest poprawna formalnie, skuteczna, a jednocześnie zwięzła i logiczna.

Skarżąca zwróciła uwagę na fakt, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia niemal całkowicie pominęła milczeniem jej zarzuty odnośnie naruszenia art. 365 ust 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na pominięciu obowiązku stopniowalności ocen z egzaminu. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nigdzie nie wyjaśnia dlaczego sporządzona przez skarżącą skarga, która jest poprawna formalnie i skuteczna nie zasługuje na ocenę dostateczną, nawet jeśliby podzielić zasadność poglądów o braku dojrzałego prawniczo wywodu w uzasadnieniu tejże skargi. Skarga, która skarżąca sporządziła na egzaminie, odniosłaby jej zdaniem skutek w postaci wszczęcia postępowania sądowo administracyjnego, a jednocześnie dokonana przez nią analiza stanu prawnego i faktycznego była poprawna. Oznacza to, że stopień przygotowania skarżącej do wykonywania zawodu radcy prawnego jest prawidłowy i zasługujący na pozytywną ocenę.

W odpowiedzi na skargę organ, akcentując uznaniowy charakter uchwały w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle przepisów art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy te kontrolują zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznoprawnego z daty ich podjęcia. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga w tej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Skarżąca nie zgodziła się z ustalonym uchwałą Komisji Egzaminacyjnej negatywnym wynikiem egzaminu radcowskiego, któremu została poddana w dniach od [...] do [...] czerwca 2011 r., kwestionując prawidłowość oceny z części piątej egzaminu (prawo administracyjne), z której otrzymała ocenę niedostateczną. Zarzuty skarżącej w tym względzie determinowały zatem zakres rozpatrzenia tej sprawy w II instancji przez Komisję Odwoławczą, jak i obecnie określają ramy kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie, a to z uwagi na fakt, że innych – pozytywnych ocen, uzyskanych z pozostałych części egzaminu, skarżąca nie kwestionuje.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w przepisach art. od 36 do 369 urp oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski (...) - Dz. U. Nr 70, poz. 606, wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych (urp).

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (Komisji Odwoławczej). Do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), co pozwala traktować uchwały tej Komisji jak decyzje administracyjne (por. art. 368 ust. 1 i 12 urp).

W wyniku rozpoznania sprawy Komisja Odwoławcza podejmuje uchwałę ostateczną, biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy, w tym oceny egzaminatorów. Jest przy tym uprawniona do samodzielnej oceny pracy pisemnej zdającego w oparciu o ten materiał. Czyni to w warunkach swoistego luzu decyzyjnego, który jest związany z oceną stanu faktycznego i zasadą swobodnej oceny dowodów stan ten wyczerpujących. W tym sensie rozstrzygnięcie tego organu w kwestii ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy postrzegać w kategoriach charakterystycznych dla administracyjnego uznania. Ma to istotne znaczenie dla sądowej kontroli takich rozstrzygnięć, która ogranicza się w tej sytuacji do zbadania, czy na bazie materiału dowodowego sprawy organ wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami i w świetle obowiązujących przepisów miał prawo postąpić w sprawie tak jak postąpił.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy sprawy - praca pisemna skarżącej z części piątej egzaminu radcowskiego oceniona stosownie do mających zastosowanie w objętych nią kwestiach faktycznoprawnych przepisów prawa oraz poglądów orzecznictwa i doktryny - został prawidłowo uwzględniony i rozpatrzony w ustaleniach organu, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego wyrażonymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, służąc wyjaśnieniu stanu faktycznego w zakresie uzasadniającym zaskarżoną uchwałę. Należy przy tym odnotować sformalizowany tryb podjęcia tej uchwały. Mianowicie, zgodnie z przepisami § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1314 ze zm.), regulującymi zasady funkcjonowania Komisji Odwoławczej, odwołanie od uchwały pierwszoinstancyjnej jest zawsze przedmiotem opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania, którą sporządza wyznaczony członek komisji, ale jej przyjęcie jest wynikiem głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją. Tryb ten gwarantuje pełne rozpoznanie zarzutów odwołania i należytą ich ocenę.

Opinię w sprawie odwołania skarżącej od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] lipca 2011 r. sporządził radca prawny J. L. Została ona przestawiona na posiedzeniu Komisji Odwoławczej w dniu [...] listopada 2011 r. i była przedmiotem dyskusji członków, którzy jednogłośnie poparli tę opinię i opowiedzieli się za niepodwyższaniem oceny, uzyskanej przez skarżącą z pracy egzaminacyjnej, zakwestionowanej w odwołaniu. Ostatecznie Komisja Odwoławcza jednogłośnie podjęła ww. uchwałę z [...] listopada 2011 r. o nieuwzględnieniu odwołania i utrzymaniu w mocy zaskarżonej odwołaniem uchwały Komisji Egzaminacyjnej. W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna II stopnia przedstawiła zarzuty i argumenty strony podniesione w odwołaniu, a następnie odniosła się do nich w dalszej części rozważań.

Sporządzając uzasadnienie uchwały Komisja Egzaminacyjna II stopnia uwzględniła kryteria, które w myśl ustawy o radcach muszą być brane pod uwagę przy ustalaniu wyniku egzaminu radcowskiego. Stosownie do przepisów art. 365 ust. 2 i 3 ustawy o radcach prawnych przy ocenie pracy egzaminacyjnej (zadania) należy brać pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Kryteria te są zatem podstawowym wyznacznikiem oceny egzaminacyjnej.

W ocenie Sądu, Komisja Egzaminacyjna II stopnia zastosowała się do powyższych wymogów, czego potwierdzeniem – w świetle zarzutów odwołania – jest przyznanie racji skarżącej, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma jednolitego stanowiska odnośnie momentu, w którym należy badać status strony w postępowaniu wznowieniowym: czy powinno się to odbywać na etapie złożenia wniosku o wznowienie postępowania, czy dopiero po formalnym wznowieniu postępowania. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przyznała, że w świetle art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. kwestia ta może budzić wątpliwości. Brak jednoznaczności nie pozwala przyjąć, że jedynym poprawnym rozwiązaniem byłoby wskazanie w rozwiązywanym kazusie naruszenia art. 149 § 3 k.p.a.

Częściowe przychylenie się przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia do zarzutów odwołania, nie pozwoliło jednak na podwyższenie uzyskanej przez skarżącą oceny niedostatecznej z uwagi na istotne mankamenty pracy egzaminacyjnej, która polegała na sporządzeniu skargi do sądu administracyjnego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., uzasadniła swoje stanowisko w tym zakresie. Wykazała, że w ramach przyjętej przez skarżącą konstrukcji skargi jej lakoniczność nie pozwoliła w istocie na uzasadnienie postawionych w petitum skargi zarzutów. Wbrew twierdzeniom skargi, ocena ta jest w pełni uprawniona i nie niwelują jej argumenty skarżącej o braku wymogu w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ujęcia w skardze jej uzasadnienia. Oczywistym jest bowiem, iż możliwość dokonania oceny pracy w kontekście uwzględnienia kryteriów wskazanych w art. 365 ust. 2 i 3 ustawy o radcach prawnych w zakresie właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, jak też poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu, wiąże się immanentnie z ujęciem w skardze odpowiedniego jej uzasadnienia. To bowiem w jego ramach, w powiązaniu z prawidłowością postawionych zarzutów, możliwe jest sprawdzenie, jak zdający egzamin dokonuje interpretacji przepisów prawa, czy właściwe i odpowiednio przywołuje poglądy doktryny, czy też orzecznictwa, jak również, czy sposób rozstrzygnięcia jest odpowiednio umotywowany. Dlatego też nie można podzielić stanowiska skarżącej, iż skoro ustawa o radcach prawnych nie wprowadza pojęcia "dojrzałe opracowanie prawnicze" jako odrębnego kryterium oceny skargi, fakt posłużenia się przez organ odwoławczy powyższym wymogiem dyskredytuje zaskarżoną uchwałę. Organ odwoławczy interpretuje bowiem tę przesłankę jako odpowiednik pracy spełniającej wymagania zakreślone w art. 365 ust. 2 i 3 ustawy o radcach prawnych odnośnie oceny pracy egzaminacyjnej. Innymi słowy, praca która cechuje się zachowaniem wymogów formalnych, właściwością zastosowanych przepisów prawa i umiejętnością ich interpretacji, poprawnością zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, jest właśnie pracą, której przypisać można walor dojrzałego opracowania prawniczego. W powyższym kontekście nie sposób nie zauważyć, iż opierając sporządzoną przez siebie skargę na zarzucie naruszenia art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane i szeregu przepisów postępowania - art. 7, 77, 107 § 3, 145 § 1 pkt 4 k.p.a. skarżąca nie podjęła w uzasadnieniu projektu skargi jakiejkolwiek próby ich interpretacji w kontekście problemu prawnego, którego dotyczyło zadanie egzaminacyjne, tj. odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia budowlanego. Brak w sporządzonej skardze do sądu administracyjnego analizy (szczątkowej nawet) przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących problematyki wznowieniowej – jeżeli nie art. 149 § 3 k.p.a., to chociażby art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w oparciu o który symulowany na użytek egzaminu mocodawca skarżącej - jako radcy prawnego - ubiegał się o wznowienie tego postępowania, a którego to wznowienia mu odmówiono z powodu braku przymiotu strony. Nie do zaakceptowania w skali ocen pozytywnych jest skarga skierowana przeciwko orzeczeniu odmawiającemu wznowienia postępowania, w której nie uzasadniono zarzutów błędnego zastosowania przepisów leżących u podstaw tej odmowy. Nie można uznać, że rolę taką w kazusie egzaminacyjnym spełniło samo powołanie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 28 ustawy - Prawo budowlane poprzez "uznanie iż skarżący, z uwagi na fakt, iż nie występował w sprawie o udzielenie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych i zmiany sposobu użytkowania budynku w charakterze strony, nie posiada legitymacji czynnej do udziału w również w niniejszej sprawie, podczas gdy do złożenia takiego wniosku są uprawnione osoby których prawa mogły być przedmiotem postępowania".

W tym stanie rzeczy Sąd podzielił stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że zarzuty skargi nie znalazły odzwierciedlenia w odpowiednim jej uzasadnieniu. Zgodzić należy się ze skarżącą, że ze stanowiska egzaminatorów wynika fakt zachowania przez nią wymogów formalnych skargi. Należy jednak podnieść, że wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, która ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana (art. 4 ust.1 w zw. z art. 2 ustawy o radcach). Ustaleniu odpowiedniego przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego – a więc świadczeniu pomocy prawnej, mającej na celu ochronę prawną podmiotu, na rzecz którego jest wykonywana - służy egzamin radcowski. Egzamin ten, zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z określonych w tym przepisie dziedzin prawa i umiejętności jego praktycznego zastosowania oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. W pierwszej części egzaminu (teście) oceny dokonuje się według ustalonego dla danego zestawu wzorca – klucza prawidłowych odpowiedzi, co przy teście jednokrotnego wyboru, w którym tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa, ocena polega w istocie na porównaniu zakreślonych przez zdającego odpowiedzi z ustalonym wzorcem prawidłowych odpowiedzi. Natomiast ustalenie takiego prostego wzorca oceny części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego byłoby nieuprawnione i bezcelowe z uwagi na potencjalną możliwość różnego, aczkolwiek prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też ustawodawca wprowadził jedynie kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu. Wskazał w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach, że przy ocenie każdego z zadań z części drugiej do piątej oceniający biorą pod uwagę w szczególności zachowania wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Określone w tym przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zatem nawet poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym, które jednak nie zawiera wyczerpującego i odpowiedniego uzasadnienia świadczącego o zrozumieniu przez zdającego istoty zagadnienia prawnego, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała niezbędnego minimum wiedzy w zakresie faktycznego i prawnego problemu, którego praca egzaminacyjna miała dotyczyć. Z kolei rozumowanie, że w kontekście unormowania art. 134 p.p.s.a. sporządzona, w wykonaniu zadania egzaminacyjnego, skarga przez fakt odpowiadania wymogom formalnym czy też jak sugeruje skarżąca – przez fakt zabezpieczania interesu reprezentowanego przez nią klienta - byłaby skuteczna, prowadziłoby do wniosku, że każdą – wniesioną w słusznej sprawie skargę – niezależnie od jej merytorycznej zawartości, należałoby uznać za wystarczającą. W warunkach egzaminacyjnych jest to podgląd nie do przyjęcia. Osoba pretendująca do zawodu radcy prawnego winna zaprezentować na egzaminie pracę nie tylko kompletną formalnie ale i poprawną merytorycznie. Powoływanie się na funkcję sądu administracyjnego określoną w art. 134 (w zw. z przepisami art. 145) p.p.s.a. nie ma w tej sytuacji żadnego znaczenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 83/11, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym kontekście nie można nie zauważyć, że poprawne rozwiązanie każdego zadania egzaminacyjnego zawiera w sobie szereg obiektywnie powtarzalnych problemów, które każdy profesjonalny pełnomocnik (w tym wypadku osoba zdająca) powinien dostrzec i należycie uzasadniając podnieść w treści rozwiązania. Zauważenie i odpowiednia interpretacja oraz ocena prawna tych problemów jest istotnym kryterium egzaminacyjnym. W niniejszej sprawie skarżąca tego kryterium nie spełniła. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie Sąd przychylił się do stanowiska organu i uznał, że stwierdzone uchybienia w rozwiązaniu zadania egzaminacyjnego, a w szczególności uzasadnienie zarzutów naruszenia przepisów postępowania bez odniesienia do problematyki wznowienia postępowania, której zadanie dotyczyło, uzasadniają stwierdzenie, że zdająca nie wykazała się na egzaminie z zakresu prawa administracyjnego wiedzą prawniczą i umiejętnością jej stosowania, niezbędną do samodzielnego i poprawnego wykonywania zawodu radcy prawnego. Sporządzona przez zdającą skarga nie odpowiadała bowiem wymogom profesjonalnego opracowania prawniczego. Za niewystarczające należy uznać sporządzenie poprawnej formalnie skargi w sytuacji, gdy jej uzasadnienie nie wskazuje na zrozumienie zagadnienia zawartego w zadaniu i nie zawiera poprawnego prawniczego wywodu.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie odniosła się do wszystkich zarzutów odwołania, a uzasadnienie uchwały jest wewnętrznie sprzeczne, co przedstawiono powyżej. W ocenie Sądu zarzuty skargi względem tej uchwały wynikają z innej niż przyjęta przez organ oceny materiału dowodowego sprawy i mają charakter polemiczny.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.