Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1616/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 220 poz 1414
law: Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Barszcz Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędzia WSA Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany imion oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 2 lipca 2020r. J. M. (dalej jako: skarżący), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył decyzję Wojewody [...] (dalej: organ odwoławczy) z [...] maja 2020 nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z [...] lutego 2020r. nr [...] odmawiającą zmiany imion skarżącego J. A. na imię J.

Stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 10 grudnia 2019r. skarżący wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] o dokonanie zmiany posiadanych przez niego imion J. A. na imię J. W piśmie tym wnioskodawca wyjaśnił m. in. że imię J. zostało wymyślone przez jego rodziców - nazywają go tak od urodzenia do chwili obecnej. Wskazał także, że nauczyciele w szkole, wykładowcy na studiach, jak i znajomi zwracali się do niego tym imieniem na dowód czego wnioskodawca do wniosku załączył m.in. skany listów i pocztówek adresowanych do niego na imię J. (J.), jak również pisemne oświadczenia kilkunastu osób, które wskazały, że wymieniony używa imienia J..

Decyzją z [...] lutego 2020r. (nr wskazany na wstępie) Kierownik Urzędu Stany Cywilnego [...] (dalej: organ I instancji), po rozpatrzeniu wniosku, odmówił skarżącemu zmiany imion J. A. na imię J.. W uzasadnieniu organ wskazał, że zmiana imienia i nazwiska może nastąpić tylko z ważnych powodów, wymienionych przykładowo w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska, w trybie i na zasadach w niej określonych. W ocenie organu I instancji wskazane przez skarżącego powody nie spełniają przesłanek, o których jest mowa we wskazanym przepisie.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem skarżący wniósł odwołanie do Wojewody [...]. W odwołaniu podniósł m. in., że imię J. było znane językowi polskiemu i że od wieku lat używa imienia J. pod którym to imieniem funkcjonuje wśród znajomych, jak również w środowisku uczelnianym oraz że nie akceptuje on swoich dotychczasowych imion.

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] maja 2020r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podzielając jednocześnie stanowisko Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] przedstawione w skarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego wola J. M. nie stanowi wystarczającej przesłanki do zmiany jego imion na imię J. Samo nawet głębokie przekonanie o zaistnieniu ważnego powodu do zmiany imienia nie jest wystarczające z uwagi na jego identyfikującą rolę w obrocie społecznym i prawnym. Organ wskazał przy tym że z argumentacji skarżącego nie wynika, aby dotychczasowe imiona skarżącego były ośmieszające lub nielicujące z godnością człowieka. A okoliczność posługiwania się przez wnioskodawcę innym imieniem w kontaktach towarzyskich i zawodowych jest wyłącznie przejawem jego woli i kreacji, nie zaś obiektywnych okoliczności. W ocenie organu wnioskodawca nie wskazał żadnego czynnika, który byłby przejawem obiektywnej, zewnętrznej konieczności, czy zasadności używania nowego imienia. Dołączone do akt sprawy oświadczenia osób potwierdzają jedynie fakt używania imienia J. w kontaktach nieformalnych. A samo posługiwanie się przez J. M. imieniem J., udokumentowane nawet za pomocą wskazanych przez niego dowodów, nie świadczy w tym wypadku jeszcze o tym, że jest to okoliczność szczególna. Nie stanowi ona bowiem takiej obiektywnie ocenianej racji, przyczyny zmiany imion, którą cechuje istotność czy doniosłość.

Organ zwrócił przy tym uwagę, że imię człowieka ma nie tylko znaczenie, jako dobro osobiste podlegające ochronie prawa cywilnego (art. 22, art. 24 ustawy Kodeks cywilny), ale przede wszystkim spełnia funkcję indywidualizującą i identyfikującą człowieka na wszelkich płaszczyznach życia społecznego. Kryterium ważnych powodów do zmiany imienia musi być zatem szczególnie przestrzegane, gdyż tylko ono może przemawiać za odstępstwem od uzasadnionej względami społeczno - państwowymi zasady względnej stabilizacji imion i nazwisk.

W ocenie organu odwoławczego, bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest fakt, na który powołuje się skarżący, tj. że imię J. było znane językowi polskiemu w dawnych czasach i było ono używane jako odrębne imię, gdyż imię J. stanowi przejaw dialektyzacji fonetycznej - prejotację (dodawanie litery, j" na początku wyrazu). W związku z tym takiej formy imienia nie można uznać za prawidłową. Ponadto zgodnie z aktualnym stanowiskiem Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN - próba połączenia imion wyłamuje się z polskiej tradycji nazywania osób. Nie ma w polszczyźnie zwyczaju tworzenia form kontaminowanych z dwóch imion, nawet wówczas, gdy jak w omawianym przypadku istnieją ku temu podstawy morfologiczne. Obecnie istnieje system nazywania osób, który dopuszcza posługiwanie się dwoma imionami a względy językowe, zwłaszcza systemowe spojrzenie na zasób imion, nakazują wstrzymanie się od tworzenia form kontaminowanych z dwóch istniejących osobno, tradycyjnych imion.

Reasumując Wojewoda wskazał, że decyzja o zmianie imienia lub nazwiska bądź o odmowie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co powoduje, że kontrola w postępowaniu odwoławczym takiej decyzji jest ograniczona. W ocenie organu odwoławczego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] nie przekroczył w tym wypadku dopuszczalnej granicy swobodnej oceny i interpretacji pojęcia "ważne powody".

Nie zgadzając się ze wskazanym wyżej orzeczeniem Wojewody [...] skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając decyzję z [...] maja 2020r. w całości i zarzucając jej, że została wydana z naruszeniem:

- art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, gdyż skarżący wykazał, że zachodzi ważny powód do zmiany imienia, a okoliczność, że powód ten wiąże się w znacznym stopniu z osobistymi motywami kierującymi skarżącym nie powinien dezawuować wagi tych powodów;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w powiązaniu z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie odwołania skarżącego, a jedynie poprzestanie na wyjaśnieniu funkcji i znaczenia imienia jako czynnika indywidualizacji, identyfikacji człowieka.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu opisano przyczyny i motywy wystąpienia z wnioskiem o zmianę imion na imię J. oraz podniesiono, że organy obu instancji nie odniosły się do przedstawionych przez skarżącego materiałów źródłowych wskazujących, iż w przeszłości, imię "J." było znane językowi polskiemu i było w Polsce używane, a więc nie powinno się mówić, że jest to imię stanowiące formę jakiejś niedopuszczalnej innowacji nazewniczej. W ocenie skarżącego odrzucenie przez Wojewodę [...] przedstawionej w tym zakresie argumentacji i uznanie, że imię "J." stanowi przejaw dialektyzacji fonetycznej – prejotacji, świadczy przede wszystkim o szukaniu dodatkowych argumentów na uzasadnienie decyzji odmownej a nie na to by rozparzyć sprawę kierując się dobrze rozumianym słusznym interesem strony.

Skarżący podniósł, że brzmienie art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska wskazuje na to, że zmiany imienia można dokonać wyłącznie z ważnego powodu, ale także takiego, który nie mieści się w otwartym katalogu powodów, ustawowo uznanych za ważne. Z treści omawianego przepisu wynika także, że decyzja wydawana w przedmiocie wniosku o zmianę imienia ma charakter uznaniowy, co oznacza, że w przypadku zaistnienia ustawowo określonych przesłanek, w tym przypadku "ważnych powodów", organ administracji ma możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia. Podkreślono, że przepis wskazanego wyżej ustępu w pkt 2 nie wprowadza żadnych dodatkowych kryteriów, które mają wpływ na zmianę imienia na faktycznie używane., ale nie oznacza to jednak, że organy administracji nie są uprawnione do badania, czy używanie innego imienia jest w świetle zobiektywizowanych okoliczności uzasadnione i może prowadzić do jego zmiany. Trudno bowiem z jednej strony uznać, że samo używanie innego imienia spowodowane jedynie kaprysem, fanaberią, przekorą mogło być uznane za ważny powód, a z drugiej strony nie można pomijać trwającego już od wielu lat takiego stanu, iż skarżący pod takim właśnie imieniem funkcjonuje w swoim środowisku rodzinnym, uczelnianym czy wśród znajomych, zwłaszcza w sytuacji, gdy równocześnie nie akceptuje on swoich dotychczasowych imion. Jak wskazano wyżej imię "J." ma tradycję historyczną i nie można twierdzić, że nie będzie ono stanowić wystarczającej funkcji indywidualizacji skarżącego, który w bardzo szerokim odbiorze pod takim właśnie imieniem funkcjonuje. Skarżący wchodząc w dorosłe życie chciałby kwestię zmiany dotychczasowych imion na jedno imię załatwić także od strony administracyjnoprawnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt.Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi J. M. do Sądu jest decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2020r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z [...] lutego 2020r., nr [...], którą orzeczono o odmowie zmiany imion J. A. na imię J..

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2020r. i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z [...] lutego 2020r. nie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przypomnieć bowiem należy, że stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – dalej: ustawa), zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany:

1/ imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka;

2/ na imię lub nazwisko używane;

3/ na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;

4/ na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie zmiany następuje w formie decyzji administracyjnej wydawanej w pierwszej instancji przez kierownika urzędu stanu cywilnego, do którego został złożony wniosek, albo jego zastępcę (art. 12 ust. 1 ustawy). Dodać jeszcze należy, iż zmiana imienia oznacza zastąpienie wybranego imienia innym imieniem, zastąpienie dwóch imion jednym imieniem lub odwrotnie, dodanie drugiego imienia, zmianę pisowni imienia lub imion lub zmianę kolejności imion (art. 3 pkt 1 ustawy).

A zatem w świetle powołanego przepisu słuszne jest stanowisko organów odnośnie do braku przesłanek uzasadniających zmianę imion. Powołany wyżej przepis wyraźnie bowiem stanowi, iż zmiana imienia może nastąpić jedynie w przypadku zaistnienia ważnych powodów. Oznacza to, iż ustawodawca przyjął jako zasadę trwałość imienia jako elementu danych identyfikacyjnych człowieka, zaś jego zmianę dopuścił jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Pomimo zatem użycia nieostrego pojęcia "ważnych względów" i jedynie przykładowego ich wyliczenia w ustawie nie należy pojęcia tego interpretować rozszerzająco. W piśmiennictwie podkreśla się, że ważny powód zmiany nazwiska, bądź imienia powinien być odrębnie oceniony w każdej indywidualnej sprawie, a nadto wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, że wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za obiektywnie istotny (por. W. M. Hrynicki, Ważne powody administracyjnej zmiany imienia lub nazwiska, "Administracja. T.D.P." 2010, nr 2 (19), s. 66). Ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska, nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny (por. wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 9 lipca 1993 r. sygn. akt SA 974/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 49, wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014 r., II OSK1375/13, LEX nr 1772368). Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1982r., sygn. akt II SA 699/82, ONSA 1982, Nr 1, poz. 57, wyrok NSA z dnia 22 września 2017r., sygn. akt II OSK 69/16).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy podzielić stanowisko organów, że przedstawione przez skarżącego okoliczności żądanej zmiany imion nie można uznać za ważne powody uzasadniające ich zmianę. Sama okoliczność, że skarżący od dziecka przez rodziców, rodzinę i znajomych był i jest nazywany J. (J.) i nie akceptuje posiadanych imion, nie może świadczyć o spełnieniu ustawowej przesłanki w postaci "ważnego powodu". Rację ma przy tym organ odwoławczy wskazując, że skarżący nie wskazał żadnego czynnika, który byłby przejawem obiektywnej, zewnętrznej konieczności, czy zasadności używania wnioskowanego imienia. Dokumenty, które zostały załączone przez skarżącego do wniosku niewątpliwie potwierdzają używanie imienia J. w kontaktach nieformalnych (listy, oświadczenia znajomych oraz rodziców, dyplomy). Jednak zauważyć należy, że w życiu prywatnym skarżący mógł i może posługiwać się wybranym przez siebie imieniem. Jednak powyższe nie świadczy, iż jest to okoliczność szczególna. Jak słusznie uznał organ odwoławczy, nie stanowi ona bowiem takiej obiektywnie ocenianej racji, którą cechuje istotność czy doniosłość.

Należało zatem stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania, że istnieją racjonalne, obiektywne powody, które by uzasadniały zmianę imion J. A. na imię J., które jak sam skarżący wskazał we wniosku zostało wymyślone przez jego rodziców i stanowi zrost imion J. i A..

Sąd w tym miejscu zauważa również, że zmiana imion wiąże się z obowiązkiem zawiadomienia przez organ dokonujący zmiany imienia i nazwiska, poza urzędem stanu cywilnego, także urzędu skarbowego, policji, wojskowej komendy uzupełnień, organów ewidencji ludności, Krajowego Rejestru Karnego. Zakres tego obowiązku potwierdza znaczenie i rolę, jaką w zorganizowanej społeczności przypisuje się nazwisku i imieniu, pełniącym funkcję identyfikacji człowieka, ważną nie tylko – co trzeba podkreślić – dla niego samego ale także dla innych osób i dobra publicznego. Wynika zatem z tego, że w interesie społecznym jest aby zmiana imienia następowała wyłącznie w przypadku spełnienia ustawowej przesłanki ważnych powodów w rozumieniu art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Skoro skarżący nie wykazał aby w jego przypadku zachodziły takie ważne powody, to należy zgodzić się z organem odwoławczym, że nie zachodzą podstawy do żądania zmiany imion, stąd też zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy należy uznać za niezasadny.

Nadto co słusznie zostało stwierdzone przez organ proponowane imię J., stanowi przejaw dialektyzacji fonetycznej – prejotację, poprzez dodawanie na początku wyrazu litery "[...]", co nie może być uznane za prawidłową formę imienia nawet jeżeli w przeszłości posługiwano się taką formą. Słusznie również organy odwołały się do stanowiska zawartego w piśmie z 20 stycznia 2020r. Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk (organ opiniodawczo-doradczy - powołany przez ustawę o języku polskim - w sprawach używania języka polskiego), – z którego wynika, że próba połączenia imion J. i A. wyłamuje się z polskiej tradycji nazywania osób. Nie ma bowiem w polszczyźnie zwyczaju tworzenia form kontaminowanych z dwóch imion, nawet wówczas, gdy jak w niniejszej sprawie istnieją ku temu podstawy morfologiczne. W ocenie Rady Języka względy systemowe, zwłaszcza systemowe spojrzenie na zasób imion, nakazuje wstrzymanie się od tworzenia form kontominacyjnych z dwóch istniejących osobno tradycyjnych imion.

Reasumując wskazać należy, że skoro skarżący nie wykazał spełnienia ustawowej przesłanki "ważnych powodów" w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy, to brak jest podstaw do uznania, że zachodzi podstawa do żądanej zmiany imion i nazwiska. Zdaniem Sądu postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w sposób odpowiadający wymogom określonym w przepisach k.p.a. Organy administracji poddały analizie przedłożone przez skarżącego dowody i dokonały trafnej ich oceny. Nadto należy podkreślić, że decyzja o wyrażeniu zgody na zmianę imienia lub nazwiska, bądź o odmowie wyrażenia zgody na zmianę imienia lub nazwiska – co prawidłowo przyznają zarówno organ jak i skarżący - jest oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet w przypadku zaistnienia ustawowo określonych przesłanek, w tym wypadku "ważnych powodów" w szczególności wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy, organ administracji ma możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia. Nie jest zobowiązany do wyrażenia zgody na zmianę imienia lub nazwiska nawet wówczas, gdy są spełnione powołane wyżej przesłanki uzasadniające taką zmianę.

Z przedstawionych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie trzech sędziów.