Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 419/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 13 § 1.
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.), Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka,, sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 października 2011r. sprawy ze skargi T. U. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności I. oddala skargę II. zasądza od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, na rzecz adwokata kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) powiększoną o należny podatek od towarów i usług według stawki 23 %, za pomoc prawną udzieloną z urzędu


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" Nr "[...]" w sprawie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie prowadzi administracyjne postępowanie egzekucyjne wobec majątku F.W. i T.U., na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na oboje małżonków przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie: PINB) w dniu 19.10.2010r. nr "[...]", obejmującego należność pieniężną z tytułu grzywny w celu przymuszenia w kwocie należności głównej 79.447 zł. Z treści tytułu wykonawczego wynika, że podstawą egzekwowanych należności jest postanowienie PINB z 27.08.2009r., nr "[...]".

Postępowanie egzekucyjne wszczęto poprzez doręczenie odpisu powyższego tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego każdego z małżonków u dłużnika zajętej wierzytelności - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" Inspektorat w "[...]" (w skrócie: ZUS). Jak wynika z akt sprawy, korespondencja została doręczona w trybie art. 43 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej w skrócie: Kpa, dorosłemu domownikowi zobowiązanych, tj. synowi M.W. Pismami z dnia 18.11.2010r. i z 23.11.2010r. ZUS poinformował o przyjęciu do realizacji zajęcia egzekucyjnego świadczeń emerytalnych zobowiązanych począwszy od miesiąca grudnia 2010r.

F.W., występujący jako pełnomocnik zobowiązanej, złożył do organu egzekucyjnego wniosek o zwolnienie z egzekucji świadczenia emerytalnego T.U. W jego uzasadnieniu podał, że zobowiązana nie podejmowała żadnych decyzji inwestycyjnych i nie podpisywała żadnych umów związanych z obiektami na działkach nr 531 i nr 637 w S., w związku z czym nie może ponosić odpowiedzialności i być obciążana kosztami postępowania, którymi winien być obciążony on sam, na co wyraził swoją zgodę.

Powyższy wniosek został zakwalifikowany przez organ egzekucyjny jako żądanie wynikające z przepisu art. 13 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), w skrócie: u.p.e.a., o zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego zobowiązanej. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 17.01.2011r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie przedmiotowego wniosku o zwolnienie z egzekucji zajętej wierzytelności. Postanowieniem z dnia 20.01.2011r. PINB odmówił zwolnienia z egzekucji zajętej wierzytelności. Pismem z dnia 25.01.2011r. pełnomocnik zobowiązanej wniósł zażalenie na to postanowienie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 09.03.2011r. stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia.

Postanowieniem z dnia "[...]" Nr "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 13 u.p.e.a., ze względu na brak zgody wierzyciela, odmówił zwolnienia z egzekucji wierzytelności ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego T.U.

F.W. wniósł zażalenie na to postanowienie. Zażądał jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie rozpoznania sprawy merytorycznie i zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie prawa wobec tego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jest w posiadaniu wiedzy, iż przedmiotowego zajęcia dokonano na podstawie dokumentów sfałszowanych przez PINB w 2002r. Ponadto wskazał, że organowi egzekucyjnemu:

– znane są materiały dowodowe świadczące o podrobieniu dokumentów przez PINB,

– znane jest stanowisko, że toczy się postępowanie sądowe przeciwko PINB oraz toczy się postępowanie w sprawie wzruszenia decyzji PINB z dnia 21.11.2002r.,

– postawiono zarzuty niedopełnienia obowiązków służbowych.

Wskazał także, iż postępowanie PINB w 2002r. toczyło się bez wiedzy i udziału zobowiązanej, która nigdy nie podejmowała żadnych decyzji wiążących się z zabudową działki, nie inwestowała i nie podpisywała żadnych dokumentów w sprawie zabudowy działek.

Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 18 u.p.e.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Przedstawił treść art. 13 u.p.e.a. Stwierdził, że organ egzekucyjny rozpoznając sprawę prawidłowo zastosował i przeprowadził procedurę rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z egzekucji zajętego świadczenia. Wywiódł, że skoro za treść oraz podstawę prawną wystawionego tytułu wykonawczego, skierowanego następnie do egzekucji, odpowiada wierzyciel, to podnoszone w zażaleniu argumenty dotyczące prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o podrobione i sfałszowane dokumenty, nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego działa w niniejszej sprawie jako egzekucyjny organ wykonawczy, który przy zastosowaniu środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie (art. 1 a pkt 12 lit. a tiret trzeci u.p.e.a.), a więc na podstawie i w granicach zakreślonych przez prawo, jest zobligowany do podjęcia działań egzekucyjnych związanych z wykonaniem dochodzonego obowiązku, określonego przez wierzyciela w tytule wykonawczym (art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a.). Zatem również nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony, iż działania organu egzekucyjnego są niezgodne z prawem i stanowią w jego rozumieniu przekroczenie uprawnień służbowych przez ten organ.

Zgoda wierzyciela, który nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym, jest warunkiem koniecznym i niezbędnym do pozytywnego rozstrzygnięcia w zakresie żądania zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątku zobowiązanego. Organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 16.10.2009r. sygn. akt II FSK 789/08, w którym stwierdzono, iż "obligatoryjną przesłanką zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego, jest uzyskanie przez niego na takie zwolnienie zgody wierzyciela. Brak zgody wyklucza możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że ważny interes zobowiązanego za tym przemawia. Innymi słowy, najpierw zobowiązany powinien uzyskać zgodę wierzyciela, a dopiero wtedy organ egzekucyjny może pozytywnie rozpoznać wniosek zobowiązanego, jeżeli stwierdzi, że przemawia za tym ważny interes zobowiązanego".

Skoro w niniejszej sprawie PINB odmówił udzielenia zgody na zwolnienie z egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego zobowiązanej to Naczelnik Urzędu Skarbowego zaskarżonym postanowieniem prawidłowo i zgodnie z treścią art. 13 u.p.e.a. odmówił zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego. W kontekście powołanego orzeczenia NSA, wobec braku zgody wierzyciela na zwolnienie z egzekucji, zbędnym stało się dokonywanie szczegółowej analizy przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Niemniej jednak Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy, nie miała miejsca również i ta przesłanka.

W przedmiotowej sprawie egzekucja administracyjna prowadzona jest na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na oboje małżonków: F.W. i T.U. (art. 27c u.p.e.a.). Zatem organ egzekucyjny miał prawo skierować działania zarówno do majątku wspólnego małżonków, jak i do ich majątków odrębnych. W tych okolicznościach niezasadne są argumenty zażalenia, że zobowiązana nigdy nie podejmowała żadnych decyzji wiążących się z zabudową działki, nie inwestowała i podpisywała żadnych dokumentów w sprawie zabudowy działek, związku z czym egzekucja z jej świadczenia emerytalnego jest niezasadna.

Organ dodatkowo zauważył, że wniesione zażalenie zawiera w swej treści szereg wniosków, będących powtórzeniem treści skarg z 31.01.2011r. oraz z 07.02.2011r. odnoszących się do działania Naczelnika Urzędu Skarbowego. Argumenty te były już przedmiotem analizy i oceny Dyrektora Izby Skarbowej, który uznał je za niezasadne, informując o tym zobowiązanego w treści zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi na działanie organu z dnia 08.03.2011r. nr "[...]".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik zobowiązanej wniósł o uchylenie postanowienia z dnia "[...]".

Zarzucił, że Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując zażalenie dwukrotnie odmówił przyjęcia od pełnomocnika materiałów dowodowych dowodzących, że organ egzekucyjny i wierzyciel w niniejszym postępowaniu działają w zmowie, w wyniku czego bezprawnie i na podstawie podrobionych dokumentów zajęto świadczenia emerytalne zobowiązanej. Naraził ją w ten sposób na stres, pozbawił środków finansowych na podstawowe potrzeby i niezbędne leki. Zajęcie świadczenia emerytalnego wywołało spory rodzinne i pełnomocnik zapowiada, że z powodu zagrożenia rozpadu małżeństwa wystąpi z pozwem m.in. przeciwko organowi odwoławczemu.

Pełnomocnik skarżącej powtórzył argumentację z zażalenia dodając, że rozpoczęte prace remontowe w 2002r. nie wymagały specjalnego pozwolenia na budowę, co potwierdził Starosta w piśmie z 26.10.2000r. nr "[...]". Samo postępowanie skutkujące nałożeniem grzywny stanowi rewanż funkcjonariuszy państwowych za odmowę zapłaty żądanej należności za rozpoczęte prace remontowe obiektów zagrażających bezpieczeństwu i prowadzono je celowo, bez wiedzy i udziału strony, pozbawiając ją podstawowych praw.

Naczelnik Urzędu Skarbowego nie podjął postępowania w sprawie podrobienia dokumentów przez PINB w tym tych, które są podstawą obecnie prowadzonej egzekucji. Z kolei Dyrektor Izby Skarbowej pomija powyższe i utajnia zaistniałe zdarzenia. O tym, że organ odwoławczy nie podjął postępowania wyjaśniającego świadczyć ma odmowa przyjęcia od strony w dniu 01 i 09.12.2010r. materiału dowodzącego, że egzekucja prowadzona jest na podstawie podrobionych dokumentów.

W ocenie autora skargi, Dyrektor Izby Skarbowej miał w niniejszej sprawie obowiązek prowadzić postępowanie w oparciu o materiał dowodowy, który był przez niego oferowany w toku postępowania.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z dnia 03.10.2011r. skarżąca wniosła o przesłuchanie F.W. w charakterze świadka na okoliczność wykazania fałszowania dokumentów będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w sprawie na podstawie akt administracyjnych i w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego. Wyjątkowo, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie Przy ocenie, czy zgłaszany przez stronę wniosek dowodowy, (wyłącznie może chodzić o treść dokumentu) zasługuje na uwzględnienie, Sąd musi mieć na uwadze granice danej sprawy. Granice danej sprawy wyznacza zaś rodzaj i treść zaskarżonego aktu oraz zasadność jego wydania na gruncie przepisów regulujących zasady i formy działania organów w odniesieniu do obszaru zagadnień pozostających w ich kompetencji. Reasumując, przy sprawowaniu kontroli działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, Sąd również działa na podstawie przepisów, wyznaczających zasady i tryb postępowania inicjowanego wniesieniem skargi.

Z przedstawionych wyżej powodów Sąd nie uwzględnił wniosków skarżącej, sformułowanych przez jej pełnomocnika (męża) o jego przesłuchanie na okoliczność materiałów dowodowych (świadczących o fałszowaniu materiałów w 2002r.), które doprowadziły do niesłusznego zajęcia świadczenia emerytalnego oraz wniosku tegoż pełnomocnika o odroczenie rozprawy celem umożliwienia mu przedłożenia stosownych dowodów.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego- Naczelnika Urzędu Skarbowego, wydane na podstawie art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej w skrócie u.p.e.a.. Zgodnie z treścią tego przepisu organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela.

Sąd, zobowiązany do oceny działania i stanowiska organów wyłącznie przez pryzmat przesłanek wynikających z tego przepisu, nie stwierdził naruszenia prawa.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje szereg środków ochrony prawnej przed niezasadnym wszczęciem bądź kontynuowaniem egzekucji. Z urzędu Sądowi wiadomo, że takie środki zostały przez małżonków podjęte (inną kwestią jest słuszność zarzutów). Podkreślić jednak należy, że poza zakresem postępowań ze skarg na rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych pozostaje ocena działań Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które, w subiektywnym przekonaniu męża skarżącej, noszą znamiona przestępstwa.

Będąca podstawą kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia norma z art. 13 § 1 u.p.e.a. przewiduje możliwość uzyskania przez zobowiązanego dodatkowej ochrony na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w ustawie gwarancje w postaci przepisów przewidujących wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego okazały się niewystarczające w danej sytuacji. Jak już wyżej stwierdzono, zwolnienie przez organ egzekucyjny spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić w przypadku łącznego zaistnienia trzech przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego.

Nie ulega wątpliwości, że warunkiem podstawowym zwolnienia jest zgoda wierzyciela. Słusznie więc Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20.01.2011r. NB "[...]" (k.19-18 akt.) będącego wierzycielem obowiązku określonego w tytule wykonawczym, o odmowie wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji świadczenia emerytalnego T.U. Dokonał też oceny przesłanki "ważnego interesu" zobowiązanej, konkludując, że subiektywne przekonanie o istnieniu takiego interesu, nie może prowadzić do pozbawienia wierzyciela możliwości zaspokojenia należności określonej tytułem wykonawczym.

Oceniając zaskarżone postanowienie w tym zakresie należy stwierdzić, iż Sąd nie dopatrzył się również naruszenia ważnego interesu zobowiązanej przez wierzyciela. W wymienionym wyżej postanowieniu o odmowie wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji świadczenia emerytalnego zobowiązanej wierzyciel jasno przedstawił powody takiego stanowiska. Wyjaśnił ponadto, że wykonanie obowiązku nałożonego ostateczną decyzją spowoduje umorzenie egzekwowanej grzywny w celu przymuszenia.

Sąd podziela argumentację Dyrektora Izby Skarbowej, że w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy został wystawiony na oboje małżonków, to brak jest jakichkolwiek postaw do zwolnienia składnika majątkowego należącego do majątku odrębnego jednego z nich spod egzekucji z tego powodu, że małżonek wnioskujący nie uczestniczył w działaniach drugiego małżonka, skutkujących następnie koniecznością wdrażania egzekucji celem wykonania nakazanych obowiązków.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Sąd przyznał wynagrodzenie adwokatowi ustanowionemu z urzędu na zasadzie prawa pomocy na podstawie § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U nr 163 poz. 1348 ze zm.). w związku z art. 250 p.p.s.a.