Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 690/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 122 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), , Protokolant ref. staż. Maria Pawlik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2022 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2021 r. znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 697 zł (słownie: sześciuset dziewięćdziesięciu siedmiu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej "[...]", "Spółka", "Pracodawca") we wniosku z 10 listopada 2021 r. wystąpiła do Wójta Gminy [...] o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika J. K..

Spółka podała we wniosku, że młodociany pracownik odbywał przygotowanie zawodowe w zawodzie lakiernik, które trwało przez okres 2 lat i 10 miesięcy. Do wniosku dołączyła m.in. kopię umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z 1 grudnia 2018 r., zaświadczenie Izby Rzemieślniczej [...] [...] i [...] w [...] z [...] listopada 2021 r. potwierdzające, że J. K. [...] października 2021 r. złożył z pozytywnym wynikiem egzamin czeladniczy, świadectwo pracy, wykaz uzyskanej pomocy de minimis oraz dokumenty potwierdzające kompetencje J. B. do prowadzenia przyuczenia młodocianych pracowników.

Wójt Gminy [...] decyzją z [...] listopada 2021 r. znak: [...], odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika

- J. K.

Organ pierwszej instancji powołał się na art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (dalej "Prawo oświatowe"), po czym stwierdził, że z przepisu tego wynika, iż w przypadku, gdy pracodawca nie jest rzemieślnikiem, dofinansowanie przysługuje, jeżeli młodociany pracownik zda egzamin zawodowy. Ponieważ J. K. zdał egzamin rzemieślniczy, a nie zawodowy, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Pracodawca nie spełnił bowiem warunku określonego w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa oświatowego.

Spółka wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które decyzją z [...] lutego 2022 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego i zwrócił uwagę, że treść tego przepisu uległa zmianie 1 września 2019 r. Wskazał, że przed nowelizacją, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługiwało dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiadała kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. Po nowelizacji art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego stanowi natomiast, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał: a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267), b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy; 3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że brak przepisów intertemporalnych w przepisach nowelizacyjnych, oznacza obowiązek stosowania przepisów nowego prawa. Organy administracji publicznej zobowiązane są bowiem do działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.). Dlatego, jak skonstatował organ odwoławczy, milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jego zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne.

Uwzględniając z kolei powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że większość cyklu kształcenia młodocianego pracownika trwała oraz egzamin czeladniczy złożył on już po nowelizacji art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, która weszła w życie 1 września 2019 r. Z przedłożonych przez Spółkę kopii dokumentów wynika również, że zawarła z J. K. w dniu [...] grudnia 2018 r. umowę o pracę w celu przyuczenia do wykonywania określonej pracy w zawodzie lakiernik, na okres od dnia [...] grudnia 2018 r. do dnia zdania egzaminu czeladniczego, nie dłużej jednak niż do dnia [...] października 2021 r. Zgodnie z umową, przygotowanie zawodowe młodocianego pracownika prowadził J. B.. Umowę rozwiązano [...] sierpnia 2021 r., czyli niemal 2 lata po wejściu w życie nowelizacji ustawy. Również egzamin czeladniczy złożony został przez J. K. w dniu [...] października 2021 r., czyli ponad 2 lata po wejściu w życie nowelizacji. W ocenie organu odwoławczego, pracodawca miał zatem czas na dostosowanie łączącej strony umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego do stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 września 2019 r., który uzależnił przyznanie dofinansowania od statusu pracodawcy i rodzaju zdanego przez młodocianego egzaminu.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] przedmiotową sprawę należało zatem rozpatrzeć na podstawie przepisu obowiązującego po nowelizacji. Organ odwoławczy zaznaczył, że znane jest mu orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące stanu prawnego sprzed 1 września 2019 r., w świetle którego nie jest istotne, czy młodociany pracownik zda egzamin zgodnie z § 11 ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, czy też inny egzamin z pominięciem tego rozporządzenia, a wyłącznie na podstawie rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej. Mając to na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zauważyło, że wcześniejsza redakcja przepisu wyraźnie zezwalała na skuteczne ubieganie się przez pracodawcę o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika w sytuacji udokumentowania zdania przez pracownika któregokolwiek egzaminu, o którym mowa w rozporządzeniu w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Nowelizacja z września 2019 r. sprecyzowała natomiast obowiązek zdania konkretnego egzaminu zawodowego i tym samym wykluczyła przyjmowaną przez sądy administracyjne na tle dotychczasowego stanu prawnego wykładnię rozszerzającą.

W ocenie organu drugiej instancji, wprowadzona zmiana art. 122 Prawa oświatowego skutkuje obowiązkiem jednoczesnej weryfikacji przez właściwy organ, czy pracodawca jest rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy z o rzemiośle, czy takiego przymiotu jest pozbawiony, oraz czy w związku z wynikami takiego ustalenia młodociany pracownik zdał właściwy egzamin wyszczególniony rozłącznie w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz lit. Prawa oświatowego.

Zwracając następnie uwagę na to, że sądy administracyjne stoją również na stanowisku, iż dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego nie tylko pracodawcom będącym rzemieślnikami w rozumieniu ustawy o rzemiośle, ale również pracodawcom, w imieniu których zakład prowadzi albo u których zatrudniona jest osoba, która jest rzemieślnikiem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wywiodło, odwoławszy się do art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, że [...], jako spółka akcyjna, nie może posiadać tytułu rzemieślnika, a nie można też uznać, że rzemieślnikiem jest J. B., prowadzący przygotowanie zawodowe małoletniego. Jest on bowiem zatrudniony w Spółce na podstawie umowy o pracę, zatem nie wykonuje działalności gospodarczej z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji w imieniu własnym i na własny rachunek.

W konkluzji organ drugiej instancji stwierdził, że J. K., jako osoba młodociana odbywająca przyuczenie do wykonywania pracy w charakterze lakiernika, zatrudniony był u pracodawcy nieposiadającego statusu rzemieślnika, dlatego obowiązany był do zdania egzaminu zawodowego. Brak złożenia rzeczonego egzaminu i jego przeprowadzenia przez pracodawcę wykluczał możliwość dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Spółka zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

1. art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. polegające na dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami logiki, wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a przez to ustalenie, że w przedmiotowej sprawie brak statusu rzemieślnika przez pracodawcę wyklucza możliwość dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, jak również poprzez niezastosowanie normy korzystniejszej dla strony w sytuacji zmiany obowiązujących przepisów i braku przepisów przejściowych;

2. art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawie o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 1 września 2019 r.) w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w sprawie organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji powinien zastosować art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego obowiązujący do dnia 1 września 2019 r., gdyż umowa pomiędzy Spółką a młodocianym pracownikiem, której wykonanie było podstawą ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia, została zawarta przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, a w ustawie zmieniającej nie zawarto przepisów przejściowych, natomiast zasada sprawiedliwości społecznej zawarta w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także utrwalona praktyka rozstrzygania spraw oraz utrwalone orzecznictwo nakazuje w takich sytuacjach stosować normę prawną korzystniejszą dla strony;

3. art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2019 r. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w ustawie zamieniającej z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawie o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, nie zawarto przepisów przejściowych, a zasada sprawiedliwości społecznej zawarta w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także utrwalona praktyka rozstrzygania spraw oraz utrwalone orzecznictwo nakazuje w takiej sytuacji stosować normę prawną korzystniejszą dla strony;

4. błędną wykładnię art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego w zw. z § 11 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia w brzmieniu do 1 września 2019 r., nieuwzględniającą celu tej regulacji oraz niespójności przepisów, do których unormowanie to odsyła w zakresie funkcji, jaką miałyby one spełniać dla zapewnienia odpowiedniego poziomu wyszkolenia młodocianego, skutkującego przyznaniem osobie lub jednostce szkolącej młodocianego przewidzianego tym przepisem dofinansowania, polegającą na wadliwym przyjęciu, że warunek zdania egzaminu określony w art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2019 r., w przypadku młodocianego, który był zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, nie jest spełniony, jeśli zda on egzamin czeladniczy, a jest spełniony w przypadku zdania egzaminu zawodowego;

5. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2019 r., podczas gdy zasada sprawiedliwości społecznej wymagała, aby w związku z faktem, że Spółka zawarła z młodocianym umowę pod rządami art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2019 r., by stosować w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2019 r.;

6. art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. b Prawa oświatowego poprzez błędną wykładnię, że przez sformułowanie "rzemieślnik" użyte w tym przepisie należy rozumieć wyłącznie rzemieślnika w rozumieniu ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, gdy tymczasem należało wziąć pod uwagę nie tylko literalne brzmienie ww. przepisu, jak w istocie uczyniły to organy, ale należało również posłużyć się dyrektywami wykładni celowościowej i systemowej i uwzględnić, że skoro ustawodawca w art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe dopuszcza przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika pracodawcy, który sam nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych - pod warunkiem, że kwalifikacje takie posiada osoba prowadząca zakład w jego imieniu albo osoba przez niego zatrudniona - to nie sposób przyjąć, że w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. b ustawy Prawo oświatowe mowa wyłącznie o rzemieślniku w rozumieniu ustawy o rzemiośle;

7. art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. b Prawa oświatowego poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przystąpienie przez młodocianego do egzaminu czeladniczego, zamiast zawodowego, przekreśla możliwość uzyskania dofinansowania przez pracodawcę niebędącego rzemieślnikiem, podczas gdy w dotychczasowym orzecznictwie ukształtowała się rozszerzająca wykładnia przepisów o dofinansowaniu - na gruncie poprzednio obowiązującego art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz tożsamo brzmiącego przepisu art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego - zgodnie z którą w związku z brakiem spójności między treścią ww. przepisów ustawy dotyczących dofinansowania, a treścią przepisów rozporządzeń dotyczących egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, należy przyjmować, iż spełniony zostanie warunek otrzymania dofinansowania związany ze zdaniem przez młodocianego odpowiedniego egzaminu zarówno wówczas, gdy młodociany złoży egzamin zawodowy, jak i wówczas, gdy złoży egzamin czeladniczy, wystarczające jest bowiem zdanie któregokolwiek egzaminu potwierdzającego kwalifikacje młodocianego do wykonywania zawodu.

Podnosząc powyższe zarzuty, Spółka wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji;

2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Organy obu instancji jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przyjęły art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji; dalej powoływana jako "Prawo oświatowe"). Zgodnie z nim, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle,

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;

3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Jak trafnie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], przywołane brzmienie art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego zostało mu nadane z dniem 1 września 2019 r. mocą art. 1 pkt 55 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2245; dalej "ustawa nowelizująca").

W ustawie nowelizującej nie zawarto przepisów intertemporalnych określających, jakie przepisy znajdują zastosowanie do stanów faktycznych wpisujących się w hipotezę normy prawnej zawartej w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, które rozpoczęły się przed zmianą art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego i trwały po tej zmianie. Należy natomiast zaznaczyć, że przed zmianą wprowadzoną ustawą nowelizującą art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego nie warunkował przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika zdaniem egzaminu zawodowego w przypadku pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem. W brzmieniu sprzed nowelizacji przepis tan stanowił bowiem, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Z dniem 3 grudnia 2019 r., mocą art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2248), do ustawy nowelizującej dodano wprawdzie art. 101a. Zgodnie z nim, dofinansowanie kosztów kształcenia, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przysługuje również pracodawcy niebędącemu rzemieślnikiem, który zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie, o którym mowa w rozdziale 3b ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r. Przepisy art. 122 ust. 2 i 3-11 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się odpowiednio (ust. 1). W przypadku młodocianego pracownika, który zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie, o którym mowa w rozdziale 3b ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r., przeprowadzony w okresie czerwiec-lipiec 2019 r., wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia, o którym mowa w ust. 1, składa się w terminie do dnia 31 grudnia 2019 r. (ust. 2). Dofinansowanie kosztów kształcenia, o którym mowa w ust. 1, przysługuje począwszy od roku szkolnego 2019/2020 (ust. 3).

Powołany przepis, zmieniający ustawę nowelizującą z dniem 3 grudnia 2019 r., zrównuje na potrzeby nabycia prawa do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika egzaminy potwierdzające kwalifikacje w zawodzie, które w świetle przepisów rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2019 r. poz. 1481) w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2019 r. stanowiły formę oceny poziomu opanowania wiadomości i umiejętności z zakresu jednej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, ustalonych w podstawie programowej kształcenia w zawodach (art. 44zzzb ust. 1 ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym 31 sierpnia 2019 r.) z egzaminami zawodowymi, o których mowa w rozdziale 3b tej samej ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r. (zmienionym przez art. 2 ustawy nowelizującej), które obecnie stanowią formę oceny poziomu opanowania wiadomości i umiejętności z zakresu jednej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, ustalonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego. Przepis art. 101a ustawy nowelizującej nie rozstrzyga jednak, czy do stanu faktycznego istotnego dla wypełnienia hipotezy normy prawnej zawartej w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, który rozpoczął się – poprzez zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego pomiędzy pracodawcą a młodocianym pracownikiem – przed zmianą tego przepisu (przed 1 września 2019 r.) i trwał po tej zmianie – poprzez kontynuowanie i ukończenie nauki zawodu w oparciu o zawartą umowę oraz zdanie egzaminu zgodnie z tą umową - należy stosować przepis w brzmieniu obowiązującym w dniu rozstrzygania o wniosku pracodawcy, które zawiera względem brzmienia obowiązującego do 31 sierpnia 2019 r. bardziej rygorystyczne kryterium przyznania dofinansowania, czy w brzmieniu obowiązującym w dniu, w którym doszło do ukształtowania stosunku prawnego pomiędzy pracodawcą a młodocianym pracownikiem (zawarcia umowy), który to stosunek prawny zdeterminował zakres wzajemnych praw i obowiązków stron umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego w zgodzie z wymogami obowiązującymi w dniu jego nawiązania (zawarcia umowy).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] trafnie zauważyło w uzasadnieniu decyzji, że zasadniczo brak uchwalenia przepisów przejściowych w przepisach nowelizacyjnych oznacza obowiązek stosowania przepisów nowego prawa. Co do zasady, milczenie ustawodawcy odnośnie do reguły intertemporalnej należy bowiem uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa. Jak również prawidłowo dostrzegł organ odwoławczy, przeciw zastosowaniu tej reguły mogą przemawiać ważne racje systemowe lub aksjologiczne (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2008 r. sygn. akt K 30/06, OTK-A z 2006 r. nr 10, poz. 149).

Sąd nie podziela jednak stanowiska organu, że takie racje nie zachodzą w przedmiotowej sprawie. Podziela natomiast stanowisko wielokrotnie wyrażane już w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym w przypadku analizowanej zmiany art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego istotne racje aksjologiczne przemawiają za odstąpieniem od zasady stosowania przepisów nowego prawa (zob. np. prawomocne wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 252/22; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 275/22 i z 28 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 276/22, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 757/21 i z 3 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 333/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 787/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 230/21 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy bowiem zauważyć, że dla adresata działań administracji, którym niewątpliwie jest skarżąca, bezwzględne stosowanie reguły rozstrzygania w oparciu o stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji może rodzić konsekwencje podobne do tych, jakie niesie z sobą wsteczne działanie prawa. Wadą tak rozumianej zasady bezpośredniego działania nowego prawa jest możliwość radykalnej zmiany sytuacji prawnej adresata normy (jednostki) bez stworzenia mu szansy skalkulowania swoich przedsięwzięć (zob. też Z. Kmieciak, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 1999 r. sygn. akt I SA/Wr 926/98, OSP z 2000 r. nr 5, poz. 83).

Jak wynika z akt sprawy, Spółka zawarła z J. K. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w dniu 1 grudnia 2018 r. Okres nauki zawodu określono na 34 miesiące i 20 dni od 1 grudnia 2018 r. W umowie Pracodawca zobowiązał się w szczególności do zatrudnienia i szkolenia młodocianego pracownika, zgodnie z programem praktycznej nauki zawodu, natomiast młodociany pracownik m.in. do przystąpienia do egzaminu czeladniczego po zakończeniu nauki zawodu. J. K. przystąpił do takiego egzaminu [...] października 2021 r., składając go z wynikiem pozytywnym.

W dniu zawarcia opisanej umowy realizacja jej postanowień przez każdą ze stron dawała Spółce prawo do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia J. K.. W momencie zawarcia umowy, działając w zaufaniu do państwa i stanowionego przez nie prawa, Pracodawca podjął więc działania i przyjął na siebie obowiązki - z których następnie się wywiązał - dające mu prawo do uzyskania dofinansowania. Stosunek cywilnoprawny istotny z punktu widzenia zastosowania normy administracyjnego prawa materialnego został zatem nawiązany przed zmianą prawa na mniej korzystne dla Pracodawcy, po czym trwał, a wynikającego z niego prawa i obowiązki (również istotne dla zastosowania tej normy) były realizowane zarówno przed, jak i po tej zmianie.

Zastosowanie w tej sytuacji - do stosunku prawnego (istotnego dla zastosowania normy prawa materialnego przyznającej określone prawo), który był w toku momencie zmiany przepisów na mniej korzystne – "nowego prawa", obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy administracyjnej, skutkuje naruszeniem art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które miało wpływ na wynik sprawy.

W braku relewantnych dla stanu faktycznego przedmiotowej sprawu przepisów przejściowych, zastosowanie art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r. godzi bowiem w wywodzone z art. 2 ustawy zasadniczej zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa oraz zasadą bezpieczeństwa prawnego. Pewność prawa to bowiem nie tylko stabilność przepisów prawa, ale także warunki dla możliwości przewidywania działań organów państwa i związanych z nimi zachowań obywateli. W ten sposób rozumiana przewidywalność działań państwa gwarantuje zaufanie do ustawodawcy i do stanowionego przezeń prawa (zob. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 lutego 2005 r. sygn. akt K 48/04, OTK-A z 2005 r. nr 2, poz. 15, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 2 marca 1993 r. sygn. akt K 9/92, OTK z 1993 r. nr 1, poz. 6.).

Jakkolwiek egzamin młodocianego pracownika, który niejako dopełnia stan faktyczny opisany w hipotezie normy prawnej zawartej w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, miał miejsce pod rządami "nowego prawa", to zasadnicza, a zarazem zależna od skarżącej czynność zorientowana na zrealizowanie stanu objętego ową hipotezą, tj. zawarcie umowy o określonej treści, determinowanej ówczesnymi przepisami – została podjęta wcześniej. Przed dniem 1 września 2019 r. przystąpiono też do wykonywania umowy – rozpoczął się cykl szkolenia młodocianego pracownika.

Wywiedziona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powinność następczego dostosowania się do nowego prawa oznaczałaby w istocie ingerencję w już istniejący stosunek prawny, którego Spółka własnym – jednostronnym - działaniem nie mogłaby zresztą zmienić.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy niedopuszczalna jest odmowa przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika z powodu niespełnienia zaostrzonej – w porównaniu za stanem prawnym obowiązującym w dniu zawarcia umowy – przesłanki w postaci zdania przez młodocianego pracownika egzaminu określonego rodzaju. Przesłanki przyznania wnioskowanego dofinansowania powinny być zatem oceniane z zastosowaniem przepisów obowiązujących w dniu zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, tj. 1 grudnia 2018 r. W sytuacji zmiany przepisów na mniej korzystne dla adresata normy administracyjnoprawnej, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, uwzględniając art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, należy bowiem stosować normę względniejszą (zob. też np. powołane wyżej wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 252/22 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 230/21 i powołane w nim wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1691/12 i z 16 października 2012 r. sygn. akt I FSK 1996/11 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej organ administracji uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Objęły one uiszczony wpis od skargi (200 zł), wydatek w postaci opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego (480 zł) ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).