Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 485/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 24 lit. d), art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a), art. 24 ust. 7, art. 62 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 11
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18, art. 32, art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 22 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2017 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – art. 17 i art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1518 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], odmawiającą M. K. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad synem R. K.

Kolegium wskazało, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniesiono, iż przy jej wydaniu naruszony został art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, związanych z emeryturą strony, jej wysokością, podstawą prawną i przyjęcie, że pobieranie wcześniejszej emerytury daje podstawę do wydania decyzji odmawiającej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Pełnomocnik strony zarzucił też decyzji naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 3 w zw. z ust. 3a i 3b oraz ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną i niekonstytucyjną wykładnię. Przy właściwie dokonanej wykładni celów ww. ustawy i Konstytucji doprowadziłoby to, zdaniem pełnomocnika, do ustalenia prawa M. K. do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy wysokością tego świadczenia, a wysokością wcześniejszej emerytury. Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy obecnie obowiązująca wysokością świadczenia pielęgnacyjnego oraz wysokością wcześniejszej emerytury otrzymywanej przez odwołującą.

Następnie organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiących materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji i wyjaśnił, że na podstawie orzeczenia nr [...] Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Zatrudnienia nr [...] w Ł. z dnia [...] ustalono, iż syn odwołującej zaliczony został do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Stan taki istnieje od urodzenia a syn odwołującej wymaga pełnej opieki z powodu niezdolności do samodzielnego życia. Ustalono, że M. K. przysługuje prawo do emerytury w wysokości brutto 882,56 złotych miesięcznie (decyzja z dnia 1 marca 2016r.). M. K. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem i korzysta z wcześniejszej emerytury od 1995r. (na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki - Dz.U. nr 28, poz. 149).

Dalej Kolegium stwierdziło, że z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynika , iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Ustawodawca ustanowił zasadę rozłączności pomocy w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, a wymienionymi powyżej świadczeniami z zabezpieczenia społecznego.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, organ II instancji zaznaczył, że redakcja przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że podstawowym warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zarobkowania. W przepisie tym ustawodawca sformułował pełne określenie omawianego świadczenia, uściślając je jako świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W końcowej części ww. przepisu ustawodawca sprecyzował zakres użytego pojęcia "rezygnacja" i wskazał, że termin ten dotyczy zarówno niepodejmowania, jak i rezygnacji z wykonywania zatrudnienia bądź świadczenia innej pracy zarobkowej, przy czym tak rozumiana rezygnacja musi być powiązana ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Z tego względu, spośród osób niepozostających w zatrudnieniu i niewykonujących jakiejkolwiek pracy zarobkowej, uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego będą te, które powstrzymują się od podjęcia jednej z form wykonywania pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki, jak i te, które zaprzestały wykonywać dotychczasowe zatrudnienie lub poniechały innej pracy z powodu konieczności sprawowania opieki.

W ocenie Kolegium, na gruncie powyższego przyjąć można, że istotą i celem świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego dla opiekuna jest zrekompensowanie rezygnacji z aktywności zarobkowej. Z kolei osoba, nad którą sprawowana jest opieka, winna legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami zapewnienia stałej bądź długotrwałej pomocy innych osób albo wskazaniami współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka. Samo spełnienie warunków z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest jednak wystarczające do uznania, że wnioskodawcy przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Badając spełnienie wymogów do przyznania tego świadczenia, organ podał, iż należy mieć również na uwadze przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r., który określa negatywne przesłanki jego przyznania. Przepis ten zawiera zamknięty i rozłączny katalog okoliczności, których zaistnienie bezwzględnie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Oznacza to, że zaistnienie choćby jednej z nich pozbawia opiekuna możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i to nawet wówczas, gdy spełnione zostały przesłanki z ust. 1 tego przepisu. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uwarunkowane jest zatem spełnieniem wymogów z art. 17 ust. 1 u.ś.r., przy jednoczesnym braku przesłanek, wymienionych w art. 17 ust. 5 u.ś.r.

Organ odwoławczy wskazał, że pełnomocnik strony zarzucił rozstrzygnięciu organu I instancji, iż powołuje się on na przyznaną stronie emeryturę, ale nie wziął pod uwagę, że ta emerytura jest specyficzna, bowiem jest to emerytura wcześniejsza z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki. Ta emerytura i obecnie świadczenie pielęgnacyjne są przyznawane z tego samego powodu, to jest z powodu opieki nad chorym dzieckiem niepełnosprawnym. Wcześniejsze emerytury są niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Z tego względu strona domagała się wyrównania tej różnicy - pomiędzy obecnie obowiązującą wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a otrzymywaną emeryturą, tak też został sformułowany wniosek strony, który w cz. II takie żądanie zawiera.

W ocenie organu II instancji, zarówno świadczenie emerytalne jak i świadczenie pielęgnacyjne przyznawane są na wniosek strony. Strona sama decyduje, z którego świadczenia chce skorzystać. Zawsze też wynagrodzenie za pracę, którego ekwiwalent ma stanowić świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe niż renta czy emerytura. Przed laty strona zdecydowała o chęci skorzystania z wcześniejszej emerytury. Teraz strona chciałaby skorzystać de facto zarówno z emerytury jak i częściowo ze świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązujące przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dopuszczają takiego rozwiązania. Ani łączenia tych dwóch świadczeń, jak i wypłat wyrównujących, czy uzupełniających. Nie jest rolą organu administracji ocena zasadności, celowości czy zgodności z Konstytucją RP takich rozwiązań.

W opinii Kolegium, w bezspornie ustalonym stanie faktycznym, wbrew zarzutom pełnomocnika strony odwołującej, istota rozstrzygnięcia sprowadza się do oceny, czy strona legitymująca się ustalonym prawem do emerytury, a wcześniej do świadczenia przyznanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. nr 28, poz. 149) ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium nie, albowiem ewidentnie nie jest spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 5 pkt 1a w zw. z art. 3 pkt 5 u.ś.r.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ II instancji podkreślił, iż z zasady praworządności obowiązującej organ administracji przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw z zakresu administracji wynika obowiązek ich rozpoznawania wyłącznie w oparciu o przepisy powszechnie obowiązującego prawa. Tym samym nie jest możliwe rozstrzygnięcie o uprawnieniach strony postępowania administracyjnego w oparciu o zasady słuszności, czy względy wynikające z zasad współżycia społecznego.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przywołaną zasadą, ujętą w treści art. 6 k.p.a., organy administracji rozpoznające sprawę z wniosku strony miały obowiązek rozstrzygnąć ją na gruncie regulacji prawnej, zawartej w treści art. 17 ust. 3 pkt 5 u.ś.r., wyraźnie określającego sytuację, w której przyznanie świadczenia w postaci świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe. Taką sytuacją jest posiadanie przez odwołującą ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury, przyznanej na gruncie obowiązującego do dnia 1 stycznia 1999r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. nr 28, poz. 149).

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że M. K., mając ustalone uprawnienie, o którym mowa w treści art. 17 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. nie spełnia ustawowych warunków do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie zrezygnowała z zatrudnienia, aby móc sprawować opiekę nad synem, lecz nie pozostawała w zatrudnieniu, przebywając na emeryturze począwszy od lipca 1995r. Ponadto, co jest nie mniej istotne, posiadanie przez odwołującą prawa do wcześniejszej emerytury spełnia tę samą funkcję i ma ten sam cel jak obecnie ustanowione w ustawie o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ II instancji podkreślił, że przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych, nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek, określonych w tejże ustawie. Kryteria przyznawania świadczeń określone zostały przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny i wyczerpujący.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył pełnomocnik M. K., zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1, ust. 3 w zw. z ust. 3a i 3b oraz ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zw. z art. 32, art. 2, art. 30, art. 67, art. 69 i art. 71 ust. 1 oraz w zw. z art. 7 i art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji, poprzez ich błędną i niekonstytucyjną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie, z pominięciem celów ustawy oraz norm konstytucyjnych, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem uwzględnienie norm konstytucyjnych przy wykładni ww. przepisów ustawy doprowadziłoby do wydania decyzji o ustaleniu prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości równej różnicy pomiędzy obecnie obowiązującą wysokością świadczenia pielęgnacyjnego oraz wysokością wcześniejszej emerytury, otrzymywanej przez skarżącą;

2. prawa procesowego, tj. art. 11 w zw. z art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne, wybiórcze i jednostronne uzasadnienie swojego stanowiska przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., a tym samym niezrealizowanie zasady przekonywania i powiązanej z nią zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, a także nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, polegający na niezałatwieniu sprawy zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, gwarantującymi należytą ochronę słusznych interesów skarżącej.

Na tej podstawie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto, na podstawie art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1369), powoływanej dalej jako "p.p.s.a" – pełnomocnik skarżącej wniósł o zobowiązanie Prezydenta Miasta Ł. do wydania w terminie 2 tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku decyzji o ustaleniu prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad R. K., w wysokości różnicy pomiędzy obecnie obowiązującą wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością wcześniejszej emerytury, otrzymywanej przez skarżącą.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że wykładnia przepisu art. 17 ust. 1, 3, 3a i 3b oraz ust. 5 pkt 1 lit a zgodna ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji powinna prowadzić do wniosku, że uwzględniając szczególną sytuację skarżącej, w tym fakt otrzymywania przez nią wcześniejszej emerytury przyznanej na podstawie rozporządzenia, przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne w wysokości co najmniej różnicy pomiędzy obecnie obowiązującą wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a otrzymywaną przez skarżącą emeryturą. Ów szczególny charakter regulacji, zawartej w rozporządzeniu wynika zaś z tego, że o ile charakter samego świadczenia był tożsamy z charakterem innych świadczeń emerytalnych, o tyle warunki, na jakich nabywane było prawo do wcześniejszej emerytury, diametralnie różniły się od warunków nabycia "zwykłej" emerytury. Warunki te były natomiast analogiczne do przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, określonych w art. 17 u.ś.r. Brak jest zatem podstaw do tego, by osoby które zrezygnowały z zatrudnienia na rzecz opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi celem uzyskania wcześniejszej emerytury z tego tytułu, miałyby być traktowane gorzej niż osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne w zakresie wysokości świadczenia. Taka duża różnica (552 zł.) w wysokości tych świadczeń nie jest niczym uzasadniona zwłaszcza, że sytuacja osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne i skarżącej jest dokładnie taka sama.

Strona skarżąca podniosła również, że nieprawdziwe są twierdzenia organu odwoławczego, że nie zrezygnowała z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, skoro rezygnacja ta była warunkiem uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury. Nie jest również prawdziwe twierdzenie, że miała jakąkolwiek możliwość wyboru świadczenia korzystniejszego, bowiem wcześniejszą emeryturę uzyskała 9 lat przed wejściem w życie ustawy przewidującej możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, dokonana przez organy wykładania przepisu art. 17 ust. 5 lit a u.ś.r narusza podstawowe zasady Konstytucji takie jak:

- zasada równości i niedyskryminacji, bowiem prowadzi do rażącej wręcz dysproporcji pomiędzy sytuacją prawną osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne a sytuacją skarżącej;

- zasada sprawiedliwości społecznej, ze względu na otrzymywanie przez skarżącą świadczenia niemal dwukrotnie niższego, co obniża standard i tak trudnej egzystencji;

- zasada godności człowieka, zabezpieczenia społecznego, pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczaniu egzystencji i dobra rodziny z uwagi na pozwolenie na trwanie sytuacji, w której osoba niepełnosprawna oraz jej opiekun żyją ze środków, które ledwie pozwalają jej pokryć koszty bieżącego utrzymania.

Zdaniem strony skarżącej, sąd administracyjny winien dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust.1 i ust. 5 u.ś.r., stosując wykładnię celowościową, nie poprzestając jedynie na wykładni językowej, której wyniki pozostają sprzeczne z normami Konstytucji. Obowiązek ten jest tym bardziej istotny, biorąc pod uwagę obecny kryzys związany z Trybunałem Konstytucyjnym, który powoduje powstanie zasadniczych wątpliwości, czy jest to organ w dalszym ciągu zdolny do wypełniania swoich konstytucyjnych funkcji.

Uzasadniając zarzut naruszenia zasady przekonywania, skarżąca podkreśliła, że organ nie tylko sporządził uzasadnienie decyzji w sposób lakoniczny, ale również zawarł w nim sformułowania, które jej uwłaczają i moralnie piętnują, czyniąc z niej osobę chciwą i roszczeniową. Powołuje się nadto na okoliczności, które nie miały miejsca lub też wynikały wręcz z urzędniczych nalegań (np. złożenie oświadczenia o zamierzonym skierowaniu sprawy do sądu), co samo w sobie każe oceniać poczynania organu jako wysoce naganne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach prawa.

W rozpoznawanej sprawie, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy strona skarżąca spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Skarżąca oczekuje przy tym dokonania innej niż językowa wykładni przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, podnosząc iż ich językowa wykładnia prowadzi do naruszenia, wskazanych w skardze zasad Konstytucji RP, co rodzi potrzebę odwołania się do ich prokonstytucyjnej wykładni celowościowej. W tym zakresie podzielić należy jednak stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że oba wskazane przepisy są jasne na tyle, że nie wymagają żadnej wykładni, zgodnie z obowiązującą od wieków w systemie prawa zasadą: clara non sunt interpretanda.

Analiza zatem rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonego stanu faktycznego – nie kwestionowanego przez skarżącą – w świetle obowiązujących przepisów prawa uzasadnia ocenę, iż organ obowiązany był do wydania zaskarżonej decyzji w jej brzmieniu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego aktu stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. I tak, w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy ustawodawca wymienił podmioty, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy spełnieniu dodatkowych warunków. Jednocześnie jednak, w art. 17 ust. 5 ustawy ustawodawca zastrzegł m.in., iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Nie jest przedmiotem sporu to, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki. Z uwagi na powyższe ustalenie oraz wobec jednoznacznie sformułowanych przez przepis art. 17 ust. 5 ustawy negatywnych przesłanek Sąd podziela pogląd, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy okoliczność - ustalone prawo do emerytury - wyklucza przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Analizowany przepis jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i co istotne nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego.

Niezależnie od powyższej okoliczności podkreślić trzeba, że nawet trudna sytuacja życiowa skarżącej związana z opieką nad niepełnosprawnym synem nie może przemawiać za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na wyraźny zapis ustawy. Nadto, w ocenie Sądu, nie można przyjmować założenia, że skoro Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), to każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być zaspokojony. Państwo może określać warunki udzielania pomocy rodzinom, w tym przesłanki odmowy udzielenia pomocy. Zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony Państwa nie stanowi samo w sobie naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP ani też zasady niedyskryminacji, określonej w art. 18 Konstytucji. Cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żądnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych przez skarżącą dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Samo zróżnicowanie pobieranej emerytury (niezależnie od jej charakteru) i świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na jego wysokość nie oznacza naruszenia zasady równości. Nie można bowiem pominąć, że świadczenia emerytalne, oparte na zasadzie wzajemności są stabilne i silniej chronione niż świadczenia pielęgnacyjne. Co więcej, świadczenie emerytalne, choć niższe niż świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem pewnym i stabilnym, odmiennie niż świadczenie pielęgnacyjne, stanowiące element systemu zabezpieczeń społecznych. Potwierdza to okoliczność, że w dotychczas funkcjonującym systemie zabezpieczeń społecznych nie doszło do wygaszenia decyzji emerytalnych, za to doszło do wygaszenia decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Trzeba również mieć na uwadze, że z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych wiążą się regulacje przyjęte w art. 3 pkt 24 lit d, art. 24 ust. 7 i art. 62 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, które są konsekwencją przyjętego przez ustawodawcę założenia, iż osoba pobierająca emeryturę lub rentę (bez względu na tytuł jej uzyskania) a także mająca inne źródła dochodu, o których mowa w tych przepisach, nie może otrzymywać świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazuje to na rozwiązania systemowe i określony, przyjęty przez ustawodawcę model przyznawania świadczeń rodzinnych. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017r., sygn. akt I OSK 2950/15, z dnia 20 kwietnia 2017r., sygn. akt I OSK 3269/15 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2017r., sygn. akt IV SA/Gl 1180/16, w Łodzi z dnia 13 maja 2015r., sygn. akt II SA/Łd 253/15, w Gorzowie z dnia 17 grudnia 2014r., sygn. akt II SA/Go 807/14; wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

W tym kontekście, nie mogą również odnieść zamierzonego skutku zarzuty, dotyczące wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Choć bowiem przyznać należy, iż rolą organu nie jest formułowanie ocen moralnych stron, w tym zwłaszcza oderwanych od realiów (jak w przypadku rzekomego wyboru świadczenia), pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Co się zaś tyczy naruszenie zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. wskazać należy, że jej realizacja, nie oznacza przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2010r., sygn. akt I OSK 124/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 594984)

W realiach niniejszej sprawy, podnoszone przez skarżącą "niezałatwienia sprawy zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, gwarantującymi należytą ochronę słusznych interesów skarżącej", nie może być uznane za naruszenie zasady przekonywania, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wskazuje na okoliczności, którymi kierowały się organy pomocowe, podejmując rozstrzygniecie w sprawie.

Reasumując, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem. Przeprowadzone w sprawie postępowanie było zgodne z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają przeto prawu.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

ms