Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 130/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 § 1 , art. 32 art. 53, art. 64 § 1 i 2 art. 77, art. 98 art. 80
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 18 , art. 39 , art. 46 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie NSA Bożena Wieczorska /spr./ NSA Jacek Surmacz Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 14 luty 2006r. na rozprawie- sprawy ze skarg Z. J. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2005r. Nr.: 1) [...] 2) [...] 3) [...] 4) [...] 5) [...] 6) [...] 7) [...] 8) [...] w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienia oraz utrzymane nimi w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2004r. nr.: [...], [...], [...]., [...], [..], [...], [...], [...], II. określa, że postanowienia wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 130/05

UZASADNIENIE

Postanowieniami z dnia [...] stycznia 2005r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej - wydanymi po rozpatrzeniu zażaleń zobowiązanego Z.J.- utrzymał w mocy wydane w związku z wyrokiem WSA w Rzeszowie dnia 23 marca 2004r. (sygn. akt SA/Rz [...] ) postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2004r. (nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]) w sprawie zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowień organ odwoławczy wyjaśnił, iż zobowiązany Z.J. w piśmie z dnia 12 sierpnia 2002r. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie m.in. tytułów wykonawczych o nr SM [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] [...] i [...]. Podstawą złożonych zarzutów było: "określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; brak wymagalności obowiązku, niespełnienie wymogów określonych w art. 27 oraz wygaśnięcie obowiązku poprzez przedawnienie".

Postanowieniami z dnia [...] września 2004r. o nr j.w. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił rozpoznania zarzutów zobowiązanego ze względu na wniesienie ich po terminie. W uzasadnieniu postanowień organ egzekucyjny wskazał, powołując się na materiał dowodowy zgromadzony w toku przeprowadzonej rozprawy, iż czynności egzekucyjne w postaci zajęcia ruchomości zostały dokonane w dniu 29 marca 1995r. m.in. na podstawie w/w tytułów wykonawczych i w tym dniu doręczono zobowiązanemu przedmiotowe tytuły wykonawcze. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany skierował w dniu 12 sierpnia 2002r., a zatem - biorąc pod uwagę treść art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidującego 7 dniowy termin do wniesienia zarzutów od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego - z uchybieniem terminu do wniesienia zarzutów. Utrzymując w mocy powyższe postanowienia organ odwoławczy na wstępie wyjaśnił zasadność odrębnego rozpoznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego wniesionych przez zobowiązanego w innych pismach, mimo iż dotyczą tych samych tytułów wykonawczych. Otóż, w piśmie z dnia 30 stycznia 1996r. zobowiązany podniósł zarzut zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zarzut ten został rozstrzygnięty postanowieniami Naczelnik Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2004r., utrzymanymi w mocy postanowieniami Dyrektora Izby Skarbowej (o nr [...] bez daty). W piśmie zaś z dnia 12 sierpnia 2002r. zobowiązany złożył zarzuty oparte na innych podstawach określonych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co również uzasadnia ich odrębne rozpoznanie. Także pismo z dnia 21 czerwca 2001r. będące uzupełnieniem wniosku z dnia 10 grudnia 1998r. zawierało węższy katalog zarzutów - niż pismo zobowiązanego zawierające zarzuty będące przedmiotem niniejszej sprawy - i zostało rozpoznane postanowieniami Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2004r. (nr [...]) utrzymanymi w mocy postanowieniami Dyrektora Izby Skarbowej (nr [...]). W oparciu o powyższe wyjaśnienia organ odwoławczy uznał, iż w sprawie nie zachodziła tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia.

Przedstawiając merytoryczną argumentację odnośnie do utrzymania w mocy kwestionowanych postanowień organ odwoławczy zauważył, że stosownie do treści art. 32 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego i dokonywania u zobowiązanego czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia ruchomości na organie egzekucyjnym spoczywał obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego z klauzulą o skierowaniu tytułu do egzekucji i pouczeniem zobowiązanego o terminie i prawie złożenia zarzutów. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe wykazało, że organ egzekucyjny dopełnił tego obowiązku i pomimo braku potwierdzenia odbioru tytułów wykonawczych przez zobowiązanego, tytuły stanowiące podstawę czynności zajęcia ruchomości w dniach 29 marca 1995r. oraz 12 i 13 lipca 1995r. wystawione na zobowiązanego zostały mu doręczone przy dokonaniu tych zajęć. Okoliczność ta została potwierdzona zeznaniami świadków, pracowników Urzędu Skarbowego, które to zeznania są spójne, logiczne i uzupełniają się nawzajem. Protokoły zajęcia ruchomości z dnia 29 marca 1995r. - 79 pozycji, z 12 lipca 1995r. - 76 pozycji i z 13 lipca 1995r. - 15 pozycji podpisane zostały zarówno przez zobowiązanego, jak i dokonujących tych czynności poborcę czy komornika skarbowego. Przy czynnościach zajęcia był obecny zobowiązany, co potwierdził własnoręcznym podpisem na protokole zajęcia. Równocześnie z dokonaniem tych czynności doręczono zobowiązanemu odpisy wystawionych na niego tytułów wykonawczych. Tytuły wykonawcze nr [...] wystawiono w dniu 13 lutego 1995r., nr [...]i nr [...]wystawiono w dniu 17 lutego 1994r., nr [...] wystawiono w dniu 22 czerwca 1994r., nr [...] wystawiono w dniu 7 lipca 1994r., nr [...] wystawiono w dniu 30 maja 1994r. nr [...] wystawiono w dniu 2 sierpnia 1994r. i nr [...] wystawiono w dniu 24 lutego 1995r. Na podstawie powyższych tytułów wykonawczych dokonano zajęcia ruchomości w dniu 29 marca 1995r. i w tym samym dniu zostały one zobowiązanemu doręczone. Co do faktur i daty doręczenia zobowiązanemu w/w tytułów wykonawczych dopuszczalne było - zdaniem organu odwoławczego - przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, na co zezwala art. 75 k.p.a. Wprost przeciwnie - zdaniem organu odwoławczego - w świetle powyższego przepisu niedopuszczalne jest stosowanie formalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, że daną okoliczność można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, bądź przez tworzenie nowych reguł korzystania ze środków dowodowych. Postępowanie dowodowe prowadzone było w związku z zarzutami wniesionymi przez zobowiązanego w dniu 12 sierpnia 2002r., niemniej - jak stwierdził organ odwoławczy - ustalone w nim zostały okoliczności mające istotne znaczenie również w przedmiotowej sprawie. Przedmiotem tego postępowania było ustalenie okoliczności doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych będących podstawą czynności zajęcia ruchomości w dniu 29 marca 1995r. oraz 12 i 13 lipca 1995r. O przeprowadzonych dowodach powiadamiany był zarówno zobowiązany, jak i jego pełnomocnik i w czynnościach tych obaj uczestniczyli. Okoliczność ta czyni bezzasadnym zarzut pozbawienia ich możliwości udziału w postępowaniu.

W jednobrzmiących skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienia skarżący Z.J. zarzucił naruszenie:

- art. 32 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, iż czynność doręczenia w/w tytułów wykonawczych była "prawnie skuteczna", jak też, że "rzekome doręczenie" można uznać za równoznaczne z prawidłowym pouczeniem zobowiązanego o przysługującym mu prawie zgłoszenia zarzutów,

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, iż odpisy w/w tytułów wykonawczych zostały skarżącemu doręczone w dniu 29 marca 1995r.,

- art. 34 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niedoręczenie postanowienia organu egzekucyjnego wierzycielowi, któremu w myśl tego przepisu również przysługuje zażalenie,

- art. 24 i nast. k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez oparcie zaskarżonych rozstrzygnięć na ustaleniach poczynionych w postępowaniu przez organ mający interes prawny w sprawie tj. organ będący jednocześnie wierzycielem,

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewykonanie wskazań co do dalszego postępowania w sprawie wynikających z wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 23 marca 2004r. (sygn. akt [...] ) i wniósł o:

- uchylenie zaskarżonych postanowień oraz poprzedzających je postanowień organu I instancji oraz

- zobowiązanie organu egzekucyjnego do nadania zarzutom zgłoszonym przez skarżącego właściwego biegu i wydania - po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, - postanowienia w spawie zgłoszonych zarzutów.

W uzasadnieniu skarg Z.J. podniósł, że egzekutor, którym był A.W. zeznał - w postępowaniu prowadzonym przed w/w wyrokiem WSA w Rzeszowie - że odpisu żadnego tytuły wykonawczego osobiście w dniu 29 marca 1995r. skarżącemu nie doręczył. Tak też w protokole z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie I.C.[...] w Tarnobrzegu. Doręczenie zatem odpisu tytułów wykonawczych - który to fakt skarżący kwestionuje - przez osobę nieujawnioną w protokole czynności egzekucyjnej jako egzekutor nie może odnieść żadnego skutku prawnego. Podobnie - zdaniem skarżącego - nie może odnieść żadnego skutku prawnego pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie do złożenia zarzutów, jeżeli pouczenia tego dokonała osoba nie prowadząca egzekucji - egzekutor. Skarżący podał, iż przesłuchiwany - w dniu 1 sierpnia 2003r. jako świadek w trakcie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej Z.B. zeznał, że to on doręczył w dniu 29 marca 1995r. odpisy tytułów wykonawczych "kładąc je na stole przed zobowiązanym". Był wówczas protokolantem, a nie egzekutorem. Ten sam Z.B. odmiennie zeznał w dniu 22 stycznia 2002r. w sprawie o sygn. akt I.C. [...], gdzie wyraźnie stwierdził, że nie mógł doręczyć skarżącemu tytułów wykonawczych, bowiem wszystkie tytuły wykonawcze miał przy sobie A.W., który przedstawił je dłużnikowi. Mimo to, jak podkreślił skarżący, dla organu egzekucyjnego zeznania świadków są "spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniają".

Skarżący podniósł również, że organem egzekucyjny był również wierzycielem, co powinno prowadzić do jego wyłączenia z urzędu od udziału w sprawie, bowiem miał on interes faktyczny i prawny w tym, aby nie dopuścić do merytorycznego rozpoznania zgłoszonych zarzutów.

Dodatkowo skarżący zarzucił, że organy obydwu instancji zakwestionowały poczynione przez sąd ustalenia w sprawie o sygn. akt SAB/Rz [...] rozstrzygniętej wyrokiem z dnia 9 października 1997r.

Za bezzasadne uznał skarżący twierdzenie orzekających w sprawie organów, że nie zachodzi tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia ze sprawami zakończonymi ostatecznymi postanowieniami z dnia [...] marca 2004r. i [...] maja 2004r. W każdej z tych spraw przedmiotem zarzutów była wyłącznie kwestia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych i co za tym idzie - dotrzymania terminu do zgłoszenia zarzutów.

Za nieprawdziwe uznał skarżący twierdzenie organów, że pismo zawierające zarzuty będące przedmiotem niniejszej sprawy zawierało szerszy ich katalog niż pismo wniesione w dniu 21 czerwca 2001r. będące uzupełnieniem do wniosku z dnia 10 grudnia 1998r. rozpoznanego postanowieniem z dnia [...] maja 2004r.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie i wyjaśnił, iż rozstrzygając w innych sprawach organ egzekucyjny przeprowadził rozprawę, w trakcie której udowodnił, że tytuły wykonawcze zostały zobowiązanemu doręczone w dniu dokonania zajęcia ruchomości w dniu 29 marca 1995r. W trakcie rozprawy sporządzono protokoły w dniach 1 sierpnia 2003r., 19 września 2003r. i 9 grudnia 2003r. Niezależnie od tego fakt doręczenia tytułów wykonawczych potwierdził sam zobowiązany w postępowaniu przed NSA zakończonym wyrokiem z dnia 2 lutego 1999r. (sygn. akt SA/Rz [...] s.4).

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że Z.B. był poborcą skarbowym upoważnionym do dokonywania czynności egzekucyjnych, w tym do doręczenia tytułów wykonawczych.

Za nieprawdziwe uznał skarżący twierdzenie organów, że pismo zawierające zarzuty będące przedmiotem niniejszej sprawy zawierało szerszy ich katalog, niż pismo wniesione w dniu 21 czerwca 2001r. będące uzupełnieniem do wniosku z dnia 10 grudnia 1998r., rozpoznanego postanowieniem z dnia [...] maja 2004r.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie i wyjaśnił, iż rozstrzygając w innych sprawach organ egzekucyjny przeprowadził rozprawę, w trakcie której udowodnił, że tytuły wykonawcze zostały zobowiązanemu doręczone w dniu dokonania zajęcia ruchomości w dniu 29 marca 1995r. W trakcie rozprawy sporządzono protokoły w dniach 1 sierpnia 2003r., 19 września 2003r. i 9 grudnia 2003r. Niezależnie od tego fakt doręczenia tytułów wykonawczych potwierdził sam zobowiązany w postępowaniu przed NSA zakończonym wyrokiem z dnia 2 lutego 1999r. (sygn. akt SA/Rz [...]) s.4.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że Z.B. był poborcą skarbowym upoważnionym do dokonywania czynności egzekucyjnych. W tym do doręczenia tytułów wykonawczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej - pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei - stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływana dalej w skrócie jako: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą prawną, przy czym - wg § 2 tego artykułu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i poglądami doktryny brak związania zarzutami i wnioskami skarg oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. niezgodność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jej uchylenie (B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze, 2005r. - uwagi do art. 134 p.p.s.a.).

W orzecznictwie, które ukształtowało się na tle art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. z 1995r., nr 74, poz. 368 ze zm.) zachowało swoją aktualność z uwagi na tożsamość uregulowań zawartych w art. 51 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i art. 134 p.p.s.a., uznawano że niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi powoduje, że: "(...) sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego" (wyrok NSA z dnia 26 maja 1998r. sygn. akt II SA 915/97 i 919/97, OSP 1999 z. 4 poz. 79 i glosa J.Borkowskiego ibidem str. 204 i następne).

Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Szczególnego znaczenia nabiera więc zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Przyjmuje się, iż w tym wypadku chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym (J.P.Tarno: "Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego", Warszawa 1999, str. 83). Na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej" (B.Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998r. sygn. akt I SA/Gd 654/96, OSP 1999, nr 1 poz. 49 str. 51).

Przedmiotem skarg w niniejszej sprawie są postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym odmawiające rozpoznania zarzutów zobowiązanego wskutek ich wniesienia po terminie.

Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1976r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (powoływanej dalej w skrócie jako: ustawa egzekucyjna) egzekucja administracyjna wszczynana jest przez organ administracyjny na wniosek wierzyciela i w oparciu o wystawiony przez tego wierzyciela tytuł wykonawczy (§ 1), przy czym przy egzekucji świadczeń pieniężnych wierzyciel może także wskazać środek egzekucyjny, ale tym wskazaniem organ egzekucyjny nie jest związany (art. 28 i art. 30 ustawy), a jeśli wierzyciel jest równocześnie organem egzekucyjnym, to sam wystawia tytuł wykonawczy i wszczyna z urzędu postępowanie egzekucyjne.

Z mocy art. 32 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny jest zobligowany - przystępując do czynności egzekucyjnych - do doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego oraz pouczenia go o prawie zgłoszenia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 30 listopada 2001r. organ egzekucyjny doręczał także postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego lub wskazywał rodzaj tego środka w przypadkach określonych w art. 32 § 2 ustawy egzekucyjnej. W stanie prawnym obowiązującym w 1995r., a więc w okresie kiedy prowadzono postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu Z. J., pouczenie o prawie i terminie wniesienia zarzutów nie było elementem treści tytułu wykonawczego, określonej w art. 27 ustawy egzekucyjnej (nastąpiło to od 30 listopada 2001r.), natomiast obowiązek pouczenia zawarty został w art. 32 ustawy. Jak wynika z kserokopii tytułów wykonawczych, zalegających w aktach sprawy, pouczenie takie zawarte było w treści tytułu wykonawczego ze wskazaniem podstaw zarzutów. W końcowej części tych tytułów znajduje się rubryka dotycząca potwierdzenia odbioru (data i podpis otrzymującego oraz wskazanie doręczającego). Rubryki te nie są wypełnione. Protokół zajęcia ruchomości z dnia 29 marca 1995r. zawiera w swoim druku zapis: "zobowiązanemu doręczono ponadto odpisy w/w tytułów wykonawczych" i ten zapis nie jest wykreślony; nadto zawiera także zapis, że odpisy tytułów: "nr wg zestawienia doręczono zobowiązanemu uprzednio tj. w dn. 29.3.1995r.". Protokół ten jest podpisany przez zobowiązanego i zawiera na str. 3/6 zestawienie tytułów wykonawczych obejmujące numery 21 tytułów. Zestawienie to sporządzone jest innym charakterem pisma niż pozostała treść protokołu. Skarżący konsekwentnie twierdził, że wówczas tytułów tych nie otrzymał, a protokół podpisał w późniejszym czasie.

Sporządzenie protokołu z dokonania czynności egzekucyjnej, a wiec m.in. protokołu zajęcia ruchomości jest obowiązkiem egzekutora - poborcy skarbowego, na którym ciąży także obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpisu tegoż protokołu i doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, jeśli wcześniej nie został on doręczony (art. 53 i art. 98 ustawy egzekucyjnej).

Przepisy ustawy egzekucyjnej nie zawierają własnych przepisów regulujących kwestię doręczeń i wobec tego - z mocy art. 18 tej ustawy - stosować należy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. art. 39 - 49). Przepis art. 39 tegoż kodeksu zawiera generalną zasadę doręczania pism przez organ "za pokwitowaniem", przy czym doręczenie to może nastąpić nie tylko za pośrednictwem poczty, ale też za pośrednictwem pracowników organu, zaś pokwitowanie to - zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu - potwierdzenie przez odbiorcę pisma jego odbioru własnym podopisem z oznaczeniem daty (jeśli ze strony odbiorcy występują określone przeszkody to dalsze przepisy wskazują sposób działania podmiotu doręczającego).

Podpisanie przez skarżącego protokołów zajęcia ruchomości z dnia 29 marca 1995r. nie może być w ocenie Sądu potraktowane jako pokwitowanie odbioru tytułów wykonawczych, bo podpis ten jest tylko spełnieniem wymogów z powołanych wyżej przepisów art. 53 i art. 98 ustawy egzekucyjnej, a skoro w art. 98 § 2 zawarto dodatkowo wymóg doręczenia odpisu tego protokołu, a także odpisu tytułu wykonawczego to oznacza, iż pokwitowanie odbioru musi być odrębnym od podpisania protokołu zajęcia, co potwierdza również, iż w druku każdego tytułu wykonawczego przewidziana jest rubryka na potwierdzenie doręczenia.

Niezależnie od powyższego - wbrew stanowisku organów - materiał dowodowy zebrany w toku postępowania w związku z zarzutami wniesionymi w dniu 12 sierpnia 2002r. (sygn. akt I SA/Rz 374/04) tj. zeznania świadków: A.W., Z.B. i R.C., a także zobowiązanego Z.J. złożone w trakcie rozpraw administracyjnych w dniach: 1 sierpnia, 19 września i 9 grudnia 2003r. nie pozwala na dokonanie uprawnionych ustaleń, iż odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącemu 29 marca i 13 lipca 1995r. Ocena wymienionych dowodów osobowych przez organy została dokonana z naruszeniem art. art. 80 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Skarżący konsekwentnie zaprzecza, by podczas czynności w dniach: 29 marca i 13 lipca otrzymał odpisy tytułów wykonawczych, a zeznania świadków nie są jednoznaczne, skoro świadek A.W. twierdzi, że to Z.B. "doręczył" te odpisy zobowiązanemu, a Z.B. stwierdził, że to A.W. położył kopie tych tytułów na stole przed zobowiązanym. Jeśli chodzi o 13 lipca 1995r., to wg zeznań A.W. i R.C. wręczono zobowiązanemu te "wkładki", których nie doręczono w dniu 29 marca 1995r. Istotne wątpliwości budzi też okoliczność, że spośród 21 szt. tytułów wykonawczych wymienionych w zestawieniu zawartym w protokole zajęcia z dnia 29 marca 1995r. i wg zeznań świadków doręczonych w tym dniu, co najmniej 15 szt zawiera w rubryce o przydzieleniu do załatwieniu poborcy skarbowemu datę 13 lipca 1995r., a więc późniejszą. Tak więc ocena tych dowodów dokonana przez organy wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów i w związku z tym nie może stanowić podstawy dla dokonania ustaleń w zakresie doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych.

Nie można również przyjąć, że odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącemu w sierpniu 2002r. Odwołać w tym zakresie należy się do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 28 maja 2002r. sygn. akt SA/Rz [...] w którym uchylono postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2000r. nr [...] i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2000r. nr [...] - w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów tytułów wykonawczych. Sąd stwierdził, że dokonana przez orzekające organy ocena braku ważnego interesu strony, który był przesłanką nie wydania uwierzytelnionych odpisów tytułów wykonawczych, nie została należycie wykazana. W wyniku wykonania tego wyroku, przy uwzględnieniu dalszych pism zobowiązanego, wydano mu odpisy tytułów wykonawczych. Organ nie traktuje wydania tych odpisów jako doręczeń odpisów tytułów wykonawczych w trybie art. 32 § 1 ustawy egzekucyjnej i jest to - w ocenie Sądu - stanowisko prawidłowe.

Niezależnie od zarzutów podniesionych w skargach Sąd zauważa, że z mocy art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny ma obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej i skoro w ramach tych czynności badana jest prawidłowość tytułu wykonawczego, to także przedmiotem badania winno być czy tytuł wykonawczy został doręczony. Podstawowym środkiem "obrony" zobowiązanego w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu egzekucyjnym jest możliwość wniesienia zarzutów, wymienionych enumeratywnie w art. 33 ustawy egzekucyjnej. Doręczenie tytułu wykonawczego i pouczenie zobowiązanego o prawie zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów (takie pouczenie powinno zawierać dwa elementy: termin, w którym można zgłosić zarzuty oraz wskazywać podstawę zarzutów) umożliwia zobowiązanemu skorzystanie z tego prawa. Niedoręczenie tytułu wykonawczego prawa tego go pozbawia, a więc czynność doręczenia tytułu wykonawczego i pouczenia musi być bezwzględnie wykonana, aby egzekucja była dopuszczalna. Niedopełnienie przez organy tego obowiązku i w konsekwencji pozbawienie zobowiązanego możliwości skorzystania ze środka ochronnego tj. prawa do wniesienia zarzutów prowadzi do naruszenia fundamentalnych zasad porządku prawnego i przesądza o niedopuszczalności kontynuowania postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2004r. sygn. akt III SA 3318/02 - Lex nr 148917).

Dodać należy, że wprawdzie przedmiotem skarg są postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i mające charakter "procesowy", ale dla dokonania prawidłowej oceny legalności tych postanowień Sąd musi dokonać oceny legalności całego postępowania egzekucyjnego, w którym te postanowienia zostały wydane i nie stanowi to przekroczenia rozpoznania w granicach sprawy. Wydanie postanowień o odmowie rozpoznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym jest tylko wtedy uprawnione, o ile organ egzekucyjny, zobowiązany przez przepisy ustawy do zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji - dokona kontroli w tym zakresie i stwierdzi dopuszczalność postępowania egzekucyjnego. Skoro - w ocenie Sądu - niedoręczenie tytułów wykonawczych powodowało niedopuszczalność postępowania, to zaskarżone postanowienia i postanowienia je poprzedzające naruszają prawo, w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Zauważając w orzecznictwie i w literaturze przedmiotu stanowisko, że niedoręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego nie wpływa na ważność dokonanych czynności egzekucyjnych, a stanowi tylko przeszkodę pobrania opłat egzekucyjnych przez organ egzekucyjny - art. 64 § 2 ustawy egzekucyjnej (P.Przybysz "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" Lexis Nexis 2003r., s.125 i wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2005r. sygn. FSK 1218/04 - POP 2005/4/83) Sąd nie podziela tego stanowiska. Przepis art. 64 § 2 jest niezbędny dla prawidłowego orzeczenia o kosztach egzekucyjnych, w przypadkach gdy zaistnieją okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Jeśli ustawodawca poprzestałby jedynie na przepisie zawartym w art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej, to wówczas nawet gdyby wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 64 § 2, zobowiązany byłby zobligowany do ponoszenia kosztów egzekucyjnych.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c i art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

08-05-09bj