Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1343/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 189, art. 141, art. 145, art. 174, art. 151, art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 641/15 w sprawie ze skargi M.C. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w [..] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M.C. na rzecz Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 października 2015 r. sygn. I SA/Gl 641/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M.C. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym

Wyrok Sąd I instancji wydał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor COF, wierzyciel) postanowieniem z dnia 26 marca 2015 r., na podstawie art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619, dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1204, dalej: ustawa abonamentowa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. po rozpoznaniu zażalenia M.C. (dalej: zobowiązany, skarżący, skarżący kasacyjnie) utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2014 r., wydane z upoważnienia Dyrektora Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej, w którym zarzuty zobowiązanego uznano za nieuzasadnione.

Wierzyciel w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentu RTV przez zobowiązanego sporządził tytuły wykonawcze o nr od [...], które w dniu 25 stycznia 2013 r. zostały przekazane do realizacji do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: organ egzekucyjny).

Pismem z dnia 23 lipca 2013 r. zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji wymienione w art. 33 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r. wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione.

Zobowiązany w ustawowym terminie złożył zażalenie na powyższe postanowienie.

Dyrektor COF nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy postanowienie z dnia 17 grudnia 2014 r. Wierzyciel wskazał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego po złożeniu w dniu 8 stycznia 1981 r. w Urzędzie Pocztowym Gdańsk 8 wniosku o zezwolenie na używanie odbiorników RTV, w wyniku, czego otrzymał książeczkę radiofoniczną o nr [...], a po wyczerpaniu dowodów wpłaty z tej książeczki, kolejną książeczkę o nr [...].

Dalej wskazano, że Poczta Polska S.A. nie posiada dowodu potwierdzającego wyrejestrowanie przez zobowiązanego odbiorników RTV w 2007 r., ani w latach następnych. Zdaniem wierzyciela zobowiązany na potwierdzenie zaprzestania używania zarejestrowanych w 1981 r. odbiorników RTV nie przedstawił żadnego dowodu, oświadczając jedynie, w zarzutach na prowadzone postępowanie egzekucyjne, iż złożył w dniu 10 czerwca 2007 r. pisemne oświadczenie o "rezygnacji z korzystania z odbiornika radiowego i telewizyjnego we własnym gospodarstwie domowym", nie przedstawiając jednak kopii tego oświadczenia. Dyrektor COF zauważył, że zobowiązany powoływał się na oświadczenie z dnia 10 czerwca 2007 r., a kserokopia dowodu nadania przesyłki poleconej z nieznaną zawartością dotyczy przesyłki z dnia 7 czerwca 2010 r.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy wierzyciel wskazał, że zobowiązany był w latach 2006-2010 pięciokrotnie wzywany przez Pocztę Polską, w formie pisemnych zawiadomień, do dobrowolnego uregulowania zaległych opłat abonamentowych za kolejne okresy od stycznia 2002 r. do kwietnia 2010 r., a przed skierowaniem tytułów wykonawczych do organu egzekucyjnego, żona zobowiązanego odebrała w dniu 5 lipca 2012 r. upomnienie, wzywające do zapłaty w terminie 7 dni zaległych opłat abonamentowych, informujące jednocześnie o zagrożeniu skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Zauważył, że między otrzymaniem przez zobowiązanego upomnienia, a skierowaniem tytułów wykonawczych do organu egzekucyjnego, upłynęło blisko 7 miesięcy. Dlatego też zarzut zobowiązanego, że "postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia" uznał za całkowicie bezpodstawny.

Dyrektor COF wskazał także, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w związku z wejściem w życie z dniem 13 grudnia 2007 r. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. nr 187 poz. 1342), zobowiązany został, jako posiadacz imiennej książeczki radiofonicznej powiadomiony przez Pocztę Polską o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego (06821813), użytkownikowi odbiorników radiofonicznych /telewizyjnych.

Wierzyciel wskazał także, że zobowiązany nie kwestionował w żadnym z pism kierowanych do Poczty Polskiej S.A. faktu dokonania rejestracji odbiorników RTV, jak również otrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych oraz zawiadomień wzywających do dobrowolnego uregulowania zaległych opłat abonamentowych.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego charakteru opłaty abonamentowej wyjaśnił, że abonament radiowo-telewizyjny, zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, jest rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie zbliżonej do podatku. Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej Polskiego Radia i TVP.

Wskazał, że Poczta Polska S.A na mocy art. 7 ust. 3 abonamentowej jest uprawniona do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej RTV oraz opłaty pobieranej w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, przy zastosowaniu wprost przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym. Przepis ten stanowi podstawę do stosowania egzekucji administracyjnej w myśl art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a.

Dyrektor COF nie podzielił także zarzutu autora zażalenia dotyczącego naruszenia przepisów postępowania: art. 7 i 77 § 1 k.p.a., wskazując, że organ l instancji ustosunkował się do twierdzeń uważanych przez zobowiązanego za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, dokładnie wyjaśnił i uzasadnił w zaskarżonym postanowieniu podstawy prawne i faktyczne zajętego stanowiska, a swoje rozstrzygnięcie oparł na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania postanowienia.

W skardze na postanowienie Dyrektora COF, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia Dyrektora COF z dnia 17 grudnia 2014 r., podczas gdy zaistniały podstawy do jego uchylenia;

2. art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieumorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr 17614A-0/2013 z dnia 25 stycznia 2013 r. pomimo skutecznego wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika radiowo- telewizyjnego (skarżony organ nie przedstawił jakiegokolwiek przeciwdowodu, obciążając obowiązkiem dowodzenia skarżącego);

3. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz niewykazaniu, że skarżący nie dokonał skutecznego wyrejestrowania odbiornika radiowo-telewizyjnego, co stanowiłoby jedyną przesłankę obciążenia skarżącego obowiązkiem uiszczenia opłaty abonamentowej za lata 2008-2013.

4. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 5 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organ nadzoru do treści zażalenia i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym, nie spełniającym przesłanek ustawowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor COF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej postanowieniem.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) oddalił skargę.

W uzasadnieniu wskazał, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa – z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej – powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Skarżący, będąc użytkownikiem zarejestrowanych w dniu 8 stycznia 1981 r. odbiorników RTV został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w dniu 11 lipca 2008 r. Poczta Polska nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwoliło na przyjęcie, że zostało ono skutecznie przesłane skarżącemu.

Dokonując oceny zarzutów skargi Sąd I instancji uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania: art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Po pierwsze, aby wyrejestrować odbiornik radiowy/telewizyjny trzeba uczynić to w określonej przepisami formie. Z uwagi na dwie daty, które podaje skarżący: 10 czerwca 2007 r. i 7 czerwca 2010 r. Sąd I instancji wskazał, jakie w tej materii obowiązywały przepisy prawne. Na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. nr 141, poz. 1190) posiadacz imiennej książeczki radiofonicznej był zobowiązany powiadomić placówkę operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej (tj. Poczty Polskiej) o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (§ 3). Zgłoszenia zaprzestania używania wszystkich odbiorników RTV należało dokonać po przedstawieniu w urzędzie pocztowym dwóch wypełnionych odcinków "W", stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Urząd pocztowy zatrzymywał okładkę książeczki, wraz z jednym odcinkiem "W", a pozostałą część książeczki, wraz z drugim odcinkiem "W", potwierdzonym podpisem pracownika poczty i odciskiem datownika, zwracał klientowi. Zasady postępowania w przypadku wyrejestrowania odbiorników RTV zawarte były w książeczce radiofonicznej. Natomiast zgodnie z § 4 obowiązującego od dnia 13 grudnia 2007 r. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, o zaprzestaniu używania odbiorników RTV ich użytkownik był zobowiązany niezwłocznie powiadomić operatora publicznego (tj. Pocztę Polską), poprzez złożenie w placówce tego operatora "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór został określony w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia. Potwierdzeniem dokonania wyrejestrowania odbiorników RTV był wypełniony i podpisany przez użytkownika "Formularz" uzupełniony przez pracownika operatora publicznego o datę przyjęcia formularza, jego podpis i odcisk datownika oraz przekazany zgłaszającemu wyrejestrowanie odbiorników.

Skarżący nie dokonał, zatem wyrejestrowania odbiorników RTV w formie przewidzianej wskazanymi przepisami prawa. Po drugie potwierdzenie nadania przesyłki poleconej opatrzonej datą 7 czerwca 2010 r. nie może stanowić dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV. Nie wiadomo, bowiem co zawierała przesyłka polecona. Tak, więc skarżący nie wykazał, że wyrejestrował zarejestrowane przez siebie w dniu 8 stycznia 1981 r. odbiorniki. Nie posiada, bowiem żadnego stosownego dokumentu, co więcej takiego dokumentu nie posiada także Poczta Polska S.A. Zatem twierdzenia skarżącego nie zostały niczym potwierdzone. Istotnie ciężar dowodowy spoczywa na skarżącym. Wprawdzie k.p.a. nie reguluje kwestii ciężaru dowodu w postępowaniu. Niemniej znajduje tutaj, zatem zastosowanie ogólna reguła z art. 6 k.c., zgodnie, z którą, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Zdaniem Sądu I instancji bezzasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 34 § 4 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie należy do kompetencji wierzyciela.

Niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Nie została naruszona zasada praworządności. Wbrew twierdzeniom autora skargi wierzyciel wykazał, że skarżący nie dokonał skutecznego wyrejestrowania odbiorników RTV. Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 5 i art. 18 u.p.e.a. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 124 § 1 k.p.a. Czyni zadość także wymogom, wskazanym w art. 124 § 2 k.p.a. – zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Natomiast art. 54 § 5 u.p.e.a. nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Od wyżej wskazanego wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 § 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 151 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że prawidłowo dokonał wyrejestrowania odbiornika RTV, co w konsekwencji zaktualizowało podstawę umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na nieistnienie obowiązku egzekucyjnego w drodze egzekucji administracyjnej;

2. art. 151 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi w związku z uznaniem za prawidłowe ustalenie stanu faktycznego dokonanego przez organy Poczty Polskiej SA dotyczących wyrejestrowania odbiornika RTV przez skarżącego w formie nieprzewidzianej przepisami prawa, co doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej oraz zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ administracji całości materiału dowodowego sprawy, bez uwzględnienia słusznego interesu strony.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, to jest:

1. art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. nr 85 poz. 728 i nr 157 poz. 1314) w związku z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telefon telewizyjnych (Dz.U. 2007, nr 187, poz. 1342) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżący nie dokonał skutecznego wyrejestrowania odbiornika RTV, przedkładając organom wierzyciela potwierdzenie nadania przesyłki zawierającej pisemne oświadczenie o wyrejestrowanie odbiornika RTV.

Odnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1. uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt I SA/GL 641/15 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach;

2. zasądzenie od Poczty Polskiej SA Centrum Obsługi Finansowej w [...] na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych, w tym zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego (wynagrodzenia adwokata) za sporządzenie oraz wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

3. na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor COF wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły. Nie stwierdzono również podstaw do odrzucenia skargi oraz umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, na co wskazuje wskazane wyżej związanie podstawami tejże skargi, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa autor skargi kasacyjnej wskazując naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega, bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Sąd kasacyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim nie ma prawa domyślania się oraz uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej i argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Uzasadnienie to, zasadniczo, powinno stanowić rozwinięcie zarzutów kasacyjnych poprzez przedstawienie argumentacji na poparcie wykładni przepisu odmiennej niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, wskazanie, na czym polega niewłaściwość zastosowania danego przepisu, a w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym – także wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak bowiem wskazano wyżej, to zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczają zakres kontroli sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nakłada to na stronę wnoszącą skargę kasacyjną obowiązek prawidłowego skonstruowania zarówno samych zarzutów kasacyjnych, jak też ich uzasadnienia, którego zadaniem jest wykazanie trafności zarzutów postawionych pod adresem zaskarżonego wyroku.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658; dalej: nowela), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza, zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; publ. CBOSA). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Skarga kasacyjna rozpoznana z uwzględnieniem powyższych zasad okazała się niezasadna. Skarżący wnosząc skargę kasacyjną oparł swoje zarzuty na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w treści art. 174 p.p.s.a. W związku z tym rozważania należy rozpocząć od oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2), gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1) mogą podlegać ocenie Sądu tylko w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego.

Formułując zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej z pkt. 2 art. 174 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 151 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. łącząc je z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w przypadku pkt 1. petitum skargi kasacyjnej i z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w przypadku pkt 2. petitum skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera art. 151 § 1, dlatego też Sąd I instancji nie mógł dopuścić się jego naruszenia poprzez niewłaściwie zastosowanie. Rozpoznając sprawę WSA oddalił skargę wskazując, jako podstawę swojego rozstrzygnięcia przepis art. 151 p.p.s.a., który nie zawiera żadnych jednostek redakcyjnych. Wskazać trzeba, iż przepis ten jest tzw. przepisem wynikowym. Warunkiem jego zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez Sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie, zatem art. 151 p.p.s.a. mogłoby nastąpić w sytuacji, gdyby Sąd oddalił skargę, pomimo stwierdzenia uchybień skutkujących podjęciem przez Sąd określonych rozstrzygnięć. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa ani materialnego, ani procesowego.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w realiach niniejszej sprawy Sąd I instancji nie stosował przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jak wielokrotnie wskazywano już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest przepisem wynikowym, mającym zastosowanie w sytuacji, gdy Sąd stwierdzi naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przepis ten ma zastosowanie w razie zajścia wskazanych w nim okoliczności, a więc stwierdzenia przez Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania, o istotnym wpływie na wynik sprawy, pozwalającego na uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub w części. Konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. składa się z hipotezy w postaci: "Jeżeli Sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania..." oraz dyspozycji w postaci: "... uchyla decyzję lub postanowienie". Zatem warunkiem zastosowania dyspozycji tej normy prawnej jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia przez Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej. Jeżeli Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie może stosować tego przepisu. W przypadku oddalenia skargi na decyzję lub postanowienie organu administracji można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Jeśli z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez WSA normy prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r., I FSK 1888/07, LEX nr 515949; wyrok NSA z dnia 21 marca 2013 r., II FSK 1515/11, LEX nr 1340075; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r., I GSK 1752/11, LEX nr 1336198; wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., II FSK 2662/10; LEX nr 1244277; wyrok NSA z dnia 7 listopada 2014 r., I FSK 1555/13, LEX nr 1590692; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., I FSK 323/13, LEX nr 1494594; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2018 r., I OSK 552/16, LEX 2445116).

Za chybiony należy uznać także zarzut naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w myśl, którego postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo, jeżeli obowiązek nie istniał. Podkreślić należy, że Sąd I instancji nie stosował tego przepisu, albowiem przepis reguluje w kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaś zaskarżone postanowienie dotyczy stanowiska wierzyciela w przedmiocie wniesionych przez skarżącego kasacyjnie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej w oparciu o przepis art. 33 u.p.e.a. Chcą doprowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany ma, dwie drogi prawne: zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podstawy tych wniosków są po części tożsame, jednak są to dwa różne postępowania.

Oceniając zasadność zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, że podnosząc je autor skargi kasacyjnej powiązał naruszenia tych przepisów z naruszeniem przez Sąd I instancji przepisów: nieistniejącego art. 151 § 1 p.p.s.a. i niestosowanego przez ten Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. Jak powszechnie się przejmuje istotą postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (por. H. Knysiak-Molczyk Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 238 - 240; np. wyrok NSA z 15 lipca 2005 r. sygn. akt FSK 2706/04 - LexPolonica nr 418822 czy wyrok NSA z 13 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 329/06 - LEX nr 314951). Samodzielną podstawę zarzutów kasacyjnych w przypadku kontroli kasacyjnej postępowania, które doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego stanowić będą więc jedynie te przepisy, które w przypadku postępowania sądowoadministracyjnego regulują jego przebieg. Wojewódzki Sąd Administracyjny prowadzi postępowanie, bowiem na podstawie przepisów p.p.s.a. a nie przepisów k.p.a. Zatem Sąd ten nie może naruszyć samodzielnie przepisów k.p.a., a jedynie wadliwie ocenić ich ewentualne naruszenie przez organ administracji publicznej przy nieodpowiednim zastosowaniu, w efekcie tej kontroli, przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne (por. wyrok NSA z 8 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 216/06 - LEX nr 307505, wyrok NSA z 12 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1641/17 - LEX 2463050). Modelowo, zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania stosowanych przez organy administracji może być, zatem na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzutem skutecznym jedynie wówczas, gdy zostanie jednocześnie powiązany z naruszeniem odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne (por. wyrok NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I FSK 109/05 - LEX nr 187815). Jednocześnie, mając na względzie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z 26 października 2009 r. (I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1) należy uznać, że brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów k.p.a. z naruszeniem stosowanych przez ten sąd przepisów p.p.s.a. nie dyskwalifikuje samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów (por. ONSAiWSA 2010/1/1, s. 33 i n., szczeg. s. 38-39). W przedmiotowej sprawie zarzut naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, mimo że nie został należycie powiązany z zarzutem naruszenia odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, powinien być, zatem w świetle powyższego potraktowany jako zarzut braku właściwej kontroli zastosowania wskazanych przepisów k.p.a. przez Sąd I instancji.

W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, że działanie organu zostało przez Sąd I instancji poddane prawidłowej kontroli pod kątem naruszenia wskazanych przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i w odniesieniu do argumentów podnoszonych w skardze, a prowadzącej do prawidłowego stwierdzenia, że postępowanie dowodowe było wnikliwe, obejmowało ocenę całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie i nie wykazało, aby skarżący kasacyjnie skutecznie wyrejestrował odbiorniki RTV.

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny pogląd prezentowany już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw [z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. Nr 54, poz. 307 oraz z 1984 r. Nr 54, poz. 275), z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 oraz z 2005 r. Nr 17, poz. 141), z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U.2014.1204 tj.)] bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (zob. wyrok NSA z 22.06.2017 sygn. akt II GSK 2878/15 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Analogicznie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując w swoich judykaturach, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (zob. wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14, CBOSA).

Zarówno § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych ( Dz.U. z 2013r. poz. 1676 ), jak i wcześniej przepisy § 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007r., nr 187, poz. 1342), obowiązującego do 31 grudnia 2013r. a także § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) nakładały na abonenta obowiązek powiadomienia właściwej placówki Poczty polskiej o zmianie m.in. miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy zaprzestania używania odbiorników.

Zasady postępowania w tym zakresie były zawarte w imiennej książeczce opłaty abonamentowej, która była jednocześnie dowodem zarejestrowania odbiorników. Po wejściu w życie Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, jak stanowił o tym § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowiły dowód zarejestrowania odbiorników, nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Z kolei na podstawie ust. 2 tego przepisu, operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Wobec tego osoby, które przed dniem wejścia w życie cytowanego rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. zarejestrowały odbiornik, winny kontynuować wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności dokonywania ponownej rejestracji odbiorników RTV. Natomiast, obowiązkiem operatora publicznego, było nadanie posiadaczom imiennych książeczek indywidualnego numeru identyfikacyjnego w zakreślonym, dwunastomiesięcznym terminie, od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia oraz powiadomienie o tym użytkownika. Obowiązek powiadomienia nie jest przy tym równoznaczny z koniecznością posiadania dowodu doręczenia pisma stronie. Prawodawca nie wprowadził obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było posiadanie przez operatora dowodu doręczenia zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (zob. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15, dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Sąd I instancji prawidłowo, zatem ocenił, że przedstawione w tym zakresie przez organ dowody były wystarczające do wykazania, że zarejestrowanie odbiornika RTV wobec braku jego wyrejestrowania stanowiło podstawę powstania i istnienia obowiązku dokonywania opłat abonamentowych. Nietrafne są w tej sytuacji zarzuty naruszenia przepisów postępowania oparte na wywodach o ciężarze dowodzenia ciążącym na organie. Wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie osoby – abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.

Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że "Skarżący nie dokonał, zatem wyrejestrowania odbiorników RTV w formie przewidzianej wskazanymi przepisami prawa. Po drugie potwierdzenie nadania przesyłki poleconej opatrzonej datą 7 czerwca 2010 r. nie może stanowić dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV. Nie wiadomo, bowiem co zawierała przesyłka polecona. Tak, więc skarżący nie wykazał, że wyrejestrował zarejestrowane przez siebie w dniu 8 stycznia 1981 r. odbiorniki. Nie posiada, bowiem żadnego stosownego dokumentu, co więcej takiego dokumentu nie posiada także Poczta Polska S.A. Zatem twierdzenia skarżącego nie zostały niczym potwierdzone."

Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych Minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Przepis ten zawiera delegację ustawową dla właściwego Ministra do wydania rozporządzenia, dlatego też postawiony zarzut Sądowi I instancji jego niewłaściwego zastosowania nie jest zasadny albowiem nie mógł przepisu tego zastosować orzekając w rozpoznawanej sprawie.

Za niezasadny należy uznać także zarzut naruszenia § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiowych i telewizji. Wskazać należy, że przepisy ustawy o opłatach abonamentowych oraz przepisy wykonawcze w sposób w wyczerpujący i jasny regulują zasady rejestracji i wyrejestrowania odbiorników radiowych i telewizyjnych. Oświadczenie o wyrejestrowaniu odbiorników winno być dokonane we właściwej formie to znaczy na formularzu zgłoszenia zmiany danych zgodnie z wzorem załączonym do rozporządzenia, złożony w placówce pocztowej. Jak wyżej wskazano skarżący kasacyjnie nie wykazał, aby dokonał wyrejestrowania odbiorników w prawem przepisanej formie.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby być zauważone przez Sąd I instancji i które prowadziłyby do uwzględnienie skargi na postanowienie Dyrektora COF. W szczególności należy uznać za prawidłowo skontrolowany proces dokonania istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych, co do zarejestrowania przez skarżącego kasacyjnie odbiorników RTV, braku ich wyrejestrowania i nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Ustalenia tych faktów przesądzało o prawidłowym zastosowaniu przepisów prawa materialnego skutkujących uznaniem, że skarżący kasacyjnie był zobowiązany do ponoszenia opłat abonamentowych, a organ jako wierzyciel był uprawniony do ich egzekwowania w trybie egzekucji administracyjnej.

Z podanych przyczyn, zarzuty naruszenia podanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. z w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.).