Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 262/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 11 stycznia 2022 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia 9 listopada 2021 r. R. S. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący") wystąpił do Wójta Gminy (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji")

o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną I. S.

Decyzją z dnia 11 stycznia 2022 r. Wójt, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy

z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że Wnioskodawca pozostaje

w związku małżeńskim z I. S., pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe. Wójt wskazał również, że z treści orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania

o Niepełnosprawności z dnia 20 października 2021 r. wynika, że I. S. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia

31 sierpnia 2023 r. (choruje na stwardnienie rozsiane, ma problemy z poruszaniem się, ma rozedmę płuc i problemy ze wzrokiem, jest "pampersowana"). Organ pierwszej instancji podał, że opieka Wnioskodawcy nad chorą żoną polega na pomocy w utrzymaniu codziennej higieny osobistej, dozowaniu leków i pilnowaniu regularnego ich przyjmowania, przygotowywaniu posiłków, praniu, sprzątaniu, robieniu zakupów, umawianiu wizyt lekarskich i dowożeniu żony do lekarza oraz pomaganiu żonie w poruszaniu się po domu. Wójt przyznał, że z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad żoną Wnioskodawca nie może podjąć pracy, aby dorobić do skromnego budżetu domowego.

Za bezsporną organ pierwszej instancji uznał okoliczność, że I. S. wymaga pomocy osoby drugiej w codziennym, prawidłowym funkcjonowaniu i że tę opiekę zapewnia Wnioskodawca, jednak posiadanie przez Wnioskodawcę prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., jest przesłanką negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 18 lutego 2022 r. utrzymało ją w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że I. S., której dotyczy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma 61 lat, jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymaga stałej opieki osób trzecich z uwagi na niezdolność do samodzielnej egzystencji. I. S. choruje na postępujące stwardnienie rozsiane, ma problemy ze wzrokiem i poruszaniem się, jest "pampersowana". Kolegium wskazało, że całodobową, bezpośrednią opiekę nad żoną sprawuje R. S., który wykonuje wszystkie czynności opiekuńczo-pielęgnacyjne przy żonie, m.in. dba o jej higienę, ubiera ją, przygotowuje posiłki, karmi, podaje leki, wykonuje masaże, sprząta, organizuje wizyty lekarskie. Odwołując się do opinii pracownika socjalnego organ odwoławczy podniósł, że ani stan zdrowia I.S., ani niezbędność i zakres opieki, jaką sprawuje nad nią mąż, nie budzi żadnych wątpliwości. Wnioskodawca pobiera jednak rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i okoliczność ta stanowiła podstawę do odmowy przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego na żonę.

Kolegium podkreśliło, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest

w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że z powodu sprawowania opieki opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej. Całkowite zatem wyłączenie opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych byłoby sprzeczne z zasadą równości. Sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym posiadaniu statusu rencisty) jest bowiem tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy czym w przypadku beneficjentów świadczenia rentowego, którzy chcieliby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w grę może wchodzić tylko taka sytuacja, gdy przyznana im renta nie została uzyskana z uwagi na całkowitą ich niezdolność do pracy. W takiej bowiem sytuacji - skoro dana osoba jest całkowicie (bezwarunkowo) niezdolna do wykonywania pracy - nie zachodzi przesłanka konieczna, warunkująca możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. niepodejmowanie albo rezygnacja z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. Taka osoba nie posiada możliwości dokonania wyboru podjęcia lub zaniechania aktywności zawodowej, skoro jest całkowicie niezdolna do pracy. Istotne zatem w takim przypadku pozostaje każdorazowo bezsporne wyjaśnienie przez organy, czy podstawą otrzymywanej przez wnioskodawcę renty jest jej całkowita niezdolność do pracy. Skoro bowiem dana osoba nie jest w świetle prawa uznana za całkowicie niezdolną do pracy (i ma ustalone prawo do renty np. z tytułu częściowej niezdolności do pracy), to podejmując się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, może tym samym pozbawiać się potencjalnej możliwości zatrudnienia czy też wykonywania innej pracy zarobkowej.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium wskazało,

że uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego jest również osoba mająca przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy na takiej samej zasadzie jak osoba posiadająca ustalone prawo do emerytury. W żadnym jednak razie uprawnienie to nie przysługuje osobie posiadającej rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Organ odwoławczy podkreślił, że w zakresie uprawnienia osób posiadających rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy przepis obowiązuje i przysługuje mu domniemanie konstytucyjności, które nie zostało obalone. Może ono zatem stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia podmiotom posiadającym prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Kolegium podniosło, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy odczytywać łącznie z art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Podstawową zaś pozytywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomijaną przez Wnioskodawcę, jest "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", z czym wiąże się obiektywną zdolność do wykonywania pracy zawodowej lub zarobkowej (możliwość podejmowania zatrudnienia) i wola jej wykonywania (gotowość do podjęcia pracy). Podkreślono,

że osoba, która z przyczyn od niej niezależnych (w tej sprawie zdrowotnych, wyłączających pracę zawodową/zarobkową) nie może podjąć zatrudnienia, jak też nie pozostaje

w gotowości do podjęcia pracy/zatrudnienia, nie spełnia przesłanki rezygnacji

z zatrudnienia lub pracy zarobkowej, nie posiada ona bowiem naturalnej zdolności do pracy zawodowej lub zarobkowej. Nie może ona w konsekwencji ani zrezygnować z pracy zawodowej ani z podejmowania zatrudnienia.

Zdaniem Kolegium z powyższego w sposób jednoznaczny wynika, że osoba posiadająca uprawnienia do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z założenia jest niezdolna do podjęcia pracy zawodowej z uwagi na swój stan zdrowia. Skoro zaś jest całkowicie (bezwarunkowo) niezdolna do wykonywania pracy, to nie może zrezygnować

z możliwości podjęcia i wykonywania tej pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie zachodzi tym samym przesłanka konieczna, warunkująca możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, że Wnioskodawca pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, co wyklucza przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. Skoro bowiem Wnioskodawca został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy, to jako osoba niezdolna do podjęcia pracy nie może z pracy zrezygnować. Nie spełnia zatem zasadniczej przesłanki, od której ustawodawca uzależnił przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - rezygnacja z możliwości wykonywania pracy, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W tej sytuacji nawet zapowiadaną przez Wnioskodawcę rezygnację z pobierania renty Kolegium uznało za nie mającą żadnego wpływu na weryfikację decyzji odmawiającej mu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze na decyzję organu odwoławczego R. S. zarzucił jej naruszenie:

1. art. 4 ust. 2 w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.) - dalej: "ustawa o rehabilitacji", poprzez błędną ich interpretację przyjmującą, że osoba całkowicie niezdolna do pracy w myśl orzecznictwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") nie może rezygnować z pracy/pozostawać

w gotowości do pracy;

2. art. 2, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 zdanie drugie, art. 69 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie podczas stosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Stawiając powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi R. S. podał, że jest rencistą z ustaloną rentą

z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, posiada również orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (obie decyzje zostały wydane na stałe). Z uwagi na fakt,

że świadczenie rentowe, które Skarżący pobiera jest bardzo niskie (około 1.217 zł netto) zmuszony był podejmować aktywności zarobkowe, aby utrzymać siebie i swoją małżonkę. Skarżący wskazał, że jego żona od wielu lat choruje na stwardnienie rozsiane, a w ciągu kilku lat jej stan zdrowia znacząco się pogarszał. W zeszłym roku choroba spowodowała, że Skarżący musiał zrezygnować z pracy na rzecz opieki nad żoną. Zakres czynności, które musi wykonywać to wszystkie czynności opiekuńczo-pielęgnacyjne (m.in. ubieranie, przygotowywanie posiłków, karmienie, podawanie leków, sprzątanie, wykonywanie masażów, organizowanie wizyt lekarskich). Czynności te Skarżący wykonuję przez całą dobę. Podkreślono, że wszystkie czynności z zakresu opieki, które Skarżący wykonuje, zostały zweryfikowane przez pracownika socjalnego i nie budziły one żadnych wątpliwości.

Skarżący podniósł, że zdaje sobie sprawę z tego, że nie może łączyć świadczenia rentowego ze świadczeniem pielęgnacyjnym, dlatego zadeklarował chęć zawieszenia pobieranej aktualnie renty na rzecz możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący zaznaczył, że zawieszenia wypłaty renty dokonałby już przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, jednak pracownik ZUS zalecił wstrzymanie się z takim wnioskiem do czasu otrzymania ostatecznej decyzji odnośnie do świadczenia pielęgnacyjnego, w celu uniknięcia ryzyka pozbawienia się dostępu do jakichkolwiek środków pieniężnych.

Odnosząc się do stanowiska orzekających w sprawie organów Skarżący podniósł, że przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie zabraniają mu, jako osobie z rentą

z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, podejmowania pracy. Wskazano, że art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji definiuje, kim jest osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności - jest to osoba z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolna do pracy albo zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagająca czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Z kolei art. 5 pkt 2 ww. ustawy wskazuje, że orzeczenie lekarza ZUS o całkowitej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Skarżącego skoro w świetle tych przepisów jest on osobą umiarkowanie niepełnosprawną, ustawodawca nie zabrania mu podjęcia pracy. Tym samym organy nie mogą twierdzić, że z mocy prawa nie może być w stanie gotowości do podjęcia pracy.

Uzasadniając zarzut naruszenia przez organy przepisów Konstytucji RP Skarżący wskazał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zawiera katalog świadczeń, których pobieranie uniemożliwia ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne. Celem istnienia tego katalogu jest uniemożliwienie korzystania z niższego świadczenia (w zamyśle pielęgnacyjnego)

w przypadku pobierania świadczenia wyższego (świadczenie emerytalno-rentowe). Jednak z uwagi na fakt, że świadczenie pielęgnacyjne było kilkakrotnie waloryzowane i obecnie wynosi ponad 2.100 zł Skarżący znalazł się w sytuacji, w której jego renta jest niemal

o połowę niższa niż świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Skarżącego uniemożliwienie mu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (w całości po zawieszeniu poboru renty lub

w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą renty) tworzy nierówne traktowanie w stosunku do podmiotów, o których mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., który traktuje o zbiegu praw do świadczeń oraz ich eliminacji poprzez wybór jednego

z nich. Zdaniem Skarżącego sytuacja prawna, w jakiej się znalazł narusza sformułowane

w Konstytucji RP zasady: równości (art. 32 ust. 1), pomocy osobom niepełnosprawnym (art. 69), uwzględniania dobra rodziny (art. 71 ust. 1 zdanie pierwsze) oraz sprawiedliwości społecznej (art. 2).

Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy

w trybie uproszczonym, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 11 stycznia 2022 r. odmawiającą przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną I. S.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy u.ś.r., która

w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa

w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Dla porządku należy wskazać, że powyższy przepis, w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego podmiotów mających ustaloną rentę z tytułu niezdolności do pracy, był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny (dalej: "Trybunał", "TK")

w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (OTK-A 2019/36). Trybunał uznał ten przepis za niekonstytucyjny jedynie w zakresie pozbawienia prawa do świadczenia podmiotów mających przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Badając konstytucyjność art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Trybunał wskazał, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi

w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama

z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie TK dostrzegł, że realna wysokość renty

z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

W konsekwencji Trybunał uznał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Należy zaznaczyć, że powyższy wyrok Trybunału ma charakter zakresowy. Należy do orzeczeń, w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia

z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego (por. T. Woś, Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Studia Iuridica Lublinensia, rok XXV, 2016, s. 990). Wydając wyrok zakresowy Trybunał nie orzeka o niezgodności z Konstytucją całego jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jego fragmentu. W tym zakresie przepis nadal istnieje, ale "skutkiem wydania orzeczenia zakresowego przez Trybunał Konstytucyjny jest uznanie, w jaki sposób badanych przepisów interpretować nie wolno (orzeczenie negatywne) albo jak je interpretować należy (orzeczenie afirmatywne) przy stosowaniu prawa, tzn. uzyskanie na ich podstawie jakich norm prawnych odpowiadających rezultatom interpretacyjnym mieszczącym się we wskazanym w orzeczeniu zakresie będzie sprzeczne z Konstytucją albo z nią zgodne" (por. K. Osajda, Koncepcja orzeczenia zakresowego a wątpliwości na tle skutków orzeczeń TK [w:] Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa red. M. Bernatt, J. Królikowski, M. Ziółkowski, Warszawa 2013, s. 297).

Przenosząc poczynione dotychczas rozważania teoretyczne na grunt rozpoznawanej sprawy za trafne uznać należy stanowisko Kolegium, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie uprawnienia osób posiadających rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy obowiązuje i przysługuje mu domniemanie konstytucyjności, które nie zostało przez Trybunał obalone. Rację ma również organ odwoławczy, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy odczytywać łącznie z art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Podstawową zaś pozytywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest "rezygnacja

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", z czym wiąże się obiektywną zdolność do wykonywania pracy zawodowej lub zarobkowej (możliwość podejmowania zatrudnienia)

i wola jej wykonywania (gotowość do podjęcia pracy). Osoba, która z przyczyn od niej niezależnych nie może podjąć zatrudnienia, jak też nie pozostaje w gotowości do podjęcia pracy/zatrudnienia, nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej, nie posiada ona bowiem naturalnej zdolności do pracy zawodowej lub zarobkowej. Nie może ona w konsekwencji ani zrezygnować z pracy zawodowej ani z podejmowania zatrudnienia.

Sąd nie podziela jednak stanowiska orzekających w sprawie organów, które przyjęły, że okoliczność pobierania przez Skarżącego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii decyzji nr [...]

z dnia 19 lutego 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z dnia 15 lutego 2019 r. o uwzględnienie w wymiarze świadczenia okresu zatrudnienia (ubezpieczenia), przeliczył od dnia 1 lutego 2019 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Renta przysługuje na stałe. W aktach sprawy znajduje się również "Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności" wydane w dniu 11 grudnia 2019 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania

o Niepełnosprawności, z którego wynika, że Skarżącego postanowiono zaliczyć do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zaś we wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia znajduje się adnotacja: praca w warunkach chronionych.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Z kolei art. 5 pkt 2 tej ustawy stanowi, że orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy wymienionej w pkt 1 (tj. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2002 r., poz. 504) - dalej: "ustawa emerytalna"), jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

W myśl art. 12 ustawy emerytalnej niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (ust. 1). Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2). Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3).

Od zasady wskazanej w art. 12 ust. 2 ww. ustawy przewidziany został wyjątek. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 4 ustawy emerytalnej zachowanie zdolności do pracy

w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. Oznacza to, że możliwość uznania całkowitej niezdolności do pracy jest wykluczona przy zachowaniu choćby ograniczonej zdolności do pracy, ale

jedynie w tzw. normalnych (otwartych) warunkach pracy. Konieczność odniesienia się do normalnych (typowych) warunków pracy można uznać za pogląd utrwalony

w piśmiennictwie (por. T. Bińczycka-Majewska, Wokół projektu zmian prawa rentowego, PiZS 1995 nr 5, s. 3; W. Koczur, Orzekanie o niezdolności do pracy dla celów rentowych (w:) B.M. Ćwiertniak (red.), Prawo pracy, ubezpieczenia społeczne, polityka społeczna. Wybrane zagadnienia, Opole 1998 s. 385; H. Pławucka, Niezdolność do pracy

w przepisach prawa emerytalno-rentowego, PiZS 1998, nr 1, s. 4). Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia

i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia

8 grudnia 2000 r. sygn. akt II UKN 134/00, OSNAPiUS 2002/15/369; z dnia 3 kwietnia

2003 r. sygn. akt II UK 206/02, M.P.Pr. - wkł. 2004 Nr 3, poz. 13; z dnia 7 października 2003 r. sygn. akt II UK 79/03, OSNP 2004/13/234; z dnia 13 października 2009 r. sygn. akt II UK 106/09, LEX nr 558589; z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt II UK 403/12, LEX nr 1350309).

Zdaniem Sądu z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że utrata zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy nie oznacza absolutnej utraty zdolności do wykonywania pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 13 ust. 4 ustawy emerytalnej). Możliwość uznania całkowitej niezdolności do pracy jest wykluczona przy zachowaniu choćby ograniczonej zdolności do pracy, ale w tzw. normalnych (otwartych) warunkach pracy

(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt II UK 385/18, LEX nr 3080356).

Wobec tego pogląd prezentowany w niniejszej sprawie przez organy, jakoby Skarżący utracił zdolność do wykonywania każdej (jakiejkolwiek) pracy, należy uznać za błędny. Poglądowi temu przeczy chociażby załączona do skargi kserokopia umowy o pracę na czas określony zawarta w dniu 15 września 2020 r. pomiędzy A. a Skarżącym. Z umowy tej wynika, że z dniem 1 października 2020 r. Skarżący podjął pracę na stanowisku pracownika ochrony. Do skargi załączono również kserokopię orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 20 grudnia 2019 r., z którego wynika, że wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych Skarżący jest zdolny do wykonywania pracy na określonym stanowisku (symbol 21). Natomiast w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie Skarżącego złożone w dniu 9 grudnia 2021 r., w którym podał on, że do 30 września 2021 r. pracował, jednak musiał zrezygnować z pracy z uwagi na konieczność opieki nad żoną, której stan zdrowia pogorszył się.

Mając powyższe na uwadze nie można podzielić stanowiska Kolegium, że Skarżący jako osoba posiadająca uprawnienie do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy

z założenia jest niezdolny do podjęcia pracy zawodowej z uwagi na swój stan zdrowia. Nie sposób również przyjąć, że Skarżący jest całkowicie (bezwarunkowo) niezdolny do wykonywania pracy, przez co nie może zrezygnować z możliwości podjęcia i wykonywania tej pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Jak wynika z opisanych wyżej dokumentów Skarżący, pomimo pobierania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, pracował i z pracy tej zrezygnował, przez co wypełnił sformułowaną w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki". W konsekwencji należy stwierdzić, że okoliczność, która zdaniem orzekających w sprawie organów stanowiła przeszkodę do przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

w zw. z art. 135 w zw. z art. 120 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy będą związane oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczącą interpretacji przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 4 ust. 2 i art. 5 pkt 2 ustawy

o rehabilitacji w zw. z art. 12 ust. 2 i art. 13 ust. 4 ustawy emerytalnej.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożył zarówno Skarżący w skardze (k. 3 akt sądowych), jak i Kolegium w odpowiedzi na skargę (k. 14 akt sądowych).[pic]