Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 383/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Izabela Wędrak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi S. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] Nr [...], a także postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] Nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącego S. A. kwotę 3.817,00 złotych (trzy tysiące osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U.05.8.60 ze zm.), art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r.- Kodeks celny (t.j. Dz.U.01.75.802 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U.04.68.623 ze zm.), art. 32 Protokołu Nr 7 dotyczącego definicji "produktu pochodzącego" i metod współpracy administracyjnej w ramach Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu CEFTA (Dz.U.96.158.809), § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U.97.130.851 ze zm.) oraz § 233 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U.01.117.1250 ze zm.) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 245 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne , art. 13 § 3 pkt. 1 i 2, art. 15 § 1 pkt. 1, art. 19 § 1, art. 83 § 1, art. 85 § 1, art. 209 § 1 pkt. 1 i § 2, art. 230 § 1, art. 231 § 1 pkt. 1, art. 242 § 2, art. 262 Kodeksu celnego, ust. 1 lit. a, lit. b, ust.3 lit. a, ust. 10, ust. 12 Części Pierwszej "postanowienia wstępne" rozporządzenia Rady Ministrów z 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz.U.02.226.1885 ze zm.), art. 32 Protokołu Nr 7 dotyczącego definicji "produktu pochodzącego" i metod współpracy administracyjnej w ramach Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu CEFTA, § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia oraz § 233 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych, w przedmiocie określenia kwoty długu celnego po wznowieniu postępowania.

Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny:

Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A, reprezentowane przez Agencję Celną B, dokonało zgłoszenia celnego zarejestrowanego pod numerem ewidencji [...] w dniu [...], wnioskując o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towarów opisanych w 27 pozycjach w postaci : odzieży, guzików, manekinów, toreb zaimportowanych z Bułgarii. Zgłaszający wnioskował o zastosowanie dla wymiaru cła obniżonych stawek celnych dla produktów pochodzących z Turcji w wysokości 0% wartości celnej towarów, w oparciu o załączone do zgłoszenia celnego świadectwo przewozowe EUR 1 nr [...] z dnia [...] potwierdzające ich tureckie pochodzenie.

Po przyjęciu zgłoszenia celnego, zgodnie z art.70 §1 Kodeksu celnego organ celny przystąpił do jego weryfikacji polegającej na kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów oraz na rewizji celnej towaru. Wątpliwości organu celnego wzbudziła zadeklarowana wartość celna towarów z poz.12, 14, 25, 27 JDA SAD nr [...] z dnia [...], oraz klasyfikacja towarów z poz. 3. W ocenie organów celnych podana wartość towarów była zbyt niska w stosunku do ich rzeczywistej wartości. W celu ustalenia prawidłowej wartości posłużono się ekspertyzą biegłego zawartą w dokumencie nr [...] z dnia 3 lipca 2003r.

W dniu [...] Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. wydał decyzję nr [...], w której uznał zgłoszenie celne SAD nr jw. za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym wartości celnej dla poz.12, 14, 25 i 27 i taryfikacji dla towarów z poz.3.SAD Określił prawidłową wartość celną i taryfikację dla towarów z w/w pozycji oraz kwotę długu celnego z zastosowaniem stawek celnych obniżonych na podstawie załączonego do zgłoszenia celnego świadectwa przewozowego EUR.1.

Następnie w wyniku kontroli dokumentów po zwolnieniu towarów, przeprowadzonej na podstawie art.83 §1 ustawy Kodeks celny, polskie władze celne zwróciły się z prośbą do administracji celnej kraju eksportu pismem znak [...] z dnia 23.11.2004r o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa przewozowego EUR 1 nr [...] z dnia [...], w oparciu o postanowienia art.32 Protokołu nr 7 CEFTA.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...], a następnie postanowieniem z dnia [...] nr [...] zawiesił je do czasu uzyskania wyniku weryfikacji świadectwa EUR.1.

Pismem nr [...] z dnia 11.10.2005r. bułgarskie władze celne udzieliły odpowiedzi na wniosek o weryfikację, wnioskując o unieważnienie zaświadczenia EUR 1 nr [...] z dnia [...]. Uwzględniając negatywny wynik weryfikacji Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. postanowieniem nr [...] podjął zawieszone postępowanie a następnie wydał w dniu [...] decyzję nr [...], w której uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej zastosowanych stawek celnych oraz kwoty wynikającej z długu celnego oraz określił kwotę długu celnego w wysokości 150 298,00 PLN., według stawek konwencyjnych i autonomicznych.

Od powyższej decyzji strona odwołała się pismem z dnia 07.04. 2006 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

W odwołaniu strona zarzuciła zaskarżonej decyzji:

- błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na niezasadnym zakwestionowaniu świadectwa przewozowego EUR.1 nr [...] co spowodowało w konsekwencji ustalenie uzupełniającej kwoty długu celnego w wysokości 150 298,00 PLN,

naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 121 § 1, art.122 oraz art.187 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich istotnych dowodów w sprawie, w tym tych, które mogły świadczyć na korzyść skarżącego, a w szczególności niezasadne zakwestionowanie przedmiotowego świadectwa przewozowego, wskutek czego organ I instancji błędnie ocenił stan faktyczny, a tym samym błędnie rozstrzygnął sprawę,

- art. 123 § 1 0rdynacji podatkowej poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego

udziału w każdym stadium postępowania,

- art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie niekompletnego materiału dowodowego, a w szczególności niewskazaniu przez organ przyczyn, dla których zakwestionował przedmiotowe świadectwo przewozowe,

- art.210 § 1 pkt.6 w związku z art.210 § 4 Ordynacji podatkowej, polegające na zaniechaniu przez organ wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, mimo istnienia ustawowego obowiązku takiego skonstruowania uzasadnienia decyzji.

Ponadto w swoim odwołaniu strona zaskarżyła postanowienie z dnia [...] nr [...] wznawiające postępowanie w niniejszej sprawie zarzucając naruszenie w szczególności art.240 § 1pkt.5 Ordynacji podatkowej oraz art.262 Kodeksu celnego.

W uzupełnieniu odwołania z dnia 10.04.2006r. strona zarzuciła ponadto naruszenie art.32 Protokołu Nr 7 do Oświadczenia rządowego dotyczącego umowy o wolnym handlu (CEFTA) poprzez naruszenie procedury dokonywania weryfikacji zakwestionowanego świadectwa przewozowego oraz § 11 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia poprzez odrzucenie bez przeprowadzenia postępowania dowodowego przedmiotowego świadectwa przewozowego bez podania szczegółowego uzasadnienia ze wskazaniem przyczyn odrzucenia przedmiotowego świadectwa z uwagi na niespełnienie wymogów wskazanych w § 13 Rozporządzenia.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz argumentami strony zawartymi w odwołaniu Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądań importera i uznał, że zaskarżona decyzja Naczelnika Urzędu Celnego l w Ł. w sposób prawidłowy rozstrzyga o zastosowaniu stawek celnych dla wymiaru długu celnego.

Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w myśl postanowień art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej - w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wznowione z uwagi na fakt, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne. W dniu [...] zostało wydane postanowienie nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] bowiem w dniu 13.12.2004r. wpłynął negatywny wynik weryfikacji 23 świadectw przewozowych EUR.1 przekazanych do weryfikacji w zbliżonym czasie jak przedmiotowe świadectwo EUR.1 wystawionych dla strony niniejszego postępowania -S. A.

Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie - nowe okoliczności muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - wyrok NSA z dnia 25.06.1985r. l SA 198/85, ONSA 1985, nr 1, poz.35. Niewątpliwie przytoczony fakt jest okolicznością istotną dla sprawy. Zatem w ocenie Dyrektora Izby Celnej istniała przesłanka do wznowienia postępowania. Dlatego też niesłuszny jest zarzut pełnomocnika strony, iż postanowienie o wznowieniu zostało wydane z naruszeniem art.240 § 1 pkt.5 Ordynacji podatkowej. Nie ma zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Zdaniem organu odwoławczego nie można zgodzić się z zarzutem błądu w ustaleniach faktycznych mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na niezasadnym zakwestionowaniu świadectwa przewozowego EUR.1 nr [...], ponieważ polskie organy celne uzyskały z Bułgarii negatywny wynik weryfikacji przedmiotowego świadectwa o czym strona została poinformowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dlatego też organy celne miały podstawy prawne i faktyczne do wydania decyzji w której ustaliły nową kwotę długu celnego odmawiając preferencji.

Weryfikacja świadectwa przewozowego EUR 1 nr [...] z dnia [...] nastąpiła na zasadach określonych w art.32 Protokołu 7 do Umowy CEFTA.

Art.32 Protokołu 7 wprowadza możliwość weryfikacji dowodów pochodzenia przez władze celne kraju importera wyrywkowo lub w razie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentu lub rzetelności informacji dotyczących pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Zatem przesłanki dopuszczalności weryfikacji świadectwa przewozowego EUR 1 są bardzo szeroko określone. W istocie każdy dokument może być poddany weryfikacji przez władze celne. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem wyniki sprawdzenia dowodu pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera, dla których wynik weryfikacji jest wiążący.

W kwestii zarzutu naruszenia przepisu §11 ,§13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. z 1997r Nr 130 poz.851 ze zm), poprzez odrzucenie dowodu pochodzenia bez przeprowadzenie postępowania dowodowego i uzasadnienia, iż świadectwo przewozowe EUR.1 nie spełnia norm świadectwa pochodzenia, Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że dokument pochodzenia, który został unieważniony nie może być w ogóle traktowany jako dowód w postępowaniu.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej niesłuszny jest zarzut naruszenia art.121§ 1 art.122 oraz art.187 Ordynacji podatkowej. Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W toku postępowania podejmował wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wysłanie do dodatkowej weryfikacji dowodu pochodzenia przedłożonego przez stronę. Organ podatkowy zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia art.123 §1 Ordynacji podatkowej poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Jak wynika z akt administracyjnych organ l instancji wydał postanowienie nr [...] z dnia [...] w oparciu o art.200 Ordynacji podatkowej, w którym poinformował stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Strona ani jej pełnomocnik nie skorzystali z przysługującego im prawa. Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. wypełnił tym samym dyspozycję art.123 §1 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Ł. nie jest także zasadny zarzut naruszenia art.191 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie w decyzji przyczyn dla których organ celny zakwestionował przedmiotowe świadectwo. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż świadectwo EUR.1 zostało zakwestionowane przez władze celne bułgarskie. Władze te poinformowały, iż nie stanowi ono ważnego dokumentu dla zastosowania preferencji celnych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.32 Protokołu nr 7 do umowy CEFTA poprzez naruszenie procedury dokonywania weryfikacji zakwestionowanego świadectwa, organ podkreślił, że wskazany przepis Protokołu nr 7 nie nakłada na władze celne przeprowadzające weryfikację obowiązku informowania władz kraju importu w jaki sposób dokonały weryfikacji i w oparciu o jakie dokumenty stwierdzono, że świadectwo EUR.1 stanowi prawidłowy lub nieprawidłowy dowód pochodzenia. Władze te są jedynie zobowiązane do jednoznacznego wskazania czy towary opisane w weryfikowanym dokumencie posiadają status preferencyjnego pochodzenia czy też nie.

Reasumując, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w Ł. w dniu [...] Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. wydał prawidłową decyzję nr [...], która zawiera jasno przedstawione stanowisko organu celnego co do podstaw przyjętego rozstrzygnięcia, wskazuje dowody, które stanowiły podstawę odmowy preferencji, zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji i powołuje przepisy prawa.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zarzucił powyższej decyzji naruszenie:

- art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich istotnych dowodów w sprawie, w tym tych które mogły świadczyć na korzyść skarżącego,

- art. 127 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności,

- art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie niekompletnego materiału dowodowego,

- art. 210 § 1 pkt. 6 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej polegające na zaniechaniu wskazania faktów, które organ uznała za udowodnione, dowodów którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, mimo istnienia ustawowego obowiązku takiego skonstruowania uzasadnienia decyzji,

- art. 32 Protokołu Nr 7 do Oświadczenia rządowego dotyczącego umowy o wolnym handlu (CEFTA) z 12 grudnia 1996 r., poprzez naruszenie procedury dokonywania weryfikacji zakwestionowanego świadectwa przewozowego,

oraz - § 11 i § 13 wyżej wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. poprzez odrzucenie bez przeprowadzenia postępowania dowodowego przedmiotowego świadectwa przewozowego bez podania szczegółowego uzasadnienia ze wskazaniem przyczyn odrzucenia przedmiotowego świadectwa z uwagi na niespełnienie wymogów wskazanych w § 13 Rozporządzenia.

Skarżący podtrzymując dotychczasową argumentację podniósł, że nie czuje się w jakikolwiek sposób odpowiedzialny prawnie, a w szczególności finansowo za istnienie nieprawidłowości w zakwestionowanych świadectwach przewozowych, które były mu dostarczane przez pośredników handlowych i importerów wraz z towarem przesłanym z Turcji. W tej sytuacji zasadny był wielokrotnie podnoszony w trakcie postępowania celnego wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków kierowców, którzy mieli kontakt z tureckim kontrahentem. Fakt, iż do dnia dzisiejszego władze tureckie nie wyjaśniły źródła pochodzenia przedmiotowych świadectwa przewozowych i kto uczestniczył w procederze ich uzyskania nie powinien obciążać skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia 13 marca 2007r. skarżący wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu karnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz.U. nr 153 poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.

Podkreślenia wymaga fakt, iż zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję wydaną przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. m.in. na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz., 60 ze zm.) dalej O.p.

Zgodnie z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132;

4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję;

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji;

8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny;

9) ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;

10) wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;

11) orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji.

W świetle art. 241 § 1 O.p. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.

Jak zaś wynika z art. 243 § 1 O.p. w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2).

Zgodnie z normą wynikającą z art. 245 § 1 pkt 1 O.p. organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie.

W tym miejscu godzi się podnieść, że instytucja wznowienia postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 128 O.p.) Wyjątkowy charakter omawianej instytucji wyklucza możliwość rozszerzającej interpretacji przepisów określających warunki jej zastosowania. Tym bardziej dotyczy to sytuacji, w której wznowienie postępowania następuje z urzędu, w dodatku na niekorzyść strony. Wykładnia rozszerzająca nie dałaby się pogodzić w tym wypadku z zasadą praworządności. Uwzględniając przyjęte powyżej reguły interpretacyjne, należy dojść do wniosku, że w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, podstawą wznowienia postępowania muszą być tylko istotne w sprawie dowody lub okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi. Okoliczności faktyczne lub dowody dla sprawy istotne, to te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Wyrazy "wyjdą na jaw" użyte w tym przepisie oznaczają, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli moment udostępnienia ich organowi.

Wznowienie postępowania nie leży w sferze uznania administracyjnego, wystąpienie jednej z enumeratywnie wyliczonych w art. 240 § 1 O.p. przesłanek obliguje organ administracji do wznowienia postępowania. Równocześnie zgodnie z art. 243 § 1 O.p. organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania w razie dopuszczalności wznowienia postępowania. Oznacza to, że w przypadku , gdy organ podejmuje działania z urzędu winien w momencie wznowienia postępowania dysponować informacjami spełniającymi ustawowe przesłanki wznowienia.

Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 245 § 1 pkt 1 O.p. jest zaistnienie przesłanek z art. 240 § 1 O.p. ( w przedmiotowej sprawie określonych w pkt 5), a dopiero potem wyniki postępowania co do istoty sprawy.

Przenosząc powyższe rozważanie na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organ I instancji wznawiając w dniu 12 lutego 2005r., postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [....] z dnia [...], wskazał wprawdzie w podstawie prawnej postanowienia o wznowieniu postępowania art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie wskazał jednak jakie to nowe dowody lub okoliczności istotne dla sprawy wyszły na jaw i stały się podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdza, że również w uzasadnieniu decyzji organu I instancji brak jest jakichkolwiek rozważań w tym zakresie. Tymczasem ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy organ winien rozpocząć od analizy przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W utrwalonym orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania rozstrzyganie ponowne o istocie sprawy może nastąpić dopiero wówczas, gdy w jego toku stwierdzone zostanie istnienie podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, określonych w art 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Aktualne w przedmiotowej sprawie pozostaje stanowisko NSA zaprezentowane na tle przepisów Kpa, że stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa. (wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987r. sygn. akt I SA 1326/86 ONSA 1987/2/80). Brak stanowiska organu orzekającego w przedmiocie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania stanowi istotną wadę decyzji. Tym bardziej, że podkreślenia wymaga fakt, że konstrukcja decyzji organu I instancji wskazuje na takie okoliczności, które są charakterystyczne dla decyzji wydawanych w trybie wszczęcia postępowania co do prawidłowości zgłoszenia celnego, a nie decyzji wydanych po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Świadczy o tym odniesienie w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji do określonych pól dokumentu JDA SAD (dodatkowo w znacznej części nie pokrywających się z tymi polami dokumentu JDA SAD, które organ zmienił w decyzji ostatecznej uchylonej mocą zaskarżonej decyzji w trybie wznowienia postępowania) jak również stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu tej decyzji odnoszące się do trybu weryfikacji zgłoszenia celnego, a nie do wykazania istnienia przyczyn wznowienia postępowania.

Jak natomiast wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego w ocenie Dyrektora Izby Celnej w Ł. podstawą wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie był negatywny wynik weryfikacji 23 świadectw przewozowych EUR 1 wystawionych dla importera S. A. W tym miejscu należy podnieść, że na rozprawie w dniu 21 marca 2007 roku pełnomocnik organu wyjaśnił, że przedmiotowe 23 świadectwa przewozowe EUR 1 były wystawione przez tureckie władze celne i potwierdzały tureckie pochodzenie sprowadzonego towaru. W opinii Sądu wbrew twierdzeniom organu odwoławczego powyższe dowody nie mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Przede wszystkim dlatego, że były to świadectwa wystawione przez tureckie władze celne, gdy tymczasem załączone do zgłoszenia celnego w niniejszej sprawie świadectwo EUR 1 wystawiły bułgarskie władze celne. Dodatkowo nawet negatywny wynik weryfikacji tych 23 świadectw EUR 1, wystawionych w innych sprawach nie miał wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, nie dotyczył bowiem przedmiotu niniejszej sprawy (tj. weryfikacji świadectwa wystawionego przez bułgarskie władze celne i załączonego do JDA SAD Nr [...] potwierdzającego tureckie pochodzenie sprowadzonego na podstawie tego zgłoszenia celnego towaru i będącego podstawą zakwestionowanej obniżonej stawki celnej). Dopiero negatywny wynik weryfikacji konkretnego świadectwa EUR 1 Nr [...] wystawionego przez bułgarskie władze celne, który organy celne otrzymały 18 października 2005 roku mógł stanowić ewentualną podstawę wznowienia postepowania. Dopiero wyjście na jaw tej okoliczności upoważniało organy celne do ewentualnego wznowienia postępowania. Informacja bułgarskich władz celnych z dnia 11 października 2005r. (doręczona organom celnym 18 października 2005r.) o wystawieniu świadectwa EUR 1 na podstawie sfałszowanych tureckich świadectw EUR 1, a tym samym brak potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towaru, dotyczyła bowiem przedmiotu sprawy i mogła mieć wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych.

W tym miejscu godzi się podnieść, że organy administracji mają obowiązek działać zgodnie z zasadą praworządności(art. 120 O.p.) i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa (art. 121 § 1 O.p.). Również zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych(art. 128 O.p.). W kontekście powyższych zasad nie do pogodzenia jest postępowanie organów celnych, które wznawiają z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nie wskazując i nie wyjaśniając stronie przyczyn wznowienia postępowania zakończonego w dodatku niekorzystną dla strony decyzją, tym bardziej, gdy analiza akt administracyjnych wskazuje na fakt wznowienia postępowania na podstawie dowodów, które jak wykazano wyżej nie dotyczyły sprawy zakończonej decyzją ostateczną i w konsekwencji w żaden sposób nie mogły wpłynąć na zmianę treści decyzji ostatecznej. Nie jest bowiem bez znaczenia na podstawie jakich dowodów lub okoliczności organ wznawia w dodatku z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Ustawodawca przewidział jednoznacznie, że mają to być dowody istotne, nowe, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję. Z uwagi na fakt, iż postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest instytucją nadzwyczajną wzruszenia decyzji ostatecznych, podlegających ochronie, w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że rozszerzająca interpretacja tego przepisu jest niedopuszczalna. Organy administracji prowadzą bowiem postępowanie wyjaśniające, co do przyczyn wznowienia postępowania i oceny przesłanek wznowienia w kontekście ich wpływu na rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Oznacza to, że przedmiotem prowadzonego postępowania i oceny przyczyn wznowienia mogą być te dowody, na podstawie których organ wznowił postępowanie. Zabiegi organów celnych polegające na wznowieniu postępowania na podstawie dowodów niespełniających przesłanek dowodów , o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a następnie zawieszeniu wznowionego postępowania w oczekiwaniu na wyniki weryfikacji właściwych istotnych dokumentów, ma w ocenie Sądu na celu tylko przerwanie biegu terminu przedawnienia do wznowienia postępowania, co jest naruszeniem zarówno wskazanych wyżej zasad ogólnych postępowania jak i art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Reasumując, organy celne nie wskazały istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję będących podstawą wznowienia w dniu [...]postępowania w przedmiotowej sprawie (negatywny wynik weryfikacji świadectwa EUR 1 Nr [...] organy celne otrzymały w dniu 18 października 2005r.). Już na tym etapie organ celny naruszył przepis art. 240 § 1 pkt 5 w związku z art. 120 i art. 122 O.p. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Konsekwentnie uzasadnienia decyzji organów orzekających w niniejszej sprawie nie zawierają również prawidłowej analizy przeprowadzonego postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania ani oceny przesłanek wznowienia postępowania co wskazuje na istotne naruszenie art. 243 § 2 i 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 124 i art. 210 § 1 pkt 6 O.p.

Sąd sprawuje kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji m.in. w zakresie sposobu interpretacji przepisów prawnych oraz jej wyników, stanowiących normatywną podstawę administracyjnej decyzji stosowania prawa. W niniejszej sprawie zaprezentowana przez organ odwoławczy interpretacja przepisów dotyczących przyczyn wznowienia postępowania została dokonana z naruszeniem art. 240 § 1 pkt 5 O.p., co miało wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.

Taki stan rzeczy zwalnia Sąd od obowiązku ustosunkowania się w pełnym zakresie do innych zarzutów skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a.