Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 702/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 par.1-2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.1, art.3, art.119 pkt 2, art.134 par.1, art.151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art.7, art.10, art.77 par.1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art.279 ust.1-3, ust.7, ust.9-10, ust.12-14
journal: Dz.U. 2022 poz 655
law: Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utraty prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr (...) z dnia 7 czerwca 2022 r. Dowódca Jednostki Wojskowej (...) w (...) (dalej jako: "organ I instancji"), na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 279 ust. 3 i 13 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 655, dalej jako: "ustawa o obronie Ojczyzny"), stwierdził utratę przez M. C. (dalej jako: "strona" lub "skarżący") prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego udzielonego w okresie od 25 marca 2022 r. do 29 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu podniesiono, że strona we wskazanym okresie przebywała na zwolnieniu lekarskim. W dniu 29 kwietnia 2022 r. w godzinach 10.00-12.00 dwuosobowa komisja, powołana przez Dowódcę (...) Rozkazem Dziennym (...) z 29 kwietnia 2022 r., dokonała kontroli prawidłowości wykorzystania przez stronę zwolnienia lekarskiego. Jak wynika z protokołu przeprowadzonej kontroli strony nie zastano w miejscu zamieszkania, tj. pod adresem przez nią wskazanym i odnotowanym w dokumentacji osobowej – Teczce Akt Personalnych. W związku z powyższym, komisja udała się pod adres zameldowania strony, wskazany i odnotowany w Teczce Akt Personalnych oraz w kontrolowanym zwolnieniu lekarskim, jednakże strony nie zastano również pod tym adresem. W tej sytuacji członek komisji skontaktował się ze stroną telefonicznie. W trakcie rozmowy nie ustalono miejsca pobytu żołnierza ani nie uzyskano wyjaśnień w zakresie zaistniałej sytuacji. W ocenie organu I instancji brak pobytu strony w podanym przez niego miejscu zamieszkania w trakcie trwającego zwolnienia lekarskiego wskazuje na nieprawidłowość wykorzystania tego zwolnienia. Zaznaczono przy tym, że strona nie przedsięwzięła żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia tej sytuacji podczas rozmowy telefonicznej z członkiem komisji. Podkreślono przy tym, że obowiązek wskazania przełożonym prawidłowych adresów zamieszkania czy zameldowania spoczywa na żołnierzu, a w tym przypadku zostało to zaniedbane. Zgodnie zaś z art. 279 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, co w tym konkretnym przypadku miało miejsce, żołnierz zawodowy traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem i wniosła o jego uchylenie i wydanie decyzji przywracającej jej prawo do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego. W uzasadnieniu strona podniosła, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa osoba chora w trakcie zwolnienia lekarskiego ma prawo do zmiany miejsca pobytu a adres ten nie musi być tożsamy z adresem zameldowania lub aktualnego zamieszkania. Strona wskazała, że 29 marca 2022 r. poinformowała przełożonych, że w trakcie zwolnienia lekarskiego będzie przebywała pod innym adresem niż ten zamieszkania wskazany w Teczce Akt Personalnych. Informację tą strona przekazała telefonicznie żołnierzowi pełniącemu w tym dniu służbę dyżurnego kompanii, który odnotował ten fakt w książce/brudnopisie służby dyżurnej, a także przekazał informację dowódcy (...) oraz szefowi kompanii. Ponadto zdaniem strony zaniedbanie obowiązku pisemnego poinformowania przełożonych o zmianie miejsca zamieszkania powinno być co najwyżej podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Strona wskazała również, że w związku z wystawionym skierowaniem na badania lekarskie, które była zobowiązana wykonać w ciągu 14 dni od wystawienia, tj. między 21 kwietnia 2022 r. a 5 maja 2022 r., należało uwzględnić, że w tym czasie strona może przebywać poza miejscem pobytu. Jak wynika z przedłożonych dokumentów zlecone badania strona wykonała 29 kwietnia 2022 r., w tym samym czasie, kiedy przeprowadzano przedmiotową kontrolę. Zatem, nawet jeśli komisja udałaby się pod adres pobytu strony na zwolnieniu lekarskim, nie zastałaby jej tam, jak również pod żadnym z innych wymienionych adresów, co zostało stwierdzone przez komisję i zawarte w uzasadnieniu decyzji. Strona zwróciła również uwagę, że organ I instancji nie wskazał w jakim celu była przeprowadzana kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. W związku z tym, że kontrolujący nie stwierdził wykorzystywania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności, że strona nie wykonywała pracy zarobkowej, nie było podstaw do wydania skarżonej decyzji. Strona zaprzeczyła też, jakoby nie chciała udzielić informacji, gdzie jest w czasie kontroli. Jednocześnie potwierdziła, że jej nieobecność w miejscu pobytu na zwolnieniu lekarskim spowodowana była koniecznością przeprowadzenia zleconych badań krwi i nie było powodów, aby zatajać ten fakt przed kontrolującymi, skoro jest to nieobecność w pełni uzasadniona i usprawiedliwiona. Zaznaczyła też, że rozmowę telefoniczną przeprowadził tylko jeden z członków komisji, zaś na protokole z przeprowadzonej kontroli podpisało się dwóch członków komisji, co oznacza zaświadczenie przez jednego z nich faktu, którego nie był świadkiem, bowiem nie słyszał tej rozmowy. Strona podniosła również, że na podpisanym przez nią protokole nie było żadnego pouczenia oraz informacji, jakie skutki wiążą się z jego podpisaniem. Nie została o tym poinformowana ani pouczona przez przełożonego. Dodała, że wyjaśnienia, które złożyła na protokole były niekompletne i niepoparte żadnymi dokumentami, ponieważ przełożony jej to uniemożliwił, tłumacząc się brakiem czasu. Ponadto w związku z tym, że ustawa o obronie Ojczyzny nie reguluje sytuacji niezastania korzystającego ze zwolnienia lekarskiego żołnierza w miejscu wskazanego pobytu, zastosowanie znajdzie rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich, zgodnie z którym w przypadku niezastania pracownika w miejscu pobytu wskazanym przez niego na zwolnieniu lekarskim, pracodawca powinien powtórzyć próbę kontroli lub dać pracownikowi możliwość pełnego wyjaśnienia przyczyn nieobecności. W niniejszej zaś sprawie próba kontroli nie została powtórzona, a stronie nie dostała szansy wyjaśnienia przyczyn nieobecności poza kilkoma zdaniami w protokole, który był podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem strony cała sytuacja nie miałaby miejsca, gdyby pozwolono stronie przedstawić pełne wyjaśnienia i uwzględniono przedłożone przez nią dokumenty.

Decyzją nr (...) z 28 lipca 2022 r. Dowódca Jednostki Wojskowej (...) w O. (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wydanej decyzji przedstawiono stan faktyczny niniejszej sprawy oraz przywołano obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Wskazano, że brak pobytu strony w podanym przez nią miejscu zamieszkania, w trakcie trwającego zwolnienia lekarskiego, wskazuje na nieprawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego. Ponadto, wbrew twierdzeniom strony, w notatniku służby dyżurnej nie znaleziono informacji o zmianie miejsca pobytu strony, jak również o tym fakcie nie został poinformowany dowódca (...), który złożył 22 czerwca 2022 r. pisemne oświadczenie w tym zakresie. Organ odwoławczy wskazał, że celem zwolnienia lekarskiego jest odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy. W osiągnięciu tego celu przeszkodą może być zatem zarówno wykonywanie pracy zarobkowej, jak i inne zachowania ubezpieczonego utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję. Treścią analizowanej przesłanki mogą być także takie zachowania, które zaprzeczają celowi zwolnienia i wskazują, że zwolnienie zostało uzyskane dla innych celów. W ocenie organu II instancji nie można uznać za zgodne z celem zwolnienia lekarskiego wykonywanie badań laboratoryjnych przeprowadzonych na zlecenie Punktu Pobrań w miejscowości S., oddalonej o 38 km od deklarowanego miejsca zamieszkania. Wskazano, że takie badania można wykonać bez problemu w wielu punktach w E., bez konieczności pokonywania tak znacznej odległości. Zaznaczono przy tym, że strona miała dwukrotnie możliwość wypowiedzenia się na temat swojej nieobecności we wskazanym miejscu zamieszkania oraz zameldowania, w tym wskazania, że wykonywała przedmiotowe badania, czego jednakże nie uczyniła ani w trakcie rozmowy telefonicznej z komisją 29 kwietnia 2022 r., ani w dniu podpisania protokołu komisji tj. 2 maja 2022 r. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że adnotacja na zwolnieniu lekarskim "pacjent może chodzić" upoważnia do wykonywania zwykłych czynności życia codziennego, takich jak wstawanie z łóżka, poruszanie się po mieszkaniu, udanie się na ewentualne zabiegi czy kontrolę lekarską. Nie oznacza to jednak, że przebywający na zwolnieniu lekarskim może traktować okres zwolnienia lekarskiego jako czas wolny od służby, którym może swobodnie dysponować. Czas zwolnienia lekarskiego nie może być bowiem traktowany jako równoważny okresowi urlopu wypoczynkowego, urlopu bezpłatnego, czy innych dni wolnych od służby. Podkreślono, że z treści art. 279 ust. 7 ustawy o obronie Ojczyzny wynika wprost, że można sprawdzić, czy żołnierz prawidłowo wykorzystuje zwolnienie lekarskie, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej. Użycie w tym kontekście słowa "w szczególności" nie jest enumeratywnym wyliczeniem okoliczności podlegających sprawdzeniu i nie ogranicza kontroli jedynie do aspektu wykonywania pracy zarobkowej, a obejmuje również swoim zakresem sprawdzenie stosowania się chorego do wyżej przytoczonych zasad odbywania zwolnienia lekarskiego, czyli przebywania pod adresem zamieszkania, ewentualnie do realizacji podstawowych potrzeb życia codziennego, ze wskazaniem na ich realizację w okolicy zamieszkania. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę kwestii obowiązku powtórzenia kontroli, organ odwoławczy wskazał, że sposób przeprowadzania kontroli został uregulowany w przepisach ustawy o obronie Ojczyzny, które nie wskazują na konieczność powtórzenia ,,próby kontroli", podobnie jak przepisy powołanego rozporządzenia.

Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zwrot kosztów sądowych. Zarzucił organowi II instancji, że nie zwrócił uwagi na błędy proceduralne przy wydawaniu decyzji przez organ I instancji, tj.:

a) naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o wszczęciu postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 61 § 4 k.p.a., uniemożliwiając stronie czynny udział w sprawie, w tym dostarczenie dokumentów mających wpływ na przebieg sprawy,

b) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nierozważenie całego materiału dowodowego, w tym przesłuchania świadków, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy,

c) naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez niezapoznanie strony z dokumentami zarówno przed, jak i po wydaniu decyzji, co skutkowało brakiem możliwości odniesienia się do nich w odwołaniu do drugiej instancji,

d) dołączanie dokumentów w sprawie przez organ I instancji po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, podpisaniu decyzji, jak i złożeniu odwołania od decyzji w formie odniesienia do dowodów podniesionych w odwołaniu,

e) brak spójności w okolicznościach opisanych w dokumentach złożonych przez przełożonych, opieranie się na dokumentach podpisanych przez jedną osobę.

Ponadto skarżący zarzucił organowi odwoławczemu nierozważenie całego materiału dowodowego, w tym przesłuchania świadków, opieranie się wyłącznie na opinii przełożonego strony, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w myśl art. 7 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący odniósł się szczegółowo do podniesionych zarzutów. Podał, że uniemożliwiono mu jakąkolwiek możliwość obrony. Nie poinformowano go o wszczęciu postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a., w wyniku czego nie mógł przedłożyć przemawiających na jego korzyść dokumentów. Podniósł, że protokół sporządzony po przeprowadzonej kontroli podpisał, mimo że fakty w nim przedstawione, w jego ocenie, nie są zgodne z prawdą. Wskazał, że jego nieobecność w miejscu pobytu usprawiedliwiała konieczność przeprowadzenia badań krwi. Nie miał też powodów, aby odmówić udzielenia informacji na ten temat, skoro faktycznie był w punkcie pobrań krwi a udzielenie takiej odpowiedzi działałoby na jego korzyść. Nie został także pouczony i poinformowany o możliwych konsekwencjach podpisania protokołu. W ocenie skarżącego postępowanie wyjaśniające toczyło się jednostronnie, gdyż nie miał możliwości odniesienia się do wszystkich dokumentów uwzględnionych przy wydawaniu decyzji, w tym m.in. meldunku dowódcy (...) z 2 maja 2022 r. oraz jego pisemnego oświadczenia z 22 czerwca 2022 r., gdyż zostały dołączone do akt po wniesieniu przez niego odwołania. Zarzucił organom opieszałość w rozpoznaniu jego sprawy i działanie na jego niekorzyść poprzez kwestionowanie okoliczności podania przez niego miejsca pobytu w trakcie przedmiotowego zwolnienia lekarskiego. Wskazał, że podał adres, pod którym będzie przebywać w czasie zwolnienia lekarskiego, żołnierzowi, pełniącemu 29 marca 2022 r. służbę dyżurnego i zapisał on tę informację w notatniku służby dyżurnej, a także przekazał ustnie w czasie rozmowy z przełożonymi. Skarżący zaprzeczył także informacji, że w czasie zwolnienia lekarskiego mógł być widywany w E. Nie ma również jakichkolwiek dowodów, że skarżący prowadzi pracę zarobkową na zwolnieniu lekarskim. Zdaniem skarżącego organy nie wzięły pod uwagę, że w godzinach zbieżnych z godzinami kontroli zwolnienia lekarskiego skarżący był na badaniu krwi, na które został skierowany przez Rejonową Wojskową Komisję Morsko-Lekarską w G. Skarżący wyjaśnił, że wybrał S. jako najmniejszą miejscowość z punktem pobrań krwi w okolicy E. ze względu na to, że kolejki w punktach pobrań krwi w większych miastach w związku z panującą wówczas pandemią COVID-19 były bardzo duże. W związku z wykonywanymi badaniami, nie było zatem możliwości, aby skarżący znajdował się pod którymkolwiek z adresów wymienionych w aktach sprawy. Gdziekolwiek udałaby się komisja, nie zastałaby go tam, gdyż w tym czasie był na zleconych badaniach kontrolnych. Skarżący wskazał również, że decyzja, która pozbawia go i jego rodzinę środków do funkcjonowania przewyższających jego miesięczne dochody i tym samym, ma znaczący wpływ na jego codzienne życie nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości, opierać się na domniemaniach bądź działaniu na jego niekorzyść poprzez działania konkretnych osób. Organy nie podjęły żadnych czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, opierały się wyłącznie na opinii jednej osoby – meldunku i oświadczeniu złożonemu jako opinia do odwołania. W ocenie skarżącego organy nie udowodniły, że skarżący nadużył zwolnienia lekarskiego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie świadczy o tym, że skarżący brał czynny udział w sprawie oraz został poinformowany o prowadzonej wobec niego procedurze kontroli w zakresie prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego, na którym przebywał w okresie od 21 marca 2022 r. do 29 kwietnia 2022 r. Strona została zapoznana z treścią protokołu, przedstawiła swoje stanowisko i zastrzeżenia, w których nie podniosła żadnych argumentów przemawiających na swoją korzyść. W ocenie organu materiał dowodowy zgormadzony w sprawie nie budzi wątpliwości i tym samym, zaistniały podstawy, żeby stwierdzić wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z przeznaczeniem. Zaznaczono, że dołączanie do akt sprawy opinii Dowódcy, który w pierwszej instancji rozpatrywał sprawę, wynika z drogi służbowej obowiązującej w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie bowiem z pkt 109 Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego załącznik do decyzji Nr 445/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie wprowadzenia do użytku Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Urz. MON z 2013 r. poz. 398) droga służbowa polega na ustnym lub pisemnym przekazywaniu rozkazów, decyzji, zarządzeń i wytycznych od wyższego przełożonego poprzez kolejnych przełożonych, do wykonawcy oraz przyjmowaniu meldunków (raportów, indywidualnych wniosków), innych niż określone w pkt. 111 ppkt. 5) od podwładnych (zainteresowanych) - poprzez wszystkich kolejnych przełożonych aż do tego, który sprawę rozstrzyga. Zarówno opinia Dowódcy (...), jego oświadczenia z 22 czerwca 2022 r., jak i opinia Dowódcy Jednostki Wojskowej (...) były dostępne do wglądu w ramach procedury toczącej się przed organem II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę, Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony zarówno przez organ (pismo z 6 października 2022 r. – k.34 akt sądowych), jak i przez skarżącego (pismo z 12 października 2022 r. – k. 39 akt sądowych).

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej (...) z 28 lipca 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej (...) z 7 czerwca 2022 r. w sprawie stwierdzenia utraty przez skarżącego prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego od 25 marca 2022 r. do 29 kwietnia 2022 r. w związku z nieprawidłowościami w wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego. Organy obu instancji uznały, że brak pobytu żołnierza w podanym przez niego miejscu zamieszkania w trakcie trwającego zwolnienia lekarskiego, jak również niepodjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia tej sytuacji wskazuje na nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego i prowadzi do utraty prawa do uposażenia za cały okres tego zwolnienia lekarskiego.

Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 279 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego może podlegać kontroli, którą przeprowadza dowódca jednostki wojskowej (art. 279 ust. 2 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny). W myśl art. 279 ust. 3 cytowanej ustawy, jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, żołnierz zawodowy traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 279 ust. 7 ustawy o obronie Ojczyzny kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy żołnierz zawodowy w okresie orzeczonej niezdolności do służby, w tym sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej. Kontrolę prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego przeprowadza osoba upoważniona przez dowódcę jednostki wojskowej (art. 279 ust. 9 ustawy o obronie Ojczyzny). W przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli, że żołnierz zawodowy wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie lekarskie w inny sposób niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół, w którym podaje, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego (art. 279 ust. 10 ustawy o obronie Ojczyzny). Protokół przedstawia się żołnierzowi zawodowemu w celu wniesienia do niego ewentualnych uwag. Wniesienie uwag żołnierz zawodowy potwierdza własnoręcznym podpisem (art. 279 ust. 12 ustawy o obronie Ojczyzny). Na podstawie ustaleń zawartych w protokole dowódca jednostki wojskowej stwierdza, w drodze decyzji, utratę prawa do uposażenia za okres, o którym mowa w ust. 3 lub 4 (art. 279 ust. 13 ustawy o obronie Ojczyzny). Od decyzji, o której mowa w ust. 13, żołnierzowi zawodowemu przysługuje odwołanie do wyższego przełożonego (art. 279 ust.14 ustawy o obronie Ojczyzny).

Zauważyć należy, że powyższe uregulowania odpowiadają zapisom ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.) odnośnie do postępowania w sprawie stwierdzenia utraty przez funkcjonariusza Policji prawa do uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim w związku z nieprawidłowym wykorzystaniem zwolnienia lekarskiego. Zatem, przedstawione przez sądy administracyjne rozważania dotyczące stwierdzenia nieprawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez policjanta - na zasadzie analogii – pozostają aktualne również do postępowań w sprawach stwierdzenia nieprawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego przez żołnierzy zawodowych, uregulowanych w ustawie o obronie Ojczyzny.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zgromadzony w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że zaistniały nieprawidłowości w wykorzystywaniu przez skarżącego zwolnienia lekarskiego, uzasadniające orzeczenie o utracie przez skarżącego prawa do uposażenia za cały czas zwolnienia lekarskiego.

Przede wszystkim nie budzi wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ustawy o obronie Ojczyzny, miał prawo przeprowadzić kontrolę prawidłowości wykorzystania przez żołnierza zwolnienia lekarskiego, polegającą na ustaleniu, czy żołnierz w okresie orzeczonej niezdolności do służby, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej. Wskazać przy tym należy, że jedynie w odniesieniu do wykonywania pracy zarobkowej ustawodawca przyjął, że stanowi ono podstawę do uznania niezgodnego z celem wykorzystania zwolnienia lekarskiego. Natomiast przy ustalaniu i ocenie innych okoliczności co do nieprawidłowości w wykorzystywaniu zwolnienia lekarskiego, każdy przypadek wykorzystywania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem należy badać w sposób indywidualny, bez opierania się wyłącznie na ogólnych założeniach dotyczących celu zwolnienia lekarskiego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1395/15, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej jako: CBOSA).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że celem zwolnienia lekarskiego jest uzyskanie przez chorego pełnej zdolności do służby, gdyż sam fakt uzyskania przez funkcjonariusza zwolnienia lekarskiego przesądza o niezdolności do służby w okresie w nim wskazanym. Tym samym, przez nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego należy rozumieć każdą czynność, która nie stanowi dla osoby niezdolnej do służby czynności dnia codziennego oraz, że zapis w zaświadczeniu lekarskim wskazujący, że pacjent może chodzić nie uprawnia funkcjonariusza korzystającego ze zwolnienia lekarskiego do swobodnego i niczym nieograniczonego dysponowania takim czasem. Okoliczność, że w trakcie zwolnienia lekarskiego chory może chodzi nie oznacza, że funkcjonariusz przebywający na zwolnieniu lekarskim może traktować okres zwolnienia lekarskiego, jako czas wolny od służby, którym może swobodnie dysponować.

Należy też zgodzić się z poglądem wyrażonym w doktrynie na gruncie analogicznych spraw w sądach powszechnych, że za zachowanie niezgodne z celem wystawienia zwolnienia należy uznać takie zachowanie, które jest w powszechnym odczuciu nieodpowiednie dla osoby chorej i nasuwa wątpliwości co do jej rzeczywistego stanu zdrowia (tak A. Gil-Rzetecka, Komentarz do art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Oficyna 2009). Chodzi tu zatem o zachowania mające w jakikolwiek sposób narażać zdrowie osoby korzystającej ze zwolnienia, czy też o takie zachowania, które wskazują, że rzeczywisty stan zdrowia danej osoby nie przemawia za korzystaniem przez nią z tego zwolnienia. Innymi słowy, przebywając na zwolnieniu lekarskim, żołnierz powinien podejmować jedynie taką aktywność, która jest potrzebna do jego codziennego funkcjonowania i która jest nastawiona na poprawę stanu zdrowia. Wychodzenie poza te ramy nasuwa przypuszczenie, że zwolnienie zostało nadużyte.

Podkreślić należy, że czas zwolnienia lekarskiego nie może być traktowany jako równoważny okresowi urlopu wypoczynkowego, urlopu bezpłatnego, czy innych dni wolnych od służby, w których to okresach funkcjonariusz decyduje o sposobie spędzania wolnego czasu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1687/16, dostępne w CBOSA). Nie może bowiem dojść do sytuacji, gdy zwolnienie lekarskie traktuje się zamiennie z urlopem wypoczynkowym i korzysta się z tego uprawnienia w innych celach niż powrót do zdrowia, czy opieka nad chorym, np. w celach rozrywkowych, czy wykonania zaległych prac remontowych, lub też w celu dodatkowego zarobku.

Obowiązek wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy zgodnie z jego celem - w sensie poddania się zaleceniom i wskazaniom lekarskim - stawia wymóg wyeliminowania sytuacji takiemu celowi przeciwnych. Chodzi więc o zaniechanie zachowań, które są wykorzystywaniem zwolnienia w innym celu niż odzyskanie zdolności do pracy.

Jak wynika z ustaleń organu I instancji, przeprowadzającego kontrolę prawidłowego wykorzystywania przez skarżącego zwolnienia lekarskiego skarżący w dniu kontroli, tj. 29 kwietnia 2022 r., nie przebywał pod podanym adresem zamieszkania ani zameldowania, a w trakcie przeprowadzonej tego dnia rozmowy telefonicznej nie udzielił informacji na temat swojego aktualnego miejsca pobytu. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów oraz złożonych przez niego wyjaśnień wynika, że tego dnia udał się do miejscowości S. celem przeprowadzenia zleconych badań kontrolnych. Jednakże wyjaśnienia skarżącego dotyczące intencji wyjazdu do S. nie mogą podważyć oceny organów co do podstaw pozbawienia skarżącego prawa do wynagrodzenia za okres zwolnienia lekarskiego, bowiem są one gołosłowne, niepoparte racjonalnymi przesłankami. Trudno bowiem uznać za wiarygodne twierdzenia skarżącego odnośnie wyboru punktu pobrań laboratorium analiz medycznych mieszczącego się w S. – miejscowości oddalonej od podawanego przez skarżącego miejsca pobytu o prawie 43 km, czyli ok. 40 minut jazdy samochodem (według danych google maps), podczas gdy w samym E. znajdują się co najmniej trzy takie punkty pobrań, z których najbliższy oddalony jest od podanego przez skarżącego adresu pobytu o niecałe 1,5 km. Wskazywanie przy tym na trwającą wówczas epidemię COVID-19 również nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w istocie jest pozbawione uzasadnionych podstaw. Zauważyć bowiem należy, że w większym mieście takim, jak E. jest więcej punktów pobrań krwi niż w małej, letniskowej miejscowości jaką jest S., a tym samym, statystycznie są krótsze kolejki oczekiwania na badania w poszczególnych punktach. Ponadto, jak wynika z dołączonego do akt sprawy wydruku sprawozdania z badań laboratoryjnych, pobranie krwi zarejestrowano o godzinie 9.27, a zatem skarżący około godziny 10.00 winien być już z powrotem w E. w miejscu swojego aktualnego pobytu. Tymczasem komisja, która przeprowadzała kontrolę między godziną 10.00 a 12.00 nie zastała skarżącego ani pod adresem zameldowania wskazanym w Teczce Akt Personalnych, ani pod adresem zamieszkania, również podanym do Teczki Akt Personalnych oraz wskazanym w treści zwolnienia lekarskiego. Skarżący w rozmowie telefonicznej z członkiem komisji przeprowadzającej kontrolę nie ujawnił swojego miejsca pobytu, zaś w złożonych wyjaśnieniach i pismach procesowych wskazywał na konieczność przeprowadzenia badań kontrolnych. W tych okolicznościach trudno zatem uznać tłumaczenia skarżącego odnośnie do wyjazdu do S. za przekonujące.

Zatem w momencie kontroli skarżący nie przebywał pod żadnym ze wskazanych wyżej adresów, podanych do Teczki Akt Personalnych, jak również nie przebywał pod adresem, który sam wskazał w protokole pokontrolnym, tj. ul. (...) w E. Podkreślić przy tym należy, że obowiązkiem żołnierza jest dopilnowanie, aby podawane przez niego dane osobowe, w tym adres zamieszkania (pobytu) pozostawał zawsze aktualny, bowiem jest to istotne nie tylko w przypadku kontroli wykorzystywania zwolnienia lekarskiego, ale przede wszystkim w związku z pełnieniem służby wojskowej i wykonywania związanych z tym obowiązków. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na nieprawidłowości w wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego przez skarżącego, a w konsekwencji zaistnienia przesłanek uzasadniających stwierdzenie utraty przez skarżącego prawa do uposażenia za cały okres przedmiotowego zwolnienia lekarskiego.

W ocenie Sądu niezasadne są również zarzuty skarżącego naruszenia zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Analiza materiału aktowego wskazuje, że wynikający z art. 10 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania został zrealizowany. Skarżący został poinformowany o prowadzonej wobec niego procedurze kontroli w zakresie prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego, a sporządzony z przeprowadzonej kontroli protokół został przedstawiony skarżącemu celem złożenia ewentualnych zastrzeżeń co do jego treści, z którego to prawa skarżący skorzystał. Ponadto na wniosek skarżącego z 17 sierpnia 2022 r. zostały mu udostępnione akta sprawy i wydane kserokopie wskazanych we wniosku dokumentów.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy nie uchybił przepisom proceduralnym i przeanalizował wszystkie okoliczności, które były istotne i niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, tj. art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje natomiast wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Interpretując powyższe przepisy należy zauważyć, że ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wyłącznie działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego. Tym samym, organy nie są zobowiązane do dokonywania czynności nieistotnych dla skonkretyzowania praw i obowiązków danego podmiotu. Uwaga ta dotyczy również przepisu art. 77 § 1 k.p.a., będącego uszczegółowieniem zasady prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. W praktyce oznacza to konieczność zgromadzenia i analizy dokumentów, które pozwolą na wydanie rozstrzygnięcia. Natomiast pozyskiwanie dowodów ponad ten wymóg, nie jest już obowiązkiem organów administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1109/17, dostępny w CBOSA).

W świetle powyższych rozważań należy zatem uznać, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.