Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2108/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-06-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260 i art. 246 par. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skargą z [...] A. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną po wznowieniu postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 r.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu skarżący złożył wniosek o prawo pomocy. W jego uzasadnieniu powyższego podał, iż zamieszkuje w domu o pow. [...] wraz z żoną i małoletnim synem. Ponieważ prowadzona przez niego działalność gospodarcza za rok 2011 nie przyniosła dochodu, źródłem utrzymania całej rodziny jest pensja żony w wysokości 900,00 zł brutto, jako że ta zatrudniona jest na podstawie umowy zlecenia. Dodatkowe środki pozyskuje z nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Te wynoszą 500,00 zł na miesiąc.

Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia [...] skarżący został wezwany do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez:

- nadesłanie odpisów lub kserokopii składanych przez skarżącego w ciągu ostatnich czterech miesięcy, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą deklaracji VAT, a także prowadzonych za wskazany okres ksiąg handlowych bądź podatkowej księgi przychodów i rozchodów, raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych, natomiast w przypadku gdyby działalność ta w ostatnim czasie została zawieszona lub zlikwidowana przedstawienie stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających tenże fakt;

- przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy;

- nadesłanie odpisów bądź kserokopii składanych przez skarżącego i jego żonę za 2011 r. zeznań podatkowych, a jeżeli te nie zostały jeszcze złożone to za 2010 r. lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów;

- wyjaśnienie czy wnioskodawca posiada zaciągnięte kredyty lub pożyczki, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe obrazujące cel, na który zostały zaciągnięte, ich wysokość, a nadto wielkość płaconych rat, ich oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty;

- nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon oraz podatek od nieruchomości;

- przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania;

- udokumentowanie (odpisem z księgi wieczystej lub kopią stosownego aktu notarialnego) tytułu prawnego do posiadanych przez skarżącego nieruchomości wymienionych w rubryce nr 7 formularza;

- nadesłanie stosownych dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość uzyskiwanych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez żonę z tytułu umowy zlecenia dochodów, rodzaju wykonywanych prac oraz terminu ich podjęcia i zakończenia, w tym wystawionego przez pracodawcę PIT-11 za 2011 r.;

- przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie posiadanych gruntów rolnych w ha przeliczeniowych;

- wyjaśnienie czy wnioskodawca korzysta z dopłat do gospodarstwa, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne dokumenty wydane w tym przedmiocie;

- udokumentowanie wysokości osiąganego z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego dochodu oraz ponoszonych w tych ramach wydatków za ubiegły rok oraz

za trzy ostatnie miesiące.

W odpowiedzi na powyższe skarżący przedłożył jedynie będące w jego posiadaniu dokumenty źródłowe w postaci zaświadczenia o zameldowaniu, deklaracji VAT-7 za ostatni kwartał oraz rachunków ponoszonych miesięcznie opłat za energię elektryczną (15,54 zł), wodę (45,75 zł) telefon (50,18 zł), podatek od nieruchomości i podatek rolny (110,00 zł – rata), a nadto potwierdzające wysokość osiąganych przez żonę w ubiegłym roku oraz w styczniu 2012 r. dochodów z umowy zlecenia.

Skarżący nadesłał również kserokopie deklaracji VAT-7 za marzec 2012 r. oraz zeznanie podatkowe PIT-36 za 2011 r. wraz z rachunkiem bankowym swojej żony. Jednocześnie oświadczył, że w roku 2012 nie były prowadzone w jego firmie księgi przychodów i rozchodów z uwagi na brak obrotów. Z tego też powodu konto firmowe zostało zamknięte.

Na podstawie tych dokumentów referendarz sądowy postanowieniem z 13 kwietnia 2012 r. odmówił skarżącemu prawa pomocy z powodu nienależytego udokumentowania jego sytuacji finansowej.

Pismem z [...] skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie podniósł, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania. Nie zgodził się też ze stanowiskiem, że jego wniosek nie został wystarczająco udokumentowany, gdyż przedłożył szereg dokumentów, które w sposób dostateczny obrazują sytuację majątkową jego rodziny .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 13 kwietnia 2012., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym nastąpi wtedy gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową w sposób wybiórczy. Przedłożył jedynie dokumenty, które mogłyby świadczyć o tym, że jego sytuacja jest trudna. Jednakże wbrew zapewnieniom (vide: treść pisma z dnia [...]) nie przedłożył wszystkich dokumentów źródłowych potwierdzających jakoby prowadzona przez niego działalność gospodarcza była deficytowa. Deklaracje VAT-7 nie mogą bowiem stanowić wystarczającej dokumentacji obrazującej kondycję finansową jego firmy, skoro z zeznania podatkowego PIT-36 za 2011 r. wynika, że w ramach świadczonych usług transportowych wypracował on przychód wielkości [...] zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania wielkości [...] zł przyniósł dochód rzędu [...] zł. Z przedstawionych dokumentów nie wynika czy te wysokie koszty prowadzenia działalności, znacznie redukujące dochody skarżącego, są naprawdę konieczne przy tego rodzaju działalności gospodarczej.

Dodatkowo za niepełnym przedstawieniem sytuacji majątkowej skarżącego przemawia, to że prowadzi on firmę transportową, a nie wskazał on posiadanych składników majątku koniecznych dla takiej działalności, takich jak samochody osobowe czy ciężarowe.

W dalszym ciągu skarżący nie wykazał wielkości dochodu osiąganego z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego. Za wykazanie tego dochodu nie można uznać oświadczenia strony, iż dochód wynosi 500 zł, ani dokumentów potwierdzających własność działek oraz odprowadzanie od nich podatku rolnego.

Okoliczności te nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku, jako że orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest możliwe ani dopuszczalne, zważywszy że brak było stosownych wyjaśnień odnośnie momentu utraty przez żonę należności ze stosunku pracy, które wykazane zostały w zeznaniu podatkowym za 2011 r. w wysokości [...] zł.

Ponadto przedstawione informacje odnoszące się do posiadanego majątku w kontekście nadesłanego zaświadczenia o zameldowaniu, nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Zauważyć bowiem należy, iż z treści tego dokumentu nie wynika kto poza skarżącym zameldowany jest w nieruchomości położonej w gminie [...], skoro jego żona posługuje się innym adresem, tj. [...] (vide: umowa zlecenia z dnia [...] oraz zeznanie podatkowe za 2011 r.), a adresowaną do niego korespondencję odbiera jego matka jako dorosły domownik (vide: zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach sprawy).

Wątpliwości powstają również co do faktu czy skarżący faktycznie mieszka pod adresem pod którym jest zameldowany. Przedstawione rachunki opiewają na kwoty bardzo niskie. Rachunki za wodę (około 46 zł na rok ) i energię (około 15 zł miesięcznie) mogą sugerować, że skoro zużycie mediów jest tak niskie, to dom nie jest stale zamieszkiwany przez skarżącego. To z kolei rodzi pytanie gdzie i z kim skarżący mieszka naprawdę oraz czy i jakie ponosi koszty z tym związane.

Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków, związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.