Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2576/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 148
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej - tekst jedn.
article: art. 340
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 494 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami przeprowadzenia badań 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz skarżącej I. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, Sąd)

wyrokiem z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1902/14, oddalił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: spółka, skarżąca)

na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej Prezes UOKiK) z [...] marca 2014 r. w przedmiocie obciążenia kosztami przeprowadzonych badań dotyczących kontroli jakości.

Do wydania przedmiotowego wyroku doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

[...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej (dalej Wojewódzki Inspektor) decyzją z [...] grudnia 2012 r. zobowiązał poprzednika skarżącej ([...]sp. z o.o.), na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r.

o Inspekcji Handlowej (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 148; dalej "ustawa o Inspekcji")

do uiszczenia należności pieniężnej w kwocie 583 złotych stanowiącej równowartość kosztów badań laboratoryjnych.

Prezes UOKiK decyzją z [...] maja 2013 r. stwierdził nieważność ww. decyzji

w związku z nieprawidłowym określeniem jej adresata.

Wojewódzki Inspektor zawiadomił skarżącą spółkę (następcę prawnego [...]sp. z o.o.), o wszczęciu postępowania administracyjnego, jako stronę tego postępowania.

Decyzją z [...] grudnia 2013 r. Wojewódzki Inspektor zobowiązał skarżącą,

na podstawie art. 5 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji do uiszczenia należności pieniężnej w kwocie 583 złotych stanowiącej równowartość kosztów badań laboratoryjnych. Wskazał, że inspektorzy Inspekcji Handlowej przeprowadzili kontrolę w dniach [...]września 2012 r. w hurtowni zlokalizowanej w [...] należącej do [...]sp. z o.o. Do badań laboratoryjnych pobrano m.in. próbkę

z partii 100 kg dorsza bałtyckiego, pojedynczo mrożonych, głęboko mrożonych

o zawartości glazury 10%, w opakowaniach 5 kg, oznaczonych datą minimalnej trwałości 17.11.2012 r. i datą produkcji 17.11.2011 r., wyprodukowanych w Polsce dla [...] , [...] , oraz próbkę z partii 485 kg filetów

z mintaja indywidualnie mrożonych, glazurowanych, głęboko mrożonych, "NEPTUN", o zawartość glazury 35%, w opakowaniach 5 kg, kraj pochodzenia Chiny, oznaczonych datą minimalnej trwałości 10.2013 r., importowanych przez [...] S.A..

Jak wskazał Wojewódzki Inspektor, badania przeprowadzone zostały

w Laboratorium Kontrolno-Analitycznym Urzędu Ochrony Konkurencji

i Konsumentów w [...] (dalej Laboratorium) i wykazały one, że próbka filetów

z dorsza bałtyckiego wykazała niewłaściwe cechy organoleptyczne, tj. smak pusty

z posmakiem chemicznym, zawyżoną zawartość glazury (stwierdzono 15% przy deklaracji 10%) oraz obecność fosforu dodanego nie wykazanego w oznakowaniu produktu oraz próbka filetów z mintaja wykazała niewłaściwe cechy organoleptyczne tj. niewłaściwą teksturę filetów oraz niewłaściwy smak i zapach.

Prezes UOKiK decyzją z [...] marca 2014 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2013 r.

Prezes UOKiK po powołaniu się na treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (j.t. Dz.U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577, dalej "ustawa o jakości"), art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji, wyjaśnił, że zgodnie z § 9 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia

27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2012 r. poz. 496; dalej "rozporządzenie"), wysokość należności pieniężnej, o której mowa w art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji ustala dyrektor laboratorium, z uwzględnieniem rodzaju badanego produktu, rodzaju materiałów lub urządzeń użytych w toku przeprowadzania badań, uzasadnionego kosztu pracy jednej osoby w jednym dniu lub godzinie pomnożonego przez liczbę osób i dni lub godzin oraz uzasadnionego kosztu pracy laboratorium.

Jak podał Prezes UOKiK, badania filetów z dorsza bałtyckiego i filetów

z mintaja wykazały, że próbka filetów z dorsza bałtyckiego posiadała niewłaściwe cechy organoleptyczne, a zbadana próbka filetów z mintaja wykazała niewłaściwe cechy organoleptyczne. W związku z powyższym, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji, zobowiązano skarżącą do uiszczenia kwoty 583,80 złotych, stanowiącej równowartość kosztów badań laboratoryjnych ww. próbek.

Prezes UOKiK odnosząc się do kwestii stosownej akredytacji metod badawczych, dla laboratorium przeprowadzającego badania w rozpoznawanej sprawie, wskazał, że sprawozdania z badań opatrzone zostało znakiem akredytacji PCA (Polskie Centrum Akredytacyjne). Oznacza to, że badania zostały przeprowadzone w akredytowanym laboratorium, zgodnie z obowiązującym prawem

i są w pełni wiarygodne. Podkreślił, że fakt udzielenia akredytacji laboratorium, które wykonało badania nie budzi wątpliwości. Wskazał, że przepisy zawarte w ustawie

o Inspekcji i ustawie o jakości nie nakładają obowiązku przeprowadzania badań jakości w laboratoriach akredytowanych, a tym bardziej przy użyciu wyłącznie metod akredytowanych. Wymóg dokonywania analiz w laboratoriach urzędowych akredytowanych wynika z rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady

nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym

i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 165 z 30.4.2004, str. 1-1414; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200-251, ze zm.), (art. 12). Prezes UOKiK stwierdził, iż stosowanie metody nieakredytowanej nie narusza przepisów prawa. Wynik badania uzyskany taką metodą w laboratorium posiadającym akredytację jest miarodajny i mógł stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto podkreślił, że skarżąca nie skorzystała z prawa do przebadania próbki kontrolnej w momencie, kiedy miała ku temu możliwość.

Prezes UOKiK uznał za bezzasadny zarzut, że protokół przyjęcia próbek

do badań nie zawierał informacji wymaganych przepisami rozporządzenia. Podniósł, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy i Inspekcji, jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji, kontrolowany jest obowiązany do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Ustawodawca nie przewidział przy tym żadnej możliwości odstąpienia od obciążenia podmiotu kontrolowanego kosztami badań takiego produktu. W związku z powyższym Prezes UOKiK stwierdził, że uznając ww. sprawozdania z badań jako stanowiące podstawę do stwierdzenia, że badane próbki nie spełniały wymagań jakości handlowej, a dodatkowo próbka filetów z dorsza bałtyckiego nosiła znamiona zafałszowania – zobowiązanie skarżącej przez Wojewódzkiego Inspektora do uiszczenia kosztów badań laboratoryjnych było zgodne z prawem.

Ustosunkowując się do podnoszonej przez skarżącą kwestii przekształceń, Prezes UOKiK wskazał, że przejęcie spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą

w [...] przez skarżącą spółkę nastąpiło zgodnie z art. 494 § 1 k.s.h. Tym samym spółka przejmująca – skarżąca, wstąpiła z dniem połączenia

we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Skarżąca w drodze sukcesji uniwersalnej stała się też posiadaczem zakwestionowanych filetów z dorsza bałtyckiego i filetów z mintaja, które w dniu przejęcia znajdowały się w magazynie przejętej spółki. Stała się także adresatem obowiązku uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów badań laboratoryjnych.

Skarżąca spółka zaskarżyła powyższą decyzję Prezesa UOKiK, wnosząc

o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a w razie uznania, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności, o ich uchylenie

w całości.

Skarżąca zarzucając nieważność skarżonych decyzji wskazała, że skierowane zostały one do osoby nie będącej stroną tego postępowania (art. 156 § 1 pkt 4 Kpa.) oraz wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 7 Kpa. oraz z rażącym naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.).

Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 77 ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r.

o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.; dalej "s.d.g." w związku z art. 75 § 1 oraz w związku z art. 140 Kpa.; jak również art. 76 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 80 i art. 7 w związku z art. 140 Kpa. oraz przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (rozporządzenie), a mianowicie § 3 ust. 1, § 6 ust. 1, § 8 ust. 4 i ust. 5,

a to z uwagi na fakt, że organy uznały za udowodnione – poprzez ustalenie

na podstawie ww. sprawozdania z badań, że:

• badana próbka filetu z dorsza bałtyckiego posiadała niewłaściwe cechy organoleptyczne, tj. smak pusty z posmakiem chemicznym, obecny był fosfor dodany (o czym producent nie informuje w oznakowaniu produktu);

• a badana próbka fileta z mintaja posiadała niewłaściwe cechy organoleptyczne tj. niewłaściwą (gąbczastą) teksturę, niewłaściwy (pusty) smak i niewłaściwy (intensywnie nieczysty) zapach;

• a także, że obie badane ww. próbki nie spełniały wymagań w zakresie jakości handlowej;

• oraz, że filet z dorsza bałtyckiego stanowił artykuły rolno-spożywczy zafałszowany;

pomimo, iż powyższe ustalenia faktyczne poczyniono:

1. w oparciu o wyniki badań próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowej, przeprowadzonej przez inspektorów Inspekcji Handlowej w hurtowni poprzednika prawnego skarżącej, z przekroczeniem uprawnień ustawowych Inspekcji Handlowej, tj. w odniesieniu do artykułów rolno-spożywczych, nieznajdujących się w obrocie detalicznym;

2. w sytuacji, gdy:

a. w protokole kontroli brak jest ustaleń pozwalających jednoznacznie stwierdzić, iż kontrola ta została przeprowadzona zgodnie z prawem, tj. w granicach ustawowych kompetencji kontrolnych Inspekcji Handlowej (brak ustaleń pozwalających jednoznacznie stwierdzić, że sporne artykuły rolno-spożywcze znajdowały się w obrocie detalicznym);

b. w toku tego postępowania nie zgromadzono materiału dowodowego jednoznacznie potwierdzającego, iż kontrola została przeprowadzona zgodnie z prawem, tj. w granicach ustawowych kompetencji kontrolnych Inspekcji Handlowej (brak dowodów pozwalających jednoznacznie ustalić, że sporne artykuły rolno- spożywcze znajdowały się w obrocie detalicznym);

3. w oparciu o wyniki badań próbek produktów spoza zakresu akredytacji ww. Laboratorium, tj. w oparciu o wyniki badań nieobjętych zakresem akredytacji nr AB 402 wydanym przez Polskie Centrum Akredytacji z siedzibą

w [...] dla ww. Laboratorium (Zakres Akredytacji nr AB 402, wydanie

nr 10, 25 czerwca 2012 r.);

4. w oparciu o wyniki badań ujęte w sprawozdaniach niespełniających wymagań określonych rozporządzeniem w sprawie próbek;

5. pomimo, iż w protokole przyjęcia próbek nie oceniono przydatności tych próbek do badań, jak również nie dokonano opisu opakowania

i zabezpieczenia próbek spornych produktów, wobec czego brak dowodu na to, by próbki dotarły i zostały przez ww. Laboratorium przyjęte w tym samym (tożsamym) opakowaniu (i z tym samym zabezpieczeniem), w jakie zostały opakowane z chwilą ich pobrania w skontrolowanej hurtowni;

6. pomimo, iż w protokole pobrania próbek filetu z dorsza bałtyckiego odnośnie zakresu badań podano wyłącznie badania próbek na zgodność z deklaracjami producenta na etykiecie opakowania.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów:

1. art. 76 § 2 w związku z art. 76 § 1 Kpa. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że sprawozdanie z wyników badań laboratoryjnych próbek ww. produktów stanowi dokument urzędowy, korzystający

z domniemania wiarygodności, także w tej części, w jakiej obejmuje wyniki badań przeprowadzonych poza zakresem akredytacji ww. Laboratorium;

2. § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie próbek przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że protokół pobrania próbki do badań stanowi integralną część sprawozdania z badań tej próbki;

3. art. 77 § 1, art. 80, art. 7 i art. 15 Kpa. w związku z art. 107 § 3 Kpa. oraz

w związku z art. 140 Kpa.:

a. poprzez ustalenie, że to ona wprowadzała do obrotu sporne produkty, a w szczególności poprzez ustalenie, że sporne produkty znajdowały się w magazynie przejętej spółki w dniu jej przejęcia przez skarżącą

(tj. w dacie 30 listopada 2012 r.) – pomimo braku zgromadzenia jakichkolwiek dowodów potwierdzających tę okoliczność, jak również pomimo tego, że wspomniane okoliczności, fundamentalne dla rozstrzygnięcia sprawy co do meritum, były podniesione wyłącznie

w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, a nie zostały zupełnie zbadane przez organ I instancji;

b. poprzez dorozumiane ustalenie, że to ona była kontrolowanym w tej sprawie – pomimo braku zgromadzenia jakichkolwiek dowodów potwierdzających tę okoliczność, jak również pomimo tego, że wspomniane okoliczności, fundamentalne dla rozstrzygnięcia sprawy co do meritum, były podniesione wyłącznie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, a nie zostały zupełnie zbadane przez organ I instancji;

c. oraz poprzez jednoczesny brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów, w oparciu o które poczyniono ustalenie, o którym mowa w tiret pierwsze i drugie;

4. art. 77 § 1, art. 7, art. 11 i art. 15 Kpa. w związku z art. 107 § 3 Kpa. oraz

w związku z art. 140 Kpa., poprzez zaniechanie wyjaśnienia niżej wymienionych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych oraz poprzez zaniechanie rzeczowego odniesienia się do argumentacji skarżącej, podnoszonej w toku postępowania administracyjnego w obu instancjach, tj.:

a. czy w badanej próbce filetu dorsza bałtyckiego obecny był fosfor i jakie było źródło (przyczyna) ewentualnej obecności fosforu w badanej próbce filetu z dorsza bałtyckiego, w szczególności tego, czy była to substancja użyta przy wytwarzaniu lub przygotowywaniu środka spożywczego oraz w jakiej postaci występowała ta substancja lub jej pochodne w badanym produkcie gotowym;

b. na jakim etapie oraz z jakiej przyczyny dodano fosfor do filetu z dorsza bałtyckiego, w szczególności czy substancja ta została dodana w trakcie produkcji, przetwarzania, przygotowywania, obróbki, pakowania, przewozu lub przechowywania, czy może dodanie tej substancji nastąpiło celowo, a jeśli tak to z jakich względów substancja ta została dodana do produktu i czy były to względy technologiczne, a jeśli tak, to jakie konkretnie;

c. jaka była zawartość (rozmiar zawartości) fosforu lub jego pochodnych w badanej próbce fileta dorsza bałtyckiego;

d. czy pozostałości fosforu lub jego pochodnych w filecie dorsza bałtyckiego pełniły jeszcze jakąkolwiek funkcję technologiczną w tym produkcie (produkcie końcowym), czy kontynuują swe technologiczne oddziaływanie na produkt końcowy przez cały okres przechowywania i wykorzystywania przez odbiorców końcowych, a jeśli tak, to jaką;

e. inne okoliczności faktyczne relewantne dla sprawy w świetle przepisu § 5 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz.U.

Nr 137 poz. 966);

f. czy w oznakowaniu kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych poczyniono jakiekolwiek deklaracje, co do jakości handlowej tych produktów, w szczególności, co do ich właściwości organoleptycznych;

g. czy kontrolowane artykuły rolno-spożywcze nie spełniały konkretnych wymagań w zakresie jakości handlowej, określonych w przepisach o jakości handlowej dotyczących tych produktów, i na czym konkretnie niezgodność ta polega, a w szczególności, czy artykuły te nie spełniały konkretnych, prawem określonych, wymagań odnośnie cech organoleptycznych;

h. czy skład kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych jest niezgodny z przepisami dotyczącymi ich jakości handlowej i na czym konkretnie niezgodność ta polega;

i. czy w kontrolowanych artykułach rolno-spożywczych zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie ich rzeczywistego składu lub innych właściwości;

j. czy ww. niezgodności lub zmiany dotyczące ww. produktów w istotny sposób naruszały interesy konsumentów, a jeżeli tak, to dlaczego (na czym polega owa istotność).

Dalej skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów:

1. art. 107 § 3 i art. 15 Kpa. w związku z art. 140 Kpa., poprzez ogólnikowe uzasadnienie decyzji, uchylające się od podjęcia rzeczowej polemiki

z argumentacją i dowodami przedstawianymi przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, w stopniu pozwalającym na postawienie zarzutu braku przestrzegania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;

2. art. 107 § 3 w związku z art. 15 Kpa., poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji i to, że uzasadnienie to zawiera fundamentalne braki – zdaniem skarżącej uzasadnienie jest blankietowe;

3. przedwczesne rozstrzygnięcie odwołania tj. rozpoznanie odwołania pomimo braku uprzedniego rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora.

Odnośnie do naruszenie przepisów prawa materialnego skarżąca wskazała na:

1. art. 3 pkt 7 rozporządzenia 178/2002 w związku z art. 3 pkt 8 i art. 3 pkt 18 tegoż rozporządzenia oraz w związku z art. 3 pkt 4 i art. 17 ust. 3 ustawy

o jakości oraz w związku z art. 2 pkt 2 ustawy o Inspekcji, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

a. hurtownie (sprzedaż hurtowa) automatycznie zalicza się do handlu (obrotu) detalicznego (przyjęciu, że definicja obrotu detalicznego obejmuje sprzedaż hurtową);

b. definicja handlu detalicznego nie zawiera warunku, by punkt dostaw dla konsumenta finalnego odnosił się do bezpośrednich dostaw dla konsumenta, wobec czego na gruncie definicji handlu detalicznego dopuszczalne jest wystąpienie ogniwa pośredniego pomiędzy hurtownikiem a konsumentem finalnym;

2. art. 17 ust. 3 ustawy o jakości w związku z art. 3 pkt 7 rozporządzenia 178/2002, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

a. kompetencje kontrolne (nadzorcze) Inspekcji Handlowej obejmują także artykuły rolno-spożywcze w sprzedaży hurtowej (w obrocie hurtowym, hurtowniach);

b. kompetencje kontrolne (nadzorcze) Inspekcji Handlowej obejmują także artykuły rolno-spożywcze nie pozostające w obrocie detalicznym i nie przeznaczone dla konsumenta finalnego;

3. art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o Inspekcji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. zastosowanie przepisu ogólnego (jakim jest art. 3 ust. 1 pkt 2 tej ustawy), zamiast przepisu szczególnego (jakim jest art. 17 ust. 3 ustawy o jakości) tudzież równoległego stosowanie tychże przepisów;

4. art. 29 ust. 1 ustawy o Inspekcji w związku z art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie ocen zgodności (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 935 ze zm.; dalej "u.s.z."), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

a. sprawozdania z badań sporządzone przez laboratoria kontrolno-analityczne UOKiK i opatrzone znakiem PCA zawierają (niejako automatycznie) wyniki badań objęte zakresem akredytacji tych laboratoriów;

b. sprawozdania z badań sporządzone przez laboratoria kontrolno-analityczne UOKiK i opatrzone znakiem PCA stanowią zawsze – także w części obejmującej wyniki badań spoza zakresu akredytacji – materiał dowodowy przydatny dla wyciągania konsekwencji prawnych na gruncie art. 40a ustawy o jakości;

5. art. 11, art. 12 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 lit. d) oraz art. 12 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia 882/2004 przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że sprawozdania z badań nieobjętych zakresem akredytacji danego laboratorium posiadającego w ogóle akredytację (lecz w innym zakresie) obejmują wyniki badań przeprowadzonych przez laboratorium akredytowane, oraz w konsekwencji przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie badań ww. próbek filetu dorsza bałtyckiego i filetu mintaja za przeprowadzone

w całości przez laboratorium akredytowane i przydatne dowodowo w niniejszej sprawie;

6. art. 3 pkt 10 ustawy o jakości, poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że sam fakt stwierdzenia niezgodności pomiędzy składem podanym w oznakowaniu produktu, a składem rzeczywistym produktu stanowi o zafałszowaniu tak oznakowanego artykułu rolno- spożywczego;

7. art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dla obciążenia kontrolowanego (następcy prawnego kontrolowanego) przedmiotową kwotą wystarczające jest ustalenie negatywnego wyniku badań na podstawie sprawozdań z badań, niezależnie od tego, czy badania te przeprowadzone zostały przez akredytowane laboratorium (w zakresie jego akredytacji);

8. art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji, poprzez bezpodstawne jego zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z 21 lipca 2014 r. stanowiącym uzupełnienie skargi skarżąca zarzuciła naruszenie art. 494 § 1 i 2 k.s.h. Podniosła w szczególności, że organ nie wykazał, aby w dacie przejęcia skarżąca spółka posiadała sporne produkty,

w szczególności by znajdowały się w magazynach przejmowanej spółki. Natomiast

w piśmie z 29 października 2014 r. skarżąca poddała krytyce stanowisko organu

co do akredytacji posiadanej przez Laboratorium Badawcze w [...],

w szczególności, że ta akredytacja nr AB 402 nie obejmuje metody badawczej zastosowanej w sprawie.

Ustosunkowując się do tych zarzutów Prezes UOKiK w piśmie z 31 grudnia 2014 r. uznał je za bezzasadne.

Sąd I instancji przywołanym na wstępie wyrokiem, oddalając skargę [...]sp. z o.o. w [...] na powyższą decyzję Prezesa UOKiK

z [...] marca 2014 r., w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu dotyczącego nieważności postępowania, której skarżąca dopatrywała się w okoliczności, że jako spółka przejmująca nie odpowiada prawnie za delikty administracyjne poprzednika – [...] sp. z o.o. Sąd, mając na uwadze że sukcesja uniwersalna dotyczy wszelkich majątkowych składników materialnych i niematerialnych, w tym praw rzeczowych, stwierdził, że trafnie organ przyjął, że skarżąca jako podmiot przejmujący, przejęła także w posiadanie zakwestionowany towar (art. 336

i nast. Kc.). Przyjął domniemanie ciągłości posiadania jako stanu faktycznego. Odmienna okoliczność faktyczna nie została w żaden sposób wykazana przez skarżącą. Kwestia ta nie wymagała przeprowadzenia z urzędu przez organ szczegółowego postępowania dowodowego na okoliczność przejścia na skarżącą majątku po przejętej spółce. Zdaniem Sądu, inicjatywa dowodowa należała w tym względzie do skarżącej, zwłaszcza w kontekście treści art. 551 pkt 2 Kc.

Sąd I instancji stwierdził również, że w stanie prawnym właściwym

dla rozpatrzenia niniejszej sprawy, dla obciążenia skarżącej spółki kwotą równowartości kosztów badań ww. próbek produktu, wystarczające jest ustalenie negatywnego wyniku tych badań. Jak stanowi przepis art. 30 ust. 1 ustawy

o Inspekcji, jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji, kontrolowany jest obowiązany do uiszczenia kwoty, stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. W ocenie Sądu, skarżąca nie podważyła skutecznie

(w trybie procedury przewidzianej w art. 29 w związku z art. 28 ust. 2 ustawy

o Inspekcji) stanowiska organów co do wyniku badania próbek.

Sąd podzielił stanowisko organu, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do podważania uprawnień kontrolnych Inspekcji Handlowej. Podkreślił, że nie ma racji skarżąca błędnie zarzucając, że kompetencje Inspekcji Handlowej są wyłączone w przypadku artykułów rolno-spożywczych w sprzedaży hurtowej, niepozostających w obrocie detalicznym i nieprzeznaczonych dla konsumenta finalnego. Inspekcja Handlowa jest wyspecjalizowanym organem powołanym do ochrony interesów i praw konsumentów oraz interesów gospodarczych państwa. Do zadań Inspekcji należy m.in. kontrola produktów znajdujących się w obrocie handlowym lub przeznaczonych do wprowadzenia do takiego obrotu, z zastrzeżeniem ust. 2, w tym w zakresie oznakowania i zafałszowań, oraz kontrola usług (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy

o Inspekcji). Hurtownia to miejsce działalności przedsiębiorcy, w którym są produkty przeznaczone do wprowadzenia do obrotu handlowego, zatem, jak podał Sąd, mieszczą się w obszarze zadań kontrolnych Inspekcji.

Zdaniem Sądu, skarżąca znajdowała się posiadaniu zakwestionowanych filetów rybnych dorsza i mintaja w celu dalszej odsprzedaży, co oznacza, że wprowadzała je do obrotu w rozumieniu art. 17 ust. 3 ustawy o jakości w związku

z art. 3 ust. 2 ustawy o Inspekcji oraz art. 3 pkt 7 rozporządzenia nr 178/2002.

Odnosząc się do zarzutów skargi w kwestii trybu wykonania badań i wyników tych badań, Sąd nie znalazł podstaw do podważenia wiarygodności sporządzonych dokumentów. Z akt sprawy wynika, że próbki kontrolne zostały pobrane podczas kontroli przeprowadzonej w hurtowni należącej wcześniej do przejętej spółki, jak również tryb pobrania tych próbek był zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Wątpliwości związane z jakością tych próbek organ wyjaśnił w toku postępowania ustalając w Laboratorium wykonującym badania, że stan tych próbek był prawidłowy. Wobec tego, zdaniem Sądu, nie ma również podstaw, by podważać wiarygodność wyników badań ujawnionych w ww. sprawozdaniu i prawidłowość ustaleń organu poczynionych na ich podstawie.

W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny co do wyników tych badań - filety z dorsza bałtyckiego na skutek prawidłowo przeprowadzonych badań okazały się produktem zafałszowanym, natomiast odnośnie do filetów z mintaja, iż produkt ten okazał się produktem

o niewłaściwej jakości.

Odnośnie do zakresu akredytacji Sąd I instancji zaznaczył, że Laboratorium posiada stosowną akredytację przyznaną przez Polskie Centrum Akredytacji i jest uprawnione do dokonywania badań próbek produktów tłuszczowych pobranych podczas kontroli. Przepisy, zarówno na poziomie wspólnotowym, jak i krajowym wymagają, aby badania laboratoryjne w ramach urzędowej kontroli żywności wykonywane były przez laboratoria akredytowane. Nie określają natomiast, że badania należy prowadzić wyłącznie metodami akredytowanymi – stanowi o tym

art. 5 ust. 2 pkt d) rozporządzenia nr 882/2004. Szczegóły w zakresie metod analiz

i wymagań odnośnie do laboratoriów wykonujących badania w ramach urzędowej kontroli żywności zawarto w art. 11 i art. 12 tego rozporządzenia, jak i w motywie

17-tym preambuły tego rozporządzenia.

Zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania,

a mianowicie art. 107 § 3 Kpa. w związku z art. 140 Kpa. w związku z art. 10 § 1 Kpa oraz art. 15 Kpa., poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów skarżącej lub tylko lakoniczne odniesienie się do nich, co mogło skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że jako organ II instancji Prezes UOKiK ponownie rozpatrzył sprawę w pełnym zakresie

i ocenił decyzję organu I instancji, odnosząc się do faktów w sprawie istotnych. Prezes UOKiK wnikliwie przeanalizował cały materiał dowodowy, uwzględniając przy tym zasady określone w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 Kpa. i na podstawie poczynionych w sposób prawidłowy ustaleń faktycznych uznał, że skarżąca wprowadziła do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane i niewłaściwej jakości, wobec czego obciążył skarżącą kosztami badań.

Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną, w której postawiła zarzuty naruszenia zarówno szeregu przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację na rzecz postawionych w niej zarzutów. Wniosła o jego uchylenie

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1477/15, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę

do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu wydanego wyroku NSA uznał, że zarzuty zmierzające

do podważenia uprawnień kontrolnych Inspekcji Handlowej względem artykułów rolno-spożywczych w hurtowni prowadzonej przez skarżącą spółkę nie mogły odnieść skutku.

Jak wskazał NSA, przyjmując koncepcję tzw. rzeczowych aktów administracyjnych Sąd I instancji przyjął, że skarżąca przejęła posiadanie (własność) spornych filetów i kontynuowała ich posiadanie w celu sprzedaży – już we własnym zakresie, czemu skarżąca spółka konsekwentnie zaprzecza. Zdaniem NSA, Sąd

I instancji ignorując fakt, że okoliczność dotycząca przejęcia przez skarżącą posiadania produktów została podana dopiero w decyzji organu odwoławczego, bez wskazania żadnych dowodów ją uzasadniających i nieodnosząc się do zarzutów spółki w tym zakresie, wywiódł, iż fakt posiadania pewnej rzeczy w określonym momencie (w tym wypadku – w dacie kontroli i pobierania próbek) oraz zasada pełnej sukcesji cywilnoprawnej po spółce przejmowanej pozwala automatycznie przyjąć, że posiadanie to było kontynuowane - już przez skarżącą – po przejęciu spółki [...] . Takie założenie Sądu NSA uznał jako błędne i przedstawił na tę okoliczność stosowną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369

ze zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania

(art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie dla rozpatrzenia skargi istotne znaczenie ma fakt, że sprawa była przedmiotem oceny przez NSA, który wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1477/15 uchylił wyrok Sądu z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt

VI SA/Wa 1902/14 oddalający skargę spółki.

Wobec powyższego, ramy kognicji Sądu rozpoznającego obecnie skargę zostały ograniczone rozstrzygnięciem NSA. Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Ocena ta wiąże tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 670/11, opubl. CBOIS). Czyli tylko zmiana stanu faktycznego, czy prawnego pozwala na odstąpienie od oceny i wskazań zawartych w wyroku NSA, a w ocenie Sądu w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała.

Sąd, kierując się zaleceniami NSA, stwierdził, że w sprawie nie został ustalony w należyty sposób stan faktyczny, dający podstawy do obciążenia skarżącej spółki kosztami przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek produktów pobranych

w trakcie kontroli u poprzednika prawego spółki. Przed dniem przejęcia [...] sp. z o.o. przez skarżącą (30 listopada 2012 r.) nie doszło do wydania wobec spółki przejmowanej decyzji w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji. Wreszcie spółka przejmująca nie przejęła też posiadania spornych produktów

od [...] sp. z o.o., okoliczność ta nie znajduje bowiem żadnego odzwierciedlenia w materialne dowodowym sprawy, a skarżąca do tej okoliczności nie mogła się nawet ustosunkować na etapie postępowania administracyjnego, gdyż powołanie się na tę okoliczność nastąpiło dopiero w uzasadnieniu decyzji Prezesa UOKiK. Jak stwierdził NSA, w sprawie doszło do istotnego naruszenia prawa przejawiającego się w błędach w dokonanej i zaakceptowanej wykładni art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji w związku z art. 494 § 1 i § 2 k.s.h. oraz art. 340 k.c..

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na następujące pytanie, a mianowicie, czy spółka [...]powinna, w myśl przepisu art. 30 ust. 1 ustawy i Inspekcji, zostać obciążona ww. kosztami badań – wobec tego, że przejęła posiadanie spornych produktów, a następnie wprowadzała je do obrotu jako niespełniające wymagań określonych w przepisach odrębnych lub

w deklaracji – czy też obowiązkiem tym powinien być obciążony jej poprzednik prawny, tj. spółka [...] , u której przeprowadzono kontrolę, znaleziono sporne produkty, zbadano je i stwierdzono, że nie spełniają warunków zawartych

w przepisach o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Od odpowiedzi

na to pytanie zależy niewątpliwie zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie.

Jak wskazał NSA, które to wskazanie Sąd w pełni akceptuje, założenie, że posiadanie pewnej rzeczy w określonym momencie (w tym wypadku – w dacie kontroli i pobrania próbek) oraz zasada pełnej sukcesji cywilnoprawnej po spółce przejmowanej pozwala automatycznie przyjąć, że posiadanie to było kontynuowane już przez skarżącą – po przejęciu spółki [...] , uznać należy za błędne. Nadmienić należy, że okoliczność dotycząca przejęcia przez skarżącą posiadania produktów została podana dopiero w decyzji organu odwoławczego, bez wskazania żadnych dowodów ją uzasadniających i nie odnosząc się do zarzutów spółki w tym zakresie.

Zgodnie z art. 340 k.c. domniemywa się ciągłość posiadania, niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania. Oznacza to, że posiadacz, który władał rzeczą w różnych okresach, chociażby odległych nie musi wykazywać, że był posiadaczem także między tymi okresami.

W niniejszej sprawie organ nie powołuje się na jakiekolwiek ustalenia (próbuje

to naprawić na etapie odpowiedzi na skargę, co nie mogło być skuteczne), że sporne produkty były w magazynie przejmowanej spółki w dniu przejęcia. W konsekwencji wywód, uzasadniający możliwość obciążenia kosztami badań laboratoryjnych – skarżącą jako spółkę przejmującą i argumentujący to przejęciem posiadania (własności) spornych produktów oraz domniemaniem ciągłości posiadania jest nielogiczny i niejasny.

Reasumując, wskazanie przez NSA na błędy w dokonanej przez organ

wykładni art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji w związku z art. 494 § 1 i 2 k.s.h. oraz

art. 340 k.c. i oparcie tej wykładni przez organ na okolicznościach nie mających potwierdzenia we wskazanym w decyzji materiale dowodowym, tj. na fakcie,

że skarżąca przejęła posiadanie (własność) spornych produktów po przejętej spółce

i kontynuowała ich posiadanie w celu sprzedaży już we własnym zakresie, musi prowadzić do przyjęcia, że skarga okazała się być zasadna. Ponowne rozpatrując sprawę i przedstawiając swoje stanowisko, organ powinien uwzględnić ww. uwagi Sądu i jednoznacznie stwierdzić na jakiej podstawie uznał odpowiedzialność skarżącej za naruszenie, którego konsekwencją było zastosowanie wobec niej rygoru określonego treścią przepisu art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji.

Wypada dodać, że Sąd wyrokiem z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt

VI SA/Wa 1659/17, uchylił decyzję Prezesa UOKiK wydaną wobec [...] sp. z o.o., dotyczącą kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego produktu i produktu nieodpowiadającego wymaganiom w zakresie jakości handlowej. W uzasadnieniu wydanego wyroku dostrzeżono w szczególności, że przy uznaniu ponoszenia przez skarżącą odpowiedzialności za czyn własny, konieczne byłoby wykazanie we właściwej drodze procesowej, czy przejęła ona sporne produkty, czy spełnia warunki by zostać uznaną za "wprowadzającego do obrotu", wreszcie, jakie okoliczności mają zostać wzięte pod uwagę przy nałożeniu kary. W tym jednak wypadku, jak podał Sąd, zbędne było sięganie do art. 494 § 1 i § 2 k.s.h. i koncepcji tzw. rzeczowych aktów administracyjnych.

Biorąc powyższe pod rozwagę należy wskazać, że odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi byłoby aktualnie co najmniej przedwczesne.

Biorąc powyższe pod rozwagę, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a.