Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 420/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 462 ust. 1,2,4,5, art. 459 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2094
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Borkowska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 roku sprawy ze skargi [...] spółki komandytowej z siedzibą w [...] na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2019 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika oddala skargę.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej (dalej: Komendant Główny, organ II instancji, organ odwoławczy) w decyzji z [...] grudnia 2019 r., znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 462 ust. 6 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 ze zm., dalej: u.c.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez przewoźnika [...] sp. k., ul. [...],[...] (Spółka, skarżąca) od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej: organ I instancji) nr [...] z [...] sierpnia 2019 r. w sprawie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

W dniu [...] lipca 2019 r. w trakcie kontroli granicznej autobusu marki [...], o nr rej. [...] relacji [...] ([...]) – S. (PL) leasingowanego przez przewoźnika: [...] sp. k., ul. [...],[...], wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym ustalono, że podróżujący tym autokarem, jako pasażer, obywatel [...] A. O. (dalej: obywatel [...]), ur. [...] grudnia 1958 r., legitymujący się paszportem biometrycznym seria i nr [...], wydanym przez władze [...] w dniu [...] września 2012 r., ważnym do dnia [...] września 2022 r. nie posiada ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium. Z uwagi na powyższe, Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją nr [...] z [...] lipca 2019 r. odmówił mu wjazdu na granicy. Wobec faktu przywiezienia przez przewoźnika do granicy cudzoziemca nie posiadającego zezwolenia na wjazd i pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] w dniu [...] lipca 2019 r., wszczął postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary administracyjnej, o której mowa w art. 462 ust 1- 2 i 4 - 5 u.c., a następnie decyzją nr z [...] sierpnia 2019 r. nałożył na ww. karę w wysokości 3 000 EUR, co w przeliczeniu na złote według średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej wyniosło 13053,90 PLN (słownie: trzynaście tysięcy pięćdziesiąt trzy złote i 90/100).

Od decyzji organu I instancji przewoźnik złożył, w ustawowym terminie, odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej. Skarżonej decyzji zarzucił: rażące naruszenie: art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach przez jego niezastosowanie mimo, że w realiach niniejszej sprawy skarżący dokonał wszelkiej należytej staranności w przedmiocie sprawdzenia, czy obywatel [...] posiadający paszport biometryczny, a także inne dokumenty uprawniające do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 462 ust. 1 ww. ustawy i nałożenie kary na przewoźnika, art. 459 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na całkowitym pominięciu przez Komendanta Placówki Granicznej w [...] wypełnienia przez skarżącego przesłanki podjęcia wszelkich niezbędnych środków mających na celu zapewnienie aby przewożeni przez niego cudzoziemcy posiadali niezbędne dokumenty uprawniające do wjazdu na terytorium RP, art. 189f§1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, prowadzące w istocie do wymierzenia skarżącemu kary administracyjnej, podczas gdy waga rzekomego naruszenia prawa jest znikoma, art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez jego niezastosowanie, a tym samym istotne naruszenie interesu skarżącego, art. 8 k.p.a. przez jego niezastosowanie, albowiem działanie organów powinno pogłębiać zaufanie obywateli do Państwa, art. 429 k.c. przez jego niezastosowanie, albowiem skarżący powierzył wykonywanie przewozu na linii relacji [...] ([...]) S. (PL) przedsiębiorcy [...] który w zakresie swej działalności zawodowej trudni się wykonywaniem takich właśnie czynności i w którym to przedsiębiorstwie kierujący autobusem M. G. jest zatrudniony; błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegający na uznaniu, że przewoźnik naruszył art. 459 ustawy o cudzoziemcach i w konsekwencji nałożenie na niego kary administracyjnej w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie zachodzi negatywna przesłanka ukarania przewoźnika zawarta w art. 462 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości oraz umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Uzasadniając odwołanie pełnomocnik podkreślił, że kierujący pojazdem podjął wszelkie możliwe działania mające na celu dokonanie kontroli dokumentów osób, które zamierzały podróżować autobusem i przekroczyć granicę RP.

W uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2019 r. Komendant Główny wskazał, że bezsprzecznym pozostaje to, że w dniu [...] lipca 2019 r., przewoźnik [...] sp. k., przywiózł do granicy RP cudzoziemca nieposiadającego ważnej wizy, która uprawniałaby go do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ani innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP w tym dniu. Przywieziony do granicy obywatel [...] w trakcie odprawy granicznej okazał paszport biometryczny, który z uwagi na brak zamieszczonej w nim wizy nie uprawniał go do przekroczenia granicy i nie przedstawił innych dokumentów, z których można byłoby wywodzić prawo wjazdu na terytorium RP. W związku z powyższym, Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] odmówił mu wjazdu na granicy. W opinii organu odwoławczego, prawidłowo ustalono, że podmiotem, który winien zostać obciążonym karą administracyjną z tytułu przywiezienia do granicy RP cudzoziemca nie posiadającego uprawnień wjazdowych jest przewoźnik [...] sp. k. Przede wszystkim, stawiając się do odprawy granicznej w dniu [...] lipca 2019 r. kierowca pojazdu okazał oryginalne dokumenty uprawniające tegoż przewoźnika do wykonywania zawodu i realizowania przewozu. Według Komendanta Głównego, kierowca pojazdu nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów świadczących o wykonywaniu w tym dniu transportu międzynarodowego przez [...] przewoźnika. Kierowca nie okazał również do kontroli umowy powierzenia przewozu, której kserokopia została nadesłana do organu odwoławczego dopiero w dniu 14 października 2019 r.

Zdaniem organu II instancji, okoliczność okazania przez kierowcę w dniu [...] lipca 2019 r. oryginałów dokumentów uprawniających przewoźnika [...] sp. k., ul. [...],[...] do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego (na terytorium RP) oraz do realizowania przewozów na terytorium RP oraz UE, oryginału licencji (który jak wynika z pouczenia zawartego na str. 2 musi być przechowywany przez przewoźnika, a kopia licencji potwierdzona za zgodność z oryginałem znajdować się w pojeździe podczas wykonywania przewozu międzynarodowego), pełnomocnictwa udzielonego przez pana V. L., działającego w imieniu Spółki [...] sp. k., z którego wynika, że Spółka jest użytkownikiem pojazdu [...] nr rej. [...], na mocy którego ww. udzielił dwóm innym kierowcom upoważnienia do przejazdu przez granicę leasingowanym pojazdem, oraz złożone przez kierowcę pisemne oświadczenie dowodzą, że podmiotem realizującym przewóz w tym dniu był [...] sp. k. Według Komendanta Głównego, brak jest jakiejkolwiek racjonalnej przyczyny dla której kierowca miałby nieprawdziwie wskazać przewoźnika [...] sp. k. jako ten podmiot, który realizuje kurs podlegający kontroli oraz przedstawić dokumenty wydane na rzecz tegoż podmiotu. Na marginesie należy zauważyć, że okoliczność, że przewóz w dniu [...] lipca 2019 r. był realizowany przez inny podmiot.

W ocenie Komendanta Głównego, przepisy w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości statuują po stronie przewoźnika obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków, by zapewnić, żeby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, pod rygorem nałożenia kary administracyjnej w przypadku przywiezienia do granicy cudzoziemca, który nie spełnia powyższych warunków. Ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźnika. To, czy zatrudni on osobę, która taką wiedzę posiada, przeszkoli swoich pracowników czy korzysta z usług firmy zewnętrznej pozostaje wyłącznie sprawą organizacji firmy przewoźnika. To na nim bowiem spoczywa ciężar odpowiedzialności za skutki działania osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to on obciążony jest skutkami dokonanego przez siebie doboru pracowników. Tak też, w jego interesie winno być organizowanie pracy personelu obsługującego kurs w taki sposób, aby osoby świadczące usługi na rzecz przewoźnika wykonywały swoje obowiązki rzetelnie. W celu uniknięcia kary administracyjnej powinien zatem powierzyć dokonywanie kontroli dokumentów osobie lub firmie, która dysponuje wystarczającą wiedzą w zakresie katalogu dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Skutki zaniechania tej powinności określa jasno art. 462 u.c.

Zdaniem organu II instancji, z akt sprawy wynika, że przywiezienie do granicy RP obywatela [...] nie posiadającego uprawnień wjazdowych było skutkiem braku wiedzy osoby uprawnionej do weryfikacji dokumentów pasażerów. Z pisemnego oświadczenia kierowcy pojazdu - osoby odpowiedzialnej za weryfikację dokumentów pasażerów - wynika, że uprawnienie do przekroczenia granicy przez obywatela [...] wywiódł jedynie z faktu posiadania przez pasażera paszportu biometrycznego. Twierdzenie takie jest niedopuszczalne i wskazuje na brak podstawowej wiedzy przewoźnika w zakresie zasad wjazdu na terytorium państw Schengen obywateli państw trzecich, gdyż posiadanie paszportu z symbolem biometrii w żaden sposób nie jest równoznaczne z uprawnieniem jego posiadacza do przekroczenia granicy RP (państw Schengen), które należy wywodzić przede wszystkim z obywatelstwa cudzoziemca.

W przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka negatywna wyłączająca możliwość nałożenia przez organ na przewoźnika kary pieniężnej, o której mowa w art. 462 ust. 1 u.c. W sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości zostało wykazane, że przewoźnik nie dołożył wymaganej przepisami prawa staranności sprawdzając dokumenty posiadane przez obywatela [...].

W skardze [...] Sp. k. (dalej: skarżąca, Spółka) zaskarżyła w całości decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] grudnia 2019 r., zarzucając naruszenie:

1. Przepisów prawa materialnego:

a) art. 3 pkt 14 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, przez jego zastosowanie błędne mimo, że skarżącemu nie można przypisać funkcji przewoźnika, albowiem w realiach niniejszej sprawy przewoźnikiem był [...] M. P.;

b) art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach przez jego niezastosowanie mimo, że w realiach niniejszej sprawy kierowca przewoźnika dokonał wszelkiej należytej staranności w przedmiocie sprawdzenia, czy obywatel [...] posiadał stosowne dokumenty uprawniające go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 462 ust. 1 ww. ustawy i nałożenie kary na skarżącego;

c) art. 459 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na całkowitym pominięciu przez Komendanta Placówki Granicznej w [...] wypełnienia przez przewoźnika przesłanki podjęcia wszelkich niezbędnych środków mających na celu zapewnienie aby przewożeni przez niego cudzoziemcy posiadali niezbędne dokumenty uprawniające do wjazdu na terytorium RP;

d) art. 120 § 1 k.p.a. przez jego bezzasadne zastosowanie, albowiem kierujący pojazdem M. G. i M. Y. nie są pracownikami skarżącego;

e) art. 429 k.c. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 15-11-1984 r. Prawo przewozowe oraz art. 789 § 1 k.c. przez ich niezastosowanie, albowiem skarżący powierzył wykonywanie przewozu na linii relacji [...] ([...]) – S. (PL) przedsiębiorcy [...] który w zakresie swej działalności zawodowej trudni się wykonywaniem takich właśnie czynności i w którym to przedsiębiorstwie kierujący autobusem są zatrudnieni.

2. Przepisów prawa proceduralnego:

a) art. 189f § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, prowadzące w istocie do wymierzenia skarżącemu kary administracyjnej, podczas gdy waga rzekomego naruszenia prawa jest znikoma;

b) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie, a tym samym istotne naruszenie interesu skarżącego;

c) art. 80 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie i niezasadne ustalenia faktyczne sprawy polegające na uznaniu, że przewoźnik naruszył art. 459 ustawy o cudzoziemcach i w konsekwencji nałożenie na niego kary administracyjnej w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie zachodzi negatywna przesłanka ukarania przewoźnika zawarta w art. 462 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy;

d) art. 8 k.p.a. przez jego niezastosowanie, albowiem działanie organów powinno pogłębiać zaufanie obywateli do Państwa.

W skardze wniesiono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, oraz c, ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji Komendanta Placówki Granicznej w [...] z [...] sierpnia 2019 r.

Ponadto wniesiono 1. na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sytuacji nie wstrzymania wykonalności swej decyzji przez Komendanta Główny Straży Granicznej, wniesiono o wydanie postanowienia wstrzymującego wykonalność zaskarżonej decyzji ostatecznej w całości, albowiem jej wykonanie pociągnie dla skarżącego niepowetowaną szkodę i w istocie stanowić będzie wyegzekwowanie opłaty administracyjnej od podmiotu któremu w realiach niniejszej nie można przypisać przymiotu "przewoźnika" w rozumieniu ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, 2. o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (w myśl przepisu art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W uzasadnieniu skargi wskazano, że orzekającym w sprawie organom uszło uwadze, że przewoźnikiem w dniu [...] lipca 2019 r. nie był skarżący lecz [...] M. P., który to zapewniał obsadę autobusu kursowego i który posiada zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym [...] ważne do dnia [...]-08-2021 r. Zdaniem skarżącej, w przypadku umów przewozu brak jest w polskich przepisach ograniczeń w kwestii podwykonawstwa, albowiem zarówno w k.c., jak i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe sytuacje tego rodzaju zostały wprost przewidziane. Nie można jednakże w każdym z powyższych przypadków zapominać, że w sytuacji podwykonawstwa obowiązuje także art. 429 k.c. Komendant Placówki Straży Granicznej wydał decyzję o ukaraniu karą administracyjną nie ten podmiot, który winien zostać ewentualnie w sprawie ukarany. Według skarżącej, z powyższego wynika, że w realiach niniejszej sprawy ukarany został podmiot nie ponoszący jakiejkolwiek odpowiedzialności za uchybienia określone w art. 462 u.c.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zarówno skarżąca jak i [...] M. P. nie naruszyli jakichkolwiek przepisów podczas przewozu osób w transporcie międzynarodowym. W realiach niniejszej sprawy organ wydając skarżoną decyzję nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności wyłączających nałożenie kary administracyjnej. Kierujący autobusem i dokonujący kontroli, podjął bowiem wszelkie możliwe działania mające na celu dokonanie kontroli dokumentów osób które zamierzały podróżować autobusem i przekroczyć granicę RP. Nie można zatem, wbrew twierdzeniu organu I instancji, przypisać kierowcy autobusu niedopełnienia należytej staranności przy wykonywaniu swoich obowiązków, bowiem dokonał on sprawdzenia według posiadanej przez siebie wiedzy czy wszyscy pasażerowie posiadają wymagane do przekroczenia granicy dokumenty.

W związku z powyższym, w ocenie skarżącej istnieją negatywne przesłanki wymienione w art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, które to w realiach niniejszej sprawy uniemożliwiają nałożenie na przewoźnika (którym zresztą nie był skarżący) kary administracyjnej, wobec czego skarżona decyzja powinna ulec uchyleniu. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, iż istotnie do naruszenia doszło, czemu jednak skarżący stanowczo oponuje, to jednak w sprawie należało zastosować art. 189f § 1 k.p.a. i z uwagi na wagę rzekomego naruszenia prawa i odstąpić od wymierzenia kary administracyjnej. Nawet jeśli przyjąć, że do naruszenia prawa istotnie doszło (czemu jednak skarżąca stanowczo zaprzecza), to jednak w sprawie mamy do czynienia z incydentalnym naruszeniem prawa.

Skarżąca podkreśla, że wykonanie przewozu leasingowanym przez niego pojazdem powierzył osobie trzeciej tj. [...] M. P. [...] I. – F. [...] ul. [...],[...]. To właśnie z tym przedsiębiorcą, a nie skarżącą łączy kierowcę autobusu M. G. umowa o pracę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawą podstawę zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia stanowił art. 462 ust. 1,2,4 i 5 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2094 ze zm., dalej: u.c.). Zgodnie z art. 461 ust. 1 u.c., na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3000 do 5000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500 000 euro.

Według art. 462 ust. 2 u.c., przepis ust. 1 dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego. Przeliczenia równowartości euro, o której mowa w ust. 1, na złote dokonuje się według średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski dla tej waluty w dniu wydania decyzji w sprawie nałożenia kary administracyjnej (art. 462 ust. 4 u.c.). W myśl art. 462 ust. 5, u.c., karę administracyjną, o której mowa w ust. 1, nakłada na przewoźnika, w drodze decyzji, komendant placówki Straży Granicznej, w której odmówiono cudzoziemcowi wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podkreślenia wymaga, że celem normy prawnej zawartej w art. 462 ust. 1 u.c. jest wymuszenie określonych legalnych zachowań oczekiwanych przez ustawodawcę od przewoźnika. W niniejszej sprawie obowiązek wynikający z art. 462 ust. 1 w zw. z art. 462 ust. 2 u.c. dotyczył przewoźnika wykonującego regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że podmiotem, który winien zostać obciążonym karą administracyjną z tytułu przywiezienia do granicy RP cudzoziemca nie posiadającego uprawnień wjazdowych jest przewoźnik [...] sp. k., ponieważ stawiając się do odprawy granicznej w dniu [...] lipca 2019 r. kierowca pojazdu okazał oryginalne dokumenty uprawniające tegoż przewoźnika do wykonywania zawodu i realizowania przewozu, m.in.: ważne zezwolenie [...] z [...] stycznia 2019 r. na wykonywanie regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym wydane przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego; ważną licencję nr [...] dotyczącą międzynarodowego autobusowego i autokarowego zarobkowego przewozu osób wydaną przez [...] w dniu [...] października 2018 r.; ważne zezwolenie nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego wydane przez GITD w dniu [...] października 2018 r. Kierowca jednocześnie nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów świadczących o wykonywaniu w tym dniu transportu międzynarodowego przez [...] przewoźnika. Kierowca nie okazał również do kontroli umowy powierzenia przewozu, której kserokopia została nadesłana do organu odwoławczego dopiero w dniu 14 października 2019 r.

Z treści art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. a, ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz.U z 2019 r., poz. 58 ze zm.), podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: wykonując przewóz drogowy osób: przy wykonywaniu przewozów regularnych i regularnych specjalnych - odpowiednie zezwolenie lub wypis z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy. W myśl art. 4 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1073/2009 z 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U.UE.L.2009.300.88 z dnia 2009.11.14) licencja wspólnotowa jest udzielana na rzecz określonego przewoźnika i nie może być przenoszona.

W każdym z pojazdów przewoźnika przechowuje się kopię licencji wspólnotowej poświadczoną za zgodność z oryginałem, która jest okazywana na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Gdyby przyjąć jak twierdzi skarżąca, że przewóz osób w dniu [...] lipca 2019 r. wykonywany był przez przewoźnika [...] M. P., kierowca przedstawiłby do kontroli dokumenty tego właśnie przewoźnika oraz umowę powierzenia przewozu. Tak się jednak nie stało w okolicznościach niniejszej sprawy.

Żadne dokumenty dotyczące innego podmiotu niż skarżąca, nie zostały w dniu [...] lipca 2019 r. okazane do kontroli przez kierowcę. Organ II instancji ustalił jednocześnie, że [...] "M. P.", posiada własne zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym [...] ważne do dnia [...] sierpnia 2021 r.).

Przesłanki odpowiedzialności przewoźnika zostały określone w Dziale XI u.c. Stosownie do art. 459 ust. 1 u.c., przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską zamierza przywieźć cudzoziemca do granicy, podejmuje wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić, żeby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego (art. 459 ust. 2 u.c.). Odpowiedzialności wynikającej z art. 462 ust. 1 u.c. nie podlega przewoźnik, który mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie (art. 462 ust. 3 pkt 2 u.c.).

Z ustaleń dokonanych w toku postępowania przed organami administracji wynika bezspornie, że skarżąca jako przewoźnik w dniu [...] lipca 2019 r. w ramach międzynarodowego transportu drogowego przywiozła do granicy Rzeczypospolitej Polskiej przedmiotowym autokarem cudzoziemca, obywatela [...], wobec którego kontrola graniczna ujawniła brak ważnej wizy uprawniającej do wjazdu na teren Polski. Cytowane wyżej przepisy wyraźnie regulują obowiązek przewoźnika podjęcia wszelkich niezbędnych środków by zapewnić, aby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie jeżeli zezwolenia takie są wymagane, pod rygorem nałożenia kary administracyjnej w przypadku przywiezienia do granicy cudzoziemca, który nie spełnia ww. warunków.

Ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźnika. To, czy zatrudni on osobę, która taką wiedzę posiada, przeszkoli swoich pracowników czy korzysta z usług firmy zewnętrznej pozostaje wyłącznie sprawą organizacji działalności gospodarczej prowadzonej przez przewoźnika. Na przewoźniku spoczywa ciężar odpowiedzialności za skutki działania osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to on obciążony jest skutkami dokonanego przez siebie doboru pracowników. Przewoźnika powinien zatem powierzyć dokonywanie kontroli dokumentów osobie lub firmie, która dysponuje wystarczającą wiedzą w zakresie katalogu dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium RP.

Z akt sprawy wynika, że przywiezienie do granicy RP obywatela [...] nie posiadającego uprawnień wjazdowych było skutkiem braku wiedzy osoby uprawnionej do weryfikacji dokumentów pasażerów. Z pisemnego oświadczenia kierowcy pojazdu - osoby odpowiedzialnej za weryfikację dokumentów pasażerów - wynika, że uprawnienie do przekroczenia granicy przez obywatela [...] wywiódł jedynie z faktu posiadania przez pasażera paszportu biometrycznego. Kierowca nie posiadał podstawowej wiedzy w zakresie dotyczącym zasad wjazdu na terytorium państw Schengen obywateli państw trzecich. W takich okolicznościach trudno uznać, że przewoźnik mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie. Posiadanie paszportu z symbolem biometrii w żaden sposób nie jest równoznaczne z uprawnieniem jego posiadacza do przekroczenia granicy RP (państw Schengen), które należy wywodzić przede wszystkim z obywatelstwa cudzoziemca.

W takim przypadku odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny (za sam fakt nieupewnienia się, czy cudzoziemiec dostarczany rejsem autobusowym do granicy posiada dokument uprawniający go do przekroczenia granicy), niezależny od czyjejkolwiek winy. W kontekście powyższego, bez znaczenia jest stanowisko przewoźnika, że kierowca nie jest jego pracownikiem (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 listopada 2016 r., sygn. IV SA/Wa 1393/16 oraz wyrok NSA z 13 marca 2018 r., sygn. II OSK 2198/17 publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy co do uznania, że w dniu 7 lipca 2019 r. przedmiotowego przewozu dokonywała firma [...] Spółka Komandytowa, [...], ul. [...].

Niezasadne są więc zarzuty skargi, że decyzja została wydana na inny podmiot, aniżeli wykonujący w rzeczywistości w dniu [...] lipca 2019r. przedmiotowym autobusem. Trudno zrozumieć argumentację skarżącego zawartą w skardze, z której wynika, że kierowca okazuje dokumenty przewoźnika, zeznaje, że jest jego pracownikiem, a w rzeczywistości pracuje dla innego przewoźnika, o czym nic nie wspomina i nie posiada jego dokumentów podczas kontroli. Zdaniem Sądu, przedstawione stanowisko skarżącego w tym zakresie jest jedynie polemiką z prawidłowymi ustaleniami organów, stanowiącą jego linię obrony w obliczu nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej.

W ocenie Sądu, wbrew opinii skarżącej, przewoźnik nie wywiązał się z obowiązków dołożenia należytej staranności przy weryfikowaniu dokumentów cudzoziemca, a więc nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne z art. 462 ust. 3 pkt 2 u.c., zwalniające przewoźnika z odpowiedzialności. Ta kontrola powinna być skuteczna i rzetelna, leży ona bowiem w interesie przewoźnika, który powinien w tym zakresie przeszkolić swoich kierowców lub inne osoby upoważnione, co pozostaje wyłącznie sprawą jego wewnętrznej organizacji pracy. Profesjonalny przewoźnik wykonujący regularne przewozy w międzynarodowym transporcie drogowym i zatrudnieni przez przewoźnika pracownicy obowiązani są badać dokumenty cudzoziemców przed zawarciem z cudzoziemcem umowy przewozu. W granicach tego obowiązku mieści się dokonanie oględzin dokumentów dla stwierdzenia w szczególności, czy uprawniają one do wjazdu i pobytu, czy dokument w dacie wjazdu na terytorium RP jest ważny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, według którego, nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności okoliczność, że w trakcie weryfikacji dokumentów działał "pod presją czasu", czy też że sprawdzenia dokonywano w stosunku do kilkudziesięciu osób w późnych godzinach wieczornych. Takie okoliczności, w ocenie Sądu, profesjonalny przewoźnik powinien przewidzieć i tak zorganizować kontrolę dokumentów, aby dokonać tej czynności starannie, z uwzględnieniem odpowiedniego czasu. Przewoźnik powinien upewnić się co do ważności posiadanych przez pasażerów dokumentów. W tej sytuacji nałożenie kary administracyjnej na skarżącą było całkowicie uzasadnione.

Sąd w składzie orzekającym, dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia – w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy – doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Komendanta Głównego nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy rozpoznały sprawę w zakresie, który należał do ich kompetencji, gdyż dokonały czynności zmierzających do nałożenia na skarżącą jako przewoźnika administracyjnej kary pieniężnej.

Bezzasadne są zarzuty skargi odnoszące się do naruszeń przepisów postępowania związanych z ustaleniem stanu faktycznego, obejmujących: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 189f § 1k.p.a.

Stan faktyczny, który legł u podstaw wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, przede wszystkim w odniesieniu do faktu głównego, czyli przywiezienia do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane.

Ustawodawca nałożył na przewoźnika obowiązek dołożenia należytej staranności, aby zapobiec przywiezieniu do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej.

Na gruncie prawa konstytucyjnego charakterystykę instytucji prawnej obowiązku przeprowadza F. S. Wyodrębniając części składowe pojęcia obowiązku, autor ten wskazuje na następujące zależności: "1) zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania; 2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy; 3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie państwowym żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela; 4) na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli." (F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124–125). Brak wykonania obowiązku powinno lub może pociągać za sobą przewidziane przez prawo ujemne skutki dla adresata lub adresatów obowiązku. Skarżąca nie kwestionuje braku wykonania obowiązku prawnego wynikającego z przepisów u.c.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji szczegółowo wyjaśnił, na czym polegało naruszenie popełnione przez skarżącą, czego konsekwencją było nałożenie na Spółkę administracyjnej kary pieniężnej.

Orzekające w sprawie organy określiły także w uzasadnieniach decyzji, jakimi przesłankami kierowały się przy wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 3000 (słownie: trzy tysiące euro), w tym m. in. dotyczącymi braku winy skarżącej.

Odnosząc się do podniesionych przez skarżącą argumentów, dotyczących braku zasadności nałożenia na Spółkę przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na dotychczasową prawidłową postawę skarżącej jako przedsiębiorcy i wykonywania wszystkich obowiązków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, wskazać należy wskazać, że w niniejszej sprawie stwierdzono brak wykonania obowiązku prawnego nałożonego na skarżącą wynikającego wprost z przepisów u.c.

Zdaniem Sądu, subiektywna ocena braku wykonania przez skarżącą obowiązku prawnego w tym zakresie nie mogła spowodować odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Stwierdzenie przez orzekające organy, że strona nie wykonała obowiązku nałożonego w u.c. obligowało orzekające organy do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej.

W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, z poszanowaniem zasad ogólnych uregulowanych w k.p.a. Organy zgromadziły wymagany przepisami prawa materiał dowodowy, dokonały jego wszechstronnej oceny, a zawarta w uzasadnieniu decyzji argumentacja jest logiczna i przekonująca.

Wbrew wszystkim zarzutom skarżącej zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że skarżąca ponosi odpowiedzialność administracyjną za przypisane jej jako przewoźnikowi naruszenie przepisów prawa materialnego. Sankcją finansową za naruszenie przepisów prawa materialnego jest wymierzona w niniejszej sprawie administracyjna kara pieniężna. Administracyjna kara pieniężna wymierzona skarżącemu realizuje dwie podstawowe funkcje: 1) represyjną, i 2) prewencyjną. Podstawowym źródłem odpowiedzialności administracyjnej skarżącego w niniejszej sprawie jest szeroko rozumiany obowiązek prawny wynikający z cytowanych w decyzjach orzekających organów przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy w sposób w pełni przekonujący wskazały argumenty przemawiające za wymierzeniem skarżącej administracyjnej kary pieniężnej.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 189f § 1 k.p.a. Wymierzona w niniejszej sprawie administracyjna kara pieniężna ma charakter bezwzględny i obligatoryjny, a jej wysokość jest określona sztywną kwotą w wysokości stanowiącej równowartość od 3000 do 5000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500 000 euro. Wymierzona skarżącej administracyjna kara pieniężna nie podlega miarkowaniu w zależności od okoliczności stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, że organ orzekając o jej wymierzeniu nie może uwzględnić przyczyn czy stopnia zawinienia w uchybieniu terminu czy też okresu uchybienia terminowi.

Istotą sporu dotyczącego art. 189f § 1 k.p.a. jest odpowiedź na pytanie, czy orzekające w sprawie organy wymierzając skarżącej administracyjną karę pieniężną trafnie uznały, że art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w tej sprawie.

W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że ustawodawca mocą ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) dokonał istotnej nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Mianowicie, z dniem 1 czerwca 2017 r., na podstawie art. 1 pkt 41 wspomnianej ustawy, po dziale IV dodano dział IVa zatytułowany "Administracyjne kary pieniężne". Z uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej (druk VIII.1183) wynika, że projektowane rozwiązania mają stanowić uzupełnienie regulacji przewidzianych w przepisach szczególnych, przy poszanowaniu zasady, że przepis szczególny ma zawsze pierwszeństwo przed przepisem ogólnym (lex specialis derogat legi generali). Stosownie do art. 189a § 1 k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Po myśli art. 189a § 2 k.p.a. przepisów działu IVa nie stosuje się w takim zakresie, w jakim w przepisach odrębnych uregulowane zostały: przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej. Przepis art. 189f k.p.a., normuje przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Przy ustaleniu dopuszczalności stosowania lub wyłączenia stosowania przepisów działu IVa k.p.a. niezbędna jest więc w pierwszej kolejności uprzednia wykładnia przepisów odrębnych regulujących przesłanki nakładania oraz wymierzania administracyjnych kar pieniężnych (wyrok NSA z 3 grudnia 2019 r. II OSK 3087/18). Nie można bowiem przyjąć, że od dnia 1 czerwca 2017 r. organy mają obowiązek automatycznie i bezwzględnie, w każdym rozpatrywanym przypadku badać przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej przewidziane w art. 189f k.p.a.

Wyjaśnić należy, że dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w k.p.a. nie znajdują zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W świetle prawidłowej wykładni uregulowań przepisów odrębnych, a konkretnie przepisów u.c., organ nie mógł weryfikować przesłanek odstąpienia od nałożenia kary z art. 189f § 1 k.p.a., dając tym samym pierwszeństwo kodeksowym unormowaniom instytucji odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej. W stanie faktycznym i prawnym sprawy niniejszej pierwszeństwo miały bezwzględnie obowiązujące regulacje prawa materialnego stanowiące lex specialis względem ogólnych unormowań k.p.a., w świetle których nie jest prawnie dopuszczalne odstąpienie od nałożenia kary. Zarzuty naruszenia prawa materialnego są wobec powyższego nieusprawiedliwone. Powody, dla których organy nie mogły odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, zostały wyjaśnione przez orzekające w sprawie organy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja odpowiada prawu. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.