Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1722/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2, art. 154
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 34, art. 38, art. 39 ust. 1, art. 76 § 3, art. 176
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 294/18 w sprawie ze skargi K.K. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 5 lipca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 294/18, oddalił skargę K.K. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] listopada 2017 r. nr [...], utrzymującą w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] września 2017 roku nr [...] w sprawie odmowy uchylenia lub zmiany decyzji Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] września 2013 r. nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności zawiadomienia Prezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej w S. z [...] kwietnia 1980 r. o skreśleniu skarżącej z listy radców prawnych.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 2 czerwca 2017 r., zawartym w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożonej w innej sprawie, K.K. (dalej: skarżąca) wskazując na rażące naruszenie interesu społecznego, a także uzasadnionego interesu indywidualnego przez dopuszczenie ingerencji w sferę uprawnień skarżącej poprzez niedoręczenie jej decyzji ograniczającej te uprawnienia, wniosła o uchylenie lub zmianę – w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej cyt. jako: k.p.a.) – uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej: KRRP) z [...] września 2013 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności zawiadomienia Prezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej w S. z [...] kwietnia 1980 r. o skreśleniu jej z listy radców prawnych jako radcy prawnego Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w S. z dniem 18 marca 1980 r. W uchwale tej Prezydium uznało, że zawiadomienie to nie narusza przepisów uchwały nr 533 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1961 r. w sprawie obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń oraz banków państwowych oraz zarządzenia nr 62 Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 lipca 1962 r. w sprawie ogólnych zasad organizacji obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń oraz banków państwowych i nie musiało być doręczone skarżącej, bowiem nie była ona stroną w sprawie zawiadomienia przez pracodawcę organu państwowego arbitrażu gospodarczego o rozwiązaniu umowy o pracę z osobą zatrudnioną w tej jednostce w charakterze radcy prawnego.

Prezydium KRRP uchwałą z [...] września 2017 r. nr [...], odmówiło uchylenia lub zmiany na podstawie art. 154 k.p.a. uchwały KRRP z [...] września 2013 r., nr [...].

Zaskarżoną uchwałą z [...] listopada 2017 r., Prezydium KRRP, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymało w mocy swoją uchwałę z [...] września 2017 r., nr [...] wskazując na niedopuszczalność zmiany lub uchylenia decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności w trybie art. 154 k.p.a. W ocenie organu prowadziłoby to bowiem m.in. do możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o interes społeczny i słuszny interes strony, a więc na podstawie innych przesłanek niż enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca, działająca przez profesjonalnych pełnomocników, wniosła skargę domagając się uchylenia w całości zaskarżonej uchwały i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania lub uchylenia zaskarżonej uchwały i wydania decyzji o wpisie skarżącej na listę radców prawnych.

W odpowiedzi na skargę Prezydium KRRP wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; obecnie tekst jedn. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej cyt. jako: p.p.s.a.) oddalił skargę stwierdzając, że zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

WSA wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną – nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Rozstrzygnięcie, jakie wydaje organ orzekając na podstawie art. 154 k.p.a., oparte jest na uznaniu administracyjnym. Badanie istnienia przesłanek z art. 154 k.p.a. nie może odbywać się w oderwaniu od podstaw prawnych wydania decyzji ostatecznej. Tę okoliczność dostrzegł organ, którego uchwała jest przedmiotem zaskarżenia, bowiem rozpoznając sprawę uwzględnił charakter postępowania, w którym wydano decyzję objętą wnioskiem o zmianę lub uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. i słusznie wskazał na ścisły katalog przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., które uzasadniają stwierdzenie nieważności konkretnej decyzji. W ocenie sądu pierwszej instancji zmiana lub uchylenie decyzji (uchwały) o odmowie stwierdzenia nieważności – na podstawie art. 154 k.p.a. – spowodowałoby uzupełnienie katalogu przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. o dodatkowe przesłanki w postaci interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. Taka wykładnia ww. przepisów jest zdaniem sądu niedopuszczalna, stanowiłaby bowiem sposób obejścia art. 156 § 1 k.p.a., którego przesłanki podlegają ścisłej wykładni (exceptiones non sunt extendendae). Naruszona zostałaby przez to spójność i logika systemu prawa, w którym funkcjonują oba te nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego. W ocenie WSA trafnie zatem do powyższych okoliczności prawnych nawiązał organ wskazując w podjętych uchwałach, że w pierwszej kolejności w sprawie należało wziąć pod uwagę charakter decyzji, której zmiany (uchylenia) domagała się strona, a mianowicie ustalenia, czy była rozstrzygnięciem związanym czy też miała charakter swobodny. Prawidłowo przy tym organ wyjaśnił, że decyzje wydawane na podstawie art. 156 k.p.a. są decyzjami związanymi. W tych okolicznościach jako bezcelowe ocenił sąd analizowanie, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Nawet bowiem gdyby ustalono, że przesłanki te istotnie w sprawie zachodzą, to ewentualna zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji spowodowałoby wydanie decyzji niezgodnej z prawem, a to stanowiłoby przesłankę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Za niezasadny w świetle art. 39 ust. 1 zdanie 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1874, dalej u.praw.zagr.) w zw. z art. 76 § 3 p.p.s.a uznał sąd wniosek o odroczenie rozprawy z powodu niezawiadomienia o rozprawie drugiego z pełnomocników skarżącej.

Skargą kasacyjną K.K. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. Skarżąca wniosła również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 133 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, w wyniku błędnej oceny wynikającego z akt sprawy jej stanu faktycznego oraz prawnego i w konsekwencji bezzasadne oddalenie skargi K.K. od uchwały Prezydium KRRP z [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia lub zmiany decyzji, którą odmówiono stwierdzenia nieważności;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez sąd pierwszej instancji wymogów w zakresie wskazania w uzasadnieniu wyroku podstaw prawnych rozstrzygnięcia oraz jej faktycznego wyjaśnienia;

II. na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędne przyjęcie, że zmiana lub uchylenie decyzji (uchwały) o odmowie stwierdzenia nieważności – na podstawie art. 154 k.p.a. spowodowałoby uzupełnienie katalogu przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. o dodatkowe przesłanki w postaci interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, podczas gdy decyzja (uchwała) ta rażąco narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego;

2) niezawiadomienia o sprawie drugiego pełnomocnika skarżącej tj. S.H. – prawnika Unii Europejskiej zarejestrowanego w państwie macierzystym (RFN) i uprawnionego do wykonywania zawodu przy użyciu tytułu zawodowego Rechtsanwalt – art. 34 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku. W ocenie skarżącej WSA w Warszawie dokonał błędnych ustaleń faktycznych i prawnych wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału (akt sprawy). W konsekwencji oddalił skargę skarżącej, pomimo że organy dopuściły się w niniejszej sprawie oczywistego i rażącego naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, wpływającego na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. W konsekwencji powyższego sąd pierwszej instancji naruszył przepisy art. 133 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w stopniu wpływającym na orzeczenie objęte zaskarżonym wyrokiem. Przy prawidłowej ocenie stanu faktycznego i prawnego wynikającego z akt sprawy istniały bowiem wszelkie przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji i wpisanie K.K. na listę radców prawnych. W ocenie skarżącej zagadnieniem zasadniczym dla prawidłowej oceny i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie charakteru zatrudnienia skarżącej jako radcy prawnego Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w S.. Organy, a w ślad za nimi WSA posłużyły się przy tym całkowicie błędną wykładnią wskazanych wyżej przepisów, a sąd rozpoznając sprawę oparł się w swojej argumentacji na cytowanych orzeczeniach innych sądów. Zastrzeżenia skarżącej budzi zatem argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu skarżonego wyroku, bowiem sąd w żaden sposób nie wskazał podstaw swoich ocen i wniosków oraz sposobu rozumowania prowadzącego do ich sformułowania. Oceny i wnioski WSA w określonych fragmentach nie znajdują też żadnego potwierdzenia na gruncie stanu faktycznego i materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie. WSA w Warszawie błędnie zatem ocenił stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy. Nie dostrzegł wynikających z akt sprawy poważnych uchybień podstawowym zasadom postępowania i przepisów prawa materialnego, jakich dopuściły się organy. Powyższe uchybienie sądu w istotny sposób wpłynęło na ostateczny wynik sprawy. Prawidłowo oceniając jej stan faktyczny i prawny sąd powinien bowiem uchylić zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. WSA naruszył również art. 141 § 4 p.p.p.a. poprzez niewyjaśnienie na jakiej podstawie faktycznej i prawnej przyjął, iż organy administracji słusznie uznały, że decyzja o odmowie wpisu na listę radców prawnych nie jest dotknięta żadną z wad kwalifikowanych z art. 156 k.p.a., w szczególności poprzez nieodniesienie się przez WSA do przedstawionych przez skarżącą argumentów i dowodów związanych z odmową jej wpisu na listę radców prawnych.

W ocenie skarżącej naruszeniem prawa procesowego było także odrzucenie wniosku pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy w związku z niezawiadomieniem o rozprawie drugiego pełnomocnika tj. S.H., czym ewidentnie naruszono prawo do obrony określone w art. 34 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie zarządzenia z 27 maja 2021 r. Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA o skierowaniu niniejszej sprawy na posiedzenie niejawne w dniu 1 lipca 2021 r., wydanego na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), o czym strony zostały poinformowane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w świetle obowiązujących przepisów prawidłowe było zaakceptowane przez sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcie orzekającego w sprawie organu o odmowie uchylenia lub zmiany na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] września 2013 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności zawiadomienia Prezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej w S. z [...] kwietnia 1980 r. o skreśleniu skarżącej z listy radców prawnych.

Na wstępie, biorąc pod uwagę sposób sformułowania w tej sprawie zarzutów skargi kasacyjnej, podkreślenia wymaga, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do rozpoznawania jej jedynie w granicach wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że może on badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a., sformułowano zarzuty, przy czym w obu wypadkach, a więc zarówno zarzuty oparte na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (punkty I.1. i I.2. petitum skargi kasacyjnej), jak również na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (punkty II.1. i II.2. petitum skargi kasacyjnej), zostały zakwalifikowane przez samą skarżącą jako naruszenie przepisów postępowania. Już samo to świadczy o poważnej wadliwości konstrukcyjnej skargi kasacyjnej.

Należy nadto zwrócić uwagę, że wprawdzie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe są powiązane z naruszeniem przez sąd przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednakże nie spełniają wymogu wykazania, że mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w przywołanym przepisie, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

W rozpoznawanej sprawie tego wymogu skarga kasacyjna nie spełnia. Nie wykazano, że gdyby do zarzucanych naruszeń przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny. Nie sprecyzowano też wyraźnie na czym - zdaniem strony - polegało naruszenie prawa przez sąd pierwszej instancji. Co więcej, zarzuty te stanowią w większości powtórzenie zarzutów podniesionych w skardze, i w większości nie tylko nie dotyczą zaskarżonego wyroku sądu, ale nawet nie dotyczą kontrolowanego przez sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia organu. Koncentrują się one bowiem, jak potwierdza też ich uzasadnienie, na kwestii niezgodności z prawem wcześniejszego orzeczenia, wydanego w odrębnej sprawie, tj. odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o skreśleniu skarżącej z listy radców prawnych. A zatem zarzuty skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie w dużej części całkowicie wychodzą poza przedmiot rozpoznawanej sprawy.

Wprawdzie pomimo wskazanych wad konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie odrzucił tej skargi, mając na względzie treść uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 5/2010, poz. 1), z której wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny może, po przeanalizowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej, samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji, jednak nieprawidłowa konstrukcja zarzutów skargi kasacyjnej w tej sprawie ma wpływ na zakres przeprowadzonej przez NSA kontroli.

Niezasadny zdaniem NSA jest najdalej idący zarzut, tj. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez sąd wymogów w zakresie wskazania w uzasadnieniu wyroku podstaw prawnych rozstrzygnięcia oraz ich faktycznego wyjaśnienia.

Przypomnieć należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez sąd stanu faktycznego, a więc gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2016r., sygn. akt I GSK 1821/14; z 6 marca 2019r., sygn. akt II GSK 985/17). Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zatem łączyć z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie.

W rozpoznawanej sprawie zaś do tego właśnie zmierza uzasadnienie omawianego zarzutu w skardze kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono bowiem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej przyjął, iż organy administracji słusznie uznały, że decyzja o odmowie wpisu na listę radców prawnych nie jest dotknięta żadną z wad kwalifikowanych z art. 156 k.p.a., w szczególności poprzez nieodniesienie się do przedstawionych przez Skarżącą argumentów i dowodów związanych z odmową wpisu na listę radców prawnych. Skarżąca kasacyjnie poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zmierza zatem do zakwestionowania merytorycznej prawidłowości zapadłego rozstrzygnięcia i to – co należy szczególnie mocno podkreślić – tak naprawdę nie tego, które jest przedmiotem kontroli w tej sprawie, tj. orzeczenia dotyczącego odmowy uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 154 k.p.a., lecz wydanego w odrębnej sprawie rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o skreśleniu jej z listy radców prawnych. Argumenty skarżącej są dodatkowo niejasne z tego powodu, że nawiązują do rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały o odmowie wpisu na listę radców prawnych, podczas gdy odmowa stwierdzenia nieważności dotyczyła zawiadomienia Prezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej w S. z dnia [...] kwietnia 1980 r., znak [...] o skreśleniu jej z listy radców prawnych.

Biorąc zatem pod uwagę sposób sformułowania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i jego uzasadnienie należy uznać, że nie jest on zasadny. Przepis ten mógłby stanowić samodzielną podstawę zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji w drodze skargi kasacyjnej jedynie w przypadku, gdyby uzasadnienie wyroku nie zawierało niezbędnych wymienionych w tym przepisie elementów. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku zawarł wszystkie wymagane elementy tj. zwięźle przedstawił stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron (Prezydium), a także podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, co umożliwia kontrolę instancyjną wyroku. Fakt, że skarżąca nie podziela stanowiska sądu nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu. Sformułowany zatem w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. (punkt I.2. skargi kasacyjnej) nie jest zasadny i nie mógł doprowadzić do oczekiwanego przez skarżącą rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku.

Nie jest zasadny także podniesiony w punkcie I.1. skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art 80 k.p.a poprzez niewłaściwe zastosowanie, w wyniku błędnej oceny wynikającego z akt sprawy jej stanu faktycznego oraz prawnego i w konsekwencji błędne oddalenie skargi.

W skardze kasacyjnej nie sprecyzowano na czym konkretnie polega zdaniem skarżącej to naruszenie przepisów postępowania przez sąd, tzn. jakiego rodzaju uchybienie popełnił sąd w ocenie ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Także w odniesieniu do tego zarzutu wskazywana na jego uzasadnienie argumentacja wykracza poza zakres tej sprawy. W uzasadnieniu tego zarzutu skarżąca podniosła jedynie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał błędnych ustaleń faktycznych i prawnych wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału i w konsekwencji oddalił skargę, pomimo że organy dopuściły się w niniejszej sprawie oczywistego i rażącego naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, wpływającego na ostateczne rozstrzygnięcie. W ocenie skarżącej przy prawidłowej ocenie stanu faktycznego i prawnego wynikającego z akt sprawy istniały wszelkie przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji i wpisania jej na listę radców prawnych. W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano również, że zasadniczym dla prawidłowej oceny i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie charakteru jej zatrudnienia jako radcy prawnego Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w S., a następnie obszernie odniesiono się do obowiązku organu w zakresie ustalenia rzeczywistego charakteru sprawy oraz reguł postępowania dowodowego określonych w art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a.

Taka argumentacja powołana na uzasadnienie zarzutu naruszenia prawa procesowego w rozpoznawanej sprawie, nie mogła doprowadzić do uznania tego zarzutu za zasadny. Po raz kolejny należy podkreślić jaki jest przedmiot tej sprawy: zaskarżonym wyrokiem sąd pierwszej instancji oddalił skargę na uchwałę Prezydium utrzymującą w mocy uchwałę Prezydium odmawiającą uchylenia lub zmiany w trybie art 154 k.p.a. decyzji Krajowej Rady Radców Prawnych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności zawiadomienia Prezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej w S. z dnia [...] kwietnia 1980 r. Rozpoznawana sprawa dotyczy zatem postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, na podstawie art 154 k.p.a. Jego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji administracyjnej tylko z punktu widzenia tego, czy są spełnione przesłanki pozwalające na uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, tj. czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, przy uwzględnieniu nadto charakteru tej decyzji. Utrwalone jest bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie stanowisko, że interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 k.p.a., może przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, tylko w przypadku decyzji uznaniowych, tzn. gdy przy ich wydawaniu organ nie jest ściśle związany przepisami prawa. W takim postępowaniu co do zasady nie ustala się natomiast stanu faktycznego i nie dokonuje jego oceny, na podstawie przepisów procesowych, których naruszenie skarżąca zarzuciła, tj. na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W konsekwencji za niezasadny uznać należy również sformułowany w punkcie II.1. skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zmiana lub uchylenie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 154 k.p.a. spowodowałaby uzupełnienie katalogu przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. o dodatkowe przesłanki w postaci interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, podczas gdy decyzja ta rażąco narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem NSA zasadnie przyjął sąd w rozpoznawanej sprawie, że uchylenie lub zmiana - na podstawie 154 k.p.a. - decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, doprowadziłaby do wydania decyzji sprzecznej z prawem, co jest niedopuszczalne. Tryb uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. dotyczy co do zasady decyzji niewadliwych. Zastosowanie tego trybu nie może jednak prowadzić do zastąpienia decyzji niewadliwej decyzją sprzeczną z prawem. Z tego powodu przyjmuje się, że może on mieć zastosowanie jedynie do tzw. decyzji uznaniowych, takiego zaś charakteru nie miała decyzja o odmowie stwierdzenie nieważności decyzji skreślającej skarżącą z listy radców prawnych. W konsekwencji zasadnie uznał więc sąd w zaskarżonym wyroku, że odmienne rozstrzygnięcie doprowadziłoby do nieuprawnionego rozszerzenia zamkniętego katalogu przesłanek stwierdzenia nieważności zawartego w art. 156 k.p.a. o interes społeczny i słuszny interes strony. Uzasadnienie zaś tego zarzutu zawarte w skardze kasacyjnej skutecznie nie podważa zgodności z prawem tego stanowiska sądu, znowu bowiem dotyczy rozstrzygnięcia o skreśleniu skarżącej z listy radców prawnych zarzucając jego rażące naruszenie prawa, a nie kontrolowanego w tej sprawie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 154 k.p.a.

Nie jest również zasadny podniesiony w punkcie II.2. petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 34 p.p.s.a. poprzez niezawiadomienie o rozprawie przed WSA pełnomocnika zagranicznego – jednego z dwóch reprezentujących skarżącą. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, nie został naruszony przepis art. 34 p.p.s.a. przewidujący, że "Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników." W tej sprawie strona nie została pozbawiona prawa do działania przez pełnomocnika. Art. 76 § 3 p.p.s.a przewiduje, że "Jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich." Nadto zaś zasadnie wskazał sąd w zaskarżonym wyroku na treść art. 39 ust. 1 u.pr.zagr., który przewiduje, że "Prawnik z Unii Europejskiej, reprezentujący klienta w postępowaniu przed sądami i innymi organami władzy publicznej, obowiązany jest wskazać organowi prowadzącemu postępowanie osobę upoważnioną do odbioru pism w Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku gdy prawnik z Unii Europejskiej współdziała z adwokatem lub radcą prawnym zgodnie z art. 38, domniemywa się, że osobą upoważnioną jest ten adwokat lub radca prawny." Mając na uwadze przytoczoną regulację prawną, tj. art. 39 ust. 1 w związku z przytoczonym powyżej art. 76 § 3 p.p.s.a. należy uznać, że niezasadny jest zarzut skarżącej dotyczący nieodroczenia rozprawy przed WSA z powodu niezawiadomienia o rozprawie drugiego pełnomocnika strony, tj. S.H. - prawnika z Unii Europejskiej zarejestrowanego w państwie macierzystym (RFN) i uprawnionego do wykonywania zawodu przy użyciu tytułu zawodowego Rechtsanwalt w rozpoznawanej sprawie.

W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.