Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 435/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 31 par1, par 2, art. 10, art. 31 par 5, art. 190
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lipca 2010r. sprawy ze skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej kary za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. numer [...] Wójt Gminy W. wymierzył "P." Sp. z o. o. z siedzibą w P. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł. za usunięcie bez zezwolenia [...] sztuk drzew oraz krzewów o powierzchni [...] m2 z terenu działki nr [...] w obrębie Ż.

Jak wynika z uzasadnienia organ I instancji ustalił, że R. K. przy pomocy P. K. i M. L. posiadając ustną zgodę pracownika Spółki "P.", w której władaniu znajduje się powyżej wskazana działka, dokonał bez zezwolenia wycinki drzew i krzewów. W związku z tym Wójt Gminy W. zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) oraz rozporządzeniami wykonawczymi do tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego z udziałem biegłego rzeczoznawcy, nałożył na właściciela nieruchomości karę pieniężną.

Odpis powyższej decyzji został m. in. doręczony Stowarzyszeniu Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W.

Odwołanie od decyzji wniosła spółka z o. o. "P." w P. Odwołująca się złożyła do sprawy prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w D. Wydziału [...] Grodzkiego z dnia [...] r., w którym to uznano R. K. winnego wyrąbania i przywłaszczenia drzew na szkodę spółki "P." Sp.

z o.o. tj. o czyn z art. 278 § 1 Kodeksu karnego.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. numer [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880) - uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

Organ II instancji wskazał, że karę administracyjną pieniężną można nałożyć tylko na podmioty, które mogłyby uzyskać zgodę na wycinkę tj. właściciel lub posiadacz nieruchomości. Jednakże, w rozpoznawanej sprawie, właścicielowi nie można wymierzyć kary, gdyż nie posiada atrybutu strony. Organ powołał się na powyżej wymieniony prawomocny wyrok. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zaznaczył, że brak jest też podstawy prawnej do wymierzenia kary pieniężnej sprawcy czynu. W związku z tym postępowanie administracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Skarga na powyższą decyzję została wniesiona w dniu [...]r. przez Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W., które brało udział w postępowaniu wyjaśniającym organu I instancji. Skarżąca wyjaśniła

w skardze, że w jej ocenie skargę złożyła w terminie, gdyż o zaskarżonej decyzji powzięła wiadomość dopiero w ostatnich dniach [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2006r. sygn. akt II SA/Sz 362/06 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.

Sąd I instancji uznał, że stowarzyszenie, w niniejszym postępowaniu administracyjnym, należy traktować jako podmiot występujący na prawach strony wraz ze wszystkimi konsekwencjami z tego wynikającymi.

Ponadto, Sąd podniósł, że nie akceptuje poglądu przedstawionego przez uczestnika postępowania, że skarga została złożona przez stowarzyszenie po terminie.

Od powyższego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

uczestnik postępowania "P." Sp. z. o. o. w P. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze , oboje reprezentowani przez radców prawnych, wnieśli dwie skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt

II OSK 247/07 uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę "N." Stowarzyszenia na Rzecz Ochrony Środowiska Gminy W. z siedzibą w W.

Sąd II instancji uznał, że bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, że zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. numer [...] została doręczona stronie postępowania (jej adresatowi) w dniu [...]r., a zatem 30-dniowy termin, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy P.p.s.a upłynął w dniu[...]. Skarga Stowarzyszenia Na Rzecz Ochrony Środowiska N. Gminy W. została złożona dnia[...].(data nadania przesyłki poleconej w placówce pocztowej), tak więc po upływie wskazanego wyżej terminu. W skardze nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Sąd II instancji uznał za zasadny zarzut wnoszącej skargę kasacyjną Spółki, że Sąd I instancji rozpoznał skargę wniesioną po terminie. Wniesienie skargi w terminie stanowi podstawową przesłankę jej dopuszczalności. Nie jest możliwe badanie legalności zaskarżonego orzeczenia organu administracji na skutek skargi (nawet uprawnionego podmiotu) jeżeli została ona wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 189 ustawy P.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i odrzucił skargę.

Następnie, w dniu [...]r. Prokurator Okręgowy wniósł od decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia

[...] r., uchylającej decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] r. i umarzającej postępowanie I instancji, sprzeciw oraz wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Zdaniem Prokuratora decyzja z dnia [...]r. została wydana

z naruszeniem przepisów art. 10 § 1 i art. 31 § 2 k.p.a. przez uznanie, że Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. nie było stroną postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia

[...] r. wznowiło postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w celu zbadania, czy istnieją podstawy do uwzględnienia sprzeciwu Prokuratora Okręgowego.

Decyzją z dnia [...]r. numer [...] organ II instancji odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r. z uwagi na stwierdzenie braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145 a k.p.a.

Prokurator Okręgowy złożył w dniu [...]r. wniosek

o ponowne rozpatrzenie sprzeciwu wobec decyzji ostatecznej SKO

z dnia [...]r.

Prokurator zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów art. 10 § 1 kpa i art. 31 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że Stowarzyszenie nie było stroną postępowania odwoławczego prowadzonego przez organ II instancji i bez własnej winy nie brało udziału w tym postępowaniu oraz przepisu art. 105 § 1 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że uznanie Spółki za pokrzywdzonego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w D.

z dnia [...] r., sygn. akt [...], wyłącza jednocześnie możliwość orzeczenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 88 ustawy o ochronie przyrody, co powoduje konieczność umorzenia na tej podstawie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze , decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, po rozpatrzeniu wniosku Prokuratora Okręgowego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia

[...] r., numer [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. numer [...] uchylającą w całości decyzję Wójta Gminy W. z dnia

[...] r. numer [...] w przedmiocie nałożenia na spółkę z o. o. "P." z siedzibą w P. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia [...] sztuk drzew oraz krzewów

o powierzchni [...] m² z terenu działki nr [...] w obrębie Ż., i umarzającą postępowanie pierwszej instancji z uwagi na stwierdzenie braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji szczegółowo przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, a następnie, na wstępie rozważań, wskazał, że odmowa uchylenia decyzji ostatecznej Kolegium z dnia [...] r. - jest zasadna, z uwagi na stwierdzenie braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145 a k.p.a.

Organ podał, że w przypadku stwierdzenia braku podstaw wskazanych w art. 145 § 1 lub art. 145 a k.p.a., wznowione postępowanie należy zakończyć odmową uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwyczajnym.

Zgodnie z brzmieniem przepisem art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25, 27; strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję; decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W myśl natomiast przepisu art. 145 a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Uchylenie decyzji dotychczasowej jest następnie możliwe w przypadku stwierdzenia istnienia podstaw do jej uchylenia na podstawie wskazanych przepisów.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut Prokuratora Okręgowego w K., że poprzez niewłaściwe uznanie, że Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. nie było stroną postępowania odwoławczego - Stowarzyszenie bez własnej winy nie brało udziału w tym postępowaniu.

Zgodnie z art. 31 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej (żądanie wszczęcia postępowania lub żądanie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu) za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Dopiero zatem takie postanowienie o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału

w toczącym się postępowaniu na prawach strony powodować będzie, że od dnia wydania takiego postanowienia przysługują organizacji społecznej wszelkie prawa strony w rozumieniu art. 10 k.p.a. Organizacja społeczna musi wpierw złożyć organowi stosowny wniosek (żądanie), który stanowić będzie tym samym wyrażenie przez nią zewnętrznej woli uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na prawach strony.

Organ administracji publicznej ocenia następnie ten wniosek i rozstrzyga postanowieniem o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony, określając przy tym jednocześnie w sposób jednoznaczny, jakiego to postępowania dotyczy.

Kolegium podkreśliło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie podziela się również stanowiska o możliwości istnienia dorozumianego postanowienia

o dopuszczeniu organizacji społecznej do postępowania w sytuacji przyjmowania nawet jej oświadczeń i doręczania jej decyzji i postanowień, bez formalnego postanowienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 sierpnia 2006r., I SA/Wa 862/06, LEX nr 282557).

Organ podał dalej, że ewentualny zarzut zaś pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu może być postawiony dopiero wówczas, gdy status strony danemu podmiotowi w ogóle przysługiwał; wznowienia postępowania na podstawie

art. 145 § 1 pkt 4 może żądać natomiast co prawda nie tylko strona, ale także organizacja społeczna, która została jednak pozbawiona możliwości uczestniczenia

w postępowaniu w ten sposób, że zignorowano jej wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu i nie wydano żadnego postanowienia w sprawie tego dopuszczenia.

Bezsporne jest w sprawie, że Stowarzyszenie nie złożyło w toku prowadzonego postępowania, zarówno przed organem pierwszej instancji jak i w toku postępowania odwoławczego, jakiegokolwiek wniosku, czy też żądania, które to oświadczenia miałyby na celu dopuszczenie tejże organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony.

Organ II instancji określił jako niesłuszny pogląd, że jeżeli organ administracji publicznej nie wydał wymaganego przez art. 31 § 2 kpa formalnego postanowienia

o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, jednakże przyjmował składane przez tę organizację oświadczenia, a także doręczał tej organizacji decyzje i postanowienia, to należy przyjąć, że organizacja społeczna została dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Ponadto, jeżeli organ administracji powiadomił organizację społeczną

o wszczęciu postępowania dotyczącego innej osoby, uznając, że organizacja ta może być zainteresowana udziałem w tym postępowaniu ze względu na swoje cele statutowe i gdy przemawia za tym interes społeczny, to organ ten nie może co prawda odmówić dopuszczenia tej organizacji do postępowania na prawach strony, ale tylko w przypadku złożenia stosownego wniosku przez tę organizację

Organ nie zgodził się z twierdzeniem Prokuratora Okręgowego , że doręczanie Stowarzyszeniu przez organ pierwszej instancji pism, a także przyjmowanie od tego podmiotu określonych oświadczeń i wniosków dowodowych, przesądza automatycznie o tym, że organizacja ta została dopuszczona do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony.

Organ podkreślił że Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. nie brało, z uwagi na brak wydania stosownego postanowienia

w tym przedmiocie, udziału w postępowaniu prowadzonym przez Wójta Gminy W. w sprawie wymierzenia Spółce administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego prawem zezwolenia drzew i krzewów i nie może powoływać się więc na okoliczność, iż ma do niego zastosowanie zasada czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażona w art. 10 k.p.a.

Okoliczność, że organ I instancji powiadomił Stowarzyszenie o toczącym się postępowaniu, zawiadomił o przeprowadzeniu czynności oględzin, czy też przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków, w sposób oczywisty nie jest więc, w świetle zasad wynikających z przepisu art. 31 k.p.a., tożsama z dopuszczeniem danej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony.

Organ II instancji nie zgodził się również z zarzutem rażącego naruszenia prawa przepisu art. 105 § 1 k.p.a. polegającym, według Prokuratura Okręgowego

, na błędnym przyjęciu w decyzji Kolegium z dnia [...]r., że uznanie Spółki za pokrzywdzonego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem skazującym Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r., sygn. akt [...], wyłącza jednocześnie możliwość orzeczenia administracyjnej kary pieniężnej przewidzianej w art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody i umorzenie, na tej podstawie, postępowania jako bezprzedmiotowego. Zarzut tego rodzaju nie stanowi żadnej z przesłanek wznowienia postępowania

w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, które określone są w przepisach art. 145

§ 1 lub art. 145 a k.p.a. i nie może być tym samym podstawą do uchylenia decyzji dotychczasowej.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że kluczowego znaczenia dla właściwego rozstrzygnięcia w przedmiocie możliwości ewentualnego nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nabiera prawidłowe ustalenie, kto władał i był rzeczywistym posiadaczem nieruchomości w momencie usunięcia drzew. Tylko bowiem posiadacz przedmiotowej nieruchomości, na której rosły drzewa, mógłby po złożeniu stosownego wniosku uzyskać od Wójta Gminy W. zezwolenie na ich usunięcie. Tylko zatem posiadacz nieruchomości może ponosić odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. Odpowiedzialność w tego rodzaju sprawach została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, będącego faktycznym posiadaczem nieruchomości, a zniszczeniem drzew lub krzewów. Takiego związku przyczynowego w niniejszej sprawie, między działaniem faktycznego posiadacza nieruchomości, jakim jest Spółka, a usunięciem drzew i krzewów, nie można ustalić.

Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia

[...] r. R. K. został uznany winnym tego, że w okresie od

[...] r. do [...] r. w R., gm. W., na terenie działki nr [...] wyrąbał i zabrał w celu przywłaszczenia łącznie [...] drzew (w tym drzewa [...]) na szkodę spółki z o. o. "P.", tj. występku z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 12 kk.

Według organu II instancji, w niniejszej sprawie, administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzew bez zezwolenia nie mogła być wymierzona R. K. Nie mógł być on bowiem uznany za osobę, która mogłaby uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew. Jako osoba zatem, której nie przysługiwał żaden tytuł do przedmiotowej nieruchomości, będzie on niewątpliwie zwolniony od odpowiedzialności za delikt administracyjny. Jako natomiast sprawca zamachu na cudzą własność, poniósł on już odpowiedzialność karną oraz może ponieść cywilną odpowiedzialność odszkodowawczą za spowodowanie swoim działaniem szkody w cudzym majątku.

Skład Orzekający Kolegium, uznał, że usunięcie drzew przez R. K. było w sposób oczywisty czynem samowolnym, R. K. podjął te działania we własnym imieniu i dla własnych potrzeb, a ryzyka ujemnych skutków tych działań nie może ponosić Spółka.

Zdaniem organu, trudno w tym przypadku mówić o zasadności nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów na Spółkę, jako na podmiot, bez wiedzy którego drzewa i krzewy zostały usunięte.

Przedmiotowe postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, albowiem nie wystąpiły w sprawie przesłanki do wymierzenia administracyjnej kary

pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia zarówno Spółce jak i R. K.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia

[...] r. złożył Prokurator Okręgowy wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r. oraz decyzji

z dnia [...]r.

Prokurator zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 10 § 1, art. 31

i art. 109 § 1 k.p.a. oraz art. 33 i 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska poprzez błędną interpretację tych przepisów i niewłaściwe uznanie, że Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. nie było stroną postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze

zakończonego decyzją z dnia [...]r..

Wskazał również na rażące naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. polegające na błędnej interpretacji tego przepisu w związku z art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, wyrażającej się w mylnym przyjęciu, że uznanie spółki z o.o. "P." za pokrzywdzonego w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego

w D. z dnia [...]r., wyłącza możliwość orzeczenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 88 ustawy o ochronie przyrody i stanowi podstawę do umorzenia - jako bezprzedmiotowego - postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...]r., [...] K. Z., działając

w imieniu uczestnika postępowania A. spółka z o.o. (dawniej: P.), wniósł

o oddalenie skargi.

Zdaniem pełnomocnika Spółki zarzuty oraz wnioski formalne zawarte

w skardze są pozbawione jakichkolwiek podstaw. Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie było uczestnikiem postępowania na prawach strony, nie złożyło bowiem wniosku o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu, w związku

z czym organ prowadzący postępowanie nie mógł wydać postanowienia w tym przedmiocie. W konsekwencji należy przyjąć, że brak udziału Stowarzyszenia

w postępowaniu odwoławczym nie stanowi naruszania prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, to zaś z kolei przesądza o niespełnieniu się przesłanek określonych w art. 145 § 1 i art. 145 a K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008r., sygn. akt II SA/Sz 805/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]

o numerze [...].

Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu, że kwestią sporną, w niniejszej sprawie, jednocześnie kluczową dla stwierdzenia, czy w sprawie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. czy Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. bez własnej winy nie brało udziału w tym postępowaniu - jest kwestia, czy wyżej wymienione Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału na prawach strony we wskazanym postępowaniu.

Sąd stwierdził, że z dokumentów załączonych do akt sprawy wynika, iż żaden

z organów prowadzących postępowanie w przedmiocie nałożenia na spółkę P.

z siedzibą w P. administracyjnej kary pieniężnej, nie wydał formalnego postanowienia o dopuszczeniu Stowarzyszenia Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. do udziału w postępowaniu.

Jednakże, zdaniem Sądu, Wójt Gminy W. dokonując doręczeń rzeczonemu Stowarzyszeniu wszelkich pism tj. zawiadomienia o wszczęciu postępowania, wezwania na rozprawę, pism informacyjnych oraz odpisów decyzji, jak również przyjmując od niego oświadczenia i wnioski, potraktował Stowarzyszenie jako podmiot na prawach strony. Potwierdzeniem faktycznego dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony było też, udostępnienie mu akt sprawy oraz doręczenie mu decyzji organu I instancji z pouczeniem o prawie wniesienia odwołania.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zgodnie z przepisem art. 10 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze

powinno było zapewnić Stowarzyszeniu – działającemu w charakterze podmiotu na prawach strony – czynny udział w każdym stadium postępowania,

tj. powinno było zagwarantować mu możliwość przejrzenia materiału dowodowego, wypowiedzenia się co do niego, zgłoszenia żądań, w szczególności zaś zobowiązane było doręczyć Stowarzyszeniu odpis decyzji z dnia [...] r.

W ocenie Sądu I instancji, na uwzględnienie zasługuje, prezentowany przez stronę skarżącą pogląd, że Stowarzyszenie nie brało bez własnej winy udziału

w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] r. Okoliczność ta uzasadniała więc, przy stwierdzeniu braku przesłanek negatywnych uchylenia decyzji określonych w art. 146 k.p.a., wzruszenie wskazanej decyzji we wznowionym postępowaniu.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie z dnia [...] r. złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz uczestnik postępowania A. sp. z o.o. z siedzibą w P.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w skardze kasacyjnej zaskarżyło wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a., w związku z art. 31 § 1 i 2 k.p.a. przez uwzględnienie skargi Prokuratora Okręgowego polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że decyzje Kolegium wydane zostały

z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, jak również błędne przyjęcie przez Sąd, że nastąpiło dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym per facta concludenta,

co w rezultacie narusza przepis art. 31 § 1 i 2 k.p.a.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wykazania wydania przez Kolegium zaskarżonych decyzji

z naruszeniem prawa procesowego mającym istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej oraz poprzez nierozpoznanie merytoryczne wszystkich podniesionych w skardze zarzutów, co jest konieczne do załatwienia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i może mieć wpływ na wynik sprawy;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania w zakresie odnoszącym się do większości zarzutów, co stanowi uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy, oraz pominięcie w uzasadnieniu wyroku okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. poprzez pominięcie okoliczności, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

z dnia [...] r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] r. wydane zostały w trybie wznowienia postępowania administracyjnego;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na stwierdzeniu przez Sąd naruszenia przez organ administracji przepisów uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, a pomimo to niezastosowanie w podstawie prawnej zaskarżonego wyroku przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., który w takim przypadku winien być zastosowany jako dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W skardze kasacyjnej A. sp. z o. o. zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik postępowania, a w szczególności na przyjęciu, że naruszone zostały:

a) art. 31 § 2 k.p.a., poprzez przyjęcie przez Sąd, że organizacja społeczna, która nie złożyła wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze podmiotu na prawach strony, oraz w stosunku, do której nie zostało w toku postępowania administracyjnego wydane postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu w charakterze podmiotu na prawach strony, posiada taki status,

b) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez przyjęcie przez Sąd, że brak udziału organizacji społecznej – Stowarzyszenia Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez SKO

w K. stanowił podstawę do uchylenia przez SKO decyzji z dnia

[...] r., uchylającej decyzję Wójta Gminy W. z dnia

[...] r. w przedmiocie nałożenia na uczestnika postępowania administracyjnej kary pieniężnej i umarzającej postępowanie pierwszej instancji i do wydania w tej sprawie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy,

c) art. 14 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie przez Sąd, że postanowienie

o dopuszczeniu organizacji społecznej do postępowania w charakterze podmiotu na prawach strony nie musi mieć charakteru pisemnego, co w ocenie WSA stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...]r. oraz poprzedzającej ją decyzji własnej SKO z dnia [...]r.

2) art. 151 P.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że przepis ten nie został zastosowany w stanie faktycznym i prawnym, w którym powinien być zastosowany wobec niespełnienia się przesłanki uchylenia decyzji określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a w rezultacie uwzględnienie przez WSA skargi w stanie faktycznym i prawnym, w którym powinna być oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2010r., sygnatura akt II OSK 611/09 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd II instancji, po przedstawieniu stanu sprawy, podkreślił, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, w której zapadł zaskarżony wyrok, były decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane

w postępowaniu wznowieniowym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 31 § 1 i 2 k.p.a.

Sąd zwrócił uwagę, że orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego , wydane w niniejszej sprawie, wskazują, iż w ocenie organu, nie miała miejsca podstawa wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145

§ 1 pkt 4 k.p.a., bowiem brak było podstaw do stwierdzenia, że Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W., dalej zwane Stowarzyszeniem, zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach strony.

Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżonym wyrokiem decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego

z dnia [...] r. i [...] r. uznał, że przez sam fakt składania oświadczeń i wniosków przez Stowarzyszenie w postępowaniu przed organem I instancji, skoro organ nie pouczył Stowarzyszenia o konieczności złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, iż Stowarzyszenie zadośćuczyniło obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 31 § 1 k.p.a., czyli obowiązkowi złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony.

Sąd II instancji wskazał, że bezspornym jest, iż na żadnym etapie postępowania administracyjnego trwającego od [...] r. Stowarzyszenie nie wystąpiło

z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w nim, zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. Żaden

z organów orzekających w sprawie, nie wydał też postanowienia, o którym mowa w art. 31 § 2 k.p.a.

W takich okolicznościach, w ocenie Sądu kasacyjnego, brak było podstaw aby przyjąć, że Stowarzyszenie było dopuszczane do udziału w postępowaniu na prawach strony, w rozumieniu art. 31 § 1 i 2 k.p.a..

Naczelny Sąd Administracyjnego podał, że za takim stanowiskiem przemawia również większość poglądów doktryny i orzecznictwa (Borkowski [w:] Adamiak/Borkowski, KPA. Komentarz, 7. wyd., Warszawa 2005, s. 259; wyrok NSA

z 14 listopada 2008 r. II OSK 1363/07; wyrok NSA z 16 listopada 2007 r. I OSK 1595/06; wyrok NSA z 20 stycznia 2005 r. OSK 1755/04, ONSA 2005, nr 6, poz. 111; postanowienie NSA z 7 grudnia 1983 r. II SA 1605/83, ONSA 1983, nr 2, poz. 104).

We wszystkich tych przypadkach, w których ustawodawca przewidział

w Kodeksie postępowania administracyjnego konieczność wydania aktu administracyjnego (postanowienie, decyzja), nie ma możliwości prawnej odstąpienia od tego wymogu, gdyż takie działanie należy zakwalifikować jako działanie pozbawione podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem Sądu, nie można zatem przyjąć, tak jak to uczynił Sąd I instancji, że do dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, nie jest konieczne wydanie przez organ postanowienia

o dopuszczeniu na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. Tym rozstrzygnięciem zwolniono też Stowarzyszenie z obowiązku złożenia stosownego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, i pozbawiono organ możliwości rozpatrzenia, czy za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu przemawiają jego cele statutowe i przemawia za tym interes społeczny. Tych okoliczności, które muszą być spełnione jednocześnie, w ogóle nie badano w tej sprawie.

Sąd II instancji ocenił, że w świetle powyższych rozważań, zarzuty skarg kasacyjnych wskazujące na naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 31 § 1 i § 2 k.p.a. należało uznać za uzasadnione, gdyż nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu, oparte na przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a., uchylające zaskarżaną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, nie wskazuje jakie przepisy postępowania zostały naruszone tymi decyzjami, chociaż

z samych tych decyzji wynika, że chyba powinno chodzić tu o przepisy art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. Tak więc zaskarżany wyrok został wydany również z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak wskazania co do dalszego postępowania, na co wskazuje się też w skargach kasacyjnych.

Sąd kasacyjny wskazał, że zaskarżony wyrok, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., powinien być oparty na przepisie art. 151 P.p.s.a.

Ponadto stwierdził, że skoro Stowarzyszenie nie złożyło wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu i w związku z tym organ nie wydał postanowienia na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., nie może być również mowy o naruszeniu art. 10 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie, wobec braku formalnego dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, aktywność Stowarzyszenia mogła się mieścić jedynie w ramach możliwości, jakie daje przepis art. 31 § 5 k.p.a.

Sąd wyjaśnił również, że " pogląd zaprezentowany przez Sąd w zaskarżanym wyroku byłby do przyjęcia, gdyby chodziło o udział strony w postępowaniu, w której to sytuacji przepisy Kodeksu administracyjnego, nie przewidują wydania żadnego aktu stwierdzającego dopuszczenie strony do udziału w postępowaniu. Jednak nie można doszukiwać się żadnej analogii, jeżeli chodzi o udział w postępowaniu podmiotu na prawach strony. Z powyższych względów różny zakres zastosowania ma również przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie można mówić o braku " własnej winy", kiedy Stowarzyszenie nie złożyło wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu...".

Na rozprawie w dniu [...]r. pełnomocnik uczestnika postępowania "A." Spółka z o.o. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny , zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,

a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwaną dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę Prokuratura Okręgowego Sąd rozpatrzył ponownie,

w związku z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem

z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 611/09 poprzednio wydanego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2008r., sygn. akt II SA/Sz 805/08 i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W myśl art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 P.p.s.a. należy rozumieć osąd

o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania

z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciąży na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 3 września 2008r.,I OSK 1311/07, LEX nr 510043).

W wyroku wydanym w dniu[...] . Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że bezspornym jest, iż na żadnym etapie postępowania administracyjnego trwającego od [...]. Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. nie wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w nim, zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. Żaden z organów orzekających w sprawie nie wydał postanowienia, o którym mowa w art. 31 § 2 k.p.a. W tych okolicznościach

w ocenie Sądu kasacyjnego, brak podstaw aby przyjąć, że Stowarzyszenie było dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach strony, w rozumieniu art. 31 § 1 i 2 k.p.a. Sąd II instancji wskazał też, że we wszystkich tych przypadkach, w których ustawodawca przewidział w kodeksie postępowania administracyjnego konieczność wydania aktu administracyjnego (postanowienie, decyzja) nie ma możliwości prawnej odstąpienia od tego wymogu, gdyż takie działanie należy zakwalifikować jako działanie pozbawione podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Skoro Stowarzyszenie nie złożyło wniosku do dopuszczenia do udziału w postępowaniu i w związku z tym organ nie wydał postanowienia na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. nie może być również mowy o naruszeniu ar. 10 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie, wobec braku formalnego dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, aktywność Stowarzyszenia mogła się mieścić jedynie w ramach możliwości, jakie daje przepis

art. 31 § 5 k.p.a.

Jak już wyżej wskazano, w myśl art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny sąd Administracyjny.

W zaistniałej w niniejszej sprawie wyżej opisanej sytuacji faktycznej stwierdzić zatem trzeba, że w rozpoznawanej sprawie na etapie postępowania administracyjnego nie doszło do skutecznego dopuszczenia Stowarzyszenia w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony. Nie zostało bowiem wydane w tym przedmiocie postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej stosownie do art. 31 § 2 k.p.a., i od którego to wymogu ustawa nie czyni żadnego wyjątku. Nie jest więc możliwe takie interpretowanie wskazanego przepisu, które prowadzi do pozytywnego uczestnictwa per facta concludentia.

Powyższa konkluzja uzasadnia stwierdzenie, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. wydana po wznowieniu postępowania w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej kary za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia, prawa nie narusza.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.