Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 524/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 5 lit. c,  art. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 3 pkt 10 i 13,  art. 24
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 9 ust. 1 pkt 3,  art. 39 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R., Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) i rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. Nr 106, poz. 882) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, przyznał A.M. prawo do zaliczki alimentacyjnej od dnia [...]r. do dnia [...]r. w kwocie [...],- zł. miesięcznie z zastrzeżeniem, że wysokość zaliczki będzie weryfikowana kwartalnie na podstawie zaświadczenia komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego. W uzasadnieniu podano, że stronie przysługuje zaliczka alimentacyjna, ponieważ spełnia ona warunki do jej przyznania określone w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Nadto, w jej rodzinie są najwyżej dwie osoby uprawnione do tej zaliczki, a dochód jej rodziny nie przekracza [...] % kwoty [...],- zł. Zatem zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż [...],- zł. miesięcznie.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, iż decyzja jest dla niej krzywdząca, ponieważ powinna dostać zaliczkę alimentacyjną od miesiąca [...]r., gdyż już wówczas uczęszczała do [...] w R. Dodatkowo jej matka złożyła na początku [...] stosowny wniosek do komornika sądowego obejmujący ją i jej brata, a odwołująca podpisała oświadczenie o dalszym pobieraniu nauki, jednak kazano jej ten podpis skreślić w miesiącu [...]r.

Decyzją z [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej końcowej daty przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej, tj. dnia [...]r., orzekając w to miejsce datę [...]r., w pozostałym zakresie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, iż wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej został przez stronę złożony wraz z wymaganymi dokumentami w [...]r., dlatego organ pierwszej instancji przyznał jej prawo do zaliczki alimentacyjnej od dnia [...]r. do dnia [...]r. Organ odwoławczy zaznaczył dodatkowo, iż wniosek o zaliczkę alimentacyjną w przypadku osoby pełnoletniej ma wypełnić ona sama, a informacja o tym znajduje się na pierwszej stronie druku wniosku o zaliczkę alimentacyjną. Zatem osoba zainteresowana miała pełny dostęp do tej informacji przed złożeniem wniosku. Zmianę decyzji organ odwoławczy uzasadnił faktem, iż strona jest słuchaczem klasy [...] w R., a programowe ukończenie w niej nauki to miesiąc [...]r. Powołując się na rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. Nr 46, poz. 432 z późn. zm.) organ podniósł, iż zajęcia w klasach programowo najwyższych szkół policealnych kończą się w najbliższy piątek po 8 stycznia lub w najbliższy piątek po dniu 11 czerwca. Tym samym stronie nie można było przyznać prawa do zaliczki alimentacyjnej do dnia [...]r. gdyż zaliczka ta związana jest z faktem pobierania nauki. Powyższe uzasadnia uznanie końcowej daty pobierania przez stronę zaliczki alimentacyjnej na dzień [...]r. Odstąpienie od wyrażonej w art. 139 K.p.a. zasady reformationis in peius organ odwoławczy uzasadnił koniecznością ochrony porządku prawnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego podnosząc, iż jest ona dla niej krzywdząca, bowiem koniec okresu zasiłkowego w jej przypadku to dzień [...]r.

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt. IV SA/Gl 421/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał na dwa uchybienia. Po pierwsze organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów odwołującej, która podnosiła, iż wniosek o zaliczkę został złożony za pośrednictwem komornika już we [...]r., a tylko na skutek czynności organu pierwszej instancji doszło do ponownego złożenia wniosku w miesiącu [...]r. W tym zakresie podniesiono, że o ile powodem ponownego złożenia wniosku było to, iż pierwotny wniosek został podpisany przez matkę strony, to postępowanie organu pierwszej instancji było nieprawidłowe. Należało bowiem w takiej sytuacji albo od razu przyjąć stosownie do art. 33 § 4 K.p.a., że matka występuje jako pełnomocnik strony, albo też wezwać matkę o wskazanie, czy działa we własnym imieniu, czy też jako pełnomocnik strony, a w tym drugim przypadku o przedłożenie pełnomocnictwa, względnie podpisanie wniosku także przez stronę. Zatem chodziłoby jedynie o uzupełnienie braków formalnych wniosku, ale nie w zakresie dokumentacji, o której mowa w art. 10 ust. 1 i 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Drugie zagadnienie wyartykułowane w uzasadnieniu powołanego wyroku wiązało się z reformatoryjnym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, działającym na niekorzyść strony, skracającym okres na jaki przyznano jej prawo do zaliczki alimentacyjnej. Stanowisko to uznano za całkowicie błędne w oparciu o art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, według którego prawo do zaliczki ustala się do końca okresu zasiłkowego. Nadto, stosownie do treści art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, okresem zasiłkowym jest okres od 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego. Skoro zatem strona w chwili orzekania przez organy administracyjne była osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej, to ustalenie przez organ pierwszej instancji prawa do tej zaliczki do końca okresu zasiłkowego było całkowicie zgodne z prawem materialnym i zostało naruszone przez odmienne rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Sąd zważył jednak, iż kwestia zakazu reformatoryjnego będzie poruszona w związku z dalszym tokiem postępowania administracyjnego, bowiem upływ czasu powoduje, że organ orzekający może rozstrzygać sprawę w zmienionym stanie faktycznym. Dlatego też powoływane w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego przepisy dotyczące organizacji roku szkolnego mogą być brane ewentualnie pod uwagę o ile strona ukończyła szkołę przed upływem okresu zasiłkowego. W konkluzji Sąd podkreślił, iż organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę winien należycie wyjaśnić kwestię złożenia wniosku, który ma znaczenie dla określenia uprawnień strony oraz rozważyć przesłanki odstąpienia od zasady reformationis in peius.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...]r., nr [...], uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej okresu przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej tj. od dnia [...]r. do dnia [...]r. i w to miejsce orzekło datę od dnia [...]r. do dnia [...]r. Organ ustalił, iż A.M. jest osobą wychowywaną przez osobę [...], która nie wychowuje co najmniej jednego dziecka razem z rodzicem. Ojciec strony został zobowiązany wyrokiem sądowym do łożenia na jej rzecz alimentów w kwocie po [...],- zł miesięcznie. W aktach sprawy znajdują się zaświadczenia komornika sądowego z dnia [...] i [...]r., z których wynika, że w okresie ostatnich trzech miesięcy przed ich wydaniem egzekucja świadczeń alimentacyjnych była bezskuteczna. Wskazano, w oparciu o treść art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, że prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Ustalono, że w dniu [...]r. do komornika wpłynął wniosek U.M. (matki strony) o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla jej córki A.M. Organ odwoławczy, mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 listopada 2007 r. zwrócił się z prośbą do matki strony – U.M. o wyjaśnienie, czy wystąpiła z powyższym wnioskiem we własnym imieniu, czy jako pełnomocnik strony A.M., jej córki. U.M. przedłożyła organowi pełnomocnictwo udzielone jej przez A.M. do załatwiania wszelkich spraw związanych z zaliczką alimentacyjną. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, iż podstawą orzekania o uprawnieniach strony do zaliczki alimentacyjnej jest nie tylko jej wniosek, który wpłynął do komornika sądowego w dniu [...]r., ale także wniosek złożony przez U.M. Tym samym orzeczono o przyznaniu stronie prawa do zaliczki alimentacyjnej już od dnia [...]r. Odnosząc się do końcowej daty przyznania stronie prawa do zaliczki alimentacyjnej organ odwoławczy przytoczył treść art. 7 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zgodnie z którym zaliczka przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Na wezwanie organu strona przedłożyła zaświadczenie z dnia [...]r. ze Szkoły [...] w R. [...] potwierdzające, iż A.M. od dnia [...]r. do dnia [...]r. była [...] na kierunku [...], a w dniu [...]r. ukończyła szkołę. Nie przedłożyła natomiast dokumentów potwierdzających kontynuowanie przez nią nauki po dniu [...]r. Dodatkowo organ odwoławczy w dniu [...]r. przeprowadził rozmowę telefoniczną z pełnomocnikiem (matką) strony – U.M., która potwierdziła fakt zakończenia przez stronę nauki po dniu [...]r. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że zaistniała zmiana stanu faktycznego w niniejszej sprawie, gdyż w chwili wydania decyzji przez organ pierwszej instancji strona uczyła się w szkole, a obecnie ukończyła naukę. W konsekwencji przyznał stronie prawo do zaliczki alimentacyjnej do dnia [...]r., tj. do ukończenia nauki w szkole i stwierdził wystąpienie przesłanek uzasadniających odstąpienie od zasady wyrażonej w art. 139 K.p.a., w przeciwnym wypadku utrzymana zostałaby w mocy decyzja organu pierwszej instancji rażąco naruszająca art. 7 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

A.M. z powyższą decyzją się nie zgodziła i złożyła skargę, w części dotyczącej końcowej daty przyznania jej zaliczki alimentacyjnej. Domagała się przyznania zaliczki alimentacyjnej od dnia [...]r. do dnia [...]r., na pełny okres zasiłkowy, bowiem rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku. Zaznaczyła, że w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych zakończenie nauki w szkole jest związane z zakończeniem roku szkolnego, a nie z zakończeniem zajęć dydaktycznych. W ocenie skarżącej zastosowana w jej sprawie wykładnia przepisów prowadzi do stwierdzenia, że każdemu pełnoletniemu uczniowi na okres wakacji należałoby odebrać prawo do zaliczki alimentacyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie odnotować należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. Tak przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie tej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wypowiedział się w wyroku z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt. IV SA/Gl 421/07. W związku z tym, odnotować przyjdzie, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zarówno ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumieć należy wyrażoną w uzasadnieniu wyroku, wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego oraz wskazanie sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania określają z kolei sposób działania przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Związanie oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, zawartymi w orzeczeniu Sądu oznacza, iż zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wydanego w tej sprawie wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. J. P. Tamo, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 221). Oznacza to, iż organ administracji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie może podejmować działań oraz stosować wykładni przepisów prawa, pozostających w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wydanym w sprawie orzeczeniu sądu. Ocena prawna traci, bowiem swą moc wiążącą jedynie w przypadku zmiany ustawy, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz w przypadku zgodnego z przepisami prawa wzruszenia orzeczenie sądowego. W sytuacji jednak, gdy nie pozostaje ona w sprzeczności ze zmienionymi przepisami prawa oraz przepisami przejściowymi, nadal ma moc wiążącą (por. J. P. Tamo, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 223). Jednocześnie Sąd rozpoznając ponownie sprawę, w zakresie dokonywanej oceny legalności, zobowiązany jest podporządkować się wyrażonemu wcześniej poglądowi.

W niniejszej sprawie, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt. IV SA/Gl 421/07, skutkował koniecznością kontynuacji postępowania administracyjnego oraz ponownego jej rozpoznania i rozstrzygnięcia w nowym postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa, w tym również co do danego okresu zasiłkowego w oparciu o zaistniały w sprawie jej nowy stan faktyczny. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, wydanej na skutek ponownego rozpoznania sprawy, uwzględniając wyrażoną w niniejszej sprawie przez Sąd ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania uznać należało, iż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

W rozpoznawanej sprawie warunki przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej, określone zostały w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z póżn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą o zaliczce alimentacyjnej, która obowiązywała w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do regulacji art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, prawo do niej przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia, albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia, jeżeli dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty 583,00 - zł. miesięcznie.

Z uwagi na systematykę ustawy o zaliczce alimentacyjnej przyjąć należy, iż przepis ten ma charakter ogólny, określający generalne ramy czasowe, jakimi ograniczone jest prawo do zaliczki alimentacyjnej i daje podstawę do stwierdzenia, że prawo do zaliczki alimentacyjnej w odniesieniu do osób uprawnionych, które nie ukończyły wieku 18 lat przysługuje bezwzględnie, natomiast w odniesieniu do pozostałych osób ustawodawca wprowadził obok ograniczenia wiekowego dodatkowy warunek, jakim jest pobieranie nauki w szkole albo w szkole wyższej, przewidując, że prawo to ustaje wraz z jej ukończeniem.

W tym miejscu należy odwołać się do treści art. 2 pkt 5 lit. c ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z nim osobą uprawnioną jest taka osoba, która na podstawie bezskutecznego w egzekucji tytułu wykonawczego jest uprawniona do zaliczki alimentacyjnej, jeżeli między innymi jest osobą uczącą się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.

W świetle przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) zgodnie z jej art. 3 pkt 13, w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 lipca 2007 r., pojęcie osoba ucząca się oznacza osobę pełnoletnią uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony (por. art. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 24 maja 2007 r. - Dz.U.07.109.747 – zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych). Zastosowany w tym przepisie zakres znaczeniowy pojęcia "ucząca się" osoba wskazuje wyraźnie, że chodzi o osobę będącą w trakcie pobierania nauki. Zatem językowe znaczenie tego pojęcia jest jasne i nie ma potrzeby sięgania po inne, pozajęzykowe metody jego wykładni.

Zwrócić należy również uwagę, że dokonując interpretacji tekstu prawnego, kierować należy się również tym, że ustawodawca był racjonalny, używając takich a nie innych słów (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 1998 r., sygn. akt FPS 9/97, opubl. ONSA 1998, nr 4, poz. 110, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1916/04, Lex nr 168094, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2000 r. sygn. akt K 25/99, opubl. OTK 2000, nr 5, poz. 141).

Taka sytuacja zachodzi, zdaniem Sądu, w niniejszym przypadku, gdyż ustawodawca wbrew zarzutowi skargi, w art. 7 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej określił, iż prawo do niej przysługuje osobie uprawnionej między innymi w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia.

Jednocześnie należy odróżnić uregulowania zawarte w tym zakresie w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w której ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego doznaje uściślenia w jej art. 24. Z przepisu tego wynika, że świadczenia rodzinne ustala się na okres zasiłkowy, przez który stosownie do jej art. 3 pkt 10 należy rozumieć okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, a powołana zasada ta nie dotyczy świadczeń, o których mowa w jej art. 9 i art. 14-16 i art. 15b.

W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że pojęcia "okresu zasiłkowego" i "okresu nauki" nie są pojęciami tożsamymi. Okres nauki po ukończeniu 18 lat jest przesłanką przyznania prawa do zaliczki (po spełnieniu innych jeszcze warunków) na okres zasiłkowy. Jednocześnie zakończenie procesu nauki nawet w toku okresu zasiłkowego skutkuje ustaniem prawa do zaliczki w tym okresie. Oczywiście organy administracji orzekając na przyszłość nie są w stanie ustalić, jaki będzie okres nauki danej osoby nawet znając datę zakończenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych i datę zakończenia roku szkolnego, dlatego nie są uprawnione do przyznania zaliczki na okres krótszy niż okres zasiłkowy (wyłączając ewentualnie zagadnienie wieku osoby uprawnionej). Nie można bowiem przewidzieć, czy osoba uprawniona nie przerwie nauki wcześniej, albo czy nie będzie jej później kontynuowała. Taką wiedzę organ administracji może uzyskać dopiero po upływie okresu zasiłkowego albo już po zajściu istotnego dla tej kwestii zdarzenia. Zatem do spraw objętych ustawą o zaliczce alimentacyjnej nie można automatycznie i wprost stosować rozwiązań prawnych, które dopuszczalne są w przypadku świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co także wskazuje treść art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej.

Reasumując warunkiem ustania prawa do zaliczki alimentacyjnej i to wówczas, gdy minął już okres zasiłkowy określony w art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest uwzględnienie każdorazowej zmiany stanu faktycznego w danej konkretnej sprawie. Nadto, art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że przez szkołę należy rozumieć szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną. Z kolei w myśl art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) szkołami ponadgimnazjalnymi są m.in. trzyletnie licea ogólnokształcące i profilowane (lit. b i c) oraz szkoły policealne o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, których ukończenie umożliwia osobom posiadającym wykształcenie średnie uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu (lit. g). Tym samym wyznaczenie terminu "uczy się w szkole" musi odnieść się do konkretnej szkoły i jest tożsame z okresem trwania zajęć dydaktyczno-wychowawczych oraz odpowiada dacie wskazanej w dokumencie urzędowym tj. świadectwie ukończenia szkoły, wydanym na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty w związku z treścią rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 14 marca 2005 r. w sprawie zasad wydawania oraz wzorów świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych, sposobu dokonywania ich sprostowań i wydawania duplikatów, a także zasad legalizacji dokumentów przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranicą oraz zasad odpłatności za wykonywanie tych czynności (Dz. U. Nr 58, poz. 504 z późn. zm.). Możliwe jest również zaprzestanie uczęszczania do szkoły w trakcie roku szkolnego, czego konsekwencją jest skreślenie z listy uczniów przez dyrektora szkoły, na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, co następuje w oparciu o uchwałę rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

Przedmiotem zarzutu podniesionego w skardze jest ustalenie końcowej daty przyznania skarżącej prawa do zaliczki alimentacyjnej do dnia [...]r., tj. do terminu ukończenia przez skarżącą nauki w szkole, co wynika z zaświadczenia z dnia [...]r. ze Szkoły [...] w R. [...].

W sprawie jest bezspornie, że skarżąca od dnia [...]r. do dnia [...]r. była [...] na kierunku [...] w powołanej szkole i w dniu [...]r. ją ukończyła oraz po tym dniu nie kontynuowała nauki. W związku z tym zaistniała zmiana stanu faktycznego w niniejszej sprawie, gdyż w chwili wydania decyzji przez organ pierwszej instancji skarżąca uczyła się w powołanej szkole, a w dacie wydania zaskarżonej decyzji ukończyła już w niej naukę. Odnosząc się do tej problematyki zauważyć przyjdzie, że skarżąca nie może pobierać zaliczki alimentacyjnej do ukończenia 24 roku życia, bo nie uczy się w szkole (lub szkole wyższej). W konsekwencji skarżąca nie spełniła dyspozycji powołanego już wcześniej art. 7 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Zaznaczyć przyjdzie, że skarżąca ukończyła już 18 rok życia, a więc z tego tytułu również nie może pobierać zaliczki alimentacyjnej. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych potwierdza wskazane powyżej okoliczności sprawy. Na ten aspekt zwrócił też uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu powołanego już wcześniej wyroku z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt. IV SA/Gl 421/07, nakazując dostosowanie nowego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej do istniejącego stanu faktycznego i prawnego w danym okresie zasiłkowy.

W rozpatrywanej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości i nie kwestionowany przez skarżącą organ ustalił datę zakończenia przez nią nauki.

Odnosząc się do tej daty zaznaczyć przyjdzie, że literalne brzmienie omówionego powyżej art. 2 pkt 5 lit. c i art. 7 ustawy o zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje na prawidłową ich interpretację przez organ odwoławczy.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy zasadnie uznał, że skarżącej, która nie uczy się po ukończeniu 18 roku życia nie może przysługiwać prawo do zaliczki alimentacyjnej po dacie faktycznego zakończenia przez nią nauki w szkole.

W ocenie Sądu nie ma przy tym znaczenia dla sprawy okoliczność, że rok szkolny, także w szkole, do jakiej uczęszczała skarżąca (por. art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. g w związku z art. 63 ustawy o systemie oświaty) kończy się z dniem 31 sierpnia, bowiem prawo do zaliczki alimentacyjnej zostało powiązane z faktem nauki, a nie z rokiem szkolnym.

Nie bez znaczenia dla niniejszych rozważań jest też istota prawa do zaliczki alimentacyjnej nie będącej świadczeniem rodzinnym, ale świadczeniem przyznawanym niejako w miejsce alimentów, a więc od ich istnienia zależnym. W sytuacji skarżącej od dnia zakończenia nauki istnieją prawne podstawy do uchylenia samego obowiązku alimentacyjnego, co prawda może to nastąpić na podstawie konstytutywnego wyroku sądu wydanego na żądanie samego zobowiązanego do alimentacji ojca skarżącej. Nie do zaakceptowania jest jednak przypadek, gdyby zaliczka alimentacyjna była pobierana przez pełnoletnią osobę nie uczącą się w szkole lub szkole wyższej, bądź też taką która nie ma już prawa do alimentów i podjęła pracę zarobkową bądź też zarejestrowała się jako osoba bezrobotna.

W świetle powyższego Sąd uznał, że sporne świadczenie zostało prawidłowo i w odpowiedniej wysokości przyznane skarżącej do daty ukończenia przez nią nauki w szkole. Nadto, zaskarżona decyzja jest prawidłowa, bowiem organ odwoławczy rozstrzygając ją oparł swoje stanowisko o mające w niej zastosowanie przepisy ustawy o zaliczce alimentacyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarł uzasadnienie prawne, wskazując nie tylko na powołane przepisy, ale także podał, dlaczego je zastosował i jakie uprawnienia z nich wynikają.

Zważywszy na wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszeń prawa mogących uzasadniać jej uchylenie i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.