Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 27/02
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2002-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
article: art. 87
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Wyjaśnienia opracowane przez Krajowy Urząd Pracy w porozumieniu z Ministerstwem Pracy i Polityki Socjalnej według, których "bezpośredniość" z omawianego art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ oznacza "bez dnia przerwy", na których opiera się praktyka organów administracji, zaakceptowana w rozpoznawanej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie stanowią - zgodnie z art. 87 Konstytucji RP - źródeł prawa, nie są więc właściwą podstawą prawną do rozstrzygania o tak istotnych dla obywateli sprawach, jak prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

TEZY

Wyjaśnienia opracowane przez Krajowy Urząd Pracy w porozumieniu z Ministerstwem Pracy i Polityki Socjalnej według, których "bezpośredniość" z omawianego art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ oznacza "bez dnia przerwy", na których opiera się praktyka organów administracji, zaakceptowana w rozpoznawanej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie stanowią - zgodnie z art. 87 Konstytucji RP - źródeł prawa, nie są więc właściwą podstawą prawną do rozstrzygania o tak istotnych dla obywateli sprawach, jak prawo do zasiłku dla bezrobotnych.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Czesława P. na decyzję Wojewody Z. z dnia 13 stycznia 2000 r. (...) w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych po rozpoznaniu na rozprawie rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z dnia 13 czerwca 2001 r., SA/Sz 327/00 - uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania NSA OZ w Szczecinie.


UZASADNIENIE

Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w Sz. decyzją z dnia 9 grudnia 1999 r., odmówił Janowi B., na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 2 i art. 23 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ Czesławowi P. przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu decyzji podał, że wnioskodawca, który w dniu 1 grudnia 1999 r., zarejestrował się w Urzędzie Pracy i uzyskał status osoby bezrobotnej oraz przedłożył dokumenty potwierdzające 30 lat i 9 dni zatrudnienia nie spełnia warunków do przyznania zasiłku ponieważ na przestrzeni 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji wykazał tylko 7 miesięcy i 27 dni w których był zatrudniony lub podlegał ubezpieczeniu społecznemu, zamiast wymaganych co najmniej 365 dni. Przy obliczaniu tych 365 dni nie uwzględniono wnioskodawcy okresu pobierania zasiłku chorobowego od 7 sierpnia 1998 r. do 3 maja 1999 r., ponieważ zasiłek ten otrzymał "po upływie 6 dni a nie bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia w dniu 31 lipca 1998 r."

Wojewoda Z., po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 czerwca 2001 r., SA/Sz 327/00, oddalił jego skargę wskazując w uzasadnieniu, że: "Analizując stan faktyczny i prawny sprawy należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna. W toku postępowania dokonano prawidłowych ustaleń, nie naruszono przepisów proceduralnych i wskazano właściwe podstawy materialnoprawne.

Zatrudnienie skarżącego ustało w dniu 31 lipca 1998 r. natomiast zasiłek chorobowy skarżący pobierał od dnia 7 sierpnia 1998 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że okres pobierania zasiłku chorobowego nie nastąpił bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia i dlatego nie może być zaliczony do okresu 365 dni o którym mowa jest w art. 23 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Określenie "bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia" zawarte w ustawie należy interpretować zgodnie z zasadami wykładni gramatycznej /językowej/ i rozumieć przez to "bez dnia przerwy". W związku z tym kilkudniowa przerwa między ustaniem zatrudnienia a okresem pobierania przez skarżącego zasiłku chorobowego została w toku postępowania prawidłowo zinterpretowana jako okoliczność stanowiąca przeszkodę w przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych. Zarzuty podniesione przez skarżącego dotyczą okoliczności uzyskania pomocy lekarskiej /np. długa kolejka pacjentów oczekujących na wizytę u kardiologa/ nie mogły być uwzględnione albowiem Naczelny Sąd Administracyjny nie bierze pod uwagę przy orzekaniu okoliczności pozaprawnych."

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rewizji nadzwyczajnej od tego wyroku wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Szczecinie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oraz art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 24 poz. 128 ze zm./.

Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego jest zasadny. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy o bezrobociu /w jego brzmieniu obowiązującym do dnia 6 maja 2000 r./ prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres, co najmniej 365 dni był zatrudniony, wykonywał pracę względnie opłacał składkę na Fundusz Pracy w warunkach opisanych w tym przepisie - lit. "a-g". Stosownie natomiast do ust. 2 pkt 3 tego przepisu - do tych 365 dni zalicza się również okresy pobierania zasiłku chorobowego "przypadające bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia".

Sąd Najwyższy podziela pogląd rewizji nadzwyczajnej, że przyjęta w zaskarżonym wyroku wykładnia tego przepisu jest błędna. Trudno zgodzić się z poglądem, że zgodnie z zasadami wykładni gramatycznej /językowej/ ustawowy zwrot "przypadające po ustaniu zatrudnienia" należy rozumieć jako "bez dnia przerwy". Takie wyjaśnienie przymiotnika "bezpośredni" jest nieuprawnionym zawężeniem jego treści, bowiem jest on używany także w znaczeniach "wkrótce" oraz "bezzwłocznie". Tak więc wykładnia gramatyczna nie jest wystarczająca i wymaga uzupełnienia.

Sąd Najwyższy akceptuje wyrażone w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej stanowisko, że omawiany przepis "zakładał dość szybkie następstwo czasowe ale polegające na tym, iż pomiędzy zdarzeniami prawnymi: zatrudnienie -zasiłek chorobowy sytuacja zainteresowanego w zakresie określonym istotą art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy, nie powinna ulec zmianie". Zasadnie rewizja nadzwyczajna zwraca uwagę na to, że oceniając "bezpośredniość" związku pomiędzy ustaniem zatrudnienia wnioskodawcy, w piątek 31 lipca a stwierdzeniem przez lekarza specjalistę, jego niezdolności do pracy w dniu 7 sierpnia nie można pominąć sytuacji w służbie zdrowia powodującej, że wizyta u lekarza u specjalisty nie zawsze jest możliwa w dniu wybranym przez pacjentów. Utrudnienia dostępu pacjentów do lekarza specjalistów, zwłaszcza pacjentów cierpiących, jak wnioskodawca, na chorobę przewlekłą, są faktami powszechnie znanymi dlatego też nie zgłoszenie się wnioskodawcy do kardiologa /leczącego go od czterech lat/ następnego dnia po ustaniu zatrudnienia lecz dopiero na wcześniej zaplanowaną wizytę nie jest powinno być wyłączną podstawa oceny, że okres pobierania przez niego zasiłku chorobowego nie przypadał bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia.

Skład orzekający w sprawie w całej rozciągłości podziela wywód prawny zawierający wykładnię funkcjonalno-celowościową omawianego przepisu przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1999 r., III RN 13/99 /OSNAPU 2000 nr 10 poz. 376/, w szczególności to, że przy ocenie "bezzasadności", o której mowa w art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o bezrobociu muszą być uwzględnione okoliczności konkretnej sprawy a ustawowy zwrot "bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia" nie powinien być identyfikowany z wyrażeniem "następnego dnia po ustaniu zatrudnienia".

Słusznie też podkreślono w rewizji nadzwyczajnej, że wyjaśnienia opracowane przez Krajowy Urząd Pracy w porozumieniu z Ministerstwem Pracy i Polityki Socjalnej według których "bezpośredniość" z omawianego art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o bezrobociu oznacza "bez dnia przerwy", na których opiera się praktyka organów administracji, zaakceptowana w rozpoznawanej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie stanowią - zgodnie z art. 87 Konstytucji RP - źródeł prawa, nie są więc właściwą podstawą prawną do rozstrzygania o tak istotnych dla obywateli sprawach, jak prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Ocenę tej praktyki organów administracji, jako sprzecznej z intencją ustawodawcy oraz prawidłowość kierunku wykładni wskazanej przez Sąd Najwyższy w powołanym wyżej wyroku, potwierdził ustawodawca nowelizacją ustawy o bezrobociu dokonaną ustawą z dnia 3 marca 2000 r. /Dz.U. nr 31 poz. 384/, skreślając w omawianym przepisie przysłówek: "bezpośrednio".

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznając, za usprawiedliwione podniesione w rewizji nadzwyczajnej zarzuty rażącego naruszenia zaskarżonym wyrokiem powołanych w niej przepisów, na podstawie art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego (...) Kodeksu postępowania administracyjnego (...) /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł, jak w sentencji wyroku.