Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 306/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33(9) ust 1 i ust 3
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 602/14 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. S. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 602/14, oddalił skargę J. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 grudnia 2013 r. nr Bogucki w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

I

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że uchwałą z dnia 28 września 2013 r. nr Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Bydgoszczy ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską J. S. (dalej: skarżący). Z uzasadnienia uchwały wynika, że uzyskał on z testu 99 punktów. Komisja Egzaminacyjna podała, że zgodnie z art. 339 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 10, poz. 65 ze zm. dalej: ustawa o radcach prawnych) pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącego liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.

[...] złożył odwołanie od w/w uchwały z dnia 28 września 2013 r. W uzasadnieniu zakwestionował prawidłowość pytań nr 2, 37, 41 i 65 i wniósł o uznanie swoich odpowiedzi na te pytania za poprawne.

Orzekając na skutek odwołania skarżącego Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 4 grudnia 2013 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267dalej k.p.a.) w zw. z art. 3319 ust. 3 ustawy o radcach prawnych - utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniósł, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Zdaniem organu, pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i w doktrynie. Tym samym test, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Odnosząc się do pytania nr 2 Minister Sprawiedliwości wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na art. 24 w zw. z art. 23 Kodeksu karnego. Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "C". Zdaniem skarżącego zakwestionowane pytanie nie wynika wprost z przepisu, a wymaga dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi, powiązania go z innymi przepisami. Minister Sprawiedliwości uznał powyższe zarzuty za niezasadne, bowiem treść powołanych przepisów jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Znajomość art. 24 i 23 § 1 k.k. pozwalała udzielić prawidłowej odpowiedzi na postawione pytanie egzaminacyjne, bez konieczności odwoływania się do jakichkolwiek form wykładni norm prawnych, analizy stanowisk doktrynalnych, czy też orzecznictwa Sądu Najwyższego.

Następne zakwestionowane przez zdającego pytanie nr 37 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono z winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu: A. nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy, B. nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda, C. może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem". Minister Sprawiedliwości wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 222 § 2 i art. 151 Kodeksu cywilnego a contrario. Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "A". Zdaniem Ministra Sprawiedliwości zarzuty skarżącego są niezasadne. Zestawienie treści pytania z zaproponowanymi odpowiedziami wskazuje, że jedynie odpowiedź zawarta w pozycji "C" tworzy wraz z pytaniem zdanie prawdziwe. Wyjaśnił, że w pytaniu zawarto kryterium przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia z winy umyślnej. Umyślność osoby, która przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczyła granice sąsiedniego gruntu powoduje, że po stronie właściciela tego gruntu odpadają ograniczenia w dochodzeniu roszczeń od sprawcy przekroczenia zawarte w art. 151 k.c., bowiem te dotyczą wyłącznie sytuacji, kiedy przekroczenie granicy gruntu sąsiedniego nastąpiło bez winy umyślnej. W tym znaczeniu, przekroczenie granicy gruntu sąsiedniego z winy umyślnej jest więc działaniem a contrario w stosunku do nieumyślnego przekroczenia granicy i sprawcy takiego przekroczenia nie chronią już normy zawarte w szczególnym przepisie, jakim jest art. 151 k.c., bowiem właścicielowi gruntu, którego granica została naruszona w sposób umyślny przysługuje pełna ochrona jego własności zawarta w art. 222 § 2 k.c.

Organ odwoławczy odnosząc się do pytania nr 41 wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 374 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej: k.c.). Skarżący udzielił odpowiedzi "B". Pytanie dotyczyło zasad wynikających z art. 372-374 k.c. Minister Sprawiedliwości uznał zarzut skarżącego za niezasadny, bowiem w świetle art. 374 § 2 k.c. treść pytania wraz z odpowiedzią "C" tworzy zdanie prawdziwe. Nieprawdziwość odpowiedzi "B" wynika z treści art. 373 k.c. (zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników), natomiast nieprawdziwość odpowiedzi "A" wynika z treści art. 372 k.c. (przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników).

Minister Sprawiedliwości odnosząc się do zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 65 stwierdził, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na art. 3941 § 11 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej: k.p.c.). Skarżący udzielił odpowiedzi "C". Odpowiedź na ww. pytanie wynika wprost z treści przepisu art. 3941 § 11 k.p.c. Zawarty w treści pytania passus "od wyroku sądu drugiej instancji" nie wypaczył ani nie naruszył przy tym treści przepisu, będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, lecz pozwolił na przyjęcie, że postawiony problem dotyczy zwyczajnego rozstrzygnięcia sądu odwoławczego, jakim w przypadku wniesienia apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji jest orzeczenie wydawane w formie wyroku sądu drugiej instancji. W hipotezie przepisu, będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, nie wyrażono wprawdzie expressis verbis, iż chodzi o rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji w formie wyroku, jednakże zastrzeżenie takie nie było konieczne, z uwagi na fakt, że przepisy ustawy formułowane za pomocą języka prawnego winny być zrozumiałe dla osób posługujących się tym językiem (w tym dla absolwentów wyższych studiów prawniczych), a przy tym w należytym stopniu syntetyczne, ażeby uniknąć zbędnej kazuistyki aktu prawnego. Przez dookreślenie w treści pytania, iż chodzi o wyrok sądu drugiej instancji uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, nie ma wątpliwości, że środkiem odwoławczym przysługującym w takim przypadku jest zażalenie do Sądu Najwyższego, bowiem jest to rozstrzygnięcie nie kończące postępowania w sprawie. W przypadku rozstrzygnięć kończących postępowanie w sprawie, niezależnie czy w formie wyroku (oddalającego apelację lub zmieniającego rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji), czy postanowienia (uchylającego wyrok i odrzucającego pozew lub umarzającego postępowanie), przysługuje bowiem środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. Zagadnienie, którego dotyczy zakwestionowane pytanie nie jest sporne w doktrynie i orzecznictwie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2014 r. oddalił skargę [...].

Uzasadniając oddalenie skargi [...] na powyższą decyzję WSA w Warszawie podniósł, że pytania nr 41, 65, 73 i 136 z testu wstępnego na aplikację radcowską zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i poprawny, zgodnie z wymogami art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych. Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na ww. pytania nie wymagało czynienia dodatkowych założeń.

Sąd I instancji podniósł, że w całości popiera argumentację Ministra Sprawiedliwości dotyczącą zakwestionowanych pytań i przyjmuje ją za właściwą. W każdym z tych pytań skarżący udzielił błędnej odpowiedzi. Pytania te nie dotyczyły kwestii spornych w doktrynie i orzecznictwie. Z tych względów udzielone przez skarżącego odpowiedzi na ww. pytania nie były prawidłowe i nie mogły być uwzględnione w ogólnej ilości punktów, które skarżący uzyskał z testu egzaminacyjnego.

Odnosząc się do zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 41, wskazać należy, że zgodnie z wykazem prawidłową była odpowiedź "C", oparta na podstawie art. 374 § 2 k.c., natomiast skarżący wskazał odpowiedź "B". Zdaniem Sądu pytanie zostało skonstruowane prawidłowo. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że brak precyzyjnego wskazania podstawy solidarności współdłużników, przy znajomości art. 369 i art. 3511 k.c. wymuszało dokonanie założenia, iż podstawą powstania solidarności współdłużników była ustawa. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że pytanie to zostało sformułowane zbyt ogólnie, a z jego treści powinno bezpośrednio wynikać, że odnosi się ono do solidarności powstałej z ustawy. Zdaniem Sądu I instancji w pełni wystarczającym dla prawidłowości pytania jest zawarte w jego treści określenie: "zgodnie z Kodeksem cywilnym", a zatem treść pytania odnosi się do solidarności powstałej z ustawy, a odpowiedź na pytanie powinna być udzielona na gruncie regulacji Kodeksu cywilnego.

Sąd I instancji w pełni podzielił stanowisko i argumentację Ministra Sprawiedliwości dotyczące zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 65. Zgodzić się należy z organem, że prawidłową jest odpowiedź "B", oparta na art. 3941 § 11 Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "C". Uznać należy, że zarzuty zawarte w skardze są niezasadne, bowiem pytanie zostało sformułowane prawidłowo, nie dawało możliwości udzielenia więcej, niż jednej prawidłowej odpowiedzi. Pytanie zostało skonstruowane i oparte wprost na regulacji zawartej w art. 3941 § 11 k.p.c., a dotyczyło ustalenia, czy, a jeśli tak, to jaki środek zaskarżenia przysługuje od wyroku sądu drugiej instancji, uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zgodzić się należy z Ministrem Sprawiedliwości, że zawarty w pytaniu zwrot "od wyroku sądu drugiej instancji" nie wypaczył, ani nie naruszył treści przepisu, będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, lecz pozwolił na przyjęcie, że zagadnienie dotyczy zwyczajnego rozstrzygnięcia sądu odwoławczego, jakim w przypadku wniesienia apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji jest orzeczenie wydawane w formie wyroku sądu drugiej instancji. Słusznie podkreślił Minister Sprawiedliwości, że przez dookreślenie w treści pytania passusu "od wyroku sądu drugiej instancji" usunięta została ewentualna wątpliwość kandydatów, że środkiem odwoławczym przysługującym w takim przypadku jest zażalenie do Sądu Najwyższego, bowiem jest to rozstrzygnięcie nie kończące postępowania w sprawie.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącego wadliwego sformułowania pytania nr 73, wskazać należy, że zarzuty te również są niezasadne. Zgodzić się należy z Ministrem Sprawiedliwości, że prawidłową na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm.). Skarżący natomiast wskazał odpowiedź "B". Zdaniem Sądu pytanie zostało skonstruowane prawidłowo, a dotyczyło wskazania jakiego rodzaju świadczenia zobowiązane są uiszczać co miesiąc osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego.

Sąd I instancji zgodził się również ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości w zakresie prawidłowej konstrukcji pytania nr 136. Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest bowiem odpowiedź "B", oparta na podstawie art. 55 ust. 3 i 4 Konstytucji RP. Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "A". Uznać należy, że zarzuty zawarte w skardze są niezasadne, bowiem pytanie zostało sformułowane jednoznacznie i nie dawało możliwości udzielenia innej odpowiedzi niż podana w wykazie. Nie można uznać, wbrew temu co twierdzi skarżący, że art. 55 ust. 3 oraz 55 ust. 4 Konstytucji RP, będące podstawą tego pytania, wzajemnie się wykluczają, zatem nie mogą stanowić podstawy prawidłowej odpowiedzi.

Zdaniem Sądu I instancji zaskarżone pytania testowe spełniają wymogi wskazane w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, bowiem połączenie pytań z treścią odpowiedzi wskazanych w kluczu odpowiedzi tworzy zdania prawdziwe na gruncie obowiązujących w czasie egzaminu przepisów prawnych, przy czym do udzielenia na nie prawidłowej odpowiedzi konieczna i zarazem wystarczająca była znajomość regulacji prawnych, do których się odnosiły.

WSA zauważył, że skarżący udzielił prawidłowych odpowiedzi na 99 pytań, uzyskując 99 punktów, a zatem ustalenie przez komisję kwalifikacyjną negatywnego wyniku egzaminu jest prawidłowe. Skarżący nie uzyskał bowiem wymaganych ustawowo 100 punktów.

II

[...] zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż skarżący nie uzyskał 100 punktów z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, wynikiem czego było uznanie, iż skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską;

2. art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż pytania 41, 65, 73, 136 egzaminu wstępnego na aplikację radcowską zostały sformułowane zgodnie z wymogami określonymi w ww. przepisie;

Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

3. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wyrażającym się w przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jako podstawy rozstrzygnięcia wadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy, który organ administracyjny ustalił oraz błędnego zastosowania przepisów prawa do ustalonego stanu faktycznego;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach wskazujących na konieczność jego zastosowania, a w konsekwencji nie uchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem art. 339 ust. 1, art. 339 ust. 1b w zw. z art. 339 ust. 1c, art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych;

5. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi w okolicznościach, w których uzasadnionym było uwzględnienie skargi i uchylenie skarżonej decyzji z uwagi na naruszenie wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania wskazane w pkt 3-5 petitum skargi kasacyjnej, tj. art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika natomiast, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący w istocie polemizuje ze stanowiskiem Sądu I instancji, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Polemika ta, z przyczyn wyżej wskazanych, nie może odnieść zamierzonego skutku (por. też wyrok NSA z dnia 27.07.2012 r., sygn. I FSK 1467/11, lex nr 1217333).

Zamierzonego skutku nie mógł także odnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach wskazujących na konieczność jego zastosowania, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem art. 339 ust. 1, art. 339 ust. 1b w zw. z art. 339 ust. 1c, art. 339 ust.3 ustawy o radcach prawnych.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. podnieść można jedynie w powiązaniu z odpowiednimi przepisami procedury administracyjnej, ze stwierdzeniem, że doszło do oddalenia skargi mimo naruszeń tych przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1153/14). Skarga kasacyjna tego wymogu nie spełnia, bowiem postawiony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., jej autor wiąże z przepisami prawa materialnego, zamiast powiązania go z odpowiednimi przepisami prawa procesowego (por. wyroki NSA z dnia: 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 379/14; 27 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1810/11). Natomiast powiązany z przepisami prawa materialnego przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. został nieprawidłowo postawiony w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Chcąc w skardze kasacyjnej zarzucić naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego, to jej autor powinien to uczynić w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

W tym miejscu wymaga podkreślenia, że sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazując, które normy prawa zostały naruszone, a sąd kasacyjny nie ma obowiązku, ani też prawa do dokonywania konkretyzacji zarzutów kasacyjnych, wykładni zakresu zaskarżenia i jego kierunków, czy też domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1130/12; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2029/12). Z systemowych relacji art. 176 i art. 183 p.p.s.a. wynika więc, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej rzecz ujmując, może podjąć - działając na podstawie i w granicach prawa - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt I GSK 482/12.).

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 151 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Jest to przepis ogólny (blankietowy) i ta jego właściwość sprawia, że na stronę skarżącą, chcącą powołać się na zarzut naruszenia tej regulacji nałożona została powinność powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 379/14; 28 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13; 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 384/13; 24 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 563/11). Tego zaś wymogu skarga kasacyjna nie spełnia.

Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy je uznać za niezasadne. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 339 ust. 3 oraz art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez ich błędną wykładnię. Treść powyższych zarzutów wraz z ich uzasadnieniem wskazuje, że skarżący w istocie kwestionuje prawidłowość oceny Sądu I instancji, że pytania nr 41, 65, 73 i 136 z testu wstępnego na aplikację radcowską zostały sformułowane zgodnie z wymogami art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Przystępując do oceny powyższych zarzutów należy zauważyć, że sądowa kontrola postępowania dotycząca ustalenia wyników egzaminu konkursowego na aplikację radcowską dotyczy między innymi kwestii formułowania pytań testowych w sposób odpowiadający wymogom art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z powołanym przepisem egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. W świetle uregulowań zawartych w art. 339 ust. 3 cyt. ustawy, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie do treści art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych aplikantem radcowskim może być osoba, która uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Z powołanego unormowania wynika obowiązek: 1) zachowania szczególnej dbałości przy redagowaniu każdego zestawu pytań, tak aby nie było możliwe udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi prawidłowej, 2) relacja pomiędzy pytaniem a odpowiedzią musi być zawsze sprawdzalna w oparciu o jednoznaczne kryteria wynikające ze stanu prawnego, do którego pytania nawiązują, 3) pytania nie mogą obejmować też kwestii budzących spory w doktrynie i orzecznictwie, 4) nie można również formułować pytań, na które odpowiedź będzie uzależniona od przyjęcia dodatkowych założeń pominiętych lub nieprecyzyjnie wyrażonych w pytaniach (tak w wyrokach NSA: z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 414/07 i z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 150/10, z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1394/12 ).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie nie podziela poglądu skarżącego, że przy redagowaniu zakwestionowanych przez skarżącego pytań testowych doszło do naruszenia wskazanych wyżej reguł. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wymóg istnienia wyłącznie jednej odpowiedzi prawidłowej na pytanie powinien być odczytywany w związku z regulacją określającą zakres przedmiotowy egzaminu konkursowego, tj. art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Przepis ten stanowi, że przedmiotem egzaminu konkursowego jest sprawdzenie wiedzy kandydata "z zakresu prawa" (po czym wyliczono wymagane dziedziny prawa). Oznacza to, że pytanie oraz warianty odpowiedzi powinny być co do zasady skonstruowane w taki sposób, aby udzielenie odpowiedzi poprawnej było możliwe w oparciu o znajomość treści przepisu (grupy przepisów) prawa.

Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do zarzutów dotyczących czterech kwestionowanych przez skarżącego pytań testowych, tj. pytania nr 41, 65, 73 oraz 136 i słusznie uznał, że zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny i poprawny, zgodnie z wymogami art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych. Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na ww. pytania nie wymagało bowiem czynienia dodatkowych założeń.

W stosunku do pytania nr 41 Naczelny Sąd Administracyjny podzielił argumentację Sądu I instancji, że jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", podana w kluczu odpowiedzi, która wynika z treści art. 374 § 2 k.c. Nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że brak precyzyjnego wskazania podstawy solidarności współdłużników, przy znajomości art. 369 i art. 3511 k.c. wymuszało dokonanie założenia, iż podstawą powstania solidarności współdłużników była ustawa, co słusznie podkreślił Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Kwestionowane pytanie nie zostało sformułowane zbyt ogólnie, a z jego treści bezpośrednio wynika, że odnosi się ono do solidarności powstałej z ustawy. Wystarczającym dla prawidłowości pytania jest zawarte w jego treści określenie: "zgodnie z Kodeksem cywilnym", a zatem treść pytania odnosi się do solidarności powstałej z ustawy, a odpowiedź na pytanie powinna być udzielona na gruncie regulacji Kodeksu cywilnego.

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego rację ma WSA, iż prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 65 jest odpowiedź "B", oparta na art. 3941 § 11 k.p.c. Pytanie dotyczyło ustalenia, czy, a jeśli tak, to jaki środek zaskarżenia przysługuje od wyroku sądu drugiej instancji, uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zawarty w pytaniu zwrot "od wyroku sądu drugiej instancji" nie wypaczył, ani nie naruszył treści przepisu, będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, lecz pozwolił na przyjęcie, że zagadnienie dotyczy zwyczajnego rozstrzygnięcia sądu odwoławczego, jakim w przypadku wniesienia apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji jest orzeczenie wydawane w formie wyroku sądu drugiej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu I instancji zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a dotyczącą pytania nr 73, na które prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "C", oparta na art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm.). Pytanie zostało skonstruowane jednoznacznie i precyzyjnie. Treść pytania była odwzorowaniem jednoznacznego przepisu ustawy i nie wymagała przyjęcia dodatkowego założenia. Znajomość art. 18 ust. 1 ww. ustawy pozwoliłaby skarżącemu na wytypowanie prawidłowej odpowiedzi. Również w tym przypadku chodziło o prostą znajomość tego przepisu, nie zaś o jego skomplikowaną interpretację.

Odpowiedź na pytanie nr 136, jak trafnie wskazał WSA, to odpowiedź "B", co wynika z treści art. 55 ust. 3 i 4 Konstytucji. Kwestionowane pytanie zostało sformułowane jednoznacznie i nie dawało możliwości udzielenia innej odpowiedzi niż podana w wykazie. Zgodnie bowiem z art. 55 ust. 3 Konstytucji RP dopuszczalna jest ekstradycja obywatela polskiego, jeżeli ma ona nastąpić na wniosek sądowego organu międzynarodowego powołanego na podstawie ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej, w związku z objętą jurysdykcją tego organu zbrodnią ludobójstwa, zbrodnią przeciwko ludzkości, zbrodnią wojenną lub zbrodnią agresji. Znajomość art. 55 Konstytucji RP pozwoliłaby skarżącemu na wytypowanie prawidłowej odpowiedzi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd I instancji, który podzielił w tym zakresie stanowisko Ministra Sprawiedliwości, iż odmienna subiektywna interpretacja konkretnych przepisów, dokonana przez skarżącego w skardze i podtrzymana w skardze kasacyjnej nie może być utożsamiana z powoływanymi w skardze naruszeniami prawa. Skarżący nie wskazał także konkretnych przykładów, iż zakwestionowane przez niego pytania obejmują kwestie budzące spory w doktrynie i orzecznictwie. Skarżącemu nie udało się wykazać w skardze kasacyjnej, iż argumentacja Sądu I instancji, który uznał za prawidłową argumentacje Ministra Sprawiedliwości, jest w większości chybiona i sprzeczna z literą i duchem przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie.

W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.