Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 17/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 4, art. 53 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 2 pkt 12, art. 5 ust. 1, art. 33 ust. 1 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2021 poz 2069
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
article: § 5
journal: Dz.U. 2021 poz 861
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z  wystąpieniem stanu epidemii
article: art. 6, art. 8, art. 9, art. 107 § 1, art. 112
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 104/22 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. J. na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starachowicach z dnia 24 listopada 2021 r. w przedmiocie objęcia kwarantanną postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 104/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę K. J. na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starachowicach z dnia 24 listopada 2021 r. w przedmiocie objęcia kwarantanną. W punkcie 2 postanowienia WSA zwrócił skarżącemu wpis od skargi.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 2 lutego 2022 r. K. J. złożył do WSA w Kielcach skargę na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w Starachowicach o objęciu go kwarantanną w związku z podejrzeniem kontaktu z osobą zakażoną, o której dowiedział się w dniu 24.11.2021 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, uznanie uprawnienia do swobodnego poruszania się po terytorium RP i swobodnego opuszczenia terytorium RP w dniu 24 listopada 2021 r. oraz rozpoznania skargi w trybie uproszczonym. Skarżący podniósł, że przed Świętokrzyskim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym również toczyło się postępowanie z jego wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PPIS w Starachowicach oraz odwołania od obowiązku odbywania kwarantanny. Organ w obu sprawach zajął stanowisko, że nałożenie obowiązku kwarantanny nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, lecz następuje w formie czynności materialno-technicznej, o czym skarżący dowiedział się w dniu 23 stycznia 2022 r., tj. w dacie odbioru przesyłek poleconych zawierających postanowienia ŚPWIS: o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania.

Zdaniem skarżącego, wobec zakończonych czynności dotyczących tych postępowań, wniosku skierowanego do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz udzielonej przez niego odpowiedzi z dnia 31 stycznia 2022 r., WSA powinien uznać, że 30-dniowy termin do złożenia skargi został zachowany. W jego ocenie, biegnie on bowiem od daty informacji organu inspekcji sanitarnej o ostatecznym rozstrzygnięciu w sprawie toczących się ww. postępowań administracyjnych, czyli od dnia 23 stycznia 2022 r.

Skarżący podkreślił, że organ, informując o wydaniu ustnej decyzji, uchybił obowiązkowi poinformowania, że przedmiotowa czynność miała charakter materialno-prawny, a nie decyzji administracyjnej, co dopiero potwierdziły postanowienia ŚPWIS w

Kielcach z 21 stycznia 2022 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na wniesienie jej po terminie, który upłynął 24 grudnia 2021 r. Zdaniem organu, art. 53 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie określa termin do wniesienia skargi na kwestionowaną czynność i nie wiąże rozpoczęcia biegu tego terminu od uzyskania rozstrzygnięcia czy stanowiska innego organu w tej czy innej sprawie, lecz uzależnia bieg terminu od "dowiedzenia się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności". Organ wskazał, że skarżący wiedział o tym, że decyzji o kwarantannie nie wdaje się, bowiem wobec jego żądań wydania na piśmie decyzji podczas rozmowy telefonicznej w dniu 24 listopada, został poinformowany o treści § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 861 ze zm.). Ponadto już wcześniej skarżący był objęty kwarantanną i kwestionował fakt niewydania decyzji w tej sprawie.

W ocenie organu uchybienie terminu do wniesienia skargi nie jest wynikiem braku winy skarżącego, lecz wadliwie przyjętego założenia, że kwarantanna jest nakładana w drodze decyzji, pomimo obowiązującego od roku przepisu stanowiącego o tym, że decyzji się nie wydaje. Natomiast nieznajomość prawa, czy też niezgadzanie się z przepisami prawa nie stanowi podstawy do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony.

Odrzucając skargę Sąd I instancji stwierdził, że o tym, iż w kwestii objęcia kwarantanną nie wydaje się decyzji przesądza jednoznacznie treść § 5 ust. 1 zd. drugie ww. rozporządzenia Rady Ministrów, zgodnie z którym, w przypadku objęcia przez organy inspekcji sanitarnej osoby kwarantanną z powodu narażenia na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2, izolacją albo izolacją w warunkach domowych, informacje o tym umieszcza się w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w § 2 ust. 4 pkt 1. Decyzji organu inspekcji sanitarnej nie wydaje się. Jak stanowi ust. 2 § 5 cyt. rozporządzenia, informacja o objęciu osoby kwarantanną, izolacją albo izolacją w warunkach domowych może być przekazana tej osobie ustnie, za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, w tym przez telefon.

WSA podzielił stanowisko sądów administracyjnych co do tego, iż objęcie przez organy inspekcji sanitarnej osoby kwarantanną zgodnie z § 5 ust. 1 zd. drugie ww. rozporządzenia stanowi czynność z zakresu administracji publicznej zaskarżalną do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. WSA wskazał, że przyjmuje się, iż dany akt lub czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. powinna ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa administracyjnego. Muszą one wywoływać dla określonego podmiotu skutki prawne, a więc w sposób wiążący wpływać na sytuację prawną tego podmiotu. Przepis § 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia wymaga od organu wykonującego administrację publiczną potwierdzenia obowiązku wynikającego z przepisów materialnego prawa administracyjnego, jakim jest poddanie się kwarantannie. Termin do wniesienia skargi na taką czynność określony jest w art. 53 § 2 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu ,jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

WSA podniósł, że w analizowanej sprawie skarżący został objęty kwarantanną, o czym został poinformowany telefonicznie przez pracownika stacji sanitarno-epidemiologicznej. Sąd I instancji stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż zaskarżona czynność organu jest czynnością z zakresu administracji, podlegającą kognicji na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., o której skarżący dowiedział się 24 listopada 2021 r. w rozmowie telefonicznej. Określony w ww. przepisie 30 - dniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął się zatem w dniu 24 listopada 2021 r. i przyjąć należało, że termin ten upłynął z dniem 24 grudnia 2021 r. Tymczasem skargę na opisaną czynność skarżący wniósł 2 lutego 2022 r.

Za trafne WSA uznał stanowisko organu, iż termin biegnie od dnia w którym skarżący dowiedział się o podjęciu czynności, a nie od dnia, w którym skarżący dowiedział się, że błędnie zakwalifikował działanie organu jako decyzję podjętą w zakresie nałożenia kwarantanny. Przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie określa termin do wniesienia skargi na kwestionowaną czynność i nie wiąże rozpoczęcia tego terminu od uzyskania rozstrzygnięcia czy stanowiska w tej czy w innej sprawie. Zatem skargę na opisaną czynność wniesioną przez skarżącego 2 lutego 2022 r., WSA uznał za złożoną z uchybieniem ustawowego terminu.

Sąd I instancji nie dopatrzył się okoliczności mogących wskazywać na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Z odpowiedzi na skargę wynika, że skarżący podczas rozmowy telefonicznej w dniu 24 listopada 2021 r. żądał wydania decyzji na piśmie i wówczas został poinformowany o treści § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. Ponadto organ zauważył, że skarżący już był objęty kwarantanną wcześniej i wtedy też organ nie wydawał decyzji, co skarżący również kwestionował. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, wadliwie przyjęte założenie o początkowym momencie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi nie jest związane z przesłanką określoną w art. 53 § 2 p.p.s.a. i nie uzasadnia przyjęcia, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł m.in., że organ błędnie poinformował go, iż wydaje ustną decyzję administracyjną w przedmiocie skierowania na kwarantannę. Zdaniem wnoszącego zażalenie, dopiero w dniu 24.01.2022 r., na mocy rozstrzygnięcia postanowienia ŚPWIS w Kielcach, dowiedział się, że nałożenie kwarantanny nastąpiło w formie czynności materialno-technicznej, nie zaś procedury wydania decyzji administracyjnej. Podkreślił, że w rozmowie telefonicznej w dniu 24.11.2021 r. pracownica organu przekonywała go o wydaniu ustnej decyzji administracyjnej. Wskazał, że jeśli zostałby poinformowany o treści czynności oraz możliwości jej zaskarżenia, wykonałby tę czynności, gdyż wszystkie czynności procesowo-administracyjne wykonywał w terminie zawitym. Ponadto w systemie informatycznym, o którym mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. tj. "Informacja o objęciu osoby kwarantanną, izolacją albo izolacją w warunkach domowych może być przekazana tej osobie ustnie, za pośrednictwem systemów teleinformatycznych" - a systemem takim jest bez wątpienia Internetowe Konto Pacjenta, o którym mowa w art. 7a ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2020 r. poz. 702), widnieje zapis: "Decyzja o kwarantannie domowej", co skutkowało wraz z ustną informacją pracownika o tym, że organ wydał ustną decyzję administracyjną, dodatkowym wprowadzeniem w błąd.

Zdaniem skarżącego, organ nie spełnił należycie obowiązku poinformowania o przysługującym środku zaskarżenia ani błędnie skonkretyzowanej decyzji, ani także o możliwości zaskarżenia czynności do sądu administracyjnego.

W ocenie strony WSA błędnie uznał, że termin został uchybiony z jego winy. Skarżący podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieją rozbieżności co do formy objęcia kwarantanną. Wskazał, że objęcie kwarantanną w jednych przypadkach następowało w drodze decyzji administracyjnej, zaś w innych w drodze czynności materialno-technicznej.

Skarżący podniósł również, że składał odwołanie od decyzji, lecz organ uznał je za niedopuszczalne i dopiero wtedy poinformował o charakterze materialno-prawnym kwarantanny. Skarżący stwierdził, że nie będąc ani profesjonalnym prawnikiem, ani osobą wykonującą zawód prawniczy nie mógł sam orzec, czy kwarantanna jest nałożona w formie czynności, czy też decyzji administracyjnej. Organ sam nie umiał ponadto precyzyjnie i jasno wskazać ani podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ani też możliwości zaskarżenia czy to samej czynności czy decyzji.

Mając na uwadze fakt istnienia rozbieżności orzeczniczych oraz stanowiska organu nadrzędnego - GIS, skarżący podniósł, iż nie wiedział, które poglądy NSA uzna za właściwe w tej sprawie. Skoro zaś sam GIS akcentuje formę nałożenia kwarantanny w formie decyzji, w jego ocenie należało uznać, że zachowany był termin do wniesienia skargi na kwarantannę jako czynność materialno-techniczną, po wyczerpaniu możliwości kwestionowania jej jako wydanej w drodze ustnej decyzji administracyjnej.

Konkludując wnoszący zażalenie stwierdził, że dowiedział się o uznaniu przez organ, iż kwarantanna została nałożona w formie czynności materialno-technicznej dopiero w dniu 24.01.2022 r. na mocy rozstrzygnięcia postanowienia ŚPWIS w Kielcach i w terminie 30 dni złożył w dniu 2.02.2022 r. skargę do WSA. W związku z zakończeniem czynności odwoławczych oraz złożonym wnioskiem do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz jego odpowiedzią z dnia 31.01.2022 r., jego zdaniem sąd powinien uwzględnić następujące czynności oraz uznać, że termin trzydziestodniowy biegnie od faktu poinformowania przez organ inspekcji sanitarnej o ostatecznym rozstrzygnięciu w sprawie toczących się postępowań kolejno w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz odwołania, a także przed RPO, tj. od dnia 24.01.2022 r. Skarżący zaakcentował, że termin na wniesienie skargi nie został rozpoczęty lub powinien zostać liczony od dnia odebrania - podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia, nie zaś od momentu błędnego poinformowania strony o fakcie wydania ustanej decyzji administracyjnej w przedmiocie skierowania na kwarantannę. Brak należytego poinformowania skarżącego co do formy i treści odwołania do sądu czy organu II instancji stanowi rażące uchybienie zobowiązaniu do poinformowania o przysługującym środku ochrony praw i wolności człowieka i obywatela.

Zdaniem skarżącego, NSA powinien uwzględnić fakt, że błędy w postępowaniu administracyjnym, do popełnienia których organ się przyznaje, rozbieżności orzecznicze, treść i wykroczenie poza delegację ustawową cytowanego przepisu rozporządzenia o pominięciu wydania decyzji, miały znaczny wpływ na możliwość dochodzenia praw i wolności oraz skuteczność wniesienia środka odwoławczego, w tym uchybienie poinformowaniu o możliwości zaskarżenia czynności, błędna konkretyzacja czynności jako decyzji przez organ, co w konsekwencji można uznać za sprzeczne z zasadami państwa prawa.

W świetle przedstawionych okoliczności skarżący stwierdził, że stanowisko Sądu I instancji jest błędne i nie może się ostać, gdyż zawiera rażące błędy co do uznania, że termin na wniesienie skargi nie został uchybiony bez winy skarżącego.

W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odrzucił skargę przyjmując, że wynikający z art. 53 p.p.s.a. termin na wniesienie skargi nie został zachowany.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, co słusznie zauważył Sąd I instancji, przedmiotem niniejszego postępowania jest czynność materialno-techniczna organu dotycząca objęcia kwarantanną. Za prawidłowy należy uznać prezentowany w judykaturze pogląd, iż wskazana czynność stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż ma ona bez wątpienia charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Wpływa ona bowiem na prawa i obowiązki skarżącego, stanowiąc władczą konkretyzację materialnego prawa administracyjnego. Jako niezasadne należy w tym miejscu ocenić argumenty skarżącego, przemawiające za przyjęciem, iż objęcie kwarantanną następuje w drodze decyzji administracyjnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przepis art. 33 ust. 3a ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.) zawiera odesłanie do decyzji, o których mowa w ust. 1, a mianowicie do decyzji, którymi Państwowy powiatowy inspektor sanitarny może nałożyć na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, obowiązki określone w art. 5 ust. 1. Prawidłowa rekonstrukcja rzeczywistego zakresu tego odesłania nie może jednak pomijać tego, że opisany tym przepisem prawa sposób i tryb notyfikowania, wyrażonej w drodze decyzji, woli organu administracji publicznej, wobec funkcji oraz celów tego przepisu w relacji do warunków jego zastosowania, odnosi się wyłącznie do decyzji wydawanych w przypadku podejrzenia zakażenia lub choroby szczególnie niebezpiecznej i wysoce zakaźnej, stanowiącej bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia innych osób. Chodzi zatem o decyzje nakładające obowiązek izolacji, a nie o wszystkie decyzje podejmowane na podstawie art. 33 ust. 1 wskazanej ustawy, w tym decyzje o nałożeniu obowiązku kwarantanny /art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f/ (vide: postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1447/22 – to i inne niżej powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazany w art. 33 ust. 3a przywołanej ustawy sposób oraz tryb notyfikowania, wyrażonej w drodze decyzji, woli organu administracji publicznej, odnosi się więc wyłącznie – co ma też swoje racjonalne uzasadnienie – do decyzji o nałożeniu izolacji, która jest stosowana w przypadku "[...] podejrzenia zakażenia lub choroby [...]" w odniesieniu do "osoby chorej [...] lub podejrzanej o chorobę [...]", nie zaś do decyzji o nałożeniu kwarantanny, która w art. 2 pkt 12 wymienionej ustawy definiowana jest jako odosobnienie osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych. Jeżeli więc do nałożenia na stronę obowiązku kwarantanny – wbrew regulacji zawartej w art. 33 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f) ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która wymaga zachowania formy decyzji administracyjnej – doszło na podstawie § 5 rozporządzenia w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, to nawet wobec zakwestionowania legalności tego rozporządzenia nie można tracić z pola widzenia tego, że nałożenie wymienionego obowiązku nastąpiło w tej prawnej formie działania administracji publicznej, którą jest czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W związku z tym, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Kierując się przytoczoną regulacją, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący, wnosząc skargę w dniu 2 lutego 2022 r., uchybił terminowi do wniesienia skargi na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starachowicach z dnia 24 listopada 2021 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku poddania się kwarantannie. W przedmiotowej sprawie należy podzielić pogląd WSA, że skarżący dowiedział się o podjęciu czynności będącej przedmiotem skargi w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem organu w dniu 24 listopada 2022 r. A zatem 30 dniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 24 grudnia 2022 r. Skarga została zaś wniesiona 2 lutego 2022 r.

W ocenie NSA w rozpoznawanej sprawie nie było jednak podstaw do odrzucenia skargi, bowiem miał w niej zastosowanie art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

Ustawodawca nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony w kontekście ustalenia czy zachodzi w sprawie przesłanka uchybienia terminu bez winy skarżącego. Ocena braku winy została zatem pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie w tej kwestii uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. m.in. orzecznictwo wydane na tle spraw dotyczących przywracania terminu: postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6; postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego, a zatem WSA powinien skargę rozpoznać. Analiza okoliczności sprawy wskazuje na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Należy bowiem wziąć pod uwagę wskazywaną przez stronę okoliczność, że o obowiązku objęcia kwarantanną strona została zawiadomiona jedynie w rozmowie telefonicznej, w której dowiedziała się o wydaniu przez organ decyzji ustnej w tym przedmiocie. Jak wynika z akt sprawy (vide: karta akt sądowych nr 144) już w tej samej dacie, tj. 24 listopada 2021 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji PPIS w przedmiocie skierowania go na kwarantannę. Na skutek odwołania skarżącego organ stwierdził niedopuszczalność odwołania. Ponadto – jak wskazał sam organ w odpowiedzi na zażalenie – skarżący, w celu zakwestionowania zasadności nałożonej kwarantanny, korzystał ze wszystkich dostępnych środków prawnych, składając kolejno: skargę na PPIS i pracownika PSSE w Starachowicach do Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach; wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji; odwołanie od decyzji; wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich; propozycję ugodowego zakończenia sprawy ugodowe zakończenie sprawy oraz skargę do WSA.

W świetle przedstawionych działań skarżącego, nie sposób uznać jego postawę za bierną, w której do uchybienia terminu złożenia właściwego środka zaskarżenia dochodzi na skutek zaniechania obrony własnych praw. Zasadnie także skarżący powołał się na brak pouczenia go przez organ o terminie i sposobie wniesienia skargi. Z różnorodności składanych przez stronę środków odwoławczych w niniejszej sprawie, wobec braku pouczenia skarżącego o właściwym i jedynym możliwym środku zaskarżenia, z którego należało na ówczesnym etapie postępowania skorzystać, nie można zaś czynić stronie zarzutu wadliwości podejmowanych działań, a tym bardziej winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi do sądu administracyjnego.

Powyższe okoliczności sprawy przemawiają w ocenie NSA o braku winy w uchybieniu przez skarżącego terminowi do wniesienia skargi. Stanowią zatem przesłankę uzasadniającą zastosowanie w tej sprawie art. 53 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy strona nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z niejasnej procedury podejmowania przez organ czynności, prowadzących w konsekwencji do zamknięcia jej drogi do sądowej kontroli tych czynności.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wskazuje się na wynikający z art. 6, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) obowiązek organu pouczenia zarówno o możliwości zaskarżenia czynności materialno-technicznej do sądu administracyjnego, jak i trybie takiego zaskarżenia, w sytuacji gdy strona nie jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 560/18). W orzecznictwie podkreśla się też, że trudno przyjąć, iż obowiązki organu są w tym przedmiocie mniej rygorystyczne niż w przypadku wydawania decyzji (art. 107 § 1 k.p.a.) lub postanowienia, zwłaszcza że wiedza co do podstaw oraz trybu zaskarżenia do sądu administracyjnego tego rodzaju czynności materialno-technicznych jest mniej powszechna, niż gdy chodzi o zaskarżenie decyzji lub postanowienia administracyjnego. Za brak pouczenia zawartego w pismach organu winy nie może ponosić strona skarżąca, ponieważ brak wymaganego prawem pouczenia nie może rodzić ujemnych konsekwencji dla strony (art. 9 i art. 112 k.p.a.). Brak koniecznych pouczeń stanowi podstawę do przyjęcia braku winy strony w niedotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn.. akt II GZ 457/22, z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 415/05, a także wyrok z dnia 27 czerwca 1989 r., sygn. akt IV SA 455/89).

W świetle przedstawionej argumentacji NSA uznał, że w sytuacji, gdy skarżący w postępowaniu przed organem administracji miał wątpliwość co do tego, czy objęcie go kwarantanną nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, czy też czynności materialno-technicznej organu, z jakiego trybu zaskarżenia powinien skorzystać w przypadku niezgdzania się tą czynnością oraz w sytuacji, gdy nie był pouczony przez organ o prawie, terminie i trybie zaskarżenia przedmiotowej czynności, to nie sposób przypisać mu zawinionego działania w złożeniu skargi z przekroczeniem ustawowego terminu.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący dostatecznie uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.