Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 662/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 19 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 202 poz 1956
law: Ustawa z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 2,3, art. 61, art. 62, art. 63
journal: Dz.U. 1997 nr 118 poz 754
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 grudnia 2014r. sprawy ze skargi JR na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych. oddala skargę


UZASADNIENIE

X.A w dniu [...].04.2009r. złożył w Urzędzie Skarbowym [...] zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-38 w roku podatkowym 2008, wykazując zobowiązanie podatkowe z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych w wysokości[...],- zł. Pismem z dnia [...].10.2013r. podatnik wniósł o stwierdzenie nadpłaty podatku w dołączonej do wniosku korekcie zeznania PIT-38, wykazując zobowiązanie podatkowe w kwocie "0" zł.

W ocenie wnioskującego, dochód ze sprzedaży papierów wartościowych w 2008 r. korzysta ze zwolnienia podatkowego, uregulowanego w art. 19 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202, poz. 1956 ze zm. – dalej: "ustawa nowelizująca") oraz art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym w 2008 r. – dalej: "updof")

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uznał stanowisko zaprezentowane we wniosku za nieprawidłowe i decyzją z dnia [...].02.2014r. Nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. w żądanej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w przepisie art. 52 pkt 1 lit. b) updof w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2004 r., gdyż zbywane akcje nie zostały nabyte w trybie przewidzianym w tym przepisie, tj. nabycie akcji nie miało charakteru oferty publicznej dostępnej dla ogółu oraz akcje nie zostały dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi. Zdaniem organu dokonana przez stronę w 2008 r. sprzedaż akcji stanowi źródło przychodów z kapitałów pieniężnych, a uzyskany z tego tytułu dochód podlega na podstawie art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f. opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W odwołaniu z dnia [...].03.2014r., strona reprezentowana przez pełnomocnika sformułowała zarzuty naruszenia:

- art. 52 pkt 1 lit b) updof poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji nieprawidłowe określenie wysokości należnego podatku dochodowego od osób fizycznych,

- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02.04.1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 121 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r., 749 ze zm. dalej O.p.), przez zlekceważenie konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego i związanej z nią zasady sprawiedliwości (równości opodatkowania) oraz pewności prawa, jak również wyrażonej w art. 121 O.p. zasady zaufania do organów podatkowych,

- art. 187 oraz art. 210 § 4 O.p., poprzez brak wszechstronnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz brak podania w uzasadnieniu faktycznym decyzji powodów, dla których organ podatkowy odmówił wiarygodności części dowodów w sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...].05.2014r., Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, że podatnik nie mógł skorzystać z ulgi, o której mowa w art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. Organ II instancji podkreślił, że aby dochód ze sprzedaży akcji mógł korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w w/w przepisie, muszą zostać spełnione jednocześnie 4 warunki:

1) akcje zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r.;

2) nabycie akcji nastąpiło na podstawie oferty publicznej lub na giełdzie papierów wartościowych, albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub art. 93 przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi;

3) akcje dopuszczono do publicznego obrotu papierami wartościowymi;

4) sprzedaż tych akcji nie jest przedmiotem działalności gospodarczej.

Zaznaczono, że niespełnienie któregokolwiek z tych warunków powoduje wykluczenie zastosowania rozpatrywanego zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym. Podkreślono także, że w toku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wystąpił do Domu Maklerskiego [...] oraz do Komisji Nadzoru Finansowego z zapytaniem, czy przedmiotowe akcje zostały dopuszczone do publicznego obrotu.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy organ II instancji stwierdził, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż nabycie przedmiotowych akcji nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2004 r., a ich sprzedaż nie nastąpiła w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Pozostaje zatem do rozstrzygnięcia, czy spełnione zostały pozostałe dwie przesłanki warunkujące zastosowanie przedmiotowego wyłączenia.

W pierwszej kolejności wskazano, że odkodowując, w oparciu o definicje słownikowe, zawartego w updof pojęcia "publicznej oferty", organ II instancji doszedł do przekonania, że pod tym terminem należy rozumieć powszechny dostęp do akcji bez względu na liczbę osób, do których jest ona skierowana. Oferta ta musi być skierowana do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób. Mając na względzie, że oferta nabycia akcji została skierowana do pracowników, emerytów i rencistów, a także pracowników firm kooperujących z Przedsiębiorstwem Aparatury i Urządzeń Komunalnych "A" w[...], tj. do zamkniętego kręgu osób, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] uznał, że przedmiotowe akcje nie zostały nabyte przez podatnika w ramach oferty publicznej (warunek nr 2).

Powołując się natomiast na przepisy art. 67 ust. 1 w związku z art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. Nr 157 poz. 1119 ze zm. – w skrócie: "u.n.r.f."), organ odwoławczy stwierdził, że organem właściwym do oceny, czy przedmiotowe akcje zostały dopuszczone do "publicznego obrotu" jest Komisja Nadzoru Finansowego. W kontekście powyższych regulacji prawnych organ II instancji zaznaczył, że Komisja Nadzoru Finansowego w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. jednoznacznie wskazała, iż nie wydała zgody na dopuszczenie do obrotu publicznego akcji imiennych serii A spółki "A" S.A. Okoliczność ta została także potwierdzona przez Dom Maklerski [...] w[...], który w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. poinformował, że akcje "A" S.A. nigdy nie zostały wprowadzone do publicznego obrotu, a transakcja sprzedaży akcji tej spółki na rzecz "Apator" S.A. zrealizowana została na podstawie umów sprzedaży instrumentów finansowych, w wyniku których nastąpiło przeniesienie praw z akcji poza rynkiem regulowanym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 ze zm. – w skrócie: "u.i.f.").

W świetle powyższego wobec faktu, że przedmiotowe akcje nie zostały dopuszczone do publicznego obrotu, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] stwierdził, iż nie został spełniony kolejny z warunków stanowiących podstawę do zastosowania omawianego wyłączenia od opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych.

Mając zatem na względzie przedstawione okoliczności, a także treść przepisu art. 52 ust. 1 lit. b) updof, uzyskany przez stronę przychód z tytułu sprzedaży w 2008 r. akcji A" S.A. stanowi źródło przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 updof, tj. z kapitałów pieniężnych, i tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W skardze z dnia [...] czerwca 2014 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu X.A, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w [...] i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez błędne rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz przekroczenie swobodnej oceny dowodów,

- art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12.11.2003r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 52 pkt 2 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym przed 01.01.2004r. poprzez ich błędną wykładnię, co uniemożliwia zastosowanie zwolnienia przy sprzedaży akcji.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że korzystna dla sprawy jest specyfika nabycia akcji w roku 1991, kiedy to nie obowiązywały ustawy, na które powołują się organy podatkowe. Skarżący wskazał, że nabycie przedmiotowych akcji, nastąpiło w oparciu o przepisy Kodeksu Handlowego.

Ponadto w opinii pełnomocnika strony, o fakcie nabycia akcji na podstawie oferty publicznej świadczą:

a) Instrukcja wydana na podstawie art. 5 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych z dnia 31.10.1991 r. przez Ministerstwo Przekształceń Własnościowych Departament Selekcji Wielkich Przedsiębiorstw, gdzie w pkt. 6 wskazano na następujące zasady:

- akcje spółki są na okaziciela i są one składane do depozytu w celu spełnienia wymogu, który będzie stawiany przez przyszłą ustawę o publicznym obrocie papierami wartościowymi akcjom, dopuszczonym do publicznego obrotu na giełdzie,

- Ministerstwo Przekształceń Własnościowych uważa, że przy tworzeniu spółek nie należy zawężać kręgu udziałowców lub akcjonariuszy jedynie do pracowników likwidowanego przedsiębiorstwa. Pożądane jest zaproszenie przez inicjatorów spółki, udziałowców lub akcjonariuszy spoza przedsiębiorstwa.

b) Ankieta "Prywatyzacja Przedsiębiorstw Państwowych", w której Dyrektor Spółki Akcyjnej wskazał, że udziały w przedsiębiorstwie objęło 329 pracowników oraz 40 osób z zewnątrz.

Jednocześnie zdaniem skarżącego, organ podatkowy zastosował przepisy w sposób wybiórczy, czym naruszył zasady konstytucyjne, dotyczące prawa podatkowego.

W odpowiedzi na powyższą skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i uznając skargę za nieuzasadnioną.

W dniu [...] grudnia 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo X.A , w którym doprecyzował zarzut naruszenia art. 52 pkt 1 lit. b) updof w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 202, poz. 1956 ).

W treści pisma skarżący wskazał, że w jego ocenie, zbycie akcji przeprowadzone zostało w sposób publiczny za pośrednictwem i przy nadzorze instytucji uczestniczącej w obrocie papierami wartościowymi (dom maklerski).

Skarżący zarzucając, że decyzje organów podatkowych zostały oparte na błędnym ustaleniu stanu faktycznego podniósł, że nabycie akcji przez skarżącego, jak również przez inne osoby przystępujące do spółki, nie następowało na zasadach preferencyjnych. Obowiązywała jedna cena dla każdego nabywającego, bez względu na to, czy był pracownikiem czy osobą trzecią. Pracownikom nie gwarantowano również żadnych dodatkowych praw, np. prawa zakupu określonej ilości akcji czy praw w zysku. Uprawnienie do zakupu akcji przez pracowników nie było gwarantowane również żadnym przepisem prawa.

Ponadto brak definicji legalnej pojęcia "publiczna oferta" w odniesieniu do okresu, w którym akcje były nabywane, w pełni legitymuje posłużenie się przy ustalaniu jego znaczenia dyrektywami wykładni językowej. Wykładnia językowa upoważnia do wniosku, że publiczny charakter oferty ma miejsce wtedy, gdy oferta adresowana jest do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.06.2008r., II FSK 601/08). Publiczny charakter oferty oznacza powszechny dostęp do akcji bez względu na liczbę osób, do których jest ona skierowana (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02.11.2010r., II FSK 1122/09). Działania zarządzających przedsiębiorstwem w 1991r. nie koncentrowały się na przydzieleniu akcji pracownikom, ale zapraszano do nabycia również inne osoby, w szczególności działające w branży. Zarządzający kierowali się w szczególności wytycznymi Ministra Przekształceń Własnościowych, który w piśmie z dnia [...].01.1991r. informował, że nie należy zawężać kręgu akcjonariuszy jedynie do pracowników likwidowanego przedsiębiorstwa.

Skarżący podniósł również, że w świetle wykładni językowej pojęcia "publicznej oferty" nie można zawężać do znaczenia "dostępny, przeznaczony dla wszystkich; odnoszący się do ogółu ludzi". Inne znaczenie tego pojęcia to "związany z jakimś urzędem, instytucją itp.; społeczny, powszechny, ogólny, nieprywatny; oficjalny, jawny". Definicja słownikowa podaje również zakres jego użycia, w tym również prawo publiczne - prawo określające stosunek jednostki do państwa oraz podmiotów prawa publicznego do siebie. Z powyższego wynika, że w przypadku gdy oferta jest nadzorowana przez organ publiczny, to również nosi znamiona oferty publicznej (w tym znaczeniu). W przedmiotowej sprawie cała procedura od podjęcia decyzji o przekształceniu przedsiębiorstwa państwowego po utworzenie spółki akcyjnej i akceptacji akcjonariatu była prowadzona w porozumieniu i pod nadzorem Ministra do Spraw Przekształceń. W procedurze zaistniał zatem element nadzoru publicznego, co uzasadnia twierdzenie, że nabycie akcji miało charakter nabycia w drodze publicznej procedury, a więc oferowane były w sposób publiczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie, jest ocena prawidłowości dokonanej przez organy podatkowe wykładni przepisów prawa materialnego (art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. – Dz. U. z 2010, poz. 51, poz. 307 ze zm.; dalej: updof) w związku z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej), w wyniku której organy odmówiły zastosowania tych norm, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji od odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na wstępie należy zauważyć, że WSA w Poznaniu w wyrokach z dnia 09 września 2014 r. sygn. akt I SA/Po 530/14, z dnia 05 listopada 2014r. sygn. akt I SA/Po 584/14, oraz z dnia 20 listopada 2014r. sygn. akt I SA/Po 557/14 wyraził stanowisko w podobnej sprawie i Sąd w niniejszym składzie orzekającym w pełni to stanowisko aprobuje.

Zgodnie z art. 52 pkt 1 lit. b updof zwolniono od podatku dochodowego, w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2003 r., dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, dopuszczonych do publicznego obrotu papierami wartościowymi, nabytymi na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (t.j. – Dz. U. z 2000 r., nr 22, poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.o.p.w). Zwolnienie to nie miało zastosowania, jeżeli sprzedaż wymienionych papierów wartościowych była przedmiotem działalności gospodarczej. Z kolei art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej stanowił, że przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do opodatkowania dochodów (poniesionych strat) uzyskanych po dniu 31 grudnia 2003 r. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2004 r., pod warunkiem, że papiery te zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r.

Sporna pozostawała interpretacja zawartego w art. 52 pkt 1 lit. b) updof wyrażenia "oferta publiczna" bowiem skarżący twierdzi, że nabył akcje w ramach takiej oferty. Organ odwoławczy co do zasady trafnie zauważył, analizując przesłanki warunkujące zastosowanie tego zwolnienia, że wszystkie z czterech wymienionych w tym przepisie przesłanek muszą zostać spełnione łącznie. Nie było między stronami sporu co do spełnienia dwóch przesłanek (nabycie przedmiotowych akcji nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2004 r., a ich sprzedaż nie nastąpiła w ramach prowadzonej działalności gospodarczej). Organ uznał jednak, że pozostałe dwie przesłanki, tj. nabycie akcji w drodze oferty publicznej oraz dopuszczenie akcji do publicznego obrotu papierami wartościowymi, spełnione nie zostały. W szczególności organy podatkowe uznały, że skoro oferta nabycia akcji została skierowana do pracowników, emerytów i rencistów, a także pracowników firm kooperujących z Przedsiębiorstwem Aparatury i Urządzeń Komunalnych "A" w[...], tj. do zamkniętego kręgu osób, to przedmiotowe akcje nie zostały nabyte przez podatnika w ramach oferty publicznej.

Odmienne stanowisko skarżącego, oparte zostało między innymi na twierdzeniu, że w niniejszej sprawie nabycie miało charakter nabycia w drodze publicznej procedury, ponieważ kierowane było do szerokiego kręgu osób za pośrednictwem i przy nadzorze instytucji uczestniczącej w obrocie papierami wartościowymi.

Mając na uwadze fakt, że skarżący wnosząc o zwrot nadpłaconego podatku, odwołał się do treści art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej, na wstępie rozważań Sąd zwraca uwagę, że wzajemna relacja tej normy oraz przepisu z art. 52 pkt 1 lit. b) updof, była przedmiotem analizy w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2006 r., w sprawie o sygn. akt II FPS 2/06, (dostępna na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak stwierdził NSA, art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej stanowi kontynuację, w zmienionej formule, zwolnienia podatkowego o charakterze okresowym, przewidzianego w art. 52 pkt 1 lit. b) updof. Zasadnie zatem organy podatkowe rozważały zastosowanie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej w kontekście spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. art. 52 pkt 1 lit. b) powołanej ustawy.

W cytowanym orzeczeniu zaakcentowano także, że zwolnienia i ulgi podatkowe mają charakter wyjątkowy. Stanowią one bowiem odstępstwo od zasady sprawiedliwości podatkowej, przejawiającej się w powszechności oraz równości opodatkowania. Z tego względu stosowanie przywilejów podatkowych nie może być dokonywane w drodze wykładni rozszerzającej (podobnie wyroki NSA z dnia 7 lutego 1996 r., III SA 225/95 oraz z dnia 19 kwietnia 2000 r., I SA/Lu 1764/98).

Przystępując do oceny prawidłowości stanowiska organów podatkowych w kwestii wykładni wyrażenia "oferta publiczna" podkreślić należy, że nie jest to zagadnienie nowe, było ono już bowiem przedmiotem analizy w orzecznictwie krajowych sądów administracyjnych. Za ugruntowany uznać należy pogląd, że wobec braku definicji ustawowej pojęcia oferty publicznej (w momencie nabycia akcji – w niniejszej sprawie – 22 marca 1991 r.), to przy interpretacji tego pojęcia odwołać się należy do wykładni językowej tych pojęć. Wywodzi się zatem, że przez ofertę publiczną rozumieć należy taką, która skierowana jest do ogółu ludzi, do nieograniczonego kręgu osób. Wskazuje się przy tym, że nieuzasadnione jest odwoływanie się w tym zakresie do definicji obrotu publicznego, ponieważ pojęcia publicznej oferty nie można utożsamiać ze zdefiniowanym w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Ponadto sądy administracyjne zwracały uwagę, że wobec wieloznaczności samego pojęcia "publiczny", zasadnym jest dla nadania mu właściwego znaczenia, odwołanie się do kontekstu, w jakim słowo to jest użyte. W tym przypadku nie można pominąć, że oferta jest jednym ze sposobów zawarcia umowy (art. 66 § 1 k.c.), polegającym na wymianie oświadczeń woli stron, stanowczej propozycji zawarcia umowy i jej akceptacji (przyjęcia). Propozycja musi być kierowana do adresata, inaczej bowiem nie będzie równoznaczna z ofertą. Adresatem tym może być konkretna osoba (grupa osób) bądź nieograniczony krąg osób. Od ilości adresatów uzależniony jest niewątpliwie sposób ujawnienia propozycji zawarcia umowy. Przy oznaczonym adresacie, oferta może być ujawniona tylko jemu. W przypadku nieograniczonej ilości osób, sposób zaproponowania zawarcia umowy musi umożliwić każdej osobie możliwość zapoznania się z nią. W tym znaczeniu musi ona być jawna. Konieczność jej jawności wynika w tym przypadku z faktu kierowania jej do nieograniczonej liczby adresatów, a nie odwrotnie (jawność jest wtórna w stosunku do kręgu adresatów). Odróżnić należy przy tym zaoferowanie zawarcia umowy każdemu (bez stawiania warunków, które spełniają tylko niektóre osoby) od przyjęcia oferty tylko przez niektóre z osób z nieograniczonego kręgu adresatów. Aby uznać ofertę za publiczną nie musi ona być zaakceptowana przez ogół, ale każdy z ogółu ma mieć potencjalną możliwość zawarcia umowy na proponowanych warunkach (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2013 r., II FSK 1367/11, LEX nr 1354866 i powołane tam orzecznictwo).

Na szczególną uwagę zasługuje także stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r, II FSK 397/10, LEX nr 1083130, w którym Sąd ten przy wykładni analizowanego tu wyrażenia odwołał się do zasady pierwszeństwa wykładni językowej, uznając, że należy w pierwszej kolejności opierać się na rezultatach wykładni językowej, a dopiero w przypadku dalszych wątpliwości lub w celu wzmocnienia wyniku wykładni językowej sięgać kolejno po wykładnię systemową lub funkcjonalną. NSA podkreślił, że w prawie podatkowym pogląd ten znajduje swoje oparcie w art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej, w myśl którego każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Ustawa jest tekstem zapisanym w języku polskim, zatem każdy podatnik może poznać treść prawa podatkowego w oparciu o reguły językowe. Podatnik nie jest zobowiązany do znania pozajęzykowych metod wykładni. Zatem w pierwszej kolejności należy sięgać po te dyrektywy wykładni, które są wspólne dla adresatów norm prawa podatkowego i instytucji stosujących prawo. Posługując się zatem wykładnią językową NSA stwierdził, że trudno obronić pogląd, iż oferta skierowana do skonkretyzowanej grupy osób (nawet większej niż 300 osób) nabiera - tylko ze względu na to - charakteru zasadniczo odmiennego. Pojęcie "publiczny" rozumieć należy jako: dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich. Arbitralnie określony krąg adresatów nie może być utożsamiony z powszechną, niczym nie limitowaną dostępnością do propozycji oferenta. Przyjąć należy także wnioski, że publiczny charakter oferty oznacza powszechny dostęp do akcji bez względu na liczbę osób, do których jest ona skierowana. W konsekwencji publiczny charakter oferty ma miejsce wtedy, gdy oferta adresowana jest do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób. NSA stwierdził nadto, że takie wnioski znajdują także uzasadnienie w regułach wykładni systemowej, wskazując na powołaną już wyżej normę z art. 66 § 1 k.c. (podobnie NSA w wyrokach: z dnia 15 grudnia 2011 r., II FSK 1222/10, LEX nr 1134604; z dnia 29 kwietnia 2011 r. ,II FSK 2220/09, LEX nr 1081357; z dnia 2 marca 2010 r., II FSK 1553/08, LEX nr 595821; z dnia 13 lutego 2009 r., II FSK 1627/07, LEX nr 530395).

Ten kierunek wykładni spornego pojęcia zaakceptowany został także w orzecznictwie tutejszego Sądu (np. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 28 października 2010 r., I SA/Po 500/10, LEX nr 749946 i z dnia 22 grudnia 2009 r., I SA/Po 959/09, LEX nr 582670) oraz preferowany jest w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2014 r., I SA/Gd 1137/13, LEX nr 1419542).

W świetle powyższego należy stwierdzić, że nabycie akcji w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło na podstawie oferty publicznej.

Jak wynika z treści Syntetycznej informacji w zakresie przekształcenia Przedsiębiorstwa w Spółkę Akcyjną oraz Komunikatu w sprawie przekształcenia Przedsiębiorstwa w Spółkę Akcyjną, oferta nabycia akcji została skierowana do pracowników, emerytów i rencistów, a także pracowników firm kooperującym z Przedsiębiorstwem Aparatury i Urządzeń Komunalnych "A" w[...], tj. do zamkniętego kręgu osób. Ponadto wynikające z Ankiety "Prywatyzacji Przedsiębiorstw Państwowych" oraz Instrukcji informacje, że sporne akcje zostały nabyte przez osoby niebędące pracownikami "A" nie dowodzą publicznego charakteru oferty nabycia akcji. Oferta ta została skierowana również do byłych pracowników Przedsiębiorstwa oraz pracowników firm współpracujących, co w dalszym ciągu stanowi zamknięty krąg potencjalnych nabywców.

Stwierdzenie braku istnienia tej przesłanki było wystarczające do odmowy stwierdzenia przez organy podatkowe nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych na rzecz skarżącego. Zdaniem Sądu, organy podatkowe słusznie uznały także, że nie została spełniona druga z zakwestionowanych przesłanek, tj. brak dopuszczenia akcji do publicznego obrotu papierami wartościowymi.

Odnosząc się do argumentacji skargi w tej części podnieść należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 P.p.o.p.w - publicznym obrotem papierami wartościowymi jest proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych, przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata, z wyjątkami określonymi w dalszej części tego przepisu. W myśl art. 4 pkt 2 tej ustawy papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu są papiery wartościowe, w stosunku do których wyrażona została zgoda na ich wprowadzenie do publicznego obrotu albo złożone zostało zawiadomienie, o którym mowa w art. 63. Z kolei art. 4 pkt 3 ww. ustawy stanowił, że ilekroć w ustawie jest mowa o dopuszczeniu papierów wartościowych do publicznego obrotu rozumie się przez to wyrażenie przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd zgody na ich wprowadzenie do publicznego obrotu albo złożenie zawiadomienia, o którym mowa w art. 63. Wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu wymagało spełnienia szeregu dodatkowych warunków określonych w rozdziale 5 powołanej ustawy zatytułowanym "Wprowadzanie papierów wartościowych do publicznego obrotu". Zgodnie z zawartymi w tym rozdziale przepisami wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu, z zastrzeżeniem art. 62 i 63, wymagało zgody Komisji (art. 61). Przepis art. 62 przewidywał, że papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa i Narodowy Bank Polski są z mocy prawa dopuszczone do publicznego obrotu, zaś w art. 63 przewidziano sytuację, gdy zamiast zgody Komisji wystarczyło złożenie zawiadomienia na 30 dni przed rozpoczęciem subskrypcji, które wywoływało takie same skutki, jak wyrażenie przez komisję zgody na wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu, o ile Komisja nie skorzystała z prawa zgłoszenia sprzeciwu.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że sporne akcje zostały do publicznego obrotu dopuszczone. Należy podkreślić, że organ odwoławczy prowadził w tym kierunku ustalenia, powołując się na stanowiska ustawowo właściwej i wyłącznie kompetentnej w tej kwestii instytucji państwowej (Komisja Nadzoru Finansowego) oraz podmiotu profesjonalnie i na mocy ustawy świadczącego usługi na rynku papierów wartościowych (Dom maklerski). Jak wynika z ustaleń organu odwoławczego, Komisja Nadzoru Finansowego w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. jednoznacznie wskazała, iż nie wydała zgody na dopuszczenie do obrotu publicznego akcji imiennych serii A spółki "A" S.A. Okoliczność ta została także potwierdzona przez Dom Maklerski [...] w [...], który w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. poinformował, że akcje "A" S.A. nigdy nie zostały wprowadzone do publicznego obrotu, a transakcja sprzedaży akcji tej spółki na rzecz "Apator" S.A. zrealizowana została na podstawie umów sprzedaży instrumentów finansowych, w wyniku których nastąpiło przeniesienie praw z akcji poza rynkiem regulowanym.

Organy podatkowe miały zatem uzasadnione podstawy do przyjęcia na podstawie powołanych stanowisk, że sporne akcje nie zostały dopuszczone do obrotu publicznego.

W ocenie Sądu organy podatkowe nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów postępowania i w bezspornych okolicznościach faktycznych sprawy prawidłowo odmówiły zastosowania przepisów prawa materialnego, określających warunki skorzystania ze zwolnienia podatkowego, o które ubiegał się skarżący.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.