Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 662/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kara administracyjna
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 2 art. 7 art. 77 § 1, art. 80, art. 15, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 4 pkt 14 lit. a i art. 87 ust. 1 pkt 5, art. 87 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1983
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu  oraz o spółkach publicznych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych K. M., M. M., D. M., E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 307/20 w sprawie ze skarg K. M., M. M., D. M., E. M. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 3 grudnia 2019 r. nr DPS-WPO.456.29.2018.MZ w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych 1. oddala skargi kasacyjne; 2. zasądza na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego od: K. M. 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych, M. M. 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych, D. M. 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych, E. M. 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 307/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi K. M., D. M., M. M. oraz E. M. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 3 grudnia 2019 r. nr DPS-WPO.456.29.2018.MZ w przedmiocie kar pieniężnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. M. zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o rozpoznanie niniejszej skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej, a także o umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a."), zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 256 ze zm., "k.p.a."), poprzez jego niezasadne zastosowanie, tj. nieuwzględnienie skargi na zaskarżoną decyzję w sytuacji, w której decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., co powinno prowadzić do zastosowania przez WSA przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie podniesionego błędu skutkowałoby uznaniem zaskarżonej decyzji za wydaną z rażącym naruszeniem prawa;

b) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niezasadne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. i oddalenie skargi, pomimo że decyzje Komisji zostały wydane z zaniechaniem czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia zawisłej sprawy, bez wszechstronnego rozważenia zebranych dowodów, tj. z naruszeniem ww. przepisów związkowych, co skutkowało bezpodstawnym przyjęciem przez Sąd za ustaleniami Komisji: (1) domniemania działania przez członków rodziny M. 2 w porozumieniu oraz (2) przyjęcia długości okresu trwania tego porozumienia odpowiadającego 1,5 roku;

c) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez ogólnikowe i niespójne sformułowanie części uzasadnienia Zaskarżonego Wyroku w taki sposób, że nie jest możliwe odtworzenie przeprowadzonych przez WSA operacji logicznych, które doprowadziły Sąd do wniosków obligujących go do oddalenia skarg. Rozważania sądu dotyczące legalności działań administracji nie mogą bowiem przybierać formy ograniczonej do ogólnikowych stwierdzeń, niepoddających się kontroli instancyjnej;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) naruszenie art. 4 pkt 14 lit. a i art. 87 ust. 1 pkt 5 Ustawy o ofercie o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 623 z późn. zm., "Ustawa o ofercie") w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez ich błędną wykładnię, a mianowicie - przez uznanie, że przepisy te mówią o innych rodzajach "porozumień" akcjonariuszy spółki publicznej;

b) naruszenie art. 87 ust. 4 pkt 1 Ustawy o ofercie w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w warunkach, w których ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika obalenie domniemania, o którym mowa w tym przepisie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. M. zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

A. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a., poprzez:

• oddalenie przez Sąd I instancji Skargi do WSA Skarżącego, zamiast stwierdzenia przez Sąd I instancji nieważności Zaskarżonej Decyzji, która rażąco naruszyła prawo z uwagi na wydanie przez Organ Odwoławczy decyzji, która nie mieści się w dyspozycji przepisu z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., pomimo tego, że treść Zaskarżonej Decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a.;

• błędną wykładnię przepisu z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i mylne uznanie, że w jego ramach dopuszczalne jest wydanie decyzji, w której Organ Odwoławczy uchyla decyzję w całości, orzeka w części co do istoty sprawy i umarza postępowanie w pozostałej części, a w efekcie błędne uznanie przez Sąd I instancji, że art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie zawiera zamkniętego katalogu rozstrzygnięć, który może zastosować organ odwoławczy,

B. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie, tj. nieuwzględnienie skargi na Zaskarżoną Decyzję w sytuacji, w której decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie podniesionego błędu skutkowałoby uznaniem, że doszło do naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,

C. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez:

• uznanie przez Sąd I Instancji, że wydanie przez Organ Odwoławczy rozstrzygnięcia polegającego na wydaniu przez Organ II instancji decyzji w oparciu o inny przepis prawa materialnego, niż uczynił to wcześniej Organ w uchylonej decyzji z pierwszej instancji, nie skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania,

D. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

• brak odniesienia się w uzasadnieniu przez Sąd I instancji do zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji, pomimo rażącego naruszenia prawa wynikającego z tego, że treść zaskarżonej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkuje tym, że uzasadnienie Wyroku WSA zostało sporządzone w taki sposób, że Skarżący w tym zakresie nie poznał przyjętych przez Sąd I instancji motywów rozstrzygnięcia i niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku WSA,

• lakoniczne odniesienie się do kwestii podniesionego przez Skarżącego zarzutu nieważności Zaskarżonej Decyzji poprzez jedynie stwierdzenie, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sporządzona przez Skarżącego zawiera taki zarzut, co skutkuje uniemożliwieniem bądź przynajmniej znaczącym utrudnieniem możliwości zdekodowania procesu rozumowania, jaki doprowadził Sąd I instancji do uznania, że Organ był uprawniony do wydania decyzji nieprzewidzianej w zamkniętym katalogu decyzji, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 22 k.p.a., pomimo rażącego naruszenia prawa przez organ odwoławczy,

II. przepisów prawa materialnego, tj.:

A. naruszenie art. 4 pkt 14 lit, a i art. 87 ust. 1 pkt 5 Ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez ich błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że przepisy te wprowadzają odmienne rodzaje porozumień akcjonariuszy w spółkach publicznych

B. naruszenie art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do sytuacji, w której objęte tym przepisem domniemanie zostało przez Skarżącego obalone.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł E. M. zaskarżając ten wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 ew. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z przepisem art. 138 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Komisji Nadzoru Finansowego, która została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 138 § 1 k.p.a. polegającym na wydaniu decyzji o treści nie mającej oparcia w powołanym przez Komisję Nadzoru Finansowego przepisie art. 138 § 1 k.p.a., tym samym zaaprobowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia Komisji Nadzoru Finansowego,

2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 ew. 145 § 1 pkt 1 łit. c) p.p.s.a. w związku z przepisem art. 15 k.p.a. poprzez niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Komisji Nadzoru Finansowego, która została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 15 k.p.a. polegającym na wydaniu przez Komisję Nadzoru Finansowego decyzji w oparciu o inny przepis prawa materialnego, niż uczyniła to wcześniej w uchylonej decyzji z pierwszej instancji, pomimo, że powyższe stoi w oczywistej sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, tym samym zaaprobowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia Komisji Nadzoru Finansowego,

3. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z przepisami: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Komisji Nadzoru Finansowego, która została wydana z naruszeniem przepisów: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

4. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w taki sposób, że nie można ustalić przesłanek, którymi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok, a wada ta uniemożliwia jego kontrolę instancyjną,

5. prawa materialnego to jest przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w zw. z przepisem art. 87 ust. 4 pkt. 1 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 87 ust. 4 pkt. 1 ustawy o ofercie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego przez Komisję Nadzoru Finansowego do ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego podczas gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że domniemanie objęte tym przepisem zostało przez Skarżącego wzruszone,

6. prawa materialnego to jest przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w zw. przepisami art. 87 ust. 1 pkt. 5 i art. 4 pkt 14 lit a ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych poprzez błędną wykładnie przepisów: art. 87 ust. 1 pkt. 5 i art. 4 pkt 14 lit a ustawy o ofercie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego przez Komisję Nadzoru Finansowego, jakoby przepis art. 87 ust. 1 pkt. 5 łącznie z przepisem art. 4 pkt 14 lit a ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych przewidują odrębny od określonego w przepisie art. 87 ust. 1 pkt. 5 ustawy o ofercie rodzaj porozumienia akcjonariuszy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. M. zaskarżając go w całości i wniosła jego o uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, oraz zasądzenie od Organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych;

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 "p.p.s.a. zarzuciła naruszenie:

A. przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a., poprzez:

- oddalenie przez Sąd I instancji Skargi do WSA Skarżącej, zamiast stwierdzenia przez Sąd I instancji nieważności Zaskarżonej Decyzji, która rażąco naruszyła prawo z uwagi na wydanie przez organ odwoławczy decyzji, która nie mieści się w dyspozycji przepisu z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a., pomimo tego, że treść Zaskarżonej Decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a.;

- błędną wykładnię przepisu z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. i mylne uznanie, że w jego ramach dopuszczalne jest wydanie decyzji, w której organ odwoławczy uchyla decyzję w całości, orzeka w części co do istoty sprawy i umarza postępowanie w pozostałej części, a w efekcie błędne uznanie przez Sąd I instancji, że art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. nie zawiera zamkniętego katalogu rozstrzygnięć, który może zastosować organ odwoławczy,

2. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez:

- uznanie przez Sąd I Instancji, że wydanie przez Organ Odwoławczy rozstrzygnięcia polegającego na wydaniu przez Organ II instancji decyzji w oparciu o inny przepis prawa materialnego, niż uczynił to wcześniej Organ w uchylonej decyzji z pierwszej instancji, nie skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania,

3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

- brak odniesienia się w uzasadnieniu przez Sąd I instancji do zarzutu nieważności Zaskarżonej decyzji, pomimo rażącego naruszenia prawa wynikającego z tego, że treść zaskarżonej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a., co skutkuje tym, że uzasadnienie wyroku WSA zostało sporządzone w taki sposób, że Skarżąca w tym zakresie nie poznała przyjętych przez Sąd ! instancji motywów rozstrzygnięcia i niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku WSA,

- lakoniczne odniesienie się do kwestii podniesionego przez Skarżącą zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji poprzez jedynie stwierdzenie, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sporządzona przez Skarżącą zawiera taki zarzut, co skutkuje uniemożliwieniem bądź przynajmniej znaczącym utrudnieniem możliwości zdekodowania procesu rozumowania, jaki doprowadził Sąd I instancji do uznania, że Organ był uprawniony do wydania decyzji nieprzewidzianej w zamkniętym katalogu decyzji, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a., pomimo rażącego naruszenia prawa przez organ odwoławczy,

B. przepisów prawa materialnego, tj.:

1. naruszenie art. 4 pkt 14 lit, a i art. 87 ust 1 pkt 5 Ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że przepisy te wprowadzają odmienne rodzaje porozumień akcjonariuszy w spółkach publicznych;

2. naruszenie art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do sytuacji, w której objęte tym przepisem domniemanie zostało przez Skarżącą obalone.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skarg kasacyjnych wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych za naruszenie obowiązków informacyjnych stwierdził, że decyzja ta nie jest nie zgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skarg na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że według Sądu I instancji, przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne – wobec ich prawidłowości – uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny, że strony skarżące – E. M., D. M., K. M., M. M. – wielokrotnie, jako podmioty dominujące i działające w porozumieniu, naruszyły adresowany do nich obowiązek informacyjny, o którym mowa w art. 69 ust. 2 pkt 2 i art. 69a ust 1 pkt 1 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (a mianowicie obowiązek zawiadomienia Komisji oraz spółki o zmianie stanu posiadania udziału ponad 33% w Y. S.A., o co najmniej 1%), a także naruszyły art. 74 ust. 1 tej ustawy przekraczając 66% ogólnej liczby głosów w Y. S.A. bez ogłoszenia wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę wszystkich pozostałych akcji tej spółki, co wobec wagi i znaczenia obowiązku informacyjnego dla prawidłowego funkcjonowania rynku kapitałowego uzasadniało nałożenie na strony skarżące kar pieniężnych.

Zarzuty skarg kasacyjnych wyznaczające – zgodnie z zasadą dyspozycyjności – granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, nie uzasadniają twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Wyrok ten bowiem, odpowiada prawu.

Odpowiadając w punkcie wyjścia na zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. – który stanowi wspólny mianownik skarg kasacyjnych (odpowiednio pkt I lit. c); pkt 4; pkt I lit. D; lit. A. pkt 3 petitum skarg kasacyjnych K. M., E. M., D. M. i M. M.) – trzeba stwierdzić, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia wymienionego przepisu prawa zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia.

Zupełnie inną kwestią jest natomiast – co w kontekście odnoszącym się do zarzucanego sposobu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. trzeba podkreślić – siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi z kolei do tego wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu odnośnie do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).

Jeżeli przy tym – co trzeba podkreślić w relacji do eksponowanego na gruncie omawianych zarzutów kasacyjnych braku dostatecznego wyjaśnienia w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku podejścia Sądu I instancji do rozumienia przepisów art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie publicznej – z art. 184 in fine p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną również wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, a w rozumieniu tego przepisu prawa, zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, gdy rozstrzygnięcie sądu administracyjnego I instancji pozostaje w zgodności z treścią uzasadnienia i wnioskami wynikającymi z tego uzasadnienia, natomiast ewentualne błędy w nim zawarte dotyczą wykładni prawa, czy też nawet podstawy prawnej, a nie ulega wątpliwości, że po ich usunięciu – co odnieść trzeba również do deficytów argumentacji prawnej, która może przecież podlegać korekcie – sentencja nie uległaby zmianie (por. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 337/19; : 14 października 2020 r., sygn. akt II GSK 428/18; 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 682/15; 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 1334/13; 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 852/12; 13 października 2009 r., sygn. akt I FSK 657/08), to tym bardziej zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za nieuzasadnione.

Wbrew stanowisku stron skarżących (odpowiednio pkt I lit. a); pkt 1 oraz pkt 2; pkt I lit. A – C; lit. A. pkt 1 – 2 petitum skarg kasacyjnych K. M., E. M., D. M. i M. M.), w rozpatrywanej sprawie nie doszło również do naruszenia przez Sąd I instancji – jako wzorca kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji – przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w tym również przez rażące naruszenia tego przepisu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odpowiadając na te zarzuty skargi kasacyjnej – i uwzględniając również w tej mierze znaczenie konsekwencji wynikających z art. 184 in fine p.p.s.a, o których mowa była powyżej – trzeba stwierdzić, że jakkolwiek zaskarżoną decyzją Komisja Nadzoru Finansowego uchyliła w całości własną decyzję z dnia 13 września 2017 r., a następnie w części orzekła co do istoty sprawy oraz w pozostałej części umorzyła postępowanie administracyjne, to jednak – jak prawidłowo ocenił Sąd I instancji – nie uzasadnia to twierdzenia o naruszeniu przez organ administracji przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowił podstawę wydania tej decyzji.

Ocena zasadności tego zarzutu nie może pomijać tego – a w punkcie wyjścia należy to podkreślić – że postępowanie odwoławcze w toku instancji w administracji, ma przede wszystkim charakter kontrolny, albowiem jego przedmiotem jest ocena prawidłowości decyzji administracyjnej, a dopiero w ramach tych uprawnień kontrolnych organ odwoławczy może podejmować zarówno decyzje uchylające zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzygające w tym zakresie o istocie sprawy (decyzje merytoryczne, odpowiednio reformatoryjne), jak i decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (decyzja kasacyjna), albo inne decyzje, do których należy także decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Za oczywiste przy tym należy uznać, że realizacja omawianych kompetencji orzeczniczych organu odwoławczego nie może mieć dowolnego charakteru, albowiem za każdą z wymienionych decyzji organu odwoławczego (por. art. 138 k.p.a.), w relacji do danej sprawy oraz treści rozstrzygnięcia zaskarżonego odwołaniem lub wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, muszą stać określone racje i przesłanki natury faktycznej oraz prawnej, które uzasadniają jej podjęcie. Co przy tym nie mniej istotne, ale też i oczywiste, w odniesieniu do każdej spośród decyzji wymienionych w art. 138 k.p.a., racje te i przesłanki są odmienne. Zawsze jednak, punktem odniesienia dla całego postępowania odwoławczego jest rozstrzygnięcie, od którego zostało wniesione odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 15 września 1986 r., sygn., akt SA/Wr 518/86), co powoduje, że przedmiotem tego postępowania jest merytoryczna i prawna ocena zasadności zaskarżonej decyzji.

Jeżeli tak, a ze skarg kasacyjnych nie wynika przy tym, aby w spornym w sprawie zakresie, wadliwości działania organu (a co za tym idzie Sądu I instancji) strony skarżące upatrywały w braku wydania przez KNF – jak alternatywy wobec decyzji kontrolowanej przez ten Sąd – decyzji, o której stanowi art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., albo decyzji kasacyjnej, o której stanowi art. 138 § 2 k.p.a. – co w tym przypadku, z uwagi na odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) byłoby oczekiwaniem nieuzasadnionym – czy też w braku wydania decyzji, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w relacji do faktycznych i prawnych okoliczności sprawy oraz treści zaskarżonego rozstrzygnięcia organ administracji miałby orzec inaczej niż to uczynił, to zważywszy na funkcje i cel oraz charakter postępowania odwoławczego, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że organ administracji nie był pozbawiony prawa do wydania decyzji, którą uchylając zaskarżoną decyzję, orzekł w części co do istoty sprawy, umarzając postępowanie administracyjne w pozostałym części.

Nie sprzeciwia się temu bowiem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., z którego wynika, że organ odwoławczy wydaje, między innymi, decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Zwłaszcza, gdy w tej mierze odwołać się do argumentów z funkcji i celu postępowania odwoławczego.

Ponownie podkreślając, że za każdą z decyzji, o której mowa w art. 138 k.p.a. muszą stać określone racje i przesłanki natury faktycznej oraz prawnej, a ponadto, że dla każdej z tych decyzji, racje i przesłanki te są – co oczywiste – odmienne, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że racje i przesłanki towarzyszące rozpatrywanej sprawie sprzeciwiały się wydaniu decyzji innej, niż podjęta.

Jeżeli w rozpatrywanej sprawie doszło do zaktualizowania się przesłanek uchylenia w całości zaskarżonej decyzji KNF z dnia 13 września 2017 r. – co nota bene nie jest kwestionowane wniesionymi skargami kasacyjnymi – albowiem w rezultacie kontroli odwoławczej decyzja ta w całości została uznana przez organ administracji za nieprawidłową, a nie zaktualizowały się jednocześnie, zdaniem organu, przesłanki orzeczenia co do istoty w całości, lecz tylko i wyłącznie w części, albowiem – a to wobec braku zasadności (pierwotnego) przypisania stronom skarżącym naruszeń z art. 69 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 87 ust. 5 pkt 1 ustawy o ofercie publicznej – w pozostałej części postępowanie administracyjne podlegało umorzeniu w związku ze zaktualizowanie się przesłanki jego bezprzedmiotowości we wskazanym zakresie, co tym samym sprzeciwiało się temu, aby postępowanie to umorzyć w całości, albowiem w sposób oczywisty nie wystąpił brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz jej załatwienia w drodze decyzji (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt III SK 20/10 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94), to za uzasadniony trzeba uznać jednak wniosek, że zaskarżona decyzja, gdy chodzi o treść zawartego w niej rozstrzygnięcia, mieściła się w konturze wyznaczonym przepisem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Mieści się w nim bowiem, zarówno kompetencja do wydania decyzji orzekającej co do istoty w części, jak i decyzji umarzającej postępowanie w część, rzecz jasna, po uprzednim uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Jeżeli przy tym, uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., może nastąpić w całości lub w części, to nie może być tak – gdy w tej mierze odwołać się do argumentów natury funkcjonalnej i celowościowej – że wobec zaktualizowania się przesłanek uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, organ odwoławczy miałby być pozbawiony możliwości uwzględniania wszystkich procesowych konsekwencji wynikających z tego rodzaju orzeczenia. Zwłaszcza, że rozpatrując sprawę ponownie co do jej istoty, jest zobowiązany usunąć wszystkie stwierdzone wadliwości zaskarżonej i uchylonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 29 września 1987 r., sygn. akt IV SA 220/87), zaś brak usunięcia stwierdzonych naruszeń i utrzymanie w mocy bez zmian decyzji naruszającej prawo powoduje, że organ odwoławczy sam wydaje decyzję niezgodną z prawem (por. wyrok NSA dnia 25 lipca 1987 r., sygn. akt II SA 1829/85).

W związku z tym więc, że orzeczenie merytoryczno – reformacyjne, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., musi ze swej istoty korespondować z rezultatem kontroli zaskarżonej decyzji i tym samym stanowić adekwatną reakcję oraz odpowiedź organu odwoławczego na stwierdzone naruszenie (naruszenia) prawa tą decyzją, a w tym kontekście w związku z tym, że – co jest nie mniej oczywiste – orzeczenie to musi również, jeżeli nie przede wszystkim, odpowiadać potrzebie prawidłowego rozstrzygnięcia (załatwienia) sprawy administracyjnej, a to wobec obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organ odwoławczy, to w świetle przedstawionych argumentów za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że Komisja Nadzoru Finansowego nie była pozbawiona możliwości – a co za tym idzie, prawa – do wydania decyzji uchylającej zaskarżoną decyzją oraz rozstrzygającej co istoty w części i umarzającej postępowanie administracyjne w pozostałej części.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosku przeciwnego nie uzasadnia eksponowany na gruncie skarg kasacyjnych argument ze znaczenia konsekwencji mających wynikać z operowania przez ustawodawcę na gruncie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. funktorem alternatywy rozłącznej "albo". Ograniczenie się w tej mierze do ścisłej wykładni językowej, w konsekwencji której oraz – co trzeba podkreślić – w oderwaniu od okoliczności sprawy i stwierdzonych przez organ odwoławczy naruszeń prawa zaskarżoną decyzją, organ ten – jak zdają się sugerować strony skarżące – mógłby orzec tylko i wyłącznie (po uchyleniu zaskarżonej decyzji) w całości albo w części co do istoty sprawy albo orzec o umorzeniu postępowania administracyjnego w całości albo w części, prowadziłoby bowiem – co trzeba podkreślić w korespondencji do wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów – do daleko idących i nietrudnych do wyobrażenia dysfunkcjonalności. Byłoby to również dalece nieracjonalne zwłaszcza, gdy w tej mierze podkreślić znaczenie argumentu z istoty instytucji odwołania oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w relacji do istoty (instancyjnej) kontroli decyzji nieostatecznych inicjowanej wymienionymi środkami zaskarżenia, których sens i cel, a co za tym idzie sens i cel samej kontroli zostałyby w ten sposób podważone, wręcz zniweczone. Również więc i ten argument sprzeciwia się temu, aby stanowisko stron skarżących uznać za zasadne.

Stąd też – co w rekapitulacji przedstawionych argumentów oraz w opozycji do stanowiska stron skarżących należy podkreślić – niewystarczająca pojemność reguł może być modyfikowana w procesie stosowania prawa poprzez takie służące temu narzędzia, jak odwoływanie się do celu danej instytucji prawnej, bądź ogólnych zasad prawa (M. Matczak, Formalność prawa a formalizm w jego sądowym stosowaniu, "Przegląd Sądowy" 2007, z. 4, s. 27).

Z przedstawionych powodów omawiane zarzuty kasacyjnej należało więc uznać za nieusprawiedliwione.

Zwłaszcza, że nie uzasadniają one również twierdzenia o naruszeniu decyzją kontrolowaną przez Sąd I instancji przepisu art. 15 k.p.a., którego naruszenie – jak wynika ze skarg kasacyjnych – miałoby ponadto polegać na rozpatrzeniu przez Komisję Nadzoru Finansowego innej sprawy, niż rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją tego organu z dnia 13 września 2017 r., a to wobec braku zachowania wymogu tożsamości sprawy.

W odpowiedzi na tego rodzaju zarzut – oraz w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów – trzeba przede wszystkim podkreślić, że zmiana kwalifikacji prawnej zachowań przypisanych stronom skarżącym – bo do tego właśnie ograniczało się działanie organu administracji – nie uzasadnia twierdzenia, ani o naruszeniu art. 15 k.p.a., ani też o rozpatrzeniu kontrolowaną decyzją innej sprawy, niż pierwotnie rozstrzygnięta.

Zestawiając bowiem sentencję decyzji KNF z dnia 13 września 2017 r. z sentencją zaskarżonej decyzji, nie może i nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że organ administracji orzekał nimi w tożsamej sprawie, o czym wnioskować trzeba przede wszystkim na tej podstawie, że jeden i ten sam zbiór prawnie relewantnych faktów stanowił podstawę przypisania stronom skarżącym naruszenia adresowanych do nich obowiązków informacyjnych, a więc deliktów podlegających karze administracyjnej nakładanej na podstawie art. 97 ust. ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o ofercie publicznej, z którego wynika, że na każdego kto nie dokonuje w terminie zawiadomienia, o którym mowa w art. 69, lub dokonuje takiego zawiadomienia z naruszeniem warunków określonych w tych przepisach, a także kto przekracza określony próg ogólnej liczby głosów bez zachowania warunków, o których mowa w art. 72 – 74, Komisja może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną w wysokości 1.000.000 zł. Jeżeli tak, to z faktu, że przypisane stronom skarżącym naruszenia – i abstrahując już nawet od tego, że art. 69a przywołanej ustawy odsyła do jej art. 69 – organ administracji wydając zaskarżoną decyzją zakwalifikował, co wynika z jej sentencji, jako odpowiadające także hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z art. 4 pkt 14 lit. a) ustawy o ofercie publicznej – a nie jest przy tym też tak, że znaczenie konsekwencji wynikających z tego przepisu prawa było pominięte w pierwotnie wydanej w sprawie decyzji (zob. s. 7; s. 8 – 14 uzasadnienia decyzji z dnia 13 września 2017 r.) – to nie sposób jest twierdzić, że w konsekwencji wydania zaskarżonej decyzji miałoby dojść do rozpoznania innej, gdy chodzi o jej przedmiot, sprawy administracyjnej, niż pierwotnie rozstrzygnięta. W żadnym stopniu, ani też zakresie nie świadczy o tym – bo nie może, co trzeba podkreślić zwłaszcza, gdy w tej merze odwołać się do znaczenia argumentów podniesionych w odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – zmiana kwalifikacji prawnej (zmiana prawnego opisu) – jednych i tych samych zachowań (czynów) przypisanych stronom skarżącym, których prawna ocena stanowiła przedmiot postępowania w rozpatrywanej sprawie, a które stanowiąc naruszenie obowiązku informacyjnego są zagrożone sankcją nakładaną na podstawie art. 97 ust. ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o ofercie publicznej.

Nie są również usprawiedliwione zarzuty adresowane wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (pkt 3 oraz pkt I lit. b) petitum skarg kasacyjnych E. M. oraz K. M.).

W odpowiedzi na te zarzuty kasacyjne, tytułem koniecznym uwag wprowadzających, trzeba przede wszystkim podnieść, że ocena zarzutów opartych na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. nie może pomijać znaczenia tej prawnie doniosłej okoliczności, że przez "wpływ", o którym mowa we wskazanym przepisie prawa, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego ich naruszenia na wynik sprawy. To zaś oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny. Nie każde więc naruszenie przepisów postępowania, nawet gdyby zaistniało, może skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej nie udziela odpowiedzi na pytanie na czym dokładnie – w tym zwłaszcza w świetle przedstawionych wymogów – miałoby polegać zarzucane naruszenie przepisów postępowania w relacji do określonych nimi i adresowanych wojewódzkiego sądu administracyjnego I instancji wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz wzorów zachowania adresowanych do sądu, które miałyby zostać naruszone przez ten sąd, a w rezultacie, jaki miałby być wpływ zarzucanych naruszeń na wynik sprawy. Przywołanie w petitum skarg kasacyjnych – jako naruszonych – szeregu przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a., nie może być uznane za skuteczne, jeżeli w relacji do treści tychże przepisów (każdego z nich osobna lub funkcjonalnych i systemowych ich związków), zakresu ich normowania oraz wynikających z nich konsekwencji, strony skarżące nie wyjaśniają, na czym miałoby polegać ich naruszenia oraz na czym miałby polegać wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, w szczególności w zakresie w jakim miałoby to dotyczyć stanu faktycznego oraz sposobu jego ustalenia. Jeżeli tak, to w świetle wszystkich konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przez Naczelnym Sądem Administracyjnym (zob. np. wyroki NSA z dnia: 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1492/18; 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2523/20; 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 832/18; 16 lipca 2020, sygn. akt I GSK 611/20) oraz konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (zob. w tej mierze również np. wyroki NSA z dnia: 9 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3619/21; 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2084/13; 27 listopada 2014, sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13; 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2575/13), omawiane zarzuty nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez strony skarżące.

Zwłaszcza, gdy – niezależnie od powyższego – w odniesieniu do zarzucanego skargą kasacyjną naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. (pkt I lit. b) petitum skargi kasacyjnej K. M.) podnieść, że kreowany na gruncie tego przepisu prawa i adresowany do sądu administracyjnego obowiązek oznacza orzekanie na podstawie znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego, stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Jeżeli tak, to art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, a w konsekwencji wówczas, gdy wbrew zasadzie wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu prawa naruszył zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania przez poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym (zob. np. wyroki NSA z dnia: 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1645/09; 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I GSK 67/13).

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca wykazała zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji – lub sytuacji rodzajowo im podobnej – w świetle której za uzasadnione należałoby uznać twierdzenie, że Sąd I instancji wykroczył poza wyznaczone aktami administracyjnymi granice, w których mógł operować, a w konsekwencji, aby oparł orzeczenie na ustaleniach nie znajdujących oparcia w aktach sprawy, a więc na ustaleniach sprzecznych z rzeczywistymi, to jest na własnych ustaleniach, których źródłem miałyby być dowody lub fakty nieznajdujące odzwierciedlenia w aktach sprawy, co w tym kontekście wymagałoby oczywiście również – a tak się nie stało – wskazania, o jakie dowody lub fakty miałoby chodzić oraz z jakiego źródła – innego niż akta sprawy – miałyby one pochodzić.

Co więcej – a należy to również podkreślić – zarzut naruszenia przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiały dowodowego, ani też ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie (zob. np. wyroki NSA z dnia: 22 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 211/22; I GSK 1172/21).

O braku zasadności, a co za tym idzie skuteczności omawianych zarzutów kasacyjnych trzeba wnioskować i na tej podstawie, że jak wynika to z ich uzasadnień, zmierzają one do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie z pozycji argumentacji, która jest w istocie rzeczy osadzona na gruncie tezy o wadliwości podejścia organu administracji, a co za tym idzie Sądu I instancji, do rozumienia, a w konsekwencji zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisu art. 87 ust. 4 pkt 1 i art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie publicznej (por. s. 16 – 17 uzasadnienia skargi kasacyjnej D. M. oraz s. 16 – 17 uzasadnienia skargi kasacyjnej K. M.). Tego rodzaju zabieg – i abstrahując już nawet od tego, że zarzucany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej K. M. czas trwania przypisanego stronie skarżącej naruszenia nie jest, wbrew jej twierdzeniom enigmatyczny, albowiem stanowi konsekwencję dat zaistnienia poszczególnych jednostkowych naruszeń w relacji do okresu, w którym wszystkie one wystąpiły – uzasadnia wniosek, że omawiane zarzuty kasacyjne tym bardziej należało uznać za niezasadne. Podważaniu prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie nie może bowiem służyć podnoszenie zarzutu naruszenia prawa materialnego (por. np. wyroki NSA z dnia: 25 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 1175/21; 11 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 989/21; 3 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 985/21).

Nie są również usprawiedliwione zarzuty błędnej wykładni art. 4 pkt 14 lit. a) oraz art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie publicznej, ani też niewłaściwego zastosowania art. 87 ust. 4 tej ustawy (odpowiednio pkt I lit. a) – b); pkt 5 – 6; pkt II lit. A – B; lit. B. pkt 1 – 2 petitum skarg kasacyjnych K. M., E. M., D. M. i M. M.), których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie.

Ocena zarzutów błędnej wykładni przywołanych przepisów prawa wymaga na wstępie przypomnienia, że w rozumieniu art. 4 pkt 14 lit. a) ustawy o ofercie publicznej, podmiotem dominującym jest podmiot w sytuacji, gdy posiada bezpośrednio lub pośrednio przez inne podmioty większość głosów w organach innego podmiotu, także na podstawie porozumień z innymi osobami. Natomiast zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 5 tej ustawy – który jest przepisem, na mocy którego następuje rozszerzenie zakresu podmiotowego obowiązków ustawowych nabywców znacznych pakietów akcji – z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach niniejszego rozdziału, obowiązki w nim określone odpowiednio spoczywają również łącznie na wszystkich podmiotach, które łączy pisemne lub ustne porozumienie dotyczące nabywania bezpośrednio lub pośrednio, lub obejmowania w wyniku oferty niebędącej ofertą publiczną przez te podmioty lub przez osobę trzecią, o której mowa w pkt 3 lit. a, akcji spółki publicznej, lub zgodnego głosowania na walnym zgromadzeniu lub prowadzenia trwałej polityki wobec spółki, chociażby tylko jeden z tych podmiotów podjął lub zamierzał podjąć czynności powodujące powstanie tych obowiązków.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zestawiając treść przywołanych przepisów prawa nie podstaw, aby zasadnie podważać prawidłowość podejścia Sądu I instancji, a co za tym idzie organu administracji publicznej, do ich rozumienia, a w konsekwencji również prawidłowości zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Argument stron skarżących, że "[...] nie można zakwalifikować podmiotu dominującego z uwagi na działanie w porozumieniu [...] jeśli nie jest on uczestnikiem porozumienia, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt ustawy [...]", co w konsekwencji miałoby prowadzić do wniosku, że art. 87 ust. 1 pkt 5 przywołanej ustawy ma charakter uzupełniający w relacji do jej art. 4 pkt 14 lit. a), nie jest bowiem uzasadniony.

Ponownie podkreślając, że zgodnie z art. 4 pkt 14 lit. a) ustawy o ofercie publicznej, podmiotem dominującym jest podmiot w sytuacji, gdy posiada bezpośrednio lub pośrednio przez inne podmioty większość głosów w organach innego podmiotu (a chodzi przy tym o każdy rodzaj organów podmiotu zależnego, a mianowicie zarówno właścicielskich, jak i zarządczych i kontrolnych), także na podstawie porozumień z innymi osobami, trzeba podnieść, że jego treść nie uzasadnia wnioskowania o potrzebie odwołania się do art. 87 ust. 1 pkt 5 tej ustawy dla potrzeb rekonstrukcji pojęcia "porozumień z innymi osobami". Z tego powodu, że w rozumieniu przywołanego przepisu prawa – zwłaszcza gdy odwołać się do jego celu oraz funkcji – chodzi o porozumienia, których celem jest osiągnięcie stosunku dominacji nad określoną spółką, a więc możliwości wywierania w sposób stały decydującego wpływu na jej działalności, co prowadzi i do tego wniosku, że podmiotem dominującym jest każdy z podmiotów pozostających w porozumieniu, o którym w nim mowa, i którego istota wyraża się w fakcie jego autonomicznego istnienia oraz spójnego i jednolitego działania.

Stąd też wobec faktu istnienia tego rodzaju porozumienia, a co za tym idzie zasadności uznania stron skarżących za podmiot dominujący w rozumieniu przywołanego przepisu prawa – a to wobec jednolitości głosowań na walnych zgromadzeniach spółki (przy tym niezależnie od tego, czy osobiście czy przez wspólnie wyznaczanych pełnomocników, czy też wzajemnego wyznaczania siebie na pełnomocników), wspólnych inicjatyw uchwałodawczych przyjmowanych w głosowaniach, kreowaniu składu personalnego organów spółki, odrzucaniu uchwał akcjonariuszy mniejszościowych – aktualizacja obowiązku, o którym stanowi art. 87 ust. 5 pkt 1 ustawy o ofercie publicznej, a mianowicie, że do liczby głosów, która powoduje powstanie obowiązków określonych w przepisach rozdziału IV tej ustawy, po stronie podmiotu dominującego wlicza się liczbę głosów posiadanych przez jego podmioty zależne – wraz nabywaniem akcji własnych przez Y. S.A. ulegał bowiem zmianie stan ich posiadania przez strony, co nie pozostając bez wpływu na zmianę dotychczas posiadanego przez strony udziału w ogólnej liczbie głosów w spółce, zobowiązywało do wykonania obowiązku notyfikacyjnego przez złożenie stosownych zawiadomień Komisji oraz spółce.

W relacji do przywołanego powyżej rozumienia art. 4 pkt 14 lit. a) ustawy o ofercie publicznej, porozumienie o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 5 tej ustawy dotyczy natomiast – jak wyraźnie wynika to z jego treści i co trzeba podkreślić – "[...] nabywania bezpośrednio lub pośrednio, lub obejmowania w wyniku oferty niebędącej ofertą publiczną przez te podmioty lub przez osobę trzecią [...], akcji spółki publicznej, lub zgodnego głosowania na walnym zgromadzeniu lub prowadzenia trwałej polityki wobec spółki, chociażby tylko jeden z tych podmiotów podjął lub zamierzał podjąć czynności powodujące powstanie tych obowiązków."

Tym samym, jeżeli przepis ten – w zakresie odnoszącym się do porozumienia, o którym w nim mowa – nie odnosi się do "posiadania bezpośrednio lub pośrednio [...] większość głosów w organach innego podmiotu na podstawie porozumień z innymi osobami", jak stanowi z kolei art. 4 pkt 14 lit. a) przywołanej ustawy, to nie sposób jest twierdzić, że zakres ich normowania są tożsame, czy też, że dopełnieniem wymienionego przepisu prawa jest art. 87 ust. 1 pkt 5 tej ustawy.

Zwłaszcza, że w relacji do celów oraz funkcji art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie publicznej, obowiązki o których w nim mowa aktualizują się wraz z podjęciem lub zamiarem podjęcia czynności powodujących powstanie tychże obowiązków – co w rozpatrywanej sprawie należało wiązać z faktem nabycia przez E. M. akcji Y. S.A. w dniu 29 września 2010 r. – zaś istnienie samego tego porozumienia domniemywa się.

Przepis art. 87 ust. 4 pkt 1 przywołanej ustawy stanowi bowiem, że istnienie porozumienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, domniemywa się w przypadku posiadania akcji spółki publicznej przez małżonków, ich wstępnych, zstępnych i rodzeństwo oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osoby pozostające w stosunku przysposobienia, opieki i kurateli. Celem ustanowionego tego domniemania prawnego jest – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – pominięcie konieczności wykazywania działania w porozumieniu przez osoby związane ścisłymi więziami emocjonalnymi, które są istotne w relacjach rodzinnych, a w konsekwencji stworzenie warunków większej przejrzystości przepisów dotyczących działania w porozumieniu.

Powyższe domniemanie ma oczywiście charakter wzruszalny. Uwzględniając cel jego ustanowienia, a co za tym idzie logikę rozwiązań prawnych przejętych przez ustawodawcę w omawianym zakresie, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że ciężar dowodu, gdy chodzi obalenie tego domniemania spoczywa na zobowiązanym do realizacji obowiązku informacyjnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezentowana w uzasadnieniu skarg kasacyjnych argumentacja zmierzająca do wykazania niewłaściwego zastosowania art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie publicznej nie podważa prawidłowości oceny Sądu I instancji odnośnie do braku wzruszenia przez strony skarżącej domniemania wynikającego z tego przepisu prawa (s. 45 – 47 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Zwłaszcza, że z punktu widzenia argumentów osadzonych na gruncie okoliczności odnoszących się do sposobu, formy oraz kierunków głosowań podczas walnych zgromadzeń, czy też kreowania składu personalnego organów spółki (zarząd, rada nadzorcza) nie sposób jest twierdzić, że w relacji do skali posiadanego pakietu akcji spółki strony skarżące nie uzgadniały sposobu postępowania wobec spółki. Stąd też, ich argumentacja – która nie odwołuje się do okoliczności mających przekonywać o braku istnienia, czy też zerwania więzi (rodzinnych, gospodarczych), których wykazanie uzasadniałoby ich przyjęcie, jako przeciwdowodu – nie może być uznana za wystarczającą dla obalenia domniemania prawnego z art. 87 ust. 4 pkt 1 przywołanej ustawy, a co za tym idzie dla podważenia prawidłowości stanowiska wyrażonego w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Z wszystkich przedstawionych powodów zarzuty skarg kasacyjnych należało więc uznać za nieusprawiedliwione.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

-----------------------

20

21