Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 888/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej miejsce w Ośrodku Opiekuńczym dla Dzieci i Młodzieży w S. i ustalającej odpłatność za świadczone usługi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta S. (dalej zwany jako "Organ pierwszej instancji") decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] przyznał małoletniemu wówczas M. B. miejsce w Ośrodku Opiekuńczym dla Dzieci i Młodzieży w S. przy pl. [...] oraz ustalił miesięczną opłatę za usługi świadczone ww. Ośrodku, zmienioną następnie decyzją z dnia [...] marca 2022 r. nr [...]

Decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 51 ust. 1, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 5, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.p.s."), Prezydent Miasta S. uchylił ww. decyzję własną z dnia [...] maja 2003 r. przyznającą M. B. miejsce w Ośrodku Opiekuńczym dla Dzieci i Młodzieży w S. oraz ustalającą odpłatność za usługi świadczone w tym Ośrodku.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ pierwszej instancji podał, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, że całkowicie ubezwłasnowolniony M. B. nie uczestniczy w zajęciach w Ośrodku Wsparcia. W okresie od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] kwietnia 2022 r. A. i Z. B. wielokrotnie zwracali się z prośbą o zwolnienie syna z odpłatności za usługi świadczone w Ośrodku, przedstawiając liczne zaświadczenia od lekarza rodzinnego, neurologa i psychiatry zwalniające ww. z udziału w zajęciach. Organ wskazał dalej, że całkowicie ubezwłasnowolniony M. B. nie uczestniczy w żadnej formie wsparcia oferowanej przez Ośrodek Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych w S. przy pl. [...], ani nie skorzystał z przyznanej przez MOPR w S. pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych i możliwości umieszczenia w domu pomocy społecznej. A. i Z. B. podają, że czynią starania w celu zmotywowania syna do uczęszczania na zajęcia w Ośrodku, jednak bez rezultatów. Jednocześnie A. i Z. B. nie chcą złożyć rezygnacji z uczestnictwa syna w Ośrodku Wsparcia. Ubiegają się o wsparcie jedynie z powodu obawy o przyszłość syna, kiedy samodzielnie nie będą w stanie się nim zajmować.

Zdaniem Organu, swoimi działaniami udowadniają, że takiej pomocy faktycznie obecnie nie potrzebują. Natomiast są osoby, które przez długi okres oczekują na skierowanie do Ośrodka Wsparcia i z pewnością z takiej formy pomocy korzystałyby.

Kwestionując powyższą decyzję A. i Z. B. - jako opiekunowie prawni M. B. złożyli od niej odwołanie, zarzucając Organowi pierwszej instancji błędne ustalenie dochodu strony, a także błędne przyjęcie, że ubezwłasnowolniony całkowicie syn nie uczestniczy w zajęciach w Ośrodku Wsparcia. Wyjaśnili, że absencje syna związane były z typowymi dla każdego infekcjami, bądź z problemami zdrowotnymi i każdorazowo były usprawiedliwione stosownymi zwolnieniami lekarskimi. A. i Z. B. wskazali, że incydentalnie nieobecność syna na zajęciach związana była z jego niechęcią do udziału w zajęciach, a nadto związana z długą przerwą w zajęciach wywołaną obostrzeniami pandemicznymi. Podnieśli nadto, że nie zgadzają się ze stanowiskiem Organu, że nie potrzebują pomocy udzielanej przez Ośrodek, podczas gdy pomoc jest im w dalszym ciągu niezbędna. Wskazali, że przyznane przez MOPR w S. specjalistyczne usługi opiekuńcze nie były wykonywane z przyczyn dotyczących opiekunów prawnych, ale były związane z niemożliwością świadczenia usług przez podmiot oferujący tego typu usługi.

W świetle powyższego wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej przywoływane jako: "K.p.a.") w związku z art. 51 ust. 1, art. 97 ust. 5 u.p.s., - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium, po przytoczeniu treści art. 106 ust. 5 u.p.s., stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, że M. B. (ur. [...] r.) jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie z powodu innych zaburzeń psychicznych, na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w S. Wydział I Cywilny z dnia [...] kwietnia 2007 r., sygn. akt I Ns [...]. Opiekunami prawnymi M. B. ustanowieni zostali Jego rodzice - A. B. i Z. B. (postanowieniem Sądu Rejonowego w S. IX Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lipca 2007 r., sygn. akt: [...]). M. B. posiada orzeczenie z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] zaliczające ww. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe oraz Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] października 2019 r. nr [...] zaliczające ww. do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji. M. B. korzysta z usług Ośrodka Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy pl. [...] w S..

Uzasadniając zmianę sytuacji osobistej (zdrowotnej) M. B. Organ podał, że wnioskiem z dnia 8 listopada 2021 r. zwrócił się do lekarza rodzinnego z prośbą o wydanie opinii czy stan zdrowia całkowicie ubezwłasnowolnionego M. B. pozwala na uczestnictwo w zajęciach w Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych w S. przy pl. [...]. W dniu 16 listopada 2021 r. do Ośrodka wpłynęło zaświadczenie lekarza rodzinnego z informacją, że stan zdrowia ww. pozwala na uczestnictwo w zajęciach w Ośrodku oraz, że wcześniej wystawiane zwolnienia miały związek z chorobami infekcyjnymi. W ww. okresie, w opinii lekarza rodzinnego, M. B. był już zdrowy. Następnie wnioskiem z dnia 7 grudnia 2021 r. oraz z dnia 20 stycznia 2022 r., Ośrodek zwrócił się do lekarza psychiatry o wydanie opinii czy stan zdrowia strony pozwala na uczestnictwo z zajęciach w Ośrodku. W dniu 15 lutego 2022 r. wpłynęło zaświadczenie lekarza psychiatry z informacją, że u całkowicie ubezwłasnowolnionego M. B. dominują zachowania negatywistyczne pomimo regularnej farmakoterapii. Lekarz psychiatra wskazał, że wielokrotnie udawało się A. i Z. B. przywieźć syna pod Ośrodek, jednak tuż przed wejściem uniemożliwiał rodzicom doprowadzenie go na zajęcia. Rodzice zgłaszali problem zarówno pracownikom Placówki, jak i innym instytucjom. Lekarz psychiatra uznał, że potrzebna jest lepsza współpraca między rodzicami, a kierownictwem Ośrodka. Zdaniem rodziców, syn przywożony jest rano samochodem do Ośrodka Wsparcia i potrzebuje zajęć w Ośrodku, gdyż będąc w nim zawsze chętnie korzystał z jego oferty. Dzięki czemu nabywa nowych umiejętności, rozwija się i uspołecznia oraz posiada kontakt z rówieśnikami. Jednakże z treści wiadomości przesłanej w dniu 4 maja 2022 r. wynika, że nie jest prawdą, że całkowicie ubezwłasnowolniony M. B. jest codziennie w Ośrodku. W okresie od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 2 maja 2022 r. była jedna, bezskuteczna próba wejścia ww. do Ośrodka.

Kolegium wyjaśniło dalej, że w chwili obecnej, całkowicie ubezwłasnowolniony M. B. jest osobą całkowicie niesamodzielną, wymaga stałej, całodobowej opieki ze strony osób drugich. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim wystawionym w dniu 13 sierpnia 2019 r. przez specjalistę medycyny rodzinnej wynika, że wymaga on całodobowej opieki i umieszczenia w DPS dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie. W dniu 6 grudnia 2021 r. do Ośrodka wpłynęło pismo, że został on zakwalifikowany do przyjęcia do Domu Pomocy Społecznej w N. C.. Planowany termin przyjęcia został wyznaczony na dzień [...] listopada 2021 r. Z korespondencji Domu Pomocy Społecznej w N. C. wynika, że A. i Z. B. nie wyrazili zgody na umieszczenie syna w Domu Pomocy Społecznej we wskazanym terminie, zgłaszając wniosek o przesunięcie terminu zamieszkania w DPS "na wakacje 2022 r.". Wniosek ów motywowany był tym, że syn jest w procesie leczenia i rehabilitacji i nie może obecnie zamieszkać w domu pomocy społecznej. A. i Z. B. oświadczyli, że nie chcą całkowicie zrezygnować ze skierowania syna do domu pomocy społecznej, gdyż obawiają się w przyszłości sytuacji, pozostawienia syna bez opieki.

Z kolei, Z. B. w dniu 7 kwietnia 2022 r. został poinformowany o tym, że jeżeli całkowicie ubezwłasnowolniony syn podejmie uczestnictwo i będzie regularnie uczestniczył w zajęciach, postępowanie może być umorzone jako bezprzedmiotowe. Ojciec strony poinformował, że syn znajduje się pod opieką lekarza psychiatry, zalecane są leki w celu poprawy jego funkcjonowania. Ponadto, rodzina uzyskała wsparcie z Caritas w osobie asystenta, który udzieli pomocy w doprowadzeniu syna do Ośrodka Wsparcia. Z. B. wskazał, że będzie czynił starania by syn uczestniczył w zajęciach, rozważy umieszczenie syna w domu pomocy społecznej po uzyskaniu informacji o możliwym terminie przyjęcia. Tymczasem jednak całkowicie ubezwłasnowolniony syn w dalszym ciągu nie uczęszcza do Ośrodka Wsparcia.

Kolegium podało dalej, że jak wynika z treści wiadomości Kierownika Ośrodka Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych w S. przy pl. [...] z dnia 7 marca 2022 r. odbyły się spotkania z psychologiem, które nie przyniosły zamierzonych rezultatów. Kilkakrotnie, wraz z synem Państwo B. przyjeżdżali do Ośrodka Wsparcia, jednak nie byli w stanie nakłonić syna aby wysiadł z samochodu. Wedle obowiązujących zasad rodzice uczestników mają obowiązek doprowadzenia dzieci, podopiecznych do drzwi Ośrodka Wsparcia i od tego momentu pieczę i odpowiedzialność za podopiecznych ponoszą pracownicy Placówki. Natomiast A. i Z. B. wraz z synem nie przekraczają nawet bramki terenu Ośrodka Wsparcia.

W kontekście powyższego, Kolegium wskazało, że przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma zastosowanie do zmian w sytuacji osobistej strony, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przyznającej określone świadczenie, w tym przypadku po dniu [...] maja 2003 r., kiedy to małoletniemu (wówczas 13-letniemu) M. B. przyznano miejsce w Ośrodku Opiekuńczym dla Dzieci i Młodzieży w S.. Od tego czasu upłynęło 19 lat. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że liczne absencje M. B. na zajęciach w Ośrodku oraz niemożność doprowadzenia strony na zajęcia są wynikiem Jego stanu zdrowia, który nie uległ poprawie. W okresie od dnia 26 listopada 2019 r. do dnia 30 kwietnia 2022 r. A. i Z. B. wielokrotnie zwracali się z prośbą o zwolnienie syna z odpłatności za usługi świadczone w Placówce, przedstawiając liczne zaświadczenia od lekarza rodzinnego, neurologa i psychiatry zwalniające ww. z udziału w zajęciach. Udokumentowane zostały następujące okresy nieobecności M. B. w Ośrodku:

15.11.2019 r.-30.11.2019 r. (zaświadczenie z dnia 26.11.2019 r.),

01.12.2019 r.-06.01.2020 r. (zaświadczenie z dnia 20.12.2019 r.),

07.01.2020 r. -31.01.2020 r. (zaświadczenie z dnia 05.02.2020 r.),

01.02.2020 r.-11.02.2020 r. (zaświadczenie z dnia 14.02.2020 r.),

19.02.2020 r.-10.03.2020 r. (zaświadczenie z dnia 05.03.2020 r.),

11.03.2020 r.-31.03.2020 r. (zaświadczenie dostarczone dnia 15.04.2020 r.),

01.09.2020 r.-31.10.2020 r. (zaświadczenie z dnia 07.10.2020 r.),

01.01.2021 r.-30.06.2021 r. (zaświadczenie z dnia 05.05.2021 r.),

01.09.2021 r.-11.10.2021 r. (zaświadczenie z dnia 11.10.2021 r.),

do końca miesiąca grudnia 2021 r. (zaświadczenie z dnia 16.11.2021 r.),

03.01.2022 r.-04.02.2022 r. (zaświadczenie z dnia 18.01.2022 r.),

07.02.2022 r.-18.03.2022 r. (zaświadczenie z dnia 07.03.2022 r.)

19.03.2022 r.-31.03.2022 r. (zaświadczenie z dnia 31.03.2022 r.)

01.04.2022 r. (zaświadczenie z dnia 01.04.2022 r.).

W ocenie Organu odwoławczego, powyższe nieobecności bezspornie wynikają ze stanu zdrowia M. B. (Jego sytuacji osobistej).

Kolegium zauważyło, że M. B. nie uczestniczył w zajęciach w Ośrodku także w okresie zawieszenia funkcjonowania placówki w związku z ogłoszeniem w dniu 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie w dniu 20 marca 2020 r. stanu epidemii wirusa SARS-CoV-2. Następnie decyzją Wojewody Z. z dnia 23 października 2020 r. zawieszona została działalność placówek wspierania dziennego od dnia 24 października 2020 r. do odwołania z powodu rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej COVID-19 wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Decyzją Wojewody Z. z dnia 15 lutego 2021 r. wznowiono działalność placówek wspierania dziennego, zajęcia w Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy pl. [...] w S..

Podsumowując Organ odwoławczy podał, że całkowicie ubezwłasnowolniony M. B. nie uczęszcza do Ośrodka Wsparcia od wielu miesięcy, mianowicie:

w 2018 r.: w miesiącu wrześniu był obecny w Placówce przez cały miesiąc, w miesiącu październiku był obecny 9 dni, w miesiącu listopadzie był obecny 1 dzień, w miesiącu grudniu był obecny 7 dni;

w 2019 r.: w miesiącu styczniu był obecny 16 dni, w miesiącu lutym był obecny 17 dni, w miesiącu marcu był obecny przez cały miesiąc, w miesiącu kwietniu był obecny 15 dni, w miesiącu maju, czerwcu, wrześniu i październiku był obecny cały miesiąc, w miesiącu listopadzie i grudniu był nieobecny;

w 2020 r.: w miesiącu styczniu był nieobecny, w miesiącu lutym był obecny 5 dni, od miesiąca marca do końca roku był nieobecny;

w latach 2021 i 2022: od miesiąca stycznia 2021 r. do dnia 28.02.2022 r. nie uczęszczał do ww. Placówki.

Zdaniem Kolegium, bezspornym jest to, że u podłoża nieobecności M. B. na zajęciach w Ośrodku leżała Jego sytuacja zdrowotna. Pomimo tego, że w zaświadczeniu lekarza rodzinnego z dnia 16 listopada 2021 r. stwierdzono, że stan zdrowia M. B. pozwala na uczestnictwo w zajęciach, ten udział faktycznie był bardzo rzadki. Po tej dacie M. B. zwolniony był z zajęć w okresach od dnia 16 listopada 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r., od 3 stycznia 2022 r. do dnia 4 lutego 2022 r., od dnia 7 lutego 2022 r. do dnia 1 kwietnia 2022 r.

Państwo B. przyznają, że syn wielokrotnie chorował, co potwierdzone było każdorazowo zwolnieniami lekarskimi. Jednakże, zdaniem Organu, nie można z tego wyprowadzać wniosku jakoby zmianie uległa sytuacja zdrowotna. Rodzice natomiast dalej wskazują, że ich syn nie może ponosić negatywnych konsekwencji tego, iż nie mógł uczestniczyć w zajęciach z przyczyn zdrowotnych, a zarazem od niego niezależnych.

Końcowo Kolegium wskazało, że art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jako jedną z przesłanek uprawniających do uchylenia lub zmiany decyzji podaje "zmianę sytuacji osobistej", w której bez wątpienia mieści się sytuacja zdrowotna osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany sytuacji osobistej M. B., który zaprzestał regularnego uczęszczania na zajęcia w Ośrodku Opiekuńczym dla Dzieci i Młodzieży w S., pl. [...]. W dniu skierowania do Placówki wymagał On częściowej opieki i pomocy w zaspakajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, przedstawione zostało zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do uczestnictwa. Obecnie całkowicie ubezwłasnowolniony M. B. jest osobą całkowicie niesamodzielną, wymagającą stałej, całodobowej opieki oraz umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej.

Kolegium przychyliło się do stanowiska organu I instancji, że zachodzą podstawy do uznania spełnienia okoliczności wymienionych w art. 106 ust. 5 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Niekorzystanie z przyznanego świadczenia w postaci miejsca w Ośrodku, konieczność pokrywania pełnego kosztu uczestnictwa przez Gminę Miasto S. oraz odmowa umieszczenia całkowicie ubezwłasnowolnionego M. B. w Domu Pomocy Społecznej, może wskazywać na marnotrawienie przyznanych form pomocy i niekorzystanie z nich zgodnie z ich przeznaczeniem.

Organ zauważył, że w 2022 r. średni miesięczny koszt usług w Placówce wynosił [...] zł, średni dzienny koszt posiłku wynosi [...] zł, koszt transportu wynosi [...] zł miesięcznie. Całkowicie ubezwłasnowolniony M. B. ze względu na liczne zwolnienia lekarskie jest stale zwalniany z ponoszenia odpłatności za usługi świadczone w ww. Placówce, a winien ponosić odpłatność za usługi świadczone w ww. Placówce w wysokości [...] zł miesięcznie, dzienna stawka żywieniowa wynosi [...] zł. Pozostałą kwotę za usługi w wysokości [...] zł miesięcznie dopłaca Gmina Miasto S.. Natomiast w sytuacji, gdy został on zwolniony z odpłatności za usługi, Gmina Miasto S. pokrywa koszt pobytu uczestnika w Ośrodku. Środki finansowe przeznaczone na pokrycie kosztu uczestnictwa całkowicie ubezwłasnowolnionego M. B. powinny zostać nakierowane na osobę, która jest zainteresowana i może uczęszczać do Ośrodka Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych w S. przy pl. [...], jednakże z uwagi na brak wolnych miejsc nie ma takiej możliwości.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją A. B. i Z. B. - rodzice Skarżącego, występując jako jego opiekunowie prawni, wnieśli na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W uzasadnieniu wskazali między innymi, że ich syn jako osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym nie jest zdolny do samodzielnego zaspokajania swoich potrzeb życiowych, wymaga bowiem stałej opieki i pielęgnacji. Ponadto, wyjaśnili, że nieobecność syna na zajęciach w Ośrodku spowodowana była koniecznością leczenia i udokumentowana została zaświadczeniem lekarskim. Podkreślili, że obecnie pozostają bez wsparcia i pomocy, a sami są w wieku +70.

W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 18 grudnia 2022 r. A. B. i Z. B. opisali swoją trudną sytuację osobistą jako opiekunów niepełnosprawnego syna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania.

Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się zatem do oceny legalności działania organu administracji na trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności działania z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej przywoływana jako: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Organu I instancji w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej M. B. miejsce w Ośrodku Opiekuńczym dla Dzieci i Młodzieży w S., pl. [...] oraz ustalającej miesięczną opłatę za usługi świadczone w tym Ośrodku.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, jak i decyzji Organu pierwszej instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w tym art. 106 ust. 5 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy.

Art. 106 ust. 5 u.p.s. stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zaznaczenia przy tym wymaga, że przytoczony wyżej przepis stanowi przepis szczególny w stosunku do ogólnych unormowań zawartych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, który umożliwia organom administracji publicznej dokonanie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej.

Przedstawiony w treści art. 106 ust. 5 u.p.s. katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji ma charakter zamknięty. W przypadku wystąpienia jednej z tych okoliczności, organ administracji publicznej jest zobowiązany do uruchomienia przewidzianego prawem postępowania i podjęcia stosownej decyzji. Tym samym powołana wyżej norma prawna stanowi regulację szczególną (lex specialis), która przełamuje zasadę ochrony praw słusznie nabytych. To z kolei powoduje, że tego rodzaju decyzja może wywierać skutek tylko na przyszłość, to jest od chwili jej wejścia do obrotu prawnego.

W ocenie Sądu powyższy przepis należy rozumieć w taki sposób, że jak w niniejszej sprawie uchylenie decyzji przyznającej Skarżącemu miejsce w Ośrodku Opiekuńczym powinno mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy Organ bezspornie ustali, że zmiana sytuacji osobistej (zdrowotnej) Skarżącego jest tego rodzaju, że wyklucza jego udział w zajęciach prowadzonych przez Ośrodek.

Jednocześnie ponownie podkreślić trzeba, że przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. ma zastosowanie do zmian w sytuacji majątkowej lub osobistej strony, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przyznającej określone świadczenie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że Organy na podstawie zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego wykazały zmianę sytuacji osobistej Skarżącego po wydaniu decyzji przyznającej ww. świadczenie, czyli po dniu 7 maja 2003 r.

W sprawie bezsporne jest, że Skarżący jest osobą niepełnosprawną, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Wymaga stałej, całodobowej opieki, ponieważ jest całkowicie niesamodzielny. Co więcej, jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną z powodu innych zaburzeń psychicznych.

Kwestią sporną pomiędzy Kolegium, a opiekunami prawnymi Skarżącego jest natomiast możliwość odmowy wnioskowanego świadczenia pomocy społecznej na podstawie art. 106 ust. 5 w związku z art. 11 ust. 1 u.p.s., a także to czy zaistniały podstawy do zastosowania powyższych przepisów w tej sprawie.

Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 u.p.s. w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.

W ocenie Sądu Kolegium, jak i Organ pierwszej instancji, prawidłowo ustaliło, że doszło do zmiany sytuacji osobistej - zdrowotnej Skarżącego, która spowodowała, że nie uczestniczy on regularnie w zajęciach prowadzonych w Ośrodku Opiekuńczym dla Dzieci i Młodzieży, co wskazuje na marnotrawienie przyznanych form pomocy i niekorzystanie z nich zgodnie z ich przeznaczeniem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie wskazuje się bowiem, że przejawem marnotrawstwa przyznanego świadczenia będą takie zachowania strony, które uniemożliwiają prawidłowe jego wykonanie.

Z ustaleń poczynionych w toku postępowania, zakończonego zaskarżoną decyzją, wynika, że w 2020 r. na zajęciach w Ośrodku Skarżący obecny był jedynie przez 5 dni. W latach 2021-2022 nie uczęszczał na zajęcia w okresie od stycznia 2021 r. do 28 lutego 2022 r. Z kolei, w okresie od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 2 maja 2022 r. była jedna, bezskuteczna próba wejścia do ww. Ośrodka.

Okoliczność pogorszenia się stanu zdrowia Skarżącego, po wydaniu decyzji z dnia [...] maja 2003 r., potwierdza zaświadczenie lekarza psychiatry J. M. z Z. Instytutu Psychoterapii z dnia 15 lutego 2022 r., z treści którego wynika, że w obecnym stanie psychicznym u Skarżącego dominują zachowania negatywistyczne, pomimo regularnej farmakoterapii. Z powyższego zaświadczenia wynika nadto, że ojcu Skarżącego wielokrotnie udawało się przywieźć syna pod Ośrodek, jednak tuż przed wejściem Skarżący uniemożliwiał doprowadzenie go na zajęcia.

Co więcej, z akt sprawy wynika, że odbyły się spotkania z psychologiem, które jednak nie przyniosły zamierzonych rezultatów.

Zestawienie powyższych faktów prowadzi do wniosku, że zaistniały podstawy do przyjęcia, że przyznana Skarżącemu pomoc w postaci miejsca w Ośrodku nie osiąga zamierzonych skutków i podlegałaby dalszemu marnotrawieniu, ograniczając tym samym dostęp do zajęć innym osobom potrzebującym.

Sąd zauważa, że rodzice Skarżącego czynią wszelkie starania, aby ich syn uczestniczył w zajęciach, przedstawiają zaświadczenia od lekarzy (rodzinnego, neurologa, psychiatry) zwalniające syna z udziału w zajęciach w Ośrodku, jednak pomimo ich starań przyznana forma pomocy nie może być prawidłowo realizowana.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, który spowodował, iż obecnie jako rodzice pozostają bez pomocy i wsparcia, nie można pominąć okoliczności, że ich syn został zakwalifikowany do przyjęcia do Domu Pomocy Społecznej w Nowym Czarnowie. Sami jednak nie wyrazili zgody na umieszczenie tam syna, zgłaszając przesunięcie terminu.

Pomimo zrozumienia trudnej sytuacji życiowej, w której znaleźli się rodzice Skarżącego, podkreślenia wymaga, że organy administracji nie są w stanie w pełni zaspokoić usług objętych wnioskami uprawnionych wnioskodawców w oczekiwanym przez nich rozmiarze. Powyższe, z uwagi bowiem na ograniczone możliwości finansowe pomocy społecznej, daje podstawy do wnikliwej weryfikacji okoliczności każdej sprawy, tak aby nie dochodziło do marnotrawienia środków pomocy społecznej, czego następstwem jest ich ograniczenie, tak by inne osoby uprawnione mogły z niej skorzystać.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie należycie rozważyły materiał dowodowy w jego całokształcie, zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, a wydane w sprawie decyzje uzasadniły w sposób wymagany przez regulację art. 107 § 3 K.p.a.

Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, nie znajdując przy tym podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje są niezgodne z prawem (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.