Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2050/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2006 r. sprawy ze skargi B. I. B.V. z siedzibą w A., Holandia na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2005 r. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy ASPI – 134587 oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005 roku nr [...] Urząd Patentowy RP, po rozpoznaniu sprawy z wniosku firmy B. I. B.V. z siedzibą w A., Holandia o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy ASPI – 134587, na podstawie art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej /tekst jednolity Dz.U. z 2003r., nr 119, poz. 1117 ze zm./ oraz art. 8 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych /Dz.U., nr 5, poz. 17 ze zm./ w związku z art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej oraz art. 98 kpc w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej:

1) unieważnił prawo ochronne na znak towarowy ASPI R-134587

2) przyznał firmie B. A. z Niemiec od firmy B. I. B.V. z Holandii kwotę 1800.00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

W ocenie Urzędu Patentowego wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy ASPI, skoro powołuje się na uzyskane z wcześniejszym pierwszeństwem prawa z rejestracji znaków towarowych z elementem słownym ASPIRIN. Prawa te nabyte pod rządami ustawy o znakach towarowych uprawniają wnioskodawcę do wyłącznego używania tych znaków w obrocie gospodarczym w świetle art. 13 u.z.t. w związku z art. 315 ust. 1 p.w.p. – obecnie 153 p.w.p. Z uwagi zaś na treść praw wyłącznych uzyskiwanych z poszanowaniem prawa pierwszeństwa – art. 11 u.zt. ustawodawca wyłączył w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. możliwość udzielania ochrony na znak towarowy z późniejszym pierwszeństwem, którego zakres pokrywałby się z wcześniej udzielonym prawem.

Dokonując merytorycznej oceny zasadności wniosku, Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego RP uznało, iż zachodzą przesłanki uzasadniające unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy.

Znak towarowy ASPI R-134587 został zgłoszony do rejestracji w dniu 25 listopada 1998 roku tj. pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych. Zatem przepisy tej ustawy z mocy art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej stanowią podstawę oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania ochrony na ten znak.

Zdaniem Kolegium Orzekającego uzasadniony jest zarzut wnioskodawcy, że prawo ochronne na sporny znak towarowy ASPI R-134587 udzielone zostało z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych.

Z treści przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych wynika, że dla wypełnienia jego dyspozycji konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek:

- jednorodzajowość towarów i usług do oznaczenia których znaki te są przeznaczone,

- podobieństwo znaków towarowych.

Konsekwencją wystąpienia podobieństwa towarów i znaków jest niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów i usług oznaczonych tymi znakami.

Przeciwstawione znaki ASPI R-134587 i ASPIRIN R-4104 przeznaczone są do oznaczenia tego samego rodzaju towarów objętych klasą 5 tj. produktów farmaceutycznych. Oba znaki przeznaczone są do oznaczenia leków o takim samym składzie i działaniu a nawet dawce. Leki te są ogólnodostępne, sprzedawane bez recepty, a ich odbiorcami jest nieograniczony krąg osób, przy czym możliwość zakupu nie jest ograniczona tylko do aptek.

Oba znaki ASI i ASPIRIN są znakami słownymi, które nie posiadają czytelnego i szczególnego dla odbiorcy znaczenia. Są to znaki fantazyjne, co przyznał także uprawniony z prawa ochronnego. Brak określonego znaczenia obu znaków zwiększa wagę elementów wzrokowych i brzmieniowych przy ocenie ich podobieństwa. Porównywalne znaki są do siebie podobne tak w warstwie wizualnej jak i fonetycznej ze względu na identyczny człon ASPI. Brak końcówki –RIN w znaku ASPI powoduje wprawdzie, iż w znaku tym jest mniejsza ilość sylab i ma on nieco inne brzmienie niż znak ASPIRIN, jednakże zmiana ta nie doprowadziła do dostatecznego zróżnicowania tych znaków. Z doświadczenia wynika, zdaniem Kolegium Orzekającego, że to raczej podobieństwa w znakach, a nie ich różnice zapadają w pamięć odbiorców. Wizualnie i fonetycznie odbiorca znacznie mniejszą uwagę zwraca na końcowe fragmenty słów, a jego uwagę przyciągają przede wszystkim pierwsze litery i sylaby znaku i to one są przez niego przede wszystkim zapamiętywane. Odbiorca postrzega i zapamiętuje znak towarowy jako całość i nie bada jego różnych elementów, ponadto rzadko ma możliwość bezpośredniego porównywania znaków towarowych.

Podobieństwo występujące pomiędzy znakami ASPI I ASPIRIN, które są przeznaczone do oznaczenia tego samego rodzaju towarów powoduje, że znaki te mogą być mylone przez potencjalnych nabywców, którzy przy zakupie leków oznaczonych znakiem ASPI mogą sądzić, że leki te pochodzą z przedsiębiorstwa uprawnionego z rejestracji znaku ASPIRIN. W ocenie tej Kolegium Orzekające uwzględniło fakt, że znak towarowy ASPIRIN poprzez długotrwałe i intensywne używanie w obrocie jest znakiem dobrze znanym na rynku, znakiem renomowanym, co potwierdził sam uprawniony ze spornego znaku w toku postępowania. Im bardziej znany /renomowany/ jest znak z wcześniejszym pierwszeństwem tym niebezpieczeństwo mylenia znaków przez odbiorców jest większe. Pamięć odbiorców kieruje się szczególnie łatwo ku znakom dobrze znanym na rynku.

W ocenie Kolegium Orzekającego uzasadniony jest także zarzut udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy z naruszeniem art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, tj. w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że naruszenie przepisu art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych polegające na rejestracji znaku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego może nastąpić poprzez wykorzystanie lub zagrożenie renomy cudzego znaku towarowego.

Znak towarowy ASPIRIN cieszy się ustaloną renomą wśród odbiorców i dzięki temu zajmował szczególną pozycję w obrocie przed datą zgłoszenia spornego znaku towarowego do ochrony. Renoma, jaką cieszy się znak wnioskodawcy jest wynikiem długoletniego funkcjonowania na rynkach światowych /ponad 100 lat/ i rynku polskim /ponad 40 lat/, wysokiej jakości i skuteczności produktów leczniczych oznaczonych tym znakiem, niezbyt wysokiej ceny i co za tym idzie ogólnej dostępności tych produktów leczniczych, także intensywnej reklamie w środkach masowego przekazu.

Wykorzystując w spornym znaku człon ASPI, który rodzi skojarzenia ze znakiem wnioskodawcy ASPIRIN i jest do niego myląco podobny, uprawniony ze spornego znaku zamierzał tym sposobem w zawoalowanej formie, czerpać korzyści z cudzej renomy, co stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Dla ochrony znaku renomowanego wystarczy sam fakt podobieństwa badanych oznaczeń. W rozpatrywanej sprawie nie tylko istnieje mylące podobieństwo pomiędzy znakami, ale również są przeznaczone do oznaczania towarów tego samego rodzaju.

To, że preparat farmaceutyczny o nazwie ASPI został dopuszczony do obrotu przez Komisję Rejestracji Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych nie jest wiążące dla Urzędu Patentowego przy ocenie zdolności rejestrowej spornego znaku.

Odnosząc się do twierdzeń uprawnionego, że znak towarowy ASPIRIN nabrał w Polsce nazwy rodzajowej, a tym samym nie posiada zdolności odróżniającej Urząd Patentowy stwierdził, iż orzekał w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego i rozstrzygał tę sprawę w granicach wniosku i był związany podstawami prawnymi wskazanymi przez wnioskodawcę. Jeżeli uprawniony ze spornego znaku uważa, że znak towarowy ASPIRIN nie posiada zdolności odróżniającej ma do dyspozycji odpowiednie środki prawne przewidziane przez przepisy Prawo własności przemysłowej. W sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy Urząd Patentowy dokonuje oceny zdolności rejestrowej spornego znaku towarowego w takiej postaci i w takim zakresie, w jakim znak ten uzyskał ochronę, co też uczynił. Bez znaczenia jest ustalenie, w jakiej postaci porównywane znaki są w rzeczywistości używane na rynku.

Skargę na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. I. BV z siedzibą w A. w Holandii wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych z powodu jego błędnej interpretacji poprzez:

- przyjęcie, iż między słownym znakiem towarowym ASPI zachodzi podobieństwo /w warstwie fonetycznej/ ze słownym znakiem ASPIRIN pomimo odmiennej wymowy i akcentowania porównywanych oznaczeń,

- dokonanie oceny podobieństwa znaku ASPI /w płaszczyźnie wizualnej/ do słowno-graficznych znaków ASPIRIN przez ustalenie, że o podobieństwie znaków towarowych w rozumieniu tego przepisu decyduje już tylko podobieństwo poszczególnych ich elementów, niezależnie od tego, czy znaki te są podobne jako integralne całości,

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy a mianowicie:

- naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w szczególności nieustosunkowanie się do dowodów i twierdzeń skarżącego odnośnie uzyskanej rejestracji znaku ASPI w innych krajach europejskich oraz twierdzeń i dowodów świadczących o braku podobieństwa pomiędzy znakami będącymi oznaczeniami produktów leczniczych,

- naruszenie art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów tj. dokumentów świadczących o sile odróżniającej znaku ASPIRIN w sytuacji, gdy złożone do akt dokumenty /zestawienie 100 najmocniejszych marek/ dotyczyło znaku BAYER ASPIRIN, a nie ASPIRIN.

Skarżący powoływał się ponadto, że Urząd Patentowy udzielił ochrony na takie znaki towarowe jak: ASPIK, ASPIRE, ASPICARE, ASPINO, ASPICAM, które są przeznaczone dla oznaczenia towarów w klasie 5.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosił o jej oddalenie przywołując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż w zaskarżonej decyzji ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy dokonując jego wszechstronnej oceny, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Okoliczność, iż znak ASPI został zarejestrowany w trybie międzynarodowym nie mogło wpłynąć na dokonanie odmiennych ustaleń w przedmiotowej sprawie albowiem rejestracja ta nie dotyczy Polski, a uznanie skutków prawa z międzynarodowej rejestracji odnosi się do terytoriów wyznaczonych państw, jako, że w wyniku uzyskania prawa z międzynarodowej rejestracji powstaje wielość /wiązka praw/, które podlegają porządkom krajowym wyznaczonych /zainteresowanych/ państw. Podobnie, udzielenie ochrony na znaki towarowe ASPIK, ASPIRE, ASPICARE, ASPINO, ASPICUM nie mogło także wpłynąć na dokonanie odmiennych ustaleń albowiem każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie w jej konkretnych uwarunkowaniach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, tak materialnego jak i procesowego, w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Przede wszystkim należy podnieść, iż przedmiot wniosku stanowił zarzut firmy B. A. z Niemiec o rejestracji znaku towarowego słownego ASPI R-134587 z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych z uwagi na mylące podobieństwo i wykorzystanie wysokiej renomy znaku towarowego słownego ASPIRIN R-41042. Ta materia była też przedmiotem oceny i rozważań Urzędu Patentowego. Niezrozumiałym więc są wszelkie uwagi zarzutów dotyczące znaków słowno-graficznych ASPIRIN.

Istotnie, ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed wejściem jej w życie (22 sierpnia 2001 r.) ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego znaku towarowego są zatem przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 z późn. zm.).

Podstawy materialnoprawne zaskarżonej decyzji to art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych /Dz.U. nr 5 poz. 17 ze zm./.

Przepis art. 9 ust. 1 pkt powyższej ustawy o znakach towarowych stanowi, iż niedopuszczalna jest rejestracja znaku towarowego dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest on podobny do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa w takim stopniu, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów.

Jednorodzajowość towarów nie budzi wątpliwości. Oba znaki służą do oznaczania tego samego rodzaju towarów objętych klasą 5 tj. produktów farmaceutycznych.

Dokonując oceny podobieństwa Urząd Patentowy prawidłowo przyjął, iż znaki ASPI i ASPIRIN są podobne w stopniu mylącym.

Uzasadniając podobieństwo oznaczeń (znaków), swoją ocenę rozważał tak w aspekcie podobieństwa fonetycznego jak i wizualnego. Rozpatrując podobieństwo znaków, wypowiedział się także w przedmiocie skutków prawnych, jakie wywiera sporny znak w kontekście towarów oznaczanych porównywanymi znakami.

Przy ocenie podobieństwa oznaczeń należy uwzględnić ogólne wrażenie, jakie porównywane oznaczenia wywierają na odbiorcę. Do stwierdzenia podobieństwa nie jest konieczne rzeczywiste pomylenie znaków przez odbiorców. Oceny dokonuje się z pozycji odbiorców towarów (usług), w zwykłych warunkach obrotu tymi wyrobami. Dla nabywcy decydujące znaczenie mają zbieżne elementy.

Zatem prawo ochronne na sporny znak towarowy zostało udzielone z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych.

Także wnikliwie i obszernie Urząd Patentowy dowiódł działania uprawnionego ze znaku z naruszeniem zasad współżycia społecznego, a więc działania z naruszeniem art. 8 ust. 1 ustawy o znakach towarowych.

W ocenie Sądu, Urząd Patentowy słusznie przyjął, iż naruszenie przepisów art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, polegające na rejestracji znaku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego, może nastąpić poprzez wykorzystanie renomy innego znaku towarowego. Za prawidłową należało uznać interpretację pojęcia renomy zaprezentowanej przez Urząd.

Renoma znaku oznacza jego siłę atrakcyjną. Nie budzi wątpliwości jako zgodne z materiałem dowodowym, czego nie kwestionował także skarżący, iż w przypadku znaku ASPIRIN tę siłę stanowi długoletnie funkcjonowanie na rynkach: światowym i polskim, jakość i skuteczność produktu opatrzonego znakiem, niska cena, powszechna dostępność, intensywna reklama.

Także zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są trafne. Urząd Patentowy swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z regułami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, powodów, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienia podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 80 kpa nie jest zasadny. Przywoływane argumenty na jego poparcie nie mają znaczenia dla sprawy niniejszej. Dotyczy to rozważań skargi odnośnie rejestracji międzynarodowej oraz rejestracji innych znaków ze słowem ASPI. Rejestracja międzynarodowa nie dotyczy Polski. Przywoływane, inne znaki towarowe z użyciem słowa ASPI to nie tylko słowo ASPI, ale i inne, dodane litery tworzące spójny wyraz o odmiennym brzmieniu. One nie były przedmiotem oceny w sprawie niniejszej, co słusznie zauważył Urząd w odpowiedzi na skargę. Nie odbiera też renomy znakowi używanie w obrocie znaku ASPIRIN wespół z innym elementem, zwłaszcza, iż ten element stanowi nazwa firmy B.. Przede wszystkim jednak, co zaznaczone zostało wyżej, przedmiotem oceny stanowiły znaki słowne. Porównywany był znak słowny ASPIRIN, a nie żaden inny.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.