Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 346/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i b, art. 27 ust. 5, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 lipca 2020 r. A. G. (dalej: "wnioskodawczyni", "strona", "skarżąca") wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem – K. G..

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Prezydent Miasta K. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji w oparciu o dołączone do sprawy dokumenty podał, że niepełnosprawność u męża wnioskodawczyni powstała po ukończeniu 18 roku życia, co oznacza brak zachowania kryterium wiekowego określonego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Drugi powód odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia to wystąpienie negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) tej ustawy, wynikającej z uprawnienia wnioskodawczyni do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nadto wedle organu, w związku z tym, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim brak jest podstaw do przyznania świadczenia stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy.

Rozpoznając sprawę na skutek złożonego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., działając w oparciu o art. 138 § 2 oraz 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. dalej "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.- dalej "u.ś.r."), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium podało, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę ze względu na datę powstania niepełnosprawności dorosłej osoby wymagającej opieki. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji również w zakresie niespełnienia przez stronę przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), który nie ma zastosowania na gruncie przedmiotowej sprawy. W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że w aktach niniejszej sprawy brak jest dokumentów poświadczających sprawowanie przez wnioskodawczynię opieki nad mężem.

Mając na względzie wytyczne Kolegium, Prezydent Miasta K. uzupełnił materiał dowodowy sprawy oraz decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] 19-20, wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 2a, ust. 4, art. 27, art. 32 ust. 1d, ust. 2 u.ś.r. odmówił A. G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na męża.

Jak wynika z treści uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, organ I instancji, w oparciu o dołączone do sprawy orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] lutego 2020 r. ustalił, że mąż wnioskodawczyni został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na okres do 28 lutego 2022 r., ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od 14 grudnia 2019 r., czyli od 59 roku życia. Ponadto powołując się na wywiad środowiskowy przeprowadzony ze stroną oraz jej mężem ustalono, że K. G. wymaga pomocy i wsparcia we wszystkich czynnościach życia codziennego, zaś wnioskodawczyni sprawuje tę opiekę w sposób właściwy.

W dalszej części uzasadnienia organ zwrócił uwagę, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2020 r. wznowiono postępowanie administracyjne w sprawie przyznanego stronie decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] specjalnego zasiłku opiekuńczego na K. G. oraz decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r.:

1. uchylono w całości decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. na mocy której odmówiono przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na K. G. na okres od 1 stycznia 2020 r. do 29 lutego 2020 r. oraz przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy na K. G. na okres od 1 marca 2020 r. do 31 października 2020 r.;

2. odmówiono przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na K. G. na okres od 1 stycznia 2020 r. do 29 lutego 2020 r.;

3. przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy na K. G. na okres od 1 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. w wysokości [...] zł;

4. odmówiono przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na K. G. na okres od 1 kwietnia 2020 r. do 31 maja 2020 r.

5. przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy na K. G. na okres od 1 czerwca 2020 r. do 30 września 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie;

6. odmówiono przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na K. G. na okres od 1 października 2020 r. do 31 października 2020 r.

Organ przytoczył treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z uwagi na istniejącą w obrocie prawnym decyzję przyznającą prawo konkurencyjne – specjalny zasiłek opiekuńczy, stwierdził brak podstaw do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego na męża.

A. G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, odwołała się od powyższej decyzji zarzucając jej:

- naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy, polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;

- niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego

i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego z tych świadczeń.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 u.ś.r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i jednocześnie przyznało A. G. świadczenie pielęgnacyjne od 1 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś od 1 stycznia 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, na czas określony do 28 lutego 2022 r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że nie podlega jakimkolwiek wątpliwościom, że małżonek jest osobą, na której, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z przepisami ustawy k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka. Oznacza to, że małżonek osoby niepełnosprawnej w pierwszej kolejności jest uprawniony do wnioskowanego świadczenia.

Ponadto w sprawie niesporne jest, że wnioskodawczyni z powodu znacznej niepełnosprawności męża otrzymywała specjalny zasiłek opiekuńczy do 30 września 2020 r., jak również, że w celu sprawowania opieki nad mężem zrezygnowała z zatrudnienia i nie podejmuje aktywności zawodowej, co zostało ustalone w oparciu o sporządzony wywiad środowiskowy.

Zdaniem organu, jeżeli istnieją przeszkody do przyznania świadczenia, np. polegające na obowiązywaniu decyzji przyznającej inne konkurencyjne świadczenie, to wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane dopiero od dnia, w którym przeszkody te ustały, a zatem z dniem, w którym wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia zostały spełnione. W realiach niniejszej sprawy w dniu złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. w dniu 29 lipca 2020 r. wnioskodawczyni pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, do dnia 30 września 2020 r. (jak wynika z decyzji organu odpowiednio z dnia [...] czerwca 2020 r. i [...] listopada 2020 r.). Wedle Kolegium, skoro w toku całego postępowania wnioskodawczyni nie złożyła oświadczenia, że rezygnuje z prawa do tego świadczenia, zatem dopiero po wygaśnięciu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem 30 września 2020 r., czyli od 1 października 2020 r. mogła nabyć prawo do wnioskowanego świadczenia.

Organ zaznaczył, że przepisy k.p.a. oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości samodzielnego orzekania przez organ o uchyleniu ostatecznej decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym bez wyraźnego wniosku strony w tym przedmiocie.

W orzecznictwie zaprezentowano pogląd, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością niższego świadczenia, pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Przemawia to za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń. Regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Inaczej rzecz ujmując osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie niższe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (w niniejszej sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego).

W sytuacji gdy strona nie złożyła oświadczenia o rezygnacji z pobierania świadczenia niższego, które wygasło z dniem 30 września 2020 r., stąd pozytywnie o prawie strony do świadczenia pielęgnacyjnego można orzec dopiero od dnia 1 października 2020 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w S. złożyła A. G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Jednocześnie skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

- art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu odwoławczego co do ustalenia okresu za jaki przyznano jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreśliła, że we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie wniosła o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji gdyby zostało jej przyznane wnioskowane świadczenie. Dokonała zatem wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 3 ustawy, zatem nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku, tym bardziej, że już w dniu złożenia wniosku do organu I instancji oświadczyła, iż wybiera świadczenie bardziej korzystne, czyli świadczenie pielęgnacyjne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym zgodnie z zaakceptowanym przez organ wnioskiem strony (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą decyzję organu I instancji i przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości [...] zł, zaś od 1 stycznia 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, na czas określony do 28 lutego 2022 r.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej: "u.ś.r."). Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W myśl art. 17 ust. 5 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia kompensacyjnego,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Według postanowień art. 27 ust. 5 ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem – K. G. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2020 r. wydanym na czas określony do 28 lutego 2022 r. przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K., ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od dnia 14 grudnia 2019 r. Za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane w art. 17 ust. 1b ustawy kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium, a zatem w tym zakresie, spełniony został warunek do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Niewątpliwie skarżąca, należy do kręgu osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jako żona osoby niepełnosprawnej jest osobą zobowiązaną do alimentacji zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: "k.r.o."). Zgodnie bowiem z art. 23 ww. ustawy małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy, a stosownie do art. 27 k.r.o., każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych ma obowiązek przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. W realiach sprawy jest również niesporne, że A. G. nie jest zatrudniona ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Strona spełnia zatem przesłanki warunkujące prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istniały podstawy do orzeczenia o przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia dopiero od października 2020 r., w sytuacji gdy wniosek został złożony już w lipcu 2020 r.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że co prawda z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednak powyższy przepis nie może być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną, jak też od treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

W realiach niniejszej sprawy A. G., która decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. (uchylającą wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. przyznającą jej specjalny zasiłek opiekuńczy do dnia 31 października 2020 r.) miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego do dnia 30 września 2020 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem, dokonała wyboru świadczenia, bowiem w związku ze złożonym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła jednocześnie pisemne oświadczenie, że z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym samym złożone do akt sprawy oświadczenie strony w sposób niewątpliwy wykazało jej wolę, co do rezygnacji z przysługującego jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z treści tego oświadczenia jednoznacznie wynika, że strona chce uzyskać korzystniejsze dla niej świadczenie pielęgnacyjne, przy czym nie chce utracić ciągłości otrzymywania świadczenia.

Wobec powyższego za nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym należy uznać stwierdzenie Kolegium, jakoby w toku całego postępowania wnioskodawczyni nie złożyła oświadczenia, że rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, która to okoliczność stanowiła w rezultacie o wadliwym przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dopiero od dnia 1 października 2020 r., czyli od daty, w której już nie przysługiwało jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na okres do 30 września 2020 r. na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2020 r.

Wyjaśnienia wymaga, że w sytuacji gdy przepisy umożliwiają stronie wybór świadczenia, to obowiązkiem organu winno być podjęcie takich działań, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, a w konsekwencji miała możliwość uzyskania wnioskowanego świadczenia.

Na takie rozwiązania zwrócono uwagę w orzecznictwie, w którym podano, że

w sytuacji zbiegu uprawnień oraz dokonania przez osobę uprawnioną wyboru korzystniejszego świadczenia, celem działań organu powinno być wyeliminowanie

z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres innego świadczenia, a następnie przyznanie świadczenia wybranego przez stronę. W grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2852/20, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej, a nawet pobrano specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres.

Inaczej rzecz ujmując w przypadku zbiegu uprawnień oraz dokonania przez osobę uprawnioną wyboru korzystniejszego świadczenia, celem działań organu powinno być wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres innego świadczenia, a następnie przyznanie świadczenia wybranego przez stronę zgodnie ze złożonym wnioskiem z uwzględnieniem daty złożenia żądania przy uwzględnieniu treści art. 24 ust. 2 u.ś.r.

Mając na względzie, że skarżąca wraz z wnioskiem z dnia 28 lipca 2020 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednocześnie złożyła oświadczenie, że z dniem przyznania tego świadczenia zrezygnuje z otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego, zatem przyznanie jej przez Kolegium wnioskowanego świadczenia dopiero od dnia 1 października 2020 r., stanowi o naruszeniu przez ten organ art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b), art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ zastosuje się do oceny prawnej i wskazań wynikających z rozważań Sądu.