Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 244/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3 i 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 7 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 512/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 maja 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 512/20 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych.

Sąd I instancji wskazał, że w skardze z [...] stycznia 2020 r. Skarżąca Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w którym wskazano, że wykonanie decyzji rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskodawca zwrócił uwagę na fakt znacznej kwoty, której zwrot może w konsekwencji skutkować koniecznością zaprzestania prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Skarżącej nawet późniejszy zwrot spełnionego świadczenia nie będzie skutkować możliwością naprawienia poniesionej szkody czy przywrócenia rzeczy do pierwotnego stanu.

W ocenie Sądu I instancji umotywowanie rozpatrywanego wniosku nie pozwala na zastosowanie wobec Skarżącej wyjątkowej instytucji jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.

Sąd podkreślił, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, dotyczące Skarżącej, a będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację finansową, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Natomiast za wstrzymaniem wykonania aktu nie mogą przemawiać same obiektywne przedstawione przez Stronę trudności, pojawiające się w prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w postępowaniu o udzielenie ochrony tymczasowej badany jest wpływ wykonania zaskarżonego aktu na sytuację majątkową Strony, a nie wpływ na tą sytuację jakichkolwiek innych czynników (por. postanowienie NSA z 21 marca 2013 r. o sygn. akt:. I FZ 15/13 publ.cbois).

Sąd wskazał, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt:. II GZ 80/09 publ.cbois).

Sąd, orzekający miał na względzie okoliczność, iż przedmiotem kwestionowanej przez Skarżącego decyzji jest orzeczenie ustalające należność pieniężną w wysokości 474 302,18 zł. Wykonanie decyzji nakładającej obowiązek zapłaty określonego świadczenia pieniężnego ma dla jej adresata niekorzystne konsekwencje. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia stosownej opłaty pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Rodzaj obowiązku objętego tą decyzją nie wywołuje jednak stanu, który byłby nieodwracalny, gdyż odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu nadpłaconych kwot.

W związku z powyższym Sąd I instancji na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca Spółka wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2019 r. Ponadto w oparciu o art. 196 p.p.s.a wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia niniejszego zażalenia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, mające istotny wpływ na jego treść, naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zachodzi w stosunku do skarżącej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wobec skarżącej Spółki zostały wydane w tym okresie nie jedna, lecz dwie decyzji Prezesa ARiMR o ustaleniu nienależnych płatności. Mianowicie został wydana decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w kwocie 333.604,00 zł powiększonej o odsetki naliczone od dnia wypłaty nienależnej płatności do dnia zwrotu. Łączna kwota z obydwu decyzji o nienależnie pobranych płatności wraz z odsetkami wynosi ponad milion złotych.

Ponadto skarżąca Spółka wskazała, że w związku z epidemią już w kwietniu 2020 r. u skarżącej stwierdzono spadek obrotów o 42 % w stosunku do kwietnia 2019 r. Powyższy fakt wskazuje, iż sytuacja Spółki jest zła i najprawdopodobniej ulegnie dalszemu pogorszeniu. W ocenie skarżącej postępująca w Polsce recesja powodująca trudną sytuację finansową Spółki (spadki obrotów o prawie połowę), połączona z nagłym wykonaniem dwóch przedmiotowych decyzji niewątpliwie spowodowałyby utratę płynności finansowej Spółki i zagrożenie jej upadłością.

Do zażalenia skarżący załączył oświadczenie Prezesa Zarządu Spółki z którego wynika, że obroty Spółki w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego spadły o ponad 42%. W oświadczeniu Prezes wskazał, że w kwietniu 2019 r. sprzedaż netto wyniosła 2 422 478,19 zł a w kwietniu 2020 r. sprzedaż netto wyniosła 1 404 281,66 zł. Ponadto załączył dwa upomnienia ARiMR z dnia [...] lutego 2020 r. wzywające do uregulowania należności wynikających z ww. decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Przesłanka wyrządzenia znacznej szkody odnosi się do takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu.

Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne okoliczności, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (vide postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10; z 26 września 2013 r., II FZ 718/13; z 14 sierpnia 2019 r., I GZ 240/19; z 15 listopada 2015 r., I GZ 382/19; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwoliłyby sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. W tej kwestii stanowisko orzecznictwa i doktryny jest zgodne i niezmienne (vide postanowienia NSA: z 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 140/12; z 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 692/11; z 14 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1116/10; z 6 listopada 2009 r., sygn. akt II OZ 975/09; z 8 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 132/12; z 14 lutego 2019 r., sygn. akt I GZ 14/19; z 28 lutego 2019 r., sygn. akt 50/19; z 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GZ 240/19).

Ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków. Ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich - przez stronę - dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący we wniosku nie wykazał takich okoliczności, które przemawiałyby za zastosowaniem ochrony tymczasowej.

W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w wysokości 474 302,18 zł wraz z odsetkami określone w decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2019 r.

Skarżąca Spółka w złożonym wniosku ograniczyła się jedynie do ogólnikowego przedstawienia skutków wykonania decyzji. W ocenie NSA, WSA słusznie przyjął, że okoliczności wskazane we wniosku nie są wystarczające do oceny rzeczywistej i aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej, co z kolei uniemożliwiało skonfrontowanie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji z jej faktycznymi możliwościami płatniczymi. WSA nie mógł więc pozytywnie rozpoznać wniosku poprzez stwierdzenie, że wykonanie decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Żądanie wstrzymania wykonania decyzji bez wskazania konkretnych okoliczności i dowodów na ich potwierdzenie należy, wskutek dokonanej wyżej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a., uznać za niewystarczające.

Niewątpliwie należy wskazać, że zobowiązanie wynikające z zaskarżonej decyzji jest kwotą znaczącą, niemniej jednak Sąd pierwszej instancji rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie miał możliwości odniesienia jej do rzetelnie i przejrzyście zobrazowanej, aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Natomiast decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w kwocie 333.604,00 zł powiększonej o odsetki naliczone od dnia wypłaty nienależnej płatności do dnia zwrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji została zaskarżona do WSA w Warszawie i będzie przedmiotem odrębnego postępowania.

Należy zauważyć, że wnosząc zażalenie na postanowienie z dnia 6 maja 2020 r. skarżąca przedłożyła oświadczenie [...] Sp. z o.o. że w związku z wystąpieniem pandemii korona wirusa na terenie kraju, obroty spółki w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego spadły o ponad 42%. Oświadczenia tego nie miał możliwości ocenić Sąd pierwszej instancji. Niemniej jednak na podstawie powyższego nie można jednoznacznie stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia w czasie trwania postępowania sądowoadministracyjnego znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wnioskowanie takie uznać należy, za co najmniej przedwczesne wobec nieznajomości pełnej sytuacji finansowej skarżącej. Załączony do zażalenia dokument nie jest wystarczający do oceny rzeczywistego stanu finansowego i majątkowego skarżącej Spółki. Nadal nie jest jasne, jakimi środkami skarżąca dysponuje. Przykładowo do zażalenia nie przedłożono wyciągów z rachunków bankowych, czy innych dokumentów źródłowych jak np. bilansu, rachunku zysków i strat, które obrazowałyby aktualną, rzeczywistą kondycję finansową spółki. Wobec tego zaniechania WSA nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. Wysokość zobowiązań z tytułu dwóch decyzji administracyjnych wydanych przez Prezesa ARiMR nie może decydować o wstrzymaniu ich wykonania, gdyż konieczne jest zestawienie tych długów z majątkiem i spodziewanymi dochodami Spółki.

Ponadto należy zauważyć, że o ile epidemia Covid-19 może być uznana za fakt powszechnie znany, to skutki epidemii dla sytuacji materialnej indywidualnego podmiotu już niekoniecznie. Oświadczenie Prezesa Zarządu Spółki o spadku obrotów nie zostało poparte żadnymi deklaracjami złożonymi na potrzeby podatku od towarów i usług.

Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi.

W stanie niniejszej sprawy WSA prawidłowo zatem wskazał, że nie mógł ocenić całości aktualnej sytuacji finansowej skarżącej. Również w zażaleniu skarżąca w sposób niewystarczający zobrazowała swoją sytuację finansową.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji