Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1780/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134,  art. 151,  art. 170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 11,  art. 419  ust. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Andrzej Kołodziej Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia ze służby kandydackiej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 1 i 3 oraz art. 138 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Rektora – [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o zwolnieniu [...] P. M. ze służby kandydackiej.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej podniósł, iż [...] P. M. pełnił w okresie od dnia [...] września 2008 r. do dnia [...] września 2009 r. czynną służbę wojskową jako kandydat na żołnierza zawodowego w Wyższej Szkole Oficerskiej [...] (dalej jako – [...]), w ramach Studium Oficerskiego.

Rektor - Komendant WSO [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. zwolnił [...] ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów przewidzianych w regulaminie nauki. W wyniku rozpatrzenia odwołania zainteresowanego, wymieniona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wyrokiem z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 871/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną przez [...] skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu [...] grudnia 2010 r.

Pismem z dnia [...] października 2011 r. pełnomocnika P. M. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem, w którym zawarł żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r., jak również żądanie stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w sprawie zwolnienia ze służby kandydackiej. Jako podstawę stwierdzenia nieważności ww. decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. skarżący wskazał zaistnienie przesłanek, określonych w art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a., podnosząc, że decyzja ta "została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wskutek pominięcia niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy w pierwszej instancji stanowiska wojskowej komisji lekarskiej, na którą P. M. nie został skierowany". W odniesieniu do decyzji Rektora – [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. zainteresowany wskazał na zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności, określonych w art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 7 K.p.a.

W dniu [...] marca 2012 r. Minister Obrony Narodowej, na podstawie 157 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a., wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności wyżej wymienionych rozstrzygnięć, albowiem nie dopatrzył się w postępowaniu nadzorczym zaistnienia którejkolwiek z przesłanek, określonych przepisem art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a.

Dotrzymując wymaganego terminu, pełnomocnik P. M. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zażądał wyznaczenia przez organ terminu, w którym mógłby zapoznać się z dokumentacją zgromadzoną w dotychczasowym toku postępowania, jak również z dokumentacją osobową zawartą w jego teczce akt personalnych (TAP) oraz dopuszczenia dowodu z zaskarżonych przez stronę orzeczeń Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] oraz nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., jak również wyciągu z rozkazu dziennego Rektora - Komendanta WSO [...] nr [...] z dnia [...] września 2009 r.

W dniu [...] maja 2012 r., czyniąc zadość sformułowanemu we wniosku strony żądaniu, pełnomocnik strony i skarżący zapoznali się w siedzibie Departamentu Kadr MON ze zgromadzonym materiałem dowodowym, niezbędnym do wydania przez Ministra Obrony Narodowej rozstrzygnięcia, zainicjowanego wnioskiem strony z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W toku ponownego rozpoznania sprawy pełnomocnik strony podnosił, iż skarżący, poinformowany o wszczęciu postępowania w kwestii jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka, nie został również poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji przez Rektora - Komendanta Uczelni. Nie otrzymał rozkazu, na podstawie którego w oparciu o uprzednio otrzymane skierowanie do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej miałby się do niej udać celem ustalenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w związku z doznanymi urazami powstałymi w czasie pełnienia służby. W dniu [...] czerwca 2012 r. do akt sprawy wpłynęło pismo pełnomocnika strony, do którego zostały załączone kopie zawiadomień (decyzji) Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] oraz nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu pozostającego w związku z pełnioną przez skarżącego służbą wojskową oraz kopie orzeczeń Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] i nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., a także kopia decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania odszkodowania pieniężnego P. M. z tytułu wypadku z dnia [...] listopada 2008 r., jakiemu on uległ w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej w WSO [...].

W dniu [...] czerwca 2012 r. do Departamentu Kadr MON wpłynęło kolejne pismo pełnomocnika strony, do którego została dołączona kopia zawiadomienia (decyzji) Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu pozostającego w związku z pełnioną przez skarżącego służbą wojskową. Jednocześnie pełnomocnik strony zwrócił uwagę, że postępowanie w sprawie wypadków, jakim uległ P. M., nie zostało zakończone przed jego zwolnieniem ze służby, co narusza § 15 ust. 1 oraz § 15 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2003 r. w sprawie postępowania w razie wypadku lub ujawnienia choroby, pozostających w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej (Dz. U. nr 175, poz. 1707).

Minister Obrony Narodowej uznał zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy za niezasadne i rozstrzygnięciem z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał zaskarżoną decyzję nadzorczą w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ przybliżył instytucję stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Wskazał, iż do stwierdzenia nieważności decyzji może dojść wyłącznie w przypadku stwierdzenia istnienia którejkolwiek z przesłanek, wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Wobec wniosku strony, konieczne stało się przeanalizowanie zaskarżonych decyzji pod kątem wystąpienia w nich wad, wynikających z art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 7 K.p.a.

Mając na uwadze przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., organ wskazał, iż nie każde naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony, ani racje ekonomiczne lub gospodarcze nie mogą przesądzić o rażącym naruszeniu prawa. Zgodnie z ugruntowaną wykładnią orzecznictwa i doktryny, rażące naruszenia prawa w rozumieniu tego przepisu zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Wada musi tkwić w samej decyzji.

Minister Obrony Narodowej w wydanej decyzji w dniu [...] sierpnia 2009 r. wskazał na art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. nr 141, poz. 892 ze zm. — w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji w I instancji) jako podstawę prawną decyzji Rektora - Komendanta WSO [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Zgodnie z tym przepisem, żołnierza pełniącego służbę kandydacką zwalniało się z tej służby wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów lub nauki. Natomiast w myśl art. 134 ust. 4 tej samej ustawy, zwolnienie to następowało decyzją komendanta szkoły wojskowej. Powołane przepisy prawa, stanowiące podstawy prawne zaskarżonych decyzji, nie zawierają wymogu uzyskiwania stanowiska (orzeczenia) wojskowej komisji lekarskiej przed zwolnieniem żołnierza ze służby kandydackiej, a zatem bezzasadny jest, wywodzony przez skarżącego, zarzut rażącego naruszenia prawa.

Natomiast w myśl art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. W orzecznictwie przyjmuje się, że o niewykonalności decyzji przesądzają takie okoliczności uniemożliwiające jej wykonanie, które pojawiły się przed wydaniem decyzji oraz są nieusuwalne przez cały czas. Okoliczności uniemożliwiające wykonanie decyzji mogą wynikać z przepisów prawa, jak również z istniejących obiektywnie okoliczności faktycznych, np. istniejącego stanu wiedzy. Z powołanych w zaskarżonych decyzjach Rektora - Komendanta WSO [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. i Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. przepisów prawa - wojskowej ustawy pragmatycznej - nie wynikają okoliczności, uniemożliwiające wykonanie tych decyzji. Nie istnieją również inne, obiektywne okoliczności faktyczne, uzasadniające ich niewykonanie. Podniesiony przez stronę zarzut trwałej niewykonalności decyzji jest zatem bezzasadny.

Zgodnie zaś z brzmieniem art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a., stwierdzenie nieważności decyzji następuje na skutek wady, którą decyzja zawiera od chwili jej wydania, a więc tkwi ona w jej elementach. Nie chodzi tu o wady związane z wykonaniem decyzji, czy też o skutki nią spowodowane. Przewidziana w ww. przepisie przesłanka odsyła do przypadków nieważności, wynikających z przepisów szczególnych, na mocy których dochodzi do stwierdzenia nieważności decyzji. W tym kontekście zarówno decyzja Rektora - Komendanta WSO [...] z dnia [...] czerwca 2009 r, jak i Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie zawierają wad, które skutkowałyby nieważnością na podstawie klauzuli nieważności, ustanowionej wprost w przepisie odrębnym.

W ocenie organu nadzorczego, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek, wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 7 K.p.a., których wystąpienie skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji. W sprawie tej nie wystąpiły również pozostałe przesłanki, zawarte w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 6 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów strony, sformułowanych w jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz pismach pełnomocnika strony z dnia [...] i [...] czerwca 2012 r., organ stwierdził, iż na gruncie art. 156 § 1 K.p.a. zarzuty te nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonych przez stronę decyzji. W sprawie zwolnienia, na mocy ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r., P. M. ze służby kandydackiej decydujący jest fakt niezdania przez [...] egzaminu z wychowania fizycznego, mimo dawanej mu wielokrotnie przez Rektora Uczelni szansy. W tej sytuacji nie ma znaczenia żądanie strony przedstawienia dowodu w postaci zaskarżonych orzeczeń TWKL w W. nr [...] oraz nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., jak również wyciągu z rozkazu dziennego Rektora - Komendanta WSO [...] nr [...] z dnia [...] września 2009 r., zwalniającego [...] P. M. ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie Nauki Studium Oficerskiego WSO. W ocenie organu, rozpatrującego wniosek o ponowne rozstrzygnięcie sprawy, zostały podjęte wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie został naruszony przez Ministra Obrony Narodowej postulat działania samego organu w oparciu o przepisy prawa.

Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2012 r. stała się przedmiotem skargi, wniesionej przez P. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podnosząc zarzut naruszenie prawa materialnego, a także prawa procesowego w ten sposób, że uzyskane przez stronę rozstrzygnięcia utrwalają wadliwe wcześniejsze rozstrzygnięcia administracyjne w przedmiotowej sprawie, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, a także stwierdzenie, w oparciu o przedstawione nowe okoliczności i zawnioskowane w przedmiotowej skardze dowody, nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz decyzji Rektora-Komendanta WSO [...] z dnia [...] czerwca 2009 r.

Skarżący wniósł także o zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do uzupełnienia akt administracyjnych o wnioskowane dowody, tj.:

1) teczkę akt personalnych skarżącego (teczka akt personalnych została dołączona do akt administracyjnych, przekazanych przez organ do Sądu),

2) uporządkowania akt administracyjnych według zasad wynikających z przepisów dodanego art. 66a K.p.a. oraz rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 6 marca 2012 r. w sprawie wzoru i sposobu prowadzenia metryki sprawy (Dz. U. z 2012 r., poz. 250) z rozdzieleniem spraw na sprawę o wznowienie postępowania i sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji MON z dnia [...] sierpnia 2009 r.,

3) stanowisko Dyrektora Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego MON w zakresie interwencji podjętej z inicjatywy poselskiej w sprawie skarżącego na początku 2009 r. w związku ze stosowanymi wobec skarżącego szykanami oraz przesłuchanie osoby podejmującej interwencję, którą winien wskazać MON wraz z adresem dla doręczenia wezwania,

4) dokumentacji powypadkowej, dotyczącej wypadków skarżącego z [...] października 2008 r. i [...] listopada 2008 r., będącej w posiadaniu WSO [...].

Ponadto wniósł o powołanie biegłego sądowego z dziedziny medycyny na okoliczność ustalenia: 1) czy urazy jakim uległ wskutek wypadków w dniu [...] października 2008 r. oraz [...] listopada 2008 r., opisane szczegółowo w dokumentacji powypadkowej, mogły mieć wpływ na wyniki zdawanych przeze niego egzaminów z wychowania fizycznego w dniu [...] czerwca 2009 r. i wcześniejszych terminach?, 2) czy wobec braku specjalistycznego stanowiska wojskowych komisji lekarskich [...] w stosunku do wykazanych urazów powinienem w ogóle zostać dopuszczony (bez zagrożenia dla zdrowia) do zdawania egzaminów z wychowania fizycznego według rygorów dydaktycznych określonych w Regulaminie Nauki Studium Oficerskiego WSO [...], których szczegółowy zakres (jakie konkretnie ćwiczenia) winien określić MON wraz ze wskazaniem przepisów wykonawczych do ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych?, 3) jaki okres był niezbędny do przeprowadzenia skutecznego wyleczenia doznanych urazów ze wskazaniem, czy było niezbędne przeprowadzenie zabiegów rehabilitacyjnych i w jakim okresie mógłby uzyskać poprzednią sprawność organizmu?

Wniósł także o zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do wykazania: 1) jakie konkretnie ćwiczenia z wychowania fizycznego słuchacze dwunastomiesięcznego szkolenia w ramach studium oficerskiego zobowiązani byli wykonywać w oparciu o Regulamin Nauki Studium Oficerskiego WSO [...] z dnia 30 września 2008 r. (dowód w aktach sprawy II SA/Wa 877/10)?, 2) jakie konkretnie przepisy regulowały powyższe kwestie?, 3) czy przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie przeprowadzenia sprawdzianu sprawności fizycznej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. nr 215, poz. 1364) dotyczyły również kandydatów na żołnierzy zawodowych, którzy wstąpili do służby dnia 10 września 2008 r.?, 4) czy zakres ćwiczeń, opisany w załącznikach do ww. rozporządzenia, był uwzględniony w Regulaminie Nauki Studium Oficerskiego WSO [...] z dnia 30 września 2008r, a jak nie, to które konkretnie przepisy określały zakres tych ćwiczeń? 5) jakie konkretnie normy obowiązywały w zakresie ćwiczeń egzaminacyjnych i z czego one wynikały, 6) w jaki sposób zostały przekazane do wiadomości słuchaczy tego kursu?

Skarżący domagał się również przeprowadzenie dowodu z akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie dotyczącej skarżącego o sygn. akt III SA/Lu 28/11 na okoliczność wykazania, że dłuższa przerwa po doznanych urazach mogła przywrócić jego sprawność do tego stopnia, iż gwarantowała ona zaliczenie egzaminów z wychowania fizycznego już w okresie zawodowej służby wojskowej.

Wniósł o przesłuchanie: 1) obecnie pełniącego obowiązki Rektora-Komendanta WSO [...] [...]. M. W. na okoliczność istnienia przesłanek do poparcia wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. o zwolnienie skarżącego ze służby kandydackiej i uruchomienie procedury zwolnienia ze służby kandydackiej oraz przyczyn niewydania rozkazu o zwolnieniu z zajęć służbowych celem uzyskania stanowiska wojskowych komisji lekarskich w sprawie doznanych uszczerbków na zdrowiu i możliwości dalszego pełnienia służby kandydackiej, 2) pracownika Departamentu Kadr MON p. K. S. na okoliczność sporządzenia decyzji MON z dnia [...] sierpnia 2009 r. i zasadności oddalania zawartych w odwołaniu od decyzji zwalniającej wniosków dowodowych.

Skarżący zawnioskował także o wystąpienie do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. o dokumentację medyczną, dotyczącą sprawy skarżącego, celem przedłożenia biegłemu sądowemu wraz z aktami sprawy niniejszej.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła m.in., iż pomimo szerokiego opisywania wątku doznanych w 2008 r. urazów, w pismach kierowanych do organu w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym zwolnienia ze służby kandydackiej oraz w pismach procesowych kierowanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także składanych w odwołaniu od decyzji żądań w zakresie dokumentacji powypadkowej, ta kwestia nie znalazła zrozumienia w uzasadnieniu ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawach o sygn. akt II SA/Wa 977/10, II SA/Wa 55/10, II SA/Wa 1792/10, II SAB/Wa 11/10 i II SA/Wa1907/10. Pomimo składach wniosków dowodowych, dotyczących wyjaśnienia prawidłowego przebiegu egzaminów z wychowania fizycznego, wnioski te - jako nieistotne - nie znajdowały zrozumienia w postępowaniu administracyjnym, a przez to i w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Minister Obrony Narodowej oparł swoje stanowisko głównie na niezdanym przez skarżącego egzaminie z wychowania fizycznego, pomimo dawanej [...] wielokrotnie przez rektora uczelni szansy i takie też stanowisko zaakceptował Sąd w wyroku z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 877/10. Tymczasem z złączonych do skargi orzeczeń wojskowych komisji lekarskich wynika, iż wypadki z udziałem skarżącego, które miały miejsce w 2008 r., pozostały w związku ze służbą, czego nie można było wykazać w poprzednim postępowaniu administracyjnym wskutek niedopuszczenia dowodu z dokumentacji powypadkowej. Niezdolność do zdawania egzaminów z wychowania fizycznego określało chociażby zaświadczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2009 r., załączone do wniosku z dnia [...] września 2009 r. o wznowienie postępowania. Zaświadczenie to określało, że doznane w 2008 r. urazy mogły być nadal niewyleczone i skarżący mógł odczuwać silny ból w trakcie ćwiczeń. W decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. wątek zdrowotny w ogóle nie został podjęty. Także brak możliwości zapoznania się materiałem sprawy w postępowaniu przed organem I instancji skutkował brakiem możliwości skutecznego odwołania się od decyzji o zwolnieniu ze służby kandydackiej.

Nadto w wyroku z dnia 21 października 2010 r. wadliwie przyjęto, że pełniąc służbę kandydacką skarżący został uznany za studenta wyższej uczelni wojskowej, do którego zastosowanie miały przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym. Takiego stanowiska nie podzielił WSA w Lublinie w sprawie skarżącego o sygn. akt III SA/Lu 28/11, uznając, iż przepisy wymienionej ustawy mają zastosowanie wyłącznie do kwestii rekrutacyjnych dla kandydatów studium oficerskiego. Wskutek wydanych wyroków powstała istotna rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych w konfrontacji z prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 877/10.

Zdaniem skarżącego, całość materiału sprawy potwierdza, że w przedmiotowej sprawie należało wznowić postępowanie i stwierdzić nieważność obu decyzji, wydanych w toku instancyjnym w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby kandydackiej. Rażąco bowiem zostały naruszone przepisy prawa materialnego, tj. art. 70 i art. 134 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż ówczesny stan zdrowia skarżącego nie pozwalał na zdawanie egzaminu z wychowania fizycznego. Jeżeli zwolnienie ze służby było konieczne, to należało to uczynić na podstawie art. 134 ust. 1 § 3 ww. ustawy, z powodu niezdolności do zawodowej służby wojskowej lub zwolnić z egzaminu z wychowania fizycznego, która to możliwość przewiduje § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie przeprowadzania sprawdzianu sprawności fizycznej żołnierzy zawodowych i zobowiązać do zdania tego egzaminu w czasie służby zawodowej. Taką bowiem praktykę przyjęto wobec wielu innych słuchaczy Studium, którzy nie byli w stanie wypełnić rygoru dydaktycznego Regulaminu Nauki Studium Oficerskiego.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ podkreślił, iż kwestie związane z wypadkami, którym uległ skarżący, nie podlegają badaniu w sprawie prowadzonej w trybie nadzorczym. Ponadto przedstawione przez skarżącego orzeczenia wojskowych komisji lekarskich nie dotyczą określenia zdolności zainteresowanego do zawodowej służby wojskowej, a tym samym nie mają żadnego znaczenia dla ustalenia, czy zainteresowany był zdolny do zaliczenia egzaminu ze szkolenia fizycznego.

Do pisma procesowego z dnia [...] stycznia 2013 r., wniesionego do akt sprawy, skarżący załączył kopie protokołów powypadkowych z dnia [...] października 2008 r. i [...] lutego 2008 r. podpisanych przez Rektora – Komendanta WSO [...], mających wykazać, że organ I instancji wiedział o stanie zdrowia skarżącego w dacie orzekania i powinien go skierować do właściwej komisji lekarskiej celem ustalenia skarżącemu uszczerbku na zdrowiu. Ponadto skarżący zawarł w ww. piśmie procesowym wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 (publik. ONSAiWSA 2010/2/18), w której NSA w składzie 7 sędziów stwierdził, iż wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, stwarza konieczność wstępnego zbadania przez ten organ przede wszystkim tego, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania, łącząca się z faktem sformułowania przez sąd zwrotu stosunkowego o zgodności zaskarżonej decyzji z prawem (wówczas żądanie strony powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania - art. 157 § 3 K.p.a.). Dokonanie tego rodzaju ustalenia będzie na ogół wymagało zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego wyroku po to, by stwierdzić, czy składniki oceny prawnej sądu, mającej przymiot powagi rzeczy osądzonej, czynią żądanie niedopuszczalnym (stanowią przeszkodę prawną dla nadania mu dalszego biegu w celu wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 158 § 1 K.p.a.).

W uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 877/10, oddalającego skargę P. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] (będącej przedmiotem postępowania nadzorczego z wniosku strony), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż podstawą prawną zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej jest przepis art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 141, poz. 892 ze zm.). Przepis ten wskazuje, iż organ wojskowy w przypadku kandydata na żołnierza zawodowego ma obowiązek zwolnić go ze służby w przypadku niespełnienia przez niego wymogów określonych w regulaminie studiów lub nauki. Przepis art. 134 ust. 4 wskazuje, iż zwolnienie ze służby kandydackiej następuje odpowiednio decyzją rektora-komendanta uczelni wojskowej, komendanta szkoły podoficerskiej lub komendanta ośrodka szkolenia, a zatem ww. organy administracji wojskowej są uprawnione do zwalniania kandydatów na żołnierzy zawodowych ze służby. Skarżący został zwolniony ze służby kandydackiej, gdyż nie zaliczył jednego z przedmiotów, będąc słuchaczem Studium Oficerskiego w WSO [...]. Skarżący, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, nie zaliczył jednego przedmiotu jakim jest wychowanie fizyczne. Regulamin Nauki Studium Oficerskiego z dnia 30 września 2008 r., obowiązujący w okresie, w którym skarżący był słuchaczem studium, wyraźnie wskazuje w § 30, iż warunkiem ukończenia nauki jest zrealizowanie programu nauczania. Z kolei zapis § 21 statuuje zasadę, iż słuchacz studium ma obowiązek zaliczyć każdy etap nauki i szkolenia, bez zaliczenia nie może on przystąpić do egzaminu na oficera. Sąd stwierdził także, iż sposób postępowania wobec skarżącego przy zaliczeniu przedmiotu jest zgodny w treścią § 25 cyt. regulaminu z dnia 30 września 2008 r. Skarżącemu kilkakrotnie przesuwano termin zaliczenia. We wniosku z dnia [...] lutego 2009 r. skarżący wskazał, iż będzie gotowy do zaliczenia w dniu [...] marca 2009 r. Termin zaliczenia egzaminu organ wyznaczył na dzień [...] kwietnia 2009 r., a więc ponad miesiąc po wskazanym przez skarżącego terminie. Jednak tego dnia P. M. nie zaliczył przedmiotu i zwrócił się o nowy termin wyznaczenia zaliczenia. Termin ten wyznaczono na dzień [...] czerwca 2009 r., do egzaminu skarżący jednak nie przystąpił. Kolejny egzamin odbył się w dniu [...] czerwca 2009 r., ale i tym razem skarżący nie zaliczył przedmiotu. W działaniach organów wojskowych w stosunku do skarżącego nie można dopatrzyć się złej woli. Termin zaliczenia przesuwano skarżącemu na jego wniosek i był on dłuższy niż wnioskowany, a egzamin komisyjny w dniu [...] czerwca 2009 r. odbył się przed komisją, w skład której nie wchodził nauczyciel, któremu skarżący w pismach do Ministra Obrony Narodowej zarzucał złośliwe zachowanie w stosunku do swojej osoby. W tej sytuacji zgodnie z § 25 Regulaminu Nauki Studium Oficerskiego skarżący nie mógł ukończyć szkolenia, bowiem nie zaliczył poprzedniego etapu szkolenia. Uprawniony był zatem wniosek Dyrektora Instytutu Dowodzenia do Rektora –Komendanta o zastosowanie wobec P. M. rygorów przepisu art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Analiza powyższego uzasadnienia wyroku prowadzi do wniosku, iż oceną Sądu nie zostały objęte okoliczności, na które powołał się skarżący w swym wniosku z dnia [...] października 2011 r. o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby kandydackiej, a które dotyczyły jego stanu zdrowia w okresie poprzedzającym przystąpienie do zaliczenia wychowania fizycznego. Zdaniem strony, dokumenty (protokoły powypadkowe) znane Rektorowi – Komendantowi WSO [...] w dacie orzekania, jak też późniejsze orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące skarżącego, wskazują na stan zdrowia skarżącego niepozwalający na skuteczne zaliczenie egzaminu sprawności fizycznej. Zatem Minister Obrony Narodowej zasadnie wszczął postępowanie nadzorcze w celu zbadania zasadności żądania strony, w szczególności w kontekście przesłanek przez nią wskazanych, jak też wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3,4, 6 K.p.a.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji, należy wskazać, iż w świetle postanowień art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia, określona w art. 170 w odniesieniu do sądów, oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. W wyroku z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 751/09 (publik. LEX nr 564453) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przedstawił trafne stanowisko, iż skoro związanie, wynikające z art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odnosi się do kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się ono do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok. Zgodnie zaś z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W doktrynie prezentowany jest pogląd, iż skoro sąd administracyjny jest zobowiązany do oceny prawidłowości decyzji na podstawie art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w tym również przesłanek stwierdzenia nieważności), to w sytuacji gdy na etapie postępowania sądowego nieznana była okoliczność skutkująca stwierdzeniem nieważności – np. wcześniejsza ostateczna decyzja wydana w tej samej sprawie – istnieje możliwość wznowienia postępowania sądowego. W wypadku wznowienia postępowania sądowego nie występuje związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (...) – patrz glosa Wojciecha Federczyka publikowana w Lex. Tym samym pozostawanie w obrocie prawnym wyroku oddalającego skargę zobowiązuje organ administracji i następnie sąd administracyjny do respektowania oceny prawnej w nim wyrażonej, a samodzielne postępowanie nadzorcze winno się ograniczyć do kontroli obszaru niebędącego przedmiotem rozważań zawartych w uzasadnieniu wyroku.

Okoliczności, na które powołuje się skarżący, żądając stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r., zmierzają w istocie do wykazania naruszeń prawa procesowego w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji poprzez nieuwzględnienie istotnych w sprawie dowodów, których prawidłowa ocena mogłaby wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy zwolnienia strony ze służby kandydackiej. Temu zaś celowi służy inny tryb nadzwyczajny – wznowienie postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzająca możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzja ostateczną jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotkniecie kwalifikowaną wadliwością, wyliczoną wyczerpująco w przepisach procesowych. Natomiast nie służy weryfikacji samej decyzji ostatecznej.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istota polega na ustaleniu, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Oceny tej należy dokonać wg. stanu faktycznego i prawnego, istniejącego w dacie wydania decyzji objętej kontrolą nadzorczą. Organ nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. To z kolei oznacza, iż Sąd, kierując się dyspozycją art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mógł uwzględnić wniosków dowodowych, zawartych w skardze o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów (orzeczeń wojskowych komisji lekarskich oraz akt postępowań, w których zapadły przedmiotowe orzeczenia), jako nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Także nie jest władny powołać biegłego sądowego z zakresu medycyny oraz dopuścić dowodów z przesłuchań świadków, albowiem takiej możliwości nie stwarza ww. regulacja procesowa.

Odnosząc się do powoływanych przez stronę przesłanek nieważnościowych, przypomnieć należy, iż stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wymaga wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji, czego skutkiem jest naruszenie norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części.

Mając na uwadze powyższy wywód, należy podzielić stanowisko Ministra Obrony Narodowej, iż przepisy ustawy pragmatycznej, stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia, nakazywały zwolnić ze służby kandydata na żołnierza zawodowego w przypadku niespełnienia przez niego wymogów określonych w regulaminie studiów lub nauki. Przesłanka ta, wobec niezaliczenia przez skarżącego przedmiotu nauki (wychowania fizycznego), została ziszczona, albowiem w świetle § 21 i 30 Regulaminu Nauki Studium Oficerskiego WSO [...] z dnia 30 września 2008 r. [...] niezrealizowawszy programu nauczania nie mógł przystąpić do egzaminu na oficera. Przepis art. 134 ust. 1 pkt 4, jak też żaden inny przepis wojskowej ustawy pragmatycznej, nie obliguje organu wojskowego przed podjęciem decyzji o zwolnieniu żołnierza ze służby w tym trybie do kierowania żołnierza na badania przed wojskową komisją lekarską, co postulował skarżący. Czym innym jest bowiem ustalenie stanu zdrowia żołnierza i ocena jego zdolności do dalszego pełnienia służby, a czym innym jest ocena wywiązywania się z obowiązków służbowych (tutaj realizacji programu nauki i zaliczeń przedmiotów) w sytuacji, gdy żołnierz sukcesywnie przesuwa termin zaliczenia egzaminu sprawnościowego i ostatecznie tego egzaminy nie zdaje.

Stosownie zaś do postanowień art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., decyzja niewykonalna w dniu jej wydania i mająca trwały charakter niewykonalności to taka, która jest niewykonalna w znaczeniu faktycznym i prawnym. W pierwszym przypadku brak jest możliwości technicznych do jej wykonania, w drugim zaś zakaz zawarty w prawie obowiązującym uniemożliwia wykonanie decyzji. W rozpoznawanej sprawie objęta kontrolą decyzja jest wykonalna zarówno w znaczeniu faktycznym, jak i prawnym.

Natomiast przepis art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. samoistnie nie określa przesłanek nieważności, lecz odsyła do przypadków nieważności, wynikających z przepisów szczególnych. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż przepis art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji tylko wtedy, gdy przepis prawa materialnego przewiduje, że określona wadliwość decyzji powoduje jej nieważność (przykładowo wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1988 r., IV SA 941/87, ONSA 1988, nr 1, poz. 30). Prof. Małgorzata Jaśkowska w komentarzu do art. 156, LEX 2009, wskazuje, iż: cyt.: "Przepisy odrębne rzadko podają taką przyczynę nieważności. Są to obecnie art. 419 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.), dotyczący nieważności uchwały rady nadzorczej Funduszu), oraz art. 11 tej ustawy czy art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.), dotyczący nieważności uchwały rady gminy. Niektóre z tych przepisów wskazują też odmienne terminy przedawnienia nieważności, np. art. 53 ust. 7 powoływanej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czy też ograniczają możliwość jej stwierdzania przez organ administracyjny, np. art. 419 ustawy - Prawo ochrony środowiska". W analizowanej sprawie żaden przepis prawa materialnego nie zawiera klauzuli nieważności, wydanej w trybie art. 134 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej.

Minister Obrony Narodowej zasadnie także nie dopatrzył się ziszczenia pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. Tym samym nie mógł w postępowaniu nadzorczym wydać decyzji innej jak odmawiającej stwierdzenia nieważności wnioskowanej przez skarżącego decyzji o zwolnieniu ze służby kandydackiej. Organ nadzorczy, w wyniku właściwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, zgromadził w sprawie materiał dowodowy w zakresie niezbędnym dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia i po jego rozpatrzeniu wydał decyzję zgodną z prawem.

Nie zasługuje także na uwzględnienie wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem skarżący naruszenia art. 54 § 2 powołanej ustawy procesowej upatruje w nadesłaniu przez Ministra Obrony narodowej do akt sądowych "skoroszytu akt personalnych" w miejsce "teczki akt personalnych" opatrzonych godłem państwowym. W ocenie zaś Sądu wskazany organ w pełni zrealizował ciążący na nim obowiązek, wynikający z powołanego art. 54 § 2.

Z podanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.