Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2158/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1 i 2 pkt 2 art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 196
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. przy udziale - sprawy ze skargi S. G. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późno zm., dalej: kpa) oraz art. 140 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw. z art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2015 r. poz. 196, dalej: pgg), po rozpoznaniu odwołania S. G. z dnia [...] r. oraz odwołania J. G. z dnia [...] r., od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z dnia [...] r., w której naliczono S. G. zam. w T. opłatę podwyższoną za wydobycie, w okresie od [...]r. do [...] r., bez wymaganej koncesji [...] Mg kopaliny - piasku i glin zapiaszczonych na działce nr [...], obręb S., gmina T.,

1. w zakresie odwołania S. G. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z dnia [...] r.

2. w zakresie odwołania J. G. - umorzył postępowanie odwoławcze, w całości.

Zaskarżoną decyzją, Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. naliczył S. G. opłatę podwyższoną, w wysokości [...] zł za wydobycie, w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r., bez wymaganej koncesji [...] Mg kopaliny - piasku i glin zapiaszczonych na działce nr [...], obręb S., gmina T..

Zgodnie z brzmieniem art. 141 ust. 1 pgg, zobowiązał stronę do wniesienia tej kwoty, w wysokości 60 % na rzecz Gminy T. oraz 40 % na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Jako podstawę prawną tej decyzji, organ I instancji powołał art. 140 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 140 ust. 1 pgg. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się na przeprowadzone w dniu [...] r. oględziny działki nr [...], w trakcie których dokonano pomiaru wyrobiska z udziałem mierniczego górniczego oraz odebrano od stron wyjaśnienia, utrwalone w protokołach.

Z informacji z rejestru gruntów z dnia [...] r., wynika, że działka [...] stanowi własność S.G. i J. G..

Po zakończeniu postępowania organ I instancji pismem z dnia [...] r. zawiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 § 1 kpa.

Od opisanej wyżej decyzji odwołanie wnieśli S.G. oraz J.G., zarzucając jej: (1) naruszenie przepisów - art. 143 ust. 2 pgg, poprzez nieustalenie wprost, brak słownego określenia, którym z podmiotów wskazanych w przedmiotowym przepisie jest - zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji - odwołujący; (2) art. 143 ust. 3 pgg - poprzez wydanie decyzji jedynie wobec jednego ze współwłaścicieli nieruchomości; (3) art. 143 ust. 3 pgg - poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodu z księgi wieczystej nieruchomości, na okoliczność ustalenia prawa własności; (4) art. 140 ust. 5 pgg, poprzez ustalenie opłaty podwyższonej przy przyjęciu stawki z 2015 r., podczas gdy prawidłowa była stawka z 2014 r., jako obowiązująca w dniu wszczęcia postępowania; (5) art. 142 ust. 1 pgg - poprzez wydanie decyzji "na podstawie ... art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego", podczas, gdy zgodnie z przedmiotowym przepisem, do niniejszego postępowania znajduje zastosowanie ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; (6) art. 6 ust. 1 pkt 17 pgg - poprzez uznanie ujawnionego stanu nieruchomości za "wyrobisko górnicze" mimo, że - bezspornie, wynika to z ustalonego stanu faktycznego - brak jest podstaw do uznania, że pusta przestrzeń powstała w wyniku robót górniczych; (7) błędne ustalenie, że prace określone w zaskarżonej decyzji (stanowiące, zdaniem organu, wydobycie kopaliny) wykonywali pracownicy firmy odwołującego, gdy oświadczenie odwołującego, że prace wykonują pracownicy jego firmy, dotyczyło wycinki drzew, na które to prace odwołujący posiada zgody; (8) błędne ustalenie, że działka jest w całości ogrodzona, a wjazd na teren działki możliwy jest tylko od drogi asfaltowej przez zamykaną bramę; (9) błędne ustalenie, że w niniejszej sprawie miało miejsce "wydobywanie kopalin", podczas, gdy przepisy nie definiują tego pojęcia, a nie każde prace ziemne związane z przemieszczaniem mas gruntu można uznać za wydobywanie kopalin; (10) błędne ustalenie, że wydobycie miało miejsce w okresie od [...] r., podczas, gdy na podstawie zebranego materiału dowodowego, nie jest możliwym ustalenie tej daty, w szczególności nie ustalono daty wejścia przez odwołującego w posiadanie nieruchomości, która to data - co do zasady - jest formalnie odmienna aniżeli data nabycia prawa własności; (11) ustalenie, że materiał zalegający na nieruchomości stanowi kopalinę.

Z uwagi na treść podniesionych zarzutów Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wezwał do złożenia wyjaśnień S. G. i J. G., czy odwołanie w zakresie pkt 1 i 2 należy traktować jako odwołanie, czy jako wniosek o uzupełnienie decyzji w tym zakresie. Zarówno S. G., jak i J. G. potwierdzili, że zarzuty te należy traktować jako odwołanie od decyzji.

Rozpatrując powyższe odwołanie, organ II instancji dokonał wnikliwej analizy i wszechstronnej oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznał, że odwołanie stron nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy, po rozpatrzeniu sprawy, wydaje decyzję, w której: (1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo (2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo (3) umarza postępowanie odwoławcze. Jedynie wyjątkowo może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, uzupełniony w toku postępowania odwoławczego postanowieniem Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., na podstawie art. 136 kpa, ustalono, że: Organ I instancji powziął wiadomość o prowadzonej nie legalnej eksploatacji w dniu [...] r., wraz z pismem Starosty T. z dnia [...] r., przekazujące wniosek radcy prawnego M. B. z dnia [...] r., działającego w imieniu E. D., o skontrolowanie czy prace prowadzone na działce nr [...], obejmujące wykopy ziemne i wywóz dużej ilości ziemi są wykonywane bez naruszenia przepisów prawa geologicznego i górniczego oraz w oparciu o wymagane koncesje. Do wniosku dołączono m.in. wypis z rejestru gruntów dla działek nr [...] i [...]oraz wyrys z mapy ewidencyjnej w skali [...].

W celu weryfikacji informacji zawartych we wniosku, w dniu [...] r. została przeprowadzona wizja terenowa na działce nr [...], która bezpośrednio przylega do działki nr [...]. Z czynności, prowadzonych przy udziale E. D., właściciela sąsiedniej działki nr [...], sporządzono notatkę służbową z dnia [...] r. Stwierdzono, że na działce nr [...] zlokalizowane jest wyrobisko stokowe, którego górna krawędź skarpy zachodniej położona jest na działce [...]. Wysokość wyrobiska oszacowano na ok. 4-6 m. Z przedłożonego przez E. D. pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., skierowanego do Wójta Gminy T. wynikało, że "Dla tej nieruchomości nie ma aktualnie nie zakończonych "zgód budowlanych". Ponadto w piśmie wskazano na składowane na nieruchomości hałdy gruntu niespoistego.

W dniu 1 stycznia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1133), którą uchylono m.in. art. 173 ust. 1 pgg, stanowiący dotychczasową podstawę działania organów nadzoru górniczego, w przypadku stwierdzenia prowadzenia działalności bez wymaganej koncesji. W miejsce tego przepisu, zostały zmienione przepisy art. 140-143 pgg. Oznacza to, że od dnia 1 stycznia 2015 r., zgodnie z art. 140 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, właściwe organy nadzoru górniczego uzyskały kompetencję do naliczania opłaty podwyższonej.

W oparciu o tę podstawę Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. zawiadomił S. G. i J. G., współwłaścicieli działki, o wszczęciu postępowania, dwoma pismami z dnia [...] r., w których pouczył o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego.

Dane właścicieli działki nr [...], objętej Księgą Wieczystą nr [...], znajdowały się w informacji z rejestru gruntów z dnia [...] r. Dwoma pismami z dnia [...] r. strony zostały zawiadomione o zamiarze przeprowadzenia oględzin.

W oględzinach nieruchomości brali udział pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego, mający uprawnienia geologa (określenie rodzaju kopaliny) oraz mierniczego górniczego (wykonanie pomiarów złoża i ilości wydobytej kopaliny).

W trakcie oględzin z udziałem stron, stwierdzono, że "na działce ewidencyjnej nr [...] położonej na północ od drogi T.-S. znajduje się wyrobisko stokowe w formie skarpy o długości ok. 70 m i wysokości ok 1 m w części zachodniej do ok. 4 m w części wschodniej, a strony w dniu [...] r. złożyły wyjaśnienia w związku z zarzutem wydobywania kopaliny - kruszywa naturalnego z części działki nr [...] obręb S., bez posiadania koncesji na wydobywanie kopaliny. Z powyższych wyjaśnień wynikało, że J.G. nie wykonywała żadnych prac na nieruchomości i nie podejmowała żadnych decyzji związanych z działką nr [...].

S. G. wskazał, że prace na działce [...] wykonują pracownicy jego firmy, kruszywo nie było sprzedawane, ale zostało zmagazynowane w części południowozachodniej działki nr [...] i zostanie wykorzystane do podniesienia i wyrównania terenu działki. Jednocześnie stwierdził, że podejmowane czynności nie były wydobywaniem kruszywa.

W trakcie oględzin w dniu [...] r. zostały dokonane przez mierniczego górniczego pomiary wyrobiska, które zostały utrwalone w Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z dnia [...] r. Z przeprowadzonych pomiarów i obliczeń, wykonanych przez uprawnionego mierniczego górniczego, przy pomocy urządzenia GPS-GRS-l klasy GIS z wykorzystaniem stacji sieci referencyjnych ASG-EUPOS, ustalono że od momentu zakupu działki nr [...], której stan pierwotny ustalono na podstawie mapy sytuacyjno-wysokościowej z 2014 r. w skali 1 :500, według stanu na dzień [...] r., do momentu pomiaru wyeksploatowane zostało [...]m3. Przeliczając obliczoną kubaturę wydobytej kopaliny na jednostki masy przyjęto najmniejszą możliwą gęstość objętościową, właściwą dla piasków mineralnych, określoną w Polskiej Normie PN-81.B- 03020 (1,60 Mg/m3 dla piasku).

Ustosunkowując się do treści odwołań, zgodnie z art. 143 ust. 2 pgg, w sprawach dotyczących m.in. naliczenia opłaty podwyższonej stronami postępowania są:

1) przedsiębiorca (w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 9 pgg - podmiot, który posiada koncesję na prowadzenie działalności regulowanej ustawą) albo

2) podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, albo

3) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z rażącym naruszeniem warunków określonych w zatwierdzonym albo podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych, albo

4) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych.

Zgodnie z art. 143 ust. 3 pgg, w przypadku braku podmiotu, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2 i 4 pgg, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne. Z powyższego wynika, że stroną, z mocy art. 143 pgg może być tylko jeden podmiot (lub podmioty dzielące ten sam status), a ustalenie podmiotu określonego w art. 143 ust. 2 pkt 2 lub 4 pgg, wyłącza udział właściciela i innej osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości. Taka osoba może być stroną postępowania na zasadach ogólnych, czyli w sytuacji, gdy zgodnie z art. 28 kpa, sprawa dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku. Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes osobisty, własny, indywidualny, konkretny, aktualny, zgodny z prawem i chroniony przez prawo, będący czymś więcej niż "interes faktyczny", gdyż jego istnienie stwarza korzystną sytuację dla podmiotu. W przypadku wszczęcia postępowania z urzędu, można mówić także o "interesie formalnym" w zakończeniu postępowania administracyjnego.

Słusznie zatem organ I instancji, w oparciu o art. 143 ust. 3 pgg, uznał za strony postępowania J.G.. Dopiero w toku postępowania zostało ustalone, że czynności na działce wykonywał wyłącznie S. G., przy pomocy pracowników swojego przedsiębiorstwa, który, zgodnie z informacjami zawartymi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, prowadzi działalność m.in. w zakresie przygotowania terenów kopalnictwa odkrywkowego, usuwania nadkładu oraz innych robót ziemnych na terenach zawierających złoża. Z tego powodu organ nałożył obowiązek zapłaty opłaty podwyższonej wyłącznie na niego, doręczając decyzję także drugiej stronie postępowania.

Organ I instancji nie orzekł wprost w decyzji o prawach i obowiązkach J. G., ani nie umorzył postępowania. W tej sytuacji Prezes Wyższego Urzędu Górniczego zwrócił się do stron postępowania odwoławczego o złożenie wyjaśnień, czy zarzuty naruszenia art. 143 ust. 2 pgg i 143 ust. 3 pgg, należy traktować jako wniosek o uzupełnienie decyzji organu I instancji, czy też jako część odwołania. Strony wskazały, że ich zamiarem było wyłącznie wniesienie odwołania.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 pgg, złoża węglowodorów, węgla kamiennego, metanu występującego jako kopalina towarzysząca, węgla brunatnego, rud metali z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, soli potasowo-magnezowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych, wód leczniczych, wód termalnych i solanek, są objęte własnością górniczą, która przysługuje Skarbowi Państwa. Inne złoża kopalin, zgodnie z art. 10 ust. 4 pgg, są objęte prawem własności nieruchomości gruntowej, a dotyczy to m.in. piasku. Właścicielowi nieruchomości przysługują roszczenia, o których mowa w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, z późno zm., dalej: kc). Zgodnie z art. 207 kc, pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów. Oznacza to, że szkoda może zostać wyrządzona także współwłaścicielowi nieruchomości. Ilość wydobytej kopaliny może stanowić jeden z elementów służących do wyliczenia szkody poniesionej przez właściciela nieruchomości, a decyzja, jako dowód w ewentualnym przyszłym postępowaniu cywilnym, wskazuje na osobę, która szkodę wyrządziła. Z uwagi na wyraźne wyłączenie, wynikające z art. 143 ust 3 pgg, przepisy prawa cywilnego nie dają w tym przypadku podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego strony (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1636/11).

Zgodnie z art. 127 § 1 kpa, odwołanie przysługuje stronie od decyzji wydanej przez organ I instancji. Skoro organ I instancji nie orzekł o prawach i obowiązkach J.G. ani nie umorzył w stosunku do niej postępowania, organ odwoławczy nie mógł orzekać w tej kwestii. W związku z ustaleniem w toku postępowania, że S.G. jest podmiotem, który wydobywał kopalinę bez wymaganej koncesji, należy przyjąć, że prowadzenie postępowania w stosunku do J. G. stało się, w tym konkretnym przypadku, w oparciu o art. 143 ust. 3 pgg, w zw. z art. 105 § 1 kpa, bezprzedmiotowe, a skoro organ odwoławczy ustalił, że J. G.nie przysługuje status strony postępowania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa Prezes Wyższego Urzędu Górniczego umorzył postępowanie odwoławcze w stosunku do niej (Uchwała 7 sędziów NSA w Warszawie z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. OPS 16/98).

Organ odwoławczy, na podstawie art. 136 kpa, zgodnie z żądaniem stron, uzupełnił postępowanie dowodowe o dowód z treści Księgi Wieczystej [...] Sądu Rejonowego w T., na okoliczność potwierdzenia nabycia nieruchomości, a informacje te pokrywały się z informacjami zawartymi w ewidencji gruntów znajdującymi się już w aktach sprawy. Tym samym formalne nieprzeprowadzenie tego dowodu przez organ I instancji nie miało wpływu na zaskarżoną decyzję. J. G. i S. G. są współwłaścicielami nieruchomości, działki [...] nabytej na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] r. (Rep. A [...]).

Zgodnie z art. 140 ust. 5 pgg, opłaty podwyższone, o których mowa w ust. 3 pkt 3-6, ustala się, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. Na moment wszczęcia postępowania z urzędu wskazują zawiadomienia skierowane do stron z dnia [...] r., a obowiązujące stawki zostały określone w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 8 sierpnia 2014 r. w sprawie stawek opłat na rok 2015 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego. Tym samym wyliczenie organu I instancji, ustalające wysokość opłaty podwyższonej na kwotę [...] zł jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 141 ust. 1 pgg, wpływy z tytułu opłaty podwyższonej, stanowią w 60% dochód gminy, na terenie której prowadzona jest działalność, a w 40% dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Stanowi to odpowiednio kwotę [...] zł płatną na rzecz Gminy T. i kwotę [...] zł płatną na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W..

Zgodnie z art. 142 ust. 1 pgg, do opłaty podwyższonej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późno zm., dalej:"O.p.") dotyczące zobowiązań podatkowych, co oznacza odesłanie nie do całej ustawy, ale wyłącznie do działu III Ordynacji podatkowej. Przepisy te będą stosowane jedynie odpowiednio. Organy nadzoru górniczego, ustalając opłatę podwyższoną, działają w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a przepisy Ordynacji podatkowej mają zastosowanie do już naliczonej opłaty i są stosowane przez jej wierzycieli.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 17 pgg, wyrobiskiem górniczym jest przestrzeń w nieruchomości gruntowej lub górotworze powstała w wyniku robót górniczych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 12 pgg, robotą górniczą jest wykonywanie, utrzymywanie, zabezpieczanie lub likwidowanie wyrobisk górniczych oraz zwałowanie nadkładu w odkrywkowych zakładach górniczych w związku z działalnością regulowaną ustawą. W art. 1 ust. 1 pgg określony został przedmiot regulacji ustawowej, tj.: zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie: (1) prac geologicznych, (2)wydobywanie kopalin ze złóż, (3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, (4) podziemnego składowania odpadów, (5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla. Tym samym działania wykonywane przez stronę stanowią roboty górnicze, jeśli stanowiły wykonywanie działalności w zakresie wydobywania kopalin zgodnie z art. 6 ust 1 pkt 3 pgg w postaci oddzielenia kopaliny od złoża rozumianego zgodnie z definicją z art. 6 ust. 1 pkt 19 pgg. Nie można uznać, że piasek został wydobywany na potrzeby własne ze względu na ilość kopaliny, związek z działalnością gospodarczą i jej przedmiotem. Nie ma znaczenia w sprawie fakt ogrodzenia działki.

Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P., za przyznaniem kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1 naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 143 ust. 2 pgg poprzez nieustalenie wprost, brak słownego określenia, którym z podmiotów wskazanych w przedmiotowym przepisie jest - zgodnie z ustaleniami organów obu instancji - skarżący,

2 rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie stępowania w sposób niebudzący zaufania poprzez uznanie, że stępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte dopiero [...] r., podczas, gdy organ pierwszej instancji dokonał wielu czynności jeszcze przed ww. datą, w tym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 11 lipca 2014 r.( Dz. U. 2014, poz. 1133), które czynności stały się podstawą wydania zaskarżonych decyzji, a w wyniku powyższego,

3 naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 140 ust. 5 pgg poprzez ustalenie opłaty podwyższonej przy przyjęciu stawki z 2015 r., podczas, gdy prawidłową była stawka z 2014 r., jako obowiązująca w dniu wszczęcia postępowania,

4. rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie ilości wydobytej kopaliny na podstawie ustaleń faktycznych mających charakter ogólny,

5. rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 84 § 1 kpa poprzez dokonanie pomiarów przez pracowników samego organu pierwszej instancji, nie natomiast przez biegłych,

6. rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie obliczeń w oparciu o pomiary (wskazania) urządzenia GPS, podczas, gdy urządzenie to - jak każde urządzenie miernicze - cechuje się pewną, prawnie określoną niedokładnością i właściwym było odjęcie od uzyskanego pomiaru (wskazania urządzenia) wielkości dopuszczalnej, prawnie określonej niedokładności,

7. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 6 ust. 1 pkt 17 pgg poprzez uznanie ujawnionego stanu nieruchomości za "wyrobisko górnicze", mimo, że - bezspornie, wynika to z ustalonego stanu faktycznego - brak jest podstaw do uznania, że pusta przestrzeń powstała w wyniku robót górniczych,

8. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji mający wpływ na jej treść - błędne ustalenie, że prace wykonywali pracownicy firmy skarżącego,

9. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji mający wpływ na jej treść - błędne ustalenie, że działka jest w całości ogrodzona, a wjazd na teren działki możliwy jest tylko od strony drogi asfaltowej przez zamykaną bramę, podczas, gdy działka jest ogrodzona jedynie od strony drogi asfaltowej, w pozostałym zaś zakresie jest nieogrodzona,

10. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji mający wpływ na jej treść - błędne ustalenie, że w niniejszej sprawie miało miejsce "wydobywanie kopalin", podczas, gdy przepisy nie definiują tego pojęcia, a nie każde prace ziemne związane z przemieszczaniem mas gruntu można uznać na wydobywanie kopalin, co w niniejszej sprawie ma istotne znaczenie, skoro skarżący przyznał, że nieznaczne prace ziemne były wykonywane na nieruchomości, niemniej związane one były z umocnieniem skarpy,

11. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji mający wpływ na jej treść - błędne ustalenie, że wydobycie miało miejsce w okresie od [...] r., podczas gdy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodnego, nie jest możliwym ustalenie tej daty, w szczególności nie ustalono daty wejścia przez skarżącego w posiadanie nieruchomości, która to data - co do zasady - jest formalnie odmienną aniżeli data nabycia prawa własności, a która to data stała się podstawą ustalenia daty początkowej wydobycia.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał swe stanowisko w sprawie, w szczególności w zakresie nie ustalenia podmiotu, który faktycznie wykonywał prace. W tym zakresie podniósł, że prowadzi indywidualną działalność gospodarczą, a nadto jest założycielem w [...] r. większościowym wspólnikiem ([...]%) i Dyrektorem "A" sp. z o.o., a podmiot ma ten sam adres siedziby jak prowadzona działalność gospodarcza. Spółka ta ma wyłączne uprawnienie do dysponowania nieruchomością, a umowa w tym przedmiocie została zawarta w dniu [...] r. W celu dokładnego obliczenia ilości kopaliny nie powołano w sprawie biegłego, a organ oparł się na obliczeniach swych pracowników, które również kwestionował. Organ nie ustalił wartości uzyskanego kruszywa, a oparł wyliczenia jedynie na wielkości wyrobiska. Organ nie wskazał dlaczego za datę rozpoczęcia wyrobiska przyjął dzień [...] r. Powyższe wskazuje na naruszenie powołanych w petitum skargi przepisów postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu w całości podtrzymując swe stanowisko w sprawie. Podkreślono, że "A" sp. z o.o.nie prowadzi działalności w zakresie wydobywania kopalin, a nadto zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym członkiem zarządu jest S. G. o nie ujawnionym Pesel. Nadto skarżący podając swój Pesel powołał S.G. "C" sp. z o.o. opisaną do rejestru w dniu [...] r. oraz S.G. "B" sp. z o.o. Sp. Komandytowa wpisana do rejestru w dniu [...]r., obie z tym samym przedmiotem działalności co osobiście prowadzona działalność gospodarcza skarżącego. Podkreślono, że zgodnie z art. 109 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm. dalej: ksh) spółka komandytowa powstaje z chwilą wpisania do rejestru. Wartość kopaliny została obliczona na podstawie pomiarów, a pomiary były wykonane przez mierniczego górniczego, pracownika organu. Organ informacje pozwalające na wszczęcie postępowania z urzędu uzyskał dopiero w dniu [...] r., a zatem postępowanie było prowadzone na podstawie obowiązujących od 1 stycznia 2015 r. przepisów ustawy Prawo geodezyjne i górnicze, a wszczęcie postępowania nastąpiło w oparciu o zawiadomienie z dnia [...] r .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do kwestii podjęcia postępowania w sprawie oraz stanu prawnego mającego zastosowanie w sprawie.

Organ pierwszej instancji, Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. w dniu [...] r. otrzymał pismo Starosty T. informujące go o możliwości prowadzenia na działce nr [...] w S. prac obejmujących wykopy i wywóz dużej ilości ziemi. W dniu [...] r. dokonano wizji lokalnej i sporządzono notatkę służbową w oparciu o oświadczenie E. D. właściciela sąsiadującej z działką nr [...] nieruchomości oznaczonej nr [...]. Wobec powyższego należy podzielić pogląd organu, że wszczęcie postępowania mogło nastąpić pod rządami ustawy Prawo geodezyjne i górnicze obowiązującej od dnia 1 stycznia 2015 r., a skarżący został o tym fakcie powiadomiony zawiadomieniem z dnia [...] r., co jest okolicznością niekwestionowaną. Organ w związku z informacjami uzyskanymi w dniu [...] r. zobowiązany był wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie w trybie art. 61 § 1 kpa i zawiadomić o tym fakcie strony postępowania zgodnie z dyspozycja art. 61 § 4 kpa. Kolejność i termin czynności podjętych przez organ nie budzi wątpliwości i odpowiada treści powołanych przepisów prawa. Powyższe przesądza również o reżimie prawnym mającym zastosowanie w sprawie, a zatem o obowiązku procedowania zgodnie z przepisami prawa mającymi zastosowanie w dacie podjęcia postępowania, a więc w styczniu 2015r. W tym zakresie zarzuty strony co do zastosowania przepisów, jak i stawek sankcyjnych obowiązujących w 2014 r. nie zasługują na uwzględnienie w świetle art. 222 pgg, który to nakazuje do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosowanie dotychczasowych przepisów, natomiast postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] r., a więc pod rządami znowelizowanej ustawy Prawo geodezyjne i górnicze. Równocześnie należy podkreślić, że skarżący nie może korzystać z dobrodziejstwa wynikającego z treści art. 4 pgg, a to chociażby ze względu na nie wykonanie obowiązku uprzedniego powiadomienia właściwego organu nadzoru górniczego o planowanym na własne potrzeby wydobyciu kopaliny, pomijając już kwestie wielkości przemieszczonych mas piasku.

Odnosząc się do meritum sprawy należy podkreślić, że skarżący nie wykazał by posiadał koncesje na wydobywanie kopaliny lub też by działał w oparciu o przepisy prawa budowlanego, a okoliczności te nie były w sprawie sporne. Stan faktyczny utrwalony w wyniku kontroli na miejscu na płycie CD w sposób jednoznaczny świadczy o wydobyciu złoża pasku w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 oraz 17 pgg. W szczególności zakres działań obrazują zdjęcia wykonane w dniu 17 lutego 2015 r. Wynika z nich dobitnie, że proces przemieszczania mas gruntu odbywał się na dużą skalę, a bez wątpienia nie mieścił się w zakresie wyrównywania powierzchni dla potrzeb codziennego wykorzystania nieruchomości. Zdjęcia obrazują również odłożone w pryzmy masy urobku oraz odciski opon profesjonalnych maszyn do prac ziemnych. Organ ustalając zakres tego zjawiska posłużył się obliczeniami swych pracowników, inspektorów Okręgowego Urzędu Górniczego w P. do spraw miernictwa z uprawnieniami mierniczego górniczego posługującego się specjalistycznym sprzętem. Pomiarów dokonano w oparciu o odczyty z 87 punktów rozmieszczonych na opisanej działce, a znalazły one odzwierciedlenie na sporządzonych szkicach i planach. Sposób obliczenia objętości mas ziemi zobrazowano tabelarycznie z odniesieniem się do konkretnych punktów pomiarowych. Rzetelności pomiarów zarówno wyrobiska jak i urobku skarżący w żaden sposób skutecznie nie zakwestionował, nie podważył również skutecznie metodologii dokonanych obliczeń. Samo twierdzenie, że organ przy wyliczeniach winien posłużyć się opinią biegłego nie jest wystarczające dla uwzględnienia podnoszonych zarzutów. Organ wydając decyzję w zakresie swej kognicji winien dysponować wiedzą fachową swych pracowników by móc ustalić prawidłowo stan faktyczny sprawy, dokonać jego oceny zarówno pod względem technicznym jak i prawnym. Tym obowiązkom w zaskarżonej decyzji organ sprostał, a zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii na mocy art. 84 § 1 kpa. Czynności wykonane w rozpoznawanej sprawie przez organ należy ocenić jako spełnienie dyspozycji powołanych przepisów, zaś do dokonania prawidłowej oceny stanu faktycznego nie były wymagane wiadomości specjalne, ponad te którymi dysponowali pracownicy organu. Przepis art. 84 § 1 kpa pozostawia kwestię dopuszczenia przez organ dowodu z opinii biegłego uznaniu organu, który może przyznać, że nie dysponuje wystarczającą wiedzą w rozstrzyganym przedmiocie i powołać biegłego lub też uznaje, jak w rozpoznawanej sprawie, że dysponuje wiedzą specjalistyczną oraz sprzętem technicznym do dokonania oceny stanu sprawy, tj. jego pracownicy mają uprawnienia mierniczych górniczych i dysponują sprzętem i wiedzą do ustalenia wielkości wyrobiska i urobku. ( wyrok WSA w Lublinie z 5 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 1090/12, LEX nr 1305696, wyrok WSA w Olsztynie z 9 grudnia 2014r. sygn.. akt II SA/Ol 1161/14, LEX nr 1648059). Ze sprawozdania technicznego do dokumentacji ustalającej ilość wydobytej kopaliny bez koncesji sporządzonej przez uprawnionego mierniczego górniczego inż. W. L. wynika dokładny opis sposobu dokonania pomiarów w terenie, sposobu wyliczenia kubatury wyrobiska, z uwzględnieniem prac ziemnych wykonywanych przez poprzedniego właściciela nieruchomości, sposobu wyliczenia kubatury urobku, z uwzględnieniem parametrów technicznych stosowanych urządzeń. Wobec faktu, że organ wszczął i zakończył postępowanie w sprawie, jak już wyżej wskazano pod rządami ustawy Prawo geodezyjne i górnicze obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2015 r. to w sprawie w konsekwencji powyższego zastosowanie miał kwestionowany przez skarżącego art. 140 ust. 5 pgg, a podniesiony w tym zakresie zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej, którą jak w niniejszej sprawie ustala się, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania tj. w dniu [...] r.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 143 ust. 2 pgg w zakresie wskazania podmiotu podlegającemu sankcji należy wskazać, że w petitum zaskarżonej decyzji organ powołał podstawę prawną rozstrzygnięcia, w tym art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pgg, co oznacza w połączeniu z adresatem decyzji, że to skarżący został uznany za podmiot dokonujący wydobycia kopaliny. W tym zakresie należy odwołać się do zeznań skarżącego z dnia [...] r., który stwierdził, że prace na działce wykonują pracownicy jego firmy, co oznacza, że wiadomym mu było, że prace są wykonywane, choć w jego ocenie miały one jedynie charakter porządkowy. W tym stanie rzeczy za nie mające znaczenia dla oceny ostatecznego rozstrzygnięcia należy uznać podnoszone przez skarżącego w punkcie 8, 9, 10 i 11 skargi zarzuty, w tym dotyczące dojazdu do działki i jej ogrodzenia. Szczególnego podkreślenia wymaga fakt, że zarzutom tym skarżący nie przeciwstawił żadnych dowodów na poparcie swego stanowiska, a kwestia ta dotyczy również podnoszonych w skardze zagadnień udziałów skarżącego w innych podmiotach gospodarczych. Skarżący nie przedstawił umowy z "A" sp. z o.o. w zakresie dysponowania nieruchomością, a do dnia rozprawy nie wykazał by z tytułu powoływanej umowy o współpracy uzyskał wynagrodzenie, na które powoływał się w skardze. Skarżący nie wskazał również na odniesienia w działalności przywoływanych w skardze podmiotów gospodarczych do prowadzonych prac na działce do niego należącej, a zatem twierdzenia te nie mogą skutkować odmienną niż dokonał tego organ odwoławczy oceną stanu faktycznego. Organ w oparciu o dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym określił przedmiot działania "A" sp. z o.o. stwierdzając, że Spółka ta została powołana w innym celu niż działalność będąca przedmiotem postępowania, a nadto jej udziałowcem i członkiem zarządu nie jest skarżący, a S. G.. Nadto ustalono, że skarżący podając do swoje dane osobowe powołał jeszcze dwie spółki, a to S.G. "C" sp. z o.o. z dniem [...] r. oraz S.G. "B" sp. z o.o. spółkę komandytową z dniem [...]r. Ustalenia te nie dały podstaw do określenia odpowiedzialności za wydobywanie złoża w stosunku do innego podmiotu niż skarżący.

Skarżący w skardze zarzuca również brak podstaw do ustalenia okresu, w którym doszło do wydobycia złoża i wskazuje, że czym innym jest nabycie prawa własności, a czym innym wejście przez skarżącego w posiadanie nieruchomości. Skarżący jednak nie wskazuje tu żadnych konkretnych dat i nie uzasadnia szerzej tego zarzutu. W tym stanie rzeczy stanowisko prezentowane przez organ w zaskarżonej decyzji zasługuje na aprobatę. Równocześnie wbrew twierdzeniom zawartym na stronie 9 skargi organ prowadził ustalenia co do stanu działki sprzed nabycia jej przez skarżącego i ustalenia te stanowiły podstawę do przyjęcia obliczeń kubatury wyrobiska i urobku.

Bez znaczenia w sprawie jest zarzut ustalenia przez organ, że działka jest w całości ogrodzona, a wjazd możliwy jest tylko od strony drogi asfaltowej, tym bardziej, że zarzut ten nie jest w uzasadnieniu skargi szerzej rozwinięty.

Odnośnie powołanego w skardze naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustaleń stanu faktycznego i oceny prawnej tych ustaleń należy stwierdzić, że nie zasługują one na uznanie. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zobowiązanie to nie obejmuje jednakże nieograniczonego w czasie i zakresie poszukiwania dowodów, a nakaz ten dotyczy jedynie przeprowadzania dowodów adekwatnych dla zakresu sprawy i przydatnych dla jej ostatecznego rozstrzygnięcia. W takim też zakresie było prowadzone postępowanie przed organami obu instancji, a poczynione ustalenia i wyciągnięte wnioski odpowiadają im zgodnie z zasadami logiki, w zgodzie z dyspozycją art. 75 § 1 kpa, który nakazuje jako dowód w sprawie dopuścić wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Podkreślić trzeba, że w postępowaniu administracyjnym prawny obowiązek dowodzenia spoczywa na organie administracji publicznej, który zgodnie z art. 77 § 1 kpa obowiązany jest z urzędu zebrać w sposób wyczerpujący i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Równocześnie ciężar dowodu obciąża w postępowaniu administracyjnym, podobnie jak w innych postępowaniach, podmioty, które z faktów istotnych wywodzą korzystne dla siebie lub korzystne z punktu widzenia interesów, w których obronie występują skutki prawne (Zb. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, LEX 2014). Na szczególne podkreślenie w kontekście ciężaru dowodu zasługuje sytuacja, gdy wykazanie danej okoliczności możliwe jest wyłącznie przy pomocy środków dowodowych znajdujących się w posiadaniu strony, co znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie już chociażby w kwestii podnoszonego przez skarżącego wejścia w posiadanie nieruchomości, prac wykonywanych przez pracowników jego firmy. Skarżący jako strona postępowania w tym zakresie pozostawał bierny mimo, że ciężar przeciwdowodu obciążał go co najmniej w takim zakresie w jakim dysponował możliwością wykazania odmiennych do poczynionych przez organ ustaleń. Wobec powyższego zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2012.270 ze zm.) oddalił skargę.