Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1273/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 148 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Asesor WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 marca 2009 r. sprawy ze skargi R. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...], orzekającej o odpowiedzialności R. C. jako byłego członka zarządu A sp. z o. o. za koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z zaległością podatkową spółki z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2001 r.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zakwestionowana w odwołaniu decyzja tego organu z dnia [...] została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 8 września 2008 r., co zostało potwierdzone podpisem osoby odbierającej korespondencję w Kancelarii Adwokackiej adwokata T. K. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. Mylnie zatem strona twierdzi w odwołaniu, że decyzja została doręczona dopiero w dniu 9 września 2008 r. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 22 września 2008 r. Natomiast odwołanie, opatrzone datą 23 września 2008 r., zostało nadane w placówce pocztowej również w dniu 23 września 2008 r., co potwierdza data stempla pocztowego na kopercie. Wobec powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem czternastodniowego terminu do złożenia środka zaskarżenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu R. C. zastępowany przez pełnomocnika adwokata T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie:

- art. 144, 145 § 1 i 151 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, iż doręczenie decyzji pracownikowi innego podmiotu mającego siedzibę w tym samym budynku jest równoznaczne z doręczeniem decyzji adresatowi,

- § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych przez uznanie przez organ odwoławczy, iż doręczenie decyzji przez operatora nastąpiło w sposób prawidłowy do rąk osoby upoważnionej do odbioru przesyłki.

Skarżący zarzucił, że decyzja o nr [...] została odebrana w dniu 8 września 2008 r. przez E. Z., posługującą się pieczęcią firmową Kancelarii Adwokackiej pełnomocnika skarżącego. Jak wywodził skarżący, E. Z. nie jest pracownikiem Kancelarii Adwokackiej, ale pracownikiem innego podmiotu – Kancelarii Notarialnej, która ma siedzibę w tym samym budynku pod tym samym adresem. E. Z. nigdy nie posiadała pełnomocnictwa do odbioru korespondencji w imieniu pełnomocnika skarżącego i samowolnie posłużyła się pieczęcią firmową Kancelarii Adwokackiej. Odebraną korespondencję E. Z. przekazała pełnomocnikowi skarżącego po kilku dniach z informacją o jej odbiorze w dniu 9 września 2008 r. Wobec powyższego, w ocenie skarżącego odwołanie nie zostało wniesione z opóźnieniem. Według skarżącego nie można zastosować instytucji doręczenia zastępczego, przewidzianego w art. 149 Ordynacji podatkowej, ponieważ E. Z. nie posiadała umocowania do odbioru korespondencji. Zgodnie zaś z art. 151 Ordynacji podatkowej osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym nie mającym osobowości prawnej pisma doręcza się osobie upoważnionej do odbioru korespondencji.

Skarżący wyjaśnił, że jego pełnomocnik zatrudnia tylko jednego pracownika – V. Z., która jest upoważniona do odbioru korespondencji w imieniu pracodawcy. W dniach [...] V. Z. przebywała na urlopie wypoczynkowym, wobec czego jedynie pełnomocnik skarżącego mógł w tych dniach osobiście odebrać kierowaną do niego korespondencję. W dniu 9 września 2008 r. V. Z. odebrała decyzję nr [...], przesłaną listem poleconym nr [...].

Dodatkowo skarżący wskazał, że V. Z. w dniu 9 września 2008 r. odebrała w imieniu pełnomocnika skarżącego decyzję przesłaną listem poleconym nr [...] przez Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie nr [...].

Nieprawidłowa jest też zdaniem skarżącego praktyka, polegająca na zbiorczym doręczaniu wydawanych decyzji. Na kopercie wskazana jest tylko jedna sygnatura sprawy, natomiast na zwrotnych potwierdzeniach odbioru wskazane są odpowiednio cztery i dwie sygnatury spraw dotyczących skarżącego. W aktach sprawy brak jest zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki nadanej listem poleconym nr [...] w sprawie nr [...]. Takie postępowanie uniemożliwia stronie weryfikację prawidłowości doręczeń i nie znajduje oparcia w przepisach postępowania, zgodnie z którymi decyzja powinna być doręczona stronie indywidualnie. W chwili doręczenia strona nie może zweryfikować zgodności zawartości przesyłki z zapisami na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, ponieważ przesyłka doręczana jest dopiero po podpisaniu potwierdzenia odbioru.

Skarżący podniósł również, że osoba odbierająca korespondencje w dniu 8 września 2008 r. nie posiadała pełnomocnictwa pocztowego od adresata, wymaganego w § 18 rozporządzenia w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych, a doręczyciel bezpodstawnie zamieścił na dowodzie doręczenia dopisek "pełnomocnik".

Jako załączniki do skargi zostały dołączone m. in. oświadczenie E. Z. odnośnie posłużenia się w dniu 8 września 2008 r. pieczęcią Kancelarii Adwokackiej bez zgody i wiedzy T. K. oraz pismo notariusza M. G. – Z., informujące o wyciągnięciu "konsekwencji przewidzianych przepisami prawa pracy" wobec E. Z..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając że E. Z. także przed dniem odebrania decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki odbierała pisma adresowane do pełnomocnika skarżącego, wydawane w odrębnych sprawach, potwierdzając odbiór własnoręcznym podpisem i pieczęcią jego kancelarii. Organ podatkowy wyszczególnił liczną korespondencję odebraną przez E. Z. w latach 2007 – 2008, kierowaną przez organy do pełnomocnika skarżącego. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył też, że E. Z. odebrała postanowienia organu stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a więc po ujawnieniu przez pełnomocnika skarżącego rzekomych "nieprawidłowości" w doręczeniu kwestionowanych decyzji. Powyższe okoliczności dowodzą, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej prawidłowości doręczenia zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący kwestionuje skuteczność doręczenia pełnomocnikowi korespondencji w dniu 8 września 2008 r. do rąk E. Z., zarzucając że była to osoba nieuprawniona do odbioru korespondencji w imieniu pełnomocnika.

Ustosunkowując się do podniesionego przez skarżącego zarzutu należy stwierdzić, że zarzut ten nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Rozstrzygnięcie powstałego między stronami sporu wymaga uprzedniego odwołania się do odpowiednich przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową. Jak wskazuje art. 148 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej podstawowym miejscem doręczenia pisma osobie fizycznej jest jej mieszkanie lub miejsce pracy. Przez osobę fizyczną, będącą adresatem pisma rozumieć należy nie tylko stronę postępowania podatkowego, ale również jej pełnomocnika. Stosownie do treści art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej pisma mogą być również doręczane w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Za miejsce pracy, w którym można doręczyć pismo uznawane jest także miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez adresata. Możliwość doręczenia pisma w miejscu pracy adresata osobie upoważnionej do odbioru korespondencji istnieje tylko w sytuacji, gdy taka osoba upoważniona do odbioru korespondencji została faktycznie ustanowiona. Doręczenie w tym trybie może nastąpić w sytuacji, gdy adresata nie zastano w miejscu pracy do rąk osoby, która dysponuje pieczęciami zakładu pracy i potwierdza odbiór korespondencji. Przyjmuje się wówczas domniemanie faktyczne, że osoba taka jest upoważniona do odbioru pism. Domniemanie to może być obalone przez adresata pisma stosownymi dowodami. Natomiast ewentualne doręczenie pisma adresatowi przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w terminie późniejszym nie ma wpływu na ustalenie początkowego dnia terminu, np. terminu zaskarżenia decyzji.

W rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że pełnomocnik skarżącego, adwokat T. K. prowadzi działalność gospodarczą – kancelarię adwokacką jako osoba fizyczna w lokalu położonym w J. G. przy pl. [...]. W świetle art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej za uzasadnione należy uznać doręczanie pism organów podatkowych adwokatowi T. K. pod wyżej wymienionym adresem, osobie uprawnionej do odbioru korespondencji. Kwestionowane przez skarżącego doręczenie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki zasadnie więc zostało dokonane w miejscu pracy pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik skarżącego zarzuca jednak, że decyzja została odebrana przez osobę nie uprawnioną, ponieważ nie upoważnił E. Z. do odbierania w jego imieniu korespondencji, a osoba ta zatrudniona jest w Kancelarii Notarialnej, mieszczącej się pod tym samym adresem. Należy jednak wskazać, że wprawdzie doręczanie pism do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji nakłada na doręczyciela obowiązek upewnienia się, że osoba odbierająca pismo jest do tego upoważniona, to w sytuacji gdy osoba zatrudniona w miejscu wykonywania działalności gospodarczej przez adresata podejmuje się odebrać pismo, a swoje zatrudnienie potwierdza dostępem do firmowych pieczęci, słuszne jest wnioskowanie co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji w imieniu adresata. Warunkiem skutecznego doręczenia nie jest bowiem legitymowanie się przez osobę odbierającą pisemnym upoważnieniem pracodawcy. Wobec powyższego, skoro E. Z. była zatrudniona w kancelarii notarialnej mieszczącej się pod tym samym adresem i wykonywała swoje obowiązku służbowe w lokalu, który jednocześnie stanowił miejsce pracy pełnomocnika skarżącego, a odbiór korespondencji potwierdzała pieczęcią kancelarii adwokackiej z nazwiskiem pełnomocnika skarżącego, to dokonane do jej rąk doręczenie pisma jest skuteczne i rodzi określone konsekwencje procesowe.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że nie zasługują na wiarę twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że E. Z. odbierała kierowaną do niego korespondencję i posługiwała się jego pieczęcią samowolnie bez jego wiedzy. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy E. Z. systematycznie odbierała liczną korespondencję kierowaną przez organy podatkowe do pełnomocnika skarżącego w latach 2007 – 2008, posługując się pieczęcią pełnomocnika skarżącego. Także postanowienia, odnośnie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w tym postanowienie będące przedmiotem skargi w niniejszej sprawie zostały odebrane przez E. Z. z użyciem pieczęci pełnomocnika skarżącego. Z treści skargi (str. 4) oraz załączonego do skargi oświadczenia E. Z. wynika, że decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki zostały pełnomocnikowi skarżącego osobiście doręczone przez E. Z., która poinformowała pełnomocnika skarżącego o odbiorze tych decyzji w dniu 9 września 2008 r. Okoliczności te wskazują, że E. Z. miała stały dostęp do pieczęci pełnomocnika skarżącego i świadczyła na jego rzecz wskazane powyżej czynności, pomimo że formalnie nie była osobą u niego zatrudnioną. Należy też zauważyć, że upoważnienie do odbioru pism przez E. Z., adresowanych do pełnomocnika skarżącego zostało zakwestionowane dopiero wskutek zapoznania się z treścią postanowień stwierdzających uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Nie można więc dać wiary twierdzeniom skargi, że pełnomocnik skarżącego nie był zorientowany, iż E. Z. odbierała w jego imieniu adresowaną do niego korespondencję organów podatkowych, skoro twierdzenia te są wzajemnie sprzeczne i nie tworzą spójnej i logicznej całości. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że E. Z. na przestrzeni lat 2007 – 2008 odbierała korespondencję z upoważnienia pełnomocnika skarżącego za jego wiedzą i aprobatą takiego stanu rzeczy.

Dodatkowo należy zauważyć, że ewentualne nadużycie zaufania przez osobę odbierającą korespondencję w miejscu prowadzenia przez adresata pisma działalności gospodarczej ocenione być może wyłącznie w kategoriach przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu na wniosek zainteresowanego.

W konsekwencji należy uznać, że doręczenia decyzji w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki do rąk E. Z. w dniu 8 września 2008 r. nastąpiło zgodnie z art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Nieuzasadniony jest podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 144 Ordynacji podatkowej, który wyraża zasadę oficjalności doręczeń. Organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Decyzja organu w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki została doręczona w sposób przewidziany w art. 144 Ordynacji podatkowej, tj. za pokwitowaniem przez pocztę.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Wskazana wyżej decyzja została bowiem stosownie do art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej doręczona ustanowionemu przez skarżącego pełnomocnikowi, w związku z czym nie podlegała doręczeniu stronie, a strona nie działała przez przedstawiciela.

Usprawiedliwionych podstaw nie znajduje także zarzut naruszenia art. 151 Ordynacji podatkowej, określający miejsce doręczania pism osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej. Stosownie do art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem w postępowaniu podatkowym może być tylko osoba fizyczna, nawet jeśli prowadzi działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług prawnych w formie spółki prawa handlowego. Doręczanie pism osobie fizycznej następuje zgodnie z art. 148 Ordynacji podatkowej. Nie znajdował więc zastosowania w sprawie art. 151 Ordynacji podatkowej.

Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych(Dz. U. Nr 5, poz. 34), zgodnie z którym operator doręcza przesyłki lub przekazy pocztowe osobie upoważnionej przez adresata na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych oraz na podstawie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych, zwanego dalej "pełnomocnictwem pocztowym". Jak już bowiem powyżej wskazano skuteczność doręczenia pisma osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w trybie art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie wymaga posiadania przez osobę odbierającą korespondencję pisemnego upoważnienia pracodawcy, w szczególności pełnomocnictwa pocztowego.

Skoro doręczenie decyzji w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki nastąpiło w dniu 8 września 2008 r., to odwołanie zostało złożone z przekroczeniem terminu 14 dni od daty doręczenia decyzji, wynikającego z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, złożonego w dniu 23 września 2008 r., ponieważ termin ten upłynął w dniu 22 września 2008 r.

Nie można też zgodzić się z twierdzeniem skarżącego odnośnie nieprawidłowej jego zdaniem praktyki, polegającej na "zbiorczym" doręczaniu wydawanych decyzji. Przepisy Ordynacji podatkowej nie nakazują bowiem doręczania każdej z osobna decyzji w odrębnej przesyłce pocztowej. Natomiast pomyłki polegające na niezgodności zawartości koperty z opisem na potwierdzeniu odbioru mogą również wystąpić przy doręczaniu pojedynczych pism odrębną przesyłką.

Natomiast do zarzutów związanych z doręczeniem decyzji nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny ustosunkował się w uzasadnieniu wyroku zapadłego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1274/08.

Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.