Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 676/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 178 poz 1380
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jednolity.
article: par. 4 ust. 1 pkt 12, par.32, par. 4 ust. 2 pkt 4b, par. 2 ust. 2 pkt 4a, par. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: art. 23, art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi [A] Sp. z o.o. w L. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

"A" spółka z o.o. z siedzibą w L. została zawiadomiona pismem z 7 lutego 2011 r. o zamiarze przeprowadzenia przez Państwową Straż Pożarną w dniach od 21 do 25 lutego 2011 r. kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych i rozpoznania możliwości i warunków prowadzenia działań ratowniczych w budynku przy ul. [...] w S. Jak wynika z pisma Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w S. z 21 marca 2011 r., w dniu 21 lutego 2011 r. czynności kontrolne zostały rozpoczęte. Umożliwiono stronie dostarczenie i przedstawienie do wglądu dokumentów istotnych dla prowadzenia postępowania, jednak do dnia 21 marca 2011 r. nie zostały one w żadnej formie przez Spółkę złożone. W związku z powyższym uprzedzono stronę, że sprawa zostanie załatwiona, a protokół spisany w oparciu o ustalenia, dokumenty i dowody przedstawione do dnia 21 marca 2011 r. oraz materiały archiwalne z posiadaniu Komendy. Ostateczny termin załatwienia sprawy określono na 21 kwietnia 2011 r.

20 kwietnia 2011 r. spisany został protokół z czynności kontrolnych. Podano w nim, że kontrola została przeprowadzona w obecności dyrektora T. B. oraz A. W., wyznaczonej przez dyrektora do udziału w kontroli. Kontrolą został objęty zespół połączonych budynków przy ul. [...] w S., przeznaczonych na wynajem na działalność handlową, usługową, biurową. Ustalono, że Spółka jest właścicielem i zarządcą kontrolowanego zespołu. W trakcie kontroli nie przedstawiono żadnej dokumentacji techniczno-budowlanej obiektu. Przedstawiono schemat blokowy obiektu oraz rzuty poszczególnych kondygnacji i segmentów. Nie odzwierciedlały one jednak faktycznego stanu obiektu i układu korytarzy, w tym ich zamknięć, zabudów oraz liczby wejść na parterze. Wykonano schemat segmentów, stanowiący załącznik do protokołu. Stwierdzono, że w całości obiekt zakwalifikować można jako służący użyteczności publicznej z przeznaczeniem na cele handlowe i administracyjno-biurowe. W budynku mieszczą się też szkoła i ośrodek szkolenia. W segmentach określonych na schemacie symbolami Ga, GB, F, H, Ja, Jb budynek nie jest użytkowany, jedynie w segmencie F na parterze funkcjonuje przedsiębiorstwo renowacji gaśnic. Pozostałe segmenty są w różnym stopniu użytkowane i poddane remontowi. Poszczególne segmenty różnią się ilością kondygnacji, wysokość segmentów czterokondygnacyjnych wynosi ok. 15 m. Większość segmentów jest też podpiwniczona. Protokół zawiera szczegółowy opis stanu poszczególnych segmentów zespołu. W szczególności w piwnicach segmentów AA, AB, B, CA i CB stwierdzono na korytarzach, łączących komunikacyjnie wszystkie te segmenty, miejscowe nagromadzenie dużej ilości materiałów palnych. Poza częścią zajmowaną przez szkołę "B", w obiekcie brak jest oznakowania ewakuacji oraz wyposażenia w jakiekolwiek gaśnice. W trakcie kontroli nie przedstawiono Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego. Kompleks, w zakresie wszystkich segmentów, zaliczono do kategorii ZL III zagrożenia pożarowego. Wszystkie segmenty są ze sobą skomunikowane i połączone, żadne elementy oddzieleń i zamknięć nie mają cech zabezpieczenia pożarowego. W konsekwencji cały obiekt uznano za jedną strefę pożarową, szacując jej powierzchnię na 16.444, 25 m2.

Jak wynika z uwag zamieszczonych w protokole, 15 kwietnia 2011 r. w rozmowie telefonicznej poinformowano dyrektora T. B. o potrzebie ustalenia terminu podpisania protokołu i o możliwości wyznaczenia do tej czynności osoby upoważnionej. Ustalono, że w dniu 18 kwietnia przedstawiciel Spółki nawiąże kontakt z Komendą Miejską. Wobec braku kontaktu, z inicjatywy Komendy podjęto próbę ustalenia kolejnego terminu, pracownik Spółki zaakceptował termin 20 kwietnia 2011 r. jako datę podpisania protokołu. W dniu 19 kwietnia 2011 r. do Komendy została jednak przekazana informacja, że nikt nie został upoważniony do podpisania protokołu ze strony Spółki. Mimo podjęcia przez funkcjonariuszy prób kontaktu z osobami reprezentującymi Spółkę, nie zostały one zakończone sukcesem. W konsekwencji protokół z kontroli nie jest podpisany przez podmiot kontrolowany, w protokole zamieszczono adnotację o uznaniu, że strona kontrolowana pomimo uzyskanej wiedzy i informacji, odmówiła podpisania protokołu.

W dalszej kolejności pismem z 21 kwietnia 2011 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej poinformował Spółkę o wynikach kontroli, spisaniu protokołu i wszczęciu postępowania w związku ze stwierdzonymi w wyniku kontroli nieprawidłowościami. Pouczył o prawach służących stronie i wyznaczył termin spotkania na 9 maja 2011 r. celem umożliwienia wypowiedzenia się w sprawie zabranego materiału.

W piśmie z 27 kwietnia 2011 r. Spółka, deklarując dobrą wolę w stworzeniu warunków do zapewnienia prawidłowej ochrony przeciwpożarowej nieruchomości, ze względu na urlopy związane z dniami wolnymi, zwróciła się o zmianę terminu spotkania i przesunięcie go na okres między 16 a 20 maja. Akceptując te propozycję, organ wyznaczył termin spotkania na 16 maja 2011 r. Termin ten nie został zachowany, Spółka faxem z 16 maja 2011 r. poinformowała, że ustanowiony pełnomocnik ze względu na chorobę nie może przybyć, wnioskowano o kolejną zmianę terminu.

Pismem z dnia 16 maja 2011 r. Komendant Miejski poinformował, że przedłużanie postępowania nie znajduje uzasadnienia, obiekt został uznany za zagrażający życiu, ze względu na interes społeczny odstąpiono od wyłączenia obiektu z użytkowania, a w sprawie zostaną wydane decyzje administracyjne.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w S. nałożył na Spółkę, jako właściciela i zarządcę przedmiotowego budynku, pięć obowiązków. W oparciu o przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r., nr 178, poz. 1380 ze zm.) i przepis § 4 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 109, poz. 719) zobowiązano Spółkę do usunięcia materiałów palnych z korytarzy kondygnacji piwnicznej. Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy i przepisu § 4 ust. 2 pkt 4a cytowanego rozporządzenia, nałożono obowiązek oznakowania dróg i wyjść ewakuacyjnych znakami zgodnymi z Polskimi Normami, w sposób dostarczający informacji niezbędnych do ewakuacji. Z powołaniem na przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz przepisy § 32 ust. 1, 2 i 3 oraz § 4 ust. 2 pkt 4b zobowiązano Spółkę do wyposażenia obiektu w gaśnice, spełniające wymagania Polskich Norm, dostosowane do gaszenia grup pożarów mogących wystąpić w obiekcie i z ilością środka gaśniczego dostosowaną do chronionej powierzchni oraz oznakować miejsca usytuowania gaśnic i urządzeń przeciwpożarowych zgodnie z Polskimi Normami. W końcu na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy i § 6 ust. 1 rozporządzenia zobowiązano do opracowania i wdrożenia Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego. Termin wykonania wszystkich obowiązków ustalona do dnia 1 sierpnia 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art. 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków ochrony przeciwpożarowej w obiekcie ciąży na jego właścicielu, a także zarządcy lub użytkowniku. Obowiązek ten dotyczy przestrzegania wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych, wyposażenia budynku w wymagane urządzenia i gaśnice, zapewnienia konserwacji i naprawy urządzeń przeciwpożarowych, zapewnienie osobom przebywającym w obiekcie bezpieczeństwa i możliwości ewakuacji, a także przygotowania budynku do prowadzenia akcji ratowniczej oraz zapoznania pracowników z przepisami przeciwpożarowymi i ustalenia sposobów postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego zagrożenia. Właścicielem i zarządcą budynku jest Spółka, co uzasadnia skierowanie do niej nakazów. Powołując się na ustalenia kontroli, opisane w protokole, wskazano, że na korytarzach piwnic znajdują się materiały palne. Kondygnacja piwniczna pokrywa niemal całą powierzchnię rzutu poziomego obiektu, w segmentach AA, AB, B, CA i CB łączy ze sobą wszystkie te segmenty. Piwnice pełnią obecnie w znacznej części rolę magazynową. Materiały palne na korytarzach piwnic mogą skutecznie zadymić klatki schodowe i korytarze w razie zaprószenia ognia, odcinając drogi ewakuacyjne lub utrudniając ewakuację. Składowania materiałów łatwopalnych na drogach komunikacji ogólnej w piwnicach zabrania § 4 ust. 1 pkt 12 powołanego rozporządzenia. Oznakowanie dróg i wyjść ewakuacyjnych jest warunkiem zapewnienia szybkiego i bezpiecznego opuszczenia strefy zagrożonej lub objętej pożarem. W kontrolowanym obiekcie brak jest wymaganych oznaczeń dróg ewakuacyjnych, ma to bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo użytkowania obiektu i winno być usunięte w możliwie krótkim terminie. Podobnie oceniono konieczność wyposażenia obiektu w gaśnice i oznakowania miejsc ich umieszczenia. Prawidłowe rozmieszczenie gaśnic powinno dawać możliwość ich natychmiastowego odnalezienia i użycia, winny być zlokalizowane w miejscach łatwo dostępnych i widocznych, odległość z każdego miejsca w obiekcie, w którym może przebywać człowiek do gaśnicy nie powinna przekraczać 30 m, a dostęp do gaśnicy winien mieć minimum 1 m. Oznakowanie gaśnic winno być zgodne z Polskimi Normami. Kontrola wykazała, że obiekt jest niemal zupełnie pozbawiony gaśnic. Dobór gaśnic winien być dostosowany do rodzaju zagrożeń a ilość środka gaśniczego do wymagań, jakie stawia obiekt. W przypadku obiektów biurowych winno to być na każde 100 m2 od 2 do 3 litrów środka gaśniczego. Natomiast Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego to zbiór podstawowych i niezbędnych informacji, potrzebnych nie tyle w momencie powstania pożaru, co informacji i umiejętności pozwalających na zapobieżenie jego powstaniu lub rozprzestrzenianiu się. Instrukcja winna być wdrożona, co oznacza, że pracownicy i użytkownicy winni być zapoznani z jej treścią. Kontrolowany obiekt nie posiada takiej instrukcji. Jednocześnie w uzasadnieniu odniesiono się do obowiązku organu z art. 10 k.p.a. i wskazano, że czynione były bezskuteczne próby nawiązania ze stroną merytorycznego kontaktu.

W odwołaniu od decyzji Spółka wniosła o zmianę decyzji poprzez wydłużenie określonego terminu do dnia 31 grudnia 2011 r. lub o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 7, 77 i 107 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpoznania całego materiału dowodowego i oparcie decyzji na subiektywnych ocenach organu, nie popartych materiałem dowodowym, a także brak właściwego uzasadnienia decyzji, bez wskazania faktów uznanych za udowodnione i dowodów uznanych za wiarygodne, bez uzasadnienia długości wyznaczonego terminu do wykonania obowiązków. Termin ten Spółka oceniła jako zbyt krótki. W uzasadnieniu podniesiono, że w obiekcie trwają prace remontowe, czego skutkiem jest czasowe usunięcie takich elementów wyposażenia jak oznaczenia dróg ewakuacyjnych i gaśnic. W wyniku remontu ulegnie przebudowie wnętrze obiektów, układ komunikacji, wejścia. Przyznając, że w dacie oględzin obiekt nie spełniał wymogów, np. w zakresie wyposażenia w gaśnice czy oznakowania dróg, Spółka podała, że stan ten jest przejściowy, nawiązano też współpracę ze specjalistą mającym opracować ekspertyzę w zakresie zabezpieczeń przeciwpożarowych. Natomiast wyznaczony termin jest zbyt krótki i arbitralny, nie uwzględnia też tego, że nakazane czynności mogą zostać wykonane dopiero po zakończeniu remontu.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. [...] Komendant Państwowej Straży Pożarnej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania organ I instancji bezskutecznie podejmował wielokrotne próby nawiązania merytorycznego kontaktu ze Spółką, umożliwił jej złożenie wyjaśnień, z czego strona nie skorzystała. Wyniki oględzin i stan obiektu nie zostały zakwestionowane, potwierdzają one fakt składowania na korytarzach piwnic materiałów łatwopalnych, brak gaśnic i oznaczeń ewakuacyjnych. Stwierdzone naruszenia dotyczą obowiązków o charakterze porządkowym, dla ich wykonania organ wskazał termin dwóch miesięcy. Oceniono, że nałożone obowiązki znajdują uzasadnienie w powołanych przez organ I instancji przepisach prawa, a termin jest dostateczny. Podkreślono, że argumentacja strony bazuje na wadliwym założeniu, że dopiero po przeprowadzeniu prac adaptacyjnych i remontowych będzie zasadne spełnienie wskazanych obowiązków. Prowadzenie remontu nie zwalnia z obowiązku wyposażenia obiektu w dostępne środki gaśnicze i oznaczenia dróg ewakuacji, a pracowników od stosowania się do procedur ustalonych dla obiektu w instrukcji. Wskazano, że istnieje zależność odwrotna, z praktyki straży pożarnej wynika, że wielokrotnie właśnie zaprószenie ognia ma miejsce w trakcie robót remontowych i budowlanych, które potęgują zagrożenie pożarowe. Stanowisko Spółki świadczy o lekceważeniu występujących zagrożeń, a stosowanie zabezpieczeń przeciwpożarowych jest obowiązkowe także w trakcie "stanów przejściowych". Organ odpowiedzialny ze egzekwowanie obowiązków wynikających z przepisów prawa nie może ani zwolnić Spółki z tych obowiązków, ani tolerować stanu ich naruszenia. W obecnym stanie faktycznym, pożar w jakiejkolwiek części obiektu rodzi zagrożenie dla użytkowników ze względu na rozprzestrzenianie się dymu i ognia oraz trudności w ewakuacji. Realizacja wskazanych obowiązków bezpośrednio eliminuje cześć niebezpieczeństw, stąd stan ograniczający zagrożenia winien być usunięty jak najszybciej. Obowiązki mają charakter porządkowy, dotyczą bezpieczeństwa wielu osób. Trudności techniczne i finansowe po stronie osoby odpowiedzialne za stan bezpieczeństwa przeciwpożarowego nie mają w sprawie znaczenia.

W skardze do sądu administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie decyzji, podtrzymując zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 10 77 i 107 k.p.a. Podniesiono, że decyzję oparto wyłącznie na materiale zebranym przez organ I instancji, zawierającym przypuszczenia. Nie zebrano dokumentacji technicznej nieruchomości pozwalającej ocenić rodzaj elementów konstrukcyjnych i datę oddania do użytkowania. Podtrzymano zarzuty odwołania pod adresem uzasadnienia decyzji, że nie wskazano faktów uznanych za udowodnione, przyjętych dowodów, przyczyn rozstrzygnięcia, w tym w zakresie ustalonego terminu. W końcu zarzucono, że naruszono art. 10 k.p.a., albowiem organ odwoławczy uniemożliwił stronie zapoznanie się z aktami i wypowiedzenie w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania. Podtrzymano twierdzenie, że wyznaczony termin wykonania obowiązków jest zbyt krótki, obowiązki winny być wykonane dopiero po przeprowadzeniu prac adaptacyjnych, gdyż wówczas będzie możliwe przymocowanie gaśnic, oznaczeń ewakuacyjnych czy sporządzenie instrukcji. W części uzasadnienie skargi dotyczy innych decyzji wydanych w stosunku do przedmiotowego obiektu, nakładających odmienne obowiązki niż w decyzji zaskarżonej, związane z koniecznością wyodrębnienia stref pożarowych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podano, że zarzut naruszenia w postępowaniu art. 10 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym a organ I instancji powiadomił Spółkę o przesłaniu jej odwołania do organu II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

Należy w pierwszej kolejności wyjaśnić skarżącej Spółce, że źródłem obowiązków związanych z wyposażeniem obiektu w gaśnice, oznakowania dróg ewakuacyjnych i miejsca położenia sprzętu gaśniczego czy opracowania instrukcji bezpieczeństwa przeciwpożarowego nie jest decyzja administracyjna, lecz bezpośrednio przepisy prawa. To przepis art. 3 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r., nr 178, poz. 1380 ze zm.) stanowi, że osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem, zaś właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych. Natomiast art. 4 powołanej ustawy przewiduje, że właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany:

1) przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych;

2) wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice;

3) zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie;

4) zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji;

5) przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej;

6) zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi;

7) ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Odpowiedzialność za realizację wskazanych obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie.

Standardy i warunki ochrony przeciwpożarowej określa rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r., nr 109, poz. 719). To w tym rozporządzeniu ustalone są standardy, zakazy i nakazy związane z ochroną przeciwpożarową, ich realizacja nie zależy od wydania decyzji w sprawie, lecz jest obowiązkiem podmiotów zobowiązanych do zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego w określonych miejscach.

W niniejszej sprawie nie było negowane, że właścicielem i zarządcą nieruchomości jest skarżąca Spółka, zatem prawidłowo został zidentyfikowany podmiot odpowiedzialny za zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Z kolei Państwowa Straż Pożarna jest uprawniona do sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych i przeprowadzania w tym zakresie kontroli, co przewiduje art. 23 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r., nr 12, poz. 68 ze zm.). Na tej podstawie prawnej została też w sprawie przeprowadzona kontrola, w której uczestniczyli ze strony kontrolowanej Spółki T. B. i A. W. Jej wyniki zostały opisane w protokole z 20 kwietnia 2011 r. i nie zostały przez Spółkę zakwestionowane. Akta sprawy jednoznacznie dokumentują, że organ prowadzący kontrolę stworzył Spółce wystarczającą możliwość zapoznania się z materiałem i wypowiedzenia w sprawie, Spółka nie skorzystała jednak z tego prawa, odmówiła podpisania protokołu bez podania merytorycznych przyczyn i bez zgłoszenia jakichś zarzutów do ustaleń kontroli. W istocie, zarówno na etapie odwołania, jak i skargi, Spółka nie neguje stanu faktycznego, który stał się przyczyną wydania decyzji kwestionowanych w niniejszym postępowaniu. Sprzeciw Spółki odnosi się w niniejszej sprawie do zasadności zobowiązania jej do wykonania określonych obowiązków przed zakończeniem prowadzonych prac w obiekcie.

Wobec braku przeciwdowodów, że na korytarzach piwnic znajdują się materiały łatwopalne, w obiekcie, poza jednym wyjątkiem funkcjonującej szkoły, brak gaśnic i oznakowania dróg ewakuacyjnych a dla obiektu nie ustalono sposobów postępowania na wypadek powstania pożaru, zasadny jest wniosek wyprowadzony w oparciu o kontrolę, że obiekt narusza standardy bezpieczeństwa pożarowego. Nie jest zasadny zarzut, że ustalenia organów bazują na ograniczonym materiale dowodowym i subiektywnych przypuszczeniach, a w sprawie konieczne było zbadanie dokumentacji technicznej obiektu. W zakresie, w jakim zostały nałożone obowiązki, badanie dokumentacji nie ma znaczenia, zaś wyników kontroli, nie kwestionowanych przez stronę, nie można uznać na dowolne i oparte na przypuszczeniach, wszak Spółka nie neguje, że kontrola w budynku miała miejsce. W zakresie obowiązków, jakich dotyczy niniejsza sprawa, wyniki kontroli są wystarczającym dowodem na stan obiektu. Wobec obszerności i konkretności uzasadnień decyzji organów obu instancji, zarzut spółki naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. jest ogólnikowy i bezpodstawny.

Stwierdzenie naruszenia przepisów przeciwpożarowych uprawnia Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, co przewiduje przepis art. 26 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Istnieje zatem podstawa prawna zarówno do wydania decyzji nakazującej, jak i do określenia w niej terminu.

Wydane nakazy znajdują swoje uzasadnienie w przepisach rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków (...). Przepis § 4 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia zakazuje składowania materiałów palnych w pomieszczeniach technicznych, na nieużytkowych poddaszach i strychach oraz na drogach komunikacji ogólnej w piwnicach. Wobec stwierdzenia, że na korytarzach piwnic znajdują się materiały palne, nakaz ich usunięcia jest zasadny. Jeśli materiały te są konieczne do prowadzonych robót budowlanych, winny być przechowywane w innych miejscach, dla których takie ograniczenie nie istnieje. Przepis § 32 rozporządzenia stanowi, że obiekty muszą być wyposażone w gaśnice, spełniające wymagania Polskich Norm, a ich rodzaj winien być dostosowany do gaszenia tych grup pożarów, które mogą powstać w obiekcie. Ilość gaśnic precyzuje ust. 3 powołanego przepisu. Objęty kontrolą obiekt jest użytkowany, mają do niego dostęp osoby trzecie. Fakt, że część obiektu nie jest wykorzystywana, albowiem trwają w nich roboty budowlane, nie ma niweczącego wpływu na przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych, prowadzenie w obiekcie prac i remontów nie oznacza, że w tym okresie nie muszą one spełniać standardów bezpieczeństwa przeciwpożarowego, takie wyłączenie w przepisach nie zostało przewidziane. Nadto miejsca usytuowania urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic winny być oznakowane. Przepis § 4 ust. 2 pkt 4b rozporządzenia przewiduje, że właściciele, zarządcy lub użytkownicy budynków oraz placów składowych i wiat, oznakowują znakami zgodnymi z Polskimi Normami miejsca usytuowania takich urządzeń i gaśnic. Przepis § 2 ust. 2 pkt 4a przewiduje także obowiązek oznakowania dróg i wyjść ewakuacyjnych z wyłączeniem budynków mieszkalnych oraz pomieszczeń, w których zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi, są wymagane co najmniej 2 wyjścia ewakuacyjne, w sposób zapewniający dostarczenie informacji niezbędnych do ewakuacji. W końcu przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia nakłada na właścicieli, zarządców lub użytkowników obiektów bądź ich części stanowiących odrębne strefy pożarowe, przeznaczonych do wykonywania funkcji użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, magazynowych oraz inwentarskich, zapewnienia i wdrożenia instrukcji bezpieczeństwa pożarowego, o treści wskazanej w tym przepisie. Charakter obiektu, zakwalifikowanego do kategorii obiektów użyteczności publicznej, z przeznaczeniem na cele handlowe i administracyjno-biurowe, czego strona nie kwestionowała, uzasadnia obowiązek opracowania instrukcji.

Spółka, powołując się na fakt prowadzenia prac w części obiektu podnosiła, że organ do czasu ich zakończenia nie powinien nakładać nakazów określonych w decyzji. Stanowisko to w istocie oznacza, że Spółka jest przekonana, iż do czasu zakończenia robót budowlanych, funkcjonujący obiekt nie musi spełniać standardów bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Dla uznania takiego stanowiska brak jednak podstaw w przepisach prawa, które nie znają wyłączenia spod rygorów prawnych obiektów remontowanych i adaptowanych. Należy jeszcze raz podkreślić, że to nie kwestionowane decyzje kreują po stronie Spółki obowiązek, lecz przepisy prawa. Natomiast decyzje mają na celu usunięcie stanu niezgodnego z prawem. Z tego powodu za dostateczny należy także uznać poziom precyzji i szczegółowości orzeczonych nakazów, standardy techniczne wynikają bowiem bezpośrednio z przepisów i zależą od przyjętych w obiekcie rozwiązań.

Zasadniczy zarzut Spółki dotyczył długości wyznaczonego w decyzji terminu do usunięcia nieprawidłowości. Okres ten, od daty wydania decyzji organu I instancji, wynosił ponad dwa miesiące. Niewątpliwe nie jest to okres zbyt krótki, aby usunąć takie naruszenie, jak składowanie materiałów palnych w korytarzach piwnicach, oznakować drogi ewakuacyjne, zakupić, zawiesić i oznakować gaśnice czy opracować instrukcję bezpieczeństwa. Jak wyżej wskazano, brak podstaw prawnych do uznania, że prowadzenie remontu zwalnia od przestrzegania standardów bezpieczeństwa pożarowego. Na etapie prowadzenia przebudowy, oznakowania i zabezpieczenia w przedmiotowym zakresie winny być dostosowane do stanu faktycznego, związanego z trwającymi pracami. Całkowity brak gaśnic i oznaczeń w znacznych częściach obiektu nie może zyskać akceptacji organu zobowiązanego do nadzorowania przestrzegania przepisów przeciwpożarowych. Należy podkreślić, czego skarżąca Spółka wydaje się nie być świadoma, że ustalone przepisami prawa standardy zabezpieczenia przeciwpożarowego budynków mają na celu ochronę takich wartości, jak zdrowie i życie ludzi. Żądanie, aby w funkcjonującym obiekcie zaniechać na bliżej nieoznaczony czas egzekwowania ciążących na właścicielu obowiązków ze względów finansowych czy organizacyjnych, nie może zostać uwzględnione. Zasadnie także organ odwoławczy zwrócił uwagę, że okres prowadzenia prac budowlanych wiąże się z podwyższonym ryzykiem zaprószenia ognia, względy doświadczenia życiowego pozwalają uznać ten argument za przekonujący.

Odnosząc się do zarzutu skargi, że organ odwoławczy naruszył obowiązek wynikający z art. 10 k.p.a. i nie umożliwił stronie zajęcia stanowiska w sprawie, Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), wpływ na legalność skarżonego aktu mają tylko takie uchybienia procedurze, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Jakkolwiek Spółka zarzuca, że zaniechanie powiadomienia jej o możliwości zapoznania się z materiałem wpływ taki na rozstrzygnięcie wywarło, to jednak w żaden sposób tezy tej nie uzasadnia. Spółka był jedyną stroną postępowania i niewątpliwie wiedziała o wniesieniu odwołania, zarówno jako jego autor, jak i w wyniku powiadomienia przez organ I instancji o przesłaniu odwołania do rozpoznania. W odwołaniu nie wnioskowano o przeprowadzenie żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego, organ odwoławczy nie prowadził go także z urzędu, ograniczając się do materiału zebranego przez organ I instancji. Również w skardze Spółka nie podaje, w jaki sposób brak informacji o prawie zapoznania się z materiałem sprawy przed wydaniem decyzji wpłynął na treść decyzji. Spółka w szczególności nie wskazuje, że pozbawiona została możliwości zawnioskowania określonego dowodu, mającego znaczenie dla sprawy. W zakresie ustalania okoliczności faktycznych Spółka zajmowała w toku postępowania postawę bierną, także na etapie skargi stawiane zarzuty mają charakter ogólnikowy. Spółka zarzuca, że uniemożliwiono jej przedstawienie dowodów, ale nie podaje jakich i w jaki sposób miałyby one zniweczyć jej obowiązki związane z oznakowywaniem dróg ewakuacyjnych, wyposażeniem obiektu w gaśnice, usunięciem palnych materiałów z korytarzy piwnic czy przygotowaniem i wdrożeniem instrukcji bezpieczeństwa pożarowego. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że zaniechanie przez organ odwoławczy zawiadomienia skarżącej o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy miało jakikolwiek wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze podane wyżej argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.