Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 477/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Dnia 23 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ... z dnia ... w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ... II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ... na rzecz skarżącej kwotę ... tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2016 r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.; dalej: "u.s.u.s."), utrzymał w mocy decyzję z dnia 25 lipca 2014 r., nr [...], odmawiającą D. M. umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 7 marca 2013 r. strona wystąpiła o umorzenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrotowne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, obciążających konto A. M. zmarłego w dniu 27 kwietnia 2002 r., za które strona jest odpowiedzialna na mocy decyzji ZUS Oddział w K. z dnia 20 stycznia 2003 r.

Wyrokiem z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1215/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 28 czerwca 2013 r., nr [...], i poprzedzającą ją decyzję z dnia 10 maja 2013 r., nr [...], o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek. W ocenie Sądu, w badanej sprawie nie zostały wyczerpująco przeanalizowane przez Zakład istotne okoliczności z punktu widzenia przesłanek umorzenia określonych w art. 28 ust. 3 pkt. 3, 5 i 6 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365; dalej: "rozporządzenie"). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd wskazał, m.in., że od momentu przeniesienia odpowiedzialności na skarżącą upłynęło ponad 10 lat i prowadzone w tym czasie postępowanie egzekucyjne – przez okres 7 lat, nie doprowadziło do wyegzekwowania jakichkolwiek środków. W tej sytuacji nie sposób zaakceptować stanowiska organu, że okoliczność braku majątku, z którego można by egzekwować należności, nie ma charakteru trwałego, zwłaszcza wziąwszy także pod uwagę podnoszone przez skarżącą i niekwestionowane przez organ okoliczności pogarszającej się sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej. W ocenie Sądu, organ nie rozważył przy tym zupełnie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy, a w szczególności w świetle podnoszonej przez skarżącą okoliczności pogarszającego się stanu zdrowia, potwierdzonej dokumentacją medyczną, istnieje realna szansa podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Organ nie wskazał, jakie w tej sytuacji dostrzega realne możliwości płatnicze skarżącej w odniesieniu do należności, o których umorzenie skarżąca się ubiegała, przy braku jej osobistych dochodów, postępującym wieku i pogarszającym się stanie zdrowia. Biorąc pod uwagę, że od 2008 r., po zakończeniu prowadzonej działalności gospodarczej, która w okresie poprzedzającym jej zakończenie przynosiła straty, skarżąca pozostaje bez zatrudnienia, w tym od 5.08.2010 r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych i bez żadnych świadczeń innego rodzaju oraz boryka się z problemami zdrowotnymi, twierdzenie organu o szansie poprawy sytuacji materialnej skarżącej w aspekcie możliwości spłaty należności, jest niedostatecznie uzasadnione i zbyt arbitralne. Sam brak stwierdzonych przez właściwy organ przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia zatrudnienia oraz gotowość podjęcia pracy nie przekłada się automatycznie na realne szanse i możliwości podjęcia zatrudnienia, które winny być oceniane z uwzględnieniem indywidualnych uwarunkowań osobistych osoby zobowiązanej.

W rezultacie ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wydał – prócz decyzji z dnia 25 lipca 2014 r., nr [...], w sprawie umorzenia postępowania w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek – decyzję z dnia 25 lipca 2014 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia 18 września 2014 r., nr [...], o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek.

W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyrażonej zarówno w decyzji z dnia 25 lipca 2014 r., jak i w decyzji z dnia 18 września 2014 r., w sprawie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Jednocześnie jednak umorzenie należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, czyli pomimo zaistnienia ustawowej przesłanki pozwalającej na umorzenie, Zakład może umorzyć należność w całości lub w części, jak również może odmówić ich umorzenia w całości lub w części, jeżeli przemawia za tym ważny interes społeczny.

Wyrokiem z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt III SA/Po 1649/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 18 września 2014 r., nr [...], w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że organ nie zastosował się do oceny i wskazań Sądu, zawartych w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Po 1216/13.

Sąd wskazał, że nie wystarczy powołanie się na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia i ogólnie pojęty interes społeczny wszystkich ubezpieczonych oraz obowiązek egzekwowania przez ZUS należności publicznoprawnych oraz że w tej sytuacji konieczne jest zestawienie indywidualnego interesu ubezpieczonego domagającego się umorzenia należności oraz interesu publicznego i wykazania w konkretnej sytuacji, zaistniałej w sprawie, prymatu tego drugiego interesu w stopniu uzasadniającym odstąpienie od zastosowania ulgi wobec osoby spełniającej przesłanki umorzenia, a więc znajdującej się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zaś w żaden sposób nie wynika, w oparciu o jakie okoliczności organ przyjął, że przed upływem okresu przedawnienia nastąpi zmiana aktualnego stanu faktycznego, pozwalająca na uregulowanie lub wyegzekwowanie należności. W szczególności, w sytuacji, w której sam organ ustalił, że stan braku majątku podlegającego egzekucji ma charakter trwały, a skarżąca nie ma możliwości uregulowania tych należności, jak również Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma możliwości ich wyegzekwowania. Ustalone na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego okoliczności, wskazujące na rzeczywistą sytuację osobistą i materialną skarżącej, powinny być wzięte pod uwagę przez organ również przy ocenie możliwości uregulowania przez skarżącą zaległych odsetek. Niewątpliwie zaś w sytuacji, gdy strona wykaże, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć dowolności decyzji, organ musi wykazać przyczyny, dla których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej jak i interes publiczny. Każde rozstrzygnięcie organu, podjęte bez wnikliwej analizy obu wskazanych interesów będzie naruszać art. 7 k.p.a., na co wskazywał już Sąd w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r.

Sąd podkreślił, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ w jakimkolwiek stopniu, dokonując oceny w zakresie przesłanek umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek,, uwzględnił interes skarżącej. Powyższe stanowiło, zdaniem Sądu, naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien uwzględnić wskazania Sądu wynikające z powyższych rozważań, jak i z wyroku Sądu dnia 18 lutego 2014 r., w szczególności organ powinien dokonać analizy istotnych okoliczności sprawy z punktu widzenia przesłanek umorzenia odsetek za zwłokę, na które powoływała się skarżąca, mając na uwadze zarówno ważny interes osoby zobowiązanej jak i interes publiczny.

W toku ponownego rozpoznania sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że wnioskodawczyni nie posiada majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia 26 marca 2012 r. umorzył prowadzone względem zobowiązanej postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie przez okres 12 miesięcy od wskazanej daty nie ustalono majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Skarżąca jest aktualnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i korzysta z pomocy społecznej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K.. Z pisma z dnia 28 stycznia 2016 r. wynika, że strona jest objęta trwałą pomocą społeczną od lutego 2014 r. Na podstawie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. w dniu 26 stycznia 2016 r. strona otrzymała zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł, po [...] zł na miesiąc, w dniu 28 stycznia 2016 r. – świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych w wysokości [...] zł na miesiąc oraz w dniu 29 stycznia 2016 r. – zasiłki celowe: na zakup gazu w kwocie [...]zł, na zakup środków czystości i higieny – [...] zł. Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w kwocie [...]zł (w tym koszty leczenia [...] zł). Na podstawie orzeczenia Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 20 maja 2014 r. strona legitymuje się lekkim stopniem niepełnosprawności do dnia 31 maja 2018 r.; rozpoznano u niej wypadnięcie jądra miażdżycowego z uciskiem worka oponowego i prawego korzenia nerwowego; w styczniu 2015 r. zdiagnozowano u wnioskodawczyni nowotwór (usunięty operacyjnei w dniu 23 stycznia 2015 r.); w latach 2008-2014 skarżąca była leczona psychiatrycznie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż podtrzymuje stanowisko, że w stosunku do przedmiotowych należności zachodzi całkowita nieściągalność w myśl art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Strona nie ma możliwości spłacenia odsetek za zwłokę. Jedynym źródłem dochodu skarżącej są okresowe świadczenia z pomocy społecznej, jednak spłata zadłużenia w oparciu o te środki jest sprzeczna z interesem publicznym. Umorzenie odsetek obciążających stronę, w łącznej kwocie [...]zł, byłoby przedwczesne. W ocenie organu, pomimo wieku i stanu zdrowia brak jest przeciwwskazań, aby skarżąca podjęła zatrudnienie w ramach pracy spokojnej, niewymagającej dużego wysiłku fizycznego i uzyskiwała z tego tytułu dochody pozwalające na spłatę ww. odsetek za zwłokę, np. w formie układu ratalnego, z ratami dostosowanymi do możliwości płatniczych strony. Organ przyjął, iż przed upływem okresu przedawnienia należności może nastąpić zmiana aktualnego stanu faktycznego, pozwalająca na uregulowanie przedmiotowych odsetek za zwłokę.

W skardze D. M. zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. 28 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 pkt. 3, 5 i 6 u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt. 1 i 3 rozporządzenia, poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji nieprzyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 25 lipca 2014 r., nr [...].

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, uznając za bezzasadne zarzuty w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 19 kwietnia 2016 r., nr [...], którą organ utrzymał w mocy decyzję z dnia 25 lipca 2014 r., nr [...], o umorzeniu należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na:

a) ubezpieczenie społeczne za okres: 09/2001r. - 04/2002r. w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł. odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 27.04.2002 r. (dzień otwarcia spadku) – [...] zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres: [...] r. - [...] r. w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 27.04.2002r. (dzień otwarcia spadku) - [...] zł,

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: [...] r. - [...] r. w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek. - [...] zł, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 27.04.2002r. (dzień otwarcia spadku) - [...] zł,

oraz odmowie umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek od :

- składek na ubezpieczenie społeczne za okres [...] r. - [...] r. naliczoych na dzień 27.04.2002r. (dzień otwarcia spadku) w kwocie – [...] zł,

- składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: [...] r. – [...] r. naliczonych na dzień 27.04.2002r. (dzień otwarcia spadku) w kwocie [...]zł.

Skarżąca kwestionuje zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy uległy zmianie. Uchybienie obowiązkowi uwzględnienia oceny prawnej i wskazań Sądu zawartych w prawomocnym orzeczeniu narusza zasadę związania organu na podstawie art. 153 p.p.s.a. i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie organ był zobowiązany do zastosowania się do wskazań i oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zarówno w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1215/13, jak i w wyroku z dnia 10 września 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Po 1649/14.

W powyższych, prawomocnym orzeczeniach Sąd dokonał oceny w zakresie ustaleń organu odnośnie do sytuacji osobistej i majątkowej strony skarżącej, wskazując w sposób szczegółowy, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Przede wszystkim w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r., III SA/Po 1215/13, Sąd wskazał w sposób wyraźny, że sam brak stwierdzonych przez właściwy organ przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia zatrudnienia oraz gotowość podjęcia pracy nie przekłada się automatycznie na realne szanse i możliwości podjęcia zatrudnienia – które powinny być oceniane z uwzględnieniem indywidualnych uwarunkowań osobistych osoby zobowiązanej. W wyroku zaś z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt III SA/Po 1649/14, Sąd podkreślił, że organ nie wykazał w żaden sposób, dlaczego przyjął, iż przed upływem okresu przedawnienia należności nastąpi zmiana aktualnego stanu faktycznego – w sytuacji, w której sam organ ustalił, że stan braku majątku podlegającego egzekucji ma charakter trwały, a skarżąca nie ma możliwości uregulowania tych należności, jak również Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma możliwości ich wyegzekwowania.

Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ ponownie nie zastosował się do oceny i wskazań Sądu, zawartych w ww. wyroku, w związku z czym zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 25 lipca 2014 r. nie odpowiadają prawu.

Należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.; dalej: "u.s.u.s."), należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W rozpoznawanym przypadku w ponownie wydanej decyzji z dnia 19 kwietnia 2016 r. organ zignorował – po raz kolejny – ocenę prawną oraz wskazania Sądu, zawarte w prawomocnych wyrokach wydanych w nininiejszej sprawie, uznając w sposób arbitralny, że pomimo wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, umorzenie odsetek za zwłokę obciążających skarżącą byłoby przedwczesne.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ustalił, że skarżąca jest aktualnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i korzysta z pomocy społecznej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K.. Z pisma z dnia 28 stycznia 2016 r. wynika, że strona jest objęta trwałą pomocą społeczną od lutego 2014r. Na podstawie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. w dniu 26 stycznia 2016 r. strona otrzymała zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł, po [...] zł na miesiąc, w dniu 28 stycznia 2016 r. – świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych w wysokości [...] zł na miesiąc oraz w dniu 29 stycznia 2016 r. – zasiłki celowe: na zakup gazu w kwocie [...]zł, na zakup środków czystości i higieny – [...] zł. Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w kwocie [...]zł (w tym koszty leczenia [...] zł). Na podstawie orzeczenia Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 20 maja 2014 r. strona legitymuje się lekkim stopniem niepełnosprawności do dnia 31 maja 2018 r.; rozpoznano u niej wypadnięcie jądra miażdżycowego z uciskiem worka oponowego i prawego korzenia nerwowego; w styczniu 2015 r. zdiagnozowano u wnioskodawczyni nowotwór (usunięty operacyjnei w dniu 23 stycznia 2015 r.); w latach 2008-2014 skarżąca była leczona psychiatrycznie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż podtrzymuje stanowisko, że w stosunku do przedmiotowych należności zachodzi całkowita nieściągalność w myśl art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Strona nie ma możliwości spłacenia odsetek za zwłokę. Jedynym źródłem dochodu skarżącej są okresowe świadczenia z pomocy społecznej.

Pomimo zaistnienia powyższych okoliczności organ stwierdził jednak, że spłata zadłużenia skarżącej jest sprzeczna z interesem publicznym. Zdaniem organu, umorzenie odsetek obciążających stronę, w łącznej kwocie [...]zł, byłoby przedwczesne. Pomimo wieku i stanu zdrowia brak jest przeciwwskazań, aby skarżąca podjęła zatrudnienie w ramach pracy spokojnej, niewymagającej dużego wysiłku fizycznego i uzyskiwała z tego tytułu dochody pozwalające na spłatę ww. odsetek za zwłokę, np. w formie układu ratalnego, z ratami dostosowanymi do możliwości płatniczych strony. Organ po raz kolejny – tak samo jak decyzjach uchylonych wskazanymi wyrokami Sądu – przyjął, iż przed upływem okresu przedawnienia należności może nastąpić zmiana aktualnego stanu faktycznego, pozwalająca na uregulowanie przedmiotowych odsetek za zwłokę.

Należy podkreślić, że taka ocena organu, odwołującego się do interesu ogólnospołecznego, który uzasadnia obciążenie skarżącej należnościami, zawarta również w zaskarżonej decyzji z dnia 19 kwietnia 2016 r., nr [...], została zakwestionowana przez Sąd w ww. wyrokach. Sąd wskazał, że nie wystarczy powołanie się na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia i ogólnie pojęty interes społeczny wszystkich ubezpieczonych oraz obowiązek egzekwowania przez ZUS należności publicznoprawnych oraz że w tej sytuacji konieczne jest zestawienie indywidualnego interesu ubezpieczonego domagającego się umorzenia należności oraz interesu publicznego i wykazania w konkretnej sytuacji, zaistniałej w sprawie, prymatu tego drugiego interesu w stopniu uzasadniającym odstąpienie od zastosowania ulgi wobec osoby spełniającej przesłanki umorzenia, a więc znajdującej się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, w oparciu o jakie okoliczności organ przyjął, że przed upływem okresu przedawnienia nastąpi zmiana aktualnego stanu faktycznego, pozwalająca na uregulowanie lub wyegzekwowanie należności. W sytuacji, gdy strona wykaże, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia – w celu uniknięcia stwierdzonej po raz kolejny arbitralności rozstrzygnięcia – organ musi wykazać przyczyny, dla których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia.

Przy tym podkreślić należy, iż argumentacja organu nie może odnosić się głównie do zdarzeń, które ewentualnie mogą wystąpić w przyszłości. Ocenie powinna podlegać aktualna, bieżąca sytuacja dochodowa i rodzinna osoby. Ocena zdarzeń przyszłych stanowi przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego aktu w dalszym ciągu nie wynika, aby organ w jakimkolwiek stopniu, dokonując oceny w zakresie przesłanek umorzenia należności, uwzględnił interes skarżącej. Podkreślenia wymaga to, że w interesie publicznym nie jest zmuszenie jednostki do popadnięcia w sytuację skrajnego ubóstwa. W tym wypadku – wbrew twierdzeniom organu – nie jest dopuszczalne faworyzowanie interesu finansów ubezpieczeń społecznych. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązaną, pozbawioną możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna zarówno z interesem tego obywatela, ale jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (zob. NSA w wyroku z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tak uzasadniona decyzja narusza wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiana zaufania, zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania Sądu wynikające z powyższych rozważań, jak i z wyroków Sądu z dnia 18 lutego 2014 r. oraz z dnia 10 września 2015 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) oraz art. 135, art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1804).