Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 722/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Alicja Palus (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. O. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do wód oczyszczonych ścieków z mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków oraz wykonanie wylotu ścieków I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...]r. (znak:[...]) S.N. działając na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 w związku z art. 148 kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o odmowie wznowienia na wniosek J.O. postępowania w sprawie zakończonej decyzją S.N. z dnia [...]r. znak:[...].

Z uzasadnienia postanowienia wynika m.in., że zostało ono podjęte w związku z wnioskiem J.O. z dnia [...]r., przekazanym organowi orzekającemu do rozpatrzenia jako organowi właściwemu przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wraz z zawiadomieniem z dnia [...] r.

Zgodnie z treścią tego zawiadomienia J. O. w piśmie z dnia 27 lutego 2012 r. skierowanym do Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] r. oraz o wznowienie postępowania w przypadku braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji.

Wnioskodawca podał m.in., że nigdy nie doręczono mu pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty N. z dnia [...] r., a informację o jego wydaniu uzyskał z pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 17 marca 2011 r. skierowanego do mieszkańców wsi S. Ponadto w piśmie z dnia 15 czerwca 2012 r. podtrzymał żądanie wznowienia postępowania, a oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 13 sierpnia 2012 r. sprecyzował żądanie wniosku, podając, że wnosi o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty N. z dnia [...] r. (znak: [...]).

W dalszej części uzasadnienia organ orzekający wyjaśnił, że dokonując oceny merytorycznej wniosku uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, ponieważ nie wskazano przyczyny żądania wznowienia zgodnie z art. 145 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz uchybiono art. 148 tej ustawy, zgodnie z którym: "§ 1. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

§ 2. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji".

Zdaniem Starosty N. dowodem w sprawie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania jest kserokopia pisma podpisanego przez J. O. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.G., w którym wnosi on o unieważnienie decyzji Starosty N. z dnia [...] r. (znak:[...]). Na piśmie tym jest stempel datownika z datą 29 marca 2011 r., który wskazuje, że pismo to wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. dnia [...] r. Pismo to świadczy, że J. O. dowiedział się o wydaniu decyzji Starosty N. z dnia [...] r. (znak:[...]) - przed dniem 29 marca 2011 r.

W tych okolicznościach organ uznał, że stosownie do przepisu art. 149 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego zachodzą przesłanki odmowy wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w przedmiotowej sprawie.

Opisane powyżej postanowienie zostało zaskarżone w toku instancyjnym zażaleniem wniesionym przez J.O. w dniu 2 lipca 2013 r. i uzupełnionym pismem z dnia 3 lipca 2013 r.

W zażaleniu J. O. podniósł, że ze względu na kumulację w jednej decyzji przesłanek wznowienia postępowania i przesłanek stwierdzenia nieważności zgodnie z najnowszym orzecznictwem sądowym wskazuje się na zasadność prowadzenia tylko jednego postępowania z uwagi na różny charakter następstw prawnych postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jak i w sprawie wznowienia postępowania. Wskazano przy tym na wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2006 r. (IIOSK406/05, LEX nr 196451), z którego wynika, że wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. A zatem strona postępowania może równocześnie żądać wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania i postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wobec tego, że zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, należy dać priorytet pierwszemu z nich. Z tego względu wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w trakcie toczącego się już postępowania w sprawie wznowienia postępowania powoduje w zasadzie konieczność zawieszenia wznawianego postępowania". Dodatkowo podniósł, że Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w decyzji z dnia [...] r., (znak:[...]) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej W. z dnia [...] r., (znak:[...] ) i skierował zawiadomienie z dnia [...] r. do Starosty N. celem wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Starosty N. z dnia [...] r., (znak:[...] ). Zdaniem J. O. powoływanie się na art. 148 k.p.a. jest nietrafne, gdyż pismem z dnia 28 marca 2011 r. T. i E.O. i J.O. zwrócili się do SKO w Z. G. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności Starosty N. z dnia [...] r. (znak:[...] ), który został przekazany do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W.

Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 61 a kodeksu postępowania administracyjnego oraz w związku z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 145) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W jego uzasadnieniu organ przedstawił okoliczności faktyczne sprawy, a następnie wyjaśnił, że należy przyznać słuszność Staroście N., który podejmując zaskarżone postanowienie uznał, że J.O. dowiedział się o istnieniu kwestionowanej decyzji przed dniem [...] r., czyli przed dniem złożenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty N., wcześniej opisywanej.

Organ orzekający zwrócił też uwagę, że J. O. wskazał, że o decyzji Starosty N. dowiedział się z pisma Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z dnia 17 marca 2011 r., (znak:[...]) skierowanego do mieszkańców wsi S.

W ocenie organu wbrew temu co zawarł w treści swojego zażalenia J. O., jego podania o stwierdzenie nieważności skierowanego do SKO w Z. G. w dniu 29 marca 2011 r. nie można uznać za wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Starosty N. z dnia [...] r., (znak:[...]). Po raz pierwszy wniosek o wznowienie postępowania J.O. zawarł w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Organ podkreślił przy tym, iż samo wniesienie podania o wznowienie postępowania przez stronę nie wszczyna automatycznie postępowania. O wznowieniu bądź odmowie wznowienia postępowania rozstrzyga bowiem, stosownie do art. 149 k.p.a., właściwy organ, co też uczynił Starosta N.

Wyjaśnił ponadto, że podanie J.O. uruchomiło jedynie fazę wstępną postępowania, której celem było ustalenie przez organ czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości podania. Wskazał też, że Starosta N. po otrzymaniu od Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej podania J.O. o wznowienie postępowania był zobligowany do ustalenia, czy wniesione ono zostało przez uprawniony podmiot, czy strona domaga się wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji istniejącej w obrocie prawnym oraz czy strona przywołała w podaniu którąś z podstaw wznowieniowych. Oprócz ustalenia czy nie zachodzi niedopuszczalność wznowienia w owej wstępnej fazie rozpatrywania podania Starosta N. miał obowiązek zbadać również kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu do złożenia podania. Nie wolno mu było natomiast oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły, gdyż tę kwestię powinien rozważyć dopiero po ewentualnym wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. nie dopatrzył się przy badaniu przedmiotowej kwestii uchybień w tym zakresie w działaniach Starosty N.

Wyjaśnił też, że wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 3 kpa może nastąpić z trzech następujących przyczyn: podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną; podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie terminu; w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Podkreślić jednak należy, iż wskazanie podstawy wznowienia postępowania nie polega wyłącznie na wskazaniu odpowiedniego przepisu, lecz na przy wołaniu okoliczności faktycznych odpowiadających wskazanej podstawie wznowienia.

Następnie organ drugiej instancji podał, że zgodnie z treścią art. 148 § 2 k.p.a. termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Przy czym zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy, przy czym nie jest konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy, jeżeli posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy (vide wyrok NSA z dnia 6 maja 2009 r., II OSK 714/08, LEX nr 574438). Pamiętać przy tym należy, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest tożsame z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co może mieć miejsce dopiero po jej doręczaniu (vide wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2010 r" II OSK 1296/09, LEX nr 746450).

Mając na uwadze powyższe Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. podzielił stanowisko wyrażone przez Starostę N. w zaskarżonym postanowieniu, iż J.O. posiadał wiedzę o istnieniu decyzji (znak:[...]) z dnia [...] r. już przed 29 marca 2011 r., bowiem jeśli nawet jak twierdzi, że nie została mu doręczona, to z całą pewnością powziął informację o jej istnieniu w obrocie prawnym. Świadczy o tym ewidentnie fakt, iż sam J. O. wskazał, że o decyzji Starosty N. dowiedział się z pisma Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z dnia 17 marca 2011 r., znak:[...] , skierowanego do mieszkańców wsi S.

W ocenie organu orzekającego przyjąć należy, że J. O. składając wniosek o wznowienie postępowania z dnia 27 lutego 2013 r. uczynił to po upływie okresu dłuższego niż jeden miesiąc, od dnia, w którym dowiedział się o istnieniu decyzji Starosty N. Oznacza to, iż wnosząc podanie o wznowienie postępowania przekroczył termin jednego miesiąca liczony od daty, w której dowiedział się o decyzji, zatem wszelkie podnoszone zarzuty dotyczące naruszenia zaskarżonym postanowieniem Starosty N. przepisów postępowania, nie zasługują na uwzględnienie i zbędne jest dokonywanie ich szczegółowej analizy.

W konsekwencji Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. nie stwierdził podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Prawidłowość postanowienia wydanego przez organ odwoławczy zakwestionował J. O. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Zaskarżając to postanowienie w całości J.O. zarzucił w petitum skargi naruszenie przepisów prawa "materialnego" a w szczególności art. 145 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 148 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich mylną interpretację i zastosowanie oraz naruszenie praw konstytucyjnych.

Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz – w przypadku oddalenia skargi – o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi zamieszczona została argumentacja, stosowna do zarzutów, w której m.in. skarżący stanowczo podkreślił fakt niedoręczenia mu kwestionowanego pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty N. z dnia [...] r. poprzednio wskazywaną oraz opisał relacje pomiędzy postępowaniem o stwierdzenie nieważności, a wznowieniem postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a ponadto zgłosił zastrzeżenia co do prawidłowości inwestycji, której dotyczy kwestionowana decyzja.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 8 października 2013 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przyjęte w sprawie.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego do akt sprawy zostały dołączone pisma procesowe skarżącego z dnia 5 listopada 2013 r. oraz uzupełniające je pismo z dnia 9 grudnia 2013 r., w których J. O. odniósł się do treści odpowiedzi na skargę oraz podtrzymał zarzuty skargi, rozszerzając argumentację zawartą w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi przy jednoczesnym uwzględnieniu przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., Nr 270, poz. 1101 z późn. zm.), stanowiącego, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i skorzystaniu z dyspozycji art. 135 tej samej ustawy, z którego wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Istotne również jest, że w ustawowo określonych ramach kompetencji kontrolnych sądów administracyjnych ustawodawca nie uwzględnił uprawnienia tych sądów do merytorycznego orzekania w sprawie będącej przedmiotem instancyjnego postępowania administracyjnego, co powoduje, że zasadność skargi skutkuje jedynie wydaniem orzeczenia kasacyjnego lub o innej szczególnej treści wynikającej z przepisów art. 145-150 powołanej powyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec takich warunków prawnych Sąd nie mógł uwzględnić zawartego w skardze żądania o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie.

Kwestionowanym przedmiotową skargą postanowieniem Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. utrzymał w mocy postanowienie Starosty N. wydane na podstawie art. 149 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, uznając tym samym zasadność odmowy wznowienia na wniosek J. O. postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty N. z dnia [...] r. znak: [...] udzielającą Gminie N. S. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie do wód Kanału K. w km 2+655 oczyszczonych ścieków z mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków, usytuowanej na działce nr [...] wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] w obrębie L. oraz na wykonanie wylotu ścieków.

Zaskarżona czynność orzecznicza i czynność ją poprzedzająca podjęte zostały przy zastosowaniu przepisów regulujących jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikowania orzeczeń administracyjnych tj. wznowienia postępowania.

Tryb ten umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia

administracyjnego dotkniętego kwalifikowaną wadą o charakterze formalnym, a jego skuteczność uzależniona jest od wykazania zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w sposób taksatywny w przepisie art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a., typowanej przez podmiot, który inicjuje czynności procesowe. Ustalenie tej okoliczności następuje w toku postępowania, którego przeprowadzenie musi być poprzedzone postanowieniem o wznowieniu postępowania wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a.

Inicjatywę w zakresie wszczęcia postępowania wznowieniowego ustawodawca - generalnie - przyznał organowi, który orzekał w sprawie oraz stronie postępowania, czyli podmiotowi legitymowanemu wg kryteriów wskazanych w art. 28 k.p.a. Zgodnie z poglądami doktryny uprawnienie do złożenia podania o wznowienie postępowania ma zatem każda jednostka, która twierdzi, że decyzja wydana w postępowaniu jurysdykcyjnym (zwykłym) dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, niezależnie od tego, czy umożliwiono jej uczestniczenie w tym postępowaniu w charakterze strony, czy też nie (por. B. Adamiak, J. Borkowski: KPA, Komentarz, Warszawa 2006; M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Witkowska: Postępowanie administracyjne - ogólne, podatkowe, i egzekucyjne, Warszawa 1996).

Podanie (wniosek) o wznowienie postępowania stanowi podstawę dla dokonania przez właściwy organ oceny w zakresie dopuszczalności wznowienia postępowania oraz zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku Ocenę tę organ formalizuje w orzeczeniu podjętym albo w trybie art. 149 § 1 k.p.a. (postanowienie o wznowieniu postępowania), albo w trybie art. 149 § 3 k.p.a. (postanowienie o odmowie wznowienia postępowania).

Podejmując orzeczenie o wznowieniu postępowania właściwy organ - jeżeli nie działa na zasadzie oficjalności - wypowiada się wyłącznie o dopuszczalności wznowienia postępowania w konkretnej sprawie administracyjnej - przy uwzględnieniu przesłanek podmiotowych i przedmiotowych - oraz o zachowaniu przez podmiot wnioskujący o wznowienie terminu do wystąpienia z tym żądaniem. Do treści takiego postanowienia nie można natomiast wprowadzić stwierdzeń, co do tego czy rzeczywiście wystąpiła przesłanka wznowieniowa oraz co do formalno - i materialnoprawnych skutków jej faktycznego zaistnienia.

Takie elementy postępowania wznowieniowego mogą być rozważone wyłącznie w postępowaniu przeprowadzonym po wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia i przedstawienia w uzasadnieniu decyzji wydanej w trybie art. 151 kpa, niezależnie od sposobu załatwienia sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania.

Postępowanie wznowieniowe, mimo odrębnego od postępowania zwyczajnego unormowania, podlega jednak pełnemu rygorowi przepisów procesowych obowiązujących w postępowaniu orzekającym w zakresie, w jakim mają one do nich zastosowanie ze względu na brak odmiennego uregulowania określonych kwestii w Rozdziale 12 Działu II kodeksu postępowania administracyjnego.

W procedurze administracyjnej do przepisów postępowania o uniwersalnym charakterze należą m.in. sformułowane w art. 6-16 kpa zasady ogólne, będące normami komplementarnymi oraz art. 63 kpa określający formę i treść podania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt IV SAB 77/98, Lex nr 43765). Jednym z obligatoryjnych elementów podania wnoszonego w trybie kodeksu postępowania administracyjnego jest – zgodnie z art. 63 § 2 kpa – określenie żądania. Istotne przy tym jest, że element ten wyznacza poprzez swoją treść dwa z uzasadnionych składników administracyjnego stosunku prawnego, mianowicie przedmiot sprawy i właściwy w sprawie organ.

W rozpoznawanej sprawie J. O. oraz E. i T.O. podaniem skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.G., doręczonym temu organowi w dniu 29 marca 2011 r. zwrócili się o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. (znak:[...] ) oraz decyzji z dnia [...] r. (znak:[...] ) Starosty N., który udzielił pozwolenia wodnoprawnego oraz pozwolenia na budowę mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków, powołując przepis art. 157 kpa i wskazując m.in., że jako strona postępowania nie byli "informowani o toczących się procedurach", zatem "w myśl art. 156 kpa § 1 pkt 2 decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa".

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji wynika, że organy właściwe instancyjnie uznały oświadczenie J. O. zawarte w piśmie z dnia 27 lutego 2012 r. skierowanym do Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Morskiej, stanowiącym odpowiedź na wezwanie tego organu, za sformułowane po raz pierwszy żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej opisywaną wcześniej ostateczną decyzją Starosty N. z dnia [...] r. Przyjmując taką ocenę organy obu instancji orzekając o odmowie wznowienia postępowania w opisywanej poprzednio sprawie stwierdziły kategorycznie, że wnioskodawca powziął wiadomość o decyzji, objętej wnioskiem weryfikacyjnym przed dniem 29 marca 2011 r. (data wpływu podania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G.), zatem nie spełnił wymogu określonego przez ustawodawcę w przepisie art. 149 § 2 kpa, co obligowało do podjęcia postanowienia w trybie art. 149 § 3 kpa, orzekającego o odmowie wznowienia wnioskowanego postępowania.

Zdaniem Sądu w obowiązujących warunkach prawnych stanowisko przyjęte w sprawie przez organy orzekające w postępowaniu instancyjnym nie zasługuje na akceptację.

Wprawdzie w postępowaniu administracyjnym przyjęta została poprzez treść art. 63 § 1-3 kpa w odniesieniu do formy i treści podania zasada ograniczonego formalizmu, ale to nie eliminuje konkretnych powinności organu, do którego podanie zostało wniesione, wymaganych przez ustawodawcę wprost lub w sposób pośredni. Zważyć przecież należy, że do obowiązków właściwego organu administracji publicznej należy przede wszystkim ocena prawidłowości wniesionego podania, warunkującej możliwość wszczęcia postępowania w określonym treścią wnoszonego podania przedmiocie. Istnienie braków formalnych pisma, uniemożliwiających prawidłową jego kwalifikację, a poprzez to nadanie pismu właściwego biegu i rozpoznanie go we właściwym trybie, czy też zaistnienie wątpliwości, co do charakteru formalnoprawnego wniesionego pisma, obligują organ administracji publicznej do podjęcia czynności, które umożliwią stronie ewentualne usunięcie braków, wyjaśnienie wątpliwych kwestii, w tym wyjaśnienie rzeczywistej woli strony poprzez sprecyzowanie żądania (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1990r. sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, Nr 2-3, poz. 47). Prawo do określenia charakteru pisma - w przypadku wątpliwości - przyznane zostało wyłącznie stronie, a nie organowi. Takie stanowisko zajmuje w omawianej kwestii zarówno doktryna, jak i judykatura (por. B. Adamiak, J. Borkowski: op.cit.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 1992r., III SA 949/92, Kpa z orzecznictwem). W ocenie Sądu wobec treści podania wniesionego przez T. i E. O. oraz J. O. w dniu 29 marca 2011 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. uznać należy, że organy orzekające w rozpoznawanej sprawie uchybiły powinnościom ustawowym, określonym w art. 9 kpa. W przepisie tym sformułowana została tzw. zasada obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej. Ustawodawca zobowiązał treścią tego przepisu organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Wobec takich dyspozycji ustawodawcy istotne zdaniem Sądu – jest, że wnioskodawcy w treści swojego wniosku wskazali, że jako strona postępowania nie byli informowani o toczących się procedurach. Sąd nie kwestionuje tego, że wnioskodawcy w omawianym podaniu zwrócili się o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty N. z dnia [...] r. i z dnia [...] r. orzekających – odpowiednio – o pozwoleniu wodnoprawnym i o pozwoleniu na budowę mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków, wskazując dodatkowo na przepisy art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 kpa, należące do regulacji odnoszącej się do określonego we wniosku nadzwyczajnego trybu weryfikacyjnego. Przywołane jednak wcześniej w uzasadnieniu stwierdzenie wnioskodawców o nieinformowaniu ich przez organy o toczących się procedurach poprzedzających wydanie kwestionowanych przez nich decyzji powinno być postrzegane w kontekście zasady zawartej w przepisie art. 10 § 1 kpa, zapewniającej stronom czynny udział w postępowaniu administracyjnym i w stanowiącym gwarancję prawną tej zasady przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, w którym jako jedna z przesłanek nadzwyczajnego trybu weryfikowania orzeczeń administracyjnych poprzez wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną uwzględniona została sytuacja, kiedy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Z tych względów – w uznaniu Sądu – właściwy w sprawie organ, którym nie było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z.G. – nieprawidłowo wskazane przez wnioskodawców jako adresat ich żądania weryfikacyjnego, ale Starosta N., któremu Kolegium zasadnie przekazało podanie wnioskodawców z dnia 29 marca 2011 r., powinien był z racji obowiązków wynikających z art. 9 kpa zwrócić się do T.i E. O. oraz J.O. (ewentualnie następcy prawnego T.O.) z pismem wyjaśniającym charakter i istotę obu nadzwyczajnych trybów weryfikacyjnych tj. stwierdzenia nieważności i wznowienia postępowania, zobowiązując ich jednocześnie do oświadczenia się (w zakreślonym przez organ terminie), czy ich intencją jest faktycznie zainicjowanie postępowania nieważnościowego, czy też również, albo wyłącznie postępowania wznowieniowego wobec zamieszczenia w treści podania zarzutu o braku informacji "o toczących się procedurach".

Zaniechania w tym zakresie organu pierwszej instancji nie usunął organ odwoławczy, a konsekwencją tego uchybienia było uznanie przez organy orzekające w sprawie, że zgłoszenie przez J.O. żądania wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty N. z dnia [...] r., wcześniej opisywaną nastąpiło po raz pierwszy w dniu 27 lutego 2012 r. we wniosku skierowanym do Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Jednocześnie organy właściwe instancyjnie przyjęły, że wiedzę o istnieniu decyzji z dnia [...] r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego J.O. posiadał przed dniem 29 marca 2011 r. (data doręczenia wniosku Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Z. G.), zatem wnosząc w dniu 27 lutego 2012 r. podanie o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją nie zachował terminu, określonego ustawowo w przepisie art. 148 § 2 kpa, co obligowało organ właściwy do podjęcia postanowienia w trybie art. 149 § 3 kpa.

Zdaniem Sądu w obecnym stanie sprawy ta ocena nie jest prawidłowa a przynajmniej przedwczesna, ze względów poprzednio przedstawionych.

W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że czynności orzecznicze organów obu instancji właściwych w sprawie podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powoływanej poprzednio ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

Klauzula zawarta w pkt II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 powołanej powyżej ustawy, natomiast orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 tej samej regulacji, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę uiszczonego wpisu od skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien wezwać wnioskodawców do określenia charakteru formalno-prawnego podania wniesionego w dniu 29 marca 2011 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.G. z jednoczesnym podjęciem czynności w trybie art. 9 kpa i stosownie do uzyskanego oświadczenia podjąć czynności procesowe.

H.B.30.01.2014 r.