Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2135/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.33 ust.1 pkt 3, ust.4,
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. L. L., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania jest sprawa ze skargi cudzoziemca Z. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2011r. nr [...] o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny.

Decyzją z [...] listopada 2009r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił ojcu cudzoziemca N.S. nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Ww. decyzją objęty został również małoletni wówczas Z. S. W wyniku złożenia odwołania decyzją z [...] marca 2010r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2009r. WSA w Warszawie postanowieniem z 21 października 2010r. sygn.akt V SA/Wa 2177/10 odrzucił skargę na ww. decyzję. Postanowienie to uprawomocniło się.

Z.S. w dniu [...] sierpnia 2010r. złożył samodzielnie wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy. Organ umorzył postępowanie w dniu [...] lutego 2011r. z powodu niedopuszczalności wniosku. Cudzoziemiec odwołał się od powyższej decyzji do Rady do Spraw Uchodźców, która w dniu [...] maja 2011r. zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymała w mocy. WSA w Warszawie wyrokiem z 7 marca 2012r. sygn.akt V SA/Wa 1649/11 oddalił skargę na ww. decyzję Rady do Spraw Uchodźców.

Następnie w dniu [...] czerwca 2011r. Z. S. wystąpił z kolejnym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Ponadto wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu ze względu na słuszny interes strony. W uzasadnieniu wskazał, iż nie może wrócić do G., ponieważ był tam prześladowany z powodu swojego wyznania i narodowości.

Decyzją z [...] czerwca 2011r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] listopada 2009r. o wydaleniu z terytorium RP

Pismem z [...] lipca 2011r. cudzoziemiec złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że powrót do G. pozbawi go możliwości czynnego udziału w postępowaniu, które toczy się w jego sprawie. Podkreślił, że decyzja o wydaleniu go z terytorium RP wydana została w postępowaniu toczącym się na wniosek jego ojca, którym on jako małoletni był objęty.

W wyniku ponownego rozpatrzenia, decyzją z [...] sierpnia 2011r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję własną o odmowie wstrzymania wykonania decyzji z [...] listopada 2009r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009r., Nr 189, poz. 1472), zwanej dalej ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i wskazał, iż tylko łączne zaistnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie stanowi dla organu podstawę do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu wydanej w stosunku do osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy.

Organ podkreślił, że po dokonaniu analizy porównawczej wniosku cudzoziemca z dnia [...] czerwca 2011r. z wnioskiem jego ojca, którym był objęty jako małoletni, oraz z kolejnym wnioskiem, który złożył już samodzielnie stwierdzono, że jest on oparty na tych samych podstawach. Cudzoziemiec nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, które nie byłyby wcześniej znane organowi rozpatrującemu. Odnosząc się do okoliczności dotyczących niemożności swobodnego praktykowania wiary i zdobywania wykształcenia przez K. oraz braku bezpieczeństwa w G., organ wyjaśnił, że wnioski cudzoziemca były badane zarówno pod kątem indywidualnej sytuacji, jak i ogólnej sytuacji K. w G. i stanu bezpieczeństwa w republice. Szef Urzędu wskazał, że problemy, na które powołał się wnioskodawca nie noszą znamion prześladowania, K. jako grupa etniczna nie są prześladowani w G. i nie są celem polityki dyskryminacyjnej prowadzonej przez państwo. W związku z powyższym, zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, brak było postaw do uwzględnienia wniosku cudzoziemca o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w sprawie o nadanie statusu uchodźcy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił naruszenie przepisu art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, a także istotne naruszenie art. 7, art.77, art.80 i art.107 §3 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. W motywach skargi przedstawił stan faktyczny sprawy, powołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, przytoczył przepisy stanowiące o zasadach postępowania administracyjnego. Podkreślił, że przy rozpatrywaniu jego wniosku należy mieć na uwadze, że decyzja o wydaleniu z terytorium RP wydana została w postępowaniu toczącym się na wniosek jego ojca, którym on jako małoletni był objęty. Zarzucił, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie odniósł się do żadnej z przesłanek wyszczególnionych w art.33 ust.4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, odniósł się do zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy - wydanych wnioskodawcy i osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje.

W myśl art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, przepisu art. 33 ust. 1 pkt 3 (...) nie stosuje się w przypadku, gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (ust. 5 art. 33).

Mając na uwadze przytoczone przepisy, złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wywołuje tych samych skutków prawnych co złożenie pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy, w szczególności nie następuje automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem, tak jak w przypadku złożenia pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy.

Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: 1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony 2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna), 3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego.

W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. "słuszny interes strony" oraz brak sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym".

Przesłanka "słusznego interesu strony" nie została prawnie zdefiniowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należy przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których strona upatruje swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu).

Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że ów "słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej.

Oceniając wniosek strony w tym kontekście należy uznać, że strona tego "słusznego interesu" nie wykazała. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom zawartym w skardze, organ orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo ustalił, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, zasadnie też ocenił, iż wskazywane przez stronę podstawy wstrzymania wykonania decyzji nie uzasadniają takiego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wykazała ani nie wskazała swojego słusznego interesu we wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Samo bowiem twierdzenie, iż chce uczestniczyć w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, bez powiązania powyższego z określonymi okolicznościami, które chciałby skarżący w ten sposób przedstawić (dowodzić), nie może stanowić samo w sobie wykazania słusznego interesu. Wykazywanie słusznego interesu, ograniczone do twierdzeń odnoszących się do chęci brania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu z drugiego wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz przytoczenie np. w skardze postanowienia NSA z 14 grudnia 2005r., sygn. akt II OZ 1330/05, w których sąd wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji, było niewystarczające. W tym miejscu Sąd zauważa, że powołane orzeczenie sądu administracyjnego dotyczy innego stanu faktycznego, mianowicie odnosi się do sytuacji w których strona po raz pierwszy składała wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wnosiła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Natomiast sytuacja skarżącego jest inna. Skarżący składał już wniosek o nadanie statusu uchodźcy, który został rozpoznany negatywnie. W tym postępowaniu mógł przedstawić określone fakty, co też uczynił, jednakże organ uznał w decyzji ostatecznej, że są to okoliczności, które nie powodują przyznania skarżącemu jednej z form ochrony międzynarodowej. Składając kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, skarżący winien przedstawić okoliczności, które przy pobieżnej analizie oświadczeń mogłyby uprawdopodobnić zmianę decyzji dotyczącej jednej z form ochrony międzynarodowej. Skarżący na żadnym z etapów postępowania tego nie wskazał. Powołanie się na ogólniki, które były brane przy ocenie jego sytuacji w pierwszym postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, w żaden sposób nie wyczerpują przesłanek wykazania "słusznego interesu". Należy podkreślić, że skarżący wyraźnie wskazał na tożsamość problemów swoich i ojca – obaj mieli być prześladowani przez współobywateli z powodów narodowości i wyznawanej religii. Składając kolejny wniosek we własnym imieniu nie wskazał na żadne istotne nowe fakty czy okoliczności związane z prześladowaniem, czy też ryzykiem doznania poważnej krzywdy w stosunku do wskazywanych wcześniej.

Ponadto twierdzenia skarżącego dotyczące obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, która to przesłanka była już badana w zakończonym decyzja ostateczną postępowaniu – nie dowodzą istnienia takiego interesu. Jak słusznie zauważył organ, K. jako grupa etniczna nie są prześladowani w G. i nie są celem polityki dyskryminacyjnej prowadzonej przez państwo. Zarzut dotyczący nie wzięcia pod uwagę wiarygodnych i aktualnych informacji o kraju pochodzenia, należy uznać za bezpodstawny. Organ nie ma obowiązku z urzędu analizować całości dostępnych na ten temat informacji. Rozpatrując przedmiotową sprawę organ oparł się na opracowaniach własnych, które są kompilacją wiedzy o krajach pochodzenia i bazują na wielu raportach i międzynarodowych opracowaniach. Przeanalizowanie sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego było wystarczające i nie można postawić w powyższym zakresie zarzutu co do prawidłowości działania organu.

Odnosząc się do kwestii "interesu społecznego", należy zauważyć, iż niewątpliwie w interesie społecznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w "interesie społecznym" leży pewność obrotu prawnego oraz stabilność orzecznictwa w zakresie nadawania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. Jednakże wobec nie wykazania przez skarżącego swojego "słusznego interesu" badanie negatywnej przesłanki polegającej na braku sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym" jest całkowicie niezasadne.

W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała na tyle swojego "słusznego interesu", który nie byłby sprzeczny z "interesem społecznym" i uzasadniałby wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Skoro organ ocenił, iż kolejny wniosek strony o nadanie statusu uchodźcy zawierał te same podstawy co pierwszy wniosek, to organ ten był wręcz obowiązany do podjęcia negatywnej dla strony decyzji. Nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przy dokonaniu przez organy ustalenia, że skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co pozwala przypuszczać, ze złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Polski. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, gdyż nie sposób doszukać się naruszenia słusznego interesu skarżącego i interesu społecznego przy podjęciu takiej decyzji, skoro sam skarżący takiego szczególnego interesu nie wskazywał. Za wskazanie takiego szczególnego interesu, o czym była mowa wyżej, nie mogą być uznane te same okoliczności dotyczące uzasadnienia wniosku o nadanie statusu uchodźcy, które były już przedmiotem rozpoznania tego zasadniczego wniosku.

Z tych powodów, decyzja o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP jest zgodna z prawem.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc na uwadze powołane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.