Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1060/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 159 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1060/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec, Asesor WSA Maja Chodacka, Asesor WSA Agnieszka Jakimowicz (spr), Protokolant: Iwona Sadowska-Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2008r., sprawy ze skargi J. C., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie przedłużenia zabezpieczenia, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

I SA/Kr 1060/07

UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zwrócił się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego o dokonanie zabezpieczenia na majątku podatnika J. C. w trybie art. 33 ustawy Ordynacja podatkowa. W przedmiotowym wniosku podniesiono, że ustalenia w prowadzonym postępowaniu kontrolnym dotyczącym działalności prowadzonej w 2002 roku przez J. C. pozwalają przypuszczać, że kontrola zostanie zakończona wydaniem decyzji określających zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 2.000.000 zł. Jako podstawę zabezpieczenia podano, iż istnieje obawa, że powyższe zobowiązanie może nie zostać wykonane, ponieważ kontrolowany posiada znaczne zaległości we wpłatach podatków stanowiących dochód budżetu państwa, z prowadzonej działalności gospodarczej wykazuje stratę, a przybliżona kwota zobowiązania podatkowego jest niewspółmiernie wysoka do posiadanego majątku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego uwzględniając wniosek organu kontroli decyzją z dnia [...] nr [...] dokonał zabezpieczenia na majątku J. C. przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja 2002 r. i od lipca do października 2002 r. w wysokości 1.293.065 zł.

Następnie na podstawie powyższej decyzji w dniu [...] wydane zostało zarządzenie zabezpieczenia nr [...] znak: [...]. Przedmiotowe zarządzenie zabezpieczenia wraz z poprzedzającą je decyzją o zabezpieczeniu zostały doręczone ówczesnemu pełnomocnikowi podatnika - Ł. C. w dniu [...] września 2006 r., przy czym decyzja o zabezpieczeniu nie została zaskarżona.

Pismami z dnia [...] września 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się z wnioskiem do Sądu Rejonowego o wpis hipoteki przymusowej w dziale IV do łącznej kwoty 2.080.316 zł. Wnioski te jednak - z uwagi na braki formalne - postanowieniami Sądu Rejonowego z dnia [...] zostały oddalone. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] i [...] dokonał zabezpieczenia ruchomości.

W trakcie prowadzonego postępowania Dział Podatków Pośrednich Urzędu Skarbowego, działając w trybie art. 159 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) kilkakrotnie występował do organu zabezpieczającego o przedłużenie terminu zabezpieczenia, wskazując, jako przyczynę uzasadniającą uwzględnienie wniosku, brak możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego z uwagi na prowadzone nadal postępowanie kontrolne, zmierzające do wydania decyzji wymiarowych. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. zwrócono się do organu zabezpieczającego o przedłużenie zabezpieczenia na czas niezbędny do wydania decyzji przez Urząd Kontroli Skarbowej. Organ zabezpieczający w dniu [...] maja 2007 r. wydał postanowienie nr [...] dotyczące przedłużenia zabezpieczenia do dnia 12 czerwca 2007 r. dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] nr [...], znak [...]

Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony E. G. wniósł zażalenie. Strona odwołująca się zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz uchylenia zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] nr [...], znak: [...] i umorzenia postępowania zabezpieczającego.

W uzasadnieniu podniesiono, że w zaskarżonym postanowieniu organ nie umieścił uzasadnienia faktycznego wskazującego na przesłanki wydania rozstrzygnięcia tej treści naruszając tym przepis art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 124 i 217 § 2 Ordynacji podatkowej. Obowiązek wynikający z tych przepisów obejmuje także ujawnienie przez organ podatkowy stanowiska co do oceny wartości dowodowej zebranych środków dowodowych jak i ich oceny prawnej, czego organ nie uczynił w przedmiotowej sprawie. Nadto wskazano, że począwszy od 2001 r. we wszystkich sprawach związanych z zobowiązaniami podatkowymi i ich egzekucją pełnomocnikiem zobowiązanego jest radca prawny E. G.. Istnienie tej reprezentacji było wskazywane we wszystkich postępowaniach, które zostały wszczęte w sposób zgodny z przepisami prawa. Od dnia poinformowania organu o ustanowieniu pełnomocnika winien on mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest tożsame z pominięciem strony i wywołuje identyczne skutki prawne. Tymczasem nie otrzymał on zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] nr [...] znak [....], a zabezpieczenie to - w ocenie pełnomocnika strony - jest w oczywisty sposób sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. Organ nie wykazał bowiem w żaden sposób przesłanek ustanowienia zabezpieczenia przewidzianych w art. 33 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Dyrektor Izby Skarbowej po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dnia [...] wydał postanowienie Nr [...], którym utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji.

Odpowiadając na zrzuty sformułowane w zażaleniu organ odwoławczy zauważył, iż nie mógł doręczyć przedmiotowego zarządzenia zabezpieczenia pełnomocnikowi zobowiązanego, gdyż na dzień 6 września 2006 r. umocowanie do działania w imieniu zobowiązanego nie zostało ujawnione przed organami podatkowymi. Jedyne pełnomocnictwo znajdujące się w dyspozycji Naczelnika Urzędu Skarbowego (i aktach sprawy) obejmuje tylko postępowanie kontrolne przed Urzędem Kontroli Skarbowej i Urzędem Skarbowym i zostało ustanowione w dniu 12 listopada 2003 r., a nie jak by tego chciał pełnomocnik zobowiązanego jeszcze w 2001 r. W dacie wydania zarządzenia zabezpieczenia pełnomocnikiem zobowiązanego był natomiast Ł. C. legitymujący się pełnomocnictwem ogólnym i zostało mu w związku z tym doręczone wskazane zarządzenie zabezpieczenia. Organ odwoławczy zważył również, iż wskazana przez wierzyciela we wniosku o przedłużenie zabezpieczenia przyczyna, tj. niemożność wydania decyzji wymiarowych wobec podatnika z powodu trwającego postępowania kontrolnego - w wystarczającym stopniu uzasadnia wydanie postanowienia o przedłużeniu terminu zabezpieczenia.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik J. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

We wniesionej skardze pełnomocnik zobowiązanego zażądał uchylenia tego postanowienia oraz uchylenia zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] nr [...] znak [..] i umorzenia postępowania zabezpieczającego zarzucając mu niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 33, 120, 121, 122 i 187 Ordynacji podatkowej, naruszenie prawa procesowego w postaci przepisów art. 32 i 40 § 2 kpc i art. 124 § 2 kpa oraz sprzeczność ustaleń organu podatkowego z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. W uzasadnieniu podniesiono raz jeszcze, że we wskazanych wyżej postanowieniach nie zamieszczono należytego uzasadnienia faktycznego wskazującego na przesłanki wydania postanowienia tej treści oraz nie wyrażono stanowiska co do oceny wartości dowodowej zebranych środków dowodowych jak i ich oceny prawnej.

Podkreślono, iż wbrew stanowisku i twierdzeniom organów podatkowych E. G. był prawomocnie ustanowionym i należycie zgłoszonym pełnomocnikiem zobowiązanego i jako takiemu należało mu doręczyć zarządzenie zabezpieczenia. Istnienie owego umocowania począwszy od 2001 r. miało być wykazywane we wszystkich postępowaniach, które zostały wszczęte w sposób zgodny z przepisami prawa. W tej sytuacji - skoro organ był zobligowany do doręczenia postanowienia o zabezpieczeniu - to w obliczu pominięcia osoby pełnomocnika należy uznać takie czynności za bezskuteczne.

W ocenie strony skarżącej organ podatkowy nie wykazał podstawowej przesłanki wynikającej z art. 33 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej - w postaci uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Zgodnie zaś z ustaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych zabezpieczenie zobowiązań podatkowych powinno być wszechstronnie uzasadniane, zwłaszcza w odniesieniu do przesłanek, którymi kierował się organ podatkowy przyjmując, że zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Akty wydane w sprawie wskazują tylko przewidywaną wysokość zobowiązania podatkowego, podczas gdy organy podatkowe mają obowiązek przynajmniej uprawdopodobnienia, że zaległość w określonej wysokości rzeczywiście istnieje. Należy zauważyć, że brak jest informacji wskazujących na sposób obliczenia przewidywanego zobowiązania podatkowego. W rozstrzygnięciach nie ma wskazań co do opisu faktur związanych z produkcją i sprzedażą, terminu ich wystawienia, ilości itp.

W aktach sprawy brak jest również informacji pozwalających na stwierdzenie, że majątek zobowiązanego nie jest wystarczający do pokrycia zobowiązania z chwilą określenia jego ostatecznej wysokości. Organy podatkowe nie podały żadnych informacji co do wysokości dochodu skarżącego, czy też poniesionej straty. Brak takich wskazań nie pozwala zdaniem strony skarżącej dokonać skutecznej kontroli zdolności do wykonania zobowiązania.

Wątpliwości strony skarżącej budzi również i to, że w toku postępowania organy podatkowe nie przesłuchiwały zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Mając powyższe na uwadze należy zaznaczyć, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była legalność postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], nr [...] rozstrzygające o przedłużeniu terminu zabezpieczenia do dnia 12 czerwca 2007 r. z uwagi na istnienie przesłanek z art. 159 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r., nr 229, poz. 1954 z zm.).

W związku z tym nie mogły być rozpatrzone i uwzględnione zarzuty skarżącego nie związane z przedmiotem niniejszej sprawy. Chodzi tu w szczególności o kwestionowaną przez skarżącego decyzję o zabezpieczeniu i związane z nią zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...]. Skarżący, formułując zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 33 Ordynacji podatkowej, domagał się uchylenia zarządzenia zabezpieczenia i umorzenia postępowania zabezpieczającego z uwagi na brak przesłanek zabezpieczenia i uchybienia przepisom procedury w postępowaniu poprzedzającym decyzję o zabezpieczeniu np. w postaci nie przesłuchania skarżącego na okoliczność możliwości uiszczenia kwoty przewidywanego zobowiązania podatkowego i nie zebrania materiału dowodowego uzasadniającego zastosowanie art. 33 Ordynacji podatkowej. Te okoliczności mogły być podnoszone wyłącznie na etapie postępowania odwoławczego od decyzji o zabezpieczeniu, natomiast kwestia zasadności i poprawności zarządzenia mogła być rozpatrywana w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem zarzutu przez zobowiązanego.

Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, decyzja o zabezpieczeniu przewidywanej kwoty zobowiązania na majątku podatnika przed wydaniem decyzji wymiarowych była prawomocna, gdyż J. C. nie wniósł od niej przewidzianych środków zaskarżenia, a zarządzenie zabezpieczenia nie było nigdy kwestionowane.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że w orzecznictwie podkreśla się, iż sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997 r., SA/ł 2572/95, Pr. Gosp. 1998, nr 5 s. 36).

Sąd w niniejszym postępowaniu ma więc obowiązek skontrolowania legalności zaskarżonego postanowienia o przedłużeniu zabezpieczenia w kontekście prawidłowości zastosowania przez organy art. 159 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r., nr 229, poz. 1954 z zm.).

Przepis art. 159 § 1 i 2 powoływanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, iż organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy Ordynacja podatkowa (§ 1), a termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte (§ 20).

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie przesłanki z § 2 art. 159 zostały spełnione. Postępowanie egzekucyjne nie mogło zostać wszczęte, ponieważ nie zostały jeszcze wydane decyzje wymiarowe w podatku od towarów i usług za 2002 r., a uzasadnioną przyczyną przedłużenia terminu zabezpieczenia był fakt dalszego prowadzenia postępowania kontrolnego. W tej sytuacji zasadnym było utrzymanie w mocy dokonanego zabezpieczenia do czasu zakończenia postępowania kontrolnego. Odmienne rozstrzygnięcie podważałoby sens dokonanego zabezpieczenia i byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

W złożonych środkach zaskarżenia pełnomocnik podatnika nie wskazywał zresztą na żadne okoliczności podważające zasadność przedłużenia terminu zabezpieczenia, a zarzuty swe kierował do wcześniej dokonanych rozstrzygnięć oraz do popełnionych uchybień proceduralnych.

Odpowiadając na podniesione w tym zakresie zarzuty stwierdzić na wstępie należy, że w prowadzonym postępowaniu zabezpieczającym nie miały zastosowania ani przepisy Kodeksu postępowania cywilnego ani przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W opinii Sądu, organ egzekucyjny nie naruszył przepisów aktów prawnych wskazanych w art. 18, a w szczególności art. 124 § 1 i 2 kpa, gdyż zaskarżone postanowienia zawierały wszelkie niezbędne i uzasadnione okolicznościami sprawy elementy oraz art. 40 § 1 i 2 kpa, gdyż pisma doręczał ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi, dla którego posiadał stosowne pełnomocnictwo. Z akt egzekucyjnych dołączonych do sprawy zawisłej w tut. Sądzie o sygn. I SA/Kr 791/07, a dotyczącej skargi na przedłużenie zabezpieczenia postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] wynika, że za uprawnionego pełnomocnika organ uznał syna podatnika Ł. C. legitymującego się pełnomocnictwem ogólnym w tym pełnomocnictwem dla doręczeń. Pełnomocnik ten aktywnie działał w sprawie, biorąc udział w prowadzonym postępowaniu. Nie sygnalizował przy tym, jakoby ojciec udzielił pełnomocnictwa innej osobie, co - biorąc pod uwagę pokrewieństwo - byłoby uzasadnione. Sam podatnik dopiero pod koniec 2006 roku przesłał do Urzędu Skarbowego informację o tym, że jego jedynym pełnomocnikiem jest radca prawny E. G., a pełnomocnictwo udzielone synowi, zostało cofnięte. Od tej pory organ doręczał korespondencję radcy prawnemu E. G., a ten zaskarżył dopiero trzecie z doręczonych postanowień o przedłużeniu terminu zabezpieczenia. W tej sytuacji, dokonywane w postępowaniu zabezpieczającym doręczenia Sąd uznał za skuteczne, a nadto podzielił ocenę przedłożonych pełnomocnictw dokonaną przez organ w zaskarżonej decyzji organu II instancji. Było to tym bardziej zasadne, że także w postępowaniu sądowym o podanej sygnaturze akt pełnomocnik skarżącego wezwany o przedstawienie wszelkich dokumentów pełnomocnictw udzielonych przez J. C. wraz ze wskazaniem w jakim organie i w jakiej dacie zostały złożone oraz potwierdzeniem ich złożenia, nie uczynił zadość nałożonemu zobowiązaniu, mimo możliwości potwierdzenia zasadności swych twierdzeń o przedłożeniu stosownych pełnomocnictw.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi J. C., Sąd orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn.