Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1510/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: par. 5
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Michał Sowiński, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej T. C. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] października 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. stwierdzającą, że zespół dworsko-parkowy o nazwie "D." położony w miejscowości C., stanowiący obecnie działki ewidencyjne o nr: [...], [...] oraz część działki [...], nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i orzekł, że zespół dworsko-parkowy podpadał pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu decyzji Minister podniósł, że majątek ziemski "C." o ogólnej powierzchni 1114,699 ha, przejęty został na własność Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z tym przepisem, pod działanie dekretu podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Oznacza to, że jeżeli dana nieruchomość spełniała określone minimum powierzchniowe to przechodziła ona z mocy prawa bezzwłocznie bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa i była obejmowana zarządem państwowym wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że przejmowana na cele reformy rolnej nieruchomość ziemska nie oznaczała tylko i wyłącznie nieruchomości rolnej przeznaczonej na powiększenie istniejących gospodarstw rolnych lub stworzenie nowych gospodarstw indywidualnych w drodze nadania ziemi. W art. 1 ust. 2 lit. a-e dekretu wyliczone zostały różne cele reformy rolnej, których realizacji służyć miały przejmowane majątki ziemskie. Zdaniem Ministra wymienione cele reformy rolnej wskazują na to, że pojęcie nieruchomości ziemskiej "znacjonalizowanej" jest znacznie szersze od pojęcia nieruchomości "parcelowanej" na rzecz rolników. Ustawodawca, za nieruchomość ziemską uznawał więc nie tylko użytki rolne, ale jak wynika z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu również inne użytki, a więc również tereny z zabudowaniami i to nie tylko gospodarczymi wchodzącymi w skład majątku o

Sygn. akt IV SA/Wa 1510/09

charakterze rolniczym. Dla stworzenia wymienionych w art. 1 dekretu ośrodków, przejmowane były także zabudowania w tym pałace, dwory czy wille z reguły położne w parku, stanowiące przed przejęciem na własność państwa tzw. ośrodek majątku będący siedzibą jego właściciela. Za taką definicją nieruchomości ziemskiej przemawia również, zdaniem Ministra, art. 6 dekretu, zgodnie z którym Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmował niezwłocznie zarząd państwowy nad nieruchomościami ziemskimi wymienionymi w art. 2 dekretu wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego. W artykule tym mowa jest o zabudowaniach ogólnie, a więc także w ocenie organu odwoławczego o zabudowaniach mieszkaniowych do których zalicza się również pałace czy dwory. Ponadto wskazano, iż zgodnie z § 44 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. podziałowi między beneficjentów reformy rolnej nie podlegały parki (§ 44 pkt 2) zabudowania dworskie lub przemysłowe (§44 pkt 3) oraz zabytki architektoniczne (§ 44 pkt 4). Oznacza to, w ocenie Ministra, że przejęciu na cele reformy rolnej podlegały także i te składniki przejmowanego mienia, choć nie mogły podlegać podziałowi.

Organ II instancji stwierdził, że żaden przepis dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ani rozporządzenia wykonawczego do tego dekretu nie wspomina o konieczności istnienia związku funkcjonalnego między poszczególnymi częściami przejmowanego majątku. Jednak nawet gdyby uzależnić wyłączenie spod działania dekretu i tym samym możliwość zwrotu przejętych w ramach reformy rolnej nieruchomości ziemskich zabudowanych (dwory, pałace i inne siedziby ziemiańskie) od wykazaniu braku ich funkcjonalnego związku z podlegającą przejęciu nieruchomością o charakterze rolniczym, to uznać trzeba że związek ten w niniejszej sprawie istnieje. Zdaniem Ministra między zespołem dworsko-parkowym a majątkiem ziemskim H. C. istniał zarówno związek terytorialny jak i organizacyjny. O wyodrębnieniu zespołu dworsko-parkowego od reszty majątku ziemskiego nie może świadczyć fakt istnienia ogrodzenia czy bram wjazdowych do tej posiadłości. Oprócz więzi terytorialnej i organizacyjnej istniały również powiązania finansowe - gdyż w ocenie organu odwoławczego pałac jak i zamieszkujące w nim osoby utrzymywane były z dochodów pochodzących z gospodarstwa w którym zdecydowaną część stanowiły użytki rolne.

Sygn. akt IV SA/Wa 1510/09

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił także, że konstrukcja dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, jego cele, zakres jak również ratio legis poszczególnych norm wchodzących w jego skład, upoważniają do twierdzenia, że pod pojęciem nieruchomości ziemskiej w rozumieniu dekretu należy rozumieć także nieruchomości które nie były bezpośrednio wykorzystywane do celów produkcji rolnej.

Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. C. -spadkobierczyni H. C., byłego właściciela spornej nieruchomości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła wydanie z naruszeniem:

* prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 lit. e. dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

(Dz.U. Nr 3 z 1945 r., poz. 13 ze zm.) przez niewłaściwe jego zastosowanie

polegające na przyjęciu, że zespół dworsko-parkowy położony w C.

podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu podczas gdy część

nieruchomości obejmująca sporny zespół dworsko-parkowy nie spełniała

przesłanek uznania go za nieruchomość pozostającą w związku funkcjonalnym z

nieruchomością ziemską.

* prawa procesowego tj. art. 107 § 1 i § 3 Kpa polegające na wadliwym uzasadnieniu

decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w decyzji organu II instancji zabrakło wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. T. C. podkreśliła, że majątek "C.", zarządzany był przez zarządcę. Jego właściciel był bowiem poważnie chory umysłowo, ponadto, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, nie utrzymywał się on z żadnego ze składników majątku, gdyż w dacie 13 września 1944 r. nie mieszkał już w tym majątku.

Nadto w ocenie skarżącej dekret PKWN z 6 września 1944 r. nie dawał podstaw do przejęcia całego nieruchomego majątku właścicieli ziemskich, lecz stanowił, iż na cele reformy rolnej przeznaczone są tylko nieruchomości ziemskie i tylko takie nieruchomości przeszły bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Sygn. akt IV SA/Wa 1510/09

Wyrokiem z dnia 27 marca 2008 r, sygn. akt IV SA/Wa 78/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę, podzielając argumentację organu odwoławczego.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2009 r, sygn. akt I OSK 906/08 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu wyroku NSA podniósł, iż dekret PKWN z 1944 r. nie dawał żadnych podstaw do konfiskaty całego mienia osób fizycznych, w tym wszystkich gruntów i zabudowań właścicieli ziemskich. Jednoznacznie odnosił się bowiem tylko do nieruchomości ziemskich wymienionych w jego art. 2 ust. 1. Dekret PKWN nie definiował pojęcia "nieruchomość ziemska". W związku z tym pojęcie to powinno być wyjaśnione z uwzględnieniem normatywnych celów reformy rolnej, a zwłaszcza w nawiązaniu do przepisów art. 1 ust. 2 dekretu, który ustala, dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć grunty przejmowane na potrzeby reformy rolnej. Zastosowanie w tym zakresie wykładni celowościowej dodatkowo uzasadnia restrykcyjny charakter przepisów dekretu. W ocenie NSA obowiązkiem organów administracji orzekających na podstawie § 5 rozporządzenia wykonawczego z dnia 1 marca 1945 r. do dekretu jest więc zbadanie, czy dana nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Oznacza to, że muszą one ustalić, że wszystkie nieruchomości wchodzące w skład konkretnej nieruchomości ziemskiej miały charakter rolniczy, bądź były funkcjonalnie związane z taką nieruchomością ziemską, a jeżeli nie, to czy nieruchomości funkcjonalnie z nimi związane przekraczały normy obszarowe określone w powołanym przepisie. NSA zobligował Sąd ponownie rozpoznający sprawę do wskazania przyjętego stanu faktycznego sprawy oraz oceny prawidłowości zastosowania przepisów dotyczących reformy rolnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu

sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez

Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpatrując ponownie sprawę na podstawie wyżej wymienionego kryterium, biorąc pod uwagę wykładnię Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki

Sygn. akt IV SA/Wa 1510/09

Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim stwierdzić należy, iż wedle poglądu ugruntowanego w orzecznictwie Sądów Administracyjnych, dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. nie dawał podstaw do przejęcia całego majątku nieruchomego właścicieli ziemskich lecz stanowił, że na cele reformy rolnej przeznaczone są tylko nieruchomości ziemskie. Tylko takie nieruchomości przechodzą zatem bezzwłocznie, bez wynagrodzenia i w całości na własność Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na cele określone w art. 1 dekretu. Na cele reformy rolnej dekret przeznaczał nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności rolniczej.

Oznacza to, że przy orzekaniu na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10 poz. 51) powinna być oceniana możliwość wyłączenia spod działania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu tej części nieruchomości, która nie jest funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem rolnym i nie mogła być w związku z tym przeznaczona na cele dekretu. Co prawda w art. 2 dekretu posłużono się pojęciem nieruchomości ziemskiej, jednak nie zdefiniowano go. Definicję ukształtowało jednak orzecznictwo sądowe i tak w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. uchwała z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/99, OTK z 1990 r. poz. 26) oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06, publ. ONSAiWSA z 2006 r. Nr 5, poz. 123) prezentowany jest pogląd, iż powołany art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej musi być interpretowany ściśle, ze względu na swój restrykcyjny charakter. Dlatego pojęcie nieruchomości ziemskiej należy odnieść jedynie do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolnicze oraz do nieruchomości pozostających w takim związku, w którym nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez zespołu pałacowo-parkowego i odwrotnie. Dla istnienia takiego związku nie wystarcza przy tym wyłącznie związek podmiotowy, przez osobę właściciela, ani też same powiązania finansowe i terytorialne.

Naczelny Sąd Administracyjny stoi także na stanowisku, iż na cele reformy rolnej mogły być przejmowane tylko takie nieruchomości (lub ich części), które stanowiły tereny, a nie obiekty rezerwowane dla realizacji celów określonych w art. 1 ust. 2 lit. d) oraz e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Sygn. akt IV SA/Wa 1510/09

Zespół dworsko - parkowy położony w C.został przejęty na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wynika to m.in. z zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w P. z dnia [...] grudnia 1946 r. Znajduje się on obecnie na działkach ewidencyjnych o nr [...], [...] oraz części działki [...]. Organy ustaliły ponadto, iż w archiwach nie zachowały się praktycznie dokumenty dotyczące majątku C.. Swoje stanowisko oparły także na zeznaniach T. C., która jednakże nigdy w majątku przed jego przejęciem na cele reformy rolnej nie była, a wiadomości w tym zakresie posiadała głównie z opowiadań męża. Z karty ewidencyjnej zabytków znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż rezydencja usytuowana jest w partii zespołu folwarcznego w otoczeniu parku. Powiązana jest komunikacyjnie z zespołem gospodarczym i kolonią mieszkaniową przez drogę i aleją parkową. W odległości ok. 80 metrów usytuowany jest obiekt pełniący pierwotnie funkcję stajni wyjazdowej. Nadto w sąsiedztwie pałacu znajdował się zespół gospodarczy, w skład którego wchodziły m.in. stajnia, chlewnia, obora, stodoła, kuźnia, spichlerz i inne budynki gospodarcze.

W niniejszej sprawie Minister, działając jako organ odwoławczy orzekł reformacyjno - merytorycznie tzn. nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji i dokonał merytorycznie odmiennego rozstrzygnięcia od organu pierwszej instancji. Takie rozstrzygnięcie rodziło po stronie organu odwoławczego obowiązek wskazania przesłanek, którymi kierował się podejmując rozstrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonej decyzji i uzasadnienia rozstrzygnięcia merytorycznego zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa, z uwzględnieniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 11 K.p.a. oraz reguł wynikających z przepisów postępowania dowodowego, w szczególności art. 77 § 1 i 80 K.p.a.

Podkreślenia wymaga, iż organy administracji orzekały na podstawie tego samego materiału dowodowego, a doszły do zupełnie odmiennych wniosków. Wojewoda [...] uznał, iż przedmiotowy majątek nie popadał pod działanie przepisów dekretu PKWN z 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, natomiast Minister Rolnictwa Rozwoju Wsi, na podstawie tych samych dowodów stwierdził, iż przedmiotowy majątek podpadał pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej. Zdaniem Ministra związek terytorialny między zespołem dworsko - parkowym a resztą przejętego majątku istniał, bowiem skarżąca nie wykazała, że zespół dworsko - parkowy był odrębną częścią nieruchomości ziemskiej. Z materiału dowodowego

Sygn. akt IV SA/Wa 1510/09

nie wynika, by ta część nieruchomości była w jakikolwiek prawny sposób wyodrębniona od reszty majątku. O wyodrębnieniu majątku nie może natomiast świadczyć, zdaniem Ministra, fakt istnienia ogrodzenia czy bram wjazdowych do zespołu. W ocenie Ministra o funkcjonalnym powiązaniu majątku ziemskiego w C. z zespołem dworsko - pałacowym świadczy także istniejący związek organizacyjny, a okoliczność zatrudnienia zarządy nie oznacza, że właściciel wyzbył się wszystkich władczych kompetencji w stosunku do majątku. Wreszcie, zdaniem Ministra, majątku istniały powiązania funkcjonalne poprzez zależności finansowe, bowiem spadkobiercy H. C. nie wykazali, że właściciel majątku w dniu wejścia w życie dekretu PKWN miał odrębne źródło dochodów, z których utrzymywał zespół dworsko - parkowy, albo że miał odrębnych dostawców produktów rolnych na potrzeby pałacu. Ma to świadczyć zdaniem Ministra o niepodważalnym istnieniu związku funkcjonalnego.

Sformułowanie powyższych twierdzeń wymagało najpierw poczynienia szeregu ustaleń. Przede wszystkim należało zbadać czy zespół pałacowo-parkowy mógł funkcjonować bez części majątku ziemskiego wykorzystywanego do produkcji rolniczej oraz czy część wykorzystywana do produkcji rolniczej mogła funkcjonować bez tego zespołu. Nadto ustalić, czy przejęcie nieruchomości nastąpiło na cele reformy rolnej. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego majątek C. został przejęty na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Cały majątek zajmował obszar 1114,699 ha, wobec czego obszarowo kwalifikował się pod działanie dekretu PKWN z 1944 r. Jednak oprócz gruntów rolnych w skład majątku wchodził zespół parkowo -pałacowy. Znajduje się on obecnie na działkach ewidencyjnych o nr [...], [...] oraz części działki [...]. Z karty ewidencyjnej zabytków znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż rezydencja usytuowana jest w partii zespołu folwarcznego w otoczeniu parku.

W ocenie Sądu w sprawie nie wykazano, jak twierdzi Minister, że między zespołem dworsko-parkowym, a majątkiem ziemskim H. C. bezsprzecznie istniał zarówno związek terytorialny jak i organizacyjny. Nie można uznać także za przekonujące twierdzenia Ministra, iż oprócz więzi terytorialnej i organizacyjnej istniały również powiązania finansowe - gdyż pałac jak i zamieszkujące w nim osoby utrzymywane były z dochodów pochodzących z gospodarstwa, w którym zdecydowaną część stanowiły użytki rolne. Wskazanych

Sygn. akt IV SA/Wa 1510/09

twierdzeń nie można wywieść z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem Ministra to wnioskodawcy powinni wykazać, iż w sprawie nie istniał związek funkcjonalny między zespołem pałacowo - parkową a pozostałą częścią majątku. Takie twierdzenie jest jednak w ocenie Sądu błędne. To organ prowadzi postępowanie administracyjne, zbiera materiały dowodowe i w oparciu o nie formułuje pewne twierdzenia. Wywody Ministra muszą znajdować więc potwierdzenie w materiale dowodowym, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 Kpa. Zdecydowana większość materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy została dostarczona przez spadkobierców H. C..

Organy nie wyjaśniły wskazanych okoliczności, dokonując mimo tego oceny istnienia powiązań podmiotowych, finansowych i terytorialnych przedmiotowego zespołu willowo - parkowego z częścią majątku służącą produkcji rolniczej.

Wskazać także należy, iż nie wyjaśniono kluczowej kwestii - czy sporna nieruchomość została przejęta na cele związane z gospodarką rolną, czy na inne potrzeby. Jest to o tyle istotne, ponieważ intencją ówczesnego ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Na cele reformy rolnej nie były przeznaczone nieruchomości nie mające takiego charakteru, nie pozostające w funkcjonalnej łączności z gospodarstwem rolnym, wydzielone prawnie lub fizycznie przed 1 stycznia 1939 r. Na tle przepisów prawa cywilnego i prawa dotyczącego ustroju ksiąg wieczystych, obowiązujących w 1944 r. dla wyodrębnienia części nieruchomości rolnej z przeznaczeniem na inny cel nie był niezbędny wpis w księdze wieczystej, hipotecznej, gruntowej. Wobec tego w sprawie należało ustalić, czy zespół dworsko - parkowy, skoro nie był wyodrębniony w sposób prawny, fizycznie został wyodrębniony od pozostałej części nieruchomości. Nadto organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do twierdzeń skarżącej, iż ówczesny właściciel majątku był osobą umysłowo chorą, zatem nie mógł osobiście zarządzać majątkiem i w tym celu został zatrudniony zarządca. Minister wybiórczo i nierzetelnie przywołał zeznania skarżącej z protokołu z dnia [...] lutego 2005 r. wskazując, iż źródłem utrzymania byłego właściciela majątku C., a więc przedmiotowego zespołu, były dochody pochodzące z gospodarstwa. Podczas gdy skarżąca w odpowiedzi na pytanie – co stanowiło źródło utrzymania ówczesnego

Sygn. akt IV SA/Wa 1510/09

właściciela majątku - w tym protokole zeznała, "tego nie wiem, mogę się tylko domyślać, że były to dochody z gospodarstwa". Wobec tego stwierdzić należy, iż ta kwestia, wbrew twierdzeniom Ministra, również nie została w sposób jednoznaczny wyjaśniona.

Podsumowując stwierdzić należy, iż dopiero wyjaśnienie wymienionych wyżej okoliczności pozwoliłoby na dokonanie właściwej oceny, czy zespół ten pozostawał w takim związku zależności z częścią służącą produkcji rolnej, że w świetle przytoczonych stanowisk Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, należałoby uznać go za część nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym.

Organ odwoławczy nie wyjaśnił wskazanych okoliczności, poprzestając jedynie na wykazaniu istnienia powiązań podmiotowych, finansowych i terytorialnych przedmiotowego zespołu willowo - parkowego z częścią majątku w służącą produkcji rolniczej, oraz błędnie zinterpretował art. 2 ust. 1 lit. e dekretu poprzez przyjęcie, iż przejęciu na cele reformy rolnej podlegały całe majątki ziemskie, bez możliwości wyłączenia spod przejęcia zespołów pałacowo - parkowych.

Jednocześnie Sąd nie przesądza, czy sporny majątek podlegał przejęciu na podstawie dekretu o reformie rolnej na cele reformy rolnej. Sąd wskazuje jedynie, że zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do zajęcia takiego stanowiska.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Jednocześnie Sąd uznał, iż w sprawie wystarczające jest uchylenie zaskarżonej decyzji.

W punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy, natomiast w pkt 3 sentencji na podstawie art. 200 i 205 powołanej ustawy.

Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, przy ponownym rozpatrzeniu odwołania, należy zastosować się do wykładani i wskazań z niego wynikających.