Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1284/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 234 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie nakazu wykonania prac związanych z naruszeniem stanu wód oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 624), po rozpatrzeniu odwołania A. P. – utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] stycznia 2021 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie nakazania wykonania prac związanych z naruszeniem stanu wód.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium" bądź "organ II instancji").

Postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie zostało zainicjowane na skutek pism: P. W., które wpłynęło do Urzędu Gminy w dniu 9 kwietnia 2019 r. informującego o możliwości naruszenia prawa wodnego przez J. S. na jego działkach nr [...] i [...], oraz pisma J.S., które wpłynęło w dniu 12 kwietnia 2019 r., informującego o spuszczaniu przez P.W. gnojowicy z płyty gnojowej, która następnie spływa na działkę należącą do J.S..

W dniu 3 czerwca 2019 r., Wójt Gminy S. (dalej także "organ I instancji") wszczął, na wniosek P.W. i J.S., postępowanie w sprawie zmiany stanu wód na gruntach zlokalizowanych we wsi [...], gm. S., tj.: na działkach nr [...] i [...] będących własnością P.W. oraz na działkach nr [...] i [...] będących własnością J. S. i B. S..

W trakcie przeprowadzanych w dniu 19 czerwca 2019 r. oględzin na działkach nr: [...] i [...] będących własnością A. P., stwierdzono m.in.: brak rowu na gruntach nr ew. [...] i [...], zablokowanie spływu powierzchniowego wód poprzez wybudowanie na granicy działek nr [...] i [...] betonowego płotu, stanowiącego tamę dla swobodnego spływu wód powierzchniowych, nawiezienie dużej ilości ziemi i takie wyprofilowanie działki, że znajduje się ona wyraźnie wyżej od działek nr [...] i [...] będących własnością B. J..

W wyniku ustaleń dokonanych podczas ww. oględzin, Wójt Gminy pismem z 17 października 2019 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania właścicieli pozostałych nieruchomości, na których doszło do działań powodujących zmianę kierunku spływu wód.

Organ I instancji dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu hydrologii, hydrogeologii i stosunków wodnych. Przedmiotem opinii było określenie, czy działania właścicieli ww. działek, objętych postępowaniem doprowadziły do zaburzenia stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich w myśl art. 234 ustawy - Prawo wodne oraz ewentualne zaproponowanie sposobu przywrócenia prawidłowego stanu wody na gruncie.

W opinii z kwietnia 2020 r. dotyczącej zmiany stanu wody na przedmiotowych działkach, biegły dr inż. J. K. (hydrogeolog upr. [...]) stwierdził m.in. że:

- rów R1 położony jest na odrębnych działkach o numerach geodezyjnych: [...] wydzielonych na mapie ewidencyjnej. Zgodnie z informacją uzyskaną z Wód Polskich rów ten nie figuruje w ewidencji urządzeń melioracji wodnych. Jednakże rów szczegółowy R1 został zewidencjonowany i naniesiony na mapie ewidencyjnej i zgodnie z art. 197 ustawy - Prawo wodne rów zaliczany jest do urządzeń wodnych. Rów R1 znajduje się na gruntach prywatnych i jego odpowiednie utrzymanie należy do właścicieli tych działek. Rów R1 topograficznie zlokalizowany jest w najniższym miejscu, jego zadaniem jest zbieranie wód opadowych spływających z wyżej położonych terenów z sąsiednich działek. Zgodnie z naturalnym nachyleniem terenu największa ilość wód dopływa do rowu R1 z obszarów północnych;

- według stanu na dzień 16 marca 2020 r. na działce nr [...] rów R1 jest w większości zasypany, znajdują się jedynie niewielkie ślady jego przebiegu. Na granicy działek nr [...] i [...] znajduje się ogrodzenie z betonowym murkiem przecinającym w poprzek rów R1 w ogrodzeniu na granicy działek znajdują się dwa otwory umożliwiające niewielki przepływ wód płynących rowem R1;

- na działce nr [...] od strony działki nr [...] rów R1 jest częściowo zasypany, w dalszej części na dnie rowu zalega woda. Na działkach nr [...] i [...] znajduje się obecnie budynek gospodarczy, tj. obora. Od północy do budynku przylega płyta betonowa służąca do składowania obornika o wymiarach zewnętrznych ok. 14,40 x 20,10 m z podziemnym zbiornikiem na gnojówkę. Płyta gnojowa posiada częściowe zabezpieczenie przed wyciekiem gnojówki na zewnątrz w postaci betonowego murku oporowego o wysokości ok. 0,5 m ppt. i szerokości 0,25 m. Płyta gnojowa ograniczona murkiem oporowym, usytuowana w odległości ok. 7,6 m od działki nr [...]. Płyta gnojowa jest w złym stanie technicznym, nieszczelna z widocznymi na powierzchni płyty ubytkami betonu;

- rów R1 na działkach nr [...] został przebudowany i obecnie na pierwszym odcinku ok. 35 m przechodzi przez działkę nr [...] równolegle do wcześniejszej lokalizacji rowu na mapach geodezyjnych, następnie na działce nr [...] skręca pod kątem 90 stopni na północ i przechodzi dookoła płyty gnojowej, po czym na działce nr [...] skręca w stronę działki sąsiedniej nr [...]. Wykonany został bajpas omijający budynek gospodarski i płytę do gnojownicy na działkach nr [...]. Na działce nr [...] widoczne są miejscami tylko niewielkie ślady po rowie R1, generalnie rów na tej działce nie istnieje. Na działkach nr [...] i [...] rów został całkowicie zlikwidowany, teren został zaorany z bruzdami biegnącymi zgodnie z nachyleniem terenu z północy na południe w stronę działek nr [...];

- na działkach nr [...] i [...] rów R1 został całkowicie zlikwidowany, teren utwardzony. Pomiędzy działkami nr [...] i [...] oraz [...] i [...] wykonano ogrodzenie żelbetonowe, zakopane pod powierzchnią terenu i uszczelnione od dołu;

- na działce nr [...] w pobliżu przydomowej oczyszczalni ścieków znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny;

- na analizowanym obszarze znajdują się urządzenia melioracyjne, zbieracz drenarski, który przechodzi równolegle do rowu R1 przez działki nr [...], odprowadza on wody bezpośrednio do zbiornika wodnego na działce [...].

Biegły na podstawie wykonanych badań oraz analizy warunków hydrologicznych i uwzględnieniu ustaleń zawartych w oględzinach terenu w m. [...] przeprowadzonych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni [...] dot. prac budowlanych prowadzonych na działkach nr [...] i [...] w obrębie urządzeń melioracji wodnych, stwierdził, że:

- istniejący zbieracz drenarski jest drożny i nie powoduje zmiany stanu wody na gruncie,

- wykonanie płyty gnojowej i rowu dookoła płyty (bajpas) na działkach nr [...] i odprowadzenie wody do rowu R1 na działce [...] nie spowodowało zmiany stanu wody na gruncie na działkach nr [...],

- wykonana kostka oraz istniejący silos na działce nr [...] służący do czasowego przetrzymywania jałówek nie zmienia stosunków wodnych na działkach sąsiednich,

- wykonanie ogrodzenia żelbetonowego na działkach nr [...] i [...], zlikwidowanie rowu R1 na działkach nr [...] spowodowało zmianę stanu wody na gruncie na działkach nr [...]. Szkoda polega na okresowym zalewaniu gruntów na działce nr [...] i utrudnionym w tym okresie korzystaniu z tej części działki.

W celu uregulowania stosunków wodnych na działkach nr [...] biegły zalecił:

- odtworzenie i pogłębienie pierwotnego rowu na działkach nr [...],

- dołączenie istniejącego rowu na działce nr [...] do odtworzonego rowu na działce nr [...],

- przywrócenie terenu przez właściciela działki nr [...] do stanu pierwotnego poprzez zlikwidowanie ogrodzenia betonowego w miejscu przecięcia z rowem i odtworzenie przebiegu pierwotnego rowu, lub alternatywnie wykonanie otworu w murze betonowym w miejscu starego rowu następnie zastosowanie układu retencji w postaci przykrytego kanału deszczowego PE.

Pismem z 19 marca 2020 r. Wójt Gminy S. wystąpił do Zarządu Zlewni w [...] z prośbą o wydanie uwierzytelnionego odpisu protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 24 sierpnia 2018 r., w sprawie prac budowlanych wykonywanych na nieruchomości położonej w miejscowości [...], gm. S., w miejscu gdzie są zlokalizowane urządzenia melioracji wodnych. Kserokopia żądanego protokołu została nadesłana w załączeniu do pisma z 25 marca 2020 r.

W dniu 2 czerwca 2020 r. A. P. wniósł uwagi do ww. opinii biegłego. Nie zgodził się z proponowanym rozwiązaniem, tj. odtworzeniem rowu, na gruncie prywatnym. Wskazał, że rzeczony rów nie istnieje, co mogą potwierdzić liczni świadkowie oraz dokumentacja Wód Polskich i Gminnej Spółki Wodnej. Ponadto rów ten nie był od wielu lat konserwowany, ani w żaden sposób kontrolowany. W jego ocenie istniejący zbieracz drenarski spełnia swoją funkcję odwodnienia działek i nie ma potrzeby wprowadzania nowych urządzeń w zakresie melioracji. Wskazał również, że proponowana trasa nowego rowu przebiega pod istniejącymi budynkami użytkowanymi dla celów gospodarstwa rolnego.

Uwagi w sprawie wniosła także B.J., która w piśmie z 4 czerwca 2020r. zakwestionowała zasadność zaleceń biegłego dotyczących odnowienia i pogłębienia pierwotnego rowu na działkach [...], jak również stwierdzenie, że w przypadku betonowego ogrodzenia wystarczy zlikwidować je jedynie w miejscu przecięcia z rowem, ewentualnie wykonać otwór w murze w miejscu starego rowu.

Z kolei w dniu 9 grudnia 2020 r. do organu wpłynęło pismo A. P., w którym wniósł On o:

1) wyłączenie Wójta Gminy S.od rozpoznania tej sprawy;

2) przesłuchanie świadków wskazanych w piśmie (łącznie 8 osób);

3) dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego;

4) dopuszczenie dowodu z załączonych oświadczeń;

5) przeprowadzenie rozprawy administracyjnej celem przesłuchania wszystkich stron i zgłoszonych świadków w obecności pełnomocnika - tak by umożliwić pełnomocnikowi zadawanie pytań świadkom i stronom.

Biegły hydrolog J.K. w piśmie z 25 stycznia 2021 r. potwierdził, że po wykonaniu wszystkich zaleceń zawartych w opinii z kwietnia 2020 r. stosunki wodne na gruncie w ramach prowadzonego postępowania dotyczącego zmiany stanu wody na działkach zlokalizowanych w obrębie [...] gmina S. zostaną przywrócone i nie będą powodowały szkody na gruntach stron.

W tym stanie rzeczy, Wójt Gminy biorąc pod uwagę treść przepisów Prawa wodnego oraz wnioski w opinii biegłego, decyzją z [...] stycznia 2021 r., znak: [...] nakazał:

1) A.P. wykonanie otworu w murze betonowym posadowionym na granicy działek [...] i [...] w miejscu starego rowu i połączenie tego otworu z układem retencji w postaci przykrytego kanału deszczowego PE, w terminie 10 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna;

2) B. J. odtworzenie rowu na działkach nr [...] i [...], w terminie 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna;

3) B. i J. S. odtworzenie i pogłębienie rowu na działce nr [...], w terminie 13 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie odwołanie złożył A. P. (dalej także "skarżący"), zarzucając ww. rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 24, art. 25, art. 26, art. 77 i art. 89 k.p.a. Ponadto skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 234 Prawo wodnego poprzez jego zastosowanie bez wykazania ku temu przesłanek.

Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przywołało w pierwszej kolejności treść przepisów art. 234 ust. 1 i ust. 3 ustawy - Prawo wodne. Kolegium wyjaśniło następnie, że organ dokonując rozstrzygnięcia na podstawie art. 234 ust. 3 ww. ustawy musi jednoznacznie ustalić, czy właściciel terenu dokonał zmiany stanu wód na swoim gruncie, i czy zmiana ta powoduje szkody na gruncie czy gruntach sąsiednich, tj. że istnieje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie sprawcy naruszenia, a szkodą występującą na gruncie sąsiednim.

Dla realizacji powyższego zadania konieczne było uzyskanie opinii osoby posiadającej specjalistyczną wiedzę i kwalifikacje w danej dziedzinie. Sporządzona w niniejszej sprawie opinia – zdaniem organu II instancji – została opracowana w sposób rzetelny i wnikliwe przedstawia stan faktyczny zastany na gruntach, jak również zawiera wszystkie niezbędne elementy. Wykazano w niej istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na działkach nr [...] i [...] – w wyniku wykonania ogrodzenia żelbetonowego – ze szkodą dla działek nr [...] i [...], zaś w wyniku likwidacji części rowu R1 nastąpiła zmiana stanu wody na działkach nr [...] ze szkodą dla działki nr [...].

Reasumując Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 234 Prawa wodnego, tj. że doszło do zmiany stanu wody na gruntach nr [...] i [...]. Tym samym organ I instancji zasadnie orzekł o nałożeniu na A.P. obowiązku wykonania otworu w murze betonowym posadowionym na granicy działek [...] i [...] w miejscu starego rowu i połączenie tego otworu z układem retencji w postaci przykrytego kanału deszczowego PE, jak również o nałożeniu na B. J. oraz B. i J. S. obowiązków związanych z otworzeniem i pogłębieniem rowu.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w złożonym odwołaniu, Kolegium podkreśliło m.in., że rzeczone ogrodzenie zostało wykonane w 2018 r., tym samym art. 234 ust. 5 Prawa wodnego nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, skoro nie upłynęło jeszcze 5 lat od wykonania robót budowlanych, które spowodowały zmianę kierunku spływu wód.

Z kolei w odniesieniu do zarzutów dot. okresu likwidacji rowu R1 na działkach nr [...], organ odwoławczy wskazał, że mogło do tego dojść niekoniecznie w wyniku celowego zasypania, lecz zaniedbania, co z reguły jest procesem długotrwałym. Niemniej likwidacja ww. odcinka rowu wpłynęła negatywnie (ze szkodą) wyłącznie na działkę nr [...]. Odtworzenie i pogłębienie rzeczonego odcinka rowu jest niezbędne do kompleksowego usunięcia skutków jego likwidacji dla tejże działki, wobec czego zasadne było nałożenie przedmiotowego obowiązku na B.J. i Państwa S. - czego strony te nie kwestionowały. W związku z powyższym Kolegium za zbędne uznało dopuszczenie dalszych dowodów w postaci zeznań świadków oraz dodatkowej opinii biegłego geodety.

Kolegium nie dopatrzyło się również podstaw do wyłączenia Wójta Gminy S. z udziału w niniejszej sprawie wskazując, że K.M., tj. osoba pełniąca funkcję Wójta nie jest stroną w sprawie, jak również stroną postępowania nie jest jego żona, ani nikt z krewnych spokrewnionych bądź spowinowaconych do drugiego stopnia. Stroną postępowania w kontrolowanej sprawie nie są również osoby związane z ww. tytułem przysposobienia, opieki lub kurateli. Powyższe zostało potwierdzone oświadczeniem przedłożonym przez K. M. z 26 kwietnia 2021 r. Kolegium zauważyło, że skarżący we wniosku z 28 października 2020 r. wniósł o wyłączenie Wójta od rozpoznania kontrolowanej sprawy, które zgodnie z art. 26 § 2 pkt 1 k.p.a., winno zostać przekazane do organu II instancji, celem jego rozpoznania, czego organ Gminy nie uczynił. Tym niemniej, z uwagi na fakt, że względem postanowień wydanych w trybie art. 24 i 25 k.p.a. przepisy ustawy nie przewidują możliwości ich zaskarżenia, jak również, że w toku niniejszego postępowania nie dopatrzono się przesłanek do wyłączenia Wójta Gminy od rozpoznania sprawy w pierwszej instancji - Kolegium uznało, że powyższe uchybienie nie może stanowić samoistnej przesłanki do uchylenia kwestionowanej decyzji.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się A. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, tj. obrazę:

1/ art. 8 § 1, 24, 25, 26 k.p.a. poprzez złamanie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i zasady bezstronności oraz niewyłączenie się Wójta Gminy od rozstrzygnięcia sprawy;

II/ art. 7, 77, 89 k.p.a. poprzez niepodjęcie na wniosek strony czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wydanie decyzji, z pominięciem wyczerpującego zeznania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego polegające na nieuwzględnieniu wniosków dowodowych A. P. i nie przeprowadzenie w tym zakresie rozprawy administracyjnej tylko dlatego, że wnioski te zmierzały do zakwestionowania okoliczności faktycznych ustalonych przeprowadzonym już postępowaniem, a także poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego lub opinii uzupełniającej z dowodu tego samego biegłego po przeprowadzeniu wszystkich żądanych osobowych wniosków dowodowych,

b/ przyjęcie, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji w postępowaniu przed uchyleniem decyzji z [...] sierpnia 2020 r. jest wystarczający i

III/ art. 234 Prawa wodnego poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy do zastosowania tego przepisu doszło wbrew poczynionym ustaleniom faktycznym oraz z pominięciem wniosków dowodowych zmierzających do wykazania wadliwości poczynionych ustaleń faktycznych.

Z uwagi na podniesione zarzuty skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę na brak bezstronności Wójta Gminy, który w chwili oględzin dokonywanych przez biegłego miał przebywać w domu jednej ze stron postępowania, zaś z dołączonych przez skarżącego oświadczeń wynika, że Wójta i strony postępowania może łączyć relacja towarzyska.

Skarżący składał w toku postępowania nieuwzględnione przez organy wnioski dowodowe – z zeznań świadków, które miały na celu wykazanie, że wykonując ogrodzenie żelbetonowe na działkach [...] i [...] nie zmienił stanu wód, gdyż do zalewania działki [...] dochodziło zanim podjął na swoich nieruchomościach jakiekolwiek działania inwestycyjne. Jest to wynikiem naturalnego ukształtowania terenu. Natomiast opinia biegłego sporządzona w sprawie jest niespójna i niepełna, nie wynika z niej, kiedy i w jaki sposób A. P. zmienił kierunek i natężenie odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunek odpływu wód ze źródeł. Wobec tego, skarżący za zasadny uważa wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z 27 sierpnia 2021 r. (wpływ do Sądu - 2 września 2021 r.) pełnomocnik A. P. wskazał, że skarżący zwrócił się do Gminy z szeregiem wniosków o udzielenie informacji koniecznych do opracowania dokumentacji projektowej niezbędnej do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, celem realizacji nałożonych w drodze zaskarżonych decyzji obowiązków. Wobec stwierdzenia przez Gminę braku możliwości udzielenia żądanych informacji, sporządzenie takiej dokumentacji technicznej jest niemożliwe, a tym samym skarżone decyzje są niewykonalne.

Z kolei w piśmie z 20 stycznia 2022 r. (wpływ do Sądu - 24 stycznia 2022 r.) stanowisko w sprawie przedstawiła uczestniczka postępowania – B. J.. Wniosła o oddalenie skargi wskazując, że zarzuty w niej formułowane są bezzasadne, a decyzje organów oparte na opinii biegłego z zakresu hydrologii prawidłowe. Podkreśliła, że to przede wszystkim działanie skarżącego spowodowało zmianę stanu wód na okolicznych gruntach, a uchylanie się przez niego od wykonania nałożonych obowiązków naraża właścicieli działek sąsiednich na zalewanie i powstanie dalszych szkód.

Należy również odnotować, że już po wydaniu przez tutejszy Sąd wyroku w rozpoznawanej sprawie, w dniu 23 lutego 2022 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego datowane na dzień 17 lutego 2022 r., w którym pełnomocnik skarżącego złożył wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z dokumentu (nie wskazującego na datę jego sporządzenia) w postaci "Opisu alternatywnych technicznych rozwiązań odwodnienia terenu działek (zlewni) o numerach ewidencyjnych: [...] w miejscowości [...], gm. S.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2021 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy S. z [...] stycznia 2021 r. nie naruszają prawa w sposób wskazany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskami P. W. i J.S., którzy domagali się przywrócenia stosunków wodnych na należących do nich działkach, które zostały zaburzone działaniami właścicieli sąsiednich nieruchomości, polegającymi na likwidacji rowu R1 we wsi [...], gm. S..

W sprawie nie zostało skutecznie zakwestionowane ustalenie, że sporny rów nie stanowi zaewidencjonowanego urządzenia melioracji wodnej, wobec czego właściwy do rozpoznania wniosku stron w I instancji był Wójt Gminy S.

Postępowanie w sprawie było prowadzone w oparciu o art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. W myśl ust. 1 art. 234, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

W ust. 2 na właściciela gruntu nałożony został obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Stosownie zaś do art. 234 ust. 3 ww. ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Powyższy przepis określa zatem konsekwencje administracyjnoprawne naruszenia przez właściciela gruntu zakazu dokonywania zmiany stanu wody i odprowadzania wód, który wynika z art. 234 ust. 1 ustawy.

W świetle utrwalonego stanowiska sądów administracyjnych, wyrażonego jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy - Prawo wodne z 2001 r., w postępowaniu prowadzonym w trybie powołanego wyżej art. 234 ust. 3, organ ma obowiązek ustalić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie i czy szkodliwie wpływa ona na grunty sąsiednie. Innymi słowy, organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą stanu wody na gruncie, a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim (zob. np. WSA w Lublinie w wyroku z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 45/20, dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Dodać również trzeba, że ustalenie wskazanego wyżej związku przyczynowo - skutkowego wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Z tego powodu w postępowaniu takim przeprowadzany jest zazwyczaj dowód z opinii biegłego z zakresu postępowania wodno-prawnego, a treść opinii stanowi materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych dla sprawy ustaleń (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 maja 2020 r., o sygn. II SA/Sz 177/20, CBOSA).

Organ I instancji działając zgodnie z tymi regułami zasadnie dopuścił dowód z opinii biegłego, który stanowi opracowanie z kwietnia 2020 r. sporządzone przez dr inż. J. K., uprawnionego hydrogeologa (upr. Nr [...]). Należy podkreślić, że powyższe opracowanie zostało sporządzone w oparciu o wizję lokalną terenu, przeprowadzoną w dniu 16 marca 2020 r. przy udziale stron postępowania (protokół oględzin – w aktach sprawy administracyjnej). Ponadto dokonując analizy spływu wód biegły korzystał z map: topograficznych, geodezyjnych i dokumentacyjnych. Z ustaleń rzeczoznawcy wynika, że sporny rów R1 – w swoim pierwotnym położeniu – przebiegał przez teren działek nr: [...]. Biegły wskazał, że rów ten w większości został zasypany, przebudowany lub całkowicie zlikwidowany m.in. poprzez wykonanie ogrodzenia żelbetonowego na działkach nr [...] i [...], umieszczonego pod powierzchnią terenu i uszczelnionego od dołu. Spowodowało to zmianę kierunku spływu wód opadowych z obszaru o powierzchni 1,11 ha, które obecnie zostały ukierunkowane wzdłuż ogrodzenia na teren działki nr [...] i następnie koncentrują się na niżej położonych obszarach, w tym na działce nr [...]. Wskutek tych działań dochodzi do zalewania niżej położonych terenów, powodujących szkody w postaci utrudnionego z nich korzystania w tym okresie. Badając naturalne warunki hydrologiczne na ww. gruntach oraz kierunki spływu wód opadowych, rzeczoznawca doszedł do jednoznacznych wniosków, że w celu przywrócenia prawidłowej gospodarki wodnej na przedmiotowym obszarze niezbędne jest: odtworzenie i pogłębienie pierwotnego rowu na działkach nr [...], połączenie istniejącego rowu na działce nr [...] z odtworzonym rowem na działce nr [...], a także przywrócenie terenu przez właściciela działki nr [...] do stanu pierwotnego poprzez zlikwidowanie ogrodzenia betonowego w miejscu przecięcia z rowem i odtworzenie przebiegu pierwotnego rowu, lub alternatywnie wykonanie otworu w murze betonowym w miejscu starego rowu następnie zastosowanie układu retencji w postaci przykrytego kanału deszczowego PE.

Omówiona opinia potwierdza ustalenia poczynione przez przedstawicieli Urzędu Gminy w S. podczas oględzin przeprowadzonych z udziałem właścicieli ww. nieruchomości w dniu 19 czerwca 2019 r. Już wówczas stwierdzono brak rowu na działkach skarżącego nr [...] i [...] oraz "zablokowanie spływu powierzchniowego wód poprzez wybudowanie wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] betonowego płotu stanowiącego tamę dla swobodnego spływu wód powierzchniowych, nawiezienie dużej ilości ziemi i tak wyprofilowanie działki, że znajduje się ona wyraźnie wyżej od działek wymienionych w punkcie d."

Wobec powyższych ustaleń w rozpoznawanej sprawie nie może być wątpliwości, że przy granicy działek nr ew. nr [...] i [...] w m. [...], wykonane zostały przez właściciela tych nieruchomości (skarżącego) - roboty polegające na budowie muru żelbetonowego (zob. Mapa dokumentacyjna szczegółowa - załącznik 2 do opinii biegłego), które doprowadziły do zmiany naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych z terenu innych działek.

W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 243 ust. 3 tej ustawy, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływały wody opadowe z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 265/13, CBOSA). Jest to więc każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (tj. zwiększenie bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Przy tym w judykaturze wyrażany jest pogląd, że brak ujęcia np. rowu w ewidencji wód oraz w ewidencji urządzeń melioracji wodnych, a nawet brak jego naniesienia na aktualne mapy terenu, nie stoi na przeszkodzie w wydaniu decyzji opartej na przepisie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

W ustalonych okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób ponadto zaprzeczyć, że wskutek działań podjętych na działkach nr ew. nr [...] i [...] (budowa betonowego ogrodzenia) doszło do wyrządzenia szkód m.in. na nieruchomości jednego z inicjatorów postępowania, tj. współwłaściciela działki nr ew. [...] – J. S., a także na sąsiednich nieruchomościach nr ew. [...] i [...], które polegają na zalewaniu gruntu na tych działkach i tym samym braku możliwości ich czasowego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Zebrany materiał dowodowy dokumentuje zalewanie gruntów innych uczestników postępowania, co należy zakwalifikować jako oddziaływanie szkodliwe (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2012r., sygn. akt II OSK 799/11 i utrzymane nim w mocy orzeczenie WSA w Gliwicach z 26 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 923/10, CBOSA).

Trzecią i ostatnią z przesłanek warunkujących zastosowanie regulacji art. 234 ust. 3 Prawa wodnego jest natomiast wykazanie omawianego już związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianami stanu wód na gruntach a wystąpieniem szkody na gruntach sąsiednich. Trafnie przyjęły w tym względzie organy, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy niezbicie potwierdza również istnienie takiego związku pomiędzy robotami zrealizowanymi na działkach nr ew. [...] i [...] a szkodą zaistniałą z tego powodu na nieruchomościach sąsiednich.

W tym stanie rzeczy, bez wątpienia rację mają organy stwierdzając, że spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące zastosowanie w sprawie dyspozycji przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

Zarzuty skargi sprowadzają się natomiast w istocie rzeczy do próby podważenia przedmiotowych ustaleń faktycznych.

Skarżący zwraca przede wszystkim uwagę, że opinia biegłego sporządzona na potrzeby niniejszej sprawy jest niespójna i niepełna, gdyż nie wynika z niej, kiedy i w jaki sposób A. P. zmienił kierunek i natężenie odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych.

W ocenie Sądu powyższe zarzuty uznać trzeba za całkowicie nieuprawnione. Po pierwsze, jak już wcześniej wskazano, opinia rzeczoznawcy w sposób kompleksowy wyjaśnia stan faktyczny dotyczący kierunku spływu i stanu wód na terenie objętym badaniem. Wynika z niej jednoznacznie, że naturalny kierunek spływu wód opadowych i roztopowych uległ zmianie wskutek działań właścicieli nieruchomości, przez które przebiegał rów odpływowy R1. Za jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy biegły uznał wybudowanie na działkach skarżącego nr ew. [...] i [...] muru betonowego (którego fragment przechodzi także przez działkę nr ew. [...]). Prawidłowości wniosków przyjętych przez rzeczoznawcę – zdaniem Sądu – dowodzi dokumentacja załączona do ww. opinii, w postaci: mapy dokumentacyjnej - poglądowej, mapy dokumentacyjnej - szczegółowej oraz przekroju terenu, obrazujących pierwotny i zmieniony kierunek spływu wód. Po drugie, w ocenie Sądu, organy słusznie w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przyjęły, że nie zachodziła sytuacja, o której mowa w art. art. 234 ust. 5 Prawa wodnego. Przepis ten stanowi, że postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3 (nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom) nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. W świetle całego zgromadzonego materiału dowodowego wątpliwości nie budzi ustalenie, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane w 2019 r. wnioskami właścicieli nieruchomości sąsiednich – P.W. i J. S., którzy wskazali na fakt zalewania należących do nich gruntów. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że wzniesienie wspomnianego muru betonowego przez skarżącego poprzedziło rozpoczęcie w 2018 r. robót budowlanych polegających na budowie budynku magazynowego i budynku gospodarczego na nieruchomościach A.P.. Tak też, strony – B. i J. S. w piśmie z 30 września 2020 r. wskazały, że jedną z przyczyn zalewania należących do nich gruntów jest wybudowanie "płotu betonowego" na granicy działki skarżącego z nieruchomością B.J.. Z kolei w piśmie z 4 czerwca 2020 r. B. J. podkreśliła, że sporne ogrodzenie żelbetonowe zostało wybudowane w dotychczasowym przebiegu rowu "wiosną 2018 r." a jej rodzice "już w dniu 06.04.2018 r. zgłosili fakt rozpoczęcia (...) budowy żelbetonowego muru przebiegającego m.in. na rowie", które skutkowało zmianą kierunku naturalnego spływu wód. Ze zgodnych relacji wszystkich – poza skarżącym – stron postępowania administracyjnego wynikało, że to m.in. te roboty spowodowały zmianę kierunku spływu wód i w konsekwencji zalewanie gruntów sąsiednich. Również biegły w swoim opracowaniu powołał się na wyniki oględzin przeprowadzonych w dniu 24 sierpnia 2018 r. przez właściwą jednostkę Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, dotyczących robót budowlanych prowadzonych w tym czasie na działkach skarżącego nr ew. [...] i [...], której to kontroli domagali się właściciele sąsiednich działek ze względu na zaistniałą zmianę kierunku spływu wód. Fakt prowadzenia robót budowlanych w tym okresie na ww. działkach skarżącego potwierdza także treść pisma [...] z 6 sierpnia 2018 r. oraz treść pisma stron postępowania z 9 sierpnia 2018 r. skierowanego do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, które zostało następnie przekazane w odpowiednim zakresie także do właściwości Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (wszystkie pisma w aktach sprawy). Organ nadzoru budowlanego postanowieniem z [...] września 2018 r. nr [...] odmówił jednak wszczęcia postępowania w sprawie wybudowania ww. muru betonowego na działce A.P., wskazując, że wnioskodawcy nie mają przymiotu strony uprawniającego do zainicjowania tego rodzaju postępowania, poza tym ze względu na wysokość ww. ogrodzenia (2,0 m) jego realizacja nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego) ani nawet zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy), zaś w kwestii naruszenia stosunków wodnych właściwy jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta.

Powyższe okoliczności nie zostały w żaden sposób podważone przez skarżącego. Wbrew zarzutom skargi opinia biegłego zawiera precyzyjne ustalenia, oparte zarówno na badaniach przeprowadzonych w terenie, jak i mapach topograficznych, geodezyjnych i dokumentacyjnych obszaru objętego analizą. Wnioski w niej zawarte Sad uznał za spójne, logiczne i oparte na racjonalnych podstawach. Natomiast powoływanie się w tym względzie przez skarżącego na dowody z zeznań świadków, które w jego przekonaniu miałyby dowieść, że do zalewania nieruchomości sąsiednich dochodziło już wcześniej i podejmowane przez niego działania nie są tego przyczyną, wobec jednoznacznych konkluzji wynikających z przywołanej opinii rzeczoznawcy oraz w świetle oświadczeń właścicieli działek sąsiednich, należy uznać za nieuzasadnione. Za równie bezpodstawny uznać należy wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego, tym bardziej w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił jakichkolwiek kontr-opinii osób legitymujących się stosowanymi uprawnieniami, w których przywołane ustalenia rzeczoznawcy zostałyby w przekonujący sposób zakwestionowane. Skarżący nie wskazał też, w czym konkretnie upatruje braków i niespójności w opinii biegłego sporządzonej na użytek przedmiotowej sprawy, a Sąd takowych się nie dopatrzył.

W tym miejscu Sąd pragnie zauważyć, że nawet wniosek dowodowy o dopuszczenie "Opisu alternatywnych technicznych rozwiązań odwodnienia terenu (...)" złożony do tutejszego Sądu przez pełnomocnika skarżącego już po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie, który z tego oczywistego powodu nie został uwzględniony przez Sąd, ustaleń opinii biegłego co do przyczyn takiego stanu rzeczy nie podważa. Dokument ten dotyczy bowiem wyłącznie możliwości zastosowania innych działań mogących – zdaniem jego autora – w równym stopniu przeciwdziałać skutkom wywołanym m.in. działaniem skarżącego.

Jeszcze na gruncie stosowania art. 29 Prawa wodnego z 2001 r. (obecnie zastąpionego przez art. 234 ustawy z 2017 r.) przyjęto, że przepis ten nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Inaczej rzecz ujmując, postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie ww. przepisu ma wykazać zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, o których mowa w tym przepisie (tak WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 36/11, LEX nr 950785). W ten sposób trafnie określono istotę postępowania prowadzonego na podstawie wspomnianej normy prawnej. Stwierdzono bowiem, z czym zgadza się tutejszy Sąd, że postępowanie to ma zmierzać do ustalenia (wykazania zasadności), czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela danej nieruchomości (niekoniecznie bezpośrednio sąsiadującej z działką, na którą szkodliwie wpłynęły dokonane zmiany stanu wód) obowiązków określonych w ust. 3.

Dla Sądu fakt naruszenia w kontrolowanej sprawie stosunków wodnych i przyczyna naruszenia tych stosunków nie budziły wątpliwości, bowiem zostały jednoznacznie ustalone przez biegłego i w istocie nie zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącego.

Ponownie należy podkreślić, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego istotne jest ustalenie, czy w konkretnych okolicznościach właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, a zwłaszcza kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, bądź kierunek odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich /art. 234 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego/, ewentualnie czy odprowadzał wodę oraz ścieki na grunty sąsiednie /art. 234 ust. 1 pkt 2 p.w. (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1138/19, CBOSA). Obowiązek, o którym mowa w ust. 3, może być zatem nałożony na właściciela lub współwłaściciela, względnie użytkownika wieczystego nieruchomości, na której dokonano zmian stanu wód, które doprowadziły do powstania szkody, i to niezależnie od jego winy, czy stopnia przyczynienia się do tychże zmian.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba przyznać rację organom, że skoro spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące zastosowanie względem właściciela działek nr ew. [...] i [...] dyspozycji art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, to były one w pełni uprawnione do wydania nakazów określonych w tym przepisie.

Poza tym wymaga odnotowania, że zawarte w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego sformułowanie "lub" wskazuje, że to od uznania organu zależy, czy strona zostanie zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego, czy też do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustawodawca wskazał bowiem w tym przepisie na dwa rozwiązania, tj. nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, nie preferując żadnego z tych rozwiązań, pozostawiając wybór uznaniu organu administracyjnego. Wybrane rozwiązanie powinno natomiast zapewnić skuteczne rozwiązanie problemu, ale też nie powinno w sposób zbędny obciążać właściciela, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie. Przyjęte rozwiązanie powinno jednak przede wszystkim zapewniać realizację interesu właściciela, na którego grunt szkodliwie wpłynęła zmiana (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1420/18, CBOSA). W sytuacji więc, gdy samo odtworzenie rowu lub innego urządzenia zapewniającego odprowadzanie nadmiaru wód opadowych i roztopowych może napotykać istotne trudności, organ powinien uzyskać specjalistyczną opinię, pozwalającą określić, jakie rozwiązanie jest najkorzystniejsze z punktu widzenia interesu wszystkich stron, a jednocześnie możliwe do zastosowania w okolicznościach danej sprawy. Jak już wyjaśniono, zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela gruntu, a także czy spowodowała szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, a więc wskazanie odpowiednich "urządzeń", do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1428/19, CBOSA). Tym samym, w przedmiotowym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, organ I instancji prawidłowo dopuścił dowód z opinii biegłego, który kierując się powyższymi zasadami wskazał na najlepsze w jego ocenie rozwiązanie istniejącego problemu, którego zasadność potwierdził w piśmie z 25 stycznia 2021 r. (w aktach postępowania administracyjnego przed organem I instancji). Na mapie dokumentacyjnej - szczegółowej (zał. 2 do opinii) rzeczoznawca wyraźnie określił przebieg proponowanego odwodnienia, które uwzględnia jego przejście przez mur betonowy na granicy działek nr ew. [...] i [...], tj. w miejscu dotychczasowego przebiegu rowu odpływowego R1.

Sąd podzielił ponadto stanowisko Kolegium, które uznało, że nie zachodziły umotywowane przyczyny do wyłączenia Wójta Gminy S. od prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie. W aktach sprawy znajduje się bowiem oświadczenie piastującego funkcję Wójta Gminy – K. M. z 26 kwietnia 2021 r., z którego wynika, że w stosunku do jego osoby nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 25 w związku z art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Wskazać należy, że podstawą wyłączenia organu jest okoliczność, że decyzja, która ma zapaść w postępowaniu, dotyczy interesów majątkowych kierownika organu lub jego najbliższej rodziny, wymienionych w art. 24 § 1 pkt 2 i k.p.a. Okolicznością uzasadniającą wyłączenie pracownika jest też sytuacja, gdy postępowanie dotyczy interesów majątkowych osoby zajmującej kierownicze stanowisko w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub członków jego najbliższej rodziny, wymienionych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Organ administracji nie może być wyłączony od załatwienia sprawy z innych powodów niż określone w art. 25 tej ustawy. Wymienione w art. 25 k.p.a. przesłanki wyłączenia organu są przesłankami wyczerpującymi, co oznacza, że podstawą wyłączenia organu nie może być przepis art. 24 § 3 umożliwiający wyłączenie pracownika organu w sytuacji pojawienia się okoliczności mogących wywołać wątpliwość co do jego bezstronności (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 354/07, LEX nr 468746; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 621/17, LEX nr 2426729). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 7 marca 2013 r. (sygn. akt I OSK 1186/12, LEX nr 1339577), w którym stwierdzono, że "Nie można uznać, by zwrot «pracownik organu» w znaczeniu, o jakim mowa w art. 24 k.p.a., obejmował także osobę będącą personalną obsadą organu. Piastun organu nie działa w sprawie jako pracownik organu, lecz wykonuje kompetencje przypisane organowi, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem, gdy przepis prawa podjęcie określonego działania pozostawia uznaniu organu administracji publicznej). Kompetencje przypisane przez ustawodawcę konkretnemu organowi nie mogą być bez wyraźnej podstawy prawnej przeniesione na inny organ. Osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej – co do zasady – nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu. Z uwagi na swą ustrojową i procesową pozycję piastun funkcji monokratycznego organu administracji publicznej podlega wyłączeniu zgodnie z przepisami o wyłączeniu organu w postępowaniu administracyjnym, a nie o wyłączeniu pracowników organu". Pogląd ten zaaprobował NSA w wyroku z 14 lutego 2017 r. (sygn. akt I OSK 3379/15, LEX nr 2239992 wskazując, że "Przepisy o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej można stosować tylko w przypadku, gdy osoba będąca obsadą personalną organu jest stroną postępowania, a zatem gdy jej, jako osoby fizycznej, dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego. [...] przepisy art. 24 k.p.a. nie mają zastosowania do osoby piastującej funkcje monokratycznego organu administracji publicznej, gdyż odnoszą się one wyłącznie do pracownika. [...] Piastun funkcji monokratycznego organu administracji publicznej podlega wyłączeniu na podstawie przepisów o wyłączeniu organu w postępowaniu administracyjnym (art. 25 k.p.a.). [...] Strona postępowania zaś nie może żądać wyłączenia organu (podobnie i osoby pełniącej funkcję organu) z innych przyczyn, niż wymienione w art. 25 k.p.a., nawet jeżeli jej zdaniem mogą zachodzić wątpliwości co do bezstronności organu".

Jedynie zatem na marginesie Sąd zauważa, że wniosek skarżącego z 28 października 2020 r. o wyłączenie Wójta od rozpoznawania sprawy oparty został wyłącznie o jego i osoby mu bliskiej odczucia i przekonanie, co do samej tylko znajomości piastuna organu z jedną ze stron postępowania. Nie wyjaśniono jednak, w jaki sposób okoliczność ta mogłaby wpływać na niezachowanie w prowadzonym postępowaniu bezstronności przez osobę sprawującą stanowisko Wójta. Sąd nie dostrzegł przy tym, aby podnoszone przez skarżącego okoliczności skutkowały jakimikolwiek przejawami braku obiektywizmu organu I instancji przy wydaniu skarżonej decyzji, a wreszcie, aby mogły spowodować wadliwość zapadłego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego sformułowanego w piśmie procesowym z 27 sierpnia 2021 r. dotyczącego "niewykonalności" decyzji Wójta Gminy S., Sąd czuje się w obowiązku w pierwszej kolejności wyjaśnić, że jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i literaturze przedmiotu, niewykonalność decyzji jako przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. oznacza, że rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane, przy czym niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania, zaś przeszkody powodujące niewykonalność trwają cały czas aż do czasu stwierdzenia jej nieważności. Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Natomiast niewykonalność faktyczna decyzji to trwała niemożność jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1583/18, LEX nr 3093728). Zatem niewykonalność techniczna decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy absolutnie nie ma możliwości technicznych jej wykonania. Tymczasem skarżący wywodzi ową niewykonalność skarżonej decyzji z samego tylko faktu, że Urząd Gminy w piśmie z 5 sierpnia 2021 r. odmówił mu udzielenia żądanych informacji. Abstrahując od oceny, czy przedstawiciel Gminy zasadnie bądź w sposób nieuprawniony odmówił realizacji niektórych postulatów skarżącego, Sąd zauważa, że w przypadku części z nich, ich niezbędność przy realizacji decyzji nakazowej w świetle obowiązków nałożonych na skarżącego wydaje się co najmniej nieuzasadniona bądź adresatem tych zapytań i wniosków nie powinna być Gmina. Wątpliwości wzbudza już choćby domaganie się od Gminy "wskazania partycypantów w opracowaniu operatu wodno-prawnego dla przedmiotowej inwestycji" bądź "określenia czy wykonany kanał deszczowy będzie służył (...) również odwodnieniu powierzchni zabudowanej służącej produkcji rolnej". W zakresie tego ostatniego zagadnienia wskazać wypada, że o ile skarżący powziął wątpliwości co do zakresu obowiązków nałożonych w drodze decyzji Wójta Gminy S., to powinien ewentualnie zażądać od organu wyjaśnienia jej treści, w trybie art. 113 § 2 k.p.a. Nie sposób zarazem przyjąć, ażeby przeszkodę nie do przezwyciężenia stanowiły wskazywane przez pełnomocnika trudności w uzyskaniu przez skarżącego mapy zasadniczej obejmującej obszar całej zlewni lub przy dokonaniu ustaleń co do powierzchni terenów zabudowanych i utwardzonych.

W tym stanie rzeczy, zarzut "niewykonalności" decyzji nakazowej Wójta Gminy S. należało ocenić jako całkowicie pozbawiony uzasadnionych podstaw.

Dokonując analizy zarówno zaskarżonej decyzji organu odwoławczego jak i poprzedzającego ją orzeczenia organu Gminy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 k.p.a.). Ponadto, zdaniem Sądu, organy, wydając obie sporne decyzji oparły się na kompletnym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Organy dokonały również wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu, oceniając przy tym w sposób pełny znaczenie i wartość poszczególnych dowodów i argumentów strony dla toczącej się sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy – zdaniem Sądu – uznać, iż zaskarżonej decyzji nie można zarzucić jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organ odwoławczy poczyniłby w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi przeprowadzenie prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zasługuje na aprobatę, zaś postawione zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z organem, uzasadnioną interesem skarżącego.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie stwierdził przy tym, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. spełnia wymogi ustawowe określone w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organ wyraźnie wskazał wszelkie istotne przesłanki zarówno faktyczne, jak i prawne, wyjaśniając przy tym dokładnie ich znaczenie dla strony skarżącej.

Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.