Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2499/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji postanowieniem z [...] września 2020 r. nr [...], na podstawie art. 268a, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, późn. zm.); zwanej dalej K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia A.K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] lipca 2020 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskiem z 19 listopada 2018 r. A.K. zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15.

Pismem z 30 listopada 2018 r. wnioskodawczyni została poinformowana, że przedmiotowy wniosek jest zasadny, jednak nie ma możliwości jego realizacji z uwagi na fakt, iż ustawodawca nie określił wskaźnika stanowiącego podstawę naliczenia przedmiotowej należności. Realizacja wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nastąpi niezwłocznie po ustaleniu algorytmu dotyczącego wyliczenia należnej kwoty, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15.

Pismem z 8 lipca 2020 r. A.K. zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z ponownym wnioskiem o naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, a w przypadku odmowy wypłaty wnioskowanej należności wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji.

W związku z powyższym Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wskazując, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka w postaci innej usprawiedliwionej przyczyny uniemożliwiającej wszczęcie przedmiotowego postępowania, tj. brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Brak ten jest skutkiem wyeliminowania z porządku prawnego przepisu art. 115a ustawy o Policji w zakresie w jakim określał on mechanizm naliczania ekwiwalentu, który to brak nie został usunięty poprzez wprowadzenie normy prawnej uwzględniającej wskazania Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie organu brak jest podstawy prawnej do działania przez organ celem merytorycznego rozpoznania żądania.

Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie Komendant Główny Policji postanowieniem z [...] września 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy stwierdził, że podziela podjęte w postanowieniu Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] rozstrzygnięcie, bowiem 6 listopada 2018 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 2102) został ogłoszony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w którym Trybunał orzekł, że "art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 oraz z 2018 r., poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Ponadto orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie badania zgodności art. 115a ustawy o Policji z art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W treści wyroku Trybunał wprost wyjaśnił także, że art. 115a ustawy o Policji w zakwestionowanym zakresie normuje sposób ustalenia wysokości świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w sytuacji, gdy funkcjonariusz zostaje zwolniony ze służby. Ekwiwalent pieniężny przysługuje także za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym w zamian za czas służby przekraczający 40 godzin w tygodniu, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym, policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo przyznaje rekompensatę pieniężną.

W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, która wobec obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), uniemożliwia ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego. Sytuacja taka (brak podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego) będzie miała miejsce aż do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazane zostanie, jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy (koniecznym będzie przyjęcie danego wskaźnika tych przeliczeń).

Komendant Główny Policji wskazał, że podobne stanowisko w tym zakresie prezentuje sądownictwo administracyjne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 17 lipca 2019 r., sygn. akt: III SAB/G1 14/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt. IV SAB/Wr 14/19 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 października 2019 r., sygn. akt. II SAB/Wa 251/19).

Ponadto podkreślił, że 24 lipca 2020 r. Sejm na trzecim czytaniu uchwalił ustawę o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Powyższa ustawa została podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 25 sierpnia 2020 r. i opublikowana w Dzienniku Ustaw z 18 września 2020 r. pod pozycją 1610. Zgodnie z art. 48 powołanej ustawy wchodzi ona w życie z dniem 1 października 2020 r. Przedmiotowa ustawa zawiera regulacje (art. 1 pkt 16, art. 9) usuwające opisaną wyżej lukę prawną, a zatem po ich wejściu w życie możliwe będzie podjęcie innych niż podejmowane do tej pory, czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia wniosku.

Pismem z 3 listopada 2020 r. A.K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji z [...] września 2020 r. nr [...] wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, zobowiązanie do rozpatrzenia sprawy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1. art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącej o prawie jednostki do przywrócenia po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy orzeczenia, a której celem jest realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do żądania ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym, prawidłowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego,

2. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zasady państwa prawa) i wywodzonej z niej zasady ochrony zaufania obywateli do państwa, poprzez unicestwienie jej uprawnienia do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop,

3. art. 66 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uniemożliwienie pełnej realizacji gwarantowanego prawa do wypoczynku w postaci ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania w wysokości wynikającej ze stanu prawnego ustalonego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15,

4. art. 61 § la K.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odmówienie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniom organów obu instancji, w obecnym stanie prawnym nie istnieje żadna przeszkoda do obliczenia i wypłacenia jej należnego wyrównania z tytułu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Sposób wyliczenia kwoty należnej wskazuje wprost uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego , przy czym do 1 lipca 2019 r. okres rozliczeniowy, o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z ust. 2 tego artykułu i w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, to 3-miesięczny okres rozliczeniowy i taki też należy przyjąć do wymienionych wyliczeń należnej kwoty ekwiwalentu w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed 1 lipca 2019 r. Trybunał wskazał, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Tak więc po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję, ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia - w drodze decyzji. Prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby. Ze względu na funkcję art. 66 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (gwarancja prawa do wypoczynku) i jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika, podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze.

Z treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika zatem wprost sposób wyliczenia wysokości należnego jej ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego przy przyjęciu, że za jeden dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby w Policji. Oznacza to, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] po wyliczeniu ilości dni przysługującego jej dni urlopu wypoczynkowego i dodatkowego tę ilość urlopu powinien pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby obliczonego, zgodnie z uzasadnieniem Trybunału Konstytucyjnego, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym.

Ustalenia Trybunału Konstytucyjnego odnoszące się do sposobu wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop przesądzają, że wyliczenie należnego na dzień zwolnienia ze służby ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy nie tylko nie wymaga nowelizacji przepisów, ale nie powinno nastręczać organom Policji trudności, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za jeden dzień niewykorzystanego urlopu policjanta jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.

Ponadto skarżąca powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazała, że w niniejszej sprawie nie ma żadnych prawnych przesłanek do ograniczenia jej uprawnienia do uzyskania pełnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania, o jakich mowa w zacytowanym przepisie, to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (teza pierwsza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 października 2020 r., sygn. akt III SAB/Łd 18/20, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lipca 2014 r., sygn. I OSK 1635/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie jest zatem sporne, że z art. 61a § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wynika, że uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest oczywisty brak podstaw prawnych do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie. Wymienia się tu następujące przypadki:

a) sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia,

b) sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcia) w formie decyzji,

c) sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną (np. korzystanie z wód niewykraczające poza korzystanie powszechne w granicach określonych przepisami prawa wodnego; wpłaty na fundusze społeczne oparte na zasadzie dobrowolności),

d) sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", publ. LEX/el. 2019).

W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żaden z powyższych przypadków.

Nie jest również zasadne stanowisko organu, że w aktualnym stanie prawnym nie ma podstawy prawnej do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego.

Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji (w dacie wniosku i zaskarżonego postanowienia), policjant zwalniany ze służby otrzymuje, z zastrzeżeniem ust. 2-4, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, z wyjątkiem urlopu, o którym mowa w art. 83a ust. 1.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 10 października 2019 r., sygn. II SAB/Sz 74/19; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 września 2019 r., sygn. II SA/Łd 11/19, publ. CBOSA), ekwiwalent za niewykorzystany urlop przyznawany jest w drodze czynności materialno-technicznej (tj. przez wypłatę), zaś odmowa przyznania tego świadczenia powinna przybrać formę decyzji administracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany przez skarżącą urlop. Organ nie neguje zasadności żądania, ale zasłania się istnieniem luki prawnej, która powstała w związku z przywołanym już wyżej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15.

Procedujące w sprawie organy zgodnie zajęły stanowisko, że wniosek skarżącej w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop jest przedwczesny i będzie możliwy do rozpatrzenia dopiero po wprowadzeniu przez ustawodawcę przepisów służących określeniu sposobu i wysokości przelicznika ekwiwalentu, gdyż aktualnie, po stwierdzeniu przez Trybunał częściowej niekonstytucyjności art. 115a ustawy o Policji w zakresie w jakim przepis ten określał przelicznik służący do obliczenia należnego ekwiwalentu (1/30), brak jest przepisów umożliwiających prawidłowe wyliczenie wysokości ekwiwalentu. Ustawodawca nie wprowadził bowiem do chwili orzekania nowego przelicznika do ustawy o Policji. Innymi słowy organy nie odmówiły skarżącemu prawa do wypłaty świadczenia, a jedynie stwierdziły, że nie mają podstaw materialnoprawnych do dokonania jego wyliczenia, a w konsekwencji wypłaty.

Istota sporu sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy istotnie w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, przy braku ustawowego zastąpienia "niekonstytucyjnego" przelicznika 1/30 innym przelicznikiem, nie można wyliczyć i wypłacić należnego skarżącej ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.

W tym miejscu wskazać należy, że od 1 października 2020 r. art. 115a ustawy o Policji otrzymał nowe brzmienie nadane ustawą z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610). Zgodnie ze znowelizowanym art. 115a ustawy o Policji ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Ustała zatem wskazana przez organ przeszkoda i mimo uchwalenia ustawy nowelizującej przed wniesieniem skargi, co miało miejsce 31 sierpnia 2020 r., nie została ona uwzględniona w trybie autokontroli.

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby (na zasadach art. 41 i art. 116 uP w zw. z art. 114 tej ustawy).

Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia i realizując jednocześnie obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 kpa, którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

Należy zgodzić się z organem, że sposób ustalenia wysokości świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy funkcjonariuszy Policji reguluje art. 115a ustawy o Policji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem realizacja prawa do tego ekwiwalentu następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłaty w drodze decyzji administracyjnej. Organ powinien zatem albo naliczyć ekwiwalent przysługujący skarżącemu i dokonać jego wypłaty, albo w terminie określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego wydać decyzję administracyjną odmawiającą jego wypłaty (por. wyrok NSA z 15.04.2014 r. sygn. akt I OSK 542/13; wyrok WSA w Rzeszowie z 22.11.2019 r. sygn. akt II SAB/Rz 90/19, dostępne w CBOSA). W kontrolowanej sprawie nie wystąpiła uzasadniona przeszkoda do wszczęcia postępowania.

Sąd nie zgadza się z argumentacją organu wskazującą na lukę prawną powstałą w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 jako przyczynę braku możliwości załatwienia wniosku skarżącej. W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że ze względu na funkcję art. 66 ust. 2 Konstytucji RP (gwarancja prawa do wypoczynku) i jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika, podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadziło, w ocenie Trybunału, do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji RP.

Sąd w niniejszym składzie podziela ugruntowane stanowisko przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że skutkiem publikacji powyższego wyroku 6 listopada 2018 r. utracił moc obowiązującą art. 115a ustawy o Policji, ale tylko w zakresie, w jakim przepis ten ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Wyrok ten jako orzeczenie zakresowe nie powoduje automatycznie utraty mocy obowiązującej całego art. 115a ustawy o Policji. Norma ta nadal obowiązuje z tym, że należy traktować ją jako pozostającą w sprzeczności z Konstytucją RP, ale tylko w granicach określonych w powołanym wyroku. W pozostałym zakresie należy ja stosować i interpretować zgodnie ze wskazówkami przedstawionymi przez Trybunał Konstytucyjny. Organ administracji publicznej orzekający na podstawie art. 115a ustawy o Policji winien zrekonstruować jego treść zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Przyjąć należy, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy (por. wyroki WSA: w Opolu z 17 września 2019 r., sygn. akt II SAB/Op 50/19; w Szczecinie z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 37/19; w Gliwicach z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt III SAB/Gl 279/19, w Gorzowie Wielkopolskim z 25 marca 2020 r., sygn. akt II SAB/Go 7/20, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie brak było przeszkód prawnych do rozpoznania wniosku o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop dodatkowy i wypoczynkowy. Brak zmiany regulacji prawnej w zakresie ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego po wyżej wskazanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie niweczył uprawnienia organu do merytorycznego rozpoznania żądania skarżącego.

Jak wskazano wyżej, przeszkoda taka całkowicie ustąpiła z dniem 1 października 2020 r., kiedy weszła w życie nowelizacja art. 115a ustawy.

W tych okolicznościach z istotnym naruszeniem art. 61a § 1 K.p.a. organy obu instancji odmówiły skarżącemu wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Nie zachodzi bowiem wskazywana przez organy przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie takiego postępowania i wyliczenia ekwiwalentu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 7 października 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 736/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 października 2020 r., sygn. akt III SA/GL 476/20, dostępne w CBOSA).

Rzeczą organu przy ponownym rozpoznaniu wniosku, będzie dokonanie wyliczenia i wypłaty wnioskowanego przez skarżącego wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop zgodnie z brzmieniem znowelizowanego art. 115a ustawy o Policji.

Stwierdzone wady postanowień organów obu instancji skutkowały koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a.