Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 388/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 2; art. 145 § 1 lit. a i c; art. 135;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31zy ust. 1; art. 31zq ust. 8;
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: § 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 2009
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru  urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń
article: art. 77 § 1; art. 7;
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 10 ust. 1-3;
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 7 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi W. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc [...] r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2021 r. (nr [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], odmawiającą przedsiębiorcy W. C. zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r.

Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie sprawy:

We wniosku z dnia [...] marca 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym [...] dla płatników składek prowadzących w dniu [...] listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu, skarżący W. C. wniósł o zwolnienie go z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc styczeń 2021 r. We wniosku jako kod PKD swojej przeważającej działalności na dzień [...] listopada 2020 r. podał kod PKD [...]

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc styczeń 2021 r. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśnił, że wskazany przez skarżącego we wniosku kod PKD nie stanowił przeważającej jego działalności gospodarczej, w związku z czym nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na podstawie § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371, z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie COVID-19").

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą osobiście i w formie spółek cywilnych. Dochody osiąga głównie z działalności gastronomicznej. W miesiącu styczniu 2020 r. otworzył kolejną placówkę gastronomiczną, ponosi koszty jej utrzymania, jednak lokal zamknięty jest od listopada 2020 r. Przychody z pozostałych spółek są zerowe. Wyjaśnił przy tym, że nie zmienił kodów PKD w CEIDG w odpowiednim czasie, natomiast z działalności ubezpieczeniowej oznaczonej kodem PKD [...] jako przeważająca osiąga minimalne przychody stanowiące ok. 3,5% względem gastronomii, które wynikają z polis założonych w przeszłości. Zdaniem skarżącego kolejność kodów wskazana w rejestrze CEIDG nie powinna być jedynym wyznacznikiem w zakresie przyznawania pomocy.

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2021 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że w rozporządzeniu COVID-19 ustawodawca wymienił rodzaje kodów PKD według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, dla których przewidziane jest zwolnienie z opłacania składek do ZUS za okres od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. Ogranicza to liczbę podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie z opłacenia składek do ZUS. Nie przewidziano również odstępstwa od warunków przyznania ulgi, w tym wskazania na okoliczności faktycznego wykonywania działalności kwalifikującej się do opisu kodem PKD, z którego ulga przysługuje. Aktualizacja kodów PKD należy do obowiązków przedsiębiorcy. Zgodnie zaś z § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19, kod PKD powinien zgadzać się z danymi z rejestru REGON na dzień 30 listopada 2020 r. Jeśli zmiana kodu działalności przeważającej dokonana jest po obowiązującej dacie (z datą obowiązywania wstecz), wówczas nie ma podstaw do uznania, że został spełniony warunek prowadzenia działalności z określonym kodem PKD na dzień 30 listopada 2020 r. Prawo do uznania mają tylko zmiany zgłoszone nie później niż do dnia 30 listopada 2020 r. W wyniku ponownej analizy sprawy i weryfikacji zmian dokonanych przez skarżącego w CEIDG organ ustalił, że na dzień 30 listopada 2020 r. prowadził on działalność oznaczoną kodem PKD [...] W dniu [...] lutego 2021 r. skarżący dokonał natomiast zmiany kodu PKD na [...], z datą rozpoczęcia działalności gospodarczej od dnia [...] czerwca 2004 r. Wobec powyższego organ uznał, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie precyzując, że od 2009 r. dochody osiąga głównie z działalności gastronomicznej. W styczniu 2020 r. otworzył kolejną placówkę gastronomiczną, ponosi koszty jej utrzymania, jednak lokal jest zamknięty. Przyznał nadto, że nie zmienił kodów PKD w CEIDG w odpowiednim czasie, jednakże działalność ubezpieczeniowa oznaczona kodem PKD [...] w 2019 r. stanowiła jedynie 6% ogólnych jego przychodów, zaś w 2020 r. 6,4%, natomiast gastronomia przynosiła w tych latach dochody na poziomie odpowiednio 94% i 86%. Powyższe proporcje wskazują, że przeważającą jego działalnością jest aktywność gospodarcza oznaczona kodem PKD [...] – uprawniająca do ulgi.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy, dlatego zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że złożona w przedmiotowej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ administracji w odpowiedzi na skargę (k. 11-13), a skarżący nie żądał przeprowadzenia rozprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja organu, którą odmówiono skarżącemu jako przedsiębiorcy prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za miesiąc styczeń 2021 r., w oparciu o szczególne regulacje związane z pandemią COVID-19.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371, z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie COVID-19"), wydanego na podstawie art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm. – dalej jako "ustawa COVID-19" lub "ustawa"). Wskazana ustawa przewiduje możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek, wskazując w art. 31zo okresy i warunki zwolnienia z obowiązku opłacania składek oraz przyznając w art. 31zy ust. 1 ustawy Radzie Ministrów upoważnienie do określenia w drodze rozporządzenia innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3 lub objęcia tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.

Zgodnie z art. § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z – którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r.

Jednocześnie według § 10 ust. 3 rozporządzenia [...], oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r.

Wymaga zwrócenia uwagi, że spór w niniejszej sprawie dotyczył w istocie przesądzenia tego, czy organ rozpoznając wniosek strony powinien ograniczyć się jedynie do badania kodu PKD ujawnionego we wpisie w rejestrze CEIDG dotyczącego przeważającej działalności gospodarczej na dzień [...] listopada 2020 r., czy też przyjąć kod PKD odpowiadający przeważającej działalności gospodarczej rzeczywiście prowadzonej przez przedsiębiorcę w tym okresie.

W rozpoznawanej sprawie we wniosku z dnia [...] marca 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiąc styczeń 2021 r. skarżący jednoznacznie wskazał, że na dzień [...] listopada 2020 r. prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD [...], to jest restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne. Z akt sprawy wynika natomiast, że zmiany we wpisie w zakresie kodu PKD przeważającej działalności z kodu PKD [...] (działalność agentów i brokerów ubezpieczeniowych) na kod PKD [...] dokonano dopiero w dniu [...] lutego 2021 r., jednakże z datą zaistnienia zmiany od [...] stycznia 2020 r. Okoliczność ta jest bezsporna, bowiem skarżący zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze przyznał, że nie zmienił w odpowiednim czasie kodu PKD w zakresie przeważającej działalności, którą faktycznie prowadził.

Natomiast organ oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie prowadzenia na dzień 30 listopada 2020 r. działalności gospodarczej o określonym kodzie PKD, jako rodzaju przeważającej działalności stwierdził, że w CEIDG w przypadku skarżącego jako rodzaj przeważającej działalności wpisana była działalność o kodzie PKD [...], który to kod PKD w świetle § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19 – nie uprawniał do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za styczeń 2021 r. Organ przyjął w takiej sytuacji, że twierdzenia skarżącego o rzeczywistym rodzaju przeważającej działalności gospodarczej nie miały wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, zaś zmiana kodu PKD na kod uprawniający do przyznania ulgi dokonana po dacie wskazanej w rozporządzeniu, nie daje podstaw do uznania, że omawiany warunek został spełniony.

W ocenie Sądu, w kwestii tej stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji nie jest prawidłowe i należycie uzasadnione, a w konsekwencji odmowa przyznania skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu właściwych składek z tej tylko przyczyny, że na dzień [...] listopada 2020 r. w CEIDG jako przeważająca działalność gospodarcza nie widniał jeden z kodów PKD wskazanych w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19, nie pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Zauważyć trzeba, że nie ma przesądzających podstaw do przyjęcia, że § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19 statuuje obowiązek organu oparcia się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. i braku możliwości powołania się przez wnioskującego o pomoc na ewentualne inne dowody, wskazujące na odmienny od uwidocznionego w rejestrze rodzaj przeważającej działalności danego przedsiębiorcy. W ocenie Sądu, poprzestanie wyłącznie na wykładni językowej tego przepisu prowadziłoby do wypaczenia celu i sensu ustawy, którym jest przeciwdziałanie między innymi negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ograniczeniami w prowadzeniu określonych rodzajów działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Zasadniczym celem wprowadzonych rozwiązań prawnych, m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek było to, aby pomoc w ramach wsparcia została przyznana podmiotom faktycznie prowadzącym na dany dzień działalność określonego rodzaju, według wskazanych kodów jako działalność przeważająca.

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 955). Ustawa ta określa zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych danych statystycznych, oraz ustala organizację i tryb prowadzenia tych badań i zakres związanych z nimi obowiązków (art. 1 ustawy). Zgodnie z art. 42 ust. 7 pkt 1 i ust. 8 ustawy o statystyce publicznej, złożenie wniosku o wpis do rejestru podmiotów, wniosku o zmianę cech objętych wpisem oraz wniosku o skreślenie z rejestru podmiotów dla przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną – następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2020 r. poz. 2296 i 2320), chyba że zmiana dotyczy jedynie cech objętych wpisem, niebędących przedmiotem wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych.

Zauważyć należy, że wpis do rejestru stanowi swego rodzaju zgłoszenie zamierzonej działalności, ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Wniosek o wpisanie lub aktualizację danych nie stanowi tym samym oświadczenia woli, ale oświadczenie wiedzy. Oświadczenia wiedzy mają zaś charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15).

Zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem do postępowania w sprawach dotyczących odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 76 § 3 k.p.a., który przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Taki zaś charakter mają dane zawarte w rejestrze REGON. Dlatego przedsiębiorca ubiegający się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego i także podważyć aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. W celu obalenia domniemania musi wykazać, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych widniejących w rejestrze.

Podkreślić należy, że pojęcie "przeważającej działalności gospodarczej" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane ani w ustawie COVID-19, ani w ustawie o statystyce publicznej. Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności określa natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009, z późn. zm.), wydane na podstawie delegacji ustawowej wyrażonej w art. 46 ustawy o statystyce publicznej. Stosownie do § 9 ust. 1 tego rozporządzenia, wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według PKD na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla działalności wpisanej do CEIDG, na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących (§ 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia). Z powyższego wynika zatem, że domniemanie prawdziwości wpisów w rejestrze REGON w zakresie rodzaju przeważającej działalności może być obalone przez przedsiębiorcę za pomocą dokumentów wykazujących procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów lub, jeżeli nie jest to możliwe, udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.

Tym samym, w postępowaniu o przyznanie uprawnienia, o którym mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19, ustalenie rodzaju przeważającej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Wpis w tym zakresie we właściwym rejestrze korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest to domniemanie wzruszalne. Podobnie jak wpis w rejestrze, także oświadczenie we wniosku o przyznanie ulgi stanowi oświadczenie wiedzy przedsiębiorcy. Ustawodawca w § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19 potraktował wpis w rejestrze jako domniemanie prawne, mające na celu uproszczenie i tym samym skrócenie postępowania zmierzającego do udzielenia uprawnienia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Natomiast uwzględnienie wyłącznie wpisów w rejestrze, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia wymogu prowadzenia, jako przeważającej, działalności gospodarczej oznaczonej określonym kodem PKD, powoduje w istocie wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które faktycznie spełniają warunek do przyznania ulgi, to jest prowadzą we wskazanym w ustawie dniu przeważającą działalność zgodną ze wskazanymi kodami PKD, a jedynie nie wypełniły czynności formalnych i uchybiły obwiązkom statystycznym. Działanie takie zaprzecza celom przyjętych regulacji w zakresie zwalczania skutków epidemii COVID-19 oraz narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

Zaznaczyć należy, że inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania rodzaju przeważającej działalności innej niż działalność ujawniona w rejestrze jako przeważająca, spoczywa na stronie występującej o przyznanie uprawnienia. Niemniej jednak na organie rozpatrującym taki wniosek ciążą obowiązki procesowe wynikające z zasad postępowania administracyjnego zawartych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności organ obowiązany jest przestrzegać wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). W świetle art. 9 k.p.a. organ ma także obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ winien czuwać nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ ma również obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (art. 10 k.p.a.). Natomiast przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji organ nie może pominąć obowiązku wynikającego z dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Reasumując – w ocenie Sądu – w rozpoznawanej sprawie organ nie wywiązał się z powyższych obowiązków. Przedwcześnie przyjął, że skarżący nie jest podmiotem mogącym ubiegać się o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek za okres od [...] do [...] stycznia 2021 r., bez analizy twierdzeń zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz umożliwienia stronie przedstawienia dowodów dla wykazania, że spełnia kryterium prowadzenia na dzień [...] listopada 2020 r. przeważającej działalności według kodu PKD wskazanego w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19. Organ całkowicie niezasadnie ograniczył postępowanie wyjaśniające jedynie do zbadania wpisów w CEIDG. W aktach administracyjnych znajdują się wprawdzie wydruki z bazy CEIDG, obrazujące zmiany wpisów, jednak dołączone zostały one już po wydaniu decyzji i wniesieniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co wynika z daty wygenerowania dokumentu (dnia [...] czerwca 2021 r.). Z wydruku z bazy CEIDG wynika zaś, że w dniu [...] lutego 2021 r. dokonana została zmiana wpisu w zakresie kodu przeważającej działalności gospodarczej strony (nowy kod: [...]). Organ zmiany tej nie uwzględnił i nie przeprowadził w tym zakresie niezbędnego postępowania wyjaśniającego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał tylko, że okoliczność ta nie ma znaczenia ponieważ zmiana miała miejsce po dniu [...] listopada 2020 r., pomijając zaś całkowicie argumentację skarżącego. Tym samym działał w sposób sprzeczny z powołanymi wyżej zasadami postępowania administracyjnego.

Organ nie dopełnił także obowiązków wynikających z art. 79a § 1 k.p.a. Wprawdzie przed wydaniem zaskarżonej decyzji wystosował do skarżącego pismo informujące, że zebrał dowody i materiały umożlwiające wydanie decyzji i że przysługuje skarżącemu prawo do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminie 7 dni, co można uznać za spełnienie obowiązku wynikającego z art. 10 k.p.a., to jednak nie można uznać, że wezwanie to czyni zadość obowiązkom wskazanym w art. 79a § 1 k.p.a. Podkreślić bowiem należy, że celem tej regulacji jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy, rzetelnej informacji ze strony organu o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Mimo, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakwestionował stanowisko organu dotyczące ustalenia, że na dzień 30 listopada 2020 r. nie prowadził przeważającej działalności według kodu PKD wskazanego w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19, organ uznał, że twierdzenia te nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. W konsekwencji skarżący został pozbawiony inicjatywy dowodowej na etapie postępowania administracyjnego i możliwości przedstawienia w tym postępowaniu dowodów dla wykazania kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności dotyczącej rzeczywistego prowadzenia określonego w przepisach prawa rodzaju działalności gospodarczej, jako przeważającej.

Należy także zwrócić uwagę, że sąd administracyjny nie jest organem do którego kompetencji należy samodzielne gromadzenie dowodów na okoliczności istotne w sprawie administracyjnej, podobnie jak ich ocena oraz merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Ustalenia stanu faktycznego oraz gromadzenie i ocena dowodów są bowiem obowiązkiem organu. Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji.

Ze względu na wydanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. – obowiązany był uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu wydaną w pierwszej instancji, o czym orzekł w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższymi uwagami przeprowadzi ponownie postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności oceni argumentację i dowody skarżącego w zakresie jego przeważającej działalności gospodarczej i w miarę potrzeby wezwie go do wyjaśnienia rozbieżności między kodem PKD wskazanym we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek a kodem PKD wynikającym z bazy REGON (na dzień [...] listopada 2020 r.). Rzeczą skarżącego będzie natomiast przedstawienie ewentualnie innych jeszcze dowodów mających na celu wykazanie, że w rzeczywistości przeważającą działalnością skarżącego była w dacie [...] listopada 2020 r. działalność o kodzie PKD [...] Po należytym przeprowadzeniu postępowania przy zachowaniu wiążących reguł proceduralnych organ rozstrzygnie sprawę, mając na względzie również przedstawioną powyżej wykładnię właściwych przepisów prawa materialnego, jakie znajdują w omówionych okolicznościach sprawy zastosowanie.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, orzekł jak w sentencji wyroku.