Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1352/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 64
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej T. S. kwotę 717 zł /słownie: siedemset siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem swej Skargi T.S. uczyniła decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] (dalej WINGiK) z dnia [...] września 2018 r., nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków Miasta [...].

WINGiK ustalił, że Strona skarżąca powołując się na księgę wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...], postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r., decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2016 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r., jak również wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. II SA/Rz 191/17, wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o wprowadzenie w operacie ewidencyjnym zmiany podmiotowej w odniesieniu do działki o numerze 811/2 położonej w [...] w obrębie 211 [...], stanowiącej według ewidencji gruntów własność Skarbu Państwa, poprzez wykazanie tej działki na rzecz spadkobierców A.R., tj. T.S., T.R., J.B. oraz B.G.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], odmówił wprowadzenia w operacie ewidencyjnym żądanej przez skarżącą zmiany podmiotowej. Podano, że na podstawie dokonanej analizy zebranego materiału dowodowego parcele gruntowe o nr 838, 839, 840, i 841 LWH 108 obr. Gmina [...] stanowiły własność J.R. Na mocy orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] października 1971 r. zostały one przyjęte na rzecz Skarbu Państwa. Następnie parcele gruntowe o nr 838, 839, 840, 841, zmieniły oznaczenie na działki o nr 28, 27 i 44. Aktem własności ziemi z dnia [...] lutego 1973 r. A.R. została uwłaszczona działką o nr 28. Stan prawny wynikający z tego faktu nie został jednak wykazany w operacie gruntów i budynków zaś prawo własności A.R. do działki nr 28, zostało ujawnione w księdze wieczystej w roku 1973. W operacie ewidencyjnym działka o nr 28 od 1971 r. wykazana jest na rzecz Skarbu Państwa.

Podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków działka o nr 28 zmieniła oznaczenie na działkę o nr 811. Następnie na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2006 r. działka o numerze 811 uległa podziałowi na działki o numerze 811 /1 oraz 811/2. Organ pierwszej instancji odnosząc się do wyrażonego żądania podał, że w odniesieniu do ww. działek w obrocie prawnym znajdują się dwie decyzje stwierdzające własność tego gruntu, to jest orzeczenie o wywłaszczeniu z 1971 r. oraz akt własności ziemi z 1973 r. W tej sytuacji sprawa własności działek powinna zostać rozstrzygnięta na drodze cywilnoprawnej, bowiem organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie są właściwe do ustalania i rozstrzygania jakichkolwiek kwestii związanych ze sporami o własność.

Decyzja organu pierwszej instancji została zaskarżona odwołaniem przez stronę skarżącą reprezentowaną przez fachowego pomocnika. W treści środka odwoławczego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie orzeczenia w przedmiocie wprowadzenia w operacie ewidencyjnym żądanej przez stronę zmiany. Uwypuklono znaczenie dla sprawy wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2017 r., o sygn. II SA/Rz 191/17, dotyczącego wniosku skarżącej o zwrot działki o nr 811/2 w obr. 211 [...] - [...]. W postępowaniu zwrotowym uznano, że działka nr 28 obr. 98 stanowi według Aktu Własności Ziemi własność A.R. stąd żądanie jej zwrotu jest bezprzedmiotowe.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r. postanowił utrzymać w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o odmowie wprowadzenia żądanych zmian do ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, iż w istniejącym operacie ewidencji gruntów i budynków działka o numerze 811/2 wykazana jest na rzecz Skarbu Państwa. Dawna parcela gruntowa o numerze 838 stanowiła własność J.R. W założonym w 1967 r. rejestrze gruntów Miasta [...] wykazana została działka o nr 28 na rzecz J.R., pozostająca we władaniu A.R. Zgodnie z decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1971 r. parcele gruntowe o nr 838/1 i 838/2 zostały wywłaszczone na rzecz Państwa i decyzja ta stała się prawomocna dnia 6 grudnia 1971 r. Zmiana wynikająca z tej decyzji została wprowadzona w operacie ewidencji gruntów, przez co działka o nr 28 została wykazana jako własność Skarbu Państwa; taki wpis istnieje do chwili obecnej. Z wyrysu z mapy ewidencyjnej włączonej do zasobów geodezyjnego dnia 3 listopada 2015 r. działka nr 28 odpowiada części dawnej parceli gruntowej nr 838/2. W dniu 26 lutego 1973 r. został wydany akt własności ziemi stwierdzający, że A.R. stała się z mocy samego prawa właścicielem działki o nr 28. Stan prawny wynikający z tego aktu został ujawniony w księdze wieczystej, jednakże nie zostało to wykazane w operacie ewidencyjnym. Podczas modernizacji ewidencji działka o numerze 28 zmieniła oznaczenie na działkę o numerze 811, a następnie w celu wydzielenia gruntu pod wodę płynącą działka o numerze 811, uległa podziałowi na dwie działki - 811/1 i 811/2. W odniesieniu do gruntów objętych tą sprawą w obrocie prawnym znajdują się dwie decyzje administracyjne, to jest decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz akt własności ziemi wydany na rzecz A.R. Mając na uwadze powyższe w ocenie organu odwoławczego Prezydent Miasta [...] prawidłowo uznał brak podstaw do dokonania żądanej zmiany. Podkreślono w decyzji, że kwestie własności nieruchomości powinny być rozstrzygnięte w postępowaniu cywilno-prawnym. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie podkreślono że wyrok ten wiąże organy wyłącznie w tej sprawie, w której został wydany to jest ws. wywłaszczenia nieruchomości. Wyrażone tam stanowisko nie wiąże więc organów prowadzących ewidencję gruntów budynków.

Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona w terminie przez T.S. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie :

- art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odmowę uznania wiążącej mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. II SA/Rz 191/17,

- art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez odmowę ujawnienia aktualnych właścicieli tej działki,

- § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez odmowę ujawnienia w ewidencji aktualnych właścicieli tej nieruchomości,

- art. 2 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez odmowę uznania obowiązywania zawartego w tym przepisie domniemania prawdziwości wpisu w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organy obu instancji nie uwzględniły wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2017 r., w którym stwierdzono, że zwrot nieruchomości spadkobiercom właściciela jest niedopuszczalny. We wniosku o wprowadzenie zmian w operacie ewidencyjnym Skarżąca powołała numer księgi wieczystej dla działki nr 811/2 gdzie jako właściciel figuruje matka skarżącej A.R. - zmarła 1 sierpnia 2015 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, że spadek po zmarłej nabyli skarżąca a także T.R., J.B. oraz B.G. Tym samym własność na rzecz wnioskodawczyni i rodzeństwa wynika z treści wpisu w dziale drugim księgi wieczystej jak również ze wspomnianego postanowienia spadkowego. Wobec tego, Organy nie muszą rozstrzygać o kwestii własności, gdyż nie ma takiej potrzeby.

Organ odwoławczy odpowiadając na zarzuty skargi podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga została przez Sąd uwzględniona z przyczyn, które należało dostrzec z urzędu.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Skarga musiała zostać przez Sąd uwzględniona, bowiem decyzja WINGiK jak również decyzja Prezydenta Miasta [...] narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, którym mógł mieć wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.

Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca złożyła w dniu 7 czerwca 2018 r. w Urzędzie Miasta [...] Wydział Geodezji wniosek o wprowadzenie zmian w rejestrze gruntów datowany na dzień 21 maja 2018 r. Wniosek, o którym mowa miał doprowadzić do aktualizacji operatu ewidencyjnego polegającej na ujawnieniu w nim skarżącej oraz T.R., J.B. oraz B.G. jako właścicieli działki nr 811/2 położonej w [...] w obrębie 211 [...] na mocy postanowienia Sądu Rejonowego stwierdzającego nabycie spadku po zmarłej A.R. W treści tego pisma wyrażono w sposób wyraźny żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr 811/2 obr. 211 [...] – [...] jak również określono imię i nazwisko składającej podanie oraz podano jej adres zamieszkania, a ponadto opisano stan faktyczny i prawny sprawy i załączono określone dokumenty m.in. kopie wyroku WSA z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. II SA/Rz 191/17. Wniesione podanie o wprowadzenie zmian nie zostało jednak podpisane przez T.S.

W myśl art. 63 § 3 K.p.a. podanie wniesione przez stronę pisemnie, a takim jest żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, powinno być podpisane przez osobę wnoszącą lub przez jej pełnomocnika. Pomimo tego ewidentnego braku, organ zarówno pierwszej i jak i drugiej instancji nie wezwał skarżącej o uzupełnienie podania, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., który stanowi : Jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Ponieważ Organy rozpoznały wniosek o załatwienie sprawy administracyjnej niepodpisany przez stronę skarżącą, to należało stwierdzić naruszenie przepisu art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm.) w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik sprawy. W tych okolicznościach nie sposób mieć pewność co do tego czy skarżąca uzupełniłaby brak formalny swego podania. Jednocześnie, WSA nie uznał w niniejszej sprawie rażącego naruszenia prawa i w konsekwencji nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że skarżąca nie podnosi w swej skardze, iż Organy rozpoznały podanie nie pochodzące od niej. Błąd Organów polegał więc na niedostrzeżeniu braku podpisu pod wnioskiem oraz na niepodjęciu stosownych działań zmierzających do konwalidacji tego błędu, nie zaś działaniu wbrew woli strony.

Z uwagi na dostrzeżone przez Sąd ewidentne uchybienie normom prawa procesowego, nie można było ustosunkować się do merytorycznych zarzutów skargi.

W przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku Organ pierwszej instancji obowiązany będzie zastosować przepis art. 64 § 2 K.p.a. w celu uzupełnienia braku podpisu skarżącej pod podaniem inicjującym postępowanie o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów.

Uzupełnienie podpisu pozwoli Organom w sposób merytoryczny odnieść się do wyrażonego przez skarżącą żądania, czemu powinno służyć uwzględnienie skutków prawnych dla prawa własności nieruchomości jakie są konsekwencją ostatecznego Aktu Własności Ziemi, który stwierdza że poprzedniczka prawna wnioskodawczyni A.R. stała się z mocy art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250) z dniem 4 listopada 1971 r. właścicielem działki nr 28 w obr. 98. Akt Własności Ziemi jest decyzją administracyjną deklaratoryjną potwierdzającą nabycie prawa własności nieruchomości z dniem wejścia w życie przepisów w/w ustawy, co miało miejsce 4 listopada 1971 r. Orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości zostało wydane dnia 26 października 1971 r., czyli przed wejściem w życie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Zważyć również należy, iż na mocy art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2016 r. poz. 1491 ze zm.), do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów K.p.a. dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Powołany przepis, aby ostatecznie ustabilizować stosunki własnościowe ukształtowane aktami własności ziemi, zamknął jakąkolwiek możliwość wzruszania Aktów Własności Ziemi. W konsekwencji organy administracji a także sądy administracyjne nie mają prawnych kompetencji do przeprowadzania kontroli zgodności tych aktów z obowiązującymi regulacjami w tym z art. 3 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - przepisem który wyłączał stosowanie art. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych do nieruchomości stanowiących własność Państwa. Rozważenie skutków prawnych wiążącego Organ aktu własności ziemi jak również skutków ujawnionego w księdze wieczystej stanu prawnego przedmiotowej działki, pozwolą Organom ewidencyjnym na zgodne z prawem rozstrzygnięcie żądania strony skarżącej.

Z przedstawionych względów orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.