Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1788/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2013 r. sprawy ze skargi E. K. i A. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] potwierdzającą A. K. i E. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. i A. S. nieruchomości w miejscowości S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wnioskami z dnia 8 czerwca 2005 r. A. K. i E. K. zwrócili się do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie nieruchome – [...] ha lasu - pozostawione przez A. S. i A. S. w miejscowości S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego, wnioskodawcy przedłożyli postanowienie Sądu Rejonowego [...]. Oprócz tego strony postępowania przekazały uwierzytelnione kopie swoich dowodów osobistych - świadczące o posiadaniu obywatelstwa polskiego oraz karty repatriacyjne A. S. i A. S. z dnia [...] listopada 1956 r., a także dowody dotyczące miejsc zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Polski i oświadczenia o stanie realizacji prawa do rekompensaty. Na dowód posiadania prawa własności mienia zabużańskiego, A. K. i E. K. złożyli do akt sprawy notarialny akt darowizny z dnia [...] lutego 1936 r., z którego wynika, że L. S. darował swoim bratanicom – A. S. i A. S. w częściach równych nieruchomość wiejską w miejscowości[...]. Ponadto ubiegający się o rekompensatę przedłożyli także tłumaczenie przysięgłe pisma Wydziału Geodezji w Druskiennikach Administracji Naczelnika Powiatu [...] z dnia [...] października 2003 r. W piśmie tym stwierdzono: "Zgodnie z posiadanymi dokumentami archiwalnymi, w testamencie notarialnym M. S. z dnia [...] lipca 1891 r., (...), M. S. podzielił cały swój majątek nieruchomy i ruchomy dla trzech synów w równych częściach. We wsi [...]. Po śmierci L. S. od 1936 roku ziemią władała jego żona – A. S.. Mieli oni siedmioro dzieci, którzy mieliby prawo do 1/7 części każdy. Wymienionym (...) osobom należałoby: [...]. Ponadto w dokumencie tym został także przywołany akt darowizny z dnia [...] lutego 1936 r., jednakże majątek zabużański w nim opisany został przedstawiony inaczej niż w oryginalnym akcie, ponieważ w dokumencie z 2003 r. stwierdzono, że L. S. swój nieruchomy majątek we wsi S. daruje swoim bratanicom A. S. i A. S. w równych częściach, tj. po [,,,] ha każdej. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Wojewoda [...] potwierdził A. K. i E. K. prawo do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione na Kresach Wschodnich przez A. S. i A. S.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Minister Skarbu Państwa uchylił ww. decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, podnosząc, że w prowadzonym postępowaniu organ wojewódzki naruszył zasady wyrażone w art. 8 i 9 kpa, gdyż nie poinformował stron o możliwości udowodnienia prawa własności mienia zabużańskiego w oparciu o dowód w postaci oświadczeń świadków (art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.). Ponadto organ odwoławczy wskazał także, że Wojewoda [...] naruszył art. 107 § 3 kpa, ponieważ nie odniósł się do wskazywanych przez wnioskodawców okoliczności dotyczących większej powierzchni pozostawionej nieruchomości i nie wziął pod uwagę dowodu w postaci pisma Wydziału Geodezji w D. z dnia [...] października 2003 r. - przez co z zaskarżonej decyzji nie wynika za nieruchomość o jakiej powierzchni potwierdzono stronom prawo do rekompensaty.

Ponownie prowadząc postępowanie administracyjne oraz mając na względzie zalecenia Ministra Skarbu Państwa, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r. potwierdził A. K. i E. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. i A. S. nieruchomości w miejscowości S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W decyzji tej organ wojewódzki określił zwaloryzowaną wartość ww. nieruchomości na kwotę [...] zł i ustalił prawo do rekompensaty na sumę [...] zł. Na tej podstawie, biorąc także pod uwagę udziały spadkowe stron, Wojewoda przyznał A. K. i E. K. rekompensaty (świadczenia pieniężne) o wartości po [...] zł dla każdego z nich.

Pismem z dnia 28 maja 2012 r. A. K. i E. K. złożyli odwołanie od decyzji Wojewody [...], zarzucając organowi pierwszej instancji błędne obliczenie wartości przyznanych rekompensat, poprzez oparcie się przy ustalaniu wartości mienia zabużańskiego na dowodzie w postaci notarialnego aktu darowizny z dnia [...] lutego 1936 r., zamiast na tłumaczeniu przysięgłym pisma Wydziału Geodezji w D. Administracji Naczelnika Powiatu [...] z dnia [,...] października 2003 r. - w którym zdaniem odwołujących się zawarto bardziej wiarygodne informacje odnośnie majątku pozostawionego na byłym terytorium państwa polskiego. W konsekwencji Wojewoda [...] przyznał stronom rekompensatę za grunty o powierzchni [...], zamiast za [...] ha lasu - o co ubiegający się o rekompensatę występowali we wnioskach o przyznanie tego prawa.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., trzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. w uzasadnieniu wskazując, że bezspornym jest, iż A. K. i E. K. złożyli wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty w ustawowym terminie, a w trakcie prowadzonego postępowania udowodnili spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - warunkujących przyznanie prawa do rekompensaty. Zdaniem organu odwoławczego, Wojewoda [...] prawidłowo ustalił wartość rekompensat przyznanych wnioskodawcom - na podstawie zwaloryzowanej wartości mienia zabużańskiego, obliczonego w przedłożonym przez strony operacie szacunkowym z [...] lutego 2011 r. i biorąc pod uwagę ich udziały w spadku po A. i A. S. Ponadto Minister Skarbu Państwa wskazał, że wobec braku możliwości zdobycia innych dowodów i po przeprowadzeniu w tym zakresie przez organ pierwszej instancji wnikliwego postępowania Wojewoda [...] był uprawniony przyjąć jako dowód posiadania prawa własności mienia zabużańskiego akt darowizny z dnia [...] lutego 1936 r. i odmówić mocy dowodowej pismu Wydziału Geodezji w D. z dnia [...] października 2003 r. Pierwszy z tych dokumentów jest zdaniem organu odwoławczego dowodem bardziej wiarygodnym. Został sporządzony w formie aktu notarialnego w okresie na krótko przed wybuchem II wojny światowej, w związku z czym opisany w nim stan majątku pozostawionego w miejscowości [...] jest bardziej aktualny niż ten, który wyszczególniono w piśmie z 8 października 2003 r. W piśmie tym przywołuje się testament notarialny M. S. z dnia [...] lipca 1891 r., którego brak w aktach sprawy, ponadto w dokumencie tym urząd litewski domniemywa jak powinno wyglądać spadkobranie po synach M. S. - nie popierając tych rozważań żadnymi dokumentami, a w szczególności postanowieniami spadkowymi.

Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2012 r. A. K. i E. K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części jako naruszającej zasady współżycia społecznego.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2012 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. potwierdzającą A. K. i E. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. i A. S. nieruchomości w miejscowości S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W decyzji tej organ wojewódzki określił zwaloryzowaną wartość ww. nieruchomości na kwotę [...] zł i ustalił prawo do rekompensaty na sumę [...] zł. Na tej podstawie, biorąc także pod uwagę udziały spadkowe stron, Wojewoda przyznał A. K. i E. K. rekompensaty o wartości po [...] zł dla każdego z nich.

Zauważyć należy, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie rekompensaty jest złożenie wniosku o potwierdzenie tego prawa przez stronę lub jej poprzednika prawnego w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zakres podmiotowy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. określa jej art. 2, zgodnie z którym "Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: (1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; (2) posiada obywatelstwo polskie." W art. 3 ust. 2 tej ustawy stwierdzono natomiast, że: " W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej."

Wartość rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione na ziemiach polskich włączonych po zakończeniu II wojny światowej w skład ZSRR określa art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., zgodnie z którym: "Zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości." Wskazać należy, że w przypadku gdy w postępowaniu bierze udział więcej niż jeden spadkobierca właściciela mienia zabużańskiego, wartość rekompensaty dzieli się pomiędzy poszczególnych następców prawnych zmarłego na podstawie przysługujących im udziałów spadkowych. Określoną przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Polski należy zwaloryzować na dzień wydania decyzji, stosownie do art. 5 ustawy.

Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, iż w sprawie nie zaszły przesłanki do uwzględnienia skargi bowiem organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył tych przepisów. Bezspornym jest, iż strony złożyły wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty w ustawowym terminie i potwierdziły przesłanki warunkujące przyznanie owego prawa zawarte w art.2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zdaniem wnioskodawców w skład mienia wchodziło[...], co potwierdza pismo Wydziału Geodezji w D. z dnia [...] października 2003 r.

W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły wartość przyznanych rekompensat, opierając się na notarialnym akcie darowizny z dnia [...] lutego 1936 r., w którym to L. S. darował swoim bratanicom, A. i A. S., w równych częściach nieruchomość wiejską w miejscowości [...]. Wobec braku innych dowodów, zdaniem Sądu, akt darowizny jest dowodem bardziej wiarygodnym - ze względu na formę aktu notarialnego oraz czas sporządzenia go w okresie na krótko przed wybuchem II wojny światowej, w związku z czym opisany w nim stan majątku pozostawionego w miejscowości S. jest bardziej aktualny niż dokument wskazany w piśmie z 8 października 2003 r. Zdaniem Sądu, przywołany w tym piśmie testament notarialny M. S. z dnia [,,,,] lipca 1891 r., którego nie ma w aktach sprawy, nie jest dokumentem dowodzącym wskazanych w nim twierdzeń. Z dokumentu tego nie wynika bowiem, jak wyglądało spadkobranie po synach M. S., ponieważ w dokumencie tym wskazano jedynie, jak spadkobranie po synach M. S. powinno wyglądać. Ale czy tak rzeczywiście było, organ nie mógł ocenić nie dysponując żadnym dowodem na tę okoliczność.

Obowiązkiem organów administracji publicznej rozpoznających sprawy dotyczące pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest stosowanie się do przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - co w niniejszej sprawie organy obu instancji uczyniły. Należy również podkreślić, że z przepisów tej ustawy nie wynika, aby dokument ten, na który powołuje się skarżący - mógł zostać uznany za dowód własności pozostawionego przez spadkodawcę mienia.

W świetle powyższego zarzuty zawarte w skardze są niezasadne.

Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

-----------------------

4