Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 187/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2842/15 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2842/15, oddalił skargę M. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., działając na podstawie m.in. art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach), art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 121; dalej: u.s.u.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), uchylił w całości decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Dyrektor Wielkopolskiego OW NFZ) z dnia [...] kwietnia 2014 r. i orzekł, że M. M. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od dnia [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] września 2013 r.

M. M. wniosła skargę na powyższą decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uzasadniając oddalenie skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.), podzielił ustalenia i ocenę organu, że skarżąca, na podstawie wskazanych w zaskarżonej decyzji przepisów, podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w okresie od dnia [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] września 2013 r.

M. M. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając to orzeczenie w całości, domagając się jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s., poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że norma prawna zawarta w treści tego przepisu dotyczy osób będących wspólnikami jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością niezależnie od tego, czy spółki te prowadzą działalność gospodarczą, czy też nie,

II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na jego przebieg, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy organ dopuścił się istotnych naruszeń przepisów postępowania mających wpływ na jego przebieg, tj:

a. art. 77 § 1 k.p.a., przejawiającego się niezebraniem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, w szczególności brakiem dowodów potwierdzających prowadzenie działalności gospodarczej przez A. sp. z o.o., w której skarżąca posiada udziały,

b. art. 107 § 1 k.p.a., polegającego na nieprawidłowym sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z treści którego nie wynika, na podstawie jakich dowodów organ doszedł do wniosków przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w szczególności na podstawie jakich "wniosków" organ doszedł do wniosku, że A. sp. z o.o., w której skarżąca posiada udziały, prowadziła działalność gospodarczą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W rozpoznawanej sprawie kontroli instancyjnej poddany został wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę na decyzję wydaną m.in. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach. Zgodnie z treścią tego przepisu, ustawodawca objął obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą. Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, przez pojęcie osoby prowadzące działalność pozarolniczą rozumie się osoby, o których mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. Według ostatnio powołanego przepisu, za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uważa się, między innymi, wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s.).

Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia cytowanego przepisu art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. w błędnej jego wykładni, wyrażającej się w tym, że Sąd pierwszej instancji interpretując powołany przepis nie uwzględnił, czy jednoosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o których mowa w tym przepisie, prowadzą działalność gospodarczą czy też nie, a w konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny – w ocenie skarżącej - błędnie zaakceptował ustalenia faktyczne organu pomijające wskazaną kwestię.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszeń opisanych w skardze kasacyjnej.

Przede wszystkim należy zauważyć, że prowadzenie działalności gospodarczej przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest przesłanką ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wykładnia art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. przedstawiona m.in. w zaskarżonym wyroku, a zgodnie z którą wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na to, czy prowadzi ona działalność gospodarczą, gdyż wspomniany obowiązek powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego określonego statusu prawnego, jest ugruntowana w orzecznictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10, wyrok NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3852/16, z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4623/16), a Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w całości ją podziela. Oznacza to, że zarzut naruszenia art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. przez jego błędną wykładnię jest chybiony.

W nawiązaniu do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wyjaśnić, że w rozpoznawanej sprawie organy Narodowego Funduszu Zdrowia rozstrzygały wyłącznie w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a wobec tego Sąd pierwszej instancji był związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym była konkretna decyzja zakwestionowana przez skarżącą. Należy zaznaczyć, że istnienie obowiązku składkowego nie jest jednoznacznym następstwem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek uiszczania składek z odrębnych tytułów powiązany jest z uzyskiwaniem przychodów z tych tytułów. Kwestia prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę i osiągania z tego tytułu przychodów nie należy jednak do sprawy, w której została wydana decyzja kontrolowana przez Sąd pierwszej instancji i może być rozważana wyłącznie w odrębnym postępowaniu prowadzonym w sprawie wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Wobec tego za niesłuszny należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., gdyż w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nie było potrzeby zebrania przez Prezesa NFZ materiału dowodowego na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, której jedynym wspólnikiem była skarżąca.

Odnośnie zaś do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie przez Sąd pierwszej instancji w mocy decyzji mimo sporządzenia przez Prezesa NFZ nieprawidłowego uzasadnienia, z treści którego nie wynika, na podstawie jakich dowodów organ doszedł do wniosku, że A. sp. z o.o., w której skarżąca posiada udziały, prowadziła działalność gospodarczą, trzeba przede wszystkim zaznaczyć, że powołany przepis postępowania administracyjnego określa elementy składowe decyzji, zaś warunki jakie powinno spełniać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji zostały wymienione w art. 107 § 3 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny, biorąc pod uwagę jednoznacznie brzmiące uzasadnienie omawianego zarzutu, uznał, że autor skargi kasacyjnej jedynie omyłkowo powołał w petitum skargi kasacyjnej art. 107 § 1 k.p.a., zamiast art. 107 § 3 k.p.a.

Zarzut ten nie mógł zostać jednak uwzględniony. Jak już wspomniano kwestia prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, której jedynym wspólnikiem była skarżąca nie mieści się w granicach sprawy ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Wobec tego nie sposób zarzucić Prezesowi NFZ naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji kwestii, które nie należały do rozpatrywanej sprawy. W konsekwencji brak było podstaw do postawienia Sądowi pierwszej instancji zarzutu błędnego oddalenia skargi, mimo naruszenia przez Prezesa NFZ art. 107 § 3 k.p.a., skoro to naruszenia w istocie nie miało miejsca.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nietrafne zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa materialnego i postępowania. Jak zostało to już wyjaśnione, okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej przez wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie była w rozpoznawanej sprawie prawnie istotna. Kwestia ta pozostawała poza granicami sprawy, a wobec tego czynienie organowi Funduszu i Sądowi pierwszej instancji zarzutów, które wywodzone są z przekonania, że zagadnienie prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę miało w sprawie decydujące znaczenie, jest bezzasadne.

Z tych powodów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.