Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 853/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1, art. 34 par. 1a.
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.),, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], nr [...], którym organ ten odmówił Spółce A uznania zarzutu z dnia 2 stycznia 2008 roku na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że postępowanie egzekucyjne wobec A S.A. prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Wójta Gminy P. nr [...] z dnia [...], obejmującego zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za okres od września 2002 roku do grudnia 2002 roku. Postępowanie to zostało wszczęte z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia nr [...]. Zawiadomienie o tym zajęciu zostało doręczono do B S.A. Oddział w B. w dniu 19 grudnia 2007 roku, natomiast zobowiązana odebrała je w dniu 21 grudnia 2007 roku. Z chwilą zrealizowania w całości zajęcia wierzytelności w dniu 20 grudnia 2007 roku - organ egzekucyjny uchylił zajęcie rachunku bankowego w B S.A.

Pismem z dnia 2 stycznia 2008 roku Spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 pkt 1, 8 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych czynności oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 35 w/w ustawy.

Naczelnik Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B., pismem z dnia 7 stycznia 2008 roku, nr [...], zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Rozpoznając zarzuty wierzyciel – Wójt Gminy P., postanowieniem z dnia [...], nr [...] stwierdził bezzasadność zarzutu wadliwości tytułu wykonawczego oraz stwierdził niedopuszczalność zarzutu kwestionującego wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ egzekucyjny rozpatrzył także zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, oddalając go, na które A S.A. nie wniosła zażalenia.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ egzekucyjny odmówił uznania zarzutu złożonego na podstawie art. 33 pkt 10 dotyczącego wad tytułu wykonawczego.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. odmówił uznania zarzutu złożonego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej z uwagi na jego niedopuszczalność. W postanowieniu tym organ egzekucyjny poinformował Spółkę, iż zarzuty o których mowa w art. 33 pkt 8 i 10 ustawy egzekucyjnej są przedmiotem odrębnych rozstrzygnięć.

Na powyższe postanowienie A S.A. wniosła zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ nadzoru wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, tj. bez uprzedniego uzyskania ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów.

Równocześnie postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ nadzoru uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] i orzekł o uznaniu zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej zarzutu wniesionego w oparciu o art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ egzekucyjny odmówił uznania tego zarzutu. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela, tj. Wójta Gminy P. z dnia [...] stwierdzające niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki A zarzucił organowi egzekucyjnemu, że ponownie odmówił uznania zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, pomimo, iż posiadał już wiedzę o postanowieniu organu nadzoru z dnia [...] o uznaniu zarzutu złożonego na podstawie art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, dotyczącego tego samego tytułu wykonawczego. Zdaniem pełnomocnika, skoro organ nadzoru stwierdził, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, to całe postępowanie winno zostać umorzone i zbędne jest prowadzenie dalszego postępowania w sprawie zarzutów.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Następnie wskazał, iż zgodnie z art. 34 § 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Z kolei zgodnie z art. 34 § 1a tej ustawy jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż powyższe uregulowanie oznacza, że zarzut zobowiązanego podlega merytorycznemu rozpatrzeniu tylko w jednym postępowaniu administracyjnym. Wcześniejsze zgłoszenie tego samego zarzutu w innym postępowaniu powoduje, że zarzut ten nie może już podlegać ponownemu rozpatrzeniu, gdyż jest niedopuszczalny.

W końcowej części uzasadnienia postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż mając na uwadze ostateczne stanowiska wierzyciela stwierdzającego niedopuszczalność zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, zasadnie organ nadzoru odmówił uznania zarzutu wykonania obowiązku. Podniesiony bowiem zarzut jest bezsprzecznie przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, od którego przysługują środki zaskarżenia. Zgodnie zatem z dyspozycją powołanego wyżej art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej, zarzut ten jako niedopuszczalny, nie podlega ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny. Podnoszony przez Spółkę zarzut nie może podlegać równoczesnemu rozpatrzeniu w dwóch postępowaniach administracyjnych.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie :

- art. 2 i art. 7 Konstytucji RP,

- art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego,

- art. 6 § 1 i art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

- art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego określonymi w art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniósł, że doręczenie zobowiązanej Spółce uwierzytelnionej kopii tytułu wykonawczego uzupełnionego o podpis na klauzuli wykonalności nie sanuje wadliwych czynności egzekucyjnych, tj. dokonanych na podstawie wadliwych tytułów wykonawczych. Zdaniem pełnomocnika "w konsekwencji nieskutecznie dokonanych czynności egzekucyjnych, tj. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności doręczonego dnia 27.12. 2007 r. z dniem 31.12. 2007r. nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, zgodnie z normą zawartą w art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa".

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy przypomnieć, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami). Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Nie jest to etap postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze, takie kwestie rozstrzygają się na etapie postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jak stanowi o tym art. 29 § 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest to przepis o kluczowym znaczeniu dla określenia uprawnień organu egzekucyjnego. Nie można przy tym tracić z pola widzenia wykładni art. 33 tej ustawy, wymieniającego zarzuty, jakie zobowiązany może zgłosić w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei zgodnie z art. 34 § 1 ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7 , 9 i 10, a przy egzekucji o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Zgodnie z art. 34 § 1a powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

W świetle powołanego wyżej przepisu wynika zatem, iż w zakresie rozpatrywania zarzutów zobowiązanego konieczne jest przestrzeganie przez organy egzekucyjne zasady niekonkurencyjności środków prawnych.

Z taką też sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Wierzyciel (Wójt Gminy P.) odnosząc się do zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, postanowieniem z dnia [...] stwierdził jego niedopuszczalność wskazując, że zarzut ten był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym (bezsporne w sprawie). Wskutek zaskarżenia postanowienia wierzyciela niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu została potwierdzona postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...].

Mając na uwadze ostateczne stanowisko wierzyciela organ nadzoru odmówił uznania zarzutu wykonania obowiązku.

Jak trafnie wykazał organ odwoławczy, zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, jako niedopuszczalny, nie podlega ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny, gdyż zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej nie można rozpatrywać tego samego zarzutu w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych.

Tym samym za bezzasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP, art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazać także należy, że w odrębnym postępowaniu (dotyczącym zarzutu skarżącej Spółki zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej) Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił w całości postanowienie Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] i orzekł o uznaniu zarzutu wniesionego przez A S.A., zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, tj. zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Oznacza to, że uznanie zasadności zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej w związku z nienadaniem przez organ egzekucyjny klauzuli skierowania tytułu wykonawczego do egzekucji stanowi samodzielną podstawę obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego poprzez doręczenie stronie wadliwego tytułu wykonawczego i to niezależnie od tego czy wszczęcie egzekucji nastąpiło z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1), czy też wcześniej - wraz z doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego (art. 26 § 6 ustawy egzekucyjnej)

Stwierdzenie bowiem zasadności zarzutu jest samodzielną, niezależną do aktualnego stanu postępowania egzekucyjnego przesłanką umorzenia tego postępowania. Literalne brzmienie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej wskazuje, iż uwzględnienie zarzutu z art. 33 pkt 10 następuje poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że organ odwoławczy rozpoznający zarzut na skutek zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego nie może uznać zasadności zarzutu (innego niż zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego) nie umarzając postępowania egzekucyjnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 6 października 2008 roku, sygn. akt I SA/GL 547/08 w sprawie ze skargi A S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych).

Sąd nie ustosunkował się do pozostałych zarzutów skargi (przedawnienie zobowiązania, nie umorzenie postępowania egzekucyjnego), gdyż zaskarżonym postanowieniem – co wyżej wykazano – organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej), i nie podlegał on ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny z uwagi na fakt, iż był on przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Zarzut zobowiązanego podlega bowiem merytorycznemu rozpatrzeniu tylko w jednym postępowaniu administracyjnym, a wcześniejsze zgłoszenie tego samego zarzutu w innym postępowaniu powoduje – co też stwierdził organ egzekucyjny – że zarzut ten nie może już podlegać ponownemu rozpatrzeniu, gdyż jest niedopuszczalny.

Dlatego też poza wydaniem postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu organ egzekucyjny nie mógł odnieść się do merytorycznej treści zarzutu, przestrzegając wspomnianej wyżej zasady niekonkurencyjności środków prawnych, wprowadzonych powołanym wyżej przepisem art. 34 § 1 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.