Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 340/98
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 2000-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 38
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: Zaliczenie wydatków poniesionych na rzecz udziałowców Spółki do kosztów uzyskania przychodów narusza przepis art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./.

TEZY

Zaliczenie wydatków poniesionych na rzecz udziałowców Spółki do kosztów uzyskania przychodów narusza przepis art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "E. Polska" Spółka z o. o. w S. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia 28 stycznia 1998 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: czerwiec, lipiec, sierpień 1996 roku - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Inspektor Kontroli Skarbowej - I. C. z Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. decyzją, z dnia 29 września 1997 r., powołując przepisy art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /Dz.U. nr 100 poz. 442 ze zm./, art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, art. 10, art. 19, art. 25 ust. 1 pkt 3 oraz art. 27 ust. 5-6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, określił "E." Spółce z o.o. w S. wysokość podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 1996 roku. W uzasadnieniu podano, że przeprowadzona kontrola skarbowa wykazała, że Spółka pomniejszyła podatek należny wynikający z faktur zakupu dokumentujących wydatki, które nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./, czym naruszyła przepisy art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W uzasadnieniu przytoczone zostały zakwestionowane faktury, którymi dokumentowano wydatki poniesione na rzecz udziałowców Spółki. Zaliczenie tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Powołane faktury dokumentowały wydatki za usługi hotelowe, zakupioną benzynę, wynajem samochodu. Ponadto za usługi sekretarsko-biurowe świadczone w miesiącach: kwietniu i maju przez firmę "T." J. L. w S. Ponieważ w ocenie orzekającego organu powyższe wydatki nie mogły stanowić kosztów uzyskania przychodów ww. podatku dochodowym od osób prawnych, przeto Spółka nie mogła zmniejszyć podatku należnego o podatek naliczony zawarty w tych fakturach. W oparciu o powyższe określono kwoty podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące /czerwiec, lipiec, sierpień/ 1996 roku oraz ustalono zobowiązanie dodatkowe w oparciu o przepisy art. 27 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wysokość zobowiązania dodatkowego ustalono w wysokości 30 procent zawyżenia.

Odwołując się od powyższej decyzji Spółka twierdziła, że kwestionowane przez organ podatkowy wydatki dotyczyły nie udziałowców, lecz związane były z funkcjonowaniem Spółki, z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Wyjaśniała, że wydatki te stanowiły koszty uzyskania przychodów w świetle przepisów art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz wyjaśnienia Ministerstwa Finansów z dnia 2 października 1996 r. (...) opublikowanym w Biuletynie Skarbowym. Wyjaśniała, że kwestionowanie wydatków na obsługę sekretarsko-biurową jest nieuzasadnione. Wskazywała na fakt, że dopiero od miesiąca lipca 1997 r. Spółka dysponuje telefonem.

Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia 28 stycznia 1998 r. utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji.

Skarżąc powyższą decyzję Spółka zarzucała, że została ona wydana z naruszeniem przepisów art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 25 ust. 1 pkt 3 i art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu powtórzone zostały argumenty przytaczane w odwołaniu.

Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa w Ł. wnosiła o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśniała, że zakwestionowane wydatki dotyczyły członków Zarządu Spółki - J. L. i G. S. Osoby te były jednocześnie udziałowcami Spółki. Ustosunkowując się do zarzutu bezzasadnego kwestionowania wydatków za usługi sekretarsko-biurowe stwierdziła, że Spółka nie przedstawiła dowodów, że J. L. prowadził w imieniu Spółki rozmowy telefoniczne, korespondencję teleksową i inne usługi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Organ podatkowy pierwszej instancji decyzję określającą wysokość należnego podatku od towarów i usług za miesiące: czerwiec, lipiec i sierpień 1996 r., wydał w dniu 29 września 1997 r., w oparciu m.in. o przepisy art. 5 ust. 3 i ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. W dacie orzekania przez Izbę Skarbową w Ł. tj. w dniu 28 stycznia 1998 r. weszły w życie już przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Stosownie jednak do uregulowania zawartego w art. 335 Ordynacji podatkowej, w rozpoznawanej sprawie miały zastosowanie przepisy dotychczasowe czyli Kodeks postępowania administracyjnego. Przepisy art. 7 Kpa nakładają na organy administracji państwowej obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Podobnie czynią to przepisy art. 77 par. 1 Kpa stwierdzając, że organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto unormowanie zawarte w art. 80 Kpa nakazuje ocenę na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że orzekające organy administracyjne wywiązały się z ustawowych obowiązków nałożonych wyżej wskazanymi przepisami regulującymi postępowanie administracyjne. Skarżąca Spółka konsekwentnie na każdym etapie toczącego się postępowania podnosiła, że zakwestionowane wydatki nie były poczynione na rzecz udziałowców Spółki, lecz dotyczyły działalności Spółki jako podmiotu gospodarczego. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Izba Skarbowa w Ł. nie ustosunkowały się do tego zarzutu. Wyjaśnienie tej okoliczności ma w sprawie zasadnicze znaczenie. Jeżeli bowiem okazałoby się, że kwestionowane wydatki nie były poniesione na rzecz udziałowców, jak twierdzi Spółka, a byłyby to wydatki związane z funkcjonowaniem samej Spółki, to należałoby rozważyć i ocenić, czy stanowiły one wydatki określone w art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, czy odnosiły się do pokrycia kosztów podróży służbowych członków Zarządu Spółki. Rozważania w powyższym zakresie z reguły zawarte są w decyzji dotyczącej określenia podatku dochodowego za dany rok.

Jak ustalono w toku rozprawy, za rok 1996 Spółka nie uzyskała dochodu. Kwestie te nie były więc rozważane w decyzji dotyczącej podatku dochodowego, bowiem podatek nie wystąpił. W tym stanie rzeczy konieczne było rozważenie i ocena tych okoliczności w uzasadnieniu decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług. Jeśli bowiem orzekające organy przyjęły, że były to wydatki poniesione na rzecz udziałowców, co przesądzało o nieobniżaniu podatku należnego za dany miesiąc o podatek naliczony zawarty w fakturach VAT dokumentujących wydatki nie uznane za koszty uzyskania przychodów, to należało wykazać w uzasadnieniu decyzji określającej podatek od towarów i usług, że zakwestionowanych wydatków nie można było uznać za koszty uzyskania przychodów w świetle przepisów art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym, bowiem wyczerpywały one dyspozycję przepisów art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Podobnie nie ustosunkowano się do wyjaśnień Spółki dotyczących wydatków na pokrycie usług sekretarsko-biurowych. Spółka twierdziła, że w S. nie dysponowała żadnymi pomieszczeniami biurowymi i musiała korzystać z usług innej firmy należącej do J. L. Kwestia ta również nie została należycie wyjaśniona.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd stosując przepisy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.