Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1629/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz D. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku D. M. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "DWITD") z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł (słownie: piętnaście tysięcy złotych) działając na podstawie art. 59 § 1 i 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 dalej "kpa") art.16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nr [...], nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

D. M. w dniu [...] lutego 2017 r., wniósł od powyższej decyzji odwołanie. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Pismem z dnia 4 kwietnia 2017 r., D. M. przesłał do organu odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania było nieumyślne błędne poinformowanie Skarżącego o terminie odbioru przesyłki poleconej przez M. P.. Skarżący w dniach 3 lutego 2017r. do 23 lutego 2017 r. przebywał w związku z chorobą poza siedzibą prowadzenia działalności gospodarczej bez kontaktu telefonicznego i mailowego. O przesyłce dowiedział się po swoim powrocie tj. w dniu 23 lutego 2017 r. i niezwłocznie tego samego dnia wysłał odwołanie. GITD po rozpatrzeniu wniosku strony, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Pismem z dnia 6 września 2017 r., D. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, iż przesyłkę zawierającą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r., odebrała w dniu 6 lutego 2017 r. osoba do tego nieupoważniona. Skarżący zaznaczył, iż był przekonany, że termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływa w dniu 23 lutego 2017 r. ponieważ M. P. błędnie przekazała skarżącemu, iż odebrała przesyłkę w dniu 9 lutego 2017 r. zamiast 6 lutego 2017 r. Ponadto skarżący podkreślił, że przesyłkę otrzymał dopiero w dniu 23 lutego 2017 r., a od dnia 3 lutego 2017 r. do dnia 23 lutego 2017 r. przebywał w związku z chorobą poza siedzibą prowadzenia działalności gospodarczej bez możliwości kontaktu telefonicznego i mailowego.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż przesyłka została skutecznie doręczona wbrew twierdzeniom skarżącego. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji, pokwitowane przez Magdalenę Prokopczuk ze wskazaniem, przez listonosza, iż jest osobą, której można doręczyć zastępczo korespondencję. Tym samym, zdaniem organu, zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Ponadto organ wskazał, iż przesłana przez skarżącego kopia zaświadczenia lekarskiego świadczy jedynie o tym, że przebywał on na leczeniu w dniach 3 lutego 2017 r. do 23 lutego 2017 r., a nie świadczy, że skarżący nie miał możliwości wniesienia odwołania w terminie. W związku z powyższym, zdaniem organu, skarżący nie uprawdopodobnił przyczyn, dla których należałoby uznać brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia, sąd stwierdził, że organ administracji naruszył przepisy postępowania, a mianowicie art. 58, art. 7, art. 8, art.9, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść

w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie

z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.).Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.).

Przepis ten przewiduje cztery przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, a mianowicie: po pierwsze - wniesienie prośby o przywrócenie terminu, po drugie - uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy; po trzecie - wniesienie prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; po czwarte - dokonanie jednocześnie z wniesieniem wniosku czynności, dla której określony był termin (w tym przypadku wniesienie odwołania). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby

w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku

i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby)

w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustanie przyczyny uchybienia terminu to ustanie przeszkody do dokonania danej czynności procesowej, niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności w tym zakresie. Ocena, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy do organu administracji publicznej.

Podkreślić należy, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a jest nieprzywracalny (art. 58 § 3 k.p.a.), a datą, od której należy liczyć ten termin, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Jeśli zatem strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 k.p.a.). Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywróceni liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (por. m.in. wyroki NSA z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1365/16, publ. Lex nr 2190741 oraz wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1992/15, publ. Lex nr 2335078).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że bezspornym jest, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu

w dniu 6 lutego 2017 r. Okoliczność powyższą potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy podpisane przez Magdalenę Prokopczuk. Orzeczenie zawierało pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia.

W dniu 23 lutego 2017 r., skarżący wniósł drogą pocztową odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r. nakładającą na Skarżącego karę pieniężną. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., GITD stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu zakwestionował prawidłowość doręczenia przesyłki oraz nadmienił, że w okresie 3 lutego 2017 r. do 23 lutego 2017r. podlegał leczeniu na dowód czego przedłożył zaświadczenie lekarskie. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2017 r., GITD odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, argumentując, iż Skarżący nie uprawdopodobnił, iż nie miał możliwości wniesienia w terminie odwołania na skutek niezawinionych okoliczności.

Z przedstawionym powyżej stanowiskiem organu odwoławczego na tle stanu faktycznego, jaki zaistniał w niniejszej sprawie nie sposób się zgodzić.

Po pierwsze, rolą organu odwoławczego było ustalenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższa okoliczność nie była w ogóle przedmiotem badania i analizy przez organ. Tymczasem w judykaturze przyjmuje się, że przyczyna uchybienia terminu ustaje wówczas, gdy strona poweźmie wiadomość o decyzji (orzeczeniu). Jak trafnie wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1271/16, czym innym jest formalny sposób ustalenia daty doręczenia aktu administracyjnego, służący obliczeniu terminu do wniesienia od tego aktu środka odwoławczego, a czym innym jest ustalenie daty, od której należy liczyć termin dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Odwołanie wnosi się w terminie liczonym od dnia doręczenia decyzji stronie. Datę doręczenia ustala się formalnie, a dla rozpoczęcia biegu do wniesienia odwołania, czy zażalenia nie jest konieczne aby strona zapoznała się z treścią doręczonego jej aktu administracyjnego, a nawet aby wiedziała, że takie doręczenie zostało jej formalnie dokonane. Termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., należy natomiast liczyć od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Pomiędzy datą formalnego doręczenia aktu administracyjnego - z którego treści wynika fakt i okoliczności, wskazujące na wniesienie odwołania po terminie - a datą ustania przyczyny uchybienia terminu, nie musi zachodzić tożsamość (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2820/15, publ. Lex nr 2347580).

Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o tym fakcie.

Reasumując tę część rozważań należy stwierdzić, że organ nie poczynił żadnych ustaleń w celu stwierdzenia, kiedy ustała przeszkoda do wniesienia odwołania i tym samym nie ocenił, czy spełniona została przesłanka wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Rozważania w tym zakresie są koniecznym elementem uzasadnienia postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu.

Organ nie przeprowadził również żadnego postępowania na okoliczność uprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy.

W przedmiotowej sprawie, skarżący uzasadnił uchybienie terminu do wniesienia odwołania złym stanem zdrowia, który wykluczył go z aktywności życiowej.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. GITD odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazując, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że podczas choroby nie było możliwości poinformowania go o dacie odbioru przesyłki, a tym samym nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. W tym miejscu wskazać należy, że nie każda choroba będzie uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu. Jednakże należy mieć na uwadze, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. II OSK 1397/05).

Przy ocenie powyższej przesłanki organ rozpatrując ponownie niniejszą sprawę, powinien wziąć pod uwagę, iż Skarżący przedłożył kopię zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika, że w okresie 3 lutego 2017 r. do 23 lutego 2017r. podlegał leczeniu (jakiemu trudno niestety odczytać). Wyjaśniał ponadto, że podczas leczenia był pozbawiony także kontaktu telefonicznego i mailowego. Powyższe okoliczności pomimo, że znane były organowi odwoławczemu z załączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego z dnia 4 kwietnia 2017 r. w ogóle nie zostały wzięte pod uwagę.

Tymczasem ustalenie stanu faktycznego w drodze zebrania i oceny materiału dowodowego jest funkcją postępowania administracyjnego, w ramach którego organy zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. To na nich zatem spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a.), a ustalenia te oraz ich ocena powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (postanowienia), spełniającym wymogi, o których mowa art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.

Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchybił wskazanym powyżej przepisom postępowania, a w szczególności art. 7 - 9 k.p.a. Jak już wyżej wspomniano organ administracji publicznej był zobligowany do zbadania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Powyższe oznacza, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. może nastąpić po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności konkretnego przypadku, z pomocą wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niejasności nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy podkreślić należy rolę art. 9 k.p.a., w świetle którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego . Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Wskazanym powyżej wymogom organ nie sprostał, albowiem ocena przesłanek, od których spełnienia zależy przywrócenie uchybionego terminu, o których mowa w art. 58 k.p.a. została dokonana w sposób dowolny. Ograniczenie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jedynie do stwierdzenia, że Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie uprawdopodobnił, że podczas choroby nie było możliwości poinformowania go o dacie odbioru przesyłki, mimo, że jak zostało już wskazane Skarżący podkreślał, iż nie było możliwości skontaktowania się z nim ani drogą telefoniczną ani mailową, bez zgromadzenia i oceny materiału dowodowego uprawdopodobniającego brak winy w uchybieniu terminu nosi cechy arbitralności i dowolności.

Jednocześnie Sąd wskazuje, iż zasadne są argumenty organu dotyczące skuteczności doręczenia przesyłki. Zgodnie z art. 42 § 1 kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Stosownie do postanowienia SN z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I UK 23/11 "osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą należy doręczać pisma w postępowaniu administracyjnym jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art.42 § 1 -3 kpa". W myśl art. 43 kpa, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Osoba która odebrała pismo - Magdalena Prokopczuk, jak wynika z akt sprawy, jest pełnoletnim domownikiem, w związku z czym doręczenie należało uznać za prawidłowe.

Reasumując należy stwierdzić, że odmawiając przywrócenia terminu

w kontekście regulacji przewidzianej w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., bez uwzględnienia całościowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie istotnych okoliczności rozpatrywanej sprawy, organ naruszył art. 58 § 1 i 2 w zw.

z art. 7, art. 8, art.9, art. 11 i art. 77 § 1 kpa. Wskazane powyżej uchybienia procesowe miały istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając niniejszą sprawę organ powinien ponownie przeprowadzić postępowanie administracyjne mając na uwadze powyższe wywody i eliminując dotychczasowe uchybienia. W szczególności uwzględniając przedstawioną wykładnię powinien wezwać skarżącego do wyjaśnienia w zakreślonym terminie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, czy choroba, na którą powołuje się skarżący w istotnym dla niniejszej sprawy czasookresie naruszyły sprawność fizyczną i uniemożliwiały skarżącemu zapoznanie się z decyzją i złożenie w ustawowym terminie odwołania, czy skarżący mógł skorzystać z pomocy innych osób w powyższym zakresie, a także do ewentualnego złożenia dokumentów potwierdzających składane wyjaśnienia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a.