Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 368/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 129 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 18, art. 32, art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2022 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23 lutego 2022 roku nr KO.441.28.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

II SA/łd 368/22

U Z A S A D N I E N I E

W dniu 22 października 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek K. K., reprezentowanej przez radcę prawnego M.A., o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką G.N.

Decyzją z dnia 16 grudnia 2021 r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że G. N. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...].01.2021 r. znak: [...], wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. do dnia 31.01.2022 r. W orzeczeniu wskazano, iż nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19.01.2021 r. Wnioskodawczyni pozostawała w zatrudnieniu w latach 1989-2002 oraz 2004-2018. Okresy zatrudnienia przeplatały się z okresami zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna z prawem lub bez prawa do zasiłku. W oświadczeniu z dnia 15.11.2021 r. wskazała, że w 2018 r. dostała wypowiedzenie z pracy z przyczyn ekonomicznych, następnie zarejestrowana była w Urzędzie Pracy (skończyła kursy i szkolenia), aby podjąć zatrudnienie. Jednak musiała zrezygnować z "ambicji zawodowych" i zaopiekować się matką, która podupadła na zdrowiu. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 02.12.2021 r. wynika, że K. K. zamieszkuje z matką, która choruje na cukrzycę, niewydolność serca oraz nerek. Większość czynności wykonuje przy wsparciu drugiej osoby, tj. czynności higieniczne, załatwianie potrzeb fizjologicznych, ubieranie się, umawianie wizyt u lekarza, przygotowywanie posiłków, wykupywanie i podawanie leków (trzy razy dziennie ma podawaną insulinę), dowożenie do lekarza. G.N. nie jest osobą leżącą, jest po dwóch operacjach serca, wszystkie czynności wykonuje bardzo powoli, ma również problem z pamięcią. K.K. wykonuje też wszystkie prace domowe: gotuje obiady, sprząta, robi zakupy. Wnioskodawczyni ma męża i dwoje dzieci w wieku szkolnym, którzy mieszkają odrębnie przy ul. [...] w P. Część czasu w ciągu dnia spędza z nimi jednak, jak twierdzi na noc wraca do matki. Organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stanem zdrowia matki Wnioskodawczyni, a koniecznością rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez zainteresowaną. Stan zdrowia G. N. uległ bowiem znacznemu pogorszeniu około dwóch lat temu, kiedy K. K. była już osobą bezrobotną. Nawet po ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności matki (w styczniu 2021 r.), zainteresowana podjęła szkolenie w okresie od kwietnia do września 2021 r., na które skierowana była z Urzędu Pracy. Ponadto sprawowana przez nią opieka nie ma charakteru stałego, gdyż zajmuje około 8-9 godzin w ciągu doby. Wnioskodawczyni ma także dwóch braci: S. N. (mieszka w R.) i M. N. (mieszka w P.), na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej matki. Zdaniem organu I instancji możliwe jest, przy zaangażowaniu i współudziale braci, takie zorganizowanie opieki nad niepełnosprawną matką, aby K. K. dalej ją sprawując mogła podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Od wyżej wymienionej decyzji K. K., reprezentowana przez radcę prawnego M.A., wniosła odwołanie. Strona zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opiekł nad niepełnosprawną matką, gdyż są osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, - art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej pomimo, że osoba nad którą sprawuje opiekę została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe i nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji, art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność G.N. powstała po 18. roku życia i w związku z tym skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie, tj. pominięcie przez organ I instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.

Strona wskazując na wyżej wymienione zarzuty wnosi o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 października 2021 r. Na poparcie zasadności odwołania przytacza liczne wyroki sądów administracyjnych. Ponadto wskazuje, że organ I instancji odmówił wnioskowanego świadczenia, gdyż skarżącej, jako córce osoby niepełnosprawnej, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przysługuje prawo do przedmiotowego świadczenia zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt l lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. K.K. podnosi, iż jako córka czuje moralny obowiązek przejąć na siebie opiekę nad matką, zwalniając tym samym w tym zakresie pozostałych członków swojej rodziny, którzy wyrazili zgodę na taki podział obowiązków.

Decyzją z dnia 23 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, że kwestie związane z określaniem warunków nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.". W myśl przepisu art. 17 ust. l u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. znaczny stopień niepełnosprawności oznacza m. in. niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Natomiast negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone są w art. 17 ust. 5 u.ś.r., zarówno w odniesieniu do osoby sprawującej opiekę, jak i osoby wymagającej opieki.

W sprawie bezspornym jest, że G.N. - wdowa (ur. [...] 1948 r.) orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...] została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 stycznia 2022 r. W orzeczeniu wskazano, że nie do się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 stycznia 2021 r. Z akt sprawy nie wynika, czy osoba niepełnosprawna występowała o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na dalszy okres. Tym niemniej stosownie do art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COYID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie organ I instancji, dokonując oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek do wnioskowanego świadczenia, wziął pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt. K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., póz. 1443), w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W zaskarżonej decyzji organ I instancji wprost wskazał, odwołując się do stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., że w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z wyłączeniem tego kryterium. Wobec tego chybiony jest zarzut odwołania naruszenia przez organ I instancji ww. art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni. Niezrozumiała jest także argumentacja odwołania, że "skarżącej jako córce osoby niepełnosprawnej, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przysługuje jej prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.", bowiem przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

W rozpatrywanej sprawie spełnione są dwie z trzech określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. W analizowanej sprawie organ I instancji zasadnie odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na matkę G. N., albowiem brak jest natomiast bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaną opieką nad matką.

Zauważyć należy, iż celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która zajmuje się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20, zam. na stronie internatowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych -http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA). W odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest jednak kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy (tak: WSA w Krakowie w wyroku z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 727/19, CBOSA). Opieka sprawowana nad bliską osobą musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 346/20, CBOSA).

U.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. l u.ś.r. musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia te jednoznacznie wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyroki NSA: z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 351/21, CBOSA, z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3964/18, LEX nr 2731787 i z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, CBOSA). Przepis art. 17 ust. l u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w ust. 1 i 1a art. 17 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazany związek przyczynowo-skutkowy winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ musi się opiekować niepełnosprawnym. Zasadne jest zatem, aby w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyroki NSA z dnia 7 maja 2020 r., I OSK 1049/19, z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, CBOSA). Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem jest, że w przypadku osób z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia (por. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 351/21, CBOSA). Tym samym - wbrew ocenie skarżącej - legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki (por. wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 oraz z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 351/21, CBOSA). Zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby takiej osoby w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie przez wnioskodawcę pozostają ze sobą w związku (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 691/19, CBOSA). O ile więc konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1082/18, CBOSA).

Z akt sprawy, w tym z ustaleń pracownika socjalnego dokonanych w trakcie przeprowadzonego w dniu 2 grudnia 2021 r. wywiadu środowiskowego oraz oświadczeń złożonych przez stronę oraz jej braci, wynika, że K.K. jest zarejestrowana w PUP. Pozostawała w zatrudnieniu od 14.07.2004 r. do 30.04.2018 r. (dowód: świadectwo pracy z dnia [...].04.2018 r.). Natomiast w okresie od 05.05.2020 r. do 04.03.2021 r. oraz od 06.04.2021 r. do 29.09.2021 r. brała udział w szkoleniach organizowanych przez inny podmiot niż urząd pracy (dowód: informacja uzyskana elektronicznie z PUP). K.K. sprawuje opiekę nad matką od około 2 lat, tj. od czasu gdy pogorszył się jej stan zdrowia. Wtedy też, jak podaje, wprowadziła się do matki i obecnie, jak wyjaśniła, dzieli życie między swoją rodzinę (męża i dwoje dzieci w wieku szkolnym zam. w P. ul. [...]), a opiekę nad matką. Matka skarżącej wymaga wsparcia przy czynnościach higienicznych, ubieraniu się, dojściu do toalety oraz myciu (porusza się bardzo powoli). G.N. choruje na cukrzycę, niewydolność serca oraz nerek. Przyjmuje systematycznie leki, w tym trzy razy dziennie insulinę, które podaje córka. Skarżąca przygotowuje posiłki, sprząta, pierze, robi zakupy, wykupuje leki. Czynności opiekuńcze wykonywane są przede wszystkim przez skarżącą. W sytuacjach wymagających dowiezienia mamy do lekarza poza Piotrków, korzysta ze wsparcia brata. K.K. z mężem i dziećmi spędza część czasu w ciągu dnia, a na noc, jak twierdzi, wraca do matki.

Biorąc pod uwagę podany zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, stwierdzić należy, iż nie wyklucza on całkowicie podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie sposób uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną matką przy odpowiedniej ich organizacji i czynnym udziale pozostałych członków rodziny, zajmowały taką ilości czasu w ciągu dnia, aby wnioskodawczyni przy należytej organizacji tej opieki nie mogła podjąć pracy zarobkowej. Matka skarżącej nie jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo. Może pozostać sama w domu. Zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką w zasadzie sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (sprzątanie, przygotowanie posiłków, robienie zakupów, realizacja recept, umawianie wizyt lekarskich) - są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Część z tych czynności nie jest wykonywanych każdego dnia. Natomiast czynności polegające na podaniu leków, pomocy w czynnościach higienicznych, ubraniu się, czy towarzyszenie podczas wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy - niezależnie od systemu czasu pracy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 grudnia 2019 r., II SA/Ol 849/19, LEX nr 2753464). Regulacja ta nie powinna mieć bowiem zastosowania w sytuacji, w której konieczność sprawowania opieki nie koliduje z możliwością wykonywania pracy czy podjęciem innego zatrudnienia.

Wskazać należy, że nie zawsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że rozmiar sprawowanej nad osobą niepełnosprawną opieki uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z taką sytuacją mamy do czynienia analizowanej sprawie. Nie może bowiem ujść uwadze, iż pomimo tego, iż jak skarżąca wyjaśniła, podjęła się opieki nad matką ok. 2 dwa lata temu, kiedy pogorszył się jej stan zdrowia, to w tym okresie brała udział w szkoleniach organizowanych dla osób bezrobotnych (od 05.05.2020 r. do 04.03.2021 r. oraz od 06.04.2021 r. do 29.09.2021 r.), wyrażając tym samym chęć podjęcia zatrudnienia, co potwierdza, iż jest możliwa organizacja opieki nad G. N. w taki sposób, aby mogła podjąć zatrudnienie chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest zaś wypłacane za samą opiekę, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdzenie to nie umniejsza roli i wysiłku, jaki podejmuje sprawując opiekę nad niepełnosprawną matką. Okoliczność ta nie może jednak sama w sobie stanowić wyłącznej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Zaakcentować ponadto należy, że poza skarżącą G. N. ma jeszcze dwóch synów, tj. S. N., zam. w R. oraz M.N., zam. w P., którzy jak wynika ze złożonych przez nich oświadczeń oraz informacji skarżącej, z uwagi na pracę zawodową i zamieszkiwanie w innych miejscowościach (S.N.) nie są w stanie pomóc jej w opiece nad matką. Jedynie brat M. N. pomaga wówczas, gdy konieczne jest dowiezienie matki do lekarza poza P. Należy podkreślić, iż obowiązek alimentacyjny, wynikający wprost z treści art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży w równym stopniu na wszystkich dzieciach. Realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń nie tylko osobistych, czyli faktycznego sprawowania opieki, lecz też może mieć wymiar finansowy - sfinansowania osoby, która w miejsce zobowiązanego (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Ze złożonych przez braci skarżącej oświadczeń nie wynika, aby nie mogli wesprzeć skarżącej w opiece nad matką w sposób finansowy. Na marginesie organ wskazał, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym jej zakresie czasowym.

Kolegium nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącej i zasadności udzielania jej wsparcia w codziennych czynnościach oraz sprawowania opieki nad nią, ale jak już wyżej zaznaczono, sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. l u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W kontekście celu istnienia świadczenia pielęgnacyjnego wskazać trzeba, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.

Możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uzależniona jest od łącznego spełnienia wyżej określonych pozytywnych przesłanek przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych, wskazanych w ust. 5 art. 17 u.ś.r. Niespełnienie jednej z przesłanek pozytywnych określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. skutkuje odmową przyznania świadczenia bez konieczności odwoływania się do przesłanek negatywnych przewidzianych w art. 17 ust. 5 u.ś.r. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zdeterminowane jest spełnieniem przede wszystkim przesłanek pozytywnych zawartych w art. 17 ust. 1 u.ś.r, a w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek odnoszący się do związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, o czym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zatem odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką jest w pełni uzasadniona.

Ponadto nie można zgodzić się z zarzutami odwołania odnośnie naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, art 77 § 1 i art 80 k.p.a. Z akt sprawy wynika, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ I instancji zgromadził niezbędne dokumenty, przeprowadził wywiad środowiskowy, zebrał stosowne oświadczenia i dokonał analizy tych dokumentów, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, podniosła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej G. N. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki, jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej G.N. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. w dniu [...].01.2022 r., że niepełnosprawna G.N. pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki córki, która nie musi rezygnować z zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), cytowanej dalej także w skrócie jako "p.p.s.a.", w związku z wnioskiem skargi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 23 lutego 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 grudnia 2021 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach nakreślonej na wstępie kognicji sądów administracyjnych, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przedmiotowa decyzja odpowiada prawu.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2020 r. poz. 111). Przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki G. N. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...].01.2021 r. znak: [...], wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. do dnia 31.01.2022 r. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż skarżąca K.K. jest córką G. N., co oznacza, iż na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki wynikający z art. 129 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Skarżąca nie legitymuje się także orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadniczą przeszkodą do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jest natomiast brak podstaw do uznania, aby w przedmiotowej sprawie zachodził związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z pracy oraz niepodejmowaniem innego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie wypełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby to opieka nad niepełnosprawną matką - sprawowana przez skarżącą - wykluczała podjęcie przez nią jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

W ocenie Sądu takie czynności, jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, pranie czy umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (zob.m.in. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Natomiast czynności związane z opieką nad matką polegające na pomocy w higienie osobistej czy podawanie leków oraz pomocy w udaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. np. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20). Zauważyć przy tym należy, iż matka skarżącej, jak wynika z wywiadu środowiskowego, nie jest osobą leżącą, pampersowaną, samodzielnie porusza się po mieszkaniu, chociaż czyni to wolno.

W ocenie Sądu z powyższego bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką byłby do pogodzenia z równoczesnym podjęciem przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym, jednak pozostałą część dnia, jaka pozostaje po wykonaniu czynności w domu matki, skarżąca spędza w domu, gdzie przebywa jej rodzina (mąż i dwoje dzieci) i im poświęca czas. Nie można zatem przyjąć w tak zakreślonym stanie faktycznym, że sama tylko konieczność opieki nad matką wyłącza ją z możliwości podjęcia zatrudnienia, co determinuje ustalenie prawa do świadczenia.

Przypomnieć należy, iż system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad matką, a rezygnacją przez skarżącą z podjęcia zatrudnienia nie istnieje taki związek.

Zauważyć dalej należy, że z akt sprawy wynika, że skarżąca ma dwóch braci. Fakt, że są jeszcze inne osoby zobowiązane do alimentacji względem matki nie jest bez znaczenia dla rozpoznania sprawy. Obowiązek alimentacyjny, wynikający wprost z treści art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży w równym stopniu na wszystkich dzieciach. Przy czym sprawowanie opieki nad rodzicem przez dzieci nie musi być wykonywane przez wszystkie dzieci bezpośrednio. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podzielany jest pogląd, że dopuszczalna jest każda postać świadczeń alimentacyjnych. Z tego powodu okoliczność, że np. osoba zobowiązana mieszka w innej miejscowości, czy też pozostaje w zatrudnieniu nie oznacza niemożności wykonania analizowanego obowiązku, jeśli może on być spełniony przez wypłatę niezbędnych środków lub pokrycie koniecznych wydatków, w tym na opiekę, nie tylko przez osobiste świadczenie. Z taką sytuacją mamy natomiast do czynienia w realiach niniejszej prawy. Pozostali pracujący synowie G. N. winni wspomagać stronę w sprawowaniu opieki nad matką, czy to poprzez osobiste świadczenie tej opieki, czy też poprzez świadczenia o charakterze pieniężnym, które częściowo mogłyby zostać przeznaczone np. na opłacenie czasowej opieki nad G. N., sprawowanej przez osobę trzecią. Powyższe pozwoliłoby skarżącej na podjęcie zatrudnienia, choćby w częściowym wymiarze. Co prawda przepisy u.ś.r. nie zawierają żadnych regulacji, co do kolejności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku wielości podmiotów uprawnionych do jego otrzymania, na których w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki, a ocena ustawowych przesłanek odnosi się wyłącznie do osoby, która z takim wnioskiem wystąpiła. Niemniej jednak w ocenie Sądu, przyznanie przedmiotowego świadczenia, pochodzącego ze środków publicznych, w sytuacji istnienia innych osób, które na równi z wnioskodawczynią są zobowiązane do sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, stanowiłoby naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej. Oznaczałoby bowiem przeniesienie na Państwo, a co za tym idzie ogół społeczeństwa, ciężaru sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, z osób, które pomimo, że są zobowiązane w pierwszej kolejności, do opieki tej się nie poczuwają.

Sąd nie kwestionuje przy tym ustalonego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności pomocy w opiece przez nią, należy jednak podkreślić, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Słusznie, w ocenie Sądu, organ drugiej instancji stwierdził, że ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13). W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że dopuszczalne jest wywodzenie braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną (por.m.in. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., I OSK 691/19).

Zaznaczyć przy tym należy również, że ustalenia związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy, nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Ocena spełnienia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku wymaga ustalenia czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia wynikającego z treści orzeczenia o niepełnosprawności (por.m.in.: wyrok NSA z 16 kwietnia 2021, I OSK 2859/20, z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, z 7 maja 2020 r., I OSK 1049/19).

Należy jeszcze końcowo wyjaśnić, że sąd administracyjny, oceniając zasadność skargi, bada zaskarżony akt pod względem jego zgodności z przepisami prawa, nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Powyższe wynika wprost z przytoczonych na początku niniejszego uzasadnienia zasad, jakie wiążą sąd administracyjny w procesie dokonywanej przezeń kontroli. Dostrzegając zatem i nie kwestionując trudnej sytuacji skarżącej Sąd wyjaśnia, że o ile państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), to nie każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być zaspokojony. Państwo może określać warunki udzielania pomocy, w tym przesłanki odmowy jej udzielenia. Zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony państwa nie stanowi przy tym naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP ani też zasady niedyskryminacji, określonej w art. 18 ustawy zasadniczej.

Cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że rezygnują one z dochodu osiąganego z tytułu działalności zarobkowej. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wnioskowane świadczenie stanowić ma ekwiwalent za utracony dochód z tytułu działalności zarobkowej, z którego osoba opiekująca się niepełnosprawnym członkiem rodziny zmuszona jest zrezygnować. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje automatycznie z tego tytułu, że jeden z członków jego rodziny jest niepełnosprawny w stopniu znacznym i wymaga w związku z tym stałej opieki. Wnioskowana forma pomocy państwa, jak wielokrotnie podkreślono, przysługuje pod konkretnymi warunkami i sama konieczność wypełniania obowiązków alimentacyjnych względem członka rodziny, nawet w poszerzonym zakresie z racji na jego niepełnosprawność, nie aktualizuje w żadnym wypadku bezwarunkowej zasadności jej przyznania.

Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jej aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego żądania. Tym samym zarzuty skargi uznać należało za niezasadne.

Jednocześnie Sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem, czym zadośćuczyniły wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

cd