Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 319/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Rz 223/10 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 223/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił J. T. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez tę osobę decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego. Decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia [...] września 2009 r., w której określono skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za listopad 2006 r. w wysokości 117855 zł.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawiera uzasadnienia, w szczególności strona nie przytoczyła żadnej okoliczności, która mogłaby przemawiać za tym, iż wykonanie zaskarżonej decyzji poprzez uiszczenie podatku akcyzowego wyrządzi jej znaczną szkodę lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Sąd nie może na tę okoliczność prowadzić postępowania wyjaśniającego z urzędu i zastępować skarżącej w poszukiwaniu przyczyn ubiegania się o ochronę tymczasową w postępowaniu sądowym, ani tym bardziej domniemywać intencji, którymi skarżąca kierowała się formułując przedmiotowy wniosek. Skutkowało to odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zażalenie na to postanowienie złożyła J. T., wnosząc o uchylenie tego orzeczenia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie z ostrożności procesowej – o przekazanie sprawy celem ponownego rozpoznania. Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie, poprzez błędne uznanie, iż skarżąca nie przytoczyła okoliczności uzasadniających jej wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, gdy w istocie sytuacja majątkowo-życiowa skarżącej, która była przedmiotem badania przez sąd, w wystarczający sposób uprawdopodobniła fakt, iż wykonanie decyzji może spowodować dla strony i jej rodziny trudne do odwrócenia skutki.

W uzasadnieniu wnosząca zażalenie stwierdziła, że wnosząc skargę zawarła w niej wniosek o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji. Jednocześnie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z dokumentacją potwierdzającą jej trudną sytuację majątkową. Sąd prowadząc postępowanie w zakresie prawa pomocy wezwał skarżącą do przedstawienia kolejnych dokumentów obrazujących sytuację majątkową. Bardzo ciężka sytuacja majątkowa strony – potwierdzona przez Sąd pierwszej instancji, który wydał postanowienie o przyznaniu prawa pomocy – jest zdaniem skarżącej wystarczającą do tego, aby uznać, iż zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wskutek wykonania zaskarżonej decyzji. Brak środków finansowych odbije się na zdrowiu skarżącej i jej rodziny, na edukacji dzieci, na realizacji przez nich chociażby minimalnych planów życiowych. Konsekwencją tego będzie, zdaniem skarżącej, pozbawienie jej rodziny środków do życia, a z tym wiążą się dalsze konsekwencje, których skutków nie da się później usunąć. Sąd dysponując materiałem dowodowym obrazującym sytuację majątkową skarżącej nie musiał domniemywać intencji, jakimi strona kierowała się formułując wniosek, bowiem wynikały one wprost i związane były z sytuacją majątkową i grożącym niebezpieczeństwem w przypadku wykonania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (zob. B. Dauter, Komentarz do art.61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III, pkt 9). Najdobitniej wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 (niepubl.), w którym stwierdził, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.

W przedmiotowej sprawie zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczał się do stwierdzenia: "wnoszę o uchylenie w/w decyzji i poprzedzającej jej decyzji oraz nie obciążanie mnie kosztami postępowania sądowego i jej wstrzymanie". Tak sformułowany wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości oceny zasadności tego wniosku i prawidłowo odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie jest rolą Sądu domniemywanie, gdzie strona skarżąca upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju okoliczności skarżąca zaczęła precyzować dopiero w przedmiotowym zażaleniu, sugerując jednocześnie, że Sąd powinien ocenić przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w kontekście dokumentów składanych przez stronę w toku postępowania o przyznanie jej prawa pomocy. Argumentacja ta nie może być skuteczna. Obowiązkiem strony było sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. i dopiero wówczas Sąd pierwszej instancji, oceniając wskazane przez stronę przesłanki, miałby podstawy do sięgania do dokumentacji obrazującej sytuację majątkową strony, złożonej w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd nie był natomiast uprawniony do odwrócenia tej kolejności i domyślania się intencji strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy.

Jeśli wziąć pod uwagę argumentację zawartą w zażaleniu, to i tak wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Niebezpieczeństwa trudnych do odwrócenie skutków strona upatruje bowiem w tym, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do popadnięcia przez skarżącą i jej rodzinę w skrajne ubóstwo i pozbawienia tej rodziny środków do życia. Należy zauważyć, że opisując i dokumentując swoją sytuację majątkową w toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że jej miesięczny dochód stanowi wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę (pełny etat) w kwocie 1317 zł brutto. Z regulacji zawartej w art. 87 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) wynika, że należności związane z ewentualnym wykonaniem zaskarżonej decyzji podlegałyby potrąceniu z wynagrodzenia za pracę po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek od osób fizycznych. Jednakże w art. 871 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy ustawodawca wyraźnie stwierdził, że wolna od potrąceń – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010 r. (M. P. Nr 48, poz. 709), wydanym na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679 ze zm.), wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę od dnia 1 stycznia 2010 r. wynosi 1.317 zł. Oznacza to, że ewentualne przystąpienie do wykonania zaskarżonej decyzji nie doprowadzi do zmniejszenia dochodów skarżącej uzyskiwanych z tytułu wynagrodzenia za pracę, bowiem skarżąca osiąga dochody w kwocie, która wolna jest od potrąceń sum na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

-----------------------

5