Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1005/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 pkt 5,7, art. 15
journal: Dz.U. 2015 poz 139
law: Ustawa z dnia  7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity
article: art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 123 poz 858
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. z dnia [...] r., Nr [...], II. zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżącego J. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r, nr [...], Starosta S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. M. pozwolenia na budowę siedliska rolnego to jest budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczo - garażowego wraz z wykonaniem urządzeń budowlanych i budową zjazdu z drogi powiatowej nr [...] na terenie działek nr [...] w obrębie Ł., gmina [...].

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że zakres dołączonego do wniosku projektu obejmował również wykonanie przyłącza wodociągowego, przyłącza kanalizacji sanitarnej i utwardzenia powierzchni gruntu na działce budowlanej, które zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1a i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) objęte jest obowiązkiem zgłoszenia.

Analiza projektu budowlanego prowadzi do wniosku, że inwestycja polegająca na budowie siedliska zlokalizowana będzie na działce nr [...], natomiast przyłącze kanalizacji sanitarnej oraz przyłącze wodociągowe zlokalizowane jest na działce oznaczonej nr [...], znajdującej się w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...].

Wydane dla inwestora w dniu [...] r. warunki techniczne nr [...] na podłączenie do sieci wodno - kanalizacyjnej budynku jednorodzinnego planowanego na działce nr [...] w miejscowości Ł. w punkcie 4 określiły, że odprowadzenie ścieków bytowych odbywać się będzie do sieci kanalizacyjnej tłocznej PE DN 90 mm, położonej w poboczu drogi gminnej (działka [...]).

Powiatowy Zarząd Dróg w S. decyzją z dnia [...] r. zezwolił J. M. na lokalizację przyłącza kanalizacji sanitarnej oraz przyłącza wodociągowego na działce nr ew. [...], obręb Ł., w pasie drogowym drogi powiatowej Powiatu S. nr [...] ul. [..] w Ł., przy czym dla wykonania przyłączy niezbędne jest wykonanie przejścia poprzecznego pod drogą, metodą bezwykopową. Organ wskazał w jaki sposób mają być prowadzone roboty drogowe związane z wykonaniem przyłącza. Jednocześnie inwestor został zobowiązany do przywrócenia pasa drogowego do stanu użyteczności na własny koszt, a także do poniesienia wszelkich kosztów związanych z koniecznością przebudowy lub przełożenia urządzeń w przypadku przebudowy lub remontu drogi powiatowej. Decyzja określiła również, że inwestor będzie ponosił opłatę za zajęcie pasa drogowego, stanowiącą iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego, zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego oraz stawek opłat za zajecie pasa drogowego, obowiązujących w dniu złożenia wniosku.

W dniu 24 kwietnia 2015 r. J. M. złożył wniosek o zmianę decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę z dnia [...] r, nr [...] z uwagi na rezygnację z realizacji przyłącza kanalizacji sanitarnej wraz z przydomową przepompownią ścieków sanitarnych i elektroenergetyczną linią zasilającą przepompownię, zmianę trasy zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej i wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków.

Do wniosku inwestor załączył projekt zmian do projektu budowy zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej wraz z przydomową oczyszczalnią ścieków, sporządzony przez posiadającego stosowne uprawnienia projektanta wraz z dokumentami potwierdzającymi przynależność do właściwych izb samorządu zawodowego.

Projekt przewiduje posadowienie na działce inwestora przydomowej oczyszczalni ścieków, określa parametry techniczne instalacji oraz warunki jej posadowienia w formie opisowej i graficznej. Projektant dokonał nadto analizy zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] oraz obowiązujących przepisów i wywiódł, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków jest dopuszczalna nawet w przypadku, gdy istnieje możliwość podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.

Do projektu załączono pismo Powiatowego Zarządu Dróg w S. z dnia [...] r. informujące, że organ ten wyraża zgodę na zlokalizowanie, w odległości mniejszej niż 8 metrów od granicy pasa drogowego drogi powiatowej nr [..], osadnika gnilnego projektowanej przydomowej oczyszczalni ścieków, zgodnie z przedłożonym planem zagospodarowania terenu, stanowiącym załącznik do zgody.

Na skutek wniosku inwestora Starosta S. wszczął postępowanie administracyjne, w toku którego pismem z dnia 14 maja 2015 r. zwrócił się do Przedsiębiorstwa [...] o wskazanie, "czy zgodnie z ustawą z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach(Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm.), dalej "u.p.c.g.", gdzie w art. 5 ust. 1 widnieje zapis – właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej – czy nadal istnieje możliwość podłączenia przedmiotowej inwestycji, zgodnie z warunkami technicznymi nr [...] z dnia [...] r. do sieci kanalizacji sanitarnej?".

W odpowiedzi Przedsiębiorstwo [...] pismem z dnia 18 maja 2015 r. poinformowało Starostę S., że nie ma możliwości podłączenia nieruchomości zlokalizowanej na działce nr [...] obręb Ł. do grawitacyjnej sieci kanalizacyjnej. Następnie pismem z dnia 19 maja 205 r. Przedsiębiorstwo uzupełniło wcześniejszą informację, wskazując, że nie ma możliwości podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjnej, jest natomiast techniczna możliwość podłączenia w/w nieruchomości do sieci kanalizacji systemem tłocznym, zgodnie z warunkami technicznymi nr [...], poprzez przepompownię ścieków.

Decyzją z dnia [....] r., nr [...], Starosta S. odmówił zmiany decyzji z dnia [...] r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej pozwolenia na budowę I etapu siedliska rolnego, to jest budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczo – garażowego wraz z wykonaniem urządzeń budowlanych oraz budowę zjazdu z drogi powiatowej nr [...], na terenie działek nr [...] w obrębie Ł., gm. [...] oraz zatwierdzenia projektu budowlanego, w zakresie zmiany projektu zagospodarowania terenu, to jest rezygnacji z realizacji przyłącza kanalizacji sanitarnej wraz z przydomową przepompownią ścieków sanitarnych i elektroenergetyczną linią zasilającą przepompownię i zmiany przebiegu trasy zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej na rzecz budowy przydomowej oczyszczalni ścieków.

W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że stosownie do treści art. 5 ust. pkt 2 u.p.c.g., właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona , wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Organ przywołał również § 26 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) i wyjaśnił, że działka budowalna, przewidziana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, powinna mieć zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci kanalizacyjnej. W razie braku warunków przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, działka może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3.

Powołując się na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy [...] organ wskazał, że zgodnie z zapisami rozdziału I pkt 12, gospodarkę ściekami należy rozwiązać zgodnie z ustaleniami zawartymi w ustaleniach podstawowych, czyli albo poprzez odprowadzenie ścieków do oczyszczalni centralnej albo lokalnej.

Opierając się na informacjach uzyskanych od Przedsiębiorstwa [...], organ uznał, że istnieje możliwość przyłączenia nieruchomości – działki nr [...] w obrębie Ł. do istniejącej kanalizacji sanitarnej, inwestor posiada uprawnienia do wykonania przyłączenia, a projekt zagospodarowania terenu, zatwierdzony decyzją Starosty S. z dnia [...] r. przewiduje takie rozwiązanie. Nadto nie potwierdzono zgodności zamierzonej zmiany zagospodarowania terenu z przepisami w tym techniczno – budowlanymi i ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

J. M., działając przez pełnomocnika, złożył odwołanie od decyzji Starosty S. podnosząc, że aktualnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony przez Radę Miejską w Bornem Sulinowie Uchwałą Nr XIX/241/96 z dnia 31 stycznia 1996 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa K. nr 5 z dnia 08-02-1996 r. w punkcie 12 pn. gospodarka ściekowa, w ustaleniach w zakresie lokalizacji inwestycji zakazuje odprowadzana ścieków do wód powierzchniowych, w grunt, lub wylewania ich na powierzchni. Gospodarkę ściekową należy rozwiązać (...) poprzez odprowadzenie ścieków do oczyszczalni centralnej, albo lokalnej; w przypadku braku projektowanej oczyszczalni lub zabudowy indywidualnej (nie dotyczy produkcji, usług turystyki pobytowej, zabudowy w kompleksach mieszkaniowych, lub letniskowych - rekreacyjnych) dopuszcza się odprowadzenie ścieków do szczelnych zbiorników min. 2 komorowych. Wszędzie gdzie jest to możliwe należy dodatkowo stosować rozsączkowanie w grunt. Dla pozostałych funkcji i zespołów inwestycyjnych należy budować indywidualne oczyszczalnie ścieków."

Powołując się na w opinię językoznawczą prof. dr hab. E. K. Kierownika Zakładu Etnolingwistyki i Kultury Języka, Kierownika Poradni Językowej Uniwersytetu, którą załączył do odwołania, pełnomocnik inwestora wywodzi, że w treści zdania "wszędzie gdzie jest to możliwe należy dodatkowo stosować rozsączkowanie w grunt" zawarta jest dyrektywa, zgodnie z którą należy wszędzie dodatkowo zastosować rozsączkowanie w grunt, czyli budować przydomowe oczyszczalnie ścieków; w zdaniu tym zaleca się budowanie oczyszczalni wszędzie gdzie jest to możliwe, nie precyzuje się jednak ani zakresu, ani warunków budowy takiej oczyszczalni, pozostawiając decyzję inwestorowi; użyte w tym sformułowaniu określenie dodatkowo uprawnia do wyciągnięcia wniosku, że bez względu na to, czy w sąsiedztwie jest sieć kanalizacji sanitarnej, do której można podłączyć projektowane obiekty, czy też taka sieć kanalizacyjna nie istnieje, należy zastosować rozsączkowanie w grunt, czyli budować przydomowe oczyszczalnie ścieków.

Pełnomocnik inwestora dokonał analizy przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz przytoczonego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] i wywiódł, że planowana zmiana zagospodarowania działki jest zgodna z przepisami jak również, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków na terenie gminy [...] jest dopuszczalna także w sytuacjach, w których istnieje sieć kanalizacyjna oraz istnieją warunki do przyłączenia obiektu do kanalizacji. Brak jest normy prawnej, która takiego rozwiązania zakazuje.

Powołując się na argumentację przytoczoną w odwołaniu pełnomocnik inwestora wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda, decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy dokonał analizy projektu zagospodarowania terenu zatwierdzonego decyzją Starosty S. nr [...] z dnia [...] i wywiódł, że analiza ta wykazała, iż odprowadzenie ścieków z projektowanego budynku na działce nr [...] przewidziano poprzez przyłącze kanalizacji sanitarnej - przewód tłoczny do istniejącej sieci kanalizacji tłocznej zlokalizowanej na działce nr [...] obręb Ł. w odległości ok. 15m od granicy działki nr [...], na której usytuowany jest budynek mieszkalny.

Przejście pod drogą powiatową (działka nr [...] - ul. [...]) oddzielającą działkę nr [...] od działki nr [...] przewidziano metodą przecisku hydraulicznego. Ze względu na konieczność włączenia do sieci kanalizacji tłocznej przewidziano wykonanie przydomowej przepompowni ścieków sanitarnych.

Dalej organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowe rozwiązanie projektowe uzgodnione zostało w odniesieniu do urządzeń wod.-kan. administrowanych przez Przedsiębiorstwo [...] w dniu 22.12.2014r. (projekt budowlany zał. 1/3 str. 48). Przyjęte rozwiązanie jest zgodne z dołączonymi do projektu warunkami technicznymi z dnia [...]. nr [...] na podłączenie do sieci wod.-kan. budynku mieszkalnego jednorodzinnego planowanego na działce nr [...] w m. Ł. wydanymi na rzecz pana J. M. przez PWiK [....]. Dołączone do akt sprawy pismo PWiK [..] z dnia [...]. znak: [...] potwierdza aktualność wydanych warunków.

Powyższe, w ocenie organu II instancji, jednoznacznie wskazuje, że w przedmiotowej sprawie istnieje możliwość przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej, a projekt zagospodarowania terenu, zatwierdzony decyzją Starosty S. nr [...] z dnia [...]. przewiduje takie rozwiązanie. Określona projektem zamiennym zmiana przewiduje rezygnację z przyłącza kanalizacyjnego na rzecz przydomowej oczyszczalni ścieków co spowoduje, że ścieki nie będą odprowadzane do sieci kanalizacji sanitarnej.

W związku z tak poczynionymi ustaleniami faktycznymi organ wyjaśnił, że obowiązek odprowadzenia ścieków do kanalizacji sanitarnej wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2013r. nr 1399 ze zm.) określających obowiązki właścicieli nieruchomości.

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt. 2 ww. ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Cytowany wyżej przepis, zdaniem organu, zobowiązuje do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a zwalnia z tego obowiązku tylko w przypadkach, gdy takie rozwiązanie jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadnione. Są to zatem wyjątki od reguły i stanowią sytuacje szczególne.

W przedmiotowej sprawie w ocenie organu odwoławczego takie okoliczności szczególne nie występują. Na terenie objętym wnioskiem nie istnieje przydomowa oczyszczalnia ścieków.

W ocenie organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom odwołującego, nie istnieją również bariery techniczne realizacji przyłącza co potwierdzają wydane przez PWiK warunki przyłączenia do sieci ani ekonomiczne, bowiem koszt realizacji projektowanego przyłączenia dla typowych urządzeń stanowi niewielki udział w kosztach całej inwestycji.

Ponadto organ wyjaśnił, że również rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ogranicza prawo inwestora w zakresie wyboru sposobu odprowadzenia ścieków z budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, dopuszczając budowę przydomowej oczyszczalni ścieków jedynie w przypadku braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej (§ 26 ust. 1 i ust. 3), a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie występuje.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że istnieje możliwość przyłączenia działki nr [...] obręb Ł. do sieci kanalizacji sanitarnej zlokalizowanej w działce nr [...], a inwestor posiada uprawnienia do wykonania przyłącza.

W ocenie organu, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, również ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] nie uprawniają do rezygnacji z przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej usytuowanej w odległości ok. 15 m od granicy działki na rzecz przydomowej oczyszczalni ścieków.

Z akt sprawy wynika, że dla terenu inwestycji obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Borne Sulinowo uchwalonego uchwałą Nr XIX/241/96 Rady Miejskiej w Bornem Sulinowie z dnia 31 stycznia 1996r. (Dz. Urz. Woj. K. z dnia 08.02.1996r. Nr 5 poz. 24).

Działka nr [...] w obrębie Ł. znajduje się na terenie, który w miejscowym planie widnieje jako grunt rolny (brak symbolu). W rozdziale I pkt. 12 mpzp zawarto zapis "Gospodarkę ściekową należy rozwiązać zgodnie z ustaleniami zawartymi w "Ustaleniach podstawowych czyli albo poprzez odprowadzenie ścieków do oczyszczalni centralnej albo lokalnej", zatem podstawowym rozwiązaniem w zakresie gospodarki ściekowej na terenie objętym planem jest odprowadzenie ścieków do oczyszczalni.

Zdaniem organu, dalsze zapisy planu o treści "W przypadku braku projektowanej oczyszczalni lub zabudowy indywidualnej /nie dotyczy produkcji, usług turystyki pobytowej, zabudowy w kompleksach mieszkaniowych lub letniskowo-rekreacyjnych dopuszcza się odprowadzenie ścieków do szczelnych zbiorników min. 2 komorowych. Wszędzie gdzie jest to możliwe należy dodatkowo stosować rozsączkowanie w grunt. Dla pozostałych funkcji i zespołów inwestycyjnych należy budować indywidualne oczyszczalnie ścieków", nie uprawniają do realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków w sytuacji, gdy jest możliwe odprowadzenie ścieków do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

J. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Wojewody podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż skarżący ma techniczne i ekonomiczne możliwości przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej;

- § 26 ust. 1 i 3 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez błędne przyjęcie, że w sytuacji braku możliwości podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej, skarżący nie może skorzystać z innego sposobu odprowadzania ścieków w postaci przydomowej oczyszczalni ścieków;

- art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 21994 r. Prawo budowlane w związku z art. 64 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez organ, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości skarżącego jest niezgodna z ustaleniami planu miejscowego, co w konsekwencji doprowadziło do ograniczenia prawa własności w zagospodarowaniu nieruchomości skarżącego.

Nadto skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez podjęcie zaskarżonej decyzji z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego, w tym niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji wydanej przez Wojewodę ograniczające się do przytoczenia zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bez jego zbadania oraz zacytowania przepisów prawa, z pominięciem ich analizy poprzez stwierdzenie, że skarżący nie może zrealizować przydomowej oczyszczalni ścieków, bez jakiegokolwiek wskazania przez organy administracji publicznej na jakich to podstawach oparły one swoje rozstrzygnięcie;

- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nie wzięcie pod uwagę faktu, czy istnieją techniczne możliwości przyłączenia nieruchomości do głównej sieci kanalizacyjnej oraz nie zbadanie przez organy administracji funkcji realizowanej przez skarżącego inwestycji w postaci budowy siedliska rolnego, w kontekście zapisów aktualnie obowiązującego planu miejscowego;

- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez oparcie w całości zaskarżanej decyzji na ustaleniach dokonanych przez organ I Instancji, pomimo braku wszechstronnego wyjaśnienia Starostę S. podstaw i przesłanek wydania utrzymanej decyzji;

- art. 80 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie w zaskarżanej decyzji całokształtu mat dowodowego, w tym dokonanie jego wybiórczej oceny - z którego wynika, iż obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, zarówno w przypadku braku możliwości podłączenia się do głównej sieci wodociągowej, jak również w odniesieniu do zabudowy indywidualnej;

- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu z uwagi na wyznaczenie przez organ administracji zbyt krótkiego terminu na wypowiedzenie co do zebranych dowodów i materiałów, co w konsekwencji uniemożliwiło przedstawienie przez skarżącego stanowiska w sprawie;

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez nieznajdujące podstaw prawnych i faktycznych uznanie przez Wojewodę, że zachodzą przesłanki do utrzymania w mocy decyzji organu I Instancji, pomimo naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem skargi stała się decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję Starosty S., odmawiająca zmiany ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego obejmującego zmianę sposobu zagospodarowania działki nr [...] położonej w obrębie Ł., gmina [...] w zakresie rezygnacji z realizacji przyłącza kanalizacji sanitarnej wraz z przydomową przepompownią ścieków sanitarnych i elektroenergetyczną linią zasilającą przepompownię i zmiany przebiegu trasy zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej na rzecz budowy przydomowej oczyszczalni ścieków.

Z akt administracyjnych wynika, że zatwierdzony decyzją Starosty S. z dnia [...]r. projekt budowy siedliska rolnego obejmował również wykonanie przez inwestora przyłącza kanalizacji sanitarnej - przewodu tłocznego do istniejącej sieci kanalizacji tłocznej zlokalizowanej na działce nr [...] obręb Ł. w odległości ok. 15m od granicy działki nr [...], na której usytuowany jest budynek mieszkalny. Przejście pod drogą powiatową, oddzielającą działkę nr [...] od działki nr [..] przewidziano metodą przecisku hydraulicznego, a ze względu na konieczność włączenia do sieci kanalizacji tłocznej przewidziano wykonanie przydomowej przepompowni ścieków sanitarnych.

Z kolei analiza pism Przedsiębiorstwa [...] z 18 i 19 maja 2015 r. oraz wydanych dla planowanej inwestycji warunków technicznych, doprowadziła organ do przekonania, że inwestor ma możliwość podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, co w następstwie doprowadziło do uznania, iż wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków jest w tym przypadku niedopuszczalne.

Rozważenia zatem wymagało, czy dla połączenia nieruchomości skarżącego z istniejącą siecią kanalizacyjną wystarczy wybudowanie przyłącza, czy też wymagana jest rozbudowa sieci kanalizacyjnej. W tym celu należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. u. z 2015 r. poz. 139), dalej "u.z.z.w." w której ustawodawca sformułował legalne definicje tych pojęć.

W myśl art. 2 pkt 5 u.z.z.w. pod pojęciem przyłącze kanalizacyjne należy rozumieć odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Natomiast sieć została w art. 2 pkt 7 u.z.z.w. zdefiniowana jako przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

Sąd podziela wyrażone w wyroku WSA w Krakowie z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1506/15 (dostępny w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stanowisko, iż powyższe przepisy należy rozumieć w ten sposób, że każde przyłącze co do zasady winno być zakończone studzienką, przy czym może ona być usytuowana na nieruchomości należącej do odbiorcy, bądź też poza granicami tej nieruchomości.

W pierwszej sytuacji, gdy studzienka znajdować się będzie w granicach nieruchomości odbiorcy, przyłącze będzie stanowiło odcinek od budynku do studzienki, natomiast w razie usytuowania studzienki poza granicami nieruchomości przyłącze stanowiło będzie odcinek do granicy nieruchomości. Innymi słowy będzie to zawsze odcinek łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną z siecią gminną, nie wychodzący poza granicę nieruchomości ubiegającego się o przyłączenie.

Przedstawiona interpretacja przyłącza pozostaje w zgodności z regulacjami prawa cywilnego. Władający nieruchomością ma bowiem prawo do korzystania z rzeczy, ale tylko w jej fizycznych granicach. A zatem w sytuacji gdy przyłącze, które stanowi jego własność, wobec istnienia studzienki poza jej granicami, miałoby sięgać poza granice nieruchomości, a więc do kolejnej nieruchomości, co do której nie przysługuje mu żaden tytuł prawny, mielibyśmy do czynienia z bezumownym korzystaniem z rzeczy (tak też WSA w Warszawie z wyroku z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2132/06). Tożsama wykładnia pojęcia "przyłącze kanalizacyjne" zaprezentowana została w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5 marca 2015 r., sygn. akt VI ACa 760/14.

Z kolei w uchwale z dnia 13 września 2007 r., sygn. akt III CZP 79/07 Sąd Najwyższy stwierdził, że wybudowany z własnych środków przez odbiorcę usług zbiorowego odprowadzania ścieków odcinek przewodu kanalizacyjnego łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości tego odbiorcy z istniejącą siecią kanalizacyjną stanowi w części leżącej poza granicą jego nieruchomości gruntowej urządzenie kanalizacyjne, o jakim mowa w art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (jedn. tekst: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.).

W konsekwencji, w ocenie sądu, prawidłowe ustalenie możliwości połączenia nieruchomości skarżącego z istniejącą siecią kanalizacyjną nie może się ograniczać wyłącznie do stwierdzenia istnienia tej sieci w pobliżu działki, na której prowadzona będzie inwestycja. Organ powinien bowiem, w ramach badania możliwości podłączenia do sieci, poczynić ustalenia w przedmiocie technicznych możliwości tego połączenia, w szczególności zaś ustalić, czy wystarczającym będzie wybudowanie samego przyłącza, czy też konieczna będzie rozbudowa sieci. Okoliczność, że w pobliżu nieruchomości posadowiona jest sieć kanalizacyjna, nie oznacza bowiem automatycznie, że zagwarantowane są odpowiednie rozwiązania techniczne do wykonania przyłącza. Podkreślenia wymaga przy tym, że stosownie do art. 3 ust. 1 u.z.z.w. zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że rzeczą organu było dokonanie prawidłowej oceny charakteru prac wymaganych do połączenia nieruchomości skarżącego z istniejącą siecią kanalizacyjną, w szczególności określenie, czy wykonanie przecisku pod drogą powiatową i wybudowanie przydomowej przepompowni ścieków mieści się w ramach ustawowej definicji przyłącza, czy też stanowi element sieci.

Jest to okoliczność o tyle istotna, że na podstawie art. 15 u.z.z.w. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji, o którym mowa w art. 21 ust. 1. Natomiast realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego (na stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy) zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci.

Organy obu instancji uchyliły się od dokonania wspomnianej wyżej oceny, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, iż techniczne możliwości podłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej istnieją i pomijając okoliczność, iż wykonanie tego podłączenia związane jest z koniecznością wkroczenia w obszar pasa drogowego i poniesienia przez inwestora kosztów z tym związanych, przy czym koszty te obejmować będą nie tylko samo wykonanie przyłącza i sieci, ale również koszty zajęcia pasa drogowego, które skarżący będzie ponosił w przyszłości, co wprost wynika z decyzji Powiatowego Zarządu Dróg w S. z dnia [...] r.

W ocenie sądu organ I instancji nie dokonał oceny przesłanki o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.c.g. przewidującej możliwość wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Organ II instancji natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sformułował niczym nie popartą tezę, iż wykonanie przecisku pod drogą powiatową i wybudowanie przydomowej przepompowni ścieków stanowić będzie niewielki udział w kosztach całej inwestycji, podczas gdy prawidłowo dokonana analiza ekonomicznej zasadności tego przedsięwzięcia powinna obejmować wszelkie przewidywane koszty wybudowania i eksploatacji przepompowni, w tym również konieczność ponoszenia opłat za zajęcie pasa drogowego przez sieć, przy uwzględnieniu okoliczności, iż jej wybudowanie stanowi obowiązek gminy. Dopiero tak dokonana ocena stanowić będzie podstawę do prawidłowych ustaleń w przedmiocie ekonomicznej zasadności przedsięwzięcia.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, iż obowiązujące przepisy oraz zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dają mu w każdym przypadku możliwość wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków. Analiza treści art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.c.g. prowadzi bowiem do wniosku, iż przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe wówczas, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą odpowiednie wymogi. A zatem możliwość zaniechania obowiązku przyłączenia do sieci została zastrzeżona tylko dla tych nieruchomości, które w dacie wybudowania sieci są wyposażone w przydomowe oczyszczalnie ścieków. Nieruchomości pozostałe, w sytuacji, gdy w pobliżu istnieje sieć kanalizacyjna do której mogą zostać przyłączone, mają obowiązek wykonania takiego przyłączenia.

W realiach niniejszej sprawy organ dokonał prawidłowej interpretacji przepisu, ale nie poczynił ustaleń w zakresie pozostałych przesłanek umożliwiających zastąpienie obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej budową przydomowej oczyszczalni ścieków.

W tym stanie rzeczy sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S.