Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 593/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24, art. 28 pkt 4, art. 49 ust. 1 i ust. 8
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek "Silnik magnetyczny" nr [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] lipca 2008 r. o odmowie udzielenia patentu na przedmiot dokonanego przez M. C., skarżącego w niniejszej sprawie, zgłoszenia wynalazku pt. "Silnik magnetyczny" nr [...]. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Ww. zgłoszenie zostało dokonane przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2007 r.

Urząd Patentowy RP zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. poinformował Zgłaszającego, że na przedmiot zgłoszenia nie może być udzielony patent, gdyż zgodnie z art. 28 ww. ustawy Prawo własności przemysłowej za wynalazki, w rozumieniu art. 24 tej ustawy, nie uważa się w szczególności wytworów, których niemożność wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki.

W zawiadomieniu, wskazano, że celem rozwiązania było opracowanie zespołu napędowego silnika, z wykorzystaniem magnesów stałych. Według Zgłaszającego cel ten można osiągnąć przy pomocy silnika magnetycznego, charakteryzującego się tym, że "... część nieruchoma i część ruchoma mają postać pakietów magnesów stałych. Każdy pakiet magnesów stałych, części ruchomej, ma postać cylindra ruchomego umieszczonego wewnątrz cylindra nieruchomego części nieruchomej, przesuwnie wzdłuż tego cylindra nieruchomego...", a "...element ruchomy połączony jest za pośrednictwem elementów przeniesienia napędu członem wykonawczym, przekazującym napęd do odbiornika...". W opisie Zgłaszający utrzymuje, że "...Cylinder ruchomy utrzymywany jest siłami magnetycznymi centralnie wewnątrz cylindra nieruchomego. Nieoczekiwanie okazało się, że przy osiąganiu położenia skrajnego, cylinder ruchomy otrzymuje energię powrotną do drugiego położenia skrajnego...".

Z dokumentacji zgłoszenia wynika zatem, zdaniem Urzędu, że w zgłoszeniu nie podano żadnych informacji, w jaki sposób i czy w ogóle jest doprowadzana energia niezbędna do rozruchu i dalszej pracy silnika. Tym samym działanie zgłoszonej maszyny jest sprzeczne z zasadą zachowania energii, a takie rozwiązania, których niemożność wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki, zgodnie z art. 28 ust. 4 ww. ustawy, nie są uważane za wynalazki.

Zgłaszający w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nie zgodził się z powyższym stanowiskiem Urzędu i przesłał, jak podał, skorygowaną ostatnią stronę opisu patentowego zawierającą informację dotyczącą opisu działania silnika, wnosząc o uznanie, że w zgłoszeniu niewystępują braki, o którym mowa w § 17 i 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, ogłoszenia zgłoszenia w Biuletynie Urzędu Patentowego i uznanie, że sprawa przemysłowej stosowalności będzie rozpatrywana w toku badania merytorycznego w Departamencie Badań Patentowych po wyczerpaniu procedury z art. 43 i 44 ustawy prawo własności przemysłowej. Zdaniem Zgłaszającego ww. zawiadomienie odbiera mu czas potrzebny na zakończenie badań i wykazanie przemysłowej stosowalności.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 49 ust. 1, art. 24 i art. 28 pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.) odmówił udzielenia patentu na przedmiot ww. zgłoszenia.

Urząd Patentowy RP uznał, że poprawki zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nie wnoszą nic nowego do sprawy, bowiem w dalszym ciągu nie wykazano, że maszyna ta będzie działać przed dłuższy czas i wykonywać oczekiwaną pracę. Zgłaszający nie ujawnił bowiem zewnętrznych źródeł energii, niezbędnych do pracy silnika.

Urząd Patentowy RP podniósł, że podstawą wydania zawiadomienia informującego o przeszkodach do uzyskania patentu na przedmiot zgłoszenia były art. 24 i art. 28 ww. ustawy, a nie, jak twierdzi Zgłaszający, art. 27 ww. ustawy definiujący przemysłowe stosowanie. Treść art. 28 ww. ustawy zawiera listę takich rozwiązań, których z mocy ustawy nie można uznać za wynalazki. Natomiast w myśl art. 24 ww. ustawy, jeżeli rozwiązanie nie jest uznawane za wynalazek nie można na nie udzielić patentu. Urząd nie postawił zatem zarzutu braku przemysłowej stosowalności tylko zarzut, że rozwiązanie nie może być uznane za wynalazek zgodnie z art. 28 ust. 4 p.w.p.

W związku z twierdzeniem Zgłaszającego, że w praktyce postępowania przed Urzędem Patentowym RP, badanie nowości poziomu wynalazczego i przemysłowego stosowania określa się, jako badanie merytoryczne i badanie to wszczyna się w Departamencie Badań Patentowych po upływie wyłożenia zgłoszenia w Biuletynie Urzędu Patentowego RP tj. po upływie 24 miesięcy od daty zgłoszenia wynalazku do ochrony, Urząd Patentowy RP wskazał, że zgodnie z przepisami, jeżeli Urząd Patentowy RP stwierdzi, że wynalazek nie spełnia ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu, wydaje decyzję o odmowie jego udzielenia, którą to zgodnie z art. 51 ww. ustawy może wydać przed ogłoszeniem o zgłoszeniu, tak więc jeszcze na etapie badania w Departamencie Zgłoszeń.

Dodatkowo zwrócił uwagę na fakt, że po ostatniej nowelizacji ustawy Prawo własności przemysłowej, zgodnie z art. 44 ust. 1 tej ustawy od dnia ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku osoby trzecie mogą zapoznawać się z opisem zgłoszeniowym wynalazku. Osoby te mogą do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszać do Urzędu Patentowego RP uwagi, co do istnienia okoliczności uniemożliwiających jego udzielenie. Z powyższego przepisu wynika, że wydanie decyzji o udzieleniu patentu (bądź odmowie jego udzielenia) po uprzednim wykonaniu badania merytorycznego w Departamencie Badań Patentowych może rozpocząć się po 18 miesiącach od daty zgłoszenia a nie po 24 miesiącach, jak uznaje Zgłaszający.

Zgłoszenie wynalazku w celu uzyskania patentu powinno przy tym obejmować podanie, opis wynalazku ujawniający jego istotę, zastrzeżenia patentowe i rysunki, jeżeli są one niezbędne do zrozumienia wynalazku. Opis wynalazku powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić, co oznacza, że rozwiązanie powinno być w pełni ujawnione. A dodatkowo zgodnie z art. 37 ust. 1 ww. ustawy do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu Zgłaszający może wprowadzić uzupełnienia i poprawki lecz nie mogą one wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia. Po dokonaniu zgłoszenia nie ma zatem już możliwości wprowadzenia nowych (dotyczących istoty rozwiązania) informacji do zgłoszenia. Nie można zatem mówić o tym, że wydanie ww. zawiadomienia przed publikacją odbiera zgłaszającemu należny na gruncie ustawy czas potrzebny na zakończenie badań.

Celem rozwiązania było opracowanie zespołu napędowego silnika z wykorzystaniem magnesów stałych. Na podstawie informacji zawartych zarówno w uzupełnionym opisie, jak i w zastrzeżeniach patentowych oraz na rysunku nie możliwe jest, zdaniem Urzędu, zbudowanie takiego silnika, który realizowałby zamierzony cel projektu, tj. uzyskanie przez ruchomy cylinder ruchu posuwisto-zwrotnego, a następnie przekazanie tego ruchu poprzez korbowód i wał korbowy do odbiornika, bowiem do pracy zgłoszonego silnika nie jest wymagane źródło zewnętrznego zasilania. W zgłoszeniu nie podano bowiem żadnych informacji, w jaki sposób jest doprowadzana energia zewnętrzna niezbędna do pracy silnika, a przecież ciągłe działanie urządzenia niewykorzystującego źródeł zasilania z zewnątrz jest niemożliwe, gdyż nie można skonstruować urządzenia pracującego bez strat własnych.

Tym samym działanie zgłoszonej maszyny jest sprzeczne z zasadą zachowania energii, której istota jest taka, że "zmienić energię układu można tylko poprzez dostarczenie jej z zewnątrz, lub w wyniku oddania jej przez układ na zewnątrz".

Na przedmiot zgłoszenia nie może być zatem udzielony patent, gdyż zgodnie z art. 28 ww. ustawy za wynalazki, w rozumieniu art. 24, nie uważa się w szczególności wytworów, których niemożność wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił błędne zastosowanie art. 28 p.w.p. wskazując, że jest to silnik magnetyczny tj. zasilany energią magnetyczną.

Przedmiotem wynalazku jest bowiem silnik magnetyczny, jak to podano w tytule i w opisie patentowym, co oznacza że do rozruchu i pracy przedmiotowego silnika wykorzystuje się energię magnetyczną zestawów magnesów i w obszarze działania tej energii magnetycznej porusza się element ruchomy silnika. Podobnie jasna i oczywista jest forma zasilania silnika elektrycznego oraz silnika benzynowego i nie jest konieczne szczegółowe określenie formy zasilania takich silników. Natomiast istota tego rodzaju wynalazków polega na konstrukcji silnika, czyli na współdziałaniu celowo zaprojektowanych elementów składowych silnika i taką konstrukcję zaproponowano w rozwiązaniu według wynalazku.

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, że w zgłoszeniu nie podano żadnych informacji o doprowadzeniu energii do rozruchu i dalszej pracy silnika.

Do pracy silnika według wynalazku wystarczająca jest, zdaniem skarżącego, energia magnetyczna zmagazynowana w magnesach wbudowanych w część nieruchomą silnika oraz w część ruchomą silnika. Na stronie 8 opisu patentowego ujawniono, że przy osiąganiu położenia skrajnego, cylinder ruchomy otrzymuje energię powrotną do drugiego położenia skrajnego. Skrajne położenia tego cylindra ruchomego wynikają z wielkości wykorbienia wału korbowego. W uzupełnionej wersji strony 11 opisu patentowego, wskazano bowiem, że silnik magnetyczny według wynalazku uzyskuje energię na skutek różnicy pól magnetycznych występujących w poszczególnych zestawach magnesów, co stwierdzono doświadczalnie na podstawie badań poszczególnych zestawów magnesów według wynalazku. Różnica ta nakłada się w kolejnych zestawach i jej wypadkowa w postaci sumy różnic jest odbierana na wyjściowym elemencie roboczym.

Na potwierdzenie skarżący załączył przykładowe wykresy otrzymanych z badań sił magnetycznych różnych układów magnesów silnika według wynalazku.

Zarzut nieujawnienia źródeł energii jest zatem, w jego ocenie, nieprawdziwy i zgłoszenie powinno podlegać ponownej analizie w zwykłym trybie badania merytorycznego zgłoszonego wynalazku.

Zdaniem zgłaszającego, ponownego rozpatrzenia wymaga zastosowanie przepisu art. 51 ustawy p.w.p., umożliwiającego odmowę udzielenia patentu przed datą ogłoszenia w Biuletynie Urzędu Patentowego o zgłoszeniu. Ten przepis zastosowano w tej sprawie i Zgłaszający wnosi o ponowne rozpatrzenie zasadności jego zastosowania w tej sprawie.

Tak zdecydowane przyspieszenie procedury wydania decyzji odmawiającej udzielenia patentu odbiera Zgłaszającemu czas potrzebny na doświadczalne wykazanie przydatności przedmiotowego wynalazku.

Zgłaszający miał prawo oczekiwać, że okres na wydanie decyzji o udzieleniu lub o odmowie udzielenia patentu, będzie porównywalny ze średnim tego rodzaju okresem, wynikającym z praktyki urzędu Patentowego RP, to znaczy z okresem średnio ok. 4 - 5 lat.

Tymczasem, pierwsze zawiadomienie merytoryczne z zagrożeniem decyzją odmowną w sprawie udzielenia patentu, Urząd Patentowy wystosował dnia [...] stycznia 2008 r., czyli po 12 miesiącach od daty zgłoszenia przedmiotowego wynalazku, co oznacza, że Urząd Patentowy odebrał co najmniej 3 lata czasu na wykazanie, w drodze prac doświadczalnych, że jego wynalazek działa prawidłowo.

Dyspozycja art. 51 ustawy p.w.p. jest wyjątkowa i przewiduje możliwość wydania decyzji o odmowie udzielenia patentu przed datą ogłoszenia o zgłoszeniu, czyli przed upływem 18 m-cy od daty zgłoszenia. Przepis ten planowano tu, zdaniem skarżącego, bezpodstawnie wykorzystać, jak to wynika z treści zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2008 r.

[...].

Z akt sprawy wynika przy tym, że zgłoszenie wynalazku musiało być skierowane przed upływem 12 miesięcy od daty zgłoszenia do Departamentu Badań Patentowych, który w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. zawiadomił Departament Zgłoszeń, że w tej sprawie nie może być wykonane sprawozdanie o stanie techniki, gdyż przedmiot zgłoszenia nie jest uważany za wynalazek w świetle art. 28 ustawy p.w.p. W ww. piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. podano, że nie wykazano jednak niemożności wykorzystania rozwiązania, a jedynie stwierdzono, że może być taka niemożność wykazana. Stwierdzenia tam zawarte są więc nieuzasadnione.

Zdaniem Zgłaszającego pismo Departamentu Badań Patentowych z dnia [...] stycznia 2008 r. zawiera nieprawdziwe stwierdzenie, że nie może być wykonane sprawozdanie o stanie techniki. Nawet jeśli hipotetycznie przyjąć zarzut Departamentu Badań Patentowych, że przedmiotowe rozwiązanie wygląda na perpetuum mobile, to wymieniony Departament mógł sporządzić sprawozdanie o stanie techniki.

W piśmie Zgłaszającego z dnia [...] kwietnia 2008 r. do Urzędu Patentowego wskazana została klasa patentowa: [...].Mimo powyższego Urząd Patentowy RP nie sporządził sprawozdania o stanie techniki, czym naruszył przepis art. 47 ust. 1 ustawy p.w.p.

Na skutek zabiegów Zgłaszającego, a w szczególności wniosku o przedłużenie terminu wykonania zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2008 r., publikacja zgłoszenia przedmiotowego wynalazku nastąpiła w dniu [...] lipca 2008 r. w klasie patentowej: [...] nie przewidziane gdzie indziej; elektryczne lub magnetyczne urządzenia domniemywane jako perpetuum mobile.

Przedstawione wyżej działania w Urzędzie Patentowym, w tym nieuzasadnione zaniechanie sprawozdania o stanie techniki wymaganego według art. 47 ust. 1 ustawy p.w.p., w sytuacji gdy w odnośnych klasach patentowych na stronie E. znajduje się odpowiednio 670 oraz 945 pozycji dokumentów patentowych, pogłębiło u Zgłaszającego brak zaufania do Urzędu Patentowego RP.

Zdaniem skarżącego Organ zastosował zatem procedurę nadzwyczajną, czym naruszył słuszny interes Zgłaszającego (art. 7 k.p.a.), polegający na tym, że Zgłaszający, nie mogąc odwlekać zgłoszenia wynalazku, dokonał go i spodziewał się, iż jego zgłoszenie będzie rozpatrywane w takim samym okresie czasu (4-5 lat) jak zgłoszenia innych zgłaszających wynalazki do ochrony w Urzędzie Patentowym RP, z zachowaniem okresu procedury zgłoszeniowej, okresu wyłożeniowego oraz okresu badania merytorycznego zdolności patentowej wynalazku. Natomiast organ w sposób niespotykany w tego rodzaju przypadkach przyspieszył procedurę i tą drogą odebrał Zgłaszającemu kilka lat czasu na wykazanie doświadczalne, że jego wynalazek działa, co byłoby decydującym argumentem dla udzielenia patentu przez ten sam Urząd Patentowy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 z późn. zm.) Urząd Patentowy RP utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy RP wskazał, co następuje:

Przedmiotem zgłoszenia [...] jest silnik magnetyczny, który składa się z cylindrycznej części nieruchomej, mającej postać pakietu magnesów stałych i umieszczonej w niej cylindrycznej części ruchomej, również utworzonej z pakietu magnesów stałych. Według wynalazku cylinder ruchomy o mniejszej długości ma poruszać się ruchem posuwisto-zwrotnym wewnątrz cylindra nieruchomego o większej długości. Bieguny jednoimienne magnesów stałych cylindra nieruchomego oraz cylindra ruchomego zwrócone są do siebie i są rozdzielone szczeliną powietrzną. W czasie pracy silnika siła ma być przekazywana od cylindra ruchomego na korbę za pomocą korbowodu i dalej na wał wyjściowy do odbiornika. Według opisu ciągły ruch posuwisto-zwrotny cylindra ruchomego jest zapewniony bez dostarczania do silnika jakiejkolwiek energii z zewnątrz. Zgłaszający wyjaśnia to następująco: "Nieoczekiwanie okazało się, że przy osiągnięciu położenia skrajnego, cylinder ruchomy otrzymuje (?) energię powrotną do drugiego położenia skrajnego". Skąd cylinder otrzymuje tę energię, jakie zjawiska fizyczne ją zapewniają, Zgłaszający nie wyjaśnił. Na stronie 11 skorygowanego opisu patentowego, dosłanej wraz z pismem będącym odpowiedzią na zawiadomienie Urzędu o istnieniu przeszkód do udzielenia patentu na przedmiot zgłoszenia, Zgłaszający podał, że silnik magnetyczny według wynalazku uzyskuje energię na skutek różnicy pól magnetycznych występujących w poszczególnych zestawach magnesów, co stwierdzono doświadczalnie na podstawie badań poszczególnych zestawów magnesów według wynalazku. Różnica ta nakłada się w kolejnych zestawach i jej wypadkowa w postaci sumy tych różnic odbierana jest na wyjściowym elemencie roboczym.

To stwierdzenie, jak również następne, zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, takie jak "do rozruchu i pracy przedmiotowego silnika wykorzystuje się energię magnetyczną zestawów magnesów i w obszarze działania tej energii magnetycznej porusza się element ruchomy silnika" oraz "... Zgłaszający wskazał w dokumentacji wynalazku rodzaj energii użytej do poruszania i zasilania silnika (energia magnetyczna) oraz w konstrukcji silnika przewidział szereg układów magnesów, z których każdy jest źródłem tego rodzaju energii", nie wyjaśniają jednak, zdaniem Urzędu Patentowego RP, zjawisk fizycznych, które będą zachodziły w układzie magnesów stałych, zapewniających, że magnesy te będą niewyczerpującym się źródłem energii o wystarczająco dużej mocy dla wykorzystania jako urządzenie napędowe.

Zgłaszający nie wykazał, na jakiej podstawie sądzi, że energia magnetyczna raz zgromadzona w zestawach magnesów nie wyczerpie się pomimo pokonywania oporów tarcia i wykonywania przez silnik pracy.

Na wykresach dostarczonych wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Zgłaszający porównał wyniki badań dwóch zespołów roboczych, uzyskując dodatni bilans sił magnetycznych, natomiast w zastrzeżeniach Zgłaszający stwierdził, że w silniku występuje co najmniej jeden zespół roboczy z dwoma pakietami magnesów: nieruchomym i ruchomym. Badania te, jak również dane z opisu, nie są wystarczające do stwierdzenia, że "silnik magnetyczny" o konstrukcji przedstawionej w ww. zgłoszeniu będzie działał zgodnie z założeniami.

Zarzut Urzędu, co organ podkreślił, opiera się na zasadzie zachowania energii, mówiącej o tym, że do układu musi być dostarczona energia, aby mogła być przekazana przez ten układ na zewnątrz, wykonując pracę. W zgłoszonym "silniku magnetycznym" brak jest informacji o doprowadzeniu energii z zewnątrz. W rozwiązaniu proponowanym przez Zgłaszającego energia magnetyczna jest zmagazynowana wewnątrz układu, w magnesach będących integralnym elementem konstrukcji (niewymiennym), co prowadzi do konkluzji, że magnesy te są niewyczerpalnym źródłem energii.

Zgłaszający zakłada, że "silnik magnetyczny", o przedstawionej w zgłoszeniu konstrukcji, zawierający zmagazynowany określony zasób energii, raz wprowadzony w ruch będzie pracował w sposób ciągły i sam nie zatrzyma się, pomimo wykonywanej pracy i pomimo strat energii np. w wyniku pokonywania oporów tarcia.

Urządzenie, które nie pobiera energii a wytwarza ją, lub raz wprowadzone w ruch pracuje w sposób ciągły i nigdy samo nie zatrzyma się, jest urządzeniem typu "perpetuum mobile", którego zbudowanie jest niemożliwe, gdyż przeczy zasadzie zachowania energii (powszechnie przyjętej i uznanej zasadzie nauki).

Urząd Patentowy RP podniósł przy tym, że wydając zawiadomienie o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu na przedmiot ww. zgłoszenia przed ogłoszeniem o zgłoszeniu postąpił zgodnie z art. 49 ust. 2 cyt. ustawy Prawo własności przemysłowej, gdyż w zgłoszeniu tym bez badania stanu techniki można stwierdzić, że zgłoszone rozwiązanie jest urządzeniem typu "perpetuum mobile", którego niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle przyjętych i uznanych zasad nauki. Wytworów takich, zgodnie z art. 28 pkt 4 cyt. ustawy nie uważa się za wynalazki w rozumieniu art. 24 tej ustawy.

Co do zarzutu, że wydając ww. zawiadomienie Urząd Patentowy odebrał Zgłaszającemu "czas potrzebny na doświadczalne wykazanie przydatności przedmiotowego wynalazku" Urząd zwrócił uwagę na to, że opis wynalazku powinien przedstawiać rozwiązanie na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić, co oznacza, że już w dacie zgłoszenia powinno być w pełni ujawnione. Wprawdzie, zgodnie z art. 37 ust. 1 ww. ustawy, do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu Zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki, lecz nie mogą one wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia.

W tym stanie sprawy Urząd Patentowy RP stwierdził, że przedstawiony w zgłoszeniu nr [...] "silnik magnetyczny" nosi cechy urządzenia typu "perpetuum mobile" i zgodnie z art. 28 pkt 4 nie jest uważany za wynalazek w rozumieniu art. 24 ww. ustawy, a zatem na przedmiot tego zgłoszenia nie może być udzielony patent.

W skardze na tą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, zobowiązanie organu do przekazania akt zgłoszenia do Departamentu Badań Patentowych i rozpoczęcia procedury badania merytorycznego w zwykłej kolejności zgłoszeń oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy k.p.a.

Zdaniem skarżącego naruszony został art. 7 ustawy k.p.a., bo Urząd Patentowy poprzez nieuzasadnione przyspieszenie postępowania nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, a w szczególności czy zgłoszony wynalazek spełnia ustawowe warunki do udzielenia patentu. Urząd Patentowy skrócił przy tym postępowanie w tej sprawie zwykle trwające 4,5 - 5,5 lat, kiedy to stwierdził, że zgłoszony wynalazek nie spełnia art. 24 oraz art. 28 ustawy p.w.p., i niemożność jego wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki. Wydana w następstwie zaskarżona decyzja, naruszyła interes Skarżącego poprzez odebranie mu czasu, którego spodziewał się na wykazanie, że wytwór może być wykorzystany. Procedura badania zgłoszenia przeprowadzona została w ramach Departamentu Zgłoszeń, przed ogłoszeniem o zgłoszeniu, zamiast być zgodnie z przepisami przeprowadzona po ogłoszeniu o zgłoszeniu, w Departamencie Badań Patentowych Urzędu Patentowego.

Urząd Patentowy nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, w związku z nagłą procedurą zastosowaną w tej sprawie i nie ocenił czy wskazana okoliczność, że przedmiotem wynalazku jest wytwór którego niemożność wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki została udowodniona, ponieważ nie zebrał materiału dowodowego, z uwagi na pospieszne postępowanie w tej sprawie.

Urząd Patentowy nie odniósł się merytorycznie do dowodów złożonych przez Skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie, zwłaszcza do wykresów pracy urządzenia, wskazujących na dodatni bilans sił magnetycznych będących wstępnym potwierdzeniem prawidłowości konstrukcji. Urząd Patentowy ograniczył się do stwierdzenia, że badania te nie są wystarczające do uznania, że przedmiot wynalazku będzie działał zgodnie z założeniami.

Nadto zarzucił, że pismo Departamentu Badań Patentowych z dnia [...] stycznia 2007 r. dot. niemożności sporządzenia sprawozdania o stanie techniki nie zostało mu z urzędu doręczone mimo, że Urząd Patentowy ma obowiązek wykonać i przekazać Zgłaszającemu tego rodzaju sprawozdanie. Otrzymał to pismo dopiero na własną prośbę w dniu [...] kwietnia 2008 r., kiedy dowiedział się o jego istnieniu, przeglądając teczkę zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP. Urząd Patentowy RP naruszył § 29 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, zwanego w dalszej treści skargi "rozporządzenie RM", bo sprawozdania ze stanu techniki nie sporządził.

Regulacje zawarte w art. 41, 42 i 43 ustawy p.w.p. upoważniają przy tym Urząd Patentowy do badań formalnych zgłoszenia, a więc wykazania Zgłaszającemu "istotnych braków i usterek" lub niejednolitości zgłoszenia. Jeżeli takie braki zostaną wykazane Zgłaszającemu i nie zostaną usunięte, Urząd Patentowy stosuje art. 43 ust. 2 pkt 2) i umarza postępowanie lub odmawia udzielenia patentu - przed terminem ogłoszenia o zgłoszeniu. W dokumentacji zgłoszenia nie było istotnych braków i usterek, zaś zgłoszenie nie narusza zasady jednolitości, oraz Urząd Patentowy nie wydał postanowienia, o którym mowa w art. 42 - nie było więc podstaw do umorzenia postępowania.

W wykonaniu Zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2008 r. Skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. skorygował opis patentowy, gdzie na stronie 11 zamieścił informację dotyczącą opisu działania przedmiotu zgłoszenia, a także wskazał Urzędowi Patentowemu klasę patentową [...] (urządzenia działające na zasadnie indukcji elektromagnetycznej, wyglądające na perpertuum mobile), czym w jego ocenie wykazał, że sprawozdanie z poszukiwań mogło być wykonane (w tej klasie patentowej jest w literaturze patentowej na świecie kilkaset rozwiązań).

Skarżący podniósł nadto, że Departament Zgłoszeń przeprowadził badanie merytoryczne i w wyniku tej oceny zgłoszonej konstrukcji wywiódł wniosek, że urządzenie nie nadaje się do stosowania, a więc nie spełnia wymogów ustawowych dla udzielenia patentu, chociaż zdaniem Skarżącego, nie ma takich kompetencji. Tego rodzaju ustalenia są przedmiotem działania Departamentu Badań Patentowych na etapie badań merytorycznych, po publikacji zgłoszenia. Poprzez dokonanie wymienionych ustaleń, Departament Zgłoszeń naruszył procedurę i wszedł w kompetencje Departamentu Badań Patentowych.

Niemożność wykonania sprawozdania z poszukiwań może być skutkiem niemożności ustalenia klasy patentowej według Międzynarodowej Klasyfikacji Patentowej ale klasa patentowa może być ustalona i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] września 2008 r., w pkt 23 na stronie 8 klasa patentowa została wskazana tj.: [...] urządzenia domniemywane jako perpetuum mobile działające na zasadzie indukcji elektromagnetycznej.

Na stronie E. w tej klasie patentowej znajduje się 685 rozwiązań, które w tytule mają słowo "magnetic", w tym wiele rozwiązań zawierających w tytule słowa "magnetic engine" lub "magnetic motor".

Prawdopodobnie w wyniku tej informacji Skarżącego, Urząd Patentowy dokonał klasyfikacji wynalazku i ostatecznie ogłosił o dokonanym zgłoszeniu w Biuletynie Urzędu Patentowego nr [...] wskazując klasę patentową[...] generatory lub silniki nie przewidziane gdzie indziej; elektryczne lub magnetyczne urządzenia domniemywane jako perpetuum mobilia (z zastosowaniem ciśnienia hydrostatycznego [...]; z zastosowaniem środków działających na zasadzie indukcji elektromagnetycznej [...]).

Przedmiotowy wynalazek można było zaklasyfikować i można było sporządzić sprawozdanie o stanie techniki w bazie E. Urząd Patentowy potwierdził tę możliwość poprzez ogłoszenie o zgłoszeniu w klasie [...]. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, nie miało więc prawa być podjęte na tym etapie postępowania, bo zapadło w Departamencie Zgłoszeń, jeszcze przed publikacją zgłoszenia.

Doświadczalne wykazanie przydatności wynalazku nie jest wymagane przez Urząd Patentowy w procedurze zgłoszeniowej wynalazku, jednakże Skarżący, co podniósł, spodziewając się zarzutów z art. 28 p.w.p. postanowił wykazać przydatność wynalazku przed postawieniem mu przez Urząd Patentowy RP wymienionych zarzutów. Między innymi dlatego Skarżący rozpoczął prace badawcze. Skarżący spodziewał się, że przed ewentualnymi decyzjami Urzędu Patentowego, zdąży zakończyć wymienione prace. Tymczasem Urząd Patentowy uruchomił przyspieszone procedury i uniemożliwił mu przedstawienie wyników prowadzonych prac.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę uchylając decyzję wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a nadto uwzględnia skargę stwierdzając nieważność decyzji jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź stwierdzając wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Naruszeń prawa, o których mowa w powołanym przepisie, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie stwierdził. Brak zatem podstaw do uwzględnienia przedmiotowej skargi.

Skarżący kwestionuje tryb rozpatrywania zgłoszenia dopatrując się wadliwości w tym zakresie w fakcie wydania, jak to określa, decyzji odmawiającej udzielenia patentu w trybie nagłym, bo sprzecznie z przyjętą przez Urząd Patentowy RP praktyką wydawania decyzji po 4-5 latach od daty dokonania zgłoszenia.

Podnieść zatem należy, że tryb rozpatrywania zgłoszeń regulują przepisy rozdziału 3 ustawy prawo własności przemysłowej, żaden z tych przepisów nie określa terminu, w którym organ winien wydając stosowną decyzję zakończyć postępowanie w sprawie udzielenia ochrony. Natomiast przepisy zawarte w tym rozdziale szczegółowo określają sposób rozpatrywania zgłoszenia i czynności, które winny poprzedzać podjęcie tego rodzaju decyzji. W sprawie istotnym jest zatem nie czas, który upłynął od daty dokonania zgłoszenia ale okoliczność, czy Urząd podjął wszystkie czynności, do których w świetle powołanych przepisów był zobowiązany i czy w prawidłowy sposób zastosował art. 28 pkt 4 p.w.p. stanowiący, zdaniem Urzędu Patentowego, podstawę do odmowy udzielenia patentu z uwagi na to, iż przedmiotem zgłoszenia jest wytwór, którego niemożliwość wykorzystania może być wykonana w świetle powszechnie przyjętych i znanych zasad nauki.

W ocenie Sądu postępowanie przed Urzędem zostało przeprowadzone w sposób przewidziany przepisami p.w.p. bez naruszenia art. 24 i 28 pkt 4 p.w.p. stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Podkreślić przy tym należy, iż zgodnie z art. 49 ust. 1 p.w.p. jeżeli Urząd Patentowy RP stwierdzi, że wynalazek nie spełnia ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu wówczas wydaje decyzję o odmowie jego udzielenia i taką decyzję Urząd Patentowy RP wydał. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż nie została ona wydana w Departamencie Badań Patentowych tylko w Departamencie Zgłoszeń, pozostaje bez znaczenia i nie stanowi o wadliwości decyzji. Ponadto podnieść należy, że decyzja taka może zostać wydana przed ogłoszeniem o zgłoszeniu, a więc na etapie badania w Departamencie Zgłoszeń. Urząd wyczerpał przy tym procedury z art. 49 ust. 8 p.w.p., bo przed wydaniem decyzji wystosował zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2008 r., doręczone skarżącemu, w którym odwołując się do art. 28 i 24 p.w.p. zawiadomił o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu z uwagi na to, że na podstawie informacji zawartych w opisie, zastrzeżeniach patentowych oraz na rysunku nie można zbudować takiego silnika, który realizowałby zamierzony cel projektu tj. uzyskanie przez ruchomy cylinder ruchu posuwisto-zwrotnego, a następnie przekazanie tego ruchu przez korbowód i wał korbowy do odbiornika, bo w zgłoszeniu nie podano żadnych informacji, w jaki sposób i czy w ogóle jest doprowadzona energia niezbędna do rozruchu i dalszej pracy silnika. Jednocześnie wyznaczył skarżącemu termin do zajęcia stanowiska.

Zgłaszający twierdzi, że zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2008 r. odbiera mu czas potrzebny na zakończenie badań i wykazanie, że urządzenie nadaje się do stosowania. Urząd Patentowy RP nie zarzucił jednak braku przemysłowej stosowalności a fakt, że zgłoszone rozwiązanie w świetle art. 28 pkt 4 p.w.p. nie może być uznane za wynalazek, bo za taki nie uważa się wytworu, którego niemożność wykorzystania może być wykonana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki, a zdaniem Urzędu działanie zgłoszonej maszyny jest sprzeczne z zasadą zachowania energii, której istota jest taka, że zmienić energię układu można tylko poprzez dostarczenie jej z zewnątrz lub w wyniku oddania jej przez układ na zewnątrz. Celem rozwiązania jest bowiem, co podkreślił Urząd Patentowy, opracowanie zespołu napędowego silnika z wykorzystaniem magnesów stałych lecz zbudowanie takiego silnika, który realizowałby zamierzony cel projektu tj. uzyskanie przez ruchomy cylinder ruchy posuwisto-zwrotnego i przekazanie tego ruchu przez korbowód i wał korbowy do odbiornika nie jest możliwa, bo w zgłoszeniu nie podano żadnych informacji, w jaki sposób doprowadzona jest energia zewnętrzna niezbędna do pracy silnika, a ciągłe działanie urządzenia niewykorzystującego źródeł zasilania z zewnątrz jest w świetle powyższej zasady nie możliwe, gdyż nie można skonstruować silnika bez strat własnych. W istocie tych ustaleń skarżący w sposób rzeczowy nie zakwestionował. Stwierdził tylko, że prowadzi prace w zakresie doświadczalnego wykonania stosowalności i przydatności rozwiązania objętego ww. zgłoszeniem, a Urząd Patentowy wydając decyzję w trybie nagłym uniemożliwił mu zakończenie prac i przedstawienie ich wyniku.

Urząd Patentowy RP odniósł się przy tym wbrew twierdzeniom skarżącego do przedstawionych przez niego materiałów w tym wykresów. Stwierdził, jedynie iż nie stanowiły one podstawy do zmiany stanowiska Urzędu co do wskazanych przeszkód do udzielenia patentu.

Podkreślenia wymaga przy tym okoliczność, iż sporządzenie sprawozdania ze stanu techniki, w świetle powołanych przepisów p.w.p. nie jest obligatoryjne w sytuacji, gdy jak w tym przypadku bez badania stanu techniki można stwierdzić, że przedmiot zgłoszenia nie spełnia ustawowych warunków wymaganych do udzielenia patentu. Dopatrywanie się wadliwości decyzji w fakcie, iż takiego sprawozdania nie sporządzono jest zatem nieuzasadnione. Bez znaczenia dla oceny zgodności zaskarżonych decyzji z prawem powoduje przy tym okoliczność, iż pismo z [...] stycznia 2009 r. Departamentu Badań Patentowych (kierowane do Departamentu Zgłoszeń) nie zostało skarżącemu doręczone z urzędu, a tylko na jego wniosek.

W przedstawionym stanie rzeczy Sąd uznał, że Urząd Patentowy RP przeprowadził postępowanie zgłoszeniowe bez naruszenia przepisów p.w.p. i wskazanych w skardze przepisów k.p.a. i na podstawie zgromadzonego w sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego odmówił udzielenia patentu z zastosowaniem w sposób prawidłowy art. 28 p.w.p.

Sąd uznał zatem, iż w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i w konsekwencji orzekł, jak w sentencji mając na uwadze art. 151 p.p.s.a.