Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 60/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2005-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art. 67
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek Sędzia WSA Maria Grabowska Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Protokolant ref. staż. Emilia Kundera po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2005 r. skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...]w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych skargę oddala Sędziowie


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19.01.2004 r odwołania Pana R. C. zam. K., Os. B. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych za 2002 r. w kwocie [...]zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł, za pojazd o nr rej.[...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 z póź. zm.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Decyzja organu I instancji zapadła na skutek przeprowadzenia postępowania z wniosku z dnia 1.10.2003 r. Pana R. C. dot. umorzenia podatku od środków transportowych za 2002 r. w kwocie [...]zł za pojazd marki [...] o nr rej. [...]. Podatnik poinformował, że działalność gospodarczą wyrejestrował 24.06.2002 r. z powodu choroby. Samochód, którym jeździł pochodził z 1977 r. i został sprzedany na złom. Zobowiązany nadmienił, że jest czasowo na rencie chorobowej do czerwca 2004 r. Przebywa bardzo często w szpitalu ze względu na chorobę obu nerek i nie jest w stanie zapłacić podatku, ponieważ bardzo dużo wydaje na leki, które musi zażywać kilka razy dziennie.

Organ I instancji odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych za 2002 r. w kwocie [...]zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł. Organ przedstawił sytuację materialną zobowiązanego i stwierdził, że nie dopatrzono się ważnego interesu podatnika przemawiającego za umorzeniem przedmiotowej zaległości. Wydatki na leki nie stanowią dostatecznej podstawy do zastosowania ulgi w formie umorzenia przedmiotowej zaległości. Organ zauważył, że podatnik nie udowodnił, iż ponosi wydatki na leczenie i w jakiej wysokości. Brak jest zatem dowodów, że sytuacja ta spowodowała w ostatnim okresie obniżenie jego zdolności płatniczych w sposób uniemożliwiający zapłatę zobowiązania podatkowego, tym bardziej, iż nie udokumentowana została sytuacja finansowa jego żony. Natomiast argument dotyczący stanu pojazdu i daty jego produkcji nie zasługuje na uwzględnienie. Organ zauważy , że podatnik posiada również zaległość podatkową z tytułu podatku od środków transportowych za pojazd o nr rej. [...] za 1997 r. Ponadto zobowiązany sprzedał przedmiotowy pojazd w dniu 08.05.2003 r. za kwotę [...]zł wobec czego posiadał środki finansowe na uregulowanie zobowiązania podatkowego chociażby w części. Poza tym, Pan R. C. od dnia.08.05.2003 r. jest współwłaścicielem pojazdu marki [...] o nr rej. [....]. W końcowej części uzasadnienia organ stwierdził, że nie dopatrzono się ważnego interesu podatnika ani też interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem zaległości podatkowej.

Od decyzji organu I instancji Pan R. C. złożył odwołanie wnosząc o ponowne zapoznanie się z jego trudną sytuacją materialną i finansową spowodowaną chorobą obu nerek, nadciśnienia i niedotlenienia mózgu. Do odwołania strona załączyła rachunek za leki na kwotę [...] oraz zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o dochodach żony za 2002 r. w odwołaniu informuje również o wydatkach ponoszonych na mieszkanie, energię elektryczną i telefon. W przedmiocie samochodu marki [...] podatnik wyjaśnił, że jest on własnością B. K., a został zarejestrowany na jego nazwisko, gdyż ma on zniżkę ubezpieczeniową w [...]60%.

Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w uzasadnieniu podając, że z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że zobowiązany otrzymuje rentę w kwocie [...],- zł miesięcznie. Zamieszkuje razem z niepracującą żoną, która nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w K. potwierdza, że żona podatnika, H. C. za 2002 r. wykazała dochód w kwocie [...] zł. Podkreślił, że nie jest zgodne ze stanem faktycznym twierdzenie, iż samochód [...] o nr rej. [...] jest własnością Pani B. K., ponieważ zgodnie z danymi ewidencji pojazdów Pan R. C. jest współwłaścicielem tego pojazdu wpisanym jako pierwszy w dowodzie rejestracyjnym. W uzasadnieniu dodatkowo podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 67§1 cyt. ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Oznacza to, że zaległe zobowiązania mogą być umarzane w wyjątkowych wypadkach. Może to mieć miejsce w razie pogorszenia warunków materialnych i możliwości płatniczych zobowiązanego, z których wynika, że nie ma on możliwości zapłacenia należnego zobowiązania bez podważenia jego egzystencji. Organ dalej uzasadnia, że powoływanie się przez stronę na wymienione we wniosku kierowanym do organu I instancji jak i odwołaniu okoliczności (choroba i związane z tym koszty, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej), nie stanowią wystarczających powodów do umorzenia zaległego podatku.

Podkreślono, że Pan R. C. zbył w dniu 8.05.2003 r. przedmiotowy pojazd za kwotę [...]zł. i część uzyskanych środków ze sprzedaży mógł przeznaczyć na uregulowanie zaległego podatku. Tymczasem zobowiązany nie uregulował należnego podatku nawet w części.

Skargę na powyższą decyzje złożył P. R. C., w jej uzasadnieniu podając, że wyrejestrował działalność gospodarczą, przebywał na zwolnieniu lekarskimi w tym na leczeniu szpitalnym, i z uwagi na stan zdrowia wydaje na lekarstwa miesięcznie ok.[...] zł. Nie posiada zasobów finansowych, zatem nie ma możliwości uregulowania tych należności.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji oraz motywy jej podjęcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Stosownie do § 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznania spraw z obszaru województwa lubelskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie - Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazane zostały sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa świętokrzyskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2004r.

Z uwagi na powyższą regulację prawną, właściwym do rozpoznania skargi Pana R. C. jest WSA w Kielcach.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i tylko naruszenie prawa , które ma lub może mieć wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygniecie podjęte w trybie art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. nr 137 poz. 926 ze zm.) oparte na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, iż organ podatkowy może umorzyć zaległości podatkowe w sytuacji zaistnienia powołanych tam przesłanek tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Oznacza to, iż nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy okaże się, że zaistnieją powyższe przesłanki organ może ale nie musi dokonać umorzenia istniejących zaległości.

W piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym podnosi się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, sprawiedliwość, itp.

Umorzenie jako nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych polega na ostatecznym odstąpieniu przez wierzyciela podatkowego od poboru podatku po upływie terminu płatności. Umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Instytucja umorzenia tratowana jest jako wyjątek od zasady i winna mieć zastosowanie jedynie do sytuacji szczególnych, odbiegających od przyjętych standardów.

Podkreślić należy iż instytucja uznania administracyjnego nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika. Zawarty, w art. 67§ 1 ustawy Ordynacja podatkowa zwrot "może" oznacza, że w każdym przypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Ocena czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego ( art. 191 Ordynacji podatkowej) a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego w sprawie ( art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) jak również dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych ( art. 122 Ordynacji podatkowej).

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji, w zakresie przyznanych ustawowo kompetencji, należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym jej uchylenie. Organy podatkowe podjęły czynności zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej Wnioskodawcy. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie podatkowe nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Organy odniosły się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego argumentów, uzasadniając rozstrzygniecie i w kontekście normy art. 67 Ordynacji podatkowej, trudno tej ocenie zarzucić dowolność.

Wydana decyzja w sprawie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W procesie poprzedzającym wydanie rozstrzygnięcia organy podatkowe uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej. Sąd podziela stanowisko organów, że powoływanie się przez Wnioskodawcę na wymienione we wniosku kierowanym do organu I instancji jak i odwołaniu okoliczności (choroba i związane z tym koszty, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej), nie stanowią wystarczających powodów do umorzenia zaległego podatku. Akta sprawy zawierają zaświadczenia lekarskie oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego, z których wynika, iż podatnik podlega leczeniu od 30 lat z powodu nadciśnienia tętniczego i od 20 lat z powodu niewydolności nerek. Wnioskodawca nie udowodnił, iż z powodu choroby ponosi wydatki na leczenie w stopniu powodującym obniżenie jego zdolności płatniczych, które uniemożliwiają mu zapłatę zobowiązania podatkowego. Podnieść należy, że Wnioskodawca sprzedał pojazd o nr rej. [...] w dniu 08.05.2003 r. za kwotę [...]zł wobec czego posiadał środki finansowe na uregulowanie zobowiązania podatkowego chociażby w części, tym bardziej iż od dnia 08.05.2003 r. jest współwłaścicielem pojazdu marki [...] o nr rej. [...].

W toku postępowania prowadzonego przez organy podatkowe Wnioskodawca był wzywany do dostarczenia dokumentów obrazujących stan majątkowy i finansowy, a w konsekwencji udokumentowanie okoliczności uzasadniających wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Należy podzielić stanowisko organów podatkowych, iż zasadniczy ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia zaległości podatkowej spoczywa na Wnioskodawcy, który w konkretnej sytuacji powinien przekonać organy podatkowe, że umorzenie jest uzasadnione jego ważnym interesem.

Sformułowanie przepisu art. 67 Ordynacji podatkowej sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych, szczególnych względów społecznych i gospodarczych nie obliguje organu podatkowego do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku.( por. wyrok NSA z dnia 10.08.1999r. sygn. Akt. ISA/Wr 1344/ 97).Należy podkreślić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd że jeżeli decyzja została wydana zgodnie z prawem, to choćby w ocenie Sądu administracyjnego była niesłuszna, nie podlega uchyleniu, ponieważ Sąd ten nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji. Ta reguła ma zastosowanie zarówno wtedy, gdy decyzja ma charakter związany, jak i gdy przepis prawa materialnego nie określa wiążąco sposobu załatwienia sprawy, dając organowi administracyjnemu możliwość wyboru sposobu jej załatwienia. ( por. wyrok SN z 19.03 1985r. III ARN 18/ 83 , NP. 1987r nr 2 , s.119, a także - Janusz Orłowski " Uznanie administracyjne w prawie podatkowym". Gdańsk 2005r. s.158 i nast.). Zakres sądowej kontroli decyzji o charakterze uznaniowym jest zawężony do kryterium zgodności z prawem, a kontroli nie podlegają kryteria słuszności czy celowości. Sąd zatem nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w działaniu przez ocenę celowości ich decyzji. ( por. wyrok NSA z dnia 19.04. 2000r. III SA 941/ 999 ).

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.