Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 582/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Zygmunt Zgierski, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi L. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzje, 2. zasądza od Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz L. B. 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 z późn. zm.), po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] , Nr [...] , o pozbawieniu uprawnień kombatanckich L. B. przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w P. decyzją z dnia [...] , z tytułu uwięzienia w obozie koncentracyjnym (w okresie od 5 lutego 1944 r. do 8 maja 1945 r.), utrwalania władzy ludowej (w okresie od 21 lutego 1946 r. do 31 grudnia 1947 r.) oraz służby w WP (w okresach 1 listopada 1948 r. - 7 lutego 1949 r., 20 kwietnia 1949 r. - 21 maja 1949 r., 10 września 1949 r. - 27 września 1949 r., 9 listopada 1949 r. - 10 grudnia 1949 r.).

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż L. B. w okresie zaliczanym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka, działał w organach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej biorąc udział w okresie od 21 lutego 1946 r. do 15 czerwca 1948 r. w walkach z reakcyjnym podziemiem niepodległościowym. Z akt ZBoWiD, w których znajduje się m.in. deklaracja członkowska, życiorys oraz zaświadczenie KW MO w P. , a także oświadczeń świadków przesłanych przez Archiwum MSWiA wraz z pismem z dnia [...] Nr [...] wynika, że skarżący wspólnie z funkcjonariuszami UB brał udział w walkach m.in. z oddziałami Warszyca, Upiora oraz Danielaka. Według zaś Informatora MSW o nielegalnych organizacjach i bandach zbrojnych działający w Polsce Ludowej w latach 1944-1956, Warszyc (S. S.) był dowódcą Konspiracyjnego Wojska Polskiego w latach 1945-1946, L. D.k ps. B. był dowódcą grupy kryp. "T." Konspiracyjnego Wojska Polskiego (wyd. Retro Lublin 1993, s.86,88). Uwzględniając powyższe ustalenia, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się na przepisy art. 25 ust.2 pkt 1 lit. a ( w uzasadnieniu błędnie podano lit. l ) w zw. z art. 21 ust.2 pkt 4 lit. c wyżej wymienionej ustawy uznał, iż zasadnym jest pozbawienie L. B. uprawnień kombatanckich bowiem osobom, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB, w tym również pełniącym służbę w ORMO, jeżeli w jej trakcie wykonywały zadania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych, uprawnienia te nie przysługują z żadnego tytułu. Z przytoczonych powodów twierdzenia skarżącego dotyczące prześladowań przez Gestapo, w więzieniu "Breslau" (Wrocław) oraz osadzenia w obozie koncentracyjnym "Groβ-Rossen", nie mogą mieć w sprawie znaczenia prawnego, podobnie jak fakt wykonywania pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy, która to okoliczność nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich.

Na powyższą decyzję L. B. złożył skargę wnosząc o jej uchylenie. Podał, iż uprawnienia otrzymał również z tytułu prześladowań nazistowskich, jakich doznał pracując w Hucie Szkła "A", skąd został wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec. Następnie osadzony w obozie koncentracyjnym Groβ-Rossen. Wskazał, że nigdy nie był pracownikiem Urzędu Bezpieczeństwa.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ten dodał, iż skarżący w okresie od 21 lutego 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. działając w ORMO brał udział w walkach z oddziałami polskiego podziemia niepodległościowego, a okoliczności podniesione przez niego w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie losów wojennych oraz charakteru i przebiegu działalności w ORMO nie mają wpływu na wynik spraw, w świetle zebranych dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. nr 142, poz. 950 z późn. zm.), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 -1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego bezspornym jest fakt, iż skarżący nabył uprawnienia kombatanckie z kilku tytułów, a mianowicie z tytułu: uwięzienia w obozie koncentracyjnym (w okresie od 5 lutego 1944 r. do 8 maja 1945 r.); utrwalania władzy ludowej (w okresie od 21 lutego 1946 r. do 31 grudnia 1947 r.) oraz służby w WP (w okresach 1 listopada 1948 r. - 7 lutego 1949 r., 20 kwietnia 1949 r. - 21 maja 1949 r., 10 września 1949 r. - 27 września 1949 r., 9 listopada 1949 r. - 10 grudnia 1949 r.).

Zaskarżoną decyzją, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił L. B. uprawnień kombatanckich na podstawie cytowanych wyżej przepisów art. 25 ust. 2, pkt 1 lit a w związku z art. 21ust. 2, pkt 4, lit.c, z uwagi na to, iż w latach 1946-1947, jako funkcjonariusz ORMO, działał on w aparacie bezpieczeństwa publicznego, poza strukturami UB, biorąc udział w walkach z oddziałami polskiego podziemia niepodległościowego, co wyklucza zachowanie lub uzyskanie uprawnień z innych tytułów określonych w ustawie. Powyższe stanowisko, zdaniem Sądu jest błędne. Jego podstawę stanowi założenie, iż działalność skarżącego w szeregach ORMO odpowiada prowadzeniu działalności operacyjnej poza strukturą Urzędu Bezpieczeństwa. Tymczasem działalność w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej, z uwagi na status tej organizacji, nie była ani służbą, ani pracą, ani funkcją w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami urzędów bezpieczeństwa. Ponadto powołany przez organ przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c, stanowiący podstawę pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich ze względu na użyty w nim spójnik "i" wymaga łącznego pełnienia zadań operacyjnych i śledczych, czemu nie odpowiada działalność w szeregach ORMO (wyrok NSA z 28 marca 2000 r., V SA 1815/99).

Organ wydając decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich na podstawie wyżej powołanego przepisu, nie podjął wszelkich niezbędnych kroków celem wyjaśnienia, jakiego rodzaju zadania, o których mowa we wspomnianym przepisie, wykonywał skarżący w ramach działalności w ORMO, a także nie ustalił występowania między tymi zadaniami związku koniunkcji.

Błędna kwalifikacja prawna ustalonego stanu faktycznego jak nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, spowodowały pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich bez rozważenia czy nie powinien ich zachować z innych tytułów, w szczególności z tytułu osadzenia w obozie koncentracyjnym w Groβ Rossen.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ulegało najmniejszej wątpliwości, iż skarżący nabył uprawnienia kombatanckie także z tytułu osadzenia w owym obozie koncentracyjnym. Na organie prowadzącym postępowanie w sprawie spoczywał zatem obowiązek zbadania, czy istnieją przesłanki do zachowania przez skarżącego uprawnień z tego tytułu. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że okoliczności wskazujące na nabycie (zachowanie) uprawnień kombatanckich z innych tytułów powinny być rozważone w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich – uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2002 r., (OPS 13/01).

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.