Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 201/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1, art.2, art.9, art.10 ust.2, art.12, art.18
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art.1 pkt 1 w zw. z art.104
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.) Protokolant: referent Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem M. S. (dalej: strona, skarżąca) z dnia 8 sierpnia 2018 r. , którym wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia alimentacyjnego dla syna M. S. na okres świadczeniowy 2018/2019 .

Decyzją z dnia 2 października 2018 r. nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 1, art. 2, art. 9, art. 10 ust. 2, art. 12, art. 18 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 554 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1467), a także art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) , działający z upoważnienia Prezydenta W. Starszy Administrator w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. (dalej: organ pierwszej instancji) odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

Uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego organ I instancji stwierdził , że suma przeciętnych miesięcznych dochodów osiągniętych w 2017 r. przez członków rodziny strony (składającej się z 3 osób) wynosi 2629,37 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 876,46zł, co przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia alimentacyjnego (725 zł).

Strona odwołała się od decyzji pierwszo-instancyjnej , wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Odwołująca się podniosła zarzut naruszenia przepisów :

1/ prawa procesowego, a to :

- art. 7 w zw. z art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sposób pozwalający na uwzględnienie słusznego interesu strony i jej małoletnich dzieci, a w konsekwencji dokonanie wadliwych ustaleń w przedmiocie dochodu rodziny strony oraz dochodu przypadającego na jednego członka rodziny za rok 2017 ,

- art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie dokonania ustaleń co do wysokości renty rodzinnej przyznanej małoletniemu synowi strony za okres od 18 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r., a zrealizowanej w 2017 r., jak również brak ustaleń co do wysokości rzeczywistego, przeciętnego dochodu członków rodziny strony w 2017 r., 2/ prawa materialnego, a to art. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez ich wadliwą wykładnię naruszającą cel świadczenia oraz zasadę sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia 12 grudnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy stwierdził , że brak ustaleń co do wysokości renty rodzinnej na rzecz M. S. za okres od 18 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r., zrealizowanej w 2017 r., nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Kolegium, odliczenie tej kwoty od dochodu za 2017 rok pozbawione jest podstaw prawnych , zaś kwota renty za powyższy okres nie mogła być uznana za dochód utracony, gdyż nie mieści się w enumeratywnym katalogu przypadków utraty dochodu, o których mowa w art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W przypadku strony przepisy o utracie i uzyskaniu dochodu , do jakich odnosi się art.9 ust.3-4b tej ustawy nie znajdują zastosowania. Jednocześnie organ II instancji przyznał rację stronie, że uzasadnienie decyzji organu I instancji jest lakoniczne i nie zawiera uzasadnienia poczynionych ustaleń i wskazania dowodów , na podstawie których organ ustalił wysokość dochodu rodziny, lecz to uchybienie nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia. W tym zakresie organ odwoławczy wyjaśnił, że z informacji przekazanych przez urząd skarbowy jednoznacznie wynika, iż renta za wskazany okres weszła w skład dochodu rodziny skarżącej osiągniętego w 2017 r. Organ wskazał, że ustalony na podstawie wydruków z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów dochód skarżącej za 2017 r. wyniósł 36.846,73 zł, a po odliczeniu należnego podatku w wysokości 6.076 zł - 30.770,73 zł. Do dochodu doliczono alimenty na rzecz M. S., wypłacone skarżącej przez komornika sądowego w 2017 r. w kwocie 781,69 zł Suma powyższych dochodów daje kwotę 31552,42 zł, zaś miesięcznie kwotę 2629,37 zł, a w przeliczeniu na w przeliczeniu na jednego członka rodziny wyniosła kwotę 876,46 zł, co przekracza ustawowe kryterium uprawniające do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego tj. 725 z.

Końcowo odnosząc się do zarzutu strony, jakoby organ pierwszej instancji w innym, równolegle toczącym się z jej wniosku postępowaniu, dokonał całkowicie odmiennych ustaleń w przedmiocie dochodów rodziny skarżącej, Kolegium wyjaśniło, że odmienny sposób ustalania dochodów w postępowaniu dotyczącym świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynika z art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zgodnie z którym do dochodu rodziny nie wlicza się kwot otrzymanych świadczeń z tego funduszu. W postępowaniu w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego natomiast, świadczenia te - zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych - należy ująć w dochodzie rodziny.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarga oparta została na zarzucie naruszenia przepisów :

1/ prawa materialnego, a to art. 2 pkt 4, 5, i 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z zw. z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich wadliwą wykładnię naruszającą cel świadczenia oraz zasadę sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa,

2/ prawa procesowego , a to art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie dokonania ustaleń co do wysokości renty rodzinnej ustalonej na rzecz jej małoletniego syna za okres od 18 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r., zrealizowanej w 2017 r., oraz brak ustaleń co do rzeczywistego przeciętnego dochodu członków rodziny skarżącej w 2017 r.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w 2017 r. wypłacono jej - jako przedstawicielce ustawowej małoletniego syna - rentę rodzinną po zmarłym ojcu dziecka za okres od 18 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. wraz z ustawowymi odsetkami. W ocenie skarżącej, renta rodzinna po zmarłym rodzicu ma charakter analogiczny jak świadczenie alimentacyjne i ma na celu zaspokojenie bieżących potrzeb uprawnionego, dlatego takie znaczenie renty rodzinnej należy mieć na uwadze dokonując analizy i wykładni art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów .

W tym zakresie powołała się na wyrok tutejszego Sądu z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 501/16, wywodząc, że w skład dochodu wchodzą świadczenia na rzecz dzieci otrzymywane w roku bazowym, a nie świadczenia (w stanie faktycznym wyroku - alimenty, a w niniejszej sprawie - renta rodzinna) rozumiane jako spłata długu za poprzednie lata, jako że w tym ostatnim wypadku przyjęte rozumienie przedmiotowego elementu dochodu pozostawałoby nie do pogodzenia z konstytucyjnie chronioną zasadą sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Skarżąca podniosła , że kwota otrzymana z tytułu jednorazowej spłaty długu, niejednokrotnie może nie być wcale przeznaczona na zaspokojenie bieżących potrzeb dzieci i kosztów ich utrzymania, lecz na pokrycie długów powstałych w okresie, w którym dłużnik alimentacyjny nie wywiązał się ze swojego obowiązku. Wobec tego do dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wlicza się uzyskaną w danym roku kalendarzowym kwotę renty rodzinnej, będącą wynikiem bieżącego regulowania zobowiązań. Powyższe - zdaniem skarżącej - oznacza, że kwota wyegzekwowanej zaległej renty za poprzednie lata, nie może być w całości doliczona do dochodu w roku, w którym została uzyskana, ponieważ przy ustalaniu dochodu może być uwzględniona tylko ta część świadczeń, która przypada na dany rok. W konsekwencji , nieuprawnione jest - według skarżącej – stanowisko Kolegium, wedle którego wypłacona jej w 2017 r. renta rodzinna za okres od 18 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. weszła w skład dochodu jej rodziny osiągniętego w 2017 r.

Końcowo skarżąca podniosła, że dokonana przez organy obu instancji wykładnia przywołanych przepisów, pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa, skoro bowiem strona - jako przedstawiciel ustawowy małoletniego syna - wystąpiła w obronie jego prawa na drogę legalnego postępowania sądowego już w 2013 r., nie mając wpływu na możliwość zaspokojenia swojej wierzytelności na bieżąco, ani na czas, w jakim wierzytelność ta zostanie zrealizowana, to nie może być dotknięta sankcją w postaci pozbawienia jej prawa do świadczeń.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium wskazało, że organy administracji orzekając w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mogą działać na zasadzie uznania administracyjnego, ani kierować się zasadami współżycia społecznego, czy zasadami sprawiedliwości społecznej. Ustawodawca określił precyzyjnie komu i w jakich okolicznościach może być przyznane świadczenie. Podstawowym celem przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów. Świadczenie to powinna otrzymać osoba, która ze względu na sytuację materialną nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymuje należnego wsparcia od osób do tego zobowiązanych. Dlatego ustawodawca zdecydował, że pomoc z funduszu alimentacyjnego powinna trafić do osób, które na moment ubiegania się o to świadczenie spełniają określone ustawowo kryterium dochodowe. W ustawie o świadczeniach rodzinnych (do której w kwestii ustalania dochodów odsyła ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) szczegółowo w art. 3 pkt 1 sprecyzowano, jakiego rodzaju przysporzenia stanowią dochód w rozumieniu ustawy. W art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przesądzono, że oceniając prawo do świadczeń z funduszu uwzględnia się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. W tej sprawie jest to rok 2017. Z przepisów zawartych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że celem ustawodawcy było to, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń brać pod uwagę aktualną, faktyczną sytuację dochodową danej osoby czy rodziny tak, aby świadczenia trafiały do najbardziej potrzebujących wsparcia finansowego. Dlatego ustawodawca zdecydował, że zmiany w dochodzie z roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy będą uwzględniane w przypadku utraty dochodu lub uzyskania dochodu, ale tylko w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 2 pkt 17 i pkt 18 ustawy. Skoro więc syn strony uzyskał w 2017 r. wyrównanie renty rodzinnej, a kwoty renty za okres od 18 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. nie można odliczyć od dochodu jako dochodu utraconego, to kwota wypłacona w 2017 r. musiała zostać uwzględniona w dochodzie rodziny skarżącej przy ocenie jej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Według Kolegium do dochodu rodziny osoby ubiegającej się o świadczenia z funduszu należy zaliczyć te przysporzenia, którymi w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy rodzina faktycznie dysponowała, bez względu na to, czy część tych dochodów była należna za wcześniejsze okresy, chyba, że z ustawy wyraźnie wynika, że pewnych dochodów nie należy uwzględniać. Z kolei nieuwzględnienie wypłaconej w roku 2017 renty rodzinnej za okres obejmujący wcześniejsze lata byłoby, zdaniem Kolegium, przejawem naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej, gdyż prowadziłoby do przyznania z budżetu Państwa świadczeń osobie, której rodzina faktycznie dysponowała dochodem przekraczającym kryterium ustawowe, podczas gdy inne osoby w przypadku nawet minimalnego przekroczenia kryterium dochodowego świadczeń takich nie mogłyby uzyskać. Branie pod uwagę dochodów, którymi w tzw. roku bazowym dysponują osoby lub rodziny, bez względu na to, z jakiego tytułu są uzyskane, jeżeli spełniają warunki wskazane w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest przejawem równego traktowania obywateli i pozwala na przyznanie świadczeń tym osobom, których aktualne, faktyczne dochody nie przekraczają kryterium dochodowego. Rozliczenie uzyskanej renty na wcześniejsze okresy, za które świadczenie rentowe przysługuje, byłoby w ocenie Kolegium zabiegiem sztucznym, niezgodnym z przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres sądowo-administracyjnej kontroli administracji publicznej obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.). Przewidziane w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.) kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 p.p.s.a., co oznacza, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany wyartykułowanymi zarzutami i sformułowanymi wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, lecz ocenia sprawę w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych. Przy czym ocenę tę należy poprzedzić koniecznym wyjaśnieniem ,że o skuteczności zarzutu naruszenia przepisów procedury decyduje nie każde uchybienie przepisom postępowania , lecz tylko i wyłącznie takie , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy , a więc musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że nie jest ona obarczoną wadą skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa procesowego i materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.

Spór w niniejszej sprawie w istocie rzeczy nie dotyczy faktów ,lecz interpretacji zastosowanych w niej przepisów . Podniesione bowiem przez skarżąca zarzuty natury procesowej są wynikiem zarzutu materialnoprawnego . Z kolei identyfikując występujący w badanej sprawie problem prawny stwierdzić należy ,że spór koncentruje się wokół uznania czy w niespornych okolicznościach sprawy organy zasadnie uznały, że strona nie nabyła prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Natomiast osią sporu jest zasadniczo to, czy organy odmawiając stronie przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia , prawidłowo ustaliły dochód w rodzinie strony , przyjmując, że wypłacona w 2017 roku kwota renty rodzinnej tytułem wyrównania za lata wcześniejsze ( 2012-2013) powinna być zaliczana do dochodów rodziny skarżącej.

Kluczowym zatem zagadnieniem w sprawie jest udzielenie odpowiedzi na pytanie , czy otrzymana kwota renty rodzinnej powinny być zaliczona do dochodów rodziny skarżącej za rok , w którym ja wypłacono - jak uznały organy obu instancji , czy wprost przeciwnie , powinna być uwzględniona jako dochód z okresu na który nominalnie ona przypada , a nie na okres , kiedy faktycznie osiągnięto dochód z tego tytułu jak wywodzi skarżąca.

Mając na uwadze tak zakreśloną istotę sporu na wstępie wskazać należy , że warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego reguluje ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, której art. 9 ust.1 stanowi ,że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Stosownie do art. 9 ust. 2 tej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Z kolei w myśl art. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych ( pkt 4), dochodzie rodziny - oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych ( pkt 5), dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a ( pkt 5a).

Z przytoczonych przepisów wynika, że w niniejszej sprawie istotne było ustalenie dochodu rodziny ( w tym - w przeliczeniu na osobę w rodzinie), w celu porównania ustalonej wysokości z kwotą określoną w art. 9 ust.2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - jak wyżej wskazano - nie definiują samodzielnie pojęcia dochodu, odsyłając w tej mierze do ustawy o świadczeniach rodzinnych . W tym miejscu wypada przytoczyć brzmienie art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wedle którego ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jak wynika z cytowanego przepisu ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera autonomiczną regulację dotyczącą zasad ustalania wysokości dochodu osoby i rodziny ubiegającej się o świadczenia w niej przewidziane. Potwierdzeniem tego jest brak odwołania się do regulacji zawartych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych , lecz wymienienie katalogu zamkniętego dochodów nieopodatkowanych na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika ,że ustawa o świadczeniach rodzinnych, wśród możliwych źródeł dochodu wskazuje w art. 3 pkt 1 lit. a) na przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, do których nie wątpliwie należy również renta rodzinna. Przepisy tej ustawy nie wyłączają dochodu z jednorazowej wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych , nawet za okres wsteczny , co oznacza ,że świadczenia te podlegają uwzględnieniu w całości przy obliczaniu dochodu dla celów ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. W praktyce to przepisy dochodowe decydują do jakiego roku kalendarzowego należy zaliczyć uzyskane dochody .

Przepisami, które regulują zasadę utraty i uzyskania dochodu są przepisy zawarte w art. 9 ust. 3 , 4 i 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 9 ust. 3 ). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy , ustalając dochód członka rodziny osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4a).

Definicję "utraty dochodu" reguluje art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym, ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu, oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust.ld ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej(Dz. U. z 2016 r. poz. 1829 z późn. zm.),

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą świadczenia rodzicielskiego,

h) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

i) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U.2018 , poz. 1668).

Stosownie natomiast do art. 2 pkt 18 lit. d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uzyskaniem dochodu jest m in. uzyskanie renty rodzinnej. Z kolei nieuzyskiwanie tego dochodu w momencie ustalania prawa do świadczenia nie daje podstawy do uznania ,że mamy do czynienia z dochodem utraconym , o którym mowa w art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na gruncie omawianej ustawy dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia z fundusz alimentacyjnego , podlega modyfikacji, poprzez obniżenie, jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności definiowanych jako "utrata dochodu".

Ma rację organ , kiedy wywodzi ,że w przytoczonym wyżej przepisie art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca enumeratywnie wymienia przypadki , w których w rozumieniu ustawy następuje utrata dochodu. Niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej i kwalifikowanie do dochodu utraconego tych źródeł dochodu , których nie wymienia ta regulacja . Wobec tegi rozszerzanie zamkniętego katalogu zdarzeń, z którymi prawodawca wiąże utratę dochodu nie jest możliwe. Ponadto ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera przepisu , który dałby podstawę do rozliczenia kwoty wyrównania świadczenia rentowego wypłaconego członkowi rodziny w roku bazowym , na poszczególne miesiące , za które była należna . Brak mechanizmu prawnego dokonywania takiego rozliczenia. Wprawdzie istnieje możliwość potraktowania jako utraty dochodów zmniejszenia dochodu, ale wyłącznie w ramach źródeł dochodu wymienionych w art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Zaaprobować zatem należy stanowisko organu , wedle którego z samego faktu, że skarżącej - jako ustawowemu przedstawicielowi małoletniego syna uprawnionego do renty rodzinnej po zmarłym ojcu - wypłacono w 2017 r. rentę rodzinną za lata ubiegłe, tj. za okres od 18 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r., nie sposób wyprowadzić wniosku, że uzyskana z tego tytułu kwota powinna być uwzględniona jako dochód utracony w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów . Jak wynika z zawartego w tym przepisie wyliczenia, ustawodawca nie przewidział przy obliczaniu dochodu za dany rok, możliwości pominięcia dochodów z tytułu świadczenia rentowego wypłaconych jednorazowo, ale dotyczących innych (poprzednich) lat (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 964/17, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro zatem strona w 2017 r. uzyskała dochód z tytułu wypłaconej jej w tym roku renty rodzinnej, i w roku tym powstał obowiązek podatkowy związany z tą okolicznością, to dochód z tego tytułu należało uwzględnić przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącej w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Spajając tę część rozważań stwierdzić należy ,że dochód z wyrównania renty rodzinnej stanowi dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów .

W realiach badanej sprawy trafnie zatem oba organy orzekające w sprawie uznały, że uzyskana przez skarżącą w roku bazowym (tj.2017 roku ) zaległa renta rodzinna - pomimo, iż należna była za okres od 18 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. - podlegała wliczeniu do dochodu rodziny skarżącej za 2017 r. W ocenie Sądu, organy prawidłowo wyliczyły przeciętny miesięczny dochód członka rodziny skarżącej w roku bazowym, stosując obowiązujące przepisy prawa. Przedstawiony przez organy sposób wyliczenia dochodu jest zgodny z art. 2 pkt 4 , 5, 5 a i 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Obliczając wysokość dochodu na potrzeby ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia, organy oparły się na - niezakwestionowanych przez skarżącą - informacjach uzyskanych z urzędu skarbowego, wskazujących na rentę jako źródło opodatkowanego dochodu strony w 2017 r. Prawidłowo też uwzględniły niepodatkowany dochód w postaci alimentów na rzecz pierwszego dziecka, wyegzekwowanych przez komornika sądowego w 2017 r. w kwocie 781,69 zł.

Natomiast poczucie niesprawiedliwości , na które powołuje się skarżąca , nie może w warunkach prawnych analizowanej sprawy rzutować na ocenę dokonanej przez organy interpretacji przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W ślad za poglądem tutejszego Sądu zawartym w wyroku z dnia 10 września 2019r. sygn. akt IV SA/Wr 203/19 powtórzyć należy ,że zasada sprawiedliwości społecznej nie może być bowiem rozumiana jako postulat dokonywania takiej wykładni przepisów , która pozwoliłaby na wyrównanie rachunku krzywd , co wiązałoby się z dokonaniem interpretacji contra legem.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest aktem normatywnym zaliczanym do szeroko rozumianej pomocy społecznej, a zatem stanowiącym integralny element systemu wsparcia państwa na rzecz określonych kategorii podmiotów, które na takie wsparcie ze strony państwa zasługują. Należy zauważyć, że obowiązek alimentacyjny rodziców w stosunku do dzieci wynika wprost z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dopiero w sytuacji, gdy rodzic albo osoba zobowiązana w dalszej kolejności nie wywiązuje się z obowiązku alimentacji, środki na utrzymanie dziecka (dzieci) zastępczo wykłada państwo w ramach konstytucyjnego obowiązku wspierania rodziny (art. 71 Konstytucji RP).

Jak stanowi preambuła ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów , pomocnicze działanie państwa ogranicza się do tych przypadków, gdy rodzice wychowujący dzieci, pozbawieni alimentów ze strony osób zobowiązanych, nie są w stanie samodzielnie zaspokoić potrzeb w zakresie utrzymania dziecka. Celem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest zatem pomoc państwa osobom i rodzinom o najniższych dochodach.

W art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wymienił zamknięty katalog dochodów nieopodatkowanych, które są uwzględniane przy ustalaniu dochodu rodziny ubiegającej się o stosowną formę wsparcia. Dobitniej sytuacja ta uwidacznia się w przypadku utraty i uzyskania dochodu, ponieważ w tym przypadku ustawodawca ogranicza się do kilku źródeł dochodów i tylko te mogą wpływać na ocenę sytuacji osoby i rodziny ubiegającej się o stosowne świadczenia. Przedstawiony mechanizm ustalania wysokości dochodu obowiązujący na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i analogiczny na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, służy temu, aby uzyskać informacje na temat sytuacji dochodowej rodziny w oparciu o przyjęte w tym akcie rozwiązania i dla realizacji celów przewidzianych tą ustawą.

W analizowanej sprawie dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył ustawowo określoną kwotę 725 zł, zasadnie zatem organy orzekające odmówiły przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skoro ustawodawca określił granicę, w jakiej świadczenie może być przyznane, to każde minimalne nawet przekroczenie kryterium dochodowego wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

W konsekwencji nieuprawnione są również zarzuty dotyczące naruszenie przepisów postępowania, albowiem organ w sposób dostateczny zgromadził oraz ocenił materiał dowodowy niezbędny do jej rozstrzygnięcia i na jego podstawie poczynił istotne dla sprawy ustalenia faktyczne, zgodnie z wymogami przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k p a., co znajduje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a ). Z oceny materiału dowodowego organ wyprowadził logiczne i merytorycznie uzasadnione wnioski.

Stwierdzenie powyższego oznacza ,że zarzuty skargi przedstawiają się jako niezasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.