Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 931/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 197 § 2, art. 255, art. 239
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt II SA/Op 402/10 odmawiające S. H. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia (...) marca 2010 r., nr (...) w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt II SA/Op 402/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił S. H. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia (...) marca 2010 r., nr (...) w przedmiocie zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przedmiotem skargi S. H. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia (...) marca 2010 r, nr (...), utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Nysy o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. W skardze S. H. zwróciła się również o ustanowienie adwokata. Wobec tego, referendarz sądowy pismem z dnia 10 sierpnia 2010 r. wezwał skarżącą do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, a skarżąca zastosowała się do wezwania w zakreślonym terminie siedmiu dni. S. H. powtórzyła zakres swojego żądania przez ustanowienie jej adwokata, a uzasadniając swój wniosek wskazała na złą sytuacją materialną jej rodziny, spowodowaną bezrobociem i niskimi dochodami miesięcznymi. Podała, że mąż uzyskuje świadczenie z KRUS w wys. 690 zł w zamian za zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wskazała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z trójką dzieci, tj. piętnastoletnią córką D. - uczennicą gimnazjum i dwójką dwudziestoletnich synów: D. i P. - uczniami technikum zawodowego. Według oświadczenia skarżącej, mąż wnioskodawczyni nie tworzy z nią wspólnego gospodarstwa domowego od 1991 r., a skarżąca jest zarejestrowana w urzędzie pracy, bez dochodów. Źródłami dochodów miesięcznych rodziny jest natomiast zasiłek rodzinny w wysokości 367 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 232,19 zł (łącznie: 599,19 zł) i stypendia 2009/10 - 850 zł. S. H. oświadczyła także, że posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m2, określiła koszty utrzymania mieszkania na kwotę około 700 zł (energia - 105 zł, czynsz za mieszkanie - 460 zł, gaz - 90 zł). Nie wykazała innych składników majątkowych. Oświadczyła także, że posiada zadłużenie u osób fizycznych, kredyt w AIG i Lukas Nysa.

Pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy przez przedłożenie: aktualnych wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia o wysokości i okresie pobierania stypendiów unijnych dzieci skarżącej, odpisów zeznań podatkowych za rok 2008 i 2009 wszystkich członków gospodarstwa domowego, dowodów potwierdzających odbycie przez męża skarżącej leczenia z uwzględnieniem wydatków poniesionych na ten cel, dowodu potwierdzającego okoliczność otrzymania przez rodzeństwo P. H. pieniędzy z sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości w Kamieńczyku, co podnosiła skarżąca w sprawie II SA/Op 312/10 oraz odpisów umów kredytowych z AIG i Lukas Bank. Zażądano także, aby wnioskodawczyni wyjaśniła, czy P. H. tworzy z nią wspólne gospodarstwo domowe, a jeżeli nie - wskazanie przyczyn tego stanu, a także oświadczenie, czy posiadają rozdzielność majątkową, orzeczoną separację bądź rozwód. Wezwaniem zobowiązano także skarżącą do wyjaśnienia, czy wystąpiła o podwyższenie alimentów od męża na wspólne dzieci, a także czy jej rodzina korzysta z pomocy osób trzecich i w jakim zakresie oraz wyjaśnienia kwestii wartości budynków i działki o powierzchni 0,2550 ha w R. , stanowiących własność wnioskodawczyni, które według danych zawartych w decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia (...) lutego 2009 r., nr (...) (strona nr 5 decyzji), mają wartość rynkową - uwzględniającą ceny sprzedaży na nyskim rynku nieruchomości - 80.000 zł, a nie jak wskazuje wnioskodawczyni 5.000 zł. Zwrócono się do wnioskodawczyni również o wyjaśnienie, czy w związku z przedstawioną trudną sytuacją rodziny wnioskodawczyni syn D. H. podjął próby uzyskania zatrudnienia, ze wskazaniem rodzaju podjętych w tym zakresie działań. Przedmiotowe wezwanie zawierało pouczenie, iż niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie, może być uznane za niewskazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku.

Skarżąca w piśmie z dnia 30 sierpnia 2010r. odniosła się do wezwania Sądu, nie dołączając do akt sprawy żadnych dokumentów. Podała natomiast, że jej mąż P. H. nie jest członkiem gospodarstwa domowego od 1991 r., z uwagi na ciężką chorobę, członkowie jej gospodarstwa domowego, a także mąż, nie posiadają oszczędności w bankach, stypendia szkolne wynosiły 850 zł., koszty leczenia męża nie zostały udokumentowane, bowiem nie były refundowane. Rodzeństwo męża nie posiada dowodu pobrania części kwoty z tytułu sprzedaży nieruchomości w K., wartość 5.000 zł za nieruchomość w R. , to wartość faktyczna działki 0,25 ha z budynkami zniszczonymi w całości, które do 2014 r. nie będą sprzedane, wnioskodawczyni nie wystąpiła o podwyższenie alimentów ze względu na niską rentę męża, która wynosi 690 zł, pomoc u znajomych jaką wnioskodawczyni uzyskuje "jest nie do przekazywania", natomiast odpisy umów kredytowych z AIG i Lukas Bank są obwarowane tajemnicą, a skarżąca przekaże je po skonsultowaniu się z adwokatem przydzielonym w sprawie II SA/Op 310/10.

Ponadto do akt niniejszej sprawy zostały dołączone dokumenty przedłożone w sprawie I SA/Op 497/09, toczącej się przed tut. Sądem ze skargi S. H., a mianowicie: zaświadczenie Urzędu Skarbowego w Nysie, z którego wynika, że małżonkowie S. i P. H. w 2008 r. oraz 2009 r. zostali opodatkowani łącznie i uzyskali dochód - odpowiednio - 9.107,95 zł oraz 9.066,72 zł, a także zaświadczenie o pobieraniu nauki przez D. H. w roku szkolnym 2009/2010. W aktach sprawy znajduje się również kserokopia wniosku skarżącej złożonego w sprawie II SA/Op 337/10, zawierającego dodatkowe informacje, istotne dla oceny jej sytuacji materialnej. Do akt sprawy dołączono także kserokopie dokumentów przedłożonych przez skarżącą m.in. w sprawie II SA/Op 340/10, tj.: naliczenia czynszu za mieszkanie na łączną kwotę 460,45 zł, faktur za energię w wysokości średnio 105 zł miesięcznie, faktury za gaz w wysokości 93,33 zł, decyzji o ustaleniu renty P. H. z KRUS w wysokości 872,21 zł miesięcznie, decyzji z dnia 22 marca 2010 r. i 2 listopada 2009 r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego oraz zasiłków rodzinnych i dodatków do nich, a także kopie aktów notarialnych przedstawionych w sprawie II SA/Op 340/10.

Postanowieniem z dnia 20 września 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko wywiódł, że zawarte przez skarżącą informacje we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF były niewystarczające do oceny jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Wątpliwości pojawiły się, po pierwsze, w kwestii liczby osób, z którymi

skarżąca tworzy wspólne gospodarstwo domowe. Z jednej strony bowiem skarżąca

w uzasadnieniu wniosku podała, że nie tworzy wspólnoty domowej z mężem od 1991 r.,

z drugiej - podawała informacje dotyczące nieokreślonego imiennie "męża",

co wskazywać mogło, że pozostaje z nim w bliskich relacjach. Z akt administracyjnych

sprawy wynikało natomiast, że skarżąca tworzy związek małżeński z P. H. Po drugie, trudności nastręczyła ocena rzeczywistej sytuacji materialnej

rodziny wnioskodawczyni wobec ujawnienia w szczególności informacji, w sprawach

o sygn. akt I SA/Op 460/09 i I SA/Op 461/09, na temat sprzedaży przez męża skarżącej

w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360.000 zł. (kserokopia aktu

notarialnego Repertorium A numer 2764/2008 z dnia 18 marca 2008r. w załączeniu

do akt sprawy). Po trzecie wreszcie, trudno było ocenić płynność finansową rodziny

wobec oświadczenia skarżącej, z którego wynikało, że dochody miesięczne członków

jej rodziny są niższe od wydatków na utrzymanie mieszkania. Taki stan wskazywać

mógł, że rodzina wnioskodawczyni posiada inne źródła dochodu, bądź oszczędności.

Wobec tego skarżąca została zobowiązana, pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r.,

do jednoznacznych wyjaśnień w wyżej określonych kwestiach, a także do przedłożenia stosownych dokumentów określonych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Powyższe dane, w ocenie referendarza, były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń

finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem

możliwości finansowych strony. Natomiast nieprzedłożenie przez skarżącą żadnych

z żądanych dokumentów powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Dalej

referendarz odnotował, iż uwzględnienie z urzędu w niniejszej sprawie dokumentów

przedłożonych przez wnioskodawczynię w sprawach I SA/Op 497/09 oraz II SA/Op

340/10 nie można uznać za wywiązanie się przez skarżącą z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności dotyczących jej sytuacji bytowej, nałożonego

przez tut. Sąd. W oparciu o powyższe referendarz uznał, że pomimo odmiennego

twierdzenia wnioskodawczyni, przedstawione przez nią okoliczności wskazują, iż łączy

ją z mężem więź emocjonalno - ekonomiczna, mająca charakter wspólności domowej.

Świadczy o tym zarówno zameldowanie męża pod tym samym adresem - co sama

wnioskodawczyni oświadczyła w sprawie II SA/Op 340/10, wspólne rozliczanie się

z podatku od osób fizycznych, odbieranie korespondencji sądowej przez męża

w imieniu S. H. (por. II SA/Op 337/10, k-51 akt sądowych), udział

skarżącej w roli pełnomocnika P. H. w sprzedaży nieruchomości w K., jak też jej wiedza na tematy związane z aktualnymi, osobistymi sprawami męża, dotyczącymi np. choroby, podziału majątku. Ponadto, S. i P. H. nie posiadają orzeczenia o separacji, bądź ustaniu małżeństwa. Ustalenie powyższe, zdaniem referendarza, ma znaczenie dla określenia rzeczywistego składu osobowego rodziny wnioskodawczyni, a w konsekwencji do ustalenia sytuacji materialnej jej bliskich. Wobec tego, przy rozpoznawaniu wniosku szczególne znaczenie miało niewyjaśnienie przez skarżącą wątpliwości dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej z zabudowaniami za cenę 360.000 zł i rozdysponowania kwoty ze sprzedaży. Pomimo tego, że skarżąca brała udział w sprzedaży nieruchomości, co potwierdza akt notarialny, w żaden sposób nie wykazała, że pieniądze o tak znacznej wartości zostały podzielone w sposób przez nią podany. Nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego okoliczność przekazania ich części rodzeństwu męża (chociażby oświadczenia rodzeństwa). Nie przedstawiła także dokumentów potwierdzających leczenie męża i wydatków poniesionych na ten cel, ograniczając się do stwierdzenia, że nie były one refundowane. Ponadto, skarżąca nie wykazała, że obydwaj jej dwudziestoletni synowie są osobami uczącymi się. Przedstawiła bowiem zaświadczenie w tym względzie tylko w stosunku do syna D., a zaświadczenie to odnosi się do roku szkolnego 2009/2010. W żaden sposób nie wyjaśniła także, jak ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 660 zł, przekraczającej przecież wielkość uzyskiwanych w gospodarstwie domowym dochodów w wysokości 599,19 zł, jest w stanie utrzymać swoją rodzinę. Oznaczać to może, że skarżąca lub członkowie jej gospodarstwa domowego posiadają inne źródła dochodu, bądź korzystają z pomocy osób trzecich - co zresztą sama skarżąca stwierdziła we wniosku. Nie udzieliła jednakże w tym względzie żadnych szczegółowych informacji, podnosząc jedynie, że pomoc ta jest "nie do przekazywania". Wobec takiego stwierdzenia, trudno jest zinterpretować jej słowa. Z powyższych względów, istotne stało się wyjaśnienie powstałych niejasności, a w szczególności przeznaczenia środków pieniężnych w kwocie 360.000 zł uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości rolnej w K.. Zwłaszcza z uwagi na fakt niewystępowania przez skarżącą, mającą wiedzę o posiadaniu tak znaczących środków przez męża, o podwyższenie alimentów, tłumacząc to jego niskimi dochodami. Reasumując powyższe, referendarz uznał, że materiał dowodowy przedstawiony przez skarżącą, a w szczególności wybiórcze przedstawianie dokumentów i niejednoznaczne wyjaśnienia, powodują, iż nie rozwiała ona wątpliwości na temat swojej sytuacji bytowej. Tym samym, nie można uznać, że skarżąca wykazała swoje prawo do przyznania pomocy, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Od powyższego orzeczenia skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że niezrozumiałym jest dla niej fakt, iż w innych sprawach referendarz postanowił przyznać jej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Dalej wskazała na jej trudną sytuację materialną, spowodowaną nieuzyskiwaniem dochodów, która nie uległa zmianie od blisko 20 lat. Skarżąca argumentowała, że sprzedana przez jej męża nieruchomość stanowiła jego wyłączną własność, a zatem fakt zbycia nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Podkreśliła także, że koszty utrzymania mieszkania w wysokości 655 zł. przekraczają uzyskiwane dochody z pomocy społecznej w kwocie 599,19 zł. W ocenie wnioskodawczyni, wbrew twierdzeniom referendarza, nie ma obowiązku wyjaśniać, "jak ratuje sytuację pożyczkami, albowiem w chwili nieopłacenia czynszu mieszkaniowego nie przysługuje jej dodatek mieszkaniowy". Ponadto, zdaniem skarżącej, przyznanie adwokata jest uzasadnione jej trudną sytuacją bytową oraz konieczne z uwagi na niekorzystną interpretację przepisów dokonywaną przez organy opieki społecznej.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż informacje zawarte we wniosku złożonym przez S. H. na urzędowym formularzu okazały się niewystarczające do oceny tego wniosku w ramach kryteriów określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W związku z powyższym wezwano skarżącą pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r. do nadesłania stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej analizy sytuacji materialnej skarżącej. S. H. nie stosując się do wezwania Sądu, nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie przedstawiła żądanych dokumentów, a tym samym nie potwierdziła złej sytuacji materialnej, na którą się powołuje. Przede wszystkim nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani też nie złożyła bliższych wyjaśnień dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej za cenę 360.000 zł oraz rozdysponowania tej kwoty. Przy czym Sąd pierwszej instancji nie kwestionował wyraźnie akcentowanej przez skarżącą okoliczności, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi majątek odrębny jej męża, ale wyjaśnienie kwestii związanej z rozdysponowaniem tak znacznej kwoty ze sprzedaży tej nieruchomości, miało istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni oraz jej rodziny, w szczególności w kontekście niewystępowania przez skarżącą o podwyższenie alimentów od męża z uwagi na jego niskie dochody (obecnie przyznane alimenty na dzieci wynoszą łącznie 80 zł). Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, iż w sytuacji, gdy powołuje się na brak możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest wstanie tego uczynić (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09, Lex nr 552223). Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Nieujawnienie sytuacji majątkowej współmałżonka nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Natomiast rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, Lex nr 552212). Na mocy bowiem art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Z powyższych przyczyn równie istotne znaczenie miało wyjaśnienie w niniejszej sprawie wątpliwości związanych z powoływaną przez skarżącą okolicznością, iż nie prowadzi ze swoim mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Powyższa okoliczność nie znalazła bowiem potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym sprawy. Jak wynika z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w Nysie małżonkowie S. i P. H. w 2008 r. i w 2009 r. zostali opodatkowani wspólnie. Ponadto wnioskodawczyni, biorąc udział w sprzedaży nieruchomości położonej w K., jako pełnomocnik swojego męża, podała, że P. H. umów majątkowych małżeńskich nie zawierał. Również posiadana przez skarżącą wiedza na temat choroby męża, podziału majątku oraz fakt zameldowania P. H. pod tym samym adresem co wnioskodawczyni i odbieranie przez męża korespondencji do niej kierowanej, wskazują na łączącą ich relację o charakterze wspólnego gospodarstwa domowego. Z kolei ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie sytuacji materialnej bliskich wnioskodawczyni. Skarżąca nie wyjaśniła również pozostałych wątpliwości, a dotyczących zakresu pomocy otrzymywanej od osób trzecich, na którą wyraźnie wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Brak danych w tym zakresie nie pozwala na ustalenie rzeczywistych środków jakimi dysponuje skarżąca. Wnioskodawczyni nie przedstawiła również dokumentów potwierdzających kontynuację nauki przez syna Patryka, jak również żadnych dowodów potwierdzających leczenie męża oraz wysokości wydatków z tym związanych, a tym samym uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny, w jakim zakresie powyższe wpływa na sytuację materialną rodziny, tzn. jakie są z tego tytułu obciążenia finansowe. W ocenie Sądu, nie sposób uznać, iż wezwanie do przedłożenia zaświadczenia o kontynuacji nauki syna czy też przedstawienie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających leczenie męża - w tym przykładowo dokumentacji medycznej, która jest dla pacjenta dostępna - nie jest możliwe do spełnienia. Ponadto skarżąca sama wskazuje, że uzyskiwane dochody z pomocy społecznej w kwocie 599,19 zł nie pokrywają kosztów utrzymania, a jednocześnie odmawia wyjaśnienia, w jakim zakresie uzyskuje pomoc od osób trzecich i jednocześnie twierdzi, iż nie jest to informacja "do przekazywania". W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, iż skarżąca uniemożliwia dokonanie oceny jej sytuacji bytowej.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła S. H. , podnosząc swoją trudną sytuacją materialną. Wskazała, że jej sytuacja bytowa jest bardzo ciężka z uwagi na fakt pozostawania bez pracy, korzystanie z pomocy socjalnej i konieczność opieki nad chorym mężem. Natomiast pieniądze pochodzące ze sprzedaży nieruchomości zostały podzielone między rodzeństwo męża. Jej niepełnosprawny mąż był ponadto zmuszony podjąć kosztowne leczenie by "spowolnić postępowanie choroby SM".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji instancji mając na względzie ekonomię procesową i prawo strony do szybkiego rozpoznania sprawy, a także uwzględniając okoliczność, że zrodziły się wątpliwości dotyczące informacji przekazywanych przez skarżącą, zgodnie z art. 255 P.p.s.a., wezwał ją do nadesłania dokumentów, które miałyby uprawdopodobnić składane przez nią oświadczenia. Strona jednak nie zastosowała się do powyższego wezwania. Powyższe dokumenty były zaś niezbędne, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy za niewystarczające należy uznać oświadczenie skarżącej, że nie prowadzi ona gospodarstwa domowego wraz ze swoim mężem.

Tym bardziej, że nadesłane przez nią zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku podatkowym 2008 i 2009 wyraźnie wskazują, że rozlicza się ona wspólnie ze swoim małżonkiem, co jednoznacznie potwierdza fakt pozostawania z nim we wspólnym gospodarstwie. Twierdzeniom skarżącej zaprzecza również okoliczność zameldowania jej męża na pobyt stały pod tym samym adresem. Biorąc pod uwagę to, iż małżonkowie rozliczają się wspólnie, należało wyjaśnić, czy mąż skarżącej dysponuje kwotą uzyskaną ze sprzedaży gospodarstwa rolnego i czy ma on środki na zapewnienie wsparcia finansowego rodzinie. W okolicznościach niniejszej sprawy, za Sądem pierwszej instancji stwierdzić należy, że kwota 360.000 zł uzyskana przez męża skarżącej ze sprzedaży nieruchomości w Kamieńczyku jest na tyle duża, że w zasadniczy sposób zmienia jego sytuację materialną. Wbrew odmiennemu twierdzeniu wnioskodawczyni przedstawione przez nią okoliczności pokazują, że łączy ją z mężem więź emocjonalno- ekonomiczna mogąca mieć charakter wspólnoty domowej. Mimo wezwania Sądu skarżąca nie przedstawiła również żadnych dokumentów mogących potwierdzić fakt rozdysponowania kwoty pochodzącej ze sprzedaży nieruchomości oraz darowizn, jakie-wg jedynie twierdzeń wymienionej- miały być dokonane na rzecz rodzeństwa męża. Ponadto choroba męża, na którą wielokrotnie powołuje się S. H. , nie stanowi okoliczności niemożliwej do udowodnienia, gdyż nawet jeżeli nie gromadził on dokumentacji medycznej z prowadzonego leczenia mógł uzyskać do niej dostęp na podstawie przepisów zawartych w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Z kolei ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie sytuacji materialnej osób bliskich skarżącej.

Skarżąca także w żaden sposób nie wyjaśniła, jak -ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie około 700 zł- jest w stanie utrzymać swoją rodzinę z wykazywanego dochodu w kwocie 599,19 zł. Może to jedynie oznaczać, że skarżąca lub członkowie jej rodziny posiadają inne jeszcze źródła dochodu, nieujawnione w niniejszej sprawie.

Należy również zauważyć, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku okresowego. W tej kategorii spraw, zgodnie z art. 239 P.p.s.a., strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Niniejsze postanowienie nie ogranicza również prawa skarżącej do sądu, gdyż złożona (i sporządzona ) przez nią skarga (w której zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy) zostanie rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji po wyznaczeniu stosownego terminu, o czym skarżąca zostanie zawiadomiona. Obecność adwokata, o którego wyznaczenie wnosiła skarżąca, nie jest bowiem wymagana na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji. Dopiero na etapie ewentualnego sporządzania skargi kasacyjnej przewidziany jest tak zwany przymus adwokacki, o czym stanowi art. 175 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 października 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Nie ma przy tym także znaczenia, że w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącej przyznano jej prawo pomocy, gdyż wniosek w tym zakresie rozpoznawany jest każdorazowo indywidualnie i oddzielnie, a przyznane prawo pomocy nie "rozciąga" się swym zakresem na inne sprawy z udziałem tej samej strony. Wniosek taki można złożyć na każdym etapie postępowania. Podkreślić przy tym należy, że do spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie zalicza się faktu bycia bezrobotnym, czy też korzystania z pomocy socjalnej.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art.184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.