Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 993/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-11-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 239 pkt 1 lit. a, art. 245 par. 3, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 262
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówić ustanowienia dla skarżącego adwokata.


UZASADNIENIE

We wniosku, złożonym na nieobowiązującym już wzorze urzędowego formularza PPF, skarżący – D. P. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Odpowiadając na wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej według obowiązującego wzoru, skarżący złożył wniosek z dnia "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wykazał dochód z tytułu zasiłku stałego w kwocie 604 zł, natomiast w rubrykach nr 5 i 11 dodał, że jest osobą o "[...]" stopniu niepełnosprawności oraz wskazał wysokość i rodzaj miesięcznych wydatków (lekarstwa - 320 zł, opłaty za mieszkanie - 35 zł, "pranie, środki czystości" - 28 zł, "przejazdy, dojazdy" - 35 zł, "komputer, drukowanie" - 32 zł, co łącznie stanowi 450 zł).

Skarżący nie wypełnił rubryki nr 4 tego formularza, lecz jak przyjąć należy, odpowiadając na wezwanie i nie modyfikując dotychczasowego zakresu żądania, potwierdził w istocie jego pierwotny zakres. Mając to na uwadze uznano zatem, że w warunkach niniejszej sprawy względy ekonomiki procesowej uzasadniają merytoryczne rozpoznanie wniosku bez konieczności wzywania skarżącego do uzupełnienia wniosku w tym zakresie.

W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:

Wobec tego, iż z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.) skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Tym samym w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia adwokata.

Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe.

W niniejszej sprawie skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Jedynymi kosztami postępowania do poniesienia których będzie zobowiązany są zatem koszty związane z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Wskazać jednak należy, iż co do zasady w postępowaniu przed sądami administracyjnymi tzw. przymusem adwokacko-radcowskim objęte jest generalnie dopiero sporządzenie skargi kasacyjnej od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W postępowaniu przed tym sądem strona może zatem, lecz nie musi być zastępowana przez zawodowego pełnomocnika - jego ustanowienie oraz moment, w którym to uczyni, zależy od jej woli, lecz na tym etapie postępowania sądowego nie znajdują uzasadnienia jej obawy, że bez udziału zawodowego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ustanowienie zawodowego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony jej praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 ppsa. Sąd ten nie jest bowiem związany granicami skargi, co oznacza, że zostanie ona uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, a także obecności skarżącego na rozprawie, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu administracyjnego. Ustanowienie zawodowego pełnomocnika nie może być zatem wyłącznie skutkiem subiektywnego przekonania strony o tym, że bez niego nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu. To do sądu badającego okoliczności sprawy, kierującego się doświadczeniem życiowym oraz zasadami logiki, należy ocena całokształtu sytuacji (zob. np. postanowienia NSA z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 670/05, z dnia 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 139/09, i dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 163/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy sytuacja procesowa, w jakiej znalazł się skarżący, nie powoduje konieczności ustanowienia dla niego zawodowego pełnomocnika. Zauważyć należy, iż niniejsza sprawa jest jedną z wielu - o podobnym charakterze, jakie skarżący prowadził przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Powyższe uzasadnia twierdzenie, że skarżącemu znana jest zarówno specyfika tych spraw, jak i procedura sądowoadministracyjna. Podkreślić należy, iż skarżący pomimo tego, że nie korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika, wniósł do sądu skargę w terminie i w sposób jasny wyraził w niej przyczyny niezadowolenia z zaskarżonego rozstrzygnięcia. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał natomiast przyczyn, dla których za konieczne uważa występowanie w sprawie adwokata. Mając zatem na uwadze specyfikę postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a także przedstawione wyżej okoliczności niniejszej sprawy, uznać należy, że odmowa ustanowienia dla skarżącego zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania sądowego nie będzie stanowić przeszkody w realizacji przysługującego mu prawa do sądu.

Dodatkowo zauważyć należy, iż wprawdzie podstawowym źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek stały w kwocie 604 zł, lecz z kart świadczeń skarżącego za okres "[...]" (znajdującej się w aktach administracyjnych) oraz za okres "[...]" (włączonej ze sprawy o sygn. akt "[...]") wynika, iż poza zasiłkiem stałym otrzymuje on zasiłki celowe (na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, na zakup posiłku lub żywności, na zakup opału, na zakup odzieży, "na zaspokojenie innych potrzeb"), "[...]". Z powyższego wynika, że skarżący objęty jest stałą pomocą ośrodka pomocy społecznej, uzyskując wsparcie na zaspokojenie rożnych swoich potrzeb. W oparciu o powyższe przyjąć zatem można, że przy stałej pomocy w dotychczasowej wysokości, środki, którymi dysponuje (łącznie z zasiłkiem stałym) przekraczają wysokość najniższego świadczenia emerytalnego. Mając to na uwadze, jak również wysokość wykazanych przez niego wydatków, w tym stosunkowo niskie opłaty mieszkaniowe, stwierdzić należy, że środki te umożliwiają mu, przy rozsądnym gospodarowaniu, poczynienie pewnych oszczędności.

O ile jednak oszczędności te nie będą wystarczające na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, a zajdzie potrzeba sporządzenia skargi kasacyjnej, skarżący będzie mógł ponownie ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.