Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 234/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Drogi publiczne
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Teza: 1. Wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd jest przejawem deliktu administracyjnego, dla bytu którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy.

2. Na obszarze przejścia granicznego, do którego prowadzi droga krajowa wymagane jest posiadanie opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych w rozumieniu art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

TEZY

1. Wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd jest przejawem deliktu administracyjnego, dla bytu którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy.

2. Na obszarze przejścia granicznego, do którego prowadzi droga krajowa wymagane jest posiadanie opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych w rozumieniu art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi K. B. Firma Handlowo-Usługowa "K.i H. T." na decyzję Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez opłaty za przejazd po drogach krajowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] Komendant Placówki Straży Granicznej w K. nałożył na Panią K. B., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. "K i H T." K. B. karę pieniężną w kwocie [...] zł, w związku z wykonywaniem przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w dniu [...] listopada 2006r. na przejściu drogowym w K. na kierunku wyjazdowym z Rzeczypospolitej Polskiej kierujący pojazdem marki I. o nr rej. [...] – J. P. nie posiadał ważnej opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych, co stanowi naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i §3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się K. B. i złożyła odwołanie do Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych i niewłaściwą interpretację prawa, zwłaszcza przepisu art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz obrazę przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 7 w zw. z art. 107§1 i 2 Kpa. W uzasadnieniu odwołania wskazała, iż ukaranie jej karą pieniężną w wysokości [...] zł było niesłuszne. Wyjaśniła, że pojazd o nr rej. [...] należący do jej firmy rozpoczął przewóz towarów z Polski do Rosji w dniu [...] listopada 2007 r. o godz. [...] w S. Z uwagi, iż do granicy państwa było zaledwie 150 km kierowca wykupił winietę dobową, gdyż nie przewidywał, iż w tym dniu może nie zdążyć przekroczyć polskiej granicy. Z wykresówki pojazdu wynika, iż do przejścia granicznego kierujący pojazdem dojechał o godz. 20, gdzie okazało się, iż jest długa kolejka. Z uwagi, iż czas oczekiwania na wyjazd wyniósł 8 godzin nie udało się przekroczyć granicy w dniu [...] listopada 2006 r. Odwołująca się jednocześnie zaznaczyła, że kierujący stojąc w kolejce nie miał możliwości nabycia kolejnej karty opłaty drogowej, którą najbliżej można było kupić w urzędzie celnym na samym przejściu. W tym celu musiałby oddalić się od pojazdu i pozostawić go bez nadzoru. Wskazała przy tym, że sam przejazd przez przejście graniczne nie jest objęty obowiązkiem posiadania ważnej karty opłaty drogowej, gdyż ta dotyczy jedynie poruszania się po drogach krajowych a teren przejścia granicznego taką drogą nie jest. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do dróg krajowych zalicza się między innymi autostrady i drogi ekspresowe, drogi międzynarodowe, drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych a także drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów. Zatem, zdaniem odwołującej się powyższa definicja nie odnosi się do samego terenu przejścia granicznego, który stanowi wyodrębniony terytorialnie obszar niebędący drogą krajową. Z uwagi na powyższe, postój, przejazd czy jakiekolwiek inne korzystanie z drogi znajdującej się w obszarze terytorialnym przejścia granicznego nie jest tożsame z przejazdem po drodze krajowej i nie rodzi obowiązku posiadania winiety.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w dniu [...] listopada 2006 r. o godz. [...] do kontroli granicznej na przejściu granicznym w K. na wyjazd z RP zgłosił się Pan J. P. kierujący pojazdem I. o nr rej. [...], który okazał dobową kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych Nr [...] ważną w dniu [...] listopada 2006 r. W momencie odprawy granicznej w dniu [...] listopada 2006 r. okazana karta opłaty za przejazd po drogach krajowych była nieważna czasowo, zatem przedsiębiorca naruszył przepis art. 42 ust. 3a ustawy o transporcie drogowym. Odnośnie zarzutów odwołania organ stwierdził, iż organ I instancji zebrał cały materiał dowodowy i wyjaśnił sprawę kierując się zasadą prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 Kpa. Organ podkreślił, że bezsporny w sprawie był fakt, iż karta opłaty za przejazd po drogach krajowych Nr [...] przedstawiona do kontroli granicznej nie była ważna w dniu kontroli.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o drogach publicznych droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno – użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego zlokalizowaną w pasie drogowym. Zatem postój, przejazd czy jakiekolwiek inne korzystanie z drogi znajdującej się w obszarze terytorialnym przejścia granicznego jest tożsame z korzystaniem z drogi krajowej. Zdaniem organu droga krajowa nr [...] przebiega przez drogowe przejście graniczne w Kuźnicy, a zatem Odwołująca się miała obowiązek posiadania karty opłaty za przejazd po drogach krajowych w dniu [...] listopada 2006 r. Za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych załącznik do ustawy Nr 4.1 przewiduje karę pieniężną w kwocie 3000 zł.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się Pani K. B. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przypisanych. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

- art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez błędne przyjęcie, iż skarżący wykonywał transport drogowy bez uiszczenia opłaty za przejazd,

- art. 87 ust. 1 powołanej ustawy przez wadliwe przyjęcie, że kierowca podczas kontroli nie posiadał przy sobie dowodu uiszczenia opłaty za przejazd,

- art. 92 ust. 1 ww. ustawy poprzez ukaranie skarżącego karą pieniężną w wysokości 3.000 zł bez uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy przemawiających na korzyść przedsiębiorcy,

- art. 7 k.p.a poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności przesłuchania funkcjonariusza, który przeprowadzał kontrolę drogową, by ustalić rzeczywisty czas oczekiwania na przekroczenie granicy,

- art. 8 k.p.a poprzez ograniczanie zaufania obywateli do organów państwa.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie stwierdziła, iż nie może się zgodzić z argumentacją przytoczoną przez organ jakoby wykonywała transport drogowy po drogach krajowych nie posiadając opłaty drogowej. Zdaniem Skarżącej w niniejszym stanie faktycznym ukaranie jej osoby, legitymującej się wypełnionym dowodem uiszczenia opłaty, którego termin minął w trakcie czynności wykonywanych przez organ kontroli granicznej było niezgodne z przepisem art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Faktem jest, że przewoźnik posiadał kartę opłaty ważną na kilka godzin przed terminem jej zakończenia, a przeciągające się ponad zwykłą miarę czynności kontrolne spowodowały upływ terminu jej ważności.

W odpowiedzi na skargę Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ stwierdził, iż błędny jest podnoszony przez stronę argument, iż na przejście graniczne kierujący pojazdem wjechał posiadając ważną kartę opłaty drogowej a tylko fakt wystąpienia kolejki do odprawy granicznej spowodował konieczność postoju w obrębie tego przejścia czego efektem była utrata jej ważności. Jednocześnie, zdaniem organu drogi znajdujące się w obrębie przejścia granicznego są droga krajową nr 19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, albowiem skarżąca decyzja nie narusza prawa.

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził, podnoszonych w skardze, naruszeń przepisów prawa.

Zdaniem Sądu nietrafne są zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Stwierdzić przede wszystkim należy, co nie było kwestionowane przez strony, iż w dniu [...] listopada 2006 r. o godz. [...] w trakcie kontroli granicznej na przejściu granicznym w K. Pan J. P.– kierowca pojazdu marki I. nr rej. [...] nie posiadał ważnej karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Karta dobowa o nr [...], którą okazał kierowca do kontroli była ważna jedynie w dniu [...] listopada 2006 r.

Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Z powyższego wynika, iż taki obowiązek ciążył także na Skarżącej, nie tylko w dniu rozpoczęcia tego przewozu, czyli w dniu [...] listopada 2006 r., ale również w dniu [...] listopada 2006 r., kiedy to przewóz został zakończony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na przejściu granicznym w K. Podkreślić należy, iż wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd jest przejawem tzw. deliktu administracyjnego, dla bytu którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy. Dla penalizowania takiego zachowania jest stwierdzenie faktu nie uiszczenia opłaty, zaś taki stan rzeczy w odniesieniu do Skarżącej został stwierdzony.

Również podnoszony przez Skarżącą zarzut, iż obszar przejścia granicznego w Kuźnicy nie jest drogą krajową nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U z 2007, Nr 19, poz. 115) do dróg krajowych zalicza się między innymi, obok autostrad, dróg ekspresowych i międzynarodowych także drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów). Z powyższej definicji, wbrew twierdzeniom Skarżącej nie wynika, iż obszar przejścia granicznego w Kuźnicy nie stanowi drogi krajowej. Fakt, iż w/w definicja wskazuje, iż drogą krajową jest droga dojazdowa do przejścia granicznego nie oznacza, iż samo przejście taką drogą nie jest. Jak słusznie wskazał organ II instancji, z załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 marca 2005 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w województwie lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, opolskim, podkarpackim, podlaskim świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim i wielkopolskim, droga krajowa nr 19 przebiega przez gminę K., zaś jej trasa została określona: Granica państwa – K.– B.– itd. Jednocześnie zgodnie z §4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie sposobu ustalenia zasięgu terytorialnego przejść granicznych (Dz.U. Nr 239, poz. 1734) zasięg terytorialny drogowego przejścia granicznego obejmuje rejony przygraniczne, na których odcinki drogowe przecinają granicę państwową, gdzie dokonuje się kontroli granicznej osób, towarów i pojazdów drogowych. Stwierdzić zatem należało, iż obszar przejścia granicznego w K. jest również drogą krajową.

Za powyższą wykładnią przemawia także fakt, iż zgodnie z powołanym wyżej art. 5 ust. 1 ustawy o drogach publicznych drogami krajowymi są również drogi międzynarodowe – drogi, o których mowa w Umowie Europejskiej o głównych drogach ruchu międzynarodowego (AGR) z dnia 15 listopada 1975 r. zawartej w Genewie (Dz.U. z 1985 r., Nr 10, poz. 35). Zgodnie z załącznikiem do powyższej umowy trasa drogi międzynarodowej nr [...] (C.– M.) przebiega z zachodu na wschód Polski, między innymi przez Ś., Ś., P., W. i T. Zatem, skoro drogowe przejścia graniczne w Ś. i T. (K.) są drogami krajowymi (gdyż przebiega przez nie droga międzynarodowa), to również inne przejścia drogowe graniczne, w tym w Kuźnicy za taką drogę powinny być uznane. W przeciwnym razie zachodziłaby niczym nieuzasadnione różnicowanie charakteru drogowych przejść granicznych pod względem konieczności posiadania przez kierowców pojazdów opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Za nieuzasadniony należało również uznać zarzut Skarżącej naruszenia art. 7 Kpa, polegający na nie przesłuchaniu w charakterze świadka funkcjonariusza, który przeprowadzał kontrolę graniczną. Podkreślić należy, iż na etapie postępowania administracyjnego strona nie składała takiego wniosku, zaś chwila dokonania kontroli nie była kwestionowana w sprawie. Wynika ona z treści protokołu kontroli – (k. 1 akt administracyjnych). Stwierdzić zatem należało, iż zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ustalenie bezspornego stanu faktycznego w sprawie, tak więc nie było potrzeby przesłuchania w charakterze świadka funkcjonariusza Straży Granicznej dokonującego kontroli granicznej pojazdu Skarżącej.

W ocenie Sądu strona skarżąca w trakcie przeprowadzonego postępowania nie wykazała w dostateczny sposób, iż fakt braku ważnej opłaty za przejazd po drogach krajowych był spowodowany okolicznościami, których nie mogła przewidzieć.

Należy zwrócić uwagę, że Skarżąca od początku podaje dwie przyczyny braku ważnej karty opłaty drogowej. Pierwsza – eksponowana w skardze, to taka, że kierowca "był przekonany, że sam przejazd przez przejście graniczne nie jest objęty obowiązkiem posiadania ważnej karty opłaty drogowej (wyjaśnienia k-7, odwołanie k-13 akt administracyjnych) Druga przyczyna to brak przewidywania czasu oczekiwania na odprawę celną i brak możliwości zakupu nowej karty.

Obydwie przyczyny nie mogą być wiarygodne, gdyż pierwsza z nich zaprzecza drugiej. Skoro kierowca był przekonany o tym, że nie musi posiadać ważnej czasowo karty opłaty drogowej będąc na przejściu granicznym to zabieganie o nabycie nowej karty mijało się z celem tj. z przekonaniem kierowcy o potrzebie jej nabycia. Skarżąca nie wykazała, by osoba prowadząca pojazd podjęła jakiekolwiek próby zakupu nowej karty w dniu [...] listopada 2006 r. przed godz. 24.00 w sytuacji, gdy do odprawy celnej było jeszcze ponad 4 godziny oczekiwania. Obserwacja przez kierowcę, wielogodzinnej kolejki dała niewątpliwie możliwość przewidywania, że odprawa nastąpi po godz. 24.00, czyli następnego dnia.

Jak wyżej wskazano przekonanie kierowcy pojazdu o tym, że przejście graniczne nie jest objęte drogą krajową było błędne. Interpretacja przepisów dokonana przez organy była prawidłowa, natomiast wystąpienie kolejki na granicy, jak trafnie spostrzega organ, nie mogło być zaskoczeniem dla pracownika firmy skarżącej, która zajmuje się profesjonalnie transportem drogowym o charakterze międzynarodowym.

Organy straży granicznej winny oczywiście pamiętać, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym (od 20 czerwca 2007 r.) art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym w wyjątkowych wypadkach daje możliwość umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Tym niemniej, przepis ten nie miał zastosowania do stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

Końcowo należy podkreślić, iż wniosek organu o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony, albowiem obowiązujące przepisy – ustawa z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje takiej możliwości. Zgodnie z art. 199 w/w ustawy zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, zaś jedynie w sytuacji uwzględnienia skargi a nie jej oddalenia, istnieje możliwość zasądzenia zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw – art. 200 powołanej ustawy.

W świetle powyższych rozważań brak jest podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.