Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1243/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia NSA Grażyna Radzicka Asesor sąd. Lilianna Drewniak-Żaba /spr./ Protokolant Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2005r. przy udziale sprawy ze skargi E.J. i P.G. na postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2002r. Nr [...] oraz postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2001r. Nr [...] o wznowieniu postępowania; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 10zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/L. Drewniak – Żaba /-/B. Drzazga /-/G. Radzicka


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2001 roku nr [...] Prezydent Miasta P. działający jako prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 152 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego wstrzymał z urzędu wykonanie ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 2000 roku nr [...] o zwrocie na rzecz A. K., G. G., D. G., E. J., M. K., H. N. i U. N. części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] położonej w P. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb W., działki nr [...],[...] i [...].

W uzasadnieniu orzekający organ podał, iż Prezydent Miasta P., jako prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2001r. wznowił postępowanie administracyjne, zakończone ostateczną decyzją z [...] lipca 2000r., którą to decyzją orzeczono o zwrocie części nieruchomości przy ul. [...] w P. obręb W., działki nr [...],[...],[...].

Wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek A Zrzeszenia Handlu i Usług w P., które wykazało (jako następcy Wojewódzkiego Zrzeszenia Handlu i Usług), przedkładając kopie aktów notarialnych, iż nabyło od U. N., H. N. i M. K. ich udziały w spadku po B. N.– obejmujące również roszczenie o zwrot części nieruchomości przy ul. [...] – oraz od G. G. – udziału spadkowego po poprzednim współwłaścicielu przedmiotowej nieruchomości – M. N.

Ponieważ natomiast Zrzeszenie nie brało udziału w postępowaniu administracyjnym, bez swojej winy – ziściły się przesłanki art. 145 § 1 pkt 4 kpa uzasadniające wznowienie postępowania.

Dnia [...] sierpnia 2001r. A Zrzeszenie Handlu i Usług wystąpiło o zwrot nieruchomości przy ul. [...]. Również o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiła B.S., która podobnie jak Zrzeszenie Handlu wywodziła swoje uprawnienia do roszczenia o zwrot nieruchomości z tytułu nabycia w drodze umowy kupna od D. G. jej udziału w spadku po M. N.

Zarówno ona, jak i Zrzeszenie Handlu i Usług A w toku postępowania złożyli wnioski o podjęcie przez organ administracyjny działań uniemożliwiających sprzedaż nieruchomości przez osoby, na rzecz których nastąpił zwrot.

Uczestniczka postępowania A. K. – wniosła o utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2000r. w zakresie dotyczącym jej osoby, uzasadniając, iż nikt nie kwestionował, ani nie podważał jej praw do nieruchomości.

Treść art. 152 § 1 kpa nakłada na organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania obowiązek wstrzymania wykonania decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji, w wyniku wznowienia postępowania.

Zdaniem organu, ponieważ okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2000r. wstrzymanie wykonania tejże decyzji, z urzędu jest zasadne.

Ponadto podano, iż brak jest podstaw prawnych do wstrzymania wykonania decyzji jedynie w części dotyczącej zwrotu nieruchomości na rzecz osób, które zbyły swoje udziały w spadku po poprzednim współwłaścicielu nieruchomości i spadkobiercy poprzedniego współwłaściciela nieruchomości, gdyż postępowanie o zwrot nie może być prowadzone w stosunku do części udziałów w nieruchomości, jego przedmiotem jest nieruchomość.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła H. N., A. K. i M. K.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 roku Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na treść art. 152 § 1 kpa, który nie uzależnia wstrzymania wykonania decyzji – od swobodnego uznania organu, lecz od wystąpienia wskazanej w nich przesłanki (prawdopodobieństwa uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania).

Organ I instancji prawidłowo stwierdził, że okolicznością wskazującą na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji jest, iż Zrzeszenie Handlu i Usług A nabyło udziały w spadku po byłych właścicielach nieruchomości – M. N. i M. N., i nie zostało zawiadomione o wszczęciu postępowania o zwrot nieruchomości położonej przy ulicy [...], czyli że spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa (strona bez własnej winy nie brała udziału w toczącym się postępowaniu).

Co więcej wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożyła, już po wznowieniu postępowania, B.S., podając, że nabyła od A. G. jej udział w spadku po M. N.

W tej sytuacji stanowisko organu I instancji, co do wystąpienia przesłanki z art. 152 § 1 kpa uznać należało za zasadne.

W kwestii podnoszonych przez zbywców udziałów spadkowych zarzutów, iż roszczenie o zwrot nieruchomości przy ul. [...] nie wchodziło do masy spadkowej – okoliczność ta zostanie rozstrzygnięta przez organ I instancji w decyzji kończącej wznowione postępowanie.

Co do wniosku A. K. organ stwierdził, że nie można rozstrzygać o wstrzymaniu wykonania decyzji jedynie co do części nieruchomości, albowiem decyzja o zwrocie nieruchomości i ustaleniu kwoty podlegającej zwrotowi na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu wypłaconego odszkodowania stanowi jedno niepodzielne rozstrzygnięcie.

D. G. wniosła do Sądu skargę na postanowienie Wojewody, nie zgadzając się z nim i argumentując, iż bezprawnie B.S. wystąpiła o zwrot jej części nieruchomości przy ul. [...], albowiem nie sprzedała swego udziału w tej nieruchomości, a jedynie udział w nieruchomości przy [...] w P. W dniu sprzedaży udziałów w nieruchomości przy Al. [...] nie wiedziała o zwrocie przez Miasto P. nieruchomości przy ul. [...] w P.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

A Zrzeszenie Handlu i Usług wniosło o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowego okazało się, że skarżąca D. G. zmarła, w związku z czym Sąd wezwał jej następców prawnych do złożenia oświadczenia, czy podtrzymują skargę. Pismami z dnia [...] września 2004r. i [...] listopada 2004r. następcy prawni skarżącej E. J. i P. G. oświadczyli, że podtrzymują skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, jednakże z przyczyn innych, niż w niej wskazano.

W przedmiotowej sprawie bezsprzecznym jest, iż organem orzekającym w I instancji, a także o wznowieniu postępowania administracyjnego był Prezydent Miasta P. działający jako prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

Natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów wynika, że nieruchomość przy ul. [...] stanowiąca działki nr [...],[...],[...] stanowi własność Miasta P., a więc jest ono stroną postępowania administracyjnego, dotyczącego zwrotu tejże nieruchomości.

Zgodnie z treścią art. 24 § 1 ust. 1 kodeksu postępowania administracyjnego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której jest stroną.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela pogląd prawny wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003r. Sygn. OPS 1/03 ONSA 2003/4/115, iż w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta.

Jak dalej stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny pozostawanie bowiem z gminą w stosunku zatrudnienia, a ponadto sprawowanie funkcji organu wykonawczego miasta i pełnienie funkcji jako ustawowego przedstawiciela, można uznać za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć chociażby pośredni wpływ na prawa lub obowiązki prezydenta miasta.

Ponieważ natomiast, prezydent miasta podlega wyłączeniu z mocy prawa, nie może również udzielić upoważnienia do załatwienia sprawy innemu podległemu sobie pracownikowi.

Tak więc w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu prezydent miasta jest niezdolny do działania (art. 26 § 3 kpa) i w związku z tym władny do załatwienia sprawy staje się zgodnie z treścią art. 26 § 2 pkt 1 kpa – wojewoda, bądź też inny wyznaczony przez niego, podległy mu, organ.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem wojewody, bądź innego wyznaczonego przez niego, podległego mu organu, będzie rozpoznanie wniosku z dnia [...] stycznia 2001r o wznowienie postępowania administracyjnego.

Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając, że uchylić należało również postanowienie z dnia [...] lipca 2001r. o wznowieniu postępowania, gdyż pozostawienie go w obrocie prawnym powodowałoby konieczność jego wzruszenia, z uwagi na istnienie przesłanki wznowieniowej, z art. 145 § 1 pkt 3 kpa.

W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wobec okoliczności, iż w sprawie skarga została uwzględniona należało orzec na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o niemożności wykonania zaskarżonego postanowienia.

/-/L. Drewniak – Żaba /-/B. Drzazga /-/G. Radzicka

kk