Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 96/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 615  Sprawy zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1, art. 24 ust. 3
journal: Dz.U. 1999 nr 15 poz. 139
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 1999 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
article: art. 64
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Teza: 1. Błędne zakwalifikowanie zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako protest stanowi kwalifikowane naruszenie prawa strony poprzez ograniczenie jej praw wynikających z art. 24 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. 1999 nr 15 poz. 139 ze zm./ i w związku z tym uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Gminy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

2. Brak szczegółowego uzasadnienia uchwały rozstrzygającej o odrzuceniu zarzutu, wymaganego przepisem art. 24 ust. 3 o zagospodarowaniu przestrzennym stanowi podstawę stwierdzenia przez Sąd nieważności takiej uchwały.

3. Dopuszczenie wprowadzenia korekty trasy drogi publicznej dopiero na stopniu uzyskiwania przez inwestora pozwolenia na budowę, jak też bez zachowania linii rozgraniczających, które powinno być ustalone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ze względu na wymóg pewności wykonywania prawa własności, narusza zarówno ustawę o zagospodarowaniu przestrzennym, jak też przepis art. 64 Konstytucji RP.

TEZY

1. Błędne zakwalifikowanie zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako protest stanowi kwalifikowane naruszenie prawa strony poprzez ograniczenie jej praw wynikających z art. 24 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. 1999 nr 15 poz. 139 ze zm./ i w związku z tym uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Gminy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

2. Brak szczegółowego uzasadnienia uchwały rozstrzygającej o odrzuceniu zarzutu, wymaganego przepisem art. 24 ust. 3 o zagospodarowaniu przestrzennym stanowi podstawę stwierdzenia przez Sąd nieważności takiej uchwały.

3. Dopuszczenie wprowadzenia korekty trasy drogi publicznej dopiero na stopniu uzyskiwania przez inwestora pozwolenia na budowę, jak też bez zachowania linii rozgraniczających, które powinno być ustalone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ze względu na wymóg pewności wykonywania prawa własności, narusza zarówno ustawę o zagospodarowaniu przestrzennym, jak też przepis art. 64 Konstytucji RP.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Antoniego P. na uchwałę Rady Gminy w O.-M. z dnia 21 listopada 2000 r. (...) w przedmiocie odrzucenia protestu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżona uchwała orzeka o odrzuceniu protestu do projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego obwodnicy miasta O.-M. na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /t.j. Dz.U. 1999 nr 15 poz. 139/. W uzasadnieniu uchwały podnosi się, iż działki skarżącego, które objęte były wnioskiem o zmianę planu, znajdują się poza granicami obszaru objętego przedmiotowym projektem zmian planu. Skarżący wprawdzie używa określenia zarzut w piśmie kierowanym do organu gminy w związku z wyłożonym projektem planu, jednakże w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały przyjęto, iż jest to błędne, bowiem, wobec niemożności uwzględnienia wniosku o zmianę planu oraz argumentów podniesionych w tym piśmie, stanowi ono w istocie protest a nie zarzut.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca podnosi, iż w rzeczywistości projekt przedmiotowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmuje jej nieruchomość, a więc zaskarżona uchwała narusza interes prawny strony. W szczególności skarżący zakwestionował projektowaną możliwość przesunięcia trasy obwodnicy do 40,0 m na etapie sporządzania projektu budowlanego, co może niekorzystnie wpłynąć na wykorzystanie gruntów stanowiących jego własność. Skarżący jednocześnie wykazał, iż wyczerpał przewidziany przepisem art. 101 ustawy o samorządzie gminnym wymóg wezwania organu gminy do usunięcia naruszania prawa zaskarżoną uchwałą.

W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie.

W toku rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w której uczestniczył zarówno skarżący jak i pełnomocnik Rady Gminy w O.-M., zostało w sposób jednoznaczny ustalone, iż nieruchomość skarżącego przynajmniej w części znajduje się na terenie objętym przedmiotowym -projektem zmiany miejscowego planu zagospodarowana przestrzennego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy jak to ustalono na rozprawie przed Sądem przynajmniej część nieruchomości stanowiącej własność strony skarżącej jest położona na obszarze objętym projektowanym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i w związku z tym projektem strona składa pismo zawierające zastrzeżenia do tego projektu, pismo to należy potraktować jako zarzut w rozumieniu art. 24 ust. 1 cyt. ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, ze skutkami przewidzianymi w ust. 3 i 4 tego artykułu. Przyjęcie zatem w niniejszej sprawie, iż pismo skarżącego było protestem, a nie zarzutem prowadzi do poważnego ograniczenia praw strony wynikających, z powyższych przepisów i skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się ponadto, iż brak wyczerpującego uzasadnienia uchwały o odrzuceniu zarzutu tak pod względem faktycznym jak i prawnym stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie natomiast nie tylko błędnie zakwalifikowano pismo skarżącego jako protest, ale również nie odniesiono się merytorycznie do podniesionych, przez stronę argumentów.

Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż została już podjęta uchwała (...) Rady Gminy w O.-M. z dnia 19 grudnia 2000 r. w sprawie uchwalenia zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy O.-M., dotyczących obwodnicy miasta w ciągu drogi krajowej nr 18, uchwalonych uchwałą (...) z dnia 9 lutego 1999 r. /Dz.Urz. Woj. M. nr 20 poz. 421/, która w par. 2 przewiduje następującą zmianę: wykreśla się w par. 1 ust. 5 zapis w brzmieniu: "wyznaczone w rysunkach planu linie rozgraniczające, na etapie realizacji mogą być korygowane pod warunkiem że linie ostateczne mieścić się będą w liniach wyznaczonych w planie" i w to miejsce wprowadza się zapis: "na etapie projektu budowlanego dopuszcza się przesunięcie trasy obwodnicy w zakresie do 40,0 m pod warunkiem zachowania projektowanej szerokości w liniach rozgraniczenia".

Analogiczne postanowienie znajdowało się w kwestionowanym przez stronę skarżącą projekcie planu. W ocenie strony taki właśnie zapis planu, /co do możliwości korekty na etapie uzyskiwania przez inwestora pozwolenia na budowę z przesunięciem inwestycji na teren stanowiący własność strony/ powoduje naruszenie interesu prawnego skarżącego.

Z takim stanowiskiem strony skarżącej należy się zgodzić.

Stosownie do przepisu art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy ma prawo własności, zaś w myśl ust. 3 tego artykułu własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym przepisem art. 2 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu powierza gminom jako ich zadanie własne, wykonywane w formie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a w razie jego braku - w decyzjach o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stanowiąc o przeznaczeniu i zasadach zagospodarowania terenu w istocie rzeczy wprowadza ograniczenia w zakresie wykonywania własności nieruchomości. Plan taki powinien w związku z tym być tak formułowany, aby nie dopuszczać do dowolności w zakresie ustalenia przeznaczenia terenu i jego zagospodarowania.

Z przepisu art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wynika w szczególności, iż w zależności od potrzeb w planie ustala się nie tylko przeznaczenie terenów, ale również tereny o różnych funkcjach lub różnych zasadach zagospodarowania, a w pkt 2 stanowi się, że w planie ustala się linie rozgraniczające ulice, place oraz drogi publiczne wraz z urządzeniami pomocniczymi.

W świetle powyższych przepisów postanowienie kwestionowane przez stronę skarżącą, przewidujące dopuszczalność przesunięcia trasy obwodnicy nawet do 40,0 m i to "na etapie projektu budowlanego" a wiec dopiero w postępowaniu administracyjnym mającym za przedmiot uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę obwodnicy wydaje się nie tylko rażąco naruszać przepis art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, ale także przepis art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, zwłaszcza ze względu na to, iż wprowadza stan niepewności właściciela nieruchomości co do tego, czy w toku przygotowywania projektu budowlanego, bez względu na przeznaczenie w planie danego terenu, nie nastąpi "korekta" trasy drogi publicznej. W zmienianym planie przewidywano ponadto, iż korekta przebiegu drogi jest możliwa pod warunkiem zachowania linii wyznaczonych w planie, projektowana zmiana planu natomiast jako warunek korekty wprowadzała zachowanie "projektowanej szerokości w liniach rozgraniczenia", co może sugerować, iż istotne jest tylko zachowanie wymaganej szerokości, natomiast nie są obowiązujące przy dokonywaniu korekty linie wyznaczone w planie, /o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż zaskarżona uchwała nie może się ostać w obrocie prawnym ze względu na opisane wyżej naruszenia prawa, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1955 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 388 ze zm./. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 powyższej ustawy.