Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1475/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA /del/ Maria Zarębska-Kobak Sędzia WSA Robert Sawuła AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spraw/ Protokolant ref. stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2003 Nr [...] w przedmiocie pozbawienia praw kombatanta 1. Uchyla zaskarżoną decyzję 2. Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Syg. akt SA/Rz 1475/03

U Z A S A D N I E N I E

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] czerwca 2000 roku Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 2002 roku Nr 42,poz. 371 z póz.zm. / pozbawił J. P. przyznanych mu decyzją z dnia [...] sierpnia 1976 przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w P. uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 10 maja 1946 roku do 31 grudnia 1947 roku / 1 rok i 8 miesięcy /.

W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancką, J. P. pełniąc służbę w organach Milicji Obywatelskiej uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w -charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", zatem w myśl powołanego przepisu - pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich.

Na powyższą decyzję, w dniu 10 stycznia 2002 roku J. P. wniósł skargę bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, podnosząc fakt udziału w walkach w latach 1946 - 1947 pod dowództwem wojskowym.

Postanowieniem z dnia 26 marca 2002 roku NSA-Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie sygn. S.A./Rz 70/02 odrzucił skargę. W uzasadnieniu podniósł ,że wniesienie skargi do NSA ,zgodnie z art. 34 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r o NSA jest dopuszczalne po wyczerpaniu środków odwoławczych , jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.

Pismem z dnia 04 lutego 2002 roku J. P. ponownie zwrócił się do Kierownika Urzędu o przywrócenie mu uprawnień kombatanta.

Decyzją z dnia [...] marca 2003 roku [...] , na podstawie art. 154 par. 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 . 01. 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej o pozbawieniu J. P. uprawnień kombatanckich.

Swoje stanowisko uzasadnił tym ,że art. 25 ust. 2.pkt.2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach stanowi, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. W myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez NSA w składzie 7 sędziów w uchwale z 12 czerwca 2000 roku /Sygn. OPS 5/00/ Milicja Obywatelska nie była -zmilitaryzowaną służbą państwową" w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. W uchwale stwierdzono jednak, że funkcjonariusze MO mogą posiadać uprawnienia kombatanckie za udział w walkach z UPA lub Werwolfen w przypadku, gdy brali udział w tych walkach w jednostkach Wojska Polskiego pod dowódcami wojskowymi.

Zdaniem Kierownika Urzędu J. P. nie wykazał udziału w walkach w jednostkach Wojska Polskiego, ani też pod komendą wojskową, a w świetle przepisów obowiązujących w chwili wydania decyzji, fakt uzyskania uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu uczestniczenia w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2003 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2003 roku przyjmując ,że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji zostało przeprowadzone prawidłowo, a w jego toku nie stwierdzono przesłanek do uchylenia decyzji w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do zarzutu wnioskodawcy, że brał udział w walkach z oddziałami UPA w ramach MO, Kierownik Urzędu stwierdził, że ta okoliczność była przytaczana wcześniej, a w świetle uchwały NSA z 12 czerwca 2000 roku MO nie była ani częścią Wojska Polskiego ani zmilitaryzowaną służbą państwową. Podnoszona przez stronę współpraca z Korpusem Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie spełnia przesłanek określonych w przepisie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Zdaniem Kierownika Urzędu J. P. nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na możliwość uzyskania uprawnień z innego tytułu przewidzianego w ustawie o kombatantach.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił zbyt pobieżną i błędną ocenę dowodów . Podniósł również, że w okresie walk wszystkie ugrupowania - Milicja Obywatelska, Grupy Samoobrony, oddziały po-AKowskie były włączone bezpośrednio pod dowództwo wojskowe z braku jakichkolwiek szans na prowadzenie samodzielnej walki. Skarżący wskazał, że pod bezpośrednim dowództwem wojskowym walczył w miejscowościach : B.Stare, Ciechanów, Dzików Stary, Krowica Sama, Lubliniec Stary i Nowy, Łówcza i Tymce, które w tym czasie w większości zostały spalone lub zniszczone, a ludność cywilna chroniła się w lepiankach i okolicznych lasach. Na potwierdzenie okoliczności swego udziału w walkach z UPA pod bezpośrednim dowództwem wojskowym, do skargi dołączył poświadczone przez Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych - Koło Miejsko -Gminne w L. oświadczenia R. M., B. K., S. K. S. D. i I. M.

Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2004 roku skarżący poparł skargę . Na potwierdzenie swego stanowiska, dodał, że o tym, że milicjanci z Komendy Powiatowej MO w L. byli podporządkowani dowództwu wojskowemu świadczy fakt, że jego kolega K. S. po sprzeciwieniu się rozkazowi, został skazany wyrokiem Sądu Wojskowego z dnia 25 lipca 1947 nr [...] na karę 5 lat pozbawienia wolności.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Urząd ponowił twierdzenie o zasadności odebrania uprawnień kombatanckich skarżącemu z uwagi na to, że uprawnienia te skarżący uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej podczas służby w MO.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Analiza dokumentów zgromadzonych w sprawie, zwłaszcza akt osobowych skarżącego z b. Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD i zaświadczenia Nr [...] potwierdza ustalenie Kierownika Urzędu, że J. P. nabył uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w okresie od 10 maja 1946 roku do 31 grudnia 1947 roku w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

Z przepisu par. 2 ust. 1 i par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień / Dz. U.Nr 116 poz. 745 / wynika jednak, że osoba, która na mocy dotychczasowych przepisów uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, może w postępowaniu weryfikacyjnym zgłosić zarzut , iż zachowuje te uprawnienia, ponieważ spełnia także warunki konieczne do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie prawnej wymienionej w ustawie./ uchwała Składu 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04.03.2002 roku, sygn. OPS 13/01 ONSA 2002/4/132.

Z dokumentów zgromadzonych w sprawie , m.in. z życiorysu skarżącego w aktach osobowych / datowanego 16.02.1976 / , a również ze składanych przez niego pism w toku postępowania z dnia 04.02.2002 roku i 14 grudnia 2002 roku wynika, że po wstąpieniu do MO w 1946 roku był on przydzielony do plutonu operacyjnego, skoszarowany i podporządkowany bezpośrednio rozkazom wojskowym . W tym czasie, jako funkcjonariusz MO skarżący brał udział w walkach z UPA na terenie powiatu [...]. Kierownik Urzędu ustosunkowując się do tych twierdzeń powołał się na pogląd wyrażony przez NSA w składzie 7 Sędziów NSA z dnia 12 czerwca 2000 roku /OPS 5/00 / że MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt.6 ustawy o kombatantach, nie wziął jednak pod uwagę całej cytowanej uchwały, która mówi, że funkcjonariusze MO mogą posiadać uprawnienia kombatanckie za udział w walkach z UPA lub Werwolfen, w przypadku gdy brali udział w walkach w jednostkach Wojska Polskiego pod dowództwem wojskowym.

Skierowanie Milicjanta do grupy operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami UPA, która podlegała dowództwu Wojska Polskiego odpowiada tytułowi przewidzianymi w art. 1 ust. 2 pkt.6 ustawy o kombatantach /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.08.2001 roku sygn. akt : III RN 132/00 - OSNAP i US 5/2002 , poz. 101/. W ocenie Sądu wymogi przewidziane w tym przepisie spełnia również milicjant, który uczestniczył w walkach z Oddziałami UPA wspólnie z Wojskiem Polskim i podczas tych walk podlegał wyłącznemu dowództwu wojskowemu i ponosił identyczną odpowiedzialność jak żołnierz. Sprawą ogólnie znaną jest, że na terenach powiatu [...] w latach 1945 - 47 trwały szczególnie zacięte walki z oddziałami UPA .

Kierownik Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych nie dopełnił starań, by w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Kodeks postępowania administracyjnego w przepisach m.in. art. 6 - 10 nakłada na organy administracji państwowej obowiązek podejmowania działań niezbędnych do dokładnego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw, a nadto mają czuwać nad tym, by uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa. Mimo posiadanych informacji o uczestniczeniu skarżącego w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii pod dowództwem wojskowym, Kierownik Urzędu nie wezwał J. P. do uzupełnienia dokumentacji, czy przedłożenia oświadczeń świadków tamtych zdarzeń.. Staranność wymagana jest w każdym działaniu urzędów, jednak w sprawach dotyczących osób, które ze względu na swój wiek nie są w pełni sprawne, a materiały zbierane w sprawie dotyczą zdarzeń sprzed wielu lat, urząd powinien wykazać się szczególną starannością działania. Jeżeli złożona przez J. P. dokumentacja wymagała uzupełnienia innymi dowodami, Urząd powinien stronie umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań. Wskazane uchybienie narusza art. 10 §1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust.2 pkt.6 ustawy o kombatantach, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzupełnić postępowanie dowodowe w przedmiocie podniesionych zarzutów przez skarżącego, t.j. walki z oddziałami UPA w wymienionym okresie przez skarżącego i czy uczestnictwo to miało miejsce pod dowództwem wojskowym w oparciu o dowody podniesione przez skarżącego. Nie przesądzając merytorycznego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że uzupełniony materiał dowodowy w wskazanym zakresie i jego ocena pozwoli dopiero na wydanie stosownej decyzji.

Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 §1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. z 2002 roku nr 153 poz. 1269 / Stosownie do art. 152 wyżej wymienionej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

O kosztach orzekł po myśli art. .200 w.wym. ustawy w związku z art.97 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - przepisy wprowadzające ustawę /Dz. U. z 2002 roku nr 153 poz. 1271/.