Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 626/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2013-01-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 8 stycznia 2013 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]2012 r. znak: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 2006 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 12 listopada 2012 r. od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]2012 r. znak: [...]w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. A. L. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Skarżąca nie dopełniła tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 26 listopada 2012 r. Sąd przesłał skarżącej urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

Skarżąca w zakreślonym w wezwaniu terminie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

W złożonym wniosku wskazuje, że w związku z kontrolą UKS jej mężowi został naliczony za rok 2006 i 2007 podatek dochodowy w kwocie ponad 5 mln złotych, a z zajęcia wynika, że z odsetkami i kosztami egzekucji kwota ta przekracza 9 mln złotych. Kwota podatku w całości dotyczy dochodów z działalności męża, z którą skarżąca nie miała nic wspólnego, a podatek dla skarżącej został wymierzony, bowiem mąż skorzystał z możliwości rozliczenia dochodów wraz z żoną. Skarżąca w roku 2006 i 2007 nie osiągnęła dochodów i złożyła korektę zeznań podatkowych, które nie zostały uwzględnione. Skarżąca oświadcza, że z wezwań Sądu wynika, że w terminie 7 dni ma wpłacić tytułem wpisów łącznie kwotę 57 tys. Skarżąca oświadcza, że nie ma takiej kwoty ani nie ma skąd pożyczyć. Jedyny majątek jaki posiada – mieszkanie wielkości 139,80m², w którym mieszka z mężem zostało zajęte na poczet zaległości męża. Skarżąca wskazuje, że nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada oszczędności, jest na utrzymaniu męża, który ponosi wszystkie koszty utrzymania i wyżywienia. Skarżąca wykazuje, że we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze skarżącą i jej mężem pozostaje także córka w wieku 16 lat. Skarżąca nie wykazuje, aby osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym osiągały dochód, posiadały majątek czy oszczędności.

Dane zawarte w złożonym wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, z uwagi na powyższe pismem z dnia 12 grudnia 2012 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w następującym zakresie:.

- przedłożenie wyciągu lub wykazu z aktualnie posiadanych przez skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy;

- przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych w roku 2011 i 2012 przez skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy przez ich zamknięciem lub zlikwidowaniem;

- określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania poniesionych w roku 2012 np. czynsz, energia, media, telefon;

- przedłożenie oświadczenia, jaką kwotę miesięcznie przeznacza rodzina skarżącej na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła oświadczenie, że nie posiada i nie posiadała w roku ubiegłym żadnych rachunków, kont, lokat bankowych ani dewizowych. Skarżąca przedłożyła "raport z obrotów na koncie" z dnia 19 grudnia 2012 r. z zablokowanego przez urząd skarbowy rachunku męża, z którego wynika saldo początkowe z dnia 29 września 2012 r. w kwocie 2.225,05zł oraz saldo końcowe w kwocie 2.225,09zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie podać dokładnych kosztów utrzymania ani wydatków na życie, gdyż w całości pokrywa je mąż, z którym obecnie skarżąca ma bardzo utrudniony kontakt, jednocześnie skarżąca wskazuje, że koszty utrzymania i wydatki nie przekraczają kwoty 1.000-2.000zł miesięcznie.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.).

Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach.

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy "p.p.s.a."). W myśl art. 245 § 1 ustawy "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

W przedmiotowej sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych.

Należy podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748).

A. L. nie uwiarygodniła w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a., skarżąca wykonała w ograniczonym zakresie. Przesłała jedynie raport z obrotów na koncie męża, przy czym była wzywana do przedłożenia wyciągów lub wykazów bankowych obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy. Przesłany raport w żaden sposób nie obrazuje historii wskazanego konta bankowego w okresie ostatnich trzech miesięcy. Skarżąca oświadczyła, że wskazany rachunek bankowy jest zablokowany przez urząd skarbowy, przy czym nie wskazała daty jego zablokowania. Ponadto skarżąca wezwaniem Sądu zobowiązana była do przedłożenia wyciągu lub wykazu z posiadanych w roku 2011 i 2012 rachunków bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy przed ich zamknięciem lub zablokowaniem. Skarżąca wezwania Sądu również w tym zakresie nie wykonała. A. L. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie wskazała, że ani ona ani żadna z osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (mąż, córka) nie osiąga żadnych dochodów, ani nie posiada żadnych oszczędności. Jedynym wykazanym przez skarżącą majątkiem jej rodziny jest posiadane przez skarżącą mieszkanie wielkości 139,80m² zajęte przez urząd skarbowy. Przy czym koszty utrzymania i wydatki na życie, które w całości pokrywa mąż skarżąca określiła na kwotę 1.000-2.000zł miesięcznie, nie wskazując jednocześnie źródeł z jakich mąż czerpie środki finansowe na pokrycie powyższych kosztów i wydatków.

Nie można zatem uznać, aby skarżąca udokumentowała czy uprawdopodobniła w sposób wyczerpujący i jednoznaczny sytuację majątkową rodziny. Skarżąca wezwana do przedstawienia oświadczeń i dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonała jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia rzeczywistej kondycji majątkowej jej rodziny. Takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżąca jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za nie wykazaną przez A. L., a wniosek oddalić.

Podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.