Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2142/96
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1998-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Nawet powstanie nadpłaty z winy podatnika nie wyłącza oprocentowania nadpłaty.

TEZY

Nawet powstanie nadpłaty z winy podatnika nie wyłącza oprocentowania nadpłaty.


UZASADNIENIE

Skarżący - Antoni W. złożył zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r. wpłacając na konto Urzędu Skarbowego w G. kwotę 5.083,40 zł.

Decyzją z dnia 18 października 1994 r. Urząd Skarbowy określił skarżącemu należny podatek w kwocie 588,80 zł i zwrócono jemu kwotę 4.970,80 zł w dniu 24.10.1994 r. wynikającą z różnicy między podatkiem należnym a zapłaconym. Ponieważ podatnik konsekwentnie domagał się zwrotu nadpłaty wraz z odsetkami od dnia powstania tejże, decyzją z dnia 20 sierpnia 1996 r. Urząd Skarbowy odmówił zapłaty odsetek od kwoty 4.970,80 zł. Stwierdzając, że wpłata dokonana zgodnie z zeznaniem podatkowym nie stanowi nadpłaty w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i uwzględnienie wniosku w przedmiocie zwrotu oprocentowania od dnia powstania nadpłaty do dnia faktycznego zwrotu. Zarzucił on organowi podatkowemu naruszenie przepisów art. 29 cyt. wyżej ustawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie wystąpiła nadpłata, a nadto sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego i inne uchybienia mające wpływ na wynik sprawy.

Decyzją z dnia 29 października 1996 r. Izba Skarbowa w G. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że nie naruszała ona prawa materialnego. O dacie powstania nadpłaty można mówić w kontekście zdarzeń faktycznych, a więc prowadzonego przez organ podatkowy postępowania wyjaśniającego, w toku którego strona dowiedziała się o należnej do zwrotu kwocie z uiszczonego podatku /pierwszy wniosek strony o zwrot sporządzono 21.09.1994 r./. W sytuacji gdy kwota nadpłaty została określona dnia 18.10.1994 r., zwrócona w dniu 24.10.1994 r. to organ podatkowy nie uchybił terminowi do zwrotu. Odmienny pogląd prowadziłby do sytuacji, gdy Skarb Państwa ponosiłby odpowiedzialność finansową za niewłaściwie odprowadzony podatek przez samego podatnika. Zatem przepis art. 29 ust. 2 pkt 1 cyt. wyżej ustawy odnosi się jedynie do tych zeznań, które wskazują należny podatnikowi zwrot podatku w związku z nadmiernie pobranymi /odprowadzonymi/ zaliczkami. W pozostałych przypadkach data powstania nadpłaty wynikać będzie z okoliczności pozwalających stwierdzić że w danej sprawie nastąpiło nienależne uiszczenie zobowiązania. W pozostałym zakresie w ocenie Izby odwołanie nie spełnia wymogów art. 170 Kpa nie wskazuje bowiem żadnych dowodów ani wyjaśnień. Skargą z dnia 2 grudnia 1996 r. Antoni M. wniósł o uchylenie ww. decyzji jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego - art. 29 ust. 1-3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Nadto skarżący zarzucał sprzeczność istotnych ustaleń z treścią materiału zebranego w sprawie i inne uchybienia procesowe mające wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nadpłata nastąpiła w dniu 28.04.1993 r. wobec czego powinna być zwrócona wraz z odsetkami za okres od 28.04.1993 r. do 24.10.1994 r.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi podnosząc, że w podatku dochodowym ciężar odpowiedzialności za wskazanie podstawy opodatkowania, obliczenia podatku i jego uiszczenia przenosi się na podatnika bez potrzeby decyzyjnej - ingerencji organów podatkowych. Zatem nienależne uiszczenie podatku ma miejsce gdy w zeznaniu rocznym kwota uiszczonych zaliczek przekracza wartość należnego podatku albo gdy wydana zostaje decyzja określająca kwotę podatku nadpłaconego.

W niniejszym przypadku ujawnienie nadpłaty nastąpiło w wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego w drodze określenia stosowną decyzją i zwrot kwoty nadpłaty nastąpił z zachowaniem 3-miesięcznego terminu.

Ponadto nowelizacja art. 29 nastąpiła od dnia 1 stycznia 1994 r. zatem dopiero od tej daty można było mówić o możliwości naliczenia odsetek od nadpłaty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Mający zastosowanie w sprawie przepis art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1994 r. stanowił m.in. że jeżeli zwrot nadpłaty nie nastąpił w terminie 3 miesięcy od dnia powstania nadpłaty, nadpłata ta podlega oprocentowaniu od dnia powstania chyba, że zwrot nie jest możliwy z winy podatnika. Za datę powstania nadpłaty uważa się w szczególności w przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych - dzień złożenia zeznania rocznego.

Unormowanie to nie uzależnia zwrotu nadpłaty i nienależycie uiszczonych podatków od poprawności złożonych deklaracji czy zeznań rocznych podatników. Natomiast przewiduje ono obowiązek zwrotu nadpłaty z urzędu przez organ podatkowy bez względu na przyczynę dokonania nadpłaty przez podatnika.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 1996 r. SA/Ł 1551/95 - ONSA 1997 Nr 3 poz. 141 wskazano, że nawet powstanie nadpłaty z winy podatnika nie wyłącza oprocentowania nadpłaty /podobnie NSA w wyroku z dnia 11 marca 1997 r. III SA 1405/95/.

Zatem odmowa zapłaty odsetek od nadpłaty podatku za okres od dnia 1 stycznia 1994 r. do dnia zwrotu nadpłaty była nieuzasadniona i jako taka naruszała przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm.

Natomiast słusznie Izba Skarbowa zauważyła, że żądanie oprocentowania nadpłaty za okres przed dniem 1 stycznia 1994 r. było bezpodstawne bowiem wcześniej obowiązująca redakcja przepisu art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przewidywała odsetki od nadpłaty tylko wtedy, gdy zobowiązanie powstało z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wydanej w trybie art. 5 ust. 1 cyt. wyżej ustawy i następnie uchylonej lub zmienionej w postępowaniu odwoławczym co w niniejszym przypadku nie miało miejsca /por. według wyroku NSA z dnia 30 listopada 1995 r. SA/Po 1172/95 - Monitor Podatkowy 1996 nr 9 str. 276/.

Zatem rzeczą organów podatkowych będzie teraz wypłata odsetek od nadpłaty za okres od 1 stycznia 1994 r. do dnia 24 października 1994 r.

Mając powyższe na względzie należało decyzję uchylić w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzekając o kosztach w oparciu o przepis art. 55 ust. 1 powyższej ustawy.