Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 930/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 50, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 253 § 1 i 2, art. 256 § 1, art. 209 § 3
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009r. sprawy ze skargi A. C. – [...] Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. przy udziale P. Sp. z o.o. w W. z dnia [...] września 2006r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, po wznowieniu postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] czerwca 2007 r. Dyrektor Izby Celnej w W. w wyniku złożenia przez Agencję Celną "U." Sp. z o.o., reprezentującą Spółkę P. Sp. z o.o., odwołania uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z 15 września 2006 r. w całości i umorzył postępowanie w sprawie. Decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym:

Agencja Celna U. Sp. z o.o. w P., na mocy pełnomocnictwa nr [...] z [...] sierpnia 2002 r., została upoważniona przez P. Sp. z o.o. w W., do działania na jej rzecz w formie przedstawicielstwa bezpośredniego.

W dniu [...] lutego 2003 r. P. Sp. z o.o. działając za pośrednictwem Agencji Celnej U. Sp. z o.o., zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym m.in. towar w postaci [...] w ilości [...] szt. (SAD nr [...]).

Decyzją z [...] marca 2003 r. Naczelnik Urzędu Celny [...] w W. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kraju pochodzenia i kwoty długu celnego w pozycji "10" dokumentu SAD i orzekł w tym zakresie.

Decyzją z [...] września 2006 r., właściwy w sprawie, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., po wznowieniu postępowania postanowieniem [...] lipca 2006 r., uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. określając ponownie kwotę długu celnego.

Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] czerwca 2007 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] września 2006 r. i umorzył postępowanie w sprawie.

W skardze na powyższą decyzję, w której jako strona wskazana została P. Sp. z o.o., reprezentowana przez Agencję Celną U. Sp. z o.o., zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Zarządzeniem z 4 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał skarżącą do wykazania uprawnień osoby podpisującej skargę do reprezentacji skarżącej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Pismem z 25 października 2007 r. Agencja Celna U. Sp. z o.o. wskazała, iż w istocie od początku postępowania wznowieniowego to ona, a nie Spółka P. jest stroną skarżącą. Agencja Celna wskazała, iż poniosła finansowe skutki decyzji w sprawie wymiaru należności celnych, a wnosząc skargę do Sądu utrzymała jedynie nazewnictwo stron, jakie w zaskarżonych decyzjach stosowały organy celne. Wskazała, iż wniosła o wznowienie postępowania, a następnie zaskarżyła decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] września 2006 r. i decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] czerwca 2007 r.

Postanowieniem z 18 stycznia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Agencji Celnej U. Sp. z o.o. w W. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie Agencja Celna U., upoważniona w toku postępowania administracyjnego do działania na rzecz mocodawcy w formie przedstawicielstwa bezpośredniego, nie posiadała legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, z uwagi na brak interesu prawnego.

W skardze kasacyjnej Agencja Celna U. Sp. z o.o. zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 pkt 23, art. 209 § 3 i art. 253 § 1 Kodeks celny oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), polegające na błędnym przyjęciu, że agencja celna uznana w postępowaniu celnym za dłużnika i zmuszona do zapłaty należności celnych a więc uznana za stronę postępowania celnego nie jest uprawniona do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na brak interesu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem sygn. akt I GSK 471/08 z 20 maja 2009r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu NSA wskazał, iż badanie legitymacji skargowej przebiegało z naruszeniem zasad postępowania, mających swoje źródło w Konstytucji RP, bowiem badanie legitymacji skargowej winno odbyć się na rozprawie, a efektem stwierdzenia jej braku winno być oddalenie skargi wyrokiem a nie odrzucenie skargi postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym (por. orzeczenia NSA: z 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 374/07, LEX nr 468574; z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1337/06, LEX nr 384145; wyrok WSA w Warszawie z 21 maja 2004 r., sygn. akt IV S.A. 1862/03, Monitor Spółdzielczy 2004/6/54 ). Odrzucenie skargi postanowieniem jest dopuszczalne tylko wtedy gdy brak legitymacji skargowej jest ewidentny, w szczególności wtedy gdy skargę wnosi podmiot, który nie mieści się w żadnej kategorii podmiotów określonych w art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a., na przykład gdy skargę wnosi organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji (por. dwa pierwsze z powołanych orzeczeń oraz wyrok NSA z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 521/05, LEX nr 189858 ).

Sąd odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja ewidentnego braku interesu prawnego po stronie wnoszącej skargę agencji celnej, mimo, że w toku postępowania celnego występowała ona jako przedstawiciel bezpośredni importera.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2009 r., sygn. akt I GSK 471/08 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej U. Sp. z o.o. w W.

Zgodnie z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

W związku z powyższym przez interes prawny należy rozumieć taką sytuację, w której stan ten wpływa na uprawnienia lub obowiązki określonego podmiotu prawa, wynikające z norm prawa materialnego. Interes prawny dotyczy szeroko rozumianej sytuacji prawnej podmiotu prawa, wyznaczonej normami prawnymi różnego rodzaju, z których wynikają jego uprawnienia, obowiązki, korzyści czy wolności prawnie chronione (por. wyroki NSA: z dnia 17 lipca 2003 r., sygn. akt II SA 1165/02 i z dnia 18 września 2003 r., sygn akt II SA 2637/02).

Należy podkreślić, że interes prawny jest zarazem kategorią ściśle związaną z przedmiotem postępowania, ze względu na fakt, że dotyczy sfery normatywnej, mającej swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy. Można ująć go też, jako potrzebę ochrony sfery prawnej obywatela wyznaczającą zakres jego działań lub subiektywnie odczuwaną potrzebę utrzymania istniejącego, lub spowodowania takiego stanu rzeczy, jaki dany podmiot uważa za korzystny, przy czym korzyść ta musi mieć swoje źródło w prawie (zob. J. Klimkowicz, Interwencja uboczna w według k.p.c., Warszawa 1972, s. 50).

Należy zaznaczyć, iż o "interesie prawnym" w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. mówimy wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym czy podmiot ma w konkretnej sprawie chroniony interes prawny decyduje zatem przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego; jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Od wykazania więc związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej, uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi.

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, iż Agencja Celna U. swój interes prawny wywodzi z faktu wszczęcia i prowadzenia na wniosek Agencji Celnej U. postępowania wznowionego oraz wydania decyzji, których stroną postępowania była Agencja, a także z faktu złożenia zabezpieczenie długu celnego a następnie uiszczenia wymierzonych należności celnych

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie Agencja Celna U., upoważniona w toku postępowania administracyjnego do działania na rzecz mocodawcy w formie przedstawicielstwa bezpośredniego, nie posiada legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, z uwagi na brak interesu prawnego.

Zgodnie z art. 253 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), zwanej dalej kodeks ceny przedstawicielstwo może być:

1) bezpośrednie - jeżeli przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby,

2) pośrednie - jeżeli przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby.

§ 2. Jeżeli postępowanie przed dyrektorem urzędu celnego dotyczy towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, to:

1) (203) przedstawicielem bezpośrednim osoby może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny,

2) przedstawicielem pośrednim osoby może być wyłącznie agencja celna.

W myśl art. 256 § 1 kodeksu celnego agencja celna może dokonywać przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego, w szczególności:

1) badać towary i pobierać ich próbki przed dokonaniem zgłoszenia celnego,

2) przygotowywać niezbędne dokumenty i dokonywać zgłoszenia celnego,

3) uiszczać należności celne przywozowe lub celne wywozowe oraz inne opłaty,

4) podejmować towary po ich zwolnieniu,

5) składać zabezpieczenie kwoty wynikającej z długu celnego,

6) wnosić odwołania i inne wnioski podlegające rozpatrzeniu przez organy celne.

W niniejszej sprawie Agencję Celną U. z importerem P. Sp. z o.o. łączył stosunek prawny zawiązany upoważnieniem nr [...] z [...] sierpnia 2002r., w którym, importer P. Sp. z o.o. upoważnił Agencję Celną P. Sp. z o.o. do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego i podejmowania następujących czynności:

1) badać towary i pobierać ich próbki przed dokonaniem zgłoszenia celnego

2) przygotowywać niezbędne dokumenty i dokonywać zgłoszenia celnego

3) uiszczać należności celne przywozowe lub celne wywozowe oraz inne opłaty

4) podejmować towary po ich zwolnieniu

5) składać zabezpieczenie kwoty wynikającej z długu celnego

6) wnosić odwołania i inne wnioski podlegające rozpatrzeniu przez Dyrektora Izby Celnej.

Wskazać tutaj należy, iż zgodnie z istotą przedstawicielstwa bezpośredniego agencja celna działa w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej, a tym samym czynność zgłoszenia dokonana przez nią w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Oznacza to w konsekwencji, że zgłaszającym w znaczeniu prawnym i zarazem dłużnikiem celnym (art. 209 § 3 zdanie pierwsze Kodeksu celnego) nie jest agencja celna, lecz podmiot przez nią reprezentowany, którym w niniejszej sprawie jest P. Sp. z o.o. Powyższy pogląd znajduje oparcie w utrwalonym orzecznictwie sądowym (por. wyrok SN z dnia 3 października 2003 r. III RN 135/02, Prok. i Pr. 2004, nr 1, poz. 46; wyrok SN z dnia 8 czerwca 2002 r. III RN 89/01, OSNP 2003, nr 8, poz. 190) i pogląd ten Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela.

Odnosząc się z kolei argumentów Agencji Celnej U. dotyczących wszczęcia i prowadzenia postępowania wznowieniowego oraz upatrywania interesu prawnego w zabezpieczeniu kwoty długu celnego i następnie uiszczeniu tego długu celnego przez agencję, należy zauważyć, iż również powyższe twierdzenia nie mogą doprowadzić do stwierdzenia, iż Agencja Celna U. wykazała posiadanie interesu prawnego. Należy bowiem zauważyć, iż zgodnie z cytowanym upoważnieniem Agencja Celna była upoważniona zarówno do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania jak i zapłacenia należności. Zaznaczyć, przy tym trzeba, iż jest to prawo, a nie obowiązek. W związku z tym organy celne wszczęły postępowania z wniosku Agencji Celnej działającej jako przedstawiciel bezpośredni importera. W pismach oraz decyzjach administracyjnych organów celnych jako strona postępowania wymieniona była spółka P., a nie Agencja Celna, wynika to z czytelnego nazewnictwa zastosowanego przez organy celne, w którym importer P. Sp. z o.o. reprezentowana jest przez Agencję Celną U. Sp. z o.o. Ponadto sama Agencja Celna, w dalszej korespondencji (po wniesieniu wniosku o wznowienie postępowania) z organami celnymi również przedstawiała się jako przedstawiciel importera P. Sp. z o.o.

Przechodząc do omówienia kwestii związanej z zabezpieczeniem długu celnego oraz uiszczeniem należności celnych, które to czynności w ocenie Agencji Celnej, powołującej się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2002r., sygn. akt FPS 7/02 wskazują, iż podmiot ten ma własny, oderwany od importera interes prawny, należy zauważyć, iż twierdzenia te również są bezzasadne. W pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, iż powyższa uchwała, zapadła zarówno w innym stanie prawnym, w którym obowiązywała ustawa z 28 grudnia 1989r. Prawo celne (Dz.U. Nr 71, poz. 312 ze zm.), a nie Kodeks celny oraz przede wszystkim w innym stanie faktycznym. Stan faktyczny opisany w ww. uchwale odnosił się do Agencji Celnej będącej spółką cywilną (a nie jak w niniejszej sprawie spółką z ograniczoną odpowiedzialnością) i Spółki cywilnej, która złożyła zabezpieczenie kwoty należności celnych i ponosiła bezpośrednią odpowiedzialność wobec organów celnych z tego tytułu. W niniejszej sprawie Agencja celna złożyła zabezpieczenie i ewentualnie mogła ponosić odpowiedzialność wobec organów celnych tylko do wysokości złożonego zabezpieczenia, tj. do kwoty zadeklarowanej przez składającego zgłoszenie celne (14348,80 zł). Agencja celna w żadnej mierze natomiast nie ponosiła odpowiedzialności wobec organów celnych, za należności celne wymierzone decyzją z [...] marca 2003r., bowiem należności te nie były zabezpieczone generalnym zabezpieczeniem z [...] sierpnia 2002r. (karty 11 i 12 akt administracyjnych). Z kolei organy celne mogły przyjąć i zarachować na poczet długu celnego uiszczone przez Agencję Celną U. należności z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. nr [...] z [...] marca 2003r., gdyż w żaden sposób nie sprzeciwiało się temu upoważnienie nr [...] z [...] sierpnia 2002r., które w pkt 3 wskazywało, iż Agencja Celna U. mogła uiszczać należności celne przywozowe lub celne wywozowe oraz inne opłaty.

Mając powyższe na uwadze Agencja Celna U. Sp. z o.o. w żaden sposób nie wykazała własnego interesu prawnego, który byłby inny niż posiada importer w niniejszej sprawie, a prezentowany w uchwale NSA z 24 czerwca 2002r. i wyroku Sadu Najwyższego z 6 kwietnia 2000r. , sygn. akt III RN 155/09 stan faktyczny i prawny był całkowicie inny niż w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji postanowienia.