Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 13/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32a, art. 87 ust. 1 pkt 4,
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 5 ust. 1, ust. 6,
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2016 r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej (dalej: "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania W. B., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego (dalej: "organ I instancji") z [...] lipca 2016 r., Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] czerwca 2016 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w K. przeprowadzili kontrolę pojazdu marki VOLVO z naczepą ciężarową marki SCHMITZ. Pojazdem wykonywano międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Polski na Białoruś. Pojazdem kierował V. L., obywatel Białorusi. Wykonującym międzynarodowy przewóz rzeczy był W. B. (dalej: "skarżący"), prowadzający działalność gospodarczą pod nazwą [...]. W trakcie kontroli kierowca okazał m. in następujące dokumenty: paszport, wypis z licencji oraz świadectwo kierowcy nr [...] do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej wydane dla P. T. "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.

Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z [...] czerwca 2016 r.

W związku ze stwierdzonym w trakcie kontroli brakiem aktualnego świadectwa kierowcy, organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne.

Decyzją z [...] lipca 2016 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami zezwolenia.

Organ II instancji decyzją z [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm.), dalej: u.t.d., z którego wynika obowiązek posiadania i okazywania przez kierowcę pojazdu wykonującego przewóz drogowy, na żądanie uprawnionego organu kontroli, w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwa kierowcy, jeżeli jest wymagane.

Organ wyjaśnił, że z art. 32a u.t.d. wynika, że do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium RP, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy.

Zgodnie zaś z art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE L z dnia 14 listopada 2009 r., Nr 300, str. 72), wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy.

Odnosząc się do rozpoznawanej sprawy, organ II instancji podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu kontroli kierowca będący obywatelem państwa trzeciego nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy. Okazane w trakcie kontroli świadectwo kierowcy nr [...] z [...] marca 2016 r. wydane zostało dla P. T. "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G., a więc podmiotu, który nie wykonywał przewozu w niniejszej sprawie.

Wykonywany w niniejszej sprawie międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy przez kierowcę niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, bez wymaganego świadectwa, stanowi naruszenie obowiązku określonego w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 w związku z art. 32a u.t.d. oraz naruszenie art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

Mając powyższe na względzie, organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji słusznie nałożył na skarżącego karę pieniężną określoną w lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Organ odwoławczy nie uwzględnił argumentów skarżącego, że kierowca posiadał w trakcie kontroli świadectwo kierowcy wystawione na podstawie licencji wspólnotowej dla P. T. "[...]", którego jest właścicielem. Z usług kierowcy skarżący korzystał na podstawie umowy o świadczenie usług pracowniczych, zawartej między skarżącym a spółka "[...]". Organ podkreślił, że świadectwo kierowcy jest wydawane na wniosek każdego posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego. Skarżący i wyżej wymieniona spółka są odrębnymi podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą i każdy z nich posiada odrębną licencję na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie stwierdzenie nieważności decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 8, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., oraz błąd w ustalenia faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący wykonywał przewóz drogowy, podczas gdy była to spółka "[...]". Zarzucił również błędne przyjęcie, że kierowca wykonywał przewóz na polecenie skarżącego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że nie łączyła go z kierowcą żadna forma zatrudnienia. W dniu kontroli kierowca wykonywał pracę dla spółki "[...]". Skoro kierowca zatrudniony był w wyżej wymienionej spółce, to spółka ta jako pracodawca miała obowiązek wyrobić pracownikowi świadectwo kierowcy i jak wynika z akt sprawy, tego obowiązku dopełniła.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. W ocenie sądu organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli było wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto - w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane.

Stosownie zaś do art. 32a u.t.d., do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy, tj. rozporządzenie Parlamentu i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE L z dnia 14 listopada 2009 r., Nr 300, str. 72), dalej: "rozporządzenie nr 1072/2009" lub "rozporządzenie".

Powyższe rozporządzenie dotyczy przewoźników zarobkowo trudniących się międzynarodowym przewozem rzeczy i ma na celu, jak wynika z pkt 2 i 3 preambuły, ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej).

Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Jest to zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego - świadectwa kierowcy. Kontrola ta ma zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia, świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który:

a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz

b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim:

(i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach,

(ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.

Stosownie do art. 5 ust. 2 rozporządzenia, świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1.

Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Z przytoczonych przepisów wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że świadectwo kierowcy wydawane jest na wniosek przewoźnika legalnie zatrudniającego kierowcę, będącego obywatelem państwa trzeciego lub legalnie korzystającego z usług kierowcy, będącego obywatelem państwa trzeciego. Świadectwem tym kierowca musi się legitymować, gdy prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Jeżeli zatem przewoźnik, posiadający licencję wspólnotową wykonuje na jej podstawie międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, obowiązany jest wyposażyć kierowcę w świadectwo kierowcy.

Podkreślenia wymaga, że kierowca obowiązany jest posiadać i okazywać do kontroli świadectwo wydane na wniosek tego przewoźnika, który wykonuje przewóz. Świadectwo służy bowiem wykazaniu, że przewoźnik wykonujący przewóz zatrudnia kierowcę lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego legalnie. Wykonując przewóz na rzecz określonego przewoźnika kierowca nie może zatem posługiwać się świadectwem wystawionym dla innego przewoźnika.

Z akt sprawy wynika, że w czasie kontroli pojazdu, którym wykonywany był międzynarodowy przewóz rzeczy, kierowca, będący obywatelem Białorusi, okazał świadectwo kierowcy wystawione dla innego podmiotu niż przewoźnik uwidoczniony w licencji wspólnotowej oraz dokumentach przewozowych. Okazane przez kierowcę świadectwo kierowcy nr [...] do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej wydane zostało dla P. T. "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G., podczas gdy licencja wspólnotowa i międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR wystawione były na nazwisko skarżącego (k. 2 i 3 akt adm.).

Okazanie przez kierowcę świadectwa kierowcy wydanego na wniosek innego podmiotu niż wykonujący przewóz stanowi naruszenie obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

Bezpodstawny jest zarzut skarżącego, że to nie on był podmiotem wykonującym przewóz. Z akt sprawy wynika, że kierowca wykonywał przewóz międzynarodowy na podstawie licencji wspólnotowej nr [...] udzielonej skarżącemu i odpis tej licencji okazał w czasie kontroli. Również w międzynarodowym samochodowym liście przewozowym CMR, dotyczącym przewożonego towaru, przedsiębiorstwo skarżącego wskazane jest jako przewoźnik i nadawca (por. poz. 1 i 16 listu przewozowego). Prawidłowe jest zatem ustalenie organu, że podmiotem wykonującym przewóz był skarżący. Ustalenie to znajduje bowiem potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i nie zostało przez skarżącego skutecznie podważone. Nie sposób również nie zauważyć, że w toku postępowania przed organem I instancji skarżący przyznał w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r., że to on wykonywał międzynarodowy transport drogowy (k. 21 akt adm.).

Bez znaczenia dla odpowiedzialności skarżącego jest fakt, że kierowca zatrudniony jest spółce "[...]", z którą skarżący zawarł umowę o świadczenie usług pracowniczych (k. 17 akt adm.). Umowa cywilnoprawna nie może zmienić zasad odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez każdego przewoźnika, który wykonuje międzynarodowy transport drogowy i zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego wynika z przepisów bezwzględnie obowiązujących, których strony nie mogą zmieniać postanowieniami umownymi. Jak wyjaśniono szczegółowo wyżej, świadectwo kierowcy służy wykazaniu, że przewoźnik legalnie zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego. Dlatego każdy przewoźnik obowiązany jest do wystąpienia o świadectwo dla kierowcy, którego zatrudnia na podstawie umowy o pracę lub korzysta z jego usług na podstawie innej umowy.

Wobec powyższego, organy celne prawidłowo przyjęły, że międzynarodowy przewóz drogowy był wykonywany przez skarżącego z naruszeniem obowiązków określonych w art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.

Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Pod pozycją 3.3. załącznika wyszczególniono naruszenie - wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Prawidłowo zatem na skarżącego nałożona została w kara w wysokości 8000 zł, określonej w Lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Za bezzasadne sąd uznał również zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie: "k.p.a."). Organ prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, ocenił wszystkie dowody zgodnie z art. 80 k.p.a., dokonał wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Wskazać również należy, że zaskarżona decyzja prawidłowo wskazuje podstawę prawną i faktyczną rozstrzygnięcia, a także zawiera wyczerpujące uzasadnienie stanowiska organu.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.).