Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 899/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, 7, 104, 37, 107, 138 par 1, 127 par 3, 156 par 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 207 ust. 1 i  2 i art 160
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art 106 i 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2011r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [....]r. nr [...] w przedmiocie spraw studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. K.B. złożył wniosek do Rektora Uniwersytetu [...] w K. o ponowne przyjęcie na studia w roku akademickim [...] . W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że problemy finansowe, utrudniające mu dotychczas kontynuowanie nauki na odpłatnych studiach niestacjonarnych na Wydziale Prawa i Administracji zostały przez niego rozwiązane i zgromadził część niezbędnych środków pieniężnych potrzebnych na dokończenie studiów oraz oświadczył, że problemy zdrowotne, z którymi zmaga się od dawna, nie powinny przeszkadzać mu w dokończeniu nauki na wymarzonym kierunku studiów, ponieważ podjął stosowne leczenie, które złagodziło dolegliwości bólowe. Na koniec K.B. podkreślił, że ukończenie studiów prawniczych z tytułem magistra jest jednym z jego najważniejszych życiowych celów.

Działający z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...] , Prorektor ds. kształcenia, decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz § 27 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie [...] (uchwała z dnia [...]r. Senatu Uniwersytetu [...] w sprawie uchwalenia "Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...]"), zwanego dalej w skrócie "Regulaminem studiów", po uzyskaniu negatywnej opinii Dziekana Wydziału Prawa i Administracji, odmówił zgody na ponowne przyjęcie K.B. na studia.

Organ wywiódł, iż z obszernej dokumentacji przebiegu studiów wynika, że K.B. rozpoczął studia na kierunku prawo na Uniwersytecie [...] w roku akademickim [...]. W roku [...] uzyskał zgodę na ponowne przyjęcie na studia z jednoczesnym przeniesieniem na Uniwersytet [...]. W toku kształcenia na Uniwersytecie [...], które trwało 8 lat, K.B. zdołał zaliczyć zaledwie cztery semestry. Po przeniesieniu na Uniwersytet [...], w roku [...], w dalszym ciągu miał bardzo poważne problemy z zaliczaniem kolejnych przedmiotów kursowych. W toku kształcenia wielokrotnie wnosił o przedłużenie sesji, powtarzanie przedmiotów i semestrów studiów powołując się przy tym na swoją dramatyczną sytuację życiową - osobistą, zdrowotną i finansową. Jako student studiów niestacjonarnych, zgodnie z umową dotyczącą odpłatności za studia, zobowiązany był wnosić w stosownych terminach opłaty za usługi edukacyjne, z czego również nie potrafił należycie i terminowo się wywiązać. Wielokrotnie składał podania z prośbą o obniżenie czesnego, umorzenie zaległych odsetek i zwolnienie z opłat związanych ze studiami. W większości przypadków jego wnioski były uwzględniane, jednakże nawet mimo tego nie potrafił udźwignąć ciężarów finansowych związanych z pokryciem kosztów studiów zaocznych. Z uwagi na ogromną rozpiętość czasową dzielącą moment podjęcia studiów na Uniwersytecie [...] i z powodu zmian siatki studiów K.B. zobowiązany był do wyrównania różnic programowych, od czego uchylał się, wbrew obowiązującemu Regulaminowi studiów twierdząc, że wszystkie egzaminy zostały przez niego zaliczone. W dniu [...]r. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w K. podjął decyzję o skreśleniu K.B. z listy studentów z powodu niewniesienia opłat związanych ze studiami (brak opłaty za powtarzanie semestru dziesiątego). Od tej decyzji K.B. odwołał się do Rektora Uniwersytetu [...], który jako organ drugiej instancji utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...]r.

Powołując się na treść § 27 ust. 7 Regulaminu studiów, który dopuszcza w szczególnych przypadkach możliwość kolejnego ponownego przyjęcia na studia, organ wywiódł, iż przy podejmowaniu takiej decyzji należy jednak uwzględniać dotychczasowy przebieg studiów studenta (ust. 8). W niniejszym przypadku, można jednoznacznie stwierdzić, że wyniki osiągane przez K.B. w trakcie studiów są bardzo słabe. W toku kształcenia na Uniwersytecie [...] przez 10 lat K.B. otrzymał ok. 25 ocen niedostatecznych i była to najczęściej otrzymywana przez niego ocena. Wielokrotnie powtarzał przedmioty, przedłużał sesje egzaminacyjne oraz powtarzał semestry studiów. W okresie 10 lat zaliczył zaledwie 6 semestrów studiów, bowiem w roku akademickim [...] wpisany został na semestr piąty. Ten wyjątkowo długi okres czasu, zdaniem organu, przemawia przeciwko podjęciu decyzji zgodnej z wolą wnioskodawcy. Co więcej, K.B. od dawna nie wykazał żadnego postępu w zakresie przygotowania pracy magisterskiej, co zostało potwierdzone przez Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż przystępował do egzaminów z przedmiotów dogmatycznych, mających podstawowe znaczenie dla wykształcenia prawniczego, w okresie, gdy obowiązywało prawo "sprzed przełomu", np. egzamin z przedmiotu: prawo karne materialne składał w roku 1992, czyli przed wejściem w życie ustawy obecnie obowiązującej. Z tego powodu, wiedza studenta z przedmiotów dogmatycznych teraz może być już w istotnym zakresie nieaktualna. Po wnikliwym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy, zdaniem organu, nie sposób uznać, iż dotychczasowy przebieg studiów K.B. zezwala na uwzględnienie złożonego przez niego wniosku o ponowne przyjęcie na studia.

K.B. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i w piśmie z dnia [...]r. domagał się jego uchylenia w całości i ponownego rozpatrzenia wniosku, ponieważ w jego ocenie "decyzja [...] z dnia [...]r. jest niezasadna, bowiem bardziej oparta jest na przypuszczeniach, niż na prawdziwych i jednoznacznych ustaleniach faktycznych przebiegu studiów" (...), co więcej jej uzasadnienie "nie koresponduje w całości z sentencją". Argumentując swoje stanowisko wskazał, że jego zdaniem, system szkolnictwa wyższego nie mając przymiotu apolityczności jest niewłaściwie zorganizowany, a niektórzy nauczyciele akademiccy realizują antypedagogiczne postawy poprzez nierówne traktowanie studentów, co więcej przez niekontrolowane socjotechniki i psychotechniki wywołują fobię szkolną u studentów, która z kolei stanowi przyczynę amnezji sugestywnej (lękowy zanik pamięci), na którą niestety on cierpi. Z tych powodów, jak twierdzi, egzaminy, do których przystępuje, kończą się niepowodzeniem, ponieważ strach przed nauczycielami akademickimi i brak do nich zaufania sprawia, że w trakcie trwania egzaminu nie jest w stanie przypomnieć sobie odpowiedzi na pytania egzaminacyjne, które przypominają się jednak z chwilą zakończenia egzaminu. Podkreślił, iż byli tacy studenci, którzy jeden przedmiot powtarzali 5 lat, a on zdał go za drugim razem. Odnosząc się do treści uzasadnienia decyzji w kwestii nieterminowych odpłatności za studia zaznaczył, iż został skreślony z listy studentów z powodu braku opłaty w wysokości 300,- zł. a nie z powodu braku postępów w nauce. Powołał się na orzecznictwo sądowe, które akcentuje, że uzasadnienie decyzji winno być jasne i czytelne zarówno w kwestii podstawy prawnej, jak i faktycznej rozstrzygnięcia, czego nie posiada decyzja o przyznaniu mu urlopu dziekańskiego do końca [...] r., wyrównaniu różnic programowych w postaci dwóch egzaminów i uregulowania opłaty za powtarzanie semestru dziesiątego, jak i decyzja o skreśleniu z listy studentów. Podsumowując stwierdził, iż największym jego celem jest ukończenie studiów prawniczych z tytułem magistra prawa.

Rektor Uniwersytetu [...] w K., decyzją z dnia [...]r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 107 i art. 138 § 1 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 27 Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...], po rozpatrzeniu wniosku i rozważeniu wszystkich argumentów w nim podniesionych, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r., nr [...].

Organ przywołał faktyczny przebieg procesu kształcenia K.B. akcentując, iż uzyskał status studenta Uniwersytetu [...] w roku [...] na kierunku: prawo - studia niestacjonarne jednolite magisterskie. W toku studiów miał bardzo poważne problemy z zaliczaniem kolejnych przedmiotów kursowych (liczne przedłużenia sesji egzaminacyjnych, warunkowe wpisy na kolejne semestry, powtarzanie przedmiotów). Nie był również w stanie poradzić sobie z terminowym uiszczaniem należności za studia niestacjonarne, do czego zobowiązany był na podstawie umowy dotyczącej odpłatności za studia. Pomimo uwzględniania, w większości przypadków, przez Dziekana Wydziału Prawa i Administracji, licznych wniosków studenta dotyczących kwestii finansowych, m.in. obniżenia czesnego, umorzenia zaległych odsetek, zwolnienia z opłat związanych ze studiami, K.B. nie udźwignął ciężarów finansowych związanych z pokryciem kosztów studiów zaocznych. W związku z tym, w dniu [...]r. działający z upoważnienia Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Prodziekan podjął decyzję o skreśleniu K.B. z listy studentów z powodu niewniesienia opłat związanych ze studiami. Brak opłaty za powtarzanie semestru dziesiątego stanowił zasadniczą przyczynę pozbawienia go statusu studenta. Od tej decyzji K.B. odwołał się do Rektora Uniwersytetu [...]. Po wnikliwej analizie wszystkich okoliczności sprawy Rektor Uniwersytetu [...] stwierdził, że zaskarżona decyzja o skreśleniu była zasadna, dlatego utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...]r. Jednocześnie, K.B. został pouczony o przysługującym mu prawie zaskarżenia decyzji Rektora Uniwersytetu [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z powodu jej niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Doręczenie decyzji adresatowi miało miejsce 31 lipca 2009 r. K.B. nie wniósł jednak skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ale złożył do Rektora Uniwersytetu [...] w K. wniosek o ponowne rozpatrzenie jego odwołania od decyzji o jego skreśleniu. W odpowiedzi na to otrzymał pismo z dnia [...]r. wyjaśniające, że decyzja ostateczna w przedmiotowej sprawie już zapadła w dniu [...]r., zatem tok postępowania administracyjnego został wyczerpany i w tej sytuacji przysługuje mu jedynie prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Z tego prawa jednakże K.B. nie skorzystał.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu K.B. , że decyzja pierwszoinstancyjna jest oparta na nieprawdziwych ustaleniach, organ uznał ten zarzut za bezzasadny. Wywiódł, iż wszystkie okoliczności opisane w zakwestionowanej decyzji z dnia [...]r. zostały sprawdzone i udokumentowane zarówno w postaci pisemnej (dokumentacja przebiegu studiów), jak i w postaci uzyskania informacji w drodze bezpośredniej rozmowy z kompetentnymi osobami mającymi rzetelną wiedzę w tym temacie (rozmowa z promotorem pracy magisterskiej - prof. dr hab. K. Z.). Faktem jest też, że kształcenie K.B. trwało 18 lat (8 lat na Uniwersytecie [...], 10 lat na Uniwersytecie [...]). W tym czasie, K.B. miał poważne problemy z zaliczaniem kolejnych przedmiotów kursowych, co wymuszało kierowanie go na powtarzanie semestrów studiów, jak również - powtarzanie poszczególnych przedmiotów. Do niektórych egzaminów przystępował wielokrotnie, uzyskując oceny niedostateczne, co zostało potwierdzone stosownymi wpisami w indeksie studenta. K.B. w ostatnich kilku latach nie wykazał większych postępów w dokończeniu studiów - ostatni wpis z datą w indeksie pochodzi z dnia [...]r. Ponadto, nie zaliczył do tej pory różnic programowych, wynikających ze zmiany siatki studiów, w postaci dwóch przedmiotów kursowych, do których wyrównania został zobowiązany po powrocie z urlopu dziekańskiego. Nie zaprezentował również ani jednego rozdziału pracy dyplomowej z zakresu postępowania karnego, co zostało ustalone na podstawie rozmowy z promotorem pracy.

Odnosząc się do zarzutu niekontrolowanego, nadmiernego, celowego stresowania studentów przez niektórych wykładowców, zdaniem organu, należy zaznaczyć, że osoba podejmująca decyzję o rozpoczęciu studiów, zwłaszcza studiów prawniczych musi mieć świadomość tego, że program studiów na tym kierunku jest wyjątkowo obszerny, a wiedza, którą należy sobie przyswoić jest rozległa i nie jest możliwe tzw. bezstresowe studiowanie. Po drugie, studia te wymagają od studenta określonych predyspozycji intelektualnych i psychicznych - odporności na stres, umiejętności radzenia sobie z emocjami w trudnych sytuacjach, szybkiego kojarzenia pewnych faktów, abstrakcyjnego myślenia, sprawnego rozwiązywania problemów natury prawnej. Stres, który towarzyszy zaliczaniu egzaminów, jest normalną reakcją organizmu, z którą student, a następnie pracujący w wyuczonym zawodzie prawnik, powinien jednak umieć sobie z nim poradzić. Również osobiste animozje względem wykładowców nie powinny mieć wpływu na wynik egzaminu, ponieważ oceniana jest wiedza studenta, poziom jego przygotowania, opanowania określonego zakresu materiału. Zdaniem organu, K.B. nie wskazuje konkretnych osób, które jego zdaniem, stosują na Wydziale Prawa i Administracji tego rodzaju praktyki "nierównego traktowania studentów", "demonstrowania siły i tytułu naukowego". Student, który ma zastrzeżenia odnośnie pracy poszczególnych pracowników uczelni, może zgłaszać je u ich bezpośrednich przełożonych. K.B. nigdy takich konkretnych zastrzeżeń nie zgłaszał. Co do indywidualnej organizacji studiów, o której wspomina K.B. , w aktach osobowych studenta brak jest jakichkolwiek dokumentów poświadczających fakt, iż starał się on kiedykolwiek o jej przyznanie. Organ zaznaczył, iż indywidualna organizacja studiów przyznawana jest przez dziekana wyłącznie na wniosek studenta, a ze strony K.B. taki wniosek do tej pory nie wpłynął.

Zdaniem organu, bezzasadne jest również twierdzenie, że uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie ponownego przyjęcia na studia "nie koresponduje w całości z sentencją". K.B. argumentuje, że został skreślony na mocy decyzji dziekana Wydziału Prawa i Administracji (z dnia [...]r.) z listy studentów wyłącznie z powodu niewniesienia opłat związanych ze studiami, a nie z powodu bardzo słabych wyników w nauce. Tymczasem, w uzasadnieniu wspomnianej decyzji Rektora, został wyeksponowany przebieg studiów K.B. i jego wyjątkowo poważne problemy z zaliczaniem kolejnych przedmiotów kursowych. Organ wyjaśnił, że kwestia niewniesienia opłaty, a tym samym kwestia zasadności skreślenia K.B. z listy studentów Uniwersytetu [...] przez Dziekana Wydziału Prawa i Administracji była już uprzednio przedmiotem innego postępowania, które zakończyło się wydaniem przez Rektora Uniwersytetu [...] w K. , opisanej powyżej decyzji z dnia [...]r. Decyzja ta, po jej uprawomocnieniu się zakończyła postępowanie w sprawie. Natomiast kwestie kolejnego ponownego przyjęcia na studia rozpatrywane były w nowym postępowaniu, które zostało wszczęte na wniosek K.B. z dnia [...]r.

Kolejna kwestia, którą podnosi K.B. , dotyczy decyzji Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji podjętej na podstawie upoważnienia Dziekana odnośnie skierowania K.B. na urlop dziekański (zakwestionowana została forma poinformowania adresata o treści tej decyzji) i obowiązku wyrównania różnic programowych wynikających ze zmiany programu studiów, na który powraca. Otóż, kwestie te były już przedmiotem innego postępowania, zostały przez organ orzekający zbadane i wyjaśnione w poprzednim postępowaniu zakończonym wydaniem przywołanej decyzji Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...]r. Zarzuty odnoszące się do formy ogłoszenia decyzji w sprawie urlopu dziekańskiego okazały się bezzasadne. Z wyjaśnień złożonych przez Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji wynika, że student został ustnie poinformowany o treści tej decyzji, uwzględniającej jego uprzedni wniosek w tej sprawie i pouczony przy tym o przysługujących mu uprawnieniach. Obszerna dokumentacja przebiegu studiów wskazuje także na to, że K.B. nie pierwszy raz korzystał z różnych form pomocy udzielanej mu przez Dziekana Wydziału i wiele tych rozstrzygnięć, jako aktów zakładowych, ogłaszanych było ustnie, a forma pisemna pozostawała w aktach przebiegu studiów. Należy też podkreślić, że oczekiwania studenta, co do formy ogłoszenia wskazanej decyzji, podbudowane przez niego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, nie harmonizują z klauzulą nakazującą jego stosowanie w postępowaniu opartym o Regulamin studiów w sposób odpowiedni. Z wymienionych powodów, zarzuty zawarte we wniosku K.B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, po ich dokładnym rozważeniu uznane zostały przez organ za bezzasadne i nie mające wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia.

W skardze K.B. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...]r. i z dnia [...]r. oraz poprzedzających je decyzji, w tym przywrócenia terminu do złożenia skargi wobec decyzji z dnia [...]r., jak również przyznania mu prawa pomocy. Wymienionym decyzjom zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 2, art. 7, art. 69, art. 70 pkt 1 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 179 ust. 1, art. 180, art. 183, art. 190 pkt 1 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, polegającego na braku stosownego pouczenia osoby niepełnosprawnej znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 § 1 w związku z art. 36, art. 67 § 2 pkt 5, art. 77 § 1, art. 107 § 1-3, art. 156 § 1 ust. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegającego na nie zebraniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie ustaleniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. W uzasadnieniu skargi zaznaczył, iż składał kilka wniosków, między innymi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]r., jak i o uchylenie płatności za dwa egzaminy wynikające z różnic programowych oraz reaktywację na studia. Zakwestionował rzetelność wydawanych w jego sprawie decyzji oraz wnioskował o korzystną dla niego ich zmianę, podnosząc głównie, iż organ powinien mieć na uwadze fakt, iż nic nie stoi na przeszkodzie, aby mógł dokończyć studia, których ukończenie jest dla niego celem życia. Do skargi załączył plik kserokopii dokumentów, w tym decyzji i odwołań oraz wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji, wniósł o jej oddalenie w części dotyczącej decyzji z dnia [...]r. i odrzucenie w części dotyczącej decyzji z dnia [...]r. oraz podtrzymał argumentację podniesioną już uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodając, iż została ona wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności § 27 ust. 7 zdanie drugie Regulaminu studiów na Uniwersytecie [...].

Na rozprawie, w dniu 4 października 2011 r., Sąd mając na uwadze treść art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a., przeprowadził z urzędu dowód uzupełniający w postaci akt sprawy tut. Sądu o sygn. IV SA/Gl 900/10 na okoliczność prawomocnego jej zakończenia.

Zarzuty skargi zostały ponowione przez reprezentującego skarżącego pełnomocnika procesowego wyznaczonego z urzędu postanowieniem tut. Sądu z dnia 21 lutego 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 899/10.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż prawomocnym postanowieniem tut. Sądu z dnia 21 lutego 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 900/10 odrzucony został wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...]r., Nr [...], która to utrzymała w mocy decyzję Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 29 kwietnia 2009 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów w roku akademickim [...].

W tym stanie rzeczy, niedopuszczalne było ponowne orzekanie w powyższej sprawie przez tut. Sąd, na co mogłoby wskazywać żądanie złożonej przez skarżącego osobistej skargi z dnia [...]r., w części dotyczącej przywołanych decyzji.

Przedmiotem oceny Sądu jest wyłącznie ostateczna decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...]r., Nr [...], wydana na podstawie art. 107 i art. 138 § 1 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 27 Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...], która utrzymała w mocy decyzję Prorektora ds. kształcenia, działającego z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...], z dnia [...]r., Nr [...]o odmowie wyrażenia zgody na ponowne przyjęcie skarżącego na studia.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przypomnienie powyższych przepisów wydawało się niezbędne z uwagi na wielowątkową treść skargi. Uprawnienia Sądu sprowadzają się wyłącznie do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracyjnej pod względem zgodności z prawem aktów administracyjnych. Ocena ta, co do zasady jest dokonywana na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu i dotyczy zgodności z prawem postępowania decyzyjnego uprawnionych organów. W związku z tym Sąd nie prowadzi własnego postępowania dowodowego ani też nie gromadzi dokumentów.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaznaczyć w tym miejscu przyjdzie, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego, a także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Poza kognicją sądu administracyjnego pozostają zatem podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące przyjętych przez uczelnię zasad zaliczania egzaminów, czy też zaliczeń przedmiotów oraz traktowania w sposób niekorzystny studentów, w tym posiadających bliżej nieokreśloną niepełnosprawność.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...]r., Nr [...], w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzut najdalej idący, iż zawiera ona wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. i w związku z tym wniosek skarżącego o stwierdzenie jej nieważności.

Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że zaskarżona decyzja jest odrębnym rozstrzygnięciem wydanym w oparciu o złożony przez skarżącego, pismem z dnia [...]r., wniosek do Rektora Uniwersytetu [...] w K. o ponowne przyjęcie na studia w roku akademickim [...]. Wniosek ten nie dotyczy spraw poprzednio rozstrzygniętych innymi decyzjami ostatecznymi. Zaskarżona decyzja została wydana na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w trybie art. 127 § 3 K.p.a., od decyzji Prorektora ds. kształcenia z dnia [...]r., nr [...], działającego z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...].

Zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2007 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z póżn. zm.), do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W świetle utrwalonego orzecznictwa nie może budzić wątpliwości, że decyzja o odmowie wyrażenia zgody na ponowne przyjęcie na studia jest indywidualnym aktem administracyjnym, do którego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 5 maja 1989 r. o sygn. akt I SA 251/89, OSP 1991, Nr 4, poz. 96 oraz z dnia 16 grudnia 1999 r. o sygn. akt I SA 1374/99 - dostępne w internetowej Bazie Orzeczeń NSA).

Oznacza to, że decyzje wydane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne i stronie służy prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do rektora. Na decyzję rektora służy zaś prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd nie dostrzega nieprawidłowości w postępowaniu organu i zastosowaniu w sprawie przywołanych przepisów prawa. Tym samym zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. jest nieuzasadniony.

Nadto, Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów, jak decyzja organu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony.

Wyjaśnić należy, że w takim postępowaniu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosowane są tylko pomocniczo przy wydawaniu decyzji administracyjnych, bowiem w myśl art. 160 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że jest to przywołany już wcześniej Regulamin studiów w Uniwersytecie [...]- uchwała z dnia 25 kwietnia 2006 r. Senatu Uniwersytetu [...] w sprawie uchwalenia "Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...]". Postanowienia regulaminu są przepisami wiążącymi zarówno skarżącego, jak i organ przy wydawaniu przez niego w indywidualnych sprawach, decyzji administracyjnych.

Celem ustalenia przesłanek dotyczących możliwości uznania, iż w konkretnym przypadku nie doszło do wadliwej odmowy wyrażenia zgodny na ponowne przyjęcie skarżącego na studia, odwołać należy się do regulacji prawnej tego zagadnienia, zawartej w art. 104 § 1 K.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 27 Regulaminu studiów.

Stosownie do § 27 ust. 7 Regulaminu studiów, student może zostać ponownie przyjęty na studia tylko raz, w szczególnie uzasadnionych przypadkach rektor może podjąć decyzję o kolejnym ponownym przyjęciu na studia, co więcej decyzja o ponownym przyjęciu na studia uwzględnia dotychczasowy przebieg studiów (§ 27 ust. 8).

Należy zwrócić uwagę, że jeżeli przepisy niższego rzędu, jak np. regulamin nie precyzują bliżej okoliczności, które należy rozważyć przed podjęciem ewentualnej decyzji w przedmiocie m.in. ponownego przyjęcia na studia, trzeba się odwołać do ogólnych reguł postępowania administracyjnego. Przepisy Kodeks postępowania administracyjnego formułują szereg zasad, którymi powinien odpowiednio kierować się organ przy podejmowaniu konkretnej decyzji.

Jednym z takich wymogów, jest obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ administracji oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada ogólna zawarta w art. 7 K.p.a.). Emanacją prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jest uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, które zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zgodnie natomiast z art. 8 K.p.a. organ obowiązany jest prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.

Zdaniem Sądu w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego i to w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. Uczynienie zadość przedstawionym regułom postępowania administracyjnego znalazło wyraz w przedstawieniu wyraźnych motywów podjęcia zaskarżonej decyzji, które odzwierciedlają rację decyzyjną organu i wyjaśniają w sposób prawidłowy jego tok rozumowania, prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej skarżącego. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wyraźnie wskazał przyczynę podjęcia niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia.

Zauważyć przyjdzie, iż zaskarżona decyzja, zdaniem składu orzekającego, zawiera rzeczowe i konkretne wyjaśnienie powodów zastosowania określonego przepisu prawa materialnego w zaistniałym stanie faktycznym. Należy bowiem mieć na względzie, że tylko brak należytego uzasadnienia, narusza zasadę postępowania administracyjnego określoną w art. 8 K.p.a. podobnie jak całkowity brak uzasadnienia, przez co strona traci możliwość zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia.

Analiza stosowanego odpowiednio przepisu § 27 Regulaminu studiów daje odpowiedź wyjaśniającą kwestię konkretnych wymagań stawianych studentom ubiegającym się o ponowne przyjęcie na studia. Szczególnie uzasadniony przypadek określony w treści zdania drugiego ust. 7 powyższego przepisu wskazuje, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano konkretne zdarzenia przebiegu studiów i jakie to warunki nie zostały spełnione przez skarżącego, przy oczywistym wskazaniu podstawy prawnej, z której wynikają.

Bezsporne jest, iż skarżący został skreślony z listy studentów, a wyniki osiągane przez niego w trakcie studiów są bardzo słabe. W toku kształcenia na Uniwersytecie [...] przez 10 lat otrzymał najczęściej oceny niedostateczne, wielokrotnie powtarzał przedmioty, przedłużał sesje egzaminacyjne oraz powtarzał semestry studiów. W okresie 10 lat zaliczył zaledwie 6 semestrów studiów, bowiem w roku akademickim [...] wpisany został na semestr piąty. Rodzi to dalsze konsekwencje w postaci braku postępu w zakresie przygotowania pracy magisterskiej, co zostało potwierdzone przez pracowników naukowych. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż przystępował do egzaminów z przedmiotów dogmatycznych, mających podstawowe znaczenie dla wykształcenia prawniczego, w okresie, gdy obowiązywało prawo "sprzed przełomu", np. egzamin z przedmiotu: prawo karne materialne składał w roku 1992, czyli przed wejściem w życie ustawy obecnie obowiązującej. Z tego powodu, dotychczasowy przebieg studiów nie zezwala na uwzględnienie wniosku o ponowne przyjęcie na studia.

Problemy zdrowotne skarżącego, bliżej niewyartykułowane w skardze, mogły spowodować trudności w przygotowaniu się do przewidywanych planem studiów zaliczeń i egzaminów. Jednak nie jest to, jak podnosi sam skarżący, podstawą i uzasadnieniem wydania decyzji w niniejszej sprawie. Można również ubocznie zauważyć, że wcześniej skarżący nie występował o indywidualny tok studiów z tego powodu.

Zwrócić także należy uwagę, że skarżący zdaje się nie dostrzegać, że brak jest podstaw prawnych do niejako "automatycznego" powrotu na studia, który uzależniony jest i musi uwzględniać dotychczasowy przebieg studiów. Wyraźnie wskazuje na to norma zawarta w § 27 ust. 8 Regulaminu studiów, która zobowiązuje do dokonania analizy przebiegu studiów i na tej podstawie oceny, czy student rokuje pozytywne ich zakończenie.

W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 207 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z § 27 ust. 7 i 8 Regulaminu studiów. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy, których skarżący w przedstawionym zakresie nie neguje, znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Materiał ten był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto, dokonanej przez organy ocenie dowodów nie można postawić zarzutu dowolności.

Odnosząc się do sprecyzowanego w skardze zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie sprawy w części pominięcia przez organy wniosków skarżącego o: uchylenie płatności, udzielenie skutecznej pomocy w celu uzyskania wyższego wykształcenia, przywrócenie terminu do wniesienia odwołana, przyznanie indywidualnej organizacji studiów oraz powoływanie się na konsultacje telefoniczne, wskazać trzeba, iż na obecnym etapie strona nie może dochodzić rozpatrzenia takich wniosku, gdyż ustawodawca przewidział odrębny tryb zwalczania bezczynności organów administracyjnych, uregulowany w art. 37 K.p.a., a uruchomienie takiego trybu zależy wyłącznie od woli strony.

Z dokonanej przez Sąd analizy akt administracyjnych wynika, iż skarżący podejmował już do tej pory różne działania, co więcej uzyskiwał rozstrzygnięcia w zakresie zgłoszonych wniosków. W konsekwencji skarżący nie może domagać się ponownego ich rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu dotyczącym wyłącznie zakresu objętego złożonym przez skarżącego wnioskiem z dnia [...]r., będącym przedmiotem niniejszej sprawy.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi przyjdzie zauważyć, iż wskazane w skardze przepisy prawa materialnego ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym dotyczą spraw: stypendium socjalnego (art. 179 ust. 1), stypendium specjalnego (art. 180), zapomogi (art. 183) i niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego (art. 190 ust. 1 pkt 3). Tymczasem zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w przywołanych sprawach, ale dotyczy wyłącznie sprawy ponownego przyjęcia na studia. Zatem nie można zarzucić jej niezgodności z wymienionymi powyżej przepisami w związku ze wskazanymi w skardze przepisami Konstytucji RP.

W kontekście takich okoliczności faktycznych wykładni wymaga art. 106 § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe, jakie sąd może przeprowadzić samodzielnie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. służyć ma temu samemu celowi, jakiemu służy całe postępowanie sądowoadministracyjne, a więc kontroli działalności administracji publicznej. Dlatego przedmiotem dowodzenia przed sądem administracyjnym mogą być jedynie fakty, i to tylko te, które zawierają informacje niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (A. H., Dowód z dokumentu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PiP. Z 2009 r. Nr 2, poz. 42). Uzupełniające postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym jest dopuszczalne w celu umożliwienia temu sądowi dokonania ustaleń służących ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, a nie w celu dokonania ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej załatwionej zaskarżoną decyzją (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1429/08). Koresponduje to z regulacją art. 134 § 1 p.p.s.a., która obliguje Sąd do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego niezależnie od zakresu podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów i wniosków. Dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu.

Pojęcie dokumentu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, na mocy odesłania zawartego w art. 106 § 5 p.p.s.a., należy interpretować w kontekście zapisów art. 244 i 245 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm. - dalej jako K.p.c.). Pomijając w tym miejscu pozostałe przesłanki dopuszczalności postępowania dowodowego określonego w art. 106 § 3 p.p.s.a. (tj. niezbędność jego przeprowadzenia dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz fakt, iż nie może ono powodować nadmiernego przedłużenia postępowania), w sprawie nie został spełniony podstawowy warunek jakim jest wystąpienie dokumentu urzędowego lub prywatnego. Płyta CD nie stanowi bowiem ani dokumentu urzędowego, ani też dokumentu prywatnego w rozumieniu art. 244 i art. 245 K.p.c. Badając formalnie wnioskowany dowód pod kątem przyczynienia się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości Sąd uznał, że przeprowadzenie wnioskowanego dowodu uzupełniającego z przedłożonego przez pełnomocnika skarżącego dowodu w postaci nagrania na płycie CD nie było zasadne (wniosek z dnia 6 kwietnia 2011 r. k- 86- akt sądowych). Należy podnieść, że art. 106 p.p.s.a. nie jest instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2004 r. o sygn. akt FSK 1186/04 oraz wyrok WSA z dnia 27 grudnia 2007 r. o sygn. akt I SA/Ke 493/07 oraz wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2005 r. o sygn. akt OSK 1595/04).

Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom legalności, co jak podniesiono już na początku niniejszych rozważań, jest wyłącznym kryterium kontroli sądowoadministracyjnej. Tym bardziej należy to zaakcentować przy rozpoznawaniu skargi na rozstrzygnięcie organów szkół wyższych, których autonomia jest konstytucyjnie gwarantowana (art. 70 ust. Konstytucji). Tak więc, przy ocenie zaskarżonej decyzji, Sąd nie mógł się kierować wzglądami słusznościowymi.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.