Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2895/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2009r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Prezesa ZUS w W. [...] Oddział ZUS w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lutego 2008r., H. Z. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek uzasadniając swą prośbę trudną sytuacją materialną. Wnioskodawczyni wskazała, iż zaległości powstały wskutek splotu nieprzewidzianych wypadków losowych: pożaru lokalu [...] z czym wiązało się usuwanie jego skutków, bez zwrotu ubezpieczenia, a także faktu, iż po kilku miesiącach po wznowieniu działalności, musiała być ona zakończona z uwagi na nie przedłużenie dzierżawy gruntu, dotkliwa była również odmowa umorzenia pożyczki dla bezrobotnych.

H. Z. podała, iż konsekwencje zakończenia działalności gospodarczej z takim zadłużeniem ponosi do dzisiaj, przedstawiła przy tym dokumenty potwierdzające zaistniałą sytuację. Zainteresowana wskazała także, że zmuszona była pomóc swemu bezrobotnemu synowi, więc w konsekwencji zatrudniła go jako pracownika w prowadzonym przez siebie zakładzie [...]. Konkludując, wnioskodawczyni dodała, że w każdej chwili grozi jej eksmisja z mieszkania, co potęguje jej tragiczną sytuację bytową.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. decyzją z [...] czerwca 2008r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 30 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm: u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, zaś w sprawie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych umorzył postępowanie decyzją z [...] czerwca 2008r. nr [...], z uwagi na bezprzedmiotowość wniosku.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ potwierdził m.in. okoliczności wskazane we wniosku dłużniczki, iż zaciągnęła ona pożyczkę w wysokości [...] złotych z Rejonowego Urzędu Pracy nr [...] w W. na uruchomienie i prowadzenie działalności gospodarczej, a także że pozostała do spłacenia suma [...] zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził ponadto, iż pawilon w którym wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą uległ zniszczeniu w wyniku pożaru w dniu [...] października 1998r., a w dniu [...] października 2007r. została wezwana przez "U." do dobrowolnego wydania zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w W.

Organ I instancji podał, iż H. Z. utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] złotych brutto, z której są dokonywane potrącenia na poczet zaległości wobec ZUS (miesięcznie ok. [...] zł.).

W dalszej części uzasadnienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaznaczył, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., w całości lub części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4, Zakład może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na podstawie art. 28 ust.3a) u.s.u.s., jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiotowej sprawie powstałe zadłużenie nie jest całkowicie nieściągalne, wnioskodawczyni pobiera świadczenia emerytalne, z którego są egzekwowane zaległe należności. Organ I instancji podkreślił przy tym, iż wnikliwie analizuje każdą sprawę o umorzenie, która to analiza nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia sytuacji materialnej dłużnika. Pod uwagę brana jest możliwość ściągnięcia należności na drodze egzekucji administracyjnej, spłaty zadłużenia w ramach ulgi jaką jest układ ratalny, możliwość zabezpieczenia hipotecznego, czy też okres przedawnienia należności. Zatem w obecnej sytuacji wnioskodawczyni, decyzja o umorzeniu, w opinii organu I instancji byłaby przedwczesna, gdyż wobec niej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a przedstawione trudności finansowe nie mogą stanowić podstawy do automatycznego umorzenia należności.

Po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez H. Z., Prezes ZUS decyzją z [...] września 2008 r. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji, jako podstawę rozstrzygnięcia wskazując art. 83 ust. 4, 28 u.s.u.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - dalej: kpa). Ponadto Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją [...] września 2008 r. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2008r., dotyczącą należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalony w sprawie stan faktyczny.

Prezes ZUS dokonując oceny przedmiotowej sprawy oraz odnosząc się do decyzji organu I instancji wyjaśnił, iż wnioskodawczyni rozpoczęła działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej od [...] października 1993r., jednak [...] października 1998r. z powodu pożaru uległ zniszczeniu pawilon w którym pracowała, z protokołu sporządzonego dnia [...] lutego 1999r. wynika, iż dzierżawa działki na której znajdował się przedmiotowy lokal wygasła z dniem [...] października 1998r. i nie została przedłużona. Organ odwoławczy podał, iż dłużniczka ostatecznie zaprzestała działalności gospodarczej z dniem [...] sierpnia 1999r., zaś obecnie H. Z. liczy [...]lat, na swoim utrzymaniu nie posiada żadnych osób ([...] dorosłych dzieci prowadzi oddzielne gospodarstwa domowe), mieszka w lokalu kwaterunkowym ([...] m²), pomimo że Z. pismem z [...] października 2007r. wezwał do dobrowolnego wydania zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego.

W opinii Prezesa ZUS powstałe zadłużenie nie jest całkowicie nieściągalne, nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., wobec zobowiązanej jest prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne, nie istnieją wystarczająco szczególne okoliczności dające podstawę do umorzenia zadłużenia w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3 b u.s.u.s. Organ odwoławczy podał ponadto, że blisko [...]-lat temu H. Z. poniosła straty materialne w wyniku pożaru, jednakże otrzymała z Zakładu Ubezpieczeń i Reasekuracji "[...]" stosowne odszkodowanie, od tego czasu sytuacja finansowa i rodzinna dłużniczki uległa zmianie (osiągnęła wiek emerytalny i pobiera świadczenie, nie ma innych osób na swoim utrzymaniu). Organ rentowy podkreślił, iż spłata zadłużenia może u wnioskodawczyni powodować trudności finansowe, ale jednocześnie nie można stwierdzić, iż dłużniczka nie jest w stanie opłacić tych należności, tym bardziej, że na wniosek zobowiązanej istnieje możliwość rozłożenia zadłużenia na dogodne raty.

Powyższą decyzję H. Z. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie, a jednocześnie podtrzymując argumenty przedstawione w toku postępowania administracyjnego. Autorka skargi wskazała, że podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej musiała zrzec się praw do nieruchomości po rodzicach, niezwykle dużo na tym tracąc, a jednocześnie zmuszona była zaciągnąć pożyczkę dla bezrobotnych, której umorzenia jej odmówiono. Podniosła również, iż zadośćuczynienie o którym wspomina Prezes ZUS w treści zaskarżonej decyzji to była suma [...] złotych, która nie była w stanie wynagrodzić jej poniesionych nakładów. Również podniesiony przez organ odwoławczy fakt, iż syn prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, mija się z prawdą, gdyż syn jej jest ciężko chory, po przebytym wielokrotnie zapaleniu [...] i wymaga szczególnej troski z jej strony.

Zdaniem składającej skargę, zaskarżona decyzja nie odniosła się to podstawowych zagadnień, ile wynosi jej rzeczywiste zadłużenie i jaką kwotę potrąca organ z jej emerytury.

Pismem z [...] grudnia 2008r. wnioskodawczyni uzupełniając treść skargi dodała, iż jej sytuacja bytowa jest bardzo trudna, a ZUS dochodzi swych roszczeń po 9 latach, naliczając przy tym 500-procentowe odsetki.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W przededniu wyznaczonej na dzień [...] marca 2009r. rozprawy wnioskodawczyni złożyła pismo, w którym oświadczyła, iż zawarła porozumienie z Z. w U., które pozwoliło na uniknięcie eksmisji z mieszkania i rozłożenie na raty kwoty zaległych należności czynszowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej powoływanej jako p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu skarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co czyniło zasadnym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa.

Z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2008r. utrzymanej w mocy decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2008r. wynika, iż przedmiotem odmowy umorzenia w sprawie niniejszej są należności z tytułu nieopłaconych przez H. Z. - prowadzącą działalność gospodarczą w branży [...] – składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Biorąc powyższe pod uwagę, podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 28 u.s.u.s., regulujący instytucję umorzenia należności z tytułu składek, oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r., nr 141 poz. 1365 – zwane dalej rozporządzeniem) które stanowi delegację ustawową z art. 28 ust. 3a ustawy systemowej.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona,

gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (vide wyrok NSA z 20 marca 2007r. sygn. akt: II GSK 345/06).

W przypadku umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ograniczeniami swobody uznania są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s., jak i w powołanym akcie wykonawczym. Wspomniana regulacja określa dwie kategorie sytuacji, w których nastąpić może umorzenie należności z tytułu zaległych składek. W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. przewidziana została możliwość umorzenia należności wyłącznie wobec całkowitej ich nieściągalności. W ust. 3a tego artykułu dopuszczono natomiast możliwość umorzenia takich należności w uzasadnionych przypadkach, tj. w sytuacji, gdy przewidziana w powołanym przepisie, całkowita nieściągalność nie zachodzi. O ile w ramach pierwszej z tych kategorii grupa przesłanek pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia ma charakter precyzyjny, pozostawiający wąskie granice swobodnej oceny organu, to w przypadku umorzenia "w uzasadnionych przypadkach" okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. oraz w powołanym rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, dają organowi zdecydowanie szerszy zakres swobody uznania. Nie zmienia to faktu, o którym już wspomniano, że w każdym przypadku, organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisach przesłanek.

Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż H. Z. utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] złotych brutto, z której dokonywane są potrącenia na poczet zaległości wobec ZUS, miesięcznie ok. [...] zł., skarżąca jest osobą starszą, której grozi eksmisja z zajmowanego mieszkania komunalnego oraz ciążące na niej zobowiązanie pieniężne względem Rejonowego Urzędu Pracy, mając powyższe na uwadze organ rentowy uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy systemowej i nie istnieją wystarczająco szczególne okoliczności dające podstawę do umorzenia zadłużenia w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b tejże ustawy.

Prezes ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek przy obiektywnie trudnej sytuacji życiowej i finansowej zobowiązanej, wobec braku realnych perspektyw na podwyższenie poziomu jej dochodów, stały dochód w postaci wspomnianej wyżej emerytury powoduje zdaniem organu odwoławczego, że nie zachodzi w jej przypadku całkowita nieściągalność w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., co jednak nie wpływa, w opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie na możliwość rozważenia umorzenia zaległości składkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2007r. sygn. akt: II GSK 264/07). Ponadto organ odwoławczy uznał, iż nie zachodzi w przypadku dłużniczki ważny interes osoby zobowiązanej, który uzasadniałby zastosowania umorzenia należności, pozostawiając poza rozważaniami, zdaniem Sądu istotne z punktu widzenia możliwości zastosowania umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy systemowej, argumenty podnoszone przez zobowiązaną, takie jak brak majątku ruchomego i nieruchomego pozwalającego na egzekwowanie świadczeń, pożar lokalu [...] i usuwanie jego skutków, wypowiedzenie umowy dzierżawy zajmowanego pod lokal gruntu, odmowa umorzenia pożyczki dla bezrobotnych, ale również ciężka choroba syna [...] (kilkukrotne [...]) i wynikająca z tego faktu potrzeba sprawowania nad nim opieki. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji opiera się na stwierdzeniu, iż zobowiązana posiada stały dochód w postaci emerytury, skutecznie dokonywane są potrącenia wobec ZUS, nie ma na utrzymaniu żadnych osób mimo iż, ona sama podkreśliła w treści skargi, iż na jej utrzymaniu pozostaje przewlekle [...] syn.

W opinii Sądu organ odwoławczy nie pochylił się nad trudną sytuacją socjalno-bytową zobowiązanej.

Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości przewidzianego przez ustawodawcę zastosowania umorzenia należności "w uzasadnionych przypadkach" mimo że okoliczności tej konkretnej sprawy uzasadniają potraktowanie jej w sposób szczególny, decyzja w kwestii umorzenia zaległości składkowych nie należy do błahych

(vide: wyrok NSA z 20 marca 2007r. sygn. akt: II GSK 345/06), bo dotyczy przecież sfery elementarnych potrzeb czyli posiadania środków do przeżycia, a w sytuacji skarżącej rzutuje także na zapewnienie sobie i synowi miejsca do zamieszkania, bo zawarte z Z. porozumienie z [...] stycznia 2009r. nr [...], będzie mogło być realizowane przez skarżącą po zapewnieniu sobie i synowi choćby skromnego bytu.

Zabrakło w treści zaskarżonej decyzji skonfrontowania sytuacji bytowej strony z wysokością zaległości składkowych, w sytuacji gdy odsetki znacznie przewyższą kwotę składek, uznać należy że organ rentowy pośrednio przyczynił się do niedopełnienia obowiązku opłacania składek przez dłużniczkę działając wbrew art. 9 k.p.a. i nie informując ją o wysokości i stanie zadłużenia.

Organ odwoławczy powołał się na fakt, iż skarżąca otrzymała stosowne odszkodowanie z Zakładu Ubezpieczeń i Reasekuracji "[...]"., jednak w opinii Sądu stanowiło ono zbyt niewielką kwotę, by naprawić zniszczenia powstałe po pożarze, nie wspominając o należnościach składkowych.

Prezes ZUS winien mieć na względzie fakt, iż wnioskodawczyni ponadto posiada zaległości składkowe w części finansowanej przez ubezpieczonych, które nie mogą być przedmiotem ulgi zgodnie z art. 30 u.s.u.s., zatem skarżąca musi dodatkowo zabezpieczyć na ich pokrycie odpowiednie środki finansowe, kosztem bieżących potrzeb swoich i syna.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy niniejszej Prezes ZUS winien w pierwszej kolejności rozważyć rzetelnie i wnikliwie rozpatrzyć całokształt okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej zobowiązanej czyniąc zadość zasadom rzetelnej procedury administracyjnej. W szczególności, mając na względzie uznaniowy charakter ww. regulacji ("Zakład może umarzać należności") podjęte przez organ rozstrzygnięcie winno być wyczerpująco, przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ orzekając ponownie, winien rozważyć ewentualną możliwość umorzenia zaległości składkowych wobec zobowiązanej, choćby w części dotyczącej odsetek, w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy systemowej oraz ww. rozporządzenia.

Rozważenia wymagają również argumenty podnoszone przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, brak możliwości podjęcia dodatkowej pracy zarobkowej z uwagi na wiek dłużniczki, brak środków na wykup niezbędnych leków, a także brak majątku pozwalającego na wyegzekwowanie należności.

Organ rentowy rozpatrujący sprawę winien stworzyć dokładny obraz sytuacji bytowej wnioskodawczyni, mający odniesienie do funkcjonowania jej w życiu społecznym.

Zatem reasumując, konieczność zapłaty zaległości składkowych przez H. Z. może spowodować sięgnięcie przez nią po pomoc finansową państwa, gdyż nie będzie w stanie kontynuować realizacji porozumienia z Z., co z kolei może spowodować pogłębienie stanu ubóstwa, a zatem wyegzekwowanie tych zaległości od dłużniczki, nie pozostanie w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela, co winien rozważyć organ odwoławczy (por. wyrok NSA z 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06, LEX nr 321267).

Zadaniem Prezesa ZUS było zbadanie zasadności wszystkich argumentów przyjętych przez organ I instancji, a wynik tej oceny wraz z przytoczeniem konkretnych ustaleń przedstawić w uzasadnieniu swojej decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 kpa.

Ponadto z decyzji organu musi również wynikać, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami zarzutów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

W tym miejscu odnośnie argumentu wnioskodawczyni ujętego w treści skargi dotyczącego przedawnienia składek, to zdaniem Sądu jest nietrafny.

Z dniem 1 stycznia 2003r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz.2074). Na podstawie art. 1 pkt 9 tejże ustawy przepis art. 24 ust.4 usus, otrzymał nowe brzmienie zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się po upływie 10 lat. Termin ten rozpoczyna bieg od dnia, w którym należności stały się wymagalne.

Zgodnie z orzecznictwem, zmiana art. 24 ust. 4 usus, ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie

społeczne nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem (zob. wyrok SN I UK 232/04 z 5 kwietnia 2005r. OSNP 2006/1-2/26). W stosunku do tych należności zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed tą datą, czyli zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu art. 24 ust. 4 usus., zgodnie z którym należności uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia (w związku z odroczeniem terminu opłacenia należności, rozłożenia na raty, podjęciem innej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został powiadomiony dłużnik), po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

W niniejszej sprawie przedmiotem odmowy umorzenia są składki ujęte w okresie rocznym tj. od [...] 1998r. do [...] 1999r. A zatem do tych należności mają zastosowanie przepisy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2003r. ustalające 10 letni okres przedawnienia, ponieważ względem tych należności termin przedawnienia nie upłynął przed 1 stycznia 2003, tj. datą wejścia w życie cyt. powyżej ustawy z 18 grudnia 2002r.

Jeżeli pomimo argumentów przedstawionych przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zdaniem skarżącej nastąpiło przedawnienie należności z tytułu nieopłaconych składek, to zarzut przedawnienia może być zgłoszony wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym. Przedawnione zobowiązanie przestaje istnieć, nie może być egzekwowane i z tego samego powodu nie staje się przedmiotem postępowania o jego umorzenie. O tym, czy upłynął okres przedawnienia zaległych składek i na podstawie jakiego stanu prawnego, będzie mógł orzec sąd administracyjny przy skorzystaniu ze sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej obejmującej także orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 ppsa). Te kwestie nie budzą wątpliwości w orzecznictwie sądowym (np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 517/2004 - ONSAiWSA 2006/6/169 i wyrok NSA z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II FSK 1480/2005 - ONSAiWSA 2007/6/1/129).

Odnosząc się do wątpliwości przedstawionych przez dłużniczkę w końcowej części skargi, to Sąd wskazuje, iż strona, która kwestionuje istnienie zobowiązania z tytułu składek bądź jego wysokość, co czyni skarżąca, winna zwrócić się do organu rentowego z odpowiednim wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 83 ust 1 pkt 1, 2, 3 u.s.u.s., która winna określać, czy i jakie zobowiązania względem Zakładu ciążą na zobowiązanym z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Wskazać przy tym należy, iż rozstrzygnięcie organu wydane w tym trybie podlega kontroli przez właściwy

sąd powszechny, zgodnie z art. 83 ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do badania zasadności obciążenia strony należnościami na rzecz Zakładu z tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Biorąc pod uwagę wskazane powyżej naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.