Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 600/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: 124
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] w [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny nałożonej w celu przymuszenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada nr [...]; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] w [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. Nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 54, 157 ), zwanej dalej "Kpa", w związku z art. 125 § 2 Kpa ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm), zwanej dalej "u.p.e.a.", po rozpoznaniu zażalenia [...] S.A. z/s w [...] zwane dalej "[...]", utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2020 r., znak: [...] o odmowie umorzenia grzywny nałożonej postanowieniem tegoż organu z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, zwany dalej "[...] WIOŚ", w/w postanowieniem działając na podstawie art. 125 w zw. z art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 124 Kpa, odmówił [...], umorzenia grzywny nałożonej postanowieniem tegoż organu z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...].

Na ww. rozstrzygnięcie [...] WIOŚ [...] pismem z dnia [...] listopada 2020 r. wniosła zażalenie, domagając się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia oraz umorzenia grzywny nałożonej na [...] postanowieniem o nałożeniu grzywny.

Rozpoznając zażalenie, organ wskazał, że [...] WIOŚ postanowieniem z [...] lipca 2020 r., znak: [...], nałożył na [...] grzywnę w wysokości 50 000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy zł) z powodu niewykonania obowiązku określonego decyzją tegoż organu z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...] określonego w pkt 1, tj. przeprowadzeniu właściwych badań, dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, do której doszło w dniu [...] sierpnia 2019 r. o godz. [...] na instalacji (rurociągach) doprowadzających ścieki do oczyszczalni "[...]" oraz wezwał do jej uiszczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania ww. postanowienia, a także wezwał stronę do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z [...] października 2019 r. wystawionym przez ten organ, polegającym na przeprowadzeniu właściwych badań, dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków w/w awarii, oraz przedstawieniu w wynikach tych badań w szczególności wniosków wynikających z przestrzegania procedur/instrukcji dotyczących obsługi, nadzoru i kontroli stanu technicznego rurociągów przesyłowych ścieków, w tym odcinka przebiegającego w tunelu pod dnem rzeki [...], w terminie 7 dni od dnia otrzymania ww. postanowienia.

[...] pismem z dnia [...] lipca 2020 r. w ramach realizacji obowiązku z pkt 1 decyzji [...] WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...] przedłożyła opracowanie pn. Ekspertyza techniczna dotycząca przyczyn awarii rurociągów syfonu w tunelu pod [...] przygotowane przez zespół ekspertów pod kierownictwem prof. dr hab. inż. Z. K. z Wydziału Instalacji Budowlanych Hydrotechniki i Inżynierii Środowiska [...]. Ekspertyza opatrzona jest datą [...] czerwca 2020 r. (przedmiotowe opracowanie zostało w całości objęte klauzulą tajemnicy przedsiębiorstwa). Jednocześnie w tym piśmie [...] złożyła wniosek o umorzenie grzywny w celu przymuszenia nałożonej postanowieniem [...] WIOŚ z [...] lipca 2020r.

W wyniku powyższego [...] WIOŚ, na podstawie art. 125 w zw. z art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 124 Kpa, postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r., znak: [...] odmówił [...] umorzenia grzywny.

W ocenie organu II instancji, zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a. "grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego". W myśl art. 120 § 1 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej'". Wedle treści art. 121 § 2 u.p.e.a. "każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł.

W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. (art. 125 § 1 u.p.e.a.).

Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie. (art. 125 § 1 u.p.e.a.).

Z przytoczonego przepisu wynika, że skoro celem nałożenia grzywny jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku, to w razie osiągnięcia tego celu odpada potrzeba ściągnięcia nałożonej grzywny. Zasada celowości nakazuje zatem umorzenie nieuiszczonych i nieściągniętych grzywien w celu przymuszenia. Umorzenie nie następuje jednak z mocy prawa, ale na podstawie postanowienia organu egzekucyjnego, wydanego na wniosek zobowiązanego. Treść powołanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że przyczyną umożliwiającą wydanie postanowienia o umorzeniu nałożonej, a nieuiszczonej lub nieściągniętej, grzywny w celu przymuszenia jest wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Oznacza to, że dopóki nie zostanie wykonany taki obowiązek dopóty grzywna w celu przymuszenia nie przedawania się. Tym samym nie ma możliwości umorzenia tej należności z jakimikolwiek innymi przyczynami niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2343/10; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1521/18).

Istotne jest również to, że zgodnie z art. la pkt 12 lit. b u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jest to więc środek egzekucyjny przymuszający, który ma na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny.

Analizując akta sprawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał, że obowiązek wynikający z pkt 1 decyzji [...] WIOŚ z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], polegający na zobowiązaniu [...] do przeprowadzenia właściwych badań, dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, do której doszło w dniu [...] sierpnia 2019 r. o godz. [...] na instalacji (rurociągach) doprowadzających ścieki do oczyszczalni "[...]", nie został zrealizowany. [...] w pismach z dnia [...] września 2019 r. oraz z dnia [...] września 2019 r" znak: [...] poinformowało [...] WIOŚ wyłącznie o powołaniu zespołu ekspertów oraz prowadzeniu wieloaspektowych działań w celu ustalenia przyczyny zaistniałej awarii. Natomiast nie została przedłożona informacja, która stanowiłaby realizację obowiązku przeprowadzenia właściwych badań dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, o której mowa powyżej. Raz jeszcze należy wskazać, że w wynikach tych badań należało przedstawić w szczególności wnioski wynikające z przestrzegania procedur/instrukcji dotyczących obsługi, nadzoru i kontroli stanu technicznego rurociągów przesyłowych ścieków, w tym odcinka przebiegającego w tunelu pod dnem rzeki [...]. [...] nie zbadało m.in. czy przestrzeganie instrukcji/procedur obowiązujących przed wystąpieniem awarii, gwarantowało prawidłową obsługę i kontrolę stanu technicznego rurociągów oraz właściwy nadzór nad jego eksploatacją; czy przeglądy stanu technicznego i konserwacje urządzeń mechanicznych zainstalowanych na układzie przesyłowym realizowane przez podmioty zewnętrzne były wykonane prawidłowo; czy działania podejmowane w trakcie awarii były właściwe; czy kontrole oceniając stan techniczny rurociągów przed wystąpieniem awarii były przeprowadzone zgodnie z obowiązującą procedurą/instrukcją określającą sposób i zakres takiej kontroli (czy taką instrukcję/procedurę [...] opracowała).

Należy wskazać, że z uwagi na fakt, że decyzja administracyjna zobowiązująca [...] do przeprowadzenia powyższych badań została wydana na podstawie art. 247 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396), a sama decyzja ma charakter prewencyjny (art. 243 Poś), koniecznym było podjęcie jak najszybszych działań w celu zapobieżenia dalszemu powodowaniu zwiększenia zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, a także zapobieżenia zagrożenia pogorszenia stanu środowiska w znacznych rozmiarach. W ocenie organów Inspekcji Ochrony Środowiska przedmiotowy obowiązek nałożony na [...] jest możliwy i był możliwy do zrealizowania w wyznaczonym terminie przy uwzględnieniu obecnych uwarunkowań technicznych i osiągnięć wiedzy.

Wydanie decyzji w trybie art. 247 ust. 1 pkt 1 Poś podyktowane było potrzebą zapewnienia szczegółowego zbadania poważnej awarii instalacji (rurociągach) doprowadzających ścieki do oczyszczalni "[...]". Dopiero wykonane badania dadzą odpowiedzi co do przyczyny, przebiegu, a w szczególności skutków awarii, czyli jej następstw dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska. Ponadto działania te mają na celu ochronę środowiska przed zapobieganiem zdarzeniom mogącym takie awarie powodować.

W ocenie organów Inspekcji Ochrony Środowiska, przedłożona przez [...] opinia jak ekspertyza nie zawierają wniosków wynikających z przestrzegania procedur/instrukcji dotyczących obsługi, nadzoru i kontroli staniu technicznego rurociągów przesyłowych ścieków, w tym odcinku przebiegającego w tunelu pod dnem [...], tj. zobowiązania nałażonego na [...] w orzeczeniu pkt 1 decyzji [...] WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2019 r. Żaden z ww. dokumentów nie zawiera informacji o wszystkich obowiązujących w [...] procedurach/instrukcjach w tym obszarze oraz wskazania, które z nich zostały poddane analizie w celu realizacji nałożonego obowiązku.

Mając powyższe na uwadze w ocenie organu bezspornym jest, że dotychczas przedłożone przez [...] dokumenty nie przedstawiają badań dotyczących prawidłowości eksploatacji układu przesyłowego przed wystąpieniem awarii, w szczególności dotyczących posiadania przestrzegania instrukcji/procedur oraz skuteczności przeprowadzanych kontroli jego stanu technicznego.

Z powyższych względów, organy Inspekcji Ochrony Środowiska, stoją na stanowisku, że obowiązek nałożony na [...] w pkt 1 decyzji [...] WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...] nie został w pełni zrealizowany, a cel nałożenia grzywien ostatecznie osiągnięty. Tym samym w rozpatrywanej sprawie nie zaszły okoliczności skutkujące możliwością umorzenia nałożonej postanowieniem [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r., grzywny w celu przymuszenia.

Podkreślono, że u.p.e.a. określa wyłącznie przesłanki umorzenia grzywny w celu przymuszenia w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym (art. 125 § 1). Regulacja ta nie pozwala na wiązanie możliwości umorzenia tej należności z jakimikolwiek innymi przyczynami niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Tym samym skoro [...] nie wykonała ciążącego na niej obowiązku określonego decyzją [...] WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...] i wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] października 2019 r. wystawionym przez ten organ polegającym na przeprowadzeniu właściwych badań, dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, do której doszło w dniu [...] sierpnia 2019 r. o godz. [...] na instalacji (rurociągach) doprowadzających ścieki do oczyszczalni "[...]" oraz przedstawieniu w wynikach tych badań w szczególności wniosków wynikających z przestrzegania procedur/instrukcji dotyczących obsługi, nadzoru i kontroli stanu technicznego rurociągów przesyłowych ścieków, w tym odcinka przebiegającego w tunelu pod dnem rzeki [...], niemożliwym jest umorzenie grzywny w celu przymuszenia. Tylko w przypadku osiągnięcia celu - zatem wykonania obowiązku przez [...], odpada potrzeba ściągnięcia nałożonej grzywny. Procedura umorzenia grzywny przewidziana w ww. trybie dotyczy wyłącznie sytuacji, w której to zobowiązany, chcąc uniknąć ciężaru grzywny nałożonej w celu przymuszenia, decyduje się na dobrowolne wykonanie obowiązku na tym etapie postępowania egzekucyjnego, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.

Tym samym w rozpatrywanej sprawie organ nie naruszył swym działaniem art. 125 § 1 u.p.e.a.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło [...], zarzucając mu naruszenie przepisów, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 80 Kpa, poprzez ich niezastosowanie skutkujące uznaniem przez GIOŚ, że "dotychczas przedłożone przez Spółkę dokumenty nie przedstawiają badań prawidłowości eksploatacji układu przesyłowego przed wystąpieniem awarii" (s. 9 zaskarżonego postanowienia; s. 5 postanowienia [...] WIOŚ) i "obowiązek nałożony na [...](...) nie został w pełni zrealizowany" (s. 9 zaskarżonego postanowienia; s. 5 postanowienia [...] WIOS), w sytuacji, gdy w związku z przedłożeniem przez [...] opracowania "Ekspertyza techniczna dotycząca przyczyn awarii rurociągów syfonu w tunelu pod [...]", przygotowanego przez zespół ekspertów z Wydziału Instalacji Budowlanych, Hydrotechniki i Inżynierii Środowiska [...], zwanej dalej "Ekspertyza", doszło do wykonania obowiązku przewidzianego w pkt 1 decyzji [...] WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], w tym zakresie zaprezentowania wniosków "wynikających z przestrzegania procedur/instrukcji dotyczących obsługi, nadzoru i kontroli stanu technicznego rurociągów przesyłowych ścieków"; prawidłowe zastosowanie tych przepisów wykluczyłoby możliwość uznania, że [...] nie wykonała obowiązku przewidzianego w pkt 1 ww. decyzji [...] WIOŚ;

art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 15 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa, poprzez ich niezastosowanie polegające na faktycznym nieprzeprowadzeniu postępowania zażaleniowego, wskutek czego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, w kontekście okoliczności rzeczywiście mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, de facto sprowadza się do powtórzenia tez sformułowanych w postanowieniu [...] WIOŚ, mających wskazywać, że "obowiązek nałożony (...) w pkt 1 decyzji [...] WIOS z dnia [...] sierpnia 2019 r. (...) nie został w pełni zrealizowany" (s. 9 zaskarżonego postanowienia; s. 5 postanowienia [...] WIOŚ), pomimo zakwestionowania tych tez przez [...] w zażaleniu na postanowienia [...] WIOŚ; prawidłowe zastosowanie tych przepisów przesądzałoby o konieczności podjęcia rozstrzygnięcia innego niż przewidziane w zaskarżonym postanowieniu, w szczególności w warstwie jego uzasadnienia, stanowiącego kompilację twierdzeń [...] WIOŚ zwartych w postanowieniu tegoż organu;

art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 80 Kpa, poprzez ich niezastosowanie polegające na niepodjęciu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy w zakresie rzekomego nieprzeprowadzenia "badań dotyczących prawidłowości eksploatacji układu przesyłowego przed wystąpieniem awarii, w szczególności dotyczących posiadania i przestrzegania procedur oraz skuteczności przeprowadzanych kontroli jego stanu technicznego", i zastąpienie ich, skutkujące niezbadaniem istoty sprawy, powielanymi przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska w postępowaniach dotyczących przedmiotowej awarii argumentami dotyczącymi wykonalności obowiązku zakreślonego w pkt 1 decyzji [...] WIOŚ oraz specyfiki decyzji nakazujących przeprowadzenie właściwych badań dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii; prawidłowe zastosowanie tych przepisów wykluczyłoby możliwość uznania przez GIOŚ, że "wobec niewykonania obowiązku brak jest podstaw do uwzględnienia stanowiska strony" (s. 11 zaskarżonego postanowienia).

Z uwagi na przedstawione powyżej zarzuty [...] wniosło o:

1) uchylenie w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., zaskarżonego postanowienia GIOŚ oraz poprzedzającego je postanowienia [...] WIOŚ;

alternatywnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia GIOŚ;

w każdym przypadku, na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzenie na rzecz [...] zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi przytoczono stanowisko i argumentację mającą uzasadniać przedstawione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) dalej "P.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd w składzie orzekającym, dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia - w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy - doszedł do przekonania, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano.

Wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło umorzenia nałożonej na skarżącą przez [...] WIOŚ postanowieniem z [...] lipca 2020 r., znak: [...] grzywny w wysokości 50 000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy zł), z powodu niewykonania obowiązku określonego decyzją tegoż organu z [...] sierpnia 2019 r., określonego w pkt 1, tj. przeprowadzeniu właściwych badań, dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, do której doszło w dniu [...]sierpnia 2019 r. o godz. [...] na instalacji (rurociągach) doprowadzających ścieki do oczyszczalni "[...]". Postanowieniem tym organ wezwał skarżącą do jej uiszczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania ww. postanowienia, a także do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z [...] października 2019 r. wystawionym przez ten organ, polegającym na przeprowadzeniu właściwych badań, dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków w/w awarii, oraz przedstawieniu w wynikach tych badań w szczególności wniosków wynikających z przestrzegania procedur/instrukcji dotyczących obsługi, nadzoru i kontroli stanu technicznego rurociągów przesyłowych ścieków, w tym odcinka przebiegającego w tunelu pod dnem rzeki [...], w terminie 7 dni od dnia otrzymania ww. postanowienia.

Organy orzekające w sprawie działając na podstawie art. 125 w zw. z art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 124 Kpa, odmówiły [...] umorzenia grzywny.

Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a. "grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego". W myśl art. 120 § 1 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej'". Wedle treści art. 121 § 2 u.p.e.a. "każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł.

W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. (art. 125 § 1 u.p.e.a.).

Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie. (art. 125 § 1 u.p.e.a.).

Z przytoczonego przepisu, no co słusznie- co do zasady wskazał organ wynika, że skoro celem nałożenia grzywny jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku, to w razie osiągnięcia tego celu odpada potrzeba ściągnięcia nałożonej grzywny. Zasada celowości nakazuje zatem umorzenie nieuiszczonych i nieściągniętych grzywien w celu przymuszenia. Umorzenie nie następuje jednak z mocy prawa, ale na podstawie postanowienia organu egzekucyjnego, wydanego na wniosek zobowiązanego. Treść powołanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że przyczyną umożliwiającą wydanie postanowienia o umorzeniu nałożonej, a nieuiszczonej lub nieściągniętej, grzywny w celu przymuszenia jest wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Oznacza to, że dopóki nie zostanie wykonany taki obowiązek dopóty grzywna w celu przymuszenia nie przedawania się. Tym samym nie ma możliwości umorzenia tej należności z jakimikolwiek innymi przyczynami niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2343/10; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1521/18).

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd, badając ją również z urzędu ustalił, że w prawomocnym wyrokiem z 29 kwietnia 2021r. Sygn. Akt IVSA/Wa 24/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienia organu I i II instancji na mocy których nałożono na skarżącą w/w grzywnę. Tym samym w ocenie Sądu, w sytuacji gdy w obrocie prawnym nie funkcjonuje już postanowienie, o nałożeniu grzywny, to nieuzasadnione stało się ewentualne utrzymanie w obrocie prawnym zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy jej umorzenia.

Dodatkowo należy wskazać, że w/w wyroku Sąd wskazał, że "postanowienie o nałożeniu grzywny zostało wydane w oparciu o decyzję [...] WIOŚ z [...] sierpnia 2019 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, organ zobowiązał w pkt 1) [...] do przeprowadzenia właściwych badań, dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, do której doszło [...] sierpnia 2019 r. o godz. [...] na instalacji (rurociągach) doprowadzających ścieki do oczyszczalni ''[...]". W wynikach tych badań należało przedstawić w szczególności wnioski wynikające z przestrzegania procedur/instrukcji dotyczących obsługi, nadzoru i kontroli stanu technicznego rurociągów przesyłowych ścieków, w tym odcinka przebiegającego w tunelu pod dnem [...]. Termin wykonania tego obowiązku upłynął [...] września 2019r.

W związku z niewykonaniem wynikających z powyższej decyzji obowiązków wymienionych w pkt 1 [...] WIOŚ wszczął postępowanie egzekucyjne. W dniu [...] października 2019 r. do organu wpłynęło pismo [...] zawierające zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucji administracyjnej. [...] WIOŚ postanowieniem z [...] grudnia 2019 r., uznał zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego za niezasadne. Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu zażalenia [...] utrzymał w mocy postanowienie [...] WIOŚ z [...] grudnia 2019r.

Na skutek skargi [...] na postanowienie GIOŚ z [...] lutego 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 920/20 uchylił postanowienie GIOŚ z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie uznania zarzutów skarżącego dotyczących postępowania egzekucyjnego za niezasadne. Od wyroku WSA w Warszawie z 28 maja 2020 r. wpłynęła skarga kasacyjna.

W toku prowadzonego postępowania egzekucji administracyjnej dotyczącej wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z [...] października 2019 r. wystawionego przez [...] WIOŚ, organ ten w dniu [...] lipca 2020 r. wydał postanowienie o nałożeniu na [...] kolejnej grzywny w wysokości 50 000 zł z powodu niewykonania obowiązku określonego w pkt 1 decyzji [...] WIOŚ z [...] sierpnia 2019 r.

GIOŚ, po rozpatrzeniu zażalenia [...] na postanowienie [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r., postanowieniem z [...] listopada 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy, Sąd wskazał, że w sprawie, w okresie od [...] października 2019 r., kiedy do [...] WIOŚ wpłynęło pismo [...] zawierające zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucji administracyjnej do [...] lutego 2020 r., kiedy GIOŚ po rozpatrzeniu zażalenia [...] utrzymał w mocy postanowienie [...] WIOŚ z [...] grudnia 2019 r. o uznaniu zarzutów postępowania egzekucyjnego za niezasadne, postępowanie egzekucyjne było zawieszone z mocy prawa, zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a.

Wobec powyższego, Sąd nie podzielił stanowiska organów, że [...] WIOŚ będąc jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, miał prawo podjąć decyzję o kontynuowaniu postępowania egzekucyjnego pomimo wniesionych zarzutów, gdyż zawieszone postępowanie egzekucyjne z mocy prawa nie może być podjęte z urzędu.

W ocenie Sądu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 920/20 uchylający postanowienie GIOŚ z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie uznania zarzutów skarżącego dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do [...] dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym określonych w punkcie 1 decyzji [...] WIOŚ z [...] sierpnia 2019 r. kształtuje sytuację stron w okresie po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji do czasu dopóki wyrok ten nie jest prawomocny. Tym samym od [...] maja 2020 r. postanowienie GIOŚ z [...] lutego 2020r. nie wywołuje skutków prawnych, a zatem powstał taka sytuacja, że po [...] maja 2020 r. nie można przyjąć, że postępowanie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów zostało ostatecznie zakończone (ostatecznym postanowieniem). Okoliczność ta powinna zostać uwzględniona w toku postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny.

Ochrona wynikająca z art. 35 § 1 u.p.e.a. oraz art. 152 § 1 P.p.s.a. ma zapewnić dłużnikowi, który wniósł w trybie ustawy egzekucyjnej zarzuty, które mogą okazać się zasadne, ochronę poprzez tymczasowe zaniechanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. W przedmiotowej sprawie, wyrok WSA w Warszawie z 28 maja 2020 r. skutek prawny w postaci ostateczności postanowienia GIOŚ z [...] lutego 2020 r. wyeliminował. Skutki tego wyroku są zatem analogiczne jak wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. W konsekwencji, [...] WIOŚ w dniu [...] lipca 2020 r., skoro postępowanie egzekucyjne ponownie było zawieszone z urzędu, zdaniem Sądu nie był uprawniony do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w wysokości 50 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z [...] października 2019 r.

Reasumując, mając na uwadze stanowisko, zawarte w prawomocnym wyroku Sądu, który zgodnie z art. 170 p.p.s.a wiąże nie tylko strony, organy ale i sądy, w niniejszej sprawie, jak wskazano powyżej, wobec braku podstaw do wydania postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny, brak było również podstaw do rozstrzygania w przedmiocie jej umorzenia, bowiem rozstrzygnięcie w oparciu o które wydano zaskarżone postanowienie, zostało uchylone przez Sąd, co stanowi ew. podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145§1 pkt 8 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c i b) P.p.s.a., po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 P.p.s.a orzekł jak w pkt. 1 sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 P.p.s.a.