Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1892/02
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2002-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 par. 1 Kpa nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 par. 1 Kpa musi być bowiem rozumiany jako interes znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

TEZY

Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 par. 1 Kpa nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 par. 1 Kpa musi być bowiem rozumiany jako interes znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach prawa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Jana G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 lipca 2002 r. (...) w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący Jan G. pismem z dnia 15 lutego 2000 r., które przesłał do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu 16 lutego 2000 r., zwrócił się o przyznanie mu uprawnień kombatanckich.

Decyzją z dnia 19 września 2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie wszczęte wskazanym wnioskiem. Podstawą umorzenia postępowania było stwierdzenie, iż skarżący złożył wniosek po upływie ustawowego terminu.

Skarga skarżącego na decyzję z dnia 19 września 2000 r. została przez Naczelny Sąd Administracyjny odrzucona postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2001 r. Podstawą odrzucenia było uznanie, iż skarżący nie wyczerpał służących mu w postępowaniu administracyjnym środków odwoławczych.

Pismem z dnia 26 marca 2001 r., przesłanym do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w tym samym dniu, skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie mu uprawnień kombatanckich. W kwestionariuszu załączonym do tego pisma, opisując swoją działalność kombatancką, podał te same okoliczności, które wskazał w kwestionariuszu załączonym do pisma z dnia 15 lutego 2000 r.

W dniu 23 października 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął decyzję (...), którą, powołując się na art. 105 par. 1 i art. 154 Kpa oraz art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /wówczas Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm., obecnie Dz.U. 2002 nr 42 poz. 371/, zwanej dalej ustawać kombatantach, odmówił zmiany swej decyzji z dnia 19 września 2000 r. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał pismo skarżącego z dnia 26 marca 2001 r. za wniosek o zmianę decyzji z dnia 19 września 2000 r. W uzasadnieniu tym stwierdził też, że po ponownej analizie dokumentów doszedł do wniosku, iż skarżący wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich zawarty w piśmie z dnia 15 lutego 2000 r. złożył po ustawowym terminie przewidzianym w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach. W tej sytuacji organ uznał, iż brak jest podstaw do zmiany decyzji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podnosił okoliczności dotyczące zarówno jego działalności kombatanckiej, jak i powodów złożenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich po terminie. Odnośnie tej drugiej kwestii wywodził, iż przyczyną złożenia wniosku były jego kłopoty osobiste - śmierć żony w 1994 r. oraz konieczność opieki nad upośledzoną córką.

Rozpoznając wniosek skarżącego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 9 lipca 2002 r. (...), podzielając dotychczasowe ustalenia i wnioski, utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie zawarł żadnych zarzutów. Dołączył do niej jedynie dokumenty takie jak kopia zaskarżonej decyzji, kopia kwestionariusza osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich, kopie dokumentów potwierdzających, iż jest członkiem Stowarzyszenia Polskich Byłych Więźniów Politycznych oraz Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę oraz kopia pisma złożonego w sprawie, w której Naczelny Sąd Administracyjny podjął postanowienie z dnia 30 sierpnia 2001 r.

W późniejszym piśmie skarżący opisał represje, których doznał podczas okupacji.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W postępowaniu administracyjnym istnieje zasada, że sprawa administracyjna zakończona ostateczną decyzją administracyjną nie może być przez organ administracyjny ponownie rozpoznawana. Jedynie w ściśle określonych przypadkach dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji, stwierdzenie nieważności takiej decyzji lub wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją /art. 16 par. 1 Kpa/.

W sprawie o przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich zapadła ostateczna decyzja w dniu 19 września 2000 r. Zatem każde ponowne żądanie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich złożone po podjęciu tej decyzji i oparte na tych samych faktach i stanie prawnym co poprzedni wniosek, nie mogło być rozpoznane jako wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Podanie takie mogło być rozważane jedynie jako żądanie wszczęcia jednego z nadzwyczajnych postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych, a więc jako podanie o zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji na podstawie art. 154, art. 155, art. 161, czy art. 163 Kpa, podanie o stwierdzenie nieważności takiej decyzji /art. 156-158 Kpa/, czy też podanie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją /art. 145-153 Kpa/.

W niniejszej sprawie skoro skarżący w swoim piśmie z dnia 26 marca 2001 r. stwierdził, iż ponownie domaga się przyznania uprawnień kombatanckich i nie odniósł się w ogóle do kwestii, która była podstawą podjęcia ostatecznej decyzji z dnia 19 września 2000 r., mianowicie uchybienia przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, nie było podstaw do uznania jego podania za żądanie wznowienia postępowania lub wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. W okolicznościach sprawy najbliższe intencji skarżącego i dopuszczalne przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego było uznanie jego pisma z dnia 26 marca 2001 r. za żądanie zmiany ostatecznej decyzji z dnia 19 września 2000 r. na jego korzyść. Możliwość taką przewiduj e przepis art. 154 par. 1 Kpa, który stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron. Trafnie zatem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismo skarżącego z dnia 26 marca 2001 r. potraktował jako żądanie zmiany ostatecznej decyzji z dnia 19 września 2000 r.

Odnosząc się natomiast to trafności samego rozstrzygnięcia, czyli odmowy zmiany decyzji z dnia 19 września 2000 r., wskazać należy, iż jest oczywiste, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 par. 1 Kpa nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Pomijając argumenty natury ogólnej, chociażby zasadę wynikającą z art. 6 Kpa, stwierdzić należy, iż wydanie, w wyniku zmiany ostatecznej decyzji, decyzji sprzecznej z prawem nie przewiduje żadna z dwóch przesłanek zmiany decyzji wymienionych w art. 154 par. 1 Kpa Takie postępowanie nie jest bowiem ani w zgodzie z interesem społecznym, ani nie stanowi zaspokojenia słusznego interesu strony. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 par. 1 Kpa musi być bowiem rozumiany jako interes znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż uwzględnienie wniosku skarżącego, a więc zmiana decyzji z dnia 19 września 2000 r. i przyznanie mu uprawnień kombatanckich prowadziłoby do naruszenia art. 23 ust. 3 i 4 ustawy o kombatantach, który ustala końcowy termin składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich na dzień 31 grudnia 1998 r. dla osób mieszkających na stałe w Polsce oraz na dzień 31 grudnia 1999 r. dla osób na stałe mieszkających za granicą oraz dla osób, które ubiegają się o uprawnienia kombatanckie z tytułu uczestniczenia w tzw. Niszczycielskich Batalionach na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach 1944-1945 oraz z tytułu uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Skarżący wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich złożył bowiem, czego nie kwestionuje, w dniu /licząc od nadania w urzędzie pocztowym/ 16 lutego 2000 r.

Mając powyższe na uwadze uznać należało, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Wskazać jeszcze należy, iż przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach został zakwestionowany przed Trybunałem Konstytucyjnym przez jeden ze składów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podobnie zresztą jak analogiczny przepis zawarty w art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./, o czym należy wspomnieć, gdyż skarżący swój tytuł do uzyskania uprawnień kombatanckich formułował tak, że mogłoby także wchodzić w grę uznanie jego wniosków za żądanie przyznania mu świadczenia za pracę przymusową. Nie ma to wprawdzie wpływu na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, jednakże należy wyjaśnić, iż w razie uznania przez Trybunał Konstytucyjny wskazanych przepisów za niezgodne z Konstytucją, skarżący będzie miał prawo żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzję z dnia 19 września 2000 r. Podanie o wznowienie postępowania skarżący będzie musiał złożyć Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Orzeczenie to ogłoszone zaś zostanie w Dzienniku Urzędowym.

Z tych wszystkich względów Sąd na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę jako niezasadną oddalił.