Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 797/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska (spr.) WSA Mirosław Bator Protokolant : starszy referent sądowy Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 13 maja 2019 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego R. B. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 18 maja 2018 r. znak: [...], Starosta [...], na podstawie art. 124b ust. 1, 2 w zw. z art. 124 ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U.2018.121 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W., odmówił wydania zezwolenia na zobowiązanie właścicieli do udostępnienia części nieruchomości gruntowej, położonej w Z. oznaczonej jako działki ewid. nr [...] o pow. 0,0673 ha i nr [...] o pow. 0,0449 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w S. B. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, w celu dostępu do słupa teletechnicznego, na którym zlokalizowana jest skrzynka kablowa typu SK i wykonaniu w niej prac naprawczych, ewentualnie także dokonania wymiany uszkodzonego kabla.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że [...] S.A. wnioskiem z 21 września 2016 r., uzupełnionym pismami z 10 listopada 2016 r. i 21 grudnia 2016 r. wystąpiła o zobowiązanie właścicieli opisanej wyżej nieruchomości na wykonanie czynności związanych z usuwaniem awarii sieci telekomunikacyjnej poprzez udostępnienie części nieruchomości gruntowej. Inwestor wskazał, że planowane prace będą związane z usuwaniem awarii sieci telekomunikacyjnej poprzez dostęp do słupa teletechnicznego, na którym zlokalizowana jest skrzynka typu SK, w której są zamontowane głowice kablowe. Usuwanie awarii będzie polegało na wykonaniu prac naprawczych w skrzynce kablowej i ewentualnej wymianie uszkodzonego kabla. [...] S.A wniosła o wyznaczenie 4 - dniowego terminu na wykonanie przedmiotowych prac w okresie 60 dni liczonych od dnia ostateczności decyzji.

Organ ustalił, że własność działek ewid. nr [...] i nr [...] ujawniona jest w księdze wieczystej nr [...] na rzecz W. B.. Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. B. z 12 października 2010 r. sygn. akt l Ns [...], gospodarstwo rolne po W. B., zmarłym w dniu 10 marca 1990 r., na podstawie ustawy wprost nabyły dzieci: R. B., M. J. i J. B., każdy z nich po [...] części. Następnie postanowieniem z 7 listopada 2011 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w T. spadek po J. B. zmarłym 30 lipca 2007 r. na podstawie ustawy nabyli: żona E. T. B. oraz synowie P. B. i K. B. po 1/3 części każde z nich.

Organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie, opisując kolejne wezwania kierowane do wnioskodawcy wzywające go – w związku z zastrzeżeniami co do załączonej dokumentacji – do przedłożenia mapy z naniesionym pasem obrazującym zakres udostępnienia nieruchomości, a także wykazania, że przed wniesieniem wniosku kontaktował się ze współwłaścicielami nieruchomości celem uzyskania ich zgody na wykonanie planowanych czynności. Wnioskodawca – w odpowiedzi na wezwania organu z dnia: 25 maja 2017 r., 17 lipca 2017 r., 17 sierpnia 2017 r. 27 grudnia 2017 r. – w pismach z 27 czerwca 2017 r., 31 lipca 2017 r., 28 sierpnia 2017 r., 10 listopada 2017 r., 18 stycznia 2018 r. podtrzymał swoje stanowisko co do kompletności i zasadności wniosku, polemizując z zastrzeżeniami wysuwanymi przez organ. W ocenie wnioskodawcy przedstawione mapy z zaznaczonym pasem nieruchomości były wystarczające dla wydania pozytywnej decyzji.

Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził, że ze względu na brak zgody i odpowiedzi od współwłaścicieli, którym korespondencja została prawidłowo doręczona (za wyjątkiem dwóch współwłaścicieli do których wezwania kierowane były na niewłaściwy adres) na dobrowolne udostępnienie nieruchomości, w związku z kierowanymi przez inwestora pismami spełniona została przesłanka z przepisu art. 124b ustawy dotycząca braku zgody właścicieli nieruchomości na przeprowadzenie stosownych prac.

Nadto organ wskazał, że na dołączonej do pisma z 10 listopada 2016 r. mapie, choć mało czytelnej jednoznacznie można stwierdzić, że naniesiony na niej przebieg jest całkowicie rozbieżny od ukazanych na załącznikach do pisma z 10 listopada 2017r. i z 18 stycznia 2018 r. Powyższe wynika z tego, że na mapie przedłożonej w 2016 r. naniesiona kolorem czerwonym linia od drogi (gminnej) przebiega prosto w kierunku budynku, a następnie nieznacznie za jego początkiem łamie się i pod kątem rozwartym w prostej linii biegnie praktycznie do słupa, po czym idzie w linii prostej w niedługim odcinku poza słup praktycznie poziomo do drogi (gminnej). Natomiast na mapie załączonej do pisma z 10 listopada 2017 r. linia oznaczona flamastrem pomarańczowym biegnie od granicy działki od strony drogi (gminnej) praktycznie równolegle do naniesionego na mapie oznaczenia użytku linią przerywaną w niedalekiej odległości, poza koniec domu aż do trasy tej linii i łamie się w kierunku słupa pod kątem praktycznie prostym i biegnie aż do punktu na mapie zasadniczej oznaczającego słupa. Z kolei na załączonej mapie do pisma z 18 stycznia 2018 r. przebieg linii naniesionej na mapie kolorem różowym jest praktycznie zbliżony do mapy załączonej przy piśmie z listopada 2017 r. z tym, że jest ona poprowadzona jeszcze dalej od punktu oznaczającego słup w kierunku nieruchomości sąsiedniej wzdłuż linii, praktycznie równolegle do drogi (gminnej). W piśmie z 10 listopada 2016 r. opisano jej przebieg i zobrazowano na załączniku w sposób ukazany powyżej, z tym że w piśmie z 10 listopada 2017 r. zacytowano ten sam opis, co w wymienionym wyżej piśmie "najkrótszą drogą ok. 24 mb od bramy ogrodzenia i pasie o szerokości 1,5 m oraz pas pod linią telekomunikacyjną na całej długości działki ogrodzonej (ok. 26 mb) o szerokości 1,5 oraz obszar pod słupem 4 m2", lecz załączono zupełnie odmienny przebieg dostępu, co szczegółowo przedstawiono wcześniej. Zatem zakres i parametry określające obszar udostępnienia, zapewne również winny ulec zmianie, skoro uległ sam przebieg proponowanego udostępnienia.

Z uwagi na stwierdzone rozbieżności w zaznaczonym na mapkach pasie określającym sposób dostępu do słupa teletechnicznego znajdującego się częściowo na działkach: nr [...] i nr [...] organ wydał decyzję odmowną.

Odwołanie od decyzji złożyła spółka Firma A, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wydanie decyzji o wydaniu zezwolenia, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W odwołaniu strona polemizowała ze stanowiskiem organu I instancji, wskazując, że załączony rysunek na mapie dołączonej do pisma z 18 stycznia 2018 r. nie przeczy jego opisowi z wniosku z 2016 r.

Wojewoda decyzją z 13 maja 2019 r , [...], na podstawie art. 124b ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U.2018.2096 ze zm.) w związku z art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.935), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o zobowiązaniu R. B., M. J., P. B., E. B. i K. B. do udostępnienia Firma A części nieruchomości gruntowej położonej w Z. , oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,0673 ha i nr [...] o pow. 0,0449 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w S. B., IV Wydział Ksiąg Wieczystych, w celu dostępu do słupa teletechnicznego, na którym zlokalizowana jest skrzynka kablowa typu SK i wykonaniu w niej prac naprawczych, w tym wymiany uszkodzonego kabla - w pasie prowadzącym od drogi (działka nr [...]) do linii teletechnicznej o długości 24 m i szerokości 1,5 m oraz w pasie pod linią o długości 26 m i szerokości 1,5 m - powierzchnia zajęcia wynosi 79 m2,w tym obszar w obrębie słupa - 4 m2, w okresie 60 dni, licząc od dnia wydania decyzji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że możliwość zastosowania instytucji przewidzianej w art. 124b ust. 1 u.g.n. uzależniona została od ustalenia przez organ orzekający spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek, z których najistotniejszą kwestię stanowi określenie jej zakresu przedmiotowego, powstałego na gruncie tego przepisu, poprzez ustalenie czynności, których planowane wykonanie pozwala organowi administracji publicznej na ograniczenie prawa własności nieruchomości (lub innych praw rzeczowych związanych z daną nieruchomością), polegające na zobowiązaniu określonych podmiotów do udostępnienia nieruchomości w celu ich przeprowadzenia. Wymienione w art. 124b ust. 1 u.g.n. czynności winny być związane z konserwacją, remontami lub usuwaniem awarii określonych obiektów linowych, a więc mają służyć ogólnie określonej konserwacji i utrzymywaniu w należytym stanie, jak również usuwaniem awarii takich obiektów. Organ odwołał się do treści art. 3 pkt 8 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w której zawarta została legalna definicja pojęcia "remont", oraz wskazał, że prawo budowlane nie zawiera definicji pojęcia "konserwacja" czy też "bieżąca konserwacja". Dla zdefiniowania tego ostatniego pojęcia organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Powyższe rozważania doprowadziły organ odwoławczy do konkluzji, że planowana prace polegające na przeprowadzeniu napraw w skrzynce kablowej typu SK, w tym wymiany uszkodzonego kabla teletechnicznego, stanowią prace remontowe, o których mowa w art. 3 pkt. 8 prawa budowlanego i w związku z tym zasadnym jest stwierdzenie, że planowana inwestycja mieści się w ramach uregulowanej art. 124b ust. 1 u.g.n., dopuszczalnej ingerencji w prawo własności przedmiotowej nieruchomości.

Analizując drugą przesłankę określoną w art. 124 ust. 1 ugn warunkującą wydanie decyzji o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości tj. brak zgody właściciela oraz innych osób którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości na dokonanie czynności organ podkreślił, że przepis nie wymaga przeprowadzania rokowań w celu uzyskania zgody. W praktyce jednak, w wielu wypadkach, dojdzie do wymiany korespondencji, która w istocie będzie stanowiła rokowania. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że wydanie decyzji w oparciu o art. 124b u.g.n. winno zostać poprzedzone próbami uzyskania zgody osób mających prawa rzeczowe do nieruchomości na jej udostępnienie, a czynności te powinny zostać udokumentowane i dopiero ich bezskuteczność upoważnia do złożenia wniosku o wydanie omawianej decyzji. Zarówno zgoda jak i jej brak muszą być wyrażone przez właściwy podmiot w sposób jasny i niebudzący wątpliwości.

Organ II instancji uznał, że w świetle znajdującej się w aktach sprawy korespondencji nie budzi wątpliwości, że wnioskodawca czynił starania, aby pozyskać zgodę współwłaścicieli na wykonanie niezbędnych napraw znajdującej się na przedmiotowej nieruchomości infrastruktury telekomunikacyjnej, które jednak pozostały bez odpowiedzi. Stwierdził zatem, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione obie przesłanki wynikające z regulacji prawnych zawartych w art. 124 b. W tej sytuacji organ I instancji błędnie orzekł o odmowie zobowiązania współwłaścicieli działek do ich udostępnienia spółce.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przeciwieństwie do regulacji art. 124 u.g.n., instytucja uregulowana w art. 124b tej ustawy nie prowadzi do trwałego ograniczenia prawa własności nieruchomości. Decyzja wydana na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. nie podlega ujawnieniu w księdze wieczystej, nie statuuje też podstawy do żądania przez właściciela urządzeń udostępnienia nieruchomości na potrzeby prowadzenia napraw i usuwania awarii infrastruktury liniowej bądź urządzeń w przyszłości. Ze zgromadzonej w aktach dokumentacji wynika, że spółka [...] S.A. składała organowi I instancji dodatkowe wyjaśnienia zarówno co do zakresu planowanych prac, jak również sposobu dojścia do znajdujących się na nieruchomości urządzeń, jednoznacznie – w ocenie organu II instancji - precyzując wszelkie niejasności. Dodatkowo organ zaznaczył, że decyzja uprawnia inwestora do zajęcia nieruchomości celem wykonania remontu istniejącego obiektu. Z tego względu, przy właściwym opisaniu planowanych prac zbytecznym stało się wymaganie przez organ materiałów geodezyjno-kartograficznych, skoro położenie linii jest stronom znane. Niemniej dostarczony organowi I instancji przez spółkę załącznik graficzny (k.a. nr 291) jest dokumentem poglądowym, który w dostatecznym - na potrzeby przedmiotowej sprawy - stopniu obrazuje zakres zajęcia przedmiotowej nieruchomości.

Ponadto na wezwanie organu w postępowaniu odwoławczym [...] S.A. przekazała kopie dokumentów potwierdzających własność sieci teletechnicznej w miejscowości Z. na działkach: nr [...] i nr [...].

Odnośnie ustalenia terminu udostępnienia nieruchomości Wojewoda wyjaśnił, że skoro ustawodawca wprost nie określił, od kiedy winien być liczony okres udostępnienia nieruchomości, oznacza to, że organ dysponuje w tym względzie uznaniem administracyjnym, nie jest bowiem związany żadnym konkretnym przepisem prawa. Organ odwoławczy uznał za adekwatne określenie początkowej daty obowiązywania decyzji od dnia jej ostateczności, tj. od momentu jednakowego dla wszystkich stron. Jednocześnie, uwzględniając fakt, że - wobec negatywnej postawy współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości - dla wykonania przedmiotowej decyzji niezbędne może okazać się przeprowadzenie procedury egzekucyjnej, zasadnym było zdaniem Wojewody określenie terminu 60 dni - wskazanego przez wnioskodawcę, choć jak wynika z wyjaśnień spółki [...] S.A., same prace będą trwać ok. 4 dni.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł R. B., zarzucając naruszenie art. 7 i art. 10 kpa w związku z przepisami art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez niewyjaśnienie w sposób pełny okoliczności będącej przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a także niezawiadomienie skarżącego, a także pozostałych stron, o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie zebranym przez Wojewodę jako rozpatrującego sprawę w II instancji przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z uzasadnienia zaskarżanej decyzji nie wynika, czy organ II instancji rozpoznając sprawę wyjaśnił w prowadzonym postępowaniu rodzaj urządzeń telekomunikacyjnych wnioskodawcy znajdujących się na tych nieruchomościach w zakresie ich zgodności z zapisami m.p.z.p., względnie czy wnioskodawca legitymuje się decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z treści księgi wieczystej w której ujawnione są powyższe nieruchomości o numerze [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. B. nie wynika jakoby wnioskodawcy przysługiwało jakiekolwiek prawo do nieruchomości będących przedmiotem postępowania.

Skarżący przedkładając do akt sprawy porozumienie zawarte z poprzednikiem prawnym wnioskodawcy tj. [...] S.A. Zakład Telekomunikacji w B. - B. z dnia 14 lutego 1995 r. wykazał, że wyraził zgodę ówczesnemu wnioskodawcy na ułożenie na nieruchomościach, o których mowa wyżej wyłącznie kabla ziemnego jako urządzenia telekomunikacyjnego bez żadnych innych urządzeń jak słup telefoniczny, skrzynka SK o której mowa, które to urządzenie miało być urządzeniem funkcjonującym czasowo tj. do dnia 31 grudnia 1997 r., po którym to czasie miała nastąpić likwidacja tego urządzenia. Pismem z 8 kwietnia 1998 r. ówczesny administrator tego urządzenia powiadomił skarżącego o podjęciu działań zmierzających do jak najszybszej przebudowy wspomnianego kabla ziemnego oraz linii napowietrznej występującej w innym terenie w celu usunięcia tego kabla ziemnego poza obszar nieruchomości skarżącego. Podobne stanowisko ówczesny administrator urządzenia deklarował w kolejnym piśmie z dnia 21 listopada 2007 r. Z wymienionych dokumentów wynika, zdaniem skarżącego, że wykonana na działkach o których mowa wyżej przez poprzednika prawnego wnioskodawcy zabudowa nie miała charakteru trwałego, a raczej charakter tymczasowy jako przewidziana do likwidacji, a więc podlegać winna usunięciu z terenów o których mowa, nie mając oparcia między innymi w decyzji jako inwestycji lokalizacji celu publicznego na odcinku nieruchomości skarżącego, czego nie wyjaśnił w prowadzonym postępowaniu organ II instancji zakończonym zaskarżaną decyzją.

Ponadto zarzucono, że organ II instancji nie zajął jednoznacznego stanowiska co do konieczności spełnienia przez wnioskodawcę drugiej przesłanki z art. 124b u.g.n. w zakresie przeprowadzenia rokowań, przyjmując, że wyrazem przeprowadzenia tego rodzaju rokowań może być wymiana pomiędzy stronami korespondencji w tej sprawie. Organ odwoławczy nie podaje szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji jakimi pismami i z jakiej daty i do kogo kierowanymi wnioskodawca występował o uzyskanie tego rodzaju zgody utrzymując, że wnioski te pozostały bez odpowiedzi osób zainteresowanych, uniemożliwiając w ten sposób skarżącym ustosunkowanie się do tego stwierdzenia.

Skarżący dodał, że M. J., będąc w podeszłym wieku, ze względu na doznane schorzenia pozostaje w stanie bez kontaktu z nią osób trzecich, co oznacza że wnioskodawca winien podjąć czynności zmierzające do ustalenia dla niej kuratora do reprezentowania jej w niniejszym postępowaniu.

Ponadto organ II instancji zaskarżaną decyzję wydał bez uzgodnienia z Prezesem UKE, mimo że przedmiotem decyzji tej są urządzenie łączności publicznej, co stanowi kolejne rażące naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

O oddalenie skargi wnosiła również Firma A w piśmie z dnia 28 października 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, a Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Rozważania należy rozpocząć od przypomnienia przepisów art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U.2018.2204 ze zm.) dalej u.g.n., które stanowią podstawę wydanej w sprawie decyzji. Stosownie do art. 124b ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Jak stanowi art. 124b ust. 2 u.g.n., decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1. Decyzji o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (tak art. 124b ust. 2a). Zgodnie z art. 124b ust. 3 u.g.n. obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 124b ust. 5 u.g.n. obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej.

Przesłankami zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. są więc: wystąpienie konieczności wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń i jednoczesny brak zgody na takie udostępnienie właściciela, użytkownika wieczystego lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości. Wniosek powinien pochodzić od podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. Konserwacja, remonty oraz usuwanie awarii mogą dotyczyć tylko takich ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, które nie należą do części składowych nieruchomości.

W przekonaniu Sądu rozpoznającego sprawę, prawidłowo co do zasady, Wojewoda uznał, że zostały spełnione przesłanki zastosowania omawianej regulacji. W szczególności, konieczność dostępu do słupa teletechnicznego i wykonania w skrzynce kablowej prac naprawczych oraz wymiany uszkodzonego kabla uzasadnia wniosek, że zakres planowanych prac odpowiada tym określonym w przepisie. Spełniona została również przesłanka braku zgody udostępnienia nieruchomości. Wnioskodawca przedłożył kserokopię protokołu z dnia 4 marca 2016 r. z którego wynika, że skarżący, będący współwłaścicielem i władającym nieruchomości konsekwentnie odmawiał wpuszczenia pracowników spółki na posesję celem dokonania niezbędnych czynności. W aktach znajdują się - jakkolwiek bez zwrotnych potwierdzeń odbioru - ksera pism kierowanych do właściciela działki, w których wnioskodawca powołuje się na odmowy dostępu do urządzeń teletechnicznych i wskazuje na konieczność wdrożenia postępowania administracyjnego celem uzyskania tego uprawnienia. Warto także podkreślić, że skarżący nie kwestionował faktu, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji [...] S.A. podejmowała próby uzyskania zgody na wejście na teren nieruchomości.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że wnioskodawca nie dysponował instrumentami pozwalającymi mu na ustalenie aktualnych właścicieli działki, skoro dane uwidocznione w księdze wieczystej były nieaktualne. Ponadto, skoro omawiany przepis nie zawiera żadnych postanowień dotyczących trybu, sposobu bądź formy uzyskiwania zgody, to każde uzewnętrznienie woli osoby uprawnionej świadczące o braku zgody należy uznać za wystarczające dla uznania, że warunek ten został spełniony. Przesłanka braku zgody została wprowadzona do powyższego przepisu po to, by nie angażować organów administracji publicznej w sprawy, które mogą być załatwione pomiędzy zainteresowanymi stronami w drodze umów cywilnoprawnych. W niniejszej sprawie brak woli współpracy ze strony R. B. był oczywisty od początku postępowania, stąd - mimo, że próby skontaktowania się z pozostałymi współwłaścicielami wnioskodawca podjął już w toku postępowania - należy zgodzić się z organami, że warunek ten został spełniony.

Ponadto, wbrew oczekiwaniom skarżącego, wnioskodawca inicjując postępowanie w trybie art. 124b ugn nie ma obowiązku badania kondycji psychicznej czy fizycznej stron postępowania, czy występowania o ustanowienie kuratora. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają takiego obowiązku również na organ administracji publicznej. Podstawy takiej nie może w szczególności stanowić art. 34 § 1 kpa zgodnie z którym organ administracji publicznej występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Niezdolność do czynności prawnej należy rozumieć zgodnie z art. 14 i nast. Kodeksu cywilnego, a zatem dotyczy ona osób małoletnich i ubezwłasnowolnionych całkowicie. Z okoliczności sprawy nie wynika, żeby M. J. była osobą ubezwłasnowolnioną, zresztą w takiej sytuacji działania w jej imieniu byłyby podejmowane przez opiekuna prawnego.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącego, który kwestionuje prawo przedsiębiorstwa do wykonania robót, wywodząc, że po pierwsze nie legitymuje się żadnym tytułem, a po drugie zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami z poprzednikiem prawnym T. P. kable winny zostać już dawno usunięte. Art. 124b posługuje się pojęciem "podmiotu zobowiązanego do podejmowania czynności związanych z utrzymywaniem sieci". Zgodnie z art. 47 § 1 k.c., część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. W myśl art. 47 § 2 k.c. częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Stosownie do art. 48 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Wyjątkiem takim jest art. 49 k.c., stosownie do którego urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Na żądanie organu II instancji wnioskodawca wykazując własność sieci telekomunikacyjnej przedstawił dodatkowe dokumenty w świetle których urządzenia znajdujące się na nieruchomości skarżącego stanowią element infrastruktury teletechnicznej. Trafne ustalenia zaskarżonej decyzji wskazują, że sieć istniała (co przyznaje również sam skarżący) od lat 70-tych oraz nadal istnieje, wnioskodawca jest przedsiębiorcą przesyłowym i to na nim właśnie ciążył i ciąży obowiązek usuwania awarii, konserwacji, czy remontu danego urządzenia. Nawet zatem gdyby przyjąć za skarżącym, że poprzednik prawny spółki nie wywiązał się z postanowień umownych dotyczących dalszego posadowienia części sieci, to należy podkreślić, że omawiany odcinek sieci przesyłowej nie utracił charakteru części składowej przedsiębiorstwa. Przedmiotowa sieć służy świadczeniu usług telekomunikacyjnych i w dalszym wchodzi w skład przedsiębiorstwa. Wszelkie roszczenia skarżącego mają natomiast charakter cywilnoprawny i pozostają poza zakresem rozpoznania niniejszej sprawy.

Powód, dla którego uchylono zaskarżoną decyzję związany jest z niejednoznacznym opisem ograniczenia własności nieruchomości zamieszczonym w zaskarżonej decyzji oraz ewidentnym brakiem spójności pomiędzy tym opisem a graficznym przedstawieniem tego ograniczenia na szkicu przedłożonym przez wnioskodawcę. Będąca przedmiotem kontroli decyzja dotyczy ograniczenia prawa własności i niezwykle istotne jest, aby zakres tego ograniczenia został wskazany w sposób jasny i nie budzący wątpliwości. Za niewystarczające należy zatem uznać odwołanie się jedynie do powierzchni gruntu, jaki będzie podlegał zajęciu pod planowane prace. Niezbędne jest dokładne wskazanie granic takiego obszaru, a w razie takiej konieczności również odwołanie się do załącznika graficznego, na którym precyzyjnie zostanie zaznaczony obszar prowadzenia niezbędnych napraw czy robót budowlanych. W niniejszej sprawie organ I instancji kilkakrotnie ponawiał wezwania o przedłożenie map z zaznaczeniem gruntu, którego zajęcie jest konieczne. Brak zastosowania się do powyższego wezwania stanowił uzasadnienie dla wydania przez ten organ decyzji odmownej. Organ II instancji wydając decyzję pozytywną uznał, że ze względu na znane stronom położenie kabla i słupa, wymaganie materiałów geodezyjno-kartograficznych było zbyteczne. Jednocześnie organ odwoławczy uznał za miarodajny w tym zakresie załącznik graficzny znajdujący się na k. 291 akt administracyjnych. Z takim stanowiskiem organu odwoławczego nie można się zgodzić. Nie wiadomo bowiem, na jakiej podstawie organ odwoławczy dokonał ustalenia o znanym stronom usytuowaniu kabla, skoro sam wnioskodawca, przedkładając kolejne mapy i szkice nie był w stanie precyzyjnie oznaczyć obszaru, którego zajęcie jest konieczne dla przeprowadzenia planowanego zakresu robót. Powyższe wątpliwości wzmacnia fakt, że na wskazanej przez Wojewodę mapie wyrysowano kolorem różowym dwie prostopadłe linie, przy czym linia równoległa do drogi jest zdecydowanie krótsza od drugiej. Tymczasem w piśmie z dnia 10.11.2016 roku wnioskodawca wskazał, że planuje zajęcie na przedmiotowej nieruchomości dwóch pasów gruntu: pasa dojścia o długości 24 m i szerokości 1,5 m oraz pasa pod linią komunikacyjną (równoległą do drogi) na całej długości działki ogrodzonej (ok. 26 m). Dokumenty te pozostają zatem w ewidentnej sprzeczności. Nadto, na mapie z k.291 zaznaczona linia równoległa do drogi jest dłuższa niż oznaczona na mapie z k.269. W zaskarżonej decyzji jest mowa o udostępnieniu [...] S.A. dwóch pasów: pasa prowadzącego od drogi do linii teletechnicznej o długości 24 m i szerokości 1,5 m oraz pasa pod linią o długości 26 m i szerokości 1,5 m. Tak więc również ten zapis pozostaje w sprzeczności z treścią mapy z k.291. Nadto, w sytuacji, gdy sentencja zaskarżonej decyzji nie odwołuje się do przedstawionej przez wnioskodawcę mapy, mógłby on zająć część nieruchomości skarżącego w inny sposób niż oznaczony na ostatniej mapie przedłożonej przez wnioskodawcę (k.291). Po pierwsze, z sentencji decyzji nie wynika, że pas dojścia ma być prostopadły do drogi (jak zaznaczono na mapie z k.291), a po drugie nie wynika z niej również, w którym miejscu granicy działek nr [...] i [...] pas dojścia miałby się zaczynać. Wszak zostało to określone wyłącznie na opisywanej mapie, do której decyzja się nie odnosi, a jak wyżej zauważono treść tej mapy pozostaje w sprzeczności z pismem wnioskodawcy z dnia 18.01.2018 r.

Nie można też tracić z pola widzenia faktu, że w zaskarżonej decyzji jest mowa o dwojakim ograniczeniu, mianowicie samym dostępie do słupa i kabla oraz ewentualnej wymianie kabla, jednak sposób w jaki zostało zredagowane rozstrzygnięcie nie pozwala nawet na ustalenie w którym miejscu znajduje się uszkodzony kabel. Jest to o tyle istotne, że w piśmie spółki z dnia 30 marca 2017 r. (k. 143 akt administracyjnych) jest mowa o kablu doziemnym (na działce nr [...]) oraz o sieci napowietrznej (na działce nr [...]). W tym kontekście niezrozumiały staje się opis planowanych prac przedstawiony chociażby w pismach z dnia 10 listopada 2016 r. (k. 57 akt administracyjnych) i 10 listopada 2017 r. (k. 270), w których wnioskodawca wspomina o dojściu do infrastruktury najkrótszą drogą ok. 24 m oraz pasie pod linią telekomunikacyjną na całej długości działki ogrodzonej (ok. 26 m) oraz jednocześnie o wymianie kabla na długości 17 m na działce nr [...].

Wreszcie, rację należy przyznać Wojewodzie, że skoro art. 124b ust. 3 zd. 1 u.g.n., nie normuje daty początkowej czasu udostępnienia nieruchomości (nie dłuższy niż 6 miesięcy), to organ dysponuje w tym względzie uznaniem administracyjnym. Jednakże niezależnie od tego, czy początek biegu terminu do udostępnienia nieruchomości ustalony zostanie od dnia wydania decyzji, dnia jej uprawomocnienia, czy też dnia zajęcia nieruchomości, decyzja oparta w tym zakresie na uznaniu administracyjnym powinna zawierać przekonywujące uzasadnienie wskazujące na logiczną, jasną i spójną argumentację, którą kierował się organ. Tymczasem organ odwoławczy całkowicie pominął fakt, że wnioskodawca domagał się wyznaczenia 4 - dniowego terminu na wykonanie przedmiotowych prac w okresie 60 dni liczonych od dnia ostateczności decyzji. W decyzji określił czas zajęcia nieruchomości na 60 dni od daty jej wydania.

Decyzja o udostępnieniu nieruchomości, wskazująca datę początkową okresu udostępnienia, winna zostać wydana z uwzględnieniem interesu obu stron postępowania, które co do zasady biorą w nim udział, czyli inwestora i właściciela nieruchomości, bądź też innej osoby posiadającej tytuł prawny do gruntu. Proces inwestycyjny winien być bowiem prowadzony z jak najmniejszą uciążliwością dla właściciela, jednakże wzięty pod uwagę powinien zostać również interes inwestora, który z uwagi na konieczność przeprowadzenia całego procesu inwestycyjnego, musi zorganizować harmonogram prac prowadzonych na wszystkich odcinkach tego procesu (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 września 2016 r., sygn. II SA/Bd 700/16, LEX nr 2152078). Organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego, mimo twierdzenia wnioskodawcy, że 4 dni są wystarczające do przeprowadzenia planowanych prac, określił termin udostępnienia nieruchomości na aż 60 dni.

Stwierdzone uchybienia dyskredytują wydaną decyzję organu II instancji i obligują Sąd do jej uchylenia.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie wyeliminowanie wskazanych nieprawidłowości i nieścisłości, w szczególności uzyskania od wnioskodawcy jednoznacznego, precyzyjnego stanowiska, przedstawionego w formie pisemnej i graficznej, obrazującego obszary zajęcia nieruchomości oraz cel zajęcia poszczególnych obszarów (z wyszczególnieniem obszaru niezbędnego dla dojścia do infrastruktury wnioskodawcy oraz obszary przeprowadzenia prac remontowych). Nadto, załącznik graficzny pisma precyzującego żądanie winien posiadać legendę, która pozwoli na zidentyfikowanie obszaru dojścia, obszaru istniejącej a wymagającej remontu infrastruktury i ustalenie parametrów (długości i szerokości) żądanych do udostępnienia obszarów.

Ustosunkowując się do zarzutu skargi w kwestii naruszenia prawa poprzez wydanie decyzji bez uzgodnienia z Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej należy wskazać, że obowiązujące przepisy nie przewidują obowiązku dokonania takiego uzgodnienia w odniesieniu do decyzji wydawanej w trybie art. 124b u.g.n. Stwierdzone uchybienie powoduje, że zaskarżona decyzja wydana została bez należytego wyjaśnienia sprawy, co skutkowało oceną, że narusza art. 7 i art. 77 k.p.a.

Wobec powyższego uznać należy, że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego też, na podstawie art.145§ 1 pkt 1 lit. c orzeczono jak w punkcie I wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.