Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 757/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 7 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. K., G. G., M. A. na decyzję Wojewody [..] z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Wojewoda [..] decyzją z dnia [..], Nr [..] utrzymał w mocy decyzję Starosty [..], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [..], Nr [..].

Organ I instancji decyzją z dnia [..] przywrócił prawo własności i dokonał zwrotu działek położonych w R. przy ul. C., oznaczonych numerami: 205/2, 205/4, 205/6, 205/8, 205/10 o pow. ogólnej 0,2085 ha w obrębie [..] na rzecz P. S. (w części 4/8), P. G. (w części 1/8), G. G. (w części 1/8), W. K. (w części 1/8) oraz M. A. (w części 1/8). Organ mocą tej samej decyzji stwierdził, że nieruchomość podlega zwrotowi za zwrotem na rzecz Gminy Miasta R. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 7.509 zł zgodnie ze sporządzonym operatem szacunkowym.

W uzasadnieniu Starosta [..] podał, iż mocą zarządzenia Naczelnika Miasta R. Nr [..] z dnia [..], przejęto na rzecz Skarbu Państwa, od J. G., Z. G. i P. S., nieruchomość położoną w R. w rejonie ulic A, oznaczoną numerami działek: 4755/1, 4756/1, 4757/1, 4758/1, 4759/1 o pow. ogólnej 0,2110 ha. Decyzją Zastępcy Naczelnika Miasta R. z dnia [..], Nr [...] ustalono odszkodowanie w kwocie 29.540 zł. Z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nr 205 położonej w obrębie [..] wystąpili spadkobiercy ówczesnych właścicieli - tj. P. S., P. G., G. G., W. K. i M. A.. Jak podał organ, na podstawie materiałów wywłaszczeniowych, zapisów w księgach wieczystych oraz dokumentacji geodezyjnej okazało się niezbędnym wykonanie dokumentacji geodezyjnej, polegającej na odtworzeniu granic, wykonaniu mapy prawnej oraz doprowadzeniu do zgodności ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. Po wykonaniu tych czynności nastąpiła zmiana w numeracji i powierzchni poszczególnych działek. Według aktualnej ewidencji gruntów nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot położona jest w obrębie [..] przy ul. A, oznaczona jest numerami działek: 205/2, 205/4, 205/6, 205/8 i 205/10 o pow. ogólnej 0,2085 ha. Działki te pochodzą z działki nr 205 i mają urządzoną księgę wieczystą KW Nr [..]. Z wizji przeprowadzonej na gruncie w dniu 15 lutego 2001 r. wynika, że nieruchomość

objęta wnioskiem o zwrot nie jest użytkowana, jest porośnięta chwastami i nie jest ogrodzona. Starosta [..] uznał więc, iż nieruchomość stosownie do treści przepisu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawcy zarzucili, iż organ nie wyjaśnił sposobu przekształceń i podziałów geodezyjnych działek. Organ nie wyjaśnił stronom co jest możliwe do zwrotu, a w jakiej części i dlaczego zwrot nie jest możliwy. Organ wyłączył do odrębnego postępowania wnioski o zwrot dotyczące innych działek, zaniechając wydania w tym przedmiocie rozstrzygnięć.

Wojewoda [..] mocą decyzji z dnia [..] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko przedstawione przez Starostę [..] wskazując, iż zarzuty odwołania nie są słuszne. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego braku odrębnego postanowienia co do pozostałego gruntu lub żądania przeprowadzenia wizji na gruncie, Wojewoda [..] podał, iż nie są one zasadne, bowiem z akt administracyjnych wynika, że strony brały udział w każdym etapie postępowania, miały dostęp do akt sprawy, przed wydaniem decyzji mogły składać dodatkowe wyjaśniania i uwagi. Kolejne argumenty odwołania pozostają poza zakresem postępowania, ponieważ nie dotyczą części terenu objętego wnioskiem lub dotyczą spraw, które mogą być podnoszone w postępowaniu podziałowym lub wieczysto - księgowym.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. K., M. A. i G. G. wnieśli o uchylenie decyzji podjętych w sprawie. W motywach skargi zarzucili naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 77 § l, 78 § l i 79 § l kpa. Nie poinformowano strony o powołaniu biegłego w sprawie, a tym samym nie mogła ona wziąć udziału w prowadzonym przez biegłego postępowaniu. Strona wnosiła o wyjaśnienie sposobu powstania działki gruntu oznaczonej nr 294/16 o pow. 0,033 ha, wykazanej w ewidencji gruntów jako w całości własność Gminy Miasta R., która to działka stanowiła fragment działki 205/11, która nigdy nie została wywłaszczona, a w sposób niezrozumiały według decyzji I instancji stała się własnością gminy. W wydanych decyzjach w sposób nie zrozumiały orzeczono o zwrocie działek nr 205/2, 205/4, 205/6, 205/8, 205/10 o pow. 0,2085 ha w obrębie [.], pomimo tego, że we wniosku o zwrot gruntu strona wskazywała na działki 4755/1, 4756/1, 4757/1, 4758/1, 4759/1 o pow. 0,2110 ha. Organ nie wyjaśnił w jaki sposób, na podstawie jakich aktów prawnych, decyzji lub innych aktów działki zmieniły numerację, w jakim czasie się to stało, jak przebiegała procedura dotycząca tych przekształceń, kto ją prowadził i na czyj wniosek, dlaczego powierzchnia zwracana jest mniejsza w stosunku do

powierzchni, o zwrot której strona wnioskowała. Kwestionowana decyzja, w ocenie skarżących, jest pobieżna, lakoniczna, mało czytelna i nie wyjaśnia zmiany stanów prawnych, dotyczących tego terenu w przestrzeni historycznej tj. od momentu wydania decyzji wywłaszczeniowych w 1978 r. do decyzji przyznających zwrot terenu w 2003 r. W trakcie prowadzonego postępowania, jak wynika z samej treści decyzji, były prowadzone postępowania geodezyjne, sądowe, powoływano biegłych, dokonywano wpisów w księgach wieczystych lecz strona najczęściej nie była o tych zdarzeniach informowana, a jeżeli była, to nawet nie pouczono jej o skutkach prawnych tych działań, choć należało to do obowiązków organów administracji państwowej. W końcowej części uzasadnienia skarżący podali, iż nie kwestionują faktu zwrotu nieruchomości, ale kontestują sposób przeprowadzenia zmian ewidencyjnych na gruncie, pocięcia go na mniejsze fragmenty i ukrycie w ten sposób powierzchni 25 m2. Strona nie była informowana o wielu czynnościach, a zebrany materiał dowodowy nie jest kompletny i nie wyjaśnia, jakie zdarzenia geodezyjne - prawne miały miejsce na gruncie.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, gdyż argumenty przytoczone w skardze nie dowodzą wydania decyzji niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegaj ą rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do postanowień art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej (art. l § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych).

Sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na

wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Podstawę prawną orzekania w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).

Zgodnie z unormowaniem art. 136 ust. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na określony cel, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. l ustawy). Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 ustawy). Nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu (art. 139 ustawy). W razie zwrotu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, wypłacone odszkodowanie (art. 140 ust. l ustawy). O zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji (art. 142 ustawy).

W zawisłej sprawie, Starosta [..], wykonując zadanie z zakresu administracji rządowej, mocą decyzji z dnia [..] przywrócił prawo własności i dokonał zwrotu określonych działek na rzecz wnioskodawców z określeniem kwoty zwaloryzowanego odszkodowania. W trakcie postępowania organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, w której brali udział wnioskodawcy bądź ich przedstawiciele. Organ ustalił, iż nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot nie jest użytkowana. Następnie uzyskał operat szacunkowy, sporządzoną przez rzeczoznawcę majątkowego w zakresie określenia wartości rynkowej zwracanej nieruchomości. Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji wydał decyzję z dnia [..]. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda [..] utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Reasumując, skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego wynikających z ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W trakcie prowadzonego postępowania organy są związane regułami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie analizując pod tym kątem akta administracyjne również nie spostrzegł uchybień, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze, na wstępie podać należy, iż W. K., M. A. i G. G. bardzo wyraźnie podkreślają, iż nie kwestionują zwrotu nieruchomości. Upatrują oni nieprawidłowości w prowadzonym przez organ postępowaniu, w szczególności w zmianach ewidencyjnych gruntu. Ustosunkowując się do tego argumentu organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, iż zarzuty dotyczące postępowania podziałowego lub wieczysto - księgowego wykraczają poza zakres przedmiotowej sprawy. Sąd zgadza się z tym poglądem. Pragnie jedynie, w celu zapewnienia kompleksowości rozważań, dodać, iż zgodnie z unormowaniem art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.

Dokładniejszego wyjaśniania wymaga odniesienie się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia reguł postępowania administracyjnego. Podstawowe znaczenie dla procedury administracyjnej ma zasada zgodnie, z którą organy działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). W toku postępowania organy stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa znajduje swoje odzwierciedlenie w treści przepisu art. 8 kpa. Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § l kpa). Po myśli unormowania art. 78 § l kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ może jednak nie uwzględnić żądania, jeżeli dotyczy ono okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami (art. 78 § 2 kpa). Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem (art. 79 § kpa). Przechodząc od tych ogólnych uwag na grunt przedmiotowej sprawy wyjaśnić należy, iż w ocenie składu orzekającego, organ nie naruszył wymienionych przepisów prawa w stopniu stanowiącym podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. W postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podstawowe znaczenie ma ustalenie "zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia" (art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami). Organ zgromadził odpowiedni materiał dowodowy w celu stwierdzenia tej okoliczności i określenia kwoty odszkodowania do zwrotu. Skarżący w toku postępowania byli informowani o podejmowanych czynnościach, mieli możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji (art 10 § l kpa). Wszystkie te ustalenia potwierdzają dokumenty załączone do akt administracyjnych. Z tych wszystkich względów Sąd nie mógł podzielić zarzutów skargi.

Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.