Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1032/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-11-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 260, art. 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 5 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 roku postanawia: odmówić przyznania skarżącemu – M. H. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

M. H. pismem z dnia 16 lipca 2012 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 rok.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 czerwca 2013 roku M. H. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 877 zł na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 roku.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na tym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A. i 2-letnim synem M. Osiąga dochód z tytułu dzierżawy ziemi w wysokości 100 zł i prac dorywczych w kwocie 600 zł. Jego żona pobiera zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem w łącznej kwocie 468 zł, a ponadto z tytułu umowy najmu mieszkania osiąga dochód w kwocie 1.500 zł miesięcznie (do końca sierpnia 2013 roku). Skarżący wskazał przy tym, że w skład jego majątku wchodzą nieruchomości w postaci budynku mieszkalnego o pow. 90 m2, mieszkania o pow. 44 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 5,5 ha (w tym las i użytki rolne), do jego żony należy zaś mieszkanie o pow. 57 m2 w całości wynajmowane. Wyjaśnił także, iż należąca do niego nieruchomość rolna wraz z budynkiem mieszkalnym jest obciążona kredytem hipotecznym (do 2022 r.). Miesięczna rata kredytu wynosi 480 zł. Skarżący dodał, że w związku ze złożonym w Urzędzie Skarbowym w T. zobowiązaniem o utrzymaniu w niezmienionym stanie składników majątkowych nie ma możliwości sprzedaży nieruchomości. Z tego względu nie dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych.

Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł dodatkowo, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jego żona pobiera zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu udzielonego urlopu wychowawczego, ponadto do końca sierpnia 2013 r. osiągać będzie dochód z tytułu najmu mieszkania. Skarżący podkreślił, że wydatki rodziny w znacznej części pokrywane były dzięki pomocy rodziny, tj. rodziców utrzymujących się z emerytur. Dodał, że posiada majątek nieruchomy, którego spieniężenie jest niemożliwe ze względu na zajęcie związane z wysokimi zobowiązaniami podatkowymi. Wniósł przy tym o uwzględnienie kwoty kosztów, które musi ponieść w obu sprawach (I SA/Łd [...] i I SA/Łd [...]), łącznie wynoszącej 2.377 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego w tych sprawach.

Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 25 lipca 2013 roku wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych - z okresu ostatnich 3 miesięcy, przedstawienia aktualnej decyzji bądź zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzających posiadanie przez niego statusu osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku, określenia kwoty pomocy uzyskiwanej od rodziny, sprecyzowania kwoty przeznaczanej miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty oraz nadesłania odpisu zeznania podatkowego własnego i żony za 2012 rok, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 20 sierpnia 2013 roku wyjaśnił, że wprowadzone zmiany wymuszone przez bank, które miały między innymi obniżyć koszty bankowe, spowodowały, że nie otrzymuje wyciągów bankowych. Nie posiada żadnych lokat bankowych, natomiast jego żonie wypowiedziano umowę i została zmuszona do zamknięcia rachunku. Skarżący wskazał przy tym, że w związku z jego jednorazową nieobecnością w terminie w urzędzie pracy został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Obecnie jest bezrobotny i niezarejestrowany. Dodał, że wskutek rosnących długów i problemów finansowych jego żona wyprowadziła się wraz z synem do swoich rodziców, od których płynęła pomoc finansowa, a co za tym idzie, nie otrzymuje pomocy od rodziny. Jednocześnie skarżący wskazał, że jego podstawowe opłaty wraz z ratą kredytową stanowią łącznie kwotę 980 zł. Pozostałe wydatki na tzw. "życie" wynoszą ok. 500 zł, ale nie jest w stanie wyjaśnić, jak dokona tych opłat. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie składał zeznania podatkowego za 2012 rok z uwagi na brak dochodów. Natomiast jego żona w obecnej sytuacji rodzinnej nie zgodziła się na pobranie przez niego odpisu PIT z urzędu skarbowego i udostępnienia mu jakichkolwiek dokumentów.

Postanowieniem z dnia 9 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego.

Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu środka odwoławczego M. H. podniósł, iż referendarz sądowy nie wziął pod uwagę istotnych zmian, jakie zaszły w życiu strony w okresie od 17 lipca 2013 r. a 20 sierpnia 2013 r., tj. utraty statusu osoby bezrobotnej oraz wyprowadzenia się z domu żony wraz z synem, a tym samym utraty pomocy finansowej płynącej od teściów.

Skarżący wskazał ponadto, że w kwocie 2668 zł stanowiącej dochód gospodarstwa domowego zawierają się również koszty utrzymania wynajmowanego mieszkania (umowa najmu zawarta była do końca sierpnia 2013 r.) oraz konieczność pokrycia innych zobowiązań, tj. kredytów oraz kosztów związanych z utrzymaniem i podstawowymi opłatami. Podkreślił, że od września skończył się wypłacany żonie zasiłek rodzinny z dodatkiem z tytułu urlopu wychowawczego, a zatem wobec powyższego realny dochód rodziny wynosi 700 zł. Za niesprawiedliwe w takiej sytuacji uznał skarżący branie pod uwagę przez referendarza zmniejszenie raty kredytu hipotecznego a pominięcie utraty dochodu w wysokości 2000 zł. Podkreślił, że w istocie jego sytuacja uległa zmianie nie na korzyść, a zdecydowanie się pogorszyła, dodał również, ze wpłaty gotówkowe wykazane na rachunku bankowym pochodzą z pieniędzy rodziców skarżącego, które w części stanowią pomoc finansową, w części zaś służą do dokonywania opłat za rodziców, którzy jako osoby starsze nie radzą sobie z operacjami bankowymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 14 marca 2012 r., poz. 270.), przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika, zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia (zarządzenia) i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym.

Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Wykładnia art. 246 § pkt 2 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.)

Sąd zwraca uwagę, iż analiza akt niniejszej sprawy dowodzi, że jest to kolejny (drugi) wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony przez skarżącego w postępowaniu w niniejszej sprawie, aczkolwiek tym razem skarżący wniósł jedynie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił bowiem zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 lutego 2013 roku o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, uznając za prawidłowe i zasługujące na aprobatę stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zgodnie z którym wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 lutego 2013 roku jest zatem prawomocne (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Możliwość zmiany bądź uchylenia tego orzeczenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważa, że podane przez skarżącego informacje podobnie, jak miało to miejsce w przypadku pierwszego wniosku są niekompletne i nasuwają wątpliwości, co do ich wiarygodności. W szczególności na podstawie dostarczonych przez stronę dokumentów i wyjaśnień trudno w sposób jednoznaczny ustalić rzeczywistą sytuację materialną skarżącego. Wątpliwości wzbudza zwłaszcza nie poparte jakimikolwiek dokumentami twierdzenie o wymuszonych przez bank zmianach, które skutkują tym, iż skarżący nie otrzymuje wyciągów bankowych. Podobnie rzecz się ma z niemożliwością przedstawienia rachunków bankowych żony. Co istotne wskazać należy, ze skarżący już uprzedni przedstawiał jedynie wybrane przez siebie fragmenty wyciągów z rachunku bankowego.

Istotnym pozostaje również w ocenie Sądu fakt dokonania na rachunek bankowy 2 wpłat gotówkowych w okresie od 9 sierpnia do 13 września 2012 r. Za niewiarygodne uznał Sąd twierdzenia skarżącego zawarte w sprzeciwie, że nie jest w stanie określić źródła pochodzenia tych wpłat, posługując się sugestią, iż stanowią one środki przekazane przez rodziców skarżącego. Również twierdzenia dotyczące salda końcowego na rachunku bankowym, będącego jak podnosi w sprzeciwie strona "limitem overdraftu" i zamykającego się kwotą 150 zł nie są wiarygodne. Argument, iż skarżący nie "trzyma zbędnej korespondencji" niestety w efekcie nie nadesłania żądanych przez Sąd wyciągów bankowych musi wszak działać na niekorzyść strony.

Dodatkowo należy wskazać, że zmniejszona rata kredytu hipotecznego stanowi choć w niewielkim wymiarze korzyść finansową dla skarżącego. Również fakt wyprowadzenia się ze wspólnego gospodarstwa żony i dziecka spowodował, iż koszty utrzymania zostały zredukowane de facto do jednej osoby.

Niezwykle istotnym w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że skarżący wraz z małżonką posiadają nieruchomości o znacznej wartości rynkowej w postaci budynku mieszkalnego o pow.90 m2, mieszkania o pow. 44 m2, mieszkania o pow. 57 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 5,5 ha, w skład której wchodzą las i użytki rolne. Wszystkie te okoliczności przesądziły o braku spełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie.

Konkludując przyjąć należało, że sytuacja przedstawiona przez stronę budzi uzasadnione wątpliwości, ponieważ informacje podane przez nią są w ocenie Sądu, niepełne i wybiórcze. Sytuacji tak przedstawionej nie można uznać za spójną i nie budzącą wątpliwości, co prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.

AK.