Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 341/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Asesor WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Rafał Kubik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi S.J. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...].01.2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił S. J. zgody na dokonanie rozbiórki budynku znajdującego się przy ul. [...] w S.

W uzasadnieniu swojej decyzji [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że przedmiotowy budynek zbudowany został pod koniec XIX stulecia. Znajduje się on na granicy zespołu urbanistycznego starego miasta wpisanego do rejestru zabytków. Ulica [...] kształtowana była na przełomie XIX i XX wieku poprzez zabudowę rozluźnioną, willową z przydomowymi ogrodami. Budynek posiada wartości kulturowe zarówno, jako indywidualny przykład dawnego reprezentacyjnego budownictwa willowego, wzorowanego na pałacach miejskich oraz jako charakterystyczny obiekt w zabudowie całej ulicy. Jest to obiekt murowany, tynkowany, podpiwniczony, trzykondygnacyjny. Parter otrzymał głębokie, profilowane bonitowanie, a otwory okienne i drzwiowe ograniczono profilowanymi opaskami oraz gzymsami wspartymi na dekoracyjnych konsolach. Najokazalej opracowana została fasada. Jej cześć środkowa otrzymała formę czteroosiowego ryzalitu. Przestrzenie międzyokienne wypełniają pilastry z głowicami stylizowanymi na kapitelach antycznych. Pod oknami wprowadzono płyciny z płaskorzeźbami. Budynek posiada zachowaną drewnianą stolarkę ramowo - płycinową dwu i jednoskrzydłową z profilowanymi ościeżnicami oraz klatkę schodową z żeliwną balustradą o roślinnych w formie tralkach. W hallu oraz korytarzach pięter znajdują się ozdobne posadzki ceramiczne.

Przeprowadzone w dniu 29 marca 2002 roku oględziny wykazały, że stan zachowania obiektu nie kwalifikuje go do rozbiórki. Wykonany w latach 60 - tych XX wieku remont wpłynął korzystnie na stan jego zachowania. Forma architektoniczna budynku, jego walory estetyczne, proporcjonalnie zaprojektowana bryła, dekoracyjnie opracowane elewacje zdaniem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków skłaniają raczej do ujęcia tego budynku w rejestrze zabytków, a nie do jego rozbiórki.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył S.J. podnosząc zarzut, iż pominięto stan w jakim faktycznie znajduje się budynek, którego dotyczył wniosek o zezwolenie na dokonanie rozbiórki. Zdaniem skarżącego walory estetyczne i kulturowe budynku są wyolbrzymione i przewartościowane. Odmowa udzielenia zgody na dokonanie rozbiórki budynku spowoduje zaś tylko jego dalszą dewastację. Utrzymanie budynku w takim stanie w jakim jest on obecnie powoduje duże koszty.

W uzupełnieniu odwołania skarżący podniósł też zarzut, że budynek znajduje się w obrębie starego miasta wpisanego do rejestru zabytków, jednak sam nie jest tam wpisany. Budynek ma charakter użytkowy i skarżący dąży do jego racjonalnego wykorzystania. Przeprowadzenie remontu tego budynku wiązałoby się z dużymi kosztami i byłoby nieopłacalne. Rozstrzygnięcie decyzji nie uwzględnia słusznego interesu strony co stanowi naruszenie art.7 kpa. Wydając zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków kierował się wyłączenie interesem społecznym, a nie brał pod uwagę argumentów skarżącego. O złym stanie technicznym budynku świadczy jednoznacznie opinia biegłego z zakresu budownictwa. Zaskarżona decyzja zdaniem skarżącego narusza również konstytucyjnie chronione prawo własności skarżącego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 roku, Nr [...] Minister Kultury utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2002 roku.

W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Kultury stwierdził, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji błędnie użył terminu "rozbiórka", gdy tymczasem art. 27 ust.l ustawy z dnia 15 lutego 1962 roku o ochronie dóbr kultury przewiduje jedynie możliwość wydania zezwolenia na prace przy zabytku. Organ konserwatorski winien więc odmówić wydania zezwolenia na prace przy zabytku polegające na całkowitej wymianie jego substancji.

W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji Minister Kultury stwierdził, że przedmiotowy budynek położony jest na obszarze układu urbanistycznego miasta S. wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] lipca 1953 roku. Ochrona konserwatorska zabytkowych układów urbanistycznych stosownie do art.3 ust.2 wyżej wymienionej ustawy polega między innymi na zachowaniu zewnętrznego wyglądu budowli określonego skalą, rozmiarami, stylem konstrukcją, materiałami, kolorem i wystrojem. Powstały w XIX wieku budynek przy ul. [...] w S. reprezentuje przykład zabudowy willowej nawiązującej do budownictwa rezydencjalnego, stanowiąc integralny element historycznego rozplanowania miasta. Z tych względów stanowisko merytoryczne [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jest zdaniem Ministra Kultury w pełni uzasadnione. Argumenty, iż budynek znajduje się w złym stanie technicznym oraz, że wykonanie remontu jest nieopłacalne nie mogą być w ocenie Ministra Kultury uwzględnione, gdyż obiekt mimo złego stanu technicznego nadaje się do remontu.

Fakt objęcia prawną ochroną konserwatorską układu urbanistycznego zdaniem Ministra Kultury daje organom konserwatorskim kompetencje do wydawania zezwolenia na prace w odniesieniu do poszczególnych obiektów znajdujących się na takim obszarze. Zaskarżona decyzja nie narusza również prawa własności skarżącego. Stosownie do art. 140 kc właściciel rzeczy ma prawo do rozporządzania nią z wyłączeniem innych osób w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Taką ustawą jest ustawa z dnia 15 lutego 1962 roku o ochronie dóbr kultury. Ograniczenie prawa własności co do obiektu zabytkowego ma na celu jego zachowanie i należyte utrzymanie.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył S. J. podnosząc zarzut, iż decyzja Ministra Kultury wydana została z naruszeniem art. 107 kpa gdyż nie zawiera daty jej wydania. Decyzja ta zdaniem skarżącego narusza również art. 7 kpa, gdyż nie uwzględnia słusznego interesu skarżącego oraz z art. 11 kpa gdyż nie wyjaśnia stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Nadto stwierdził, że dokonał sprostowania swojej decyzji poprzez dopisanie daty jej wydania "[...] stycznia 2003 roku".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym.

Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 27 ust.l ustawy z dnia 15 lutego 1962 roku o ochronie dóbr kultury (Dz. U. Nr 10 poz. 48 ze zmianami) oraz art. 107§l kpa.

Na wstępie stwierdzić należy, że budynek, którego dotyczy decyzja Ministra Kultury nie został wpisany do rejestru zabytków. Jest to fakt niekwestionowany tak przez organy administracji publicznej jak i stronę skarżącą. Tymczasem całe uzasadnienie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wskazujące na konieczność ochrony przedmiotowego budynku w istocie zawiera argumenty jakby budynek ten znajdował się w tym rejestrze. Opisywane są bowiem walory historyczne i architektoniczne budynku. Wyrażany jest nawet pogląd, iż przymioty te przemawiają za tym by budynek ten wpisać do rejestru zabytków. Minister Kultury podzielając poglądy Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków stwierdza nadto, że ochrona konserwatorska zabytkowych układów urbanistycznych jaka przewidziana jest w art.3 ust.2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 roku o ochronie dóbr kultury (Dz. U. Nr 10 poz. 48 ze zmianami) uzasadnia ochronę bezpośrednio samego zabytku. Jest to pogląd zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nietrafny. Gdyby pogląd ten uznać za słuszny to zbędne byłoby wpisywanie poszczególnych obiektów do rejestru zabytków. Skoro ochronie podlega jedynie układ urbanistyczny to ocena zasadności wniosku skarżącego o dokonanie rozbiórki budynku winna zawierać argumenty dotyczące ochrony tego układu urbanistycznego, a nie argument} przemawiające za ochroną budynku jako zabytku. Można bowiem wyobrazić sobie sytuację. że rozbiórka budynku znajdującego się w strefie ochrony układu urbanistycznego, a następnie budowa w tym miejscu nowego budynku nie naruszy tego układu [...] budynek może bowiem swym wyglądem odtwarzać podlegający ochronie układ urbanistyczny.

Nadto zauważyć należy, że w uzasadnieniu swojej decyzji Minister Kultury powołuje się na decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zbytków w [...]. z dnia [...] lipca 1953, dotyczącą objęcia ochroną konserwatorską układu urbanistycznego części miasta S.. Decyzji tej nie ma jednak w aktach sprawy. gdy tymczasem jej załączenie do akt jest zdaniem Sądu niezbędne dla prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącego. Pozwoli to bowiem na ustalenie granic chronionego układu urbanistycznego oraz zakresu tej ochrony oraz ocenę zasadności wniosku skarżącego oraz prawidłowość rozstrzygnięcia organów administracji publicznej co do tego wniosku.

W uzasadnieniu decyzji Ministra Kultury brak też jest odniesienia do przedłożonej przez skarżącego opinii z dnia 25 lipca 2002 roku dotyczącej oceny stanu technicznego budynku administracyjno - mieszkalnego znajdującego się przy ul. [...] w S. Samego przytoczenia przez Ministra Kultury treści opinii w uzasadnieniu decyzji nie sposób uznać za ustosunkowanie się do tej opinii. Organ administracji publicznej winien ocenić przydatność opinii dla sprawy podając przesłankami, którymi się przy tym się kierował.

Odnośnie zarzutu skarżącego dotyczącego wydania decyzji nie zawierającej daty stwierdzić należy, iż Minister Kultury wydał w tym przedmiocie postanowienie

o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej i uzupełnił ten brak poprzez wpisanie w decyzji daty jej wydania. Wprawdzie uzupełnienie decyzji o datę jej wydania w trybie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej jest niedopuszczalne to jednak dopóki postanowienie w tym przedmiocie nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego wywołuje wynikające z jego treści skutki prawne. Tym samym uznać należy, że na obecnym etapie postępowania zaskarżona decyzja posiada datę wydania.

Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pktl a i c i art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.