Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1117/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1, art. 20 ust. 2, pkt 1, art. 24 ust. 2c
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: par. 12
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (zwany dalej "Inspektorem Wojewódzkim"), po rozpoznaniu odwołania H. K., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] r., [...] w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących, prawidłowo ustalonych przez organy, okolicznościach.

Dnia [...] r. H. K. wystąpiła do Starosty żądaniem sprostowania błędnych zapisów w katastrze gruntów i budynków w zakresie powierzchni jej gospodarstwa rolnego oraz powierzchni działek wchodzących w skład tego gospodarstwa, położonego we wsi C., gmina [...] (k. 666-666 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W motywach wniosku opisała historię nieruchomości stanowiących wspomniane gospodarstwo rolne, które nabyła w 1980 r. po J. D. (primo voto [...]) i zwróciła się do organu o:

1. nie pomijanie działek 53, 54, 55 i 63 w informacjach dotyczących gospodarstwa rolnego J. D.,

2. sprostowanie powierzchni działki [...] poprzez zmianę z 8,6342 ha na 8,8708 ha,

3. sprostowanie powierzchni działki [...] poprzez zmianę z 4,9767 ha na 4,9308 ha.

4. sprostowanie powierzchni całego gospodarstwa rolnego poprzez zmianę z 13,6109 ha na 13,8016 ha.

Pismem z dnia [...] r., [...] (dalsze pisma także z tym znakiem, k. 667 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) Starosta zwrócił się do wnioskodawczyni o sprecyzowanie przedmiotu wnioskowanej zmiany.

Pismem z dnia [...] r. (k. 670-678 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) H. K. wskazała, że przedmiotem aktualizacji mają być powierzchnie działek [...] i [...] oraz powierzchnia całego gospodarstwa, a także odnośnie działek 53, 54, 55 i 63 usunięcie wadliwych zmian właścicielskich, dokonanych bez podstawy prawnej "zawiadomieniami o zmianie": [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r. oraz [...] z dnia [...] r.

Starosta pismem z dnia [...] r. (k. 681-682 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) zawiadomił wnioskodawczynię, że wszczął na wniosek postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków dotyczące: zmiany powierzchni działek położonych w obrębie C., gmina [...], oznaczonych na arkuszu mapy 5 numerem [...] i na arkuszu mapy 7 numerem [...] oraz zmian podmiotowych dotyczących działek położonych w obrębie C., gmina [...] oznaczonych na arkuszu mapy 1 numerami 53, 54, 55 i 63. Ponadto organ wezwał wnioskodawczynię do dostarczenia wymaganej prawem dokumentacji geodezyjnej stanowiącej podstawę do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.

Pismem z dnia [...] r. (k. 683-718 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) H. K. ponowiła swoje żądanie sprostowania ewidencji gruntów i budynków (w oparciu o własne obliczenia powierzchni).

Starosta pismem z dnia [...] r. (k. 719 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) zawiadomił wnioskodawczynię o przysługującym jej prawie wglądu do dokumentacji oraz wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań na piśmie.

Pismem z dnia [...] r. (k. 726 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) H. K. zgłosiła wątpliwości co do braku numeracji kart w aktach oraz sposobu jej skompletowania.

Postanowieniem z dnia [...] r. (k. 727 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) Starosta postanowił włączyć do akt sprawy dowód w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy [...], która toczyła się przed Starostą. Wskazał, że w poprzednich latach z wnioskodawczynią prowadzona była obszerna korespondencja, dotycząca tego samego zagadnienia pod numerem [...], której kopia została następnie załączona do akt sprawy [...]

Starosta pismem z dnia [...] r. (k. 730 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) ponownie zawiadomił stronę o przysługującym jej prawie wglądu do dokumentacji oraz wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań na piśmie.

H. K. pismem z dnia [...] r. (k. 734-749 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) zgłosiła szereg wniosków dowodowych i podtrzymała wniosek z dnia [...] r.

Decyzją z dnia [...] r., [...] Starosta odmówił dokonania aktualizacji polegającej na zmianie powierzchni działek położonych w obrębie C., gmina [...], oznaczonych na arkuszu mapy 5 numerem [...] i na arkuszu mapy 7 numerem [...] oraz na zmianie podmiotowej dotyczącej działek położonych w obrębie C., gmina [...] oznaczonych na arkuszu mapy 1 numerami 53. 54, 55 i 63. Jako podstawę prawną powołano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23, obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "K.p.a."), art. 22 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm., dalej "P.g.k.") oraz § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1034 ze zm., dalej "r.e.g.").

W motywach rozstrzygnięcia Starosta przedstawił ustalenia z postępowania wyjaśniającego odnośnie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego H. K.. Wskazał, że w księdze wieczystej [...] tom II karta 41 ujawniona była matrykuła 62 o ogólnej powierzchni 15,3470 ha, składająca się z parcel oznaczonych na karcie numer [...] numerami 463, 464 i 465, a jako właściciele byli wpisani: "rolnik J. S. i żona jego Joanna z domu K. z [...], żyjący w ogólnej wspólności majątkowej". Księga wieczysta [...] tom II karta 41 została zamknięta w 1948 r., a nieruchomości o powierzchni 15,3470 ha przeniesiono do księgi wieczystej [...].

W 1962 r. założono ewidencję gruntów i budynków dla obrębu [...], przy czym w miejsce parcel 463, 464 i 465 zostały ujawnione działki ewidencyjne odpowiednio:

1. dla parceli 463 o powierzchni 5,2370 ha ujawniono działki: 5 o powierzchni 1,2400 ha, 6 o powierzchni 1,2400 ha, 7 o powierzchni 1,2500 ha, 8 o powierzchni 1,2500 ha, 10 o powierzchni 0,2200 ha, 53 o powierzchni 0,0200 ha, 54 o powierzchni 0,0100 ha oraz 55 o powierzchni 0,0100 ha;

2. dla parcel 464 i 465 o powierzchni 10,1100 ha ujawniono działkę ewidencyjną 63 o powierzchni 0,0300 ha oraz 103 o powierzchni 10,0800 ha.

Łączna powierzchni parcel 463, 464 i 465 wynosiła 15,3470 ha natomiast po założeniu ewidencji gruntów łączna powierzchnia działek ewidencyjnych: 5, 6, 7, 8. 10, 53. 54. 55, 63 i 103 wynosiła 15.3500 ha.

W 1963 r. działka ewidencyjna 103 o powierzchni 10,0800 ha została podzielona na działki oznaczone numerami: [...] o powierzchni 8.8400 ha, [...] o powierzchni 0,6200 ha i [...] powierzchni 0,6200 ha. Następnie działka ewidencyjna [...] stała się własnością M. S. oraz J. S. z mocy prawa na podstawie Aktu Własności Ziemi [...] z dnia [...] r. Działka ewidencyjna [...] stała się własnością A. A. S. oraz Z. S. z mocy prawa na podstawie Aktu Własności Ziemi [...] z dnia [...] r. Natomiast działki ewidencyjne 5, 6, 7, 8, 10 i [...] stały się własnością J. D. z mocy prawa na podstawie Aktu Własności Ziemi [...] z dnia [...] r. Starosta podkreślił, że Akt Własności Ziemi [...] nie obejmował działek położonych w [...] i oznaczonych numerami 53, 54, 55 i 63. Działki ewidencyjne 53, 54, 55 i 63 od założenia ewidencji zapisane były w jednostce rejestrowej, w której jako władający początkowo figurowało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, a następnie Rejon Dróg Publicznych. Z księgi wieczystej [...] w 1976 r. najpierw odłączono działkę [...] o powierzchni 0,6177 ha (w rejestrze ewidencji figurowała zaokrąglona powierzchnia 0,6200 ha), w wyniku czego powierzchnia w księdze wynosiła 14,7293 ha. Następnie z księgi odłączono działkę oznaczoną numerem [...] o powierzchni 0,6215 ha (w rejestrze ewidencji figurowała zaokrąglona powierzchnia 0,6200 ha), pozostawiając powierzchnię 14,1078 ha. Dział I księgi został w 1977 r. sprostowany na podstawie wyciągu z wykazu zmian gruntowych, w którym wykazano działki [...], 6, 7, 8, 10 o łącznej powierzchni 14,0400 ha. Starosta P. podkreślił, że ujawniona w wyciągu działka numer [...] została w 1963 r. podzielona na działki ewidencyjne [...]. [...], i [...], a działki [...] i [...] zostały odłączone z księgi wieczystej 2695. Starosta P. stwierdził, że w dziale I księgi wieczystej [...] ujawniono w konsekwencji działki o numerach: 5, 6, 7, 8 10 i [...] o łącznej powierzchni 14,0400 ha, przy czym w przedmiotowym wyciągu pominięto działki o numerach 53, 54, 55 i 63.

Należy podkreślić, że w 1980 r. zarówno w jednostce rejestrowej (ewidencja gruntów i budynków) jak i w księdze wieczystej [...] (dział II), jako właściciela w miejsce J. D., córki A. ujawniono B. K. i żonę H. na podstawie umowy numer [...]/80 z [...] r., spisanej przed Naczelnikiem Gminy [...], w której J. D. przekazała posiadanie i własność gospodarstwa o powierzchni 14,0400 ha.

W 1987 r. działka [...] została podzielona decyzją Naczelnika Gminy [...] znak: [...]/87 z [...] r. na działki oznaczone numerami [...], powierzchni 0.0837 ha oraz [...] o powierzchni 0,1963 ha, o łącznej powierzchni po podziale 0,2800 ha (na skutek nowego pomiaru). Księga wieczysta [...] (dział I) została sprostowana w 1987 r. na podstawie wyciągu z wykazu zmian gruntowych, w którym ujawniono działki nr 5, 6, 7, 8, [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 14,1000 ha. Następnie również w 1987 r. została odłączona działka ewidencyjna [...] o powierzchni 0,0937 ha, a powierzchnia pozostała wyniosła 14,0163 ha.

Starosta wskazał, że w wyniku odnowienia ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...] działki oznaczone numerami: 5, 6, 7, 8 i 10 o łącznej powierzchni 5,2000 ha zostały połączone w działkę [...] o powierzchni 5,2829 ha, natomiast dla działki [...] została przyjęta powierzchnia 8,6342 ha. Działki [...] i [...] o łącznej powierzchni 13,9171 ha zostały zapisane w jednostce rejestrowej, w której jako właściciele figurowali B. K. wraz z żoną H. . Starosta P. podkreślił, że ustalony stan władania został ogłoszony w dniach 21-22 listopada 1986 r., a czynność ta utrwalona w protokole. W pozycji 77 przedmiotowego protokołu znajdują się dane dotyczące działki [...] o powierzchni 5,2829 ha i [...] o powierzchni 8,6342 ha.

Starosta ustalił też, że w wyniku odnowienia ewidencji dla działki [...] została przyjęta powierzchnia 0,0177 ha, dla działki [...] - 0,0072 ha, dla działki [...] - 0,0072, a dla działki [...] - 0,0318 ha. Działki [...], 54, 55 i 63 zostały zapisane w jednostce rejestrowej, w której jako właściciel figurował Skarb Państwa, a władający Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych. Starosta wskazał, że ponieważ działka ewidencyjna [...] została odłączona z księgi wieczystej [...], a jednocześnie cała działka oznaczona numerem 10 została włączona na podstawie dokumentacji z 1986 r. w działkę [...], w związku z powyższym działka [...] została podzielona na działki nr [...] o powierzchni 0,0837 ha (odpowiednik działki nr [...]) oraz działkę [...] o powierzchni 5.1992 ha (odpowiednik działek 5, 6, 7, 8 i [...]). Starosta zaznaczył, że w 2000 r. działka [...] została podzielona na działki [...], [...], [...] na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r., [...]/2000 i dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] Z księgi wieczystej [...] (dawna [...]) odłączono najpierw działkę [...] o powierzchni 0,1243 ha (w wyniku czego pozostała w księdze powierzchnia 13,7091 ha), a następnie działkę ewidencyjną oznaczoną numerem [...] o powierzchni 0,0982 ha (w wyniku czego pozostała w przedmiotowej księdze wieczystej powierzchnia 13,6109 ha).

Dalej Starosta, odnosząc się do uwag skarżącej dotyczących zawiadomień odnośnie zmian w ewidencji gruntów i budynków wyjaśnił, że zmianą [...] z dnia [...] r. dla działek o numerach 53, 54, 55 i 63 wprowadzono numer księgi wieczystej [...], a jako właściciela ujawniono H. K. na podstawie badania stanu prawnego przedmiotowych działek. Zmianą numer [...] dokonaną [...] r. w operacie ewidencyjnym na podstawie ponownego badania stanu prawnego wyżej wymienionych działek, omyłkowo ujawniono M. J. S. jako właściciela przedmiotowych działek. Starosta wskazał, że w wyniku wykrycia błędnej informacji dokonano [...] r. kolejnej zmiany [...] (Starosta błędnie powołał jej datę – powinien być [...] r.) w operacie ewidencji gruntów i budynków, ujawniając jako właścicieli działek 53, 54, 55 i 63 J. S. i J. S. (Starosta błędnie wskazał "M. J. S. i J. S. na prawach wspólności ustawowej"). Zdaniem organu pierwszej instancji wpisu dokonano w oparciu zgromadzoną w operacie ewidencyjnym dokumentację, z którego wynikało, że wyżej wymienione działki nie zostały wymienione w Akcie Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] r., a który był podstawą ujawnienia jej w dziale II księgi wieczystej [...].

Starosta ustalił, że aktualnie w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel działek [...] i [...] jest ujawniona H. K., a zapis ten jest zgodny z danymi ujawnionymi w księdze wieczystej [...] W ocenie Starosty wnioskodawczyni żądając dokonania zmiany odnośnie powierzchni działek ewidencyjnych [...] i [...] nie przedstawiła stosownej dokumentacji geodezyjnej, a ponadto przedstawiając wyliczenia własne odnośnie powierzchni nie uwzględniła, że w katastrze nieruchomości prowadzonym przed założeniem ewidencji gruntów, wywodzącym się z katastru pruskiego powierzchnia parcel była podawana z dokładnością do 0,0001 ha, natomiast w rejestrach gruntów od założenia ewidencji gruntów dla obrębu [...] w 1962 r. w ewidencji gruntów i budynków do 1996 r., zgodnie z zarządzeniem Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. nr 11, poz. 98), powierzchnię działek na terenach wiejskich podawało się z dokładnością do 0,01 ha. Od 1996 r. zgodnie z rozporządzeniem Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813, ze zm.) oraz obowiązującym obecnie rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034, ze zm.) powierzchnię działek podaje się z dokładnością do 0,0001 ha. W wyciągu z wykazu zmian gruntowych sporządzonym w 1976 r. pominięta została powierzchnia działek 53, 54, 55 i 63 o łącznej powierzchni 0,07 ha, a także w wyniku odnowienia ewidencji gruntów i budynków w 1986 r. nastąpił ubytek powierzchni 0,1829 ha. Starosta podkreślił, że aktualne zapisy ujawnione w ewidencji gruntów i budynków dotyczące działek [...], [...], 53, 54, 55 i 63 są zgodne z dostępnymi dla organu materiałami źródłowymi. Organ podkreślił, że w wyniku podziału w 2000 r. działki [...] na działki [...], [...] i [...], działka [...] zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami była tylko w części objęta pomiarem (działki [...] i [...] były objęte pomiarem w całości). Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, że od ostatniej aktualizacji dokonanej zmianą [...] z dnia [...] r., kiedy jako właścicieli ujawniono J. S. i J. S. do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków nie wpłynęły żadne nowe dokumenty, które mogłyby stanowić podstawę do aktualizacji w zakresie zmiany podmiotowej. Zdaniem Starosty działki ewidencyjne 53, 54, 55 i 63 odpowiadają części dawnej parceli katastralnej 463, zapisanej w matrykule 62 (księga wieczysta [...] tom II karta 41), w której jako właściciele figurowali J. S. i żona J. S.. Organ pierwszej instancji stwierdził także, że Akt Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] r. nie obejmował działek 53, 54, 55 i 63. Od założenia ewidencji w 1962 r. działki zapisane były w jednostce rejestrowej, w której jako władający początkowo figurowało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, a następnie Rejon Dróg Publicznych. W wyniku odnowienia ewidencji gruntów i budynków przedmiotowe działki zostały zapisane w jednostce rejestrowej, w której jako właściciel figurował Skarb Państwa, a władający Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych. Następnie w 2005 r. wykreślono władającego i wpisano Gminę [...] jako zarządcę. Zdaniem Starosty od założenia ewidencji gruntów i budynków zapisy ujawnione w rejestrach dotyczących wyżej wymienionych działek nie odzwierciedlały ich stanu prawnego. Organ pierwszej instancji wskazał, że w celu sporządzenia częściowego wyciągu z wykazu zmian gruntowych na potrzeby postępowania prowadzonego przez Wojewodę W. w sprawie nabycia przez Powiat P. z mocy prawa działek 53, 54, 55 i 63 zbadano ich stan prawny i ustalono, że zapisane są w księdze wieczystej [...], w której jako właściciel ujawniona jest H. K.. W związku z powyższym aktualizacji zapisów w ewidencji gruntów i budynków dokonano zmianą numer [...] z dnia [...] r. Następnie w wyniku weryfikacji materiałów zgromadzonych w powiatowym zasobie dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków ustalił, że wpis H. K. nie ma odzwierciedlenia w dokumentach. W związku z powyższym zmianą [...] z dnia [...] r. ujawniono omyłkowo w operacie ewidencji gruntów i budynków M. J. S. jako właściciela przedmiotowych działek. Następnie zmianą [...] z dnia [...] r. ujawniono jako współwłaścicieli M. J. S. i J. S..

W odwołaniu od decyzji H. K. zakwestionowała punkt II decyzji dotyczący zmiany podmiotowej w odniesieniu do działek 53, 54, 55 i 63. Zdaniem skarżącej decyzja została wydana w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny, ponadto zawiera błędy co do danych zawartych w dokumentach (np. daty dokumentów), także danych podmiotowych (dane osób występujących w dokumentach).

Odwołanie zostało następnie uzupełnione pismami z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r., w których skarżąca podniosła zarzut, że Starosta nie wskazał stosownej księgi wieczystej, zatem wykluczone powinno być uwidocznienie w ewidencji gruntów i budynków nieistniejącego w rzeczywistości prawa J. i J. S. do działek ewidencyjnych 53, 54, 55 i 63. Skarżąca wniosła ponadto o:

1. uchylenie decyzji z dnia [...] r. w części dotyczącej punktu II i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy,

2. stwierdzenie, że J. i J. S. zostali wadliwie ustaleni przez Starostę jako beneficjenci zmiany [...] z dnia [...] r., ponieważ nie istnieje dokument mogący stanowić podstawę do sporządzenia opisu ich prawa do działek 53, 54, 55 i 63,

3. stwierdzenie nieważności decyzji Starosty o wpisie, do ewidencji gruntów i budynków prawa J. i J. S. do działek 53, 54, 55 i 63 z uwagi na wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem § 12 ust. 1 pkt 1 r.e.g.,

4. unieważnienie wpisu w operacie ewidencyjnym o prawie J. i J. S. do działek 53, 54, 55 i 63 z uwagi na nieważność decyzji Starosty o takim wpisie,

5. unieważnienie zmiany [...] z dnia [...] r. z uwagi na brak wskazania podstawy prawnej tej zmiany,

6. unieważnienie zmiany [...] z dnia [...] r. z uwagi na brak wskazania podstawy prawnej tej zmiany,

7. stwierdzenie, że M. J. S. został wadliwie ustalony przez Starostę jako beneficjent zmiany [...] z dnia [...] r., ponieważ nie istnieje dokument mogący stanowić podstawę do sporządzenia opisu jego praw do działek 53, 54, 55 i 63,

8. stwierdzenie nieważności decyzji Starosty o wpisie do ewidencji gruntów i budynków prawa M. J. S. do działek 53, 54, 55 i 63 z uwagi na wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem § 12 ust. 1 pkt 1 r.e.g.,

9. unieważnienie wpisu w operacie ewidencji gruntów i budynków o prawie M. J. S. do działek 53, 54, 55 i 63 z uwagi na nieważność decyzji Starosty o takim wpisie,

10. unieważnienie zmiany [...] z [...] r. z uwagi na wadliwą podstawę prawną tej zmiany,

11. stwierdzenie, że H. K. została wadliwie ustalona przez Starostę jako beneficjent zmiany [...] z dnia [...] r. z uwagi na podstawę prawną tej zmiany,

12. stwierdzenie nieważności decyzji Starosty o wpisie do ewidencji gruntów i budynków prawa H. K. do działek 53, 54, 55 i 63 z uwagi na wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem § 12 ust. 1 pkt 1 r.e.g.,

13. unieważnienie wpisu w operacie ewidencji gruntów i budynków o prawie H. K. do działek 53, 54, 55 i 63 z uwagi na nieważność decyzji Starosty o takim wpisie,

14. unieważnienie zmiany [...] z dnia [...] r. z uwagi na brak wskazania podstawy prawnej tej zmiany.

Decyzją z dnia [...] r., [...] Inspektor Wojewódzki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia z 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 2017 r. poz. 935) i art. 7b ust. 2 pkt 2 P.g.k., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach decyzji Inspektor Wojewódzki wyjaśnił przede wszystkim, że w ewidencji gruntów i budynków gromadzi się dostarczane organom ewidencyjnym informacje dotyczące między innymi gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 P.g.k.). Rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków nakłada na starostę, jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, między innymi, obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, to jest w zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

Organ odwoławczy – przywoławszy szczegółowe regulacje dotyczące treści ujawnianych w ewidencji gruntów i budynków – przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień, w tym szczególnie prawa własności, mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 r.e.g. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu. Inspektor Wojewódzki zaznaczył także (odwołując się do orzecznictwa), że nie można kwestionować danych zawartych w ewidencji dotyczących jakichkolwiek osób ujawnionych, jeżeli podmiot kwestionujący te dane nie wykazał, poprzez stosowne udokumentowanie, przysługiwania praw do przedmiotu, którego dane te dotyczą. W postępowaniu ewidencyjnym nie rozstrzyga się sporów o prawa do nieruchomości lub ich wydzielonych części, lecz jedynie rejestruje te prawa, które muszą wynikać z określonych prawem dokumentów.

Odnosząc się do żądanej zmiany podmiotowej (objętej odwołaniem) dotyczącej działek położonych w obrębie C., gmina [...] oznaczonych na arkuszu mapy 1 jako 53, 54, 55 i 63 Inspektor Wojewódzki wyjaśnił na wstępie, że rację ma H. K. co do pewnych błędów w decyzji Starosty. Organ przyznał, że zawiadomienie o zmianie [...] pochodzi z dnia [...] r., a nie jak odnotował Starosta z [...] r. Ponadto błędnie podano w uzasadnieniu, że zmiana danych wynikająca z zawiadomienia o zmianie [...] z dnia [...] r. dotyczy M. J. S. i J. S. na zasadach małżeńskiej wspólnoty majątkowej. W zawiadomieniu o zmianie [...] z dnia [...] r. jest bowiem mowa o J. S. i J. S..

Dalej jednak Inspektor Wojewódzki doszedł do przekonania, że pomimo powyższego nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w odniesieniu do odmowy dokonania zmian podmiotowych dotyczących działek 53, 54, 55 i 63. Z księgi wieczystej [...] wynika, że H. K. jest właścicielem działek [...] oraz [...], stanowiących gospodarstwo rolne położone w C. , gmina [...]. W ocenie Inspektora Wojewódzkiego skarżąca nie wskazała żadnego dokumentu, z którego wynikałoby jej prawo do działek 53, 54, 55 i 63. Organ odwoławczy zgodził się ze Starostą, że działki [...], 6, 7, 8, 10 i [...] stały się własnością J. D. z mocy prawa na podstawie Aktu Własności Ziemi Nr [...] z dnia [...] r., przy czym Akt Własności Ziemi nie obejmował działek 53, 54, 55 i 63.

Wskazując na powyższe Inspektor Wojewódzki stwierdził, że nie można w oparciu o przywołany dokument stwierdzić, że J. D. nabyła prawo własności działek 53, 54, 55 i 63. Zatem również nie można domniemywać, że H. K. nabyła działki [...], 54, 55 i 63 po J. D. na podstawie przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego w drodze umowy numer [...] z dnia [...] r., spisanej przed Naczelnikiem Gminy [...]. W związku z faktem, że w księdze wieczystej [...] tom II karta 41 ujawniona była matrykuła 62 o ogólnej powierzchni 15,3470 ha, składająca się z parcel oznaczonych na karcie numer [...] numerami 463, 464 i 465, a jako właściciele byli wpisani: "rolnik J. S. i żona jego J. z domu K. z [...], żyjący w ogólnej wspólności majątkowej" (przedmiotowa księga wieczysta została zamknięta w 1948 r., a nieruchomości o powierzchni 15.3470 ha przeniesiono do księgi wieczystej [...]) Inspektor Wojewódzki stwierdził, że ujawnienie w ewidencji gruntów J. S. i J. S. jako właścicieli działek 53. 54. 55 i 63 nie budzi wątpliwości. Organ podkreślił, że skarżąca może dochodzić ewentualnych praw do spornych działek na drodze sądowej, bowiem jak to zostało wyżej wskazane organy ewidencyjne jedynie rejestrują stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu. Organ odwoławczy z uwagi na dane zawarte w aktach sprawy, pomimo błędów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznał za trafne stanowisko Starosty o odmowie dokonania żądanych przez stronę zmian podmiotowych. Zaznaczył, że ewentualne zmiany podmiotowe w ewidencji gruntów i budynków muszą wynikać ze stosownych dokumentów, wymienionych w art. 23 ust. 1 do 3 P.g.k., a w rozpatrywanej sprawie strona nie przedłożyła żadnej dokumentacji mogącej być podstawą takiej zmiany. Końcowo, w związku z wątpliwościami skarżącej co do pojęcia matrykuła Inspektor Wojewódzki wyjaśnił, że źródłem jest słowo Mutterrolle (język niemiecki) i w katastrze pruskim jest to opis i spis gruntów należących do jednego właściciela, prowadzony według numerów kolejnych nieruchomości rolnych, tzw. artykułów matrykuły (spis i opis wszystkich parcel wchodzących w skład jednej nieruchomości). Artykuł matrykuły zawierał: imię i nazwisko, numery parcel, rodzaj użytku i klasę, powierzchnię parceli, czysty dochód z parceli, ogólną powierzchnię z nieruchomości oraz roczny wymiar podatku.

W skardze od decyzji Inspektora Wojewódzkiego H. K. wniosła o jej uchylenie w całości, a także uchylenie decyzji Starosty w zakresie punktu II. Wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Jako zarzuty H. K. przedstawiła brak wewnętrznej spójności pomiędzy rozstrzygnięciem a uzasadnieniem prawnym i faktycznym decyzji i oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach faktycznych, które nie zostały dowiedzione. Zaznaczyła także, ze naruszono jej interes prawny poprzez naruszenie prawa do gruntu.

H. K. w motywach skargi przedstawiła bardzo szerokie i szczegółowe wyjaśnienia. Z całokształtu rozważań skarżącej wynika, że punktem wyjścia dla jej stanowiska jest fakt, że grunt odpowiadający granicom działek 53, 54, 55 i 63 wskazywanym przez organ zawiera się i zawierał się wcześniej w granicach jej nieruchomości. W ocenie H. K. przyjąć należy, że jej poprzedniczka prawna nabyła grunt zawierający się w granicach wymienionych działek już na mocy Aktu Własności Ziemi [...] z dnia [...] r. Dla skarżącej nie jest więc przekonujący argument, że działki [...], 54, 55 i 63 nie zostały w tym Akcie wymienione. Według skarżącej działki te w ogóle nie powinny funkcjonować jako wyodrębnione, gdyż grunt nimi objęty przynależy do jej nieruchomości. Skarżąca zarzuciła, że to organy w istocie nie potrafią wskazać podstawy prawnej dla istnienia w obrocie gruntu oznaczonego jako działki [...], 54, 55 i 63. Z tego powodu H. K. konsekwentnie poddała pod wątpliwość wszystkie informacje o zmianach gruntowych, które były do niej kierowane (zob. zwłaszcza s. 5-7 skargi).

Skarżąca wskazała także, że poczyniła starania, aby pozyskać projekt podziału i decyzję zatwierdzającą podział jej gospodarstwa rolnego, który miał mieć miejsce w roku 1962. Dokumentów jej nie przekazano. Zarzuciła jednocześnie, że nie były one więc w posiadaniu organów (zob. s. 13 skargi).

W odpowiedzi na skargę Inspektor Wojewódzki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Dnia [...] r. wpłynęło do akt sądowych pismo H. K., w którym podniosła ona, że organ odwoławczy nie odniósł się w odpowiedzi na skargę do jej kluczowych zarzutów dotyczących nieistnienia dowodów na podział jej gospodarstwa rolnego. Zwróciła także uwagę, że organ pominął milczeniem fakt nieprawidłowości w podanej powierzchni działki [...], które posłużyło "sfabrykowaniu" działek 53, 54, 55 i 63.

H. K. niezależnie podkreśliła, że nigdy nie stawiała zarzutu, że działki [...], 54, 55 i 63 pominięto w informacjach dotyczących jej gospodarstwa rolnego oraz, że nie zgłaszała roszczeń do tych działek.

W toku rozprawy sądowej, która odbyła się dnia [...] r. skarżąca złożyła kolejne pismo podsumowujące jej stanowisko. Zaznaczyła w nim, że gdy na podstawie Aktu Własności Ziemi z dnia [...] r. wpisywano J. D. jako właścicielkę działek 5, 6, 7, 8, 10 oraz [...] – nie było w obrocie działek 53, 54, 55 i 63.

W czasie rozprawy obecna H. K. oświadczyła, że gospodarstwo rolne, które zostało przyznane Aktem Własności Ziemi [...] obejmowało w swych granicach działki grunty, które znajdują się w granicach działek oznaczanych jako 53, 54, 55 i 63.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Dalsze rozważania należy rozpocząć od wskazania, że ewidencja gruntów i budynków, której aktualizacji (sprostowania) domaga się H. K., zgodnie z art. 20 ust. 1 P.g.k. obejmuje informacje o gruntach, budynkach i lokalach, a w tym zakresie ujawnia się właścicieli nieruchomości (art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k.). Tryb i zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków reguluje r.e.g. Akt ten nakłada na starostę jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, między innymi, obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, to jest w zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Zaznaczyć przy tym trzeba, że § 12 r.e.g. określa katalog podstaw (dokumentów/materiałów), w oparciu o które uwidacznia się w ewidencji gruntów i budynków prawa osób i jednostek organizacyjnych.

Przywołane wyżej regulacje prowadzą do wniosku (znajdującego odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przywołanym także przez Inspektora Wojewódzkiego), że ewidencja gruntów i budynków nie kreuje, a jedynie odzwierciedla skutki zdarzeń (orzeczeń, umów, decyzji), które prowadzą do zmian podmiotowych w odniesieniu do osób uprawnionych do nieruchomości.

W razie sporu dotyczącego danych w ewidencji decydujące znaczenie ma więc ustalenie jakie dane wynikają z istniejących, dostępnych organowi dokumentów i materiałów źródłowych dotyczących praw do nieruchomości. Dodać można w tym miejscu, że ewidencja jest tylko odzwierciedleniem treści tych dokumentów i materiałów. Przesądzenie o takich czy innych danych w ewidencji nie zamyka zatem zainteresowanemu drogi do nabycia, względnie potwierdzenia praw nieruchomości. Zmiana w ewidencji może jednak nastąpić dopiero wówczas, gdy przedstawiona zostanie podstawa wpisu wymieniona w § 12 r.e.g.

Kontrolując legalność decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd wskazuje tytułem wstępu, że wyraża zrozumienie względem części argumentacji H. K., którą przedstawiała ona w skardze i kolejnych pismach. Można bowiem odnieść wrażenie, że skarżąca nie została przez organy obu instancji w pełni właściwie zrozumiana. Organy obszernie wypowiedziały się co do zasadniczego wątku sprawy dotyczącego zmian podmiotowych w odniesieniu do działek 53, 54, 55 i 63, jednakże niewystarczająco ustosunkowały się do argumentu skarżącej odnośnie podstaw wyodrębnienia tych działek w ogóle, na co skarżąca przede wszystkim zwracała uwagę. Wskazane tu braki w uzasadnieniu decyzji nie miały jednak wpływu na wynik sprawy (co Sąd wykaże poniżej).

Wobec zarzutów H. K. dotyczących własności gruntów, które przedstawiono jako działki [...], 54, 55 i 63, oba organy zajęły jednoznaczne stanowisko, że działki te nie zostały nabyte przez J. D. z tego prostego powodu, iż nie były one wymienione w Akcie Własności Ziemi [...] z dnia [...] r.

Z kolei skarżąca nie zaprzeczając powyższemu zarzuca natomiast, że działki [...], 54, 55 i 63 w dacie sporządzenia omawianego Aktu Własności Ziemi nie istniały jako ewidencyjnie wyodrębnione, a grunt im odpowiadający mieścił się w granicach działek gruntów nabytych tym Aktem. Innymi słowy, z argumentacji H. K. wynika, iż jej zdaniem grunty odpowiadające działkom 53, 54, 55 i 63 powinny być traktowane jako część jej gospodarstwa.

Sąd, biorąc pod uwagę treść skargi oraz jej argumentację, dokonał szczegółowej weryfikacji twierdzeń skarżącej w kontekście całej dokumentacji zebranej w sprawie. W ocenie Sądu zarzutów H. K. nie można potwierdzić.

Przede wszystkim zacząć należy od wskazania uwarunkowań prawnych, w kontekście których sporządzono Akt Własności Ziemi [...] z dnia [...] r.

Dokument ten powstał w oparciu ustawę z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy "Nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych, zwane dalej «nieruchomościami», i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku". Wreszcie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych stanowił, że "1. Właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej stwierdza nabycie nieruchomości przez posiadacza samoistnego oraz orzeka o przekazaniu nieruchomości na własność dotychczasowego posiadacza zależnego w drodze wydania aktu własności ziemi, zwanego dalej »decyzją«. 2. W decyzji tej ustala się zarazem obszar nieruchomości [...]".

Z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że Aktem Własności Ziemi [...] z dnia [...] r. (k. 380 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) stwierdzono nabycie przez J. D. działek 5, 6, 7, 8, 10 oraz [...] "ponieważ nabywca włada nieruchomością jako samoistny posiadacz". W Akcie tym nie wymieniono spornych działek 53, 54, 55 i 63.

Sąd – mając na względzie wywody skargi – podjął się weryfikacji, czy prawdą jest, iż grunty odpowiadające tym działkom mogły w istocie zawierać się w granicach gospodarstwa nabytego przez J. D. (jak twierdzi H. K.).

Wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd, po analizie akt, nie miał najmniejszych wątpliwości, że grunty oznaczone jako działki [...], 54, 55 i 63 nie mogły być objęte Aktem Własności Ziemi [...] z dnia [...] r.

Po pierwsze sporne działki zostały wyodrębnione i zaewidencjonowane już w 1962 r. Wyodrębniono je z parcel 463, 464 i 465. Jest to uwidocznione czytelnie na mapie przy wykazie gruntów (parcel) z 1962 r., na której wyrysowano zarówno granice parcel jak i powstałych w ich obrębie działek. Mapa ta nie pozostawia wątpliwości, że działki [...], 54, 55 i 63 stanowią inne grunty aniżeli działki [...], 6, 7, 8, 10 oraz 103 (w Akcie Własności Ziemi wymieniono część tej ostatniej – [...]). Oba wskazane dokumenty znajdują się w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji na kartach 381 i 382.

Sąd zaznacza też, że fakt, iż działki [...], 54, 55 i 63 wyodrębniono z parcel 463, 464 i 465 potwierdza także niezbicie kopia rejestru gruntów sporządzonego w dniu [...] r., gdzie wymienia się te działki jako będące we władaniu "Rejonu Dróg Publicznych" (karty 585, 587 i 590 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Po drugie, w aktach administracyjnych znajduje się dokumentacja z ustaleń stanu posiadania spornych gruntów przez rolników na datę 5 i 6 lipca 1960 r. (karta 383 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Z zestawień wynika, że parcele 463, 464 i 465 były w posiadaniu J. S., a parcele te według nowej numeracji (co istotne - już wówczas uwzględnionej) odejmowały działki [...], 6, 7, 8, 10 oraz 103, ale także 53, 54, 55 i 63.

Podsumowując powyższe Sąd doszedł do przekonania, że najpóźniej w roku 1962 działki [...], 54, 55 i 63 zostały ewidencyjnie wyodrębnione i z całą pewnością stanowiły fizycznie grunty odrębne (nie pokrywające się) od działek 5, 6, 7, 8, 10 oraz 103. Skoro tak, to Akt Własności Ziemi [...] z dnia [...] r. stwierdzający nabycie tylko działek 5, 6, 7, 8, 10 oraz [...], a contrario nie mógł dotyczyć działek 53, 54, 55 i 63, które w dacie jego wydania już istniały.

Na marginesie Sąd zaznacza ubocznie, dla potwierdzenia poczynionych ustaleń, że działki [...], 54, 55 i 63 nie zostały wymienione w Akcie Własności Ziemi [...] z dnia [...] r. najprawdopodobniej dlatego, że w 1962 r. wyodrębniono je, tak jak wiele innych działek położonych wzdłuż ul. [...] w [...] (np. 56, 57), jako grunty pod drogę będące we władaniu "Rejonu Dróg Publicznych" (zob. powołane wyżej karty 585, 587 i 590 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Powyższe rozważania prowadzą więc do wniosku, że chybione jest stanowisko H. K., iż rzekomo gospodarstwo rolne, którego nabycie stwierdzał Akt Własności Ziemi [...] z dnia [...] r. zawierało w swych granicach grunty oznaczone obecnie jako działki [...], 54, 55 i 63. Działki te istniały w 1976 r. i nie zostały nabyte przez J. D. w trybie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

Wreszcie stwierdzić należy, że skoro wobec działek 53, 54, 55 i 63 od początku lat 60 tych nie doszło do żadnego udokumentowanego zdarzenia potwierdzającego przejście ich własności na inne osoby aniżeli wpisane wówczas w księdze wieczystej, to oznacza, że ujawnić należy wpis tych właśnie osób (J. S. i J. S.).

Podsumowując uznać trzeba, że nie narusza prawa decyzja Inspektora Wojewódzkiego utrzymująca w mocy decyzję Starosty w zakresie w jakim odmówiono H. K. dokonania w ewidencji gruntów i budynków zmian podmiotowych w odniesieniu do działek 53, 54, 55 i 63. Dodać można, że decyzja taka znajduje podstawę prawną w art. 24 ust. 2c P.g.k.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).