Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1693/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy K. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie szkół i placówek oświatowo-wychowawczych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2004r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz Gminy K. kwotę 340 zł. (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

ISA/WA 1693/04

UZASADNIENIE

Minister Edukacji Narodowej i Sportu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 roku nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia Wójta Gminy K. z dnia 18.03.2004 r. nr [...] na postanowienie nr [...] ([...]) [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2004 r. w sprawie niewyrażenia pozytywnej opinii dotyczącej zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej w R. im. [...] w Szkołę Filialną z klasami I-III przyporządkowaną organizacyjnie Szkole Podstawowej w K. z dniem [...] sierpnia 2004 r. przez Radę Gminy K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...] Kuratora Oświaty.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż w dniu [...] lutego 2004 roku wydana została uchwała Rady Gminy K. nr [...] w sprawie się przekształcenia z dniem 01 września 2004 roku Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w R. o strukturze organizacyjnej klas I - VI w Szkołę Filialną im. [...] w R. o strukturze organizacyjnej klas O - III organizacyjnie przyporządkowaną Szkole Podstawowej w K. Rada Gminy K. uchwaliła również, aby wystąpić z wnioskiem do [...] Kuratora Oświaty w B. o opinię w sprawie przekształcenia z dniem Ol września 2004 roku Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w R. z przyczyn ekonomicznych tj. wysokich kosztów utrzymania oraz malejącej liczby dzieci.

[...] Kurator Oświaty postanowieniem nr [...] ([...]) z dnia [...] marca 2004 r. nie wyraził pozytywnej opinii w sprawie zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej w R. w Szkołę Filialną z klasami I-III przyporządkowaną organizacyjnie Szkole Podstawowej w K. z dniem 31 sierpnia 2004 roku, przez Radę Gminy K.

W uzasadnieniu postanowienia Kurator Oświaty wskazał, że prognozy demograficzne na następne 6 lat wskazują nieznaczne zmniejszenie się liczby uczniów.

Dyrekcja szkoły pozyskuje dodatkowe środki pieniężne od prywatnego sponsora - Patrona szkoły w wysokości [...] dolarów w 2002 r. Darczyńca zobowiązał się do corocznego przesyłania darowizn na potrzeby szkoły. Dobrze układa się współpraca nauczycieli i rodziców. W szkole nie występują zjawiska patologicznych zachowań uczniów. W ramach zajęć pozalekcyjnych w szkole działają:

- drużyna zuchowa i harcerska,

- szkolne koło teatralne,

- koło komputerowe,

- szkolne koło sportowe.

Ponadto prowadzona jest dodatkowa nauka języka angielskiego. Nauczyciele prowadzą nieodpłatnie zajęcia pozalekcyjne i pomagają w drobnych pracach remontowych. Dotychczasowe działania szkoły zapewniają integrację placówki ze środowiskiem lokalnym i inicjują aktywność mieszkańców wsi. Pomieszczenia szkolne wykorzystywane są na działalność kulturalną społeczności lokalnej. Rodzice zdecydowanie protestują przeciw przekształceniu szkoły.

Wójt Gminy K. w dniu 18 marca 2004 r. wniósł zażalenie na wydane postanowienie [...] Kuratora Oświaty, w którym podniósł problem ekonomiczny sytuacji oświaty na terenie Gminy K. Gmina po dokonaniu analizy kosztów funkcjonowania 4 szkół podstawowych i l gimnazjum postanowiła zmniejszyć koszty utrzymania tych szkół podejmując uchwały w sprawie zamiaru przekształcenia dwóch Szkół Podstawowych w G. i R. w Szkoły Filialne. Darowizna dla szkoły, zgodnie z wolą Patrona, nie może być przeznaczona na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania budynku i wynagrodzeń nauczycieli, ale jest przeznaczana na zakup wyposażenia szkoły.

Minister Edukacji Narodowej i Sportu rozpoznawszy powyższe zażalenie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 roku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2004 roku. Podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dodatkowo wskazał, że stan budynku, jego wyposażenie m.in. w pracownię komputerową z dostępem do internetu oraz przygotowanie kadry pedagogicznej pozwala na pełną realizację programów nauczania w szkole znajdującą się w pobliżu ich miejsca zamieszkania. Propozycja władz samorządowych przejęcia uczniów z planowanej do likwidacji szkoły przez Szkołę Podstawową w K. spowoduje, że nauka będzie odbywała się na zmiany a liczba uczniów w poszczególnych klasach będzie wynosiła: klasa I - 18, klasa II - 20, klasa III - 22, klasa IV - 26, klasa V - 37, klasa VI - 37. Gmina zamierza również zlikwidować Szkołę Podstawową w G. Planuje się, że uczniów z tej szkoły przejmie także Szkoła Podstawowa w K., wtedy liczebność uczniów w poszczególnych klasach zwiększy się i będzie wynosić: w klasie 1- 18, klasie II - 20, klasie III - 22, klasie IV - 31, klasie V - 45, klasie VI - 41.

Istnieje bardzo duży opór społeczeństwa w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w R. Minister uznał, iż Kurator Oświaty miał dostateczne powody, aby nie wyrazić pozytywnej opinii w przedmiotowej sprawie. Czynnik ekonomiczny nie może być jedyną racjonalną przesłanką zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej w R. przy jednoczesnym braku akceptacji społecznej, a wręcz protestem rodziców i nauczycieli. Sprawy edukacji publicznej należą do zadań własnych gminy służących zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty, więc sprawa niezadowolenia społecznego mieszkańców nie powinna być elementem obojętnym dla gminy. Problem reorganizacji sieci szkół i dostosowania jej do potrzeb mieszkańców wymaga uzgodnień najlepiej na drodze negocjacji z przedstawicielami zainteresowanych stron.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina K.

Skarżący zarzucał:

1) naruszenie samodzielności gminy, która podlega ochronie sądowej zgodnie z art. 165 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym,

2) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę -wydania zaskarżonego postanowienia, polegające na:

- przyjęciu, że planowane przekształcenie Szkoły Podstawowej w R. spowoduje, iż nauka będzie się odbywała na zmiany, ponadto zaś zostanie zwiększona liczebność uczniów w poszczególnych latach w sposób wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia,

- uwzględnieniu jedynie zestawienia prognozowanej liczby uczniów w Szkole Podstawowej w R. w latach 2004 - 2009 i pominięciu ogólnej prognozy demograficznej dla wszystkich szkół w Gminie K.

Skarżący wnosił o uchylenie postanowienia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] sierpnia 2004 roku.

W uzasadnieniu Gmina K. wskazała, że Kurator Oświaty nie wziął pod uwagę, że Gmina zapewnia uczniom możliwość kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu oraz transport, jak również nie wziął pod uwagę sytuacji ekonomicznej Gminy czym naruszył jej samodzielność.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wnosił o oddalenie skargi podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola jego sprowadza się do zbadania, czy organ administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Opinia kuratora oświaty, o której mowa w art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r., Nr 67, poz. 329 ze zm.), jest jednym z elementów które muszą być spełnione by szkoła mogła zostać zlikwidowana. Oprócz elementów wymienionych w pkt 1 powołanego przepisu uzyskanie opinii kuratora oświaty, pozytywnie opiniującej zamiar likwidacji szkoły, jest niezbędnym czynnikiem procesu likwidacji szkoły. Ocena każdego z tych elementów następuje odrębnie. Opinia kuratora oświaty, o której mowa jest w art. 59 ust. 2 powołanej ustawy wyraża stanowisko tego organu w przedmiocie likwidacji szkoły, a nie stanowi oceny czy zostały spełnione warunki przewidziane wart. 59 ust. 1 tej ustawy do likwidacji szkoły. Kurator nie wydaje opinii w przedmiocie wykonania obowiązków określonych w powołanych przepisach, ale opiniuje sam zamiar likwidacji szkoły. Kurator Oświaty będąc organem odpowiedzialnym za realizację polityki oświatowej państwa na terenie województwa, wydając przedmiotową opinię jest obowiązany przede wszystkim kierować się dostępnością edukacji w poszczególnych rejonach gminnych oraz odpowiednim poziomem nauczania w szkołach.

Przepisy ustawy nie określają kryteriów opiniowania zamiaru likwidacji szkół.

Zatem opinia ta wydawana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie to nie może mieć charakteru dowolnego. Organ przed wydaniem opinii powinien w sposób wyczerpujący zebrać niezbędny dla wydania orzeczenia materiał dowodowy i na tej podstawie dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

Jak wynika z materiału dokumentacyjnego organy obu instancji takowej oceny materiału dowodowego nie dokonały. Nie wzięcie pod uwagę wszystkich argumentów jako podstawy wydania negatywnej opinii narusza granice uznania administracyjnego. Zatem daje podstawę do twierdzenia, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie pierszoinstancyjne [...] Kuratora Oświaty naruszają prawo. W ocenie Sądu organom obu instancji można zarzucić arbitralność przy wydawaniu opinii negatywnie opiniującej zamiar likwidacji szkoły. W niniejszej sprawie organy administracji nie ustaliły wszystkich okoliczności istotnych dla wydania właściwego rozstrzygnięcia.

Skarga zasługuje na uwzględnienie skoro nie zostały dostatecznie wyjaśnione wszystkie okoliczności mające wpływ na wynik sprawy.

W szczególności to, że Gmina zapewnia uczniom możliwość kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu oraz transport, jak również nie wziął pod uwagę sytuacji ekonomicznej Gminy i prognozy demograficznej dla wszystkich szkół w Gminie K.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152, art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.