Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 865/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędziowie NSA Ewa Kwarcińska NSA Alicja Stępień /spr./ Protokolant Beata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. J. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 25 marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 1999 r. do września 2000 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 865/02

U z a s a d n i e n i e

W okresie od 23 kwietnia do 12 października 2001 r. Inspektor Kontroli w Urzędzie Kontroli Skarbowej przeprowadził kontrolę skarbową w Firmie A prowadzonej przez C. J. w zakresie prawidłowości rozliczania podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 1999 roku do września 2000 roku.

C. J. prowadził działalność gospodarczą na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji prowadzonej przez Wójta Gminy P. pod numerem [...] od 22.06.1998 r. do 21.01.2001 r. Przedmiotem prowadzonej działalności były usługi transportowe, usługi rolnicze oraz naprawa maszyn i urządzeń rolniczych, których świadczenie opodatkowane było w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz podatkiem od towarów i usług.

C. J. nie przedłożył kontrolującym ewidencji oraz dokumentów źródłowych dotyczących prowadzonej w badanym okresie działalności gospodarczej, oświadczając iż uległy one spaleniu w trakcie pożaru pomieszczenia biurowego w B w dniu 21 stycznia 2001 r. Wyjaśnił także, że dokumenty te pozostawił w biurze Dyrekcji w związku ze składaniem rocznego zeznania podatkowego

PIT-28.

O fakcie spalenia dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej C. J. pismem z dnia 23.01.2001 r. powiadomił Urząd Skarbowy. W odpowiedzi został poinformowany, że w gestii podatnika zgodnie z § 51 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym leży odtworzenie dokumentacji.

W trakcie kontroli stwierdzono jednak, że działań w tym kierunku C. J. nie podjął i w związku z tym pismem z dnia 19 czerwca 2001 r. wezwano go, aby w terminie do dnia 20 lipca 2001 r. przedłożył dokumenty uprawniające podatnika do dokonania odliczeń podatku naliczonego w deklaracjach VAT-7 w badanym okresie. Pismem z dnia 14.08.2001 r. termin ten, na wniosek strony, został przedłużony do 10.09.2001 r., a pismem z dnia 03.10.2001 r. wezwano pełnomocnika strony do ostatecznego przedłożenia uzyskanych duplikatów faktur VAT zakupu w terminie do dnia 10 października 2001 r.

W wyniku powyższych działań przedłożono kontrolującemu 60 duplikatów faktur VAT zakupu , z czego 26 dotyczyło zakupów dokonanych w C Sp. z o.o.,

27 w D, 6 w E oraz 1 w F. Łącznie podatek naliczony zawarty w tych duplikatach faktur VAT wyniósł 8.472,94 zł i taką też kwotę Inspektor Kontroli Skarbowej uwzględnił w rozliczeniu podatku od towarów i usług za badany okres jako podatek naliczony do odliczenia (§ 54 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. oraz § 50 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym).

Natomiast kwoty podatku należnego za poszczególne miesiące od stycznia 1999 roku do września 2000 roku organ kontroli skarbowej przyjął na podstawie kserokopii oryginałów faktur VAT i rachunków uproszczonych wystawionych przez podatnika dwóm firmom, tj. B oraz G. Dane wynikające z tych kserokopii wskazują, że w porównaniu z deklaracjami VAT-7 złożonymi do Urzędu Skarbowego– podatnik zaniżył podatek należny za miesiąc kwiecień 1999 roku o 35 zł i za miesiąc czerwiec 1999 roku o 416 zł.

Mając na uwadze powyższe ustalenia – Inspektor Kontroli Skarbowej w decyzji z dnia 29.10.2001 r. dokonał rozliczenia podatku od towarów i usług i określił C. J. za poszczególne miesiące od stycznia 1999 roku do września 2000 roku wysokość zobowiązania podatkowego, zwrot różnicy podatku oraz zaległości podatkowych. Zaś decyzją z dnia 29.10.2001 r. określił podatnikowi należne odsetki za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 1999 roku do września 2000 roku.

Pismami z dnia 13 listopada 2001 r. skarżący złożył odwołania od powyższych decyzji, wnosząc o ich uchylenie w całości i umorzenie postępowania bądź uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ kontroli skarbowej.

Skarżonym decyzjom pełnomocnik zarzuca naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a w tym art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, gdyż w skarżonej decyzji błędnie została określona strona. Według odwołującego C. J. nie prowadzi działalności gospodarczej pod nazwą Firma A, a zgodnie z powołanym przepisem decyzja musi zawierać prawidłowe oznaczenie strony. Zarzucił też naruszenie art. 122, art. 180, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o kontroli skarbowej, albowiem organ pierwszej instancji nie wyjaśnił istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Mianowicie Inspektor Kontroli Skarbowej pominął istotną okoliczność, iż kontrolowany C. J. dokonał obniżenia kwoty podatku od towarów i usług za poszczególne okresy obliczeniowe 1999 i 2000 roku na podstawie oryginałów faktur wystawionych przez sprzedawców, co czyni zadość wymaganiom art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisów § 54 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. oraz § 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Natomiast pożar dokumentów C. J., w tym oryginałów faktur VAT miał miejsce dopiero w dniu 21.01.2001 r., a więc po dokonaniu rozliczenia podatkowego w VAT za miesiące styczeń 1999 roku – wrzesień 2000 roku i przed wszczęciem postępowania kontrolnego w dniu 23.04.2001 r.

Dalej podatnik wywodzi, że podstawę do obniżenia kwoty podatku należnego stanowią wyłącznie oryginały faktur albo ich duplikaty, co wynika z wyżej powołanych przepisów. Jednakże istotna jest również data wpływu dokumentu (faktury) do firmy – art. 19 ust. 3 cyt. ustawy.

Zdaniem odwołującego w sytuacji gdy oryginał faktury pierwotnej wpłynął do firmy i został rozliczony w deklaracji VAT, a następnie uległ zniszczeniu na skutek pożaru dokumentacji podatkowej, nabywca nie traci prawa do obniżenia podatku VAT należnego o podatek naliczony wynikający ze zniszczonej faktury VAT. Nabywca ma jedynie obowiązek zwrócić się do wystawiającego fakturę o wystawienie jej duplikatu. Kwestią wyłącznie dowodową jest uwiarygodnienie faktu, że oryginał faktury wpłynął do firmy, lecz na skutek pożaru czy innych okoliczności uległ zniszczeniu. Data otrzymania przez nabywcę duplikatu faktury nie ma dla niego znaczenia, o ile wcześniej otrzymał oryginał tej faktury i na podstawie oryginału faktury dokonał obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w terminie wynikającym z art. 19 ustawy VAT.

W ocenie skarżącego organ kontroli skarbowej nie przeprowadził żadnych dowodów przeciwnych i nie wykazał, że kontrolowany C. J. nie otrzymał w terminie oryginałów faktur uprawniających go do obniżenia podatku należnego o naliczony za poszczególne okresy rozliczeniowe 1999 i 2000 roku.

W odwołaniu podniósł także wystąpienie przesłanki, która stanowi podstawę wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o kontroli skarbowej poprzez nie zapewnienie kontrolowanemu przez Inspektora Kontroli Skarbowej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności pominięcie dowodów z dokumentów, zeznań świadków, przesłuchania strony, nie zawiadamianie kontrolowanego o terminach przeprowadzania dowodów i nie przeprowadzenie pisemnej weryfikacji sprawy, a także art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej – ponieważ Inspektor Kontroli Skarbowej nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. W decyzji pominięto ocenę dowodów, w tym nie ustosunkowano się do oświadczenia podatnika z dnia 23.01.2001 r. Również uzasadnienie prawne jest błędne i sprowadza się do przytoczenia treści przepisów art. 19 ustawy o VAT, bez wnikliwej analizy norm prawnych. W treści uzasadnienia nie dokonano wykładni przepisów aktów wykonawczych (rozporządzeń Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. i z dnia 22.12.1999 r.).

Ponadto odwołujący zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisów § 54 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. oraz § 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie.

Wskazuje też, że odsetki za zwłokę narosły do kwoty 33.557,40 zł na skutek przewlekłości postępowania kontrolnego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę z tytułu podatku od towarów i usług, za którą odpowiedzialność ponosi organ pierwszej instancji. W związku z czym zarzuca naruszenie zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 125 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o kontroli skarbowej. Bezczynność organu pierwszej instancji nadmiernie wydłużyła okres rozpatrzenia sprawy i określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres styczeń 1999 roku – wrzesień 2000 roku i naraziła kontrolowanego na wysokie odsetki.

Podniósł także, że odsetki za zwłokę określone zostały z naruszeniem przepisów art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz.U. Nr 140, poz. 938 z późn. zm.). Zgodnie z art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej – stawka odsetek za zwłokę wynosi 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej przez prezesa NBP. Od 1 stycznia 1998 r. zgodnie z ustawą o NBP stopy oprocentowania kredytu lombardowego ustalane są nie przez Prezesa NBP, ale przez Radę Polityki Pieniężnej. Ponieważ od trzech lat Prezes NBP nie ustalił stopy oprocentowania kredytu lombardowego, to nie pojawił się współczynnik, który po podwojeniu dałby możliwość określenia wysokości odsetek od zaległości podatkowych.

Izba Skarbowa po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 25 marca 2002 r. znak: [...] utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Inspektora Kontroli Skarbowej, uznając zarzuty strony stawiane w odwołaniu za bezzasadne.

Pismem z dnia 23 kwietnia 2002 r. podatnik złożył skargę na powołaną decyzję Izby Skarbowej wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuca naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a które wcześniej skarżący zawarł w odwołaniu z dnia 13 listopada 2001 r. w odniesieniu do decyzji organu kontroli skarbowej. Wg skarżącego Izba Skarbowa przeprowadziła postępowanie z naruszeniem norm prawa procesowego, naruszając przepisy art. 122, art. 180, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o kontroli skarbowej oraz pominięto istotną okoliczność, iż C. J. dokonał obniżenia kwoty podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 1999 roku i 2000 roku na podstawie oryginałów faktur wystawionych przez sprzedawców, co czyni zadość wymaganiom art. 19 ust. 1 i 2 ustawy oraz przepisom § 54 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz § 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. Pożar dokumentacji skarżącego nastąpił dopiero w dniu 21.01.2001 r., a więc po dokonaniu rozliczenia podatkowego w VAT za miesiące styczeń 1999 roku – wrzesień 2000 roku i przed wszczęciem postępowania kontrolnego (23.04.2001 r.).

Dalej pełnomocnik strony wywodzi, że podstawę do obniżenia kwoty podatku należnego stanowią wyłącznie oryginały faktur korygujących albo ich duplikaty – co wynika z powołanych wyżej przepisów wykonawczych. Jednakże istotna jest również data wpływu dokumentu (faktury) do firmy – art. 19 ust. 3 cyt. ustawy o VAT.

Zdaniem skarżącego, w sytuacji gdy oryginał faktury pierwotnej wpłynął do firmy i został rozliczony w deklaracji VAT, a następnie uległ zniszczeniu na skutek pożaru dokumentacji podatkowej, nabywca nie traci prawa do obniżenia podatku VAT należnego o podatek naliczony wynikający ze zniszczonej faktury VAT. Nabywca ma jedynie obowiązek zwrócić się do wystawiającego fakturę o wystawienie jej duplikatu. Kwestią wyłącznie dowodową jest uwiarygodnienie faktu, że oryginał faktury wpłynął do firmy, lecz na skutek pożaru czy innych okoliczności uległ zniszczeniu. Data otrzymania przez nabywcę duplikatu faktury nie ma dla niego znaczenia, o ile wcześniej otrzymał oryginał tej faktury i na podstawie oryginału faktury dokonał obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w terminie wynikającym z art. 19 ustawy VAT.

Strona skarżąca wielokrotnie występowała do sprzedawców towarów o sporządzenie duplikatów faktur "na towary zakupione w latach 1999 roku i 2000 roku. W szczególności pismami z dnia 02.08.2001 r. pełnomocnik skarżącego radca prawny E. R. - K. wystąpiła z prośbą o wydanie duplikatów faktur VAT do następujących podatników: H., I. oraz J.

W odpowiedzi na wezwanie powyższe podmioty nadesłały tylko kserokopie faktur VAT, które złożono do akt sprawy – natomiast część duplikatów faktur została nadesłana na skutek kolejnych wystąpień po doręczeniu decyzji Izby Skarbowej.Jako dowód pełnomocnik podatnika załącza dwie kserokopie.

Zdaniem pełnomocnika –J. odmawia niezwłocznego wydania duplikatów faktur (około 90), żądając nadto zapłaty w kwocie 5 zł za sztukę – jako dowód załączono ksero pisma z dnia 26.03.2002 r.

W dalszej części skargi skarżący zarzuca, że Izba Skarbowa nie przeprowadziła żadnych dowodów i nie wykazała, że C. J. nie otrzymał w terminie oryginałów faktur uprawniających go do obniżenia podatku należnego o naliczony za poszczególne okresy rozliczeniowe 1999 i 2000 roku.

Końcowo skarżący podnosi, że okoliczność, iż dokumentacja związana z rozliczeniami w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe 1999 i 2000 roku znajdowała się w dniu 21.01.2001 r. poza siedzibą lub miejscem wykonywania działalności gospodarczej nie ma znaczenia dla prawidłowości rozliczenia podatku VAT ze względu na fakt wykonywania przez kontrolowanego usług transportowych na rzecz B, gdzie uległa zniszczeniu na skutek pożaru w pomieszczeniach kontrahenta – który to fakt nie budzi wątpliwości. Zaś w zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa nie ustosunkowała się do oświadczenia podatnika z dnia 23.01.2001 r. i pominęła ocenę innych dowodów – nie wyjaśniając stanu faktycznego sprawy – to w tej sytuacji nie mogła zawrzeć w decyzji uzasadnienia odpowiadającego wymaganiom stawianym przez art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

W przedstawianych okolicznościach sprawy pełnomocnik podatnika zarzuca również, że decyzja Izby Skarbowej z dnia 25.03.2002 r. narusza wymienione powyżej przepisy prawa materialnego: art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz § 54 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. i § 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów oraz o podatku akcyzowym poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zgodnie ze swoimi kompetencjami orzekają o zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującym prawem.

W niniejszej sprawie uznano, że decyzja Izby Skarbowej prawo narusza. Zatem złożoną na nią skargę należało uznać za zasadną.

Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania.

Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) – poprzednio art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Wymieniony przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art.122 Ordynacji podatkowej (art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 r., sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, Nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak,

J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne. Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zdaniem Sądu, organy podatkowe nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego wyżej przepisu.

Z pism przedłożonych przez podatnika wynika, że jego kontrahent potwierdza istnienie 90 faktur, z których strona skarżąca wywodzi uprawnienie do odliczenia podatku naliczonego (zob. pisma z 10.08.2001 r. oraz 26.03.2002 r.). Organy podatkowe nie mogły przejść do porządku nad tymi okolicznościami, a wprost przeciwnie – powinny wykorzystać dostępne wyłącznie dla siebie środki (w tym np. kontrole krzyżowe), aby zrealizować opisaną powyżej zasadę postępowania dowodowego. Nie można bowiem w tej sprawie powiedzieć, że podatnik był bierny. Z akt sprawy wynika, że dostarczył organom podatkowym znaczącą ilość duplikatów faktur, a co do pozostałych – wskazał na trudności w ich uzyskaniu. Mimo niewątpliwego obciążenia podatnika obowiązkiem wykazania okoliczności, z których wywodzić będzie skutki prawne, nie pomniejsza to roli organów podatkowych w realizacji zasady wynikającej z art. 122 Ordynacji podatkowej.

Stwierdzić zatem należy, że organy podatkowe w niniejszej dopuściły się naruszenia wspomnianego na wstępie przepisu. Stąd też wnioski, jakie zostały przez nie wywiedzione, nie mogą być uznane za przekonujące.

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej). Zasada ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według własnego uznania, swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck 1996, str. 376-378).

Jak to podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 55/94 (OSN – IAPiUS 7/95), zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywającej treści (art. 122 Ordynacji podatkowej).

W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe naruszyły wyżej wymienione przepisy. Jak wskazano wyżej, nie zgromadziły bowiem i nie zbadały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy ocena zebranego przez organy podatkowe materiału dowodowego w tym zakresie jest, zdaniem Sądu, dowolna.

Powyższe nie oznacza, że Sąd w pełni podziela argumenty skargi.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest nie uznanie przez Inspektora Kontroli Skarbowej prawa podatnika do odliczenia podatku od towarów i usług z faktur VAT, których Spółka nie posiadała w dniu kontroli, i których duplikatów podatnik nie przedłożył zarówno w postępowaniu kontrolnym jak i odwoławczym.

Podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, którą stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług (art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym – Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.).

Zgodnie z dyspozycją § 54 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. i § 50 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (odpowiednio Dz.U. Nr 156, poz. 1024 i Dz.U. Nr 109, poz. 1245) podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących albo ich duplikaty, o których mowa w § 55 i odpowiednio § 51.

Z kolei przepis § 55 ust. 1 i 2 oraz § 51 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzeń stanowi: 1. Jeżeli oryginał faktury, faktury korygującej, rachunku uproszczonego lub rachunku korygującego dotyczącego rachunku uproszczonego ulegnie zniszczeniu albo zaginie, sprzedawca ponownie wystawia fakturę lub rachunek zgodnie z danymi zawartymi w kopii faktury lub rachunku.

2. Faktura lub rachunek uproszczony wystawiony ponownie musi zawierać wyraz "DUPLIKAT" oraz datę jego wystawienia. Duplikat faktury powinien być wystawiony w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca.

Podatnicy zgodnie z § 56 ust. 1 i § 52 ust. 1 cyt. rozporządzeń obowiązani są przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikaty tych dokumentów w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą lub notę.

Zatem posiadanie faktur jest warunkiem koniecznym, aby podatnik mógł skorzystać z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

Zatem trudno zgodzić się ze skarżącym, że Izba Skarbowa dokonała błędnej wykładni obowiązujących przepisów, na podstawie których wydała zaskarżoną decyzję.

Z uwagi jednak na wskazane na wstępie braki postępowania dowodowego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 152 ustawy p.p.s.a.).