Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 94/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 185 par.1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. K. – Firma Handlowa "[...]" na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Go 28/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. – Firma Handlowa "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] listopada 2006 r., Nr [...] w przedmiocie należności celnych oraz podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Go 28/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przyznania T. K. prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.

Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym. T. K. w złożonym oświadczeniu wskazał, że nie posiada oszczędności ani majątku, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą żoną i dwojgiem dzieci, zaś z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie osiąga żadnego dochodu. Ponadto wskazał w oświadczeniu że miesięczny koszt utrzymania jego rodziny wynosi około 3.000 zł.

Po rozpatrzeniu sprawy w związku z wniesionym sprzeciwem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Go 28/07, odmówił T. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał niemożności poniesienia kosztów postępowania w zakresie częściowym. W sprzeciwie T. K. oświadczył, że w utrzymaniu jego rodziny pomagają teściowie oraz jego ojciec, ale na zasadzie ogólnikowego wskazania. Przy czym Sąd zauważył, że skoro skarżący i jego żona nie osiągają żadnych dochodów, to należałoby przyjąć, że ojciec i teściowie ponoszą koszty utrzymania w całości (koszty te według oświadczenia skarżącego wynoszą 3.000 zł), a nie tylko pomagają.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący twierdzi, iż wykazał ponad wszelką wątpliwość, że nie jest w stanie dokonać wpisu sądowego, oraz zwrócił uwagę na ilość toczących się sporów z organem celnym, które znajdują się na różnych etapach rozstrzygania, zarówno przed Sądem jak i organem celnym.

W ocenie skarżącego, odmowa przyznania mu prawa pomocy jest równoznaczna z pozbawieniem go prawa do rzetelnej oceny przez Sąd dowodów i faktów oraz okoliczności uznanych przez organy celne za dostatecznie udowodnione.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zmianę wydanego postanowienia przez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wielkopolskim, co ma stanowić o zapewnieniu stronie jej podstawowego prawa do sądu, bowiem w przeciwnym wypadku pozbawienie strony tego prawa sprzeczne będzie z Konstytucją RP oraz orzecznictwem Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym prawa do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że udzielenie przez sąd prawa pomocy w sytuacji, w której skarżący udowodni brak środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny jest obligatoryjne. Z przytoczonych sformułowań ustawowych wynika także, że sytuacja materialna wnioskodawcy oceniana w odniesieniu do konkretnego postępowania sądowoadministracyjnego stanowi jedyną podstawę w orzekaniu o udzielenie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie więc przez Sąd o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy byłoby rozstrzygnięciem dokonanym z podstaw niedopuszczalnych i nie znajduje uzasadnienia w ustawie (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 118/05, niepubl.).

W piśmiennictwie podnosi się także, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H. Knysiak-Molczyk "Prawo pomocy w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" - Przegląd Sądowy nr 11-12/2003, s. 85).

Tak pojmowana instytucja prawa pomocy wynika z faktu, iż Sąd powinien zapewnić równowagę pomiędzy interesem państwa z jednej strony, a interesem skarżącego w dochodzeniu swych roszczeń przed sądem z drugiej strony. Oznacza to, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić przeszkodę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwia stronie wniesienie skargi, a tym samym realizację swoich praw przed sądem.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Sąd I instancji oceniając sytuację majątkową i finansową skarżącego uznał, że skarżący mógł zgromadzić środki umożliwiające uiszczenie przez niego wpisu sądowego.

Sąd nie odniósł się jednak do istotnej kwestii wskazanej w zażaleniu a wcześniej w sprzeciwie, a mianowicie do tego, że skarżący jest stroną, jak podał, wielu postępowań administracyjnych i sądowych. Niewątpliwie okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż wpływa na pogorszenie sytuacji materialnej skarżącego. Dla oceny sytuacji materialnej istotne znaczenie ma także wysokość osiągniętych przez skarżącego dochodów w 2006 r. i w 2007 r., których skarżący nie udokumentował.

Ponownie rozpoznając wniosek Sąd powinien wezwać do jego uzupełnienia przez dostarczenie kopii zeznania podatkowego za 2006 r., sprecyzowania wysokości kosztów poniesionych i wymaganych w związku z toczącymi się postępowaniami sądowymi, w tym w szczególności do wskazania sygnatur spraw, w których postępowanie się toczy i określenia wysokości poniesionych w każdej z nich wpisów sądowych, ewentualnie innych kosztów postępowania a także o podanie dokładnych danych o dochodach w 2006 i 2007 r. Uzupełnienie danych dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego jest niezbędne dla dokonania przez Sąd ustaleń czy skarżący posiada dostateczne środki na pokrycie kosztów wpisu w rozpoznawanej sprawie.

Z wymienionych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.