Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 346/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. B. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

J. B. (skarżąca, strona), reprezentowana przez radcę prawnego, wystąpiła w dniu 15 października 2021 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem – J. S., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia 10 listopada 2021 r. Wójt Gminy działający przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (organ I instancji) odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, powołując się na niespełnienie przesłanek, wynikających z art. 17 ust. 1b pkt 1-2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła strona. Skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby wymagającej opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 8 marca 2022 r. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy, w ten sposób, że przyznano stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, tj. bratem – J. S., od dnia 7 lutego 2022 r. na stałe.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że bezspornym jest to, iż strona nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu bratem, pomagając mu we wszystkich czynnościach życiowych. Istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy tymi zdarzeniami. Niepodejmowanie przez stronę zatrudnienia ma realny, faktyczny związek z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem. Zakres i wymiar sprawowanej opieki nie został przez organ pierwszej instancji zakwestionowany i wynika z oświadczenia strony złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia (m.in. mycie, karmienie, przebieranie, podawanie leków, zastrzyków, konsultacje lekarskie, robienie zakupów, kupowanie lekarstw i środków do pielęgnacji osobistej). Opieka sprawowana jest codziennie, całodobowo i należycie.

Według Kolegium w realiach niniejszej sprawy osobą zobowiązaną do alimentacji w pierwszej kolejności względem J. S. jest jego matka i to jej przysługiwałoby świadczenie pielęgnacyjne. Stwierdzono jednak, że obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w dalszej kolejności, tj. rodzeństwa, w tym przypadku siostry wobec brata, zaktualizował się wobec wykazania w niniejszej sprawie, że matka osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, a uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Wskazano, że wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z prawidłowo wypełnionymi dokumentami wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 15 października 2021 r. W związku z tym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 24 ust. 2 u.ś.r., powinno zostać ustalone od dnia 1 października 2021 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z dokumentami. Według zaś wypisu z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w Olsztynie z dnia 7 lutego 2022 r, w tym dniu stwierdzono trwałą niezdolność M. S. do samodzielnej egzystencji, co w świetle art. 3 pkt 21 lit. c u.ś.r. równoznaczne jest z legitymowaniem się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym według Kolegium świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane stronie dopiero od dnia 7 lutego 2022 r., tj. od momentu spełnienia wszystkich przesłanek ustawowych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę na decyzję Kolegium wywiodła skarżąca, działając przez pełnomocnika. Decyzję zaskarżono w części, w jakiej nie ustalono na rzecz skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia wniosku o to świadczenia, czyli od 01.10.2021 r. do dnia 06.02.2022 r., tj. w zakresie ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wniesiono m.in. o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, jako osobie należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacji wobec brata.

b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że fakt nielegitymowania się matki osoby wymagającej opieki, w chwili złożenie przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, formalnym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w sytuacji, w której niekwestionowany jest fakt, iż z przyczyn od siebie niezależnych (wieku i stanu zdrowia) matka brata skarżącej nie jest w stanie partycypować w opiece, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez skarżącą w sytuacji, w której matka osoby wymagającej opieki, w chwili złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przejściowo nie legitymowała się formalnym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do ustalenia czy wymieniona osoba faktycznie może sprawować opiekę - co pozwoliło by na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez skarżącą i organ.

Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111), u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Należy przy tym dodać, że powyższa regulacja stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.

Z kolei art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. stanowi, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przywołane przepisy art. 17 ust. 1 pkt 1 – 4 u..s.r., określają przesłanki pozytywne, których wystąpienie warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ostatni przepis ustanawia przesłankę negatywną, która uniemożliwia przyznanie świadczenia krewnemu osoby wymagającej opieki.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że zobowiązanemu do alimentacji w dalszej kolejności będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym - tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Trzymanie się wyłącznie literalnego brzmienia omawianego przepisu zostało zanegowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2831/19 i 14 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 394/21 (dostępne w CBOSA). Zdaniem NSA formalistyczna wykładnia omawianych przepisów może doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Dlatego NSA przyjął, że formalnego ograniczenia w postaci żądania legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez zobowiązanego do alimentacji w pierwszej kolejności nie można stosować w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (z racji wieku i stanu zdrowia oraz rodzaju niepełnosprawności podopiecznego) nie może realizować swych obowiązków, a obowiązki te realizuje inny krewny. Za zasadnością tej linii orzeczniczej opowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1115/19 i z 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2161/20, (publ. w CBOSA), w których potwierdził, że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności.

Należy również podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Kolegium uznało, że osobą zobowiązaną do alimentacji w pierwszej kolejności względem J. S. jest jego matka i to jej przysługiwałoby świadczenie pielęgnacyjne. Jednakże obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w dalszej kolejności, tj. rodzeństwa, w tym przypadku siostry wobec brata, zaktualizował się wobec wykazania w niniejszej sprawie, że matka osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Podniesiono, że wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z prawidłowo wypełnionymi dokumentami wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 15 października 2021 r. W związku z tym, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 24 ust. 2 u.ś.r., powinno zostać ustalone od dnia 1 października 2021 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Biorąc jednak pod uwagę, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w stosunku do matki strony nastąpiło dopiero na podstawie wypisu z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w Olsztynie z dnia 7 lutego 2022 r., stwierdzającego trwałą niezdolność M. S. do samodzielnej egzystencji, co w świetle art. 3 pkt 21 lit. c u.ś.r. równoznaczne jest z legitymowaniem się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, Kolegium uznało, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane stronie dopiero od dnia 7 lutego 2022 r., tj. od momentu spełnienia wszystkich przesłanek ustawowych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przede wszystkim należy zauważyć, że organ odwoławczy dochodząc do zaprezentowanych w sprawie wniosków pominął istotne dla sprawy okoliczności i dowody, nie ustosunkowując się do nich.

Dostrzec trzeba, że w aktach sprawy znajduje się wypis z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy dotyczący M. S., w którym wskazano m.in., że w wyniku rozpatrzenia sprawy orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy Kasy z dnia 13 listopada 2020 r. (k. – 4), stwierdza się okresową niezdolność badanej do samodzielnej egzystencji od dnia 15 lipca 2020 r. do listopada 2021 r. Z kolei w wypisie z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy z dnia 7 lutego 2022 r. dotyczącym M. S., wskazano, że w wyniku rozpatrzenia sprawy orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy Kasy z dnia 7 lutego 2022 r. (k. – 40) stwierdzono niezdolność badanej do samodzielnej egzystencji "od nadal".

Organ pominął zatem treść pierwszego orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy dotyczącego M. S., w którym jednoznacznie wskazano, że stwierdza się okresową niezdolność badanej do samodzielnej egzystencji od dnia 15 lipca 2020 r. do listopada 2021 r. Natomiast kolejne orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy Kasy zawiera sformułowanie, że stwierdzono niezdolność badanej do samodzielnej egzystencji "od nadal". To prawdopodobnie należy odczytywać tak, że niezdolność do samodzielnej egzystencji tej osoby trwa nieprzerwanie ("nadal") od dnia 15 lipca 2020 r. Tym samym Kolegium przyjęło błędne założenie, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w stosunku do matki strony nastąpiło dopiero na podstawie wypisu z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w Olsztynie z dnia 7 lutego 2022 r, przez co świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane skarżącej dopiero od lutego 2022 r.

Ponadto zwrócić należy uwagę na ustalenia poczynione podczas wywiadu środowiskowego (k. - 18 - 25 akt adm.) w dniu 4 listopada 2021 r., gdzie stwierdzono m.in., że brat skarżącej od 9 lat jest osobą leżącą i sparaliżowaną. Uległ wypadkowi komunikacyjnemu, w którym doznał urazu czaszkowo-mózgowego, ma paraliż wielokończynowy i jest pampersowany. Kontakt z nim jest utrudniony, wymaga on całodobowej opieki. Podczas tego samego wywiadu środowiskowego ustalono, że opiekunem prawnym brata skarżącej jest jego matka M. S., która jednak nie jest w stanie sprawować nad nim opieki. Jest bowiem osobą schorowaną, legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Cierpi na wiele chorób: migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, złamany kręgosłup w dwóch miejscach, osteoporozę, cukrzyce typu II oraz ma problemy z tarczycą.

Zestawiając stan osoby wymagającej opieki i stan zdrowia M. S., stwierdzone w dniu 4 listopada 2021 r., nie sposób przyjąć, że w tym czasie M. S. byłaby w stanie sprawować opiekę nad swoim dorosłym, leżącym synem. Przedstawione powyżej orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że formalnego ograniczenia w postaci żądania legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez zobowiązanego do alimentacji w pierwszej kolejności nie można stosować w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (z racji wieku i stanu zdrowia oraz rodzaju niepełnosprawności podopiecznego) nie może realizować swych obowiązków, a obowiązki te realizuje inny krewny. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Trudno przyjąć, że schorowana matka pomiędzy ustalonymi okresami niezdolności do samodzielnej egzystencji (tj. od grudnia 2021 r. do 7 lutego 2022 r.) mogła sprawować opiekę nad tak schorowaną osobą jak brat skarżącej.

Bezsporne jest w sprawie również, że strona nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu bratem – J. S., pomagając mu we wszystkich czynnościach życiowych.

Organ, ponownie rozpatrując wniosek strony, zobligowany jest zatem wziąć pod uwagę wskazane okoliczności, a więc treść pierwszego orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy dotyczącego M. S., w którym jednoznacznie wskazano, że stwierdza się okresową niezdolność badanej do samodzielnej egzystencji od dnia 15 lipca 2020 r. do listopada 2021 r. oraz kolejne orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy z dnia 7 lutego 2022 r., które zawiera sformułowanie, że stwierdzono niezdolność badanej do samodzielnej egzystencji "od nadal". Ponadto należy również uwzględnić stan osoby wymagającej opieki i stan zdrowia M. S., co ustalono podczas wywiadu środowiskowego w dniu 4 listopada 2021 r.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę zaprezentowane wskazania Sądu.

Wobec powyższego, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.