Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 62/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 59, art. 61, art. 109
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 38, art. 39 ust. 1.
journal: Dz.U. 1994 nr 111 poz 535
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2011 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustaleniu odpłatności za pobyt oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, postanowił zmienić decyzję własną z dnia 5 października 2005r., nr [...] i skierować A. R. do Domu Pomocy Społecznej w K. oraz ustalić odpłatność za pobyt w wysokości 333,90 zł. miesięcznie. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – K.p.a.) w zw. z art. 54, 59, 60, 61 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przypomniał, że w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w Nysie z dnia [...] o zezwoleniu na umieszczenie w domu pomocy społecznej A. R. – wobec braku jego zgody – organ wydał decyzję z dnia 5 października 2005 r. w sprawie skierowania do DPS i ustalenia odpłatności za pobyt. Ponadto organ poniósł, że skarżący od początku swojego pobytu w DPS w P. stwarzał problemy adaptacyjne i po otrzymaniu kolejnego postanowienia SR w Nysie z dnia [...], sygn. akt [...], zobligowany był do wydania decyzji. Postanowieniem tym SR zmienił swoje postanowienie z [...] w ten sposób, że zezwolił na umieszczenie A. R. w domu pomocy społecznej o profilu psychiatrycznym. Organ dodał, że z uwagi na niespełnianie przez DPS w P. wymogów domu pomocy społecznej o profilu wskazanym przez Sąd Rejonowy w Nysie, w postanowieniu z dnia [...], tzn. profilu psychiatrycznym, postanowił o zmianie swojej decyzji, czyli o skierowaniu skarżącego do DPS w K. i ustalił odpłatność za pobyt. Obliczenia odpłatności za pobyt, organ dokonał na podstawie przedłożonych dokumentów o dochodach i ustalił, że wynosi ona 70% dochodu skarżącego.

A. R. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, żądając jej zmiany. Opisał swoją sytuację życiową, tj. pobyt w zakładzie karnym, potrącenie przez samochód, stan zdrowia po wypadku, problemy z nadużywaniem alkoholu, pobyt na leczeniu odwykowym w B. i wizytę lekarza psychiatry w Domu Pomocy Społecznej w P. Wskazał, że chciał uczestniczyć w drugiej rozprawie przed Sądem Rejonowym w Nysie, w dnia [...], lecz nie był w stanie z powodu braku transportu, o czym poinformował Sąd dwa dni przed rozprawą. Oświadczył, że nie otrzymał orzeczenia Sądu, dowiedział się o nim dopiero z treści decyzji wydanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Nysie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w odniesieniu do osób chorych psychicznie, co do których zachodzą warunki, o których mowa w art. 54 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, kierowanie do domu pomocy społecznej jest regulowane przepisami art. 38 oraz 39 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. Nr 111, poz. 535 ze zm.). Wydanie przez Sąd Rejonowy w Nysie postanowienia nakazującego umieszczenie A. R. w domu pomocy społecznej o profilu psychiatrycznym spowodowało, że organ pierwszej instancji był zobligowany do wydania rozstrzygnięcia w zakresie skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej o profilu wskazanym przez Sąd Rejonowy. Kolegium podkreśliło, że organ administracji publicznej nie ma prawa kwestionować prawomocnych orzeczeń sądowych, lecz je wykonywać. Dodatkowo organ podniósł, że postanowienie SR w Nysie zostało podjęte po zasięgnięciu opinii sądowo-psychiatrycznej wydanej w dniu 30 listopada 2009 r., w wyniku polecenia SR w P. Podał także, że u skarżącego rozpoznano zespół zależności alkoholowej, organiczne zaburzenia osobowości i zachowania oraz padaczkę - prawdopodobnie alkoholową. Z opinii też wynika, że skarżący w aktualnym stanie zdrowia psychicznego i fizycznego nie jest zdolny do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób, potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, ale nie wymaga leczenia szpitalnego, natomiast brak opieki zagraża jego życiu. Organ podzielił ustalenia pierwszoinstancyjne w sprawie, sygnalizując jedynie, że zawarta w sentencji decyzji organu I instancji informacja, że termin przyjęcia zostanie podany przez dyrektora Domu Pomocy Społecznej w K. powinna być zawarta w uzasadnieniu decyzji, gdyż nie dotyczy rozstrzygnięcia sprawy. Ta okoliczność nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Pismem z dnia 3 stycznia 2011 r., A. R. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Poniósł, że nie chce być umieszczony w domu pomocy społecznej. Pobyt w DPS pozbawia go bowiem możliwości uzyskania mieszkania, o które się starał w przeszłości. Zarzucił, że nie był obecny na posiedzeniu Sądu Rejonowego w Nysie w [...], gdyż ochrona odmówiła wniesienia go do tegoż Sądu, a on porusza się na wózku z powodu braku kończyn. Natomiast upoważniona przez niego matka, która przybyła na rozprawę została wyrzucona z sali sądowej. Dlatego też, nie znał decyzji Sądu. Opisał okoliczności skradzionej mu saszetki z pieniędzmi i dokumentami. Przedstawił w jaki sposób znalazł się w B., w jakich okolicznościach stwierdzono u niego w 2005 r. padaczkę, podkreślając przy tym, że nie zgadza się z orzeczeniami lekarskimi. Brak akceptacji odnosi się również do stwierdzonej u skarżącego padaczki także w P., gdzie jedynie zsunął się nocą z łóżka, gdy chciał skorzystać z toalety. Zarzucił oszczercze pomówienie go o chorobę alkoholową, bowiem na terapię to on sam się zapisał, aby "dokształcić się w tym temacie." Z kolei, na odwyku był tylko 14 dni, ale chodził na indywidualną terapię. Nie opuszczał też nigdy samowolnie DPS, zawsze informował o tym pielęgniarkę. Stwierdził, że jest osobą powszechnie szanowaną i lubianą, nikt się na niego nie skarży. Ponieważ nie słyszy na jedno ucho, stąd mówi głośno. Podkreślił, że jest samowystarczalny i nie wymaga całodobowej opieki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 24 maja 2011 r., domagał się wydania przez Dyrektora nowej opinii. Stwierdził, że art. 54 ustawy o pomocy nie dotyczy go, gdyż nie wymaga całodobowej opieki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Przesłanki, forma i treść orzeczenia sądu wydawanego po rozpoznaniu skargi na decyzję administracyjną określone zostały w art. 145 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej P.p.s.a. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a, uwzględnienie skargi na decyzję administracją, skutkujące jej uchyleniem, następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przepis art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi z kolei podstawę uwzględnia skargi i stwierdzenia nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd może również stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa. W razie natomiast niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem powyższych zasad kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji była zmiana decyzji ostatecznej o skierowaniu A. R. do domu pomocy społecznej i ustaleniu odpłatności za pobyt, dokonana na podstawie art. 163 K.p.a. w związku z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm.).

Zaskarżona decyzja odwoławcza wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a, zgodnie z którym organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję pierwszoinstancyjną jeśli stwierdza, że decyzja ta jest prawidłowa czyli, że ocena organu drugiej instancji jest co do istoty sprawy taka sama, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W ocenie Sądu, nie ulega także wątpliwości, że właściwy w sprawie pomocy społecznej organ I instancji, uzyskując istotne informacje dotyczące stanu zdrowia i wpływające zarazem na zmianę sytuacji osobistej A. R., obowiązany był podjąć odpowiednie kroki, a w szczególności rozważyć ewentualne wzruszenie decyzji ostatecznej o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Przepisy bowiem dopuszczają weryfikację (eliminację lub modyfikację) ostatecznej decyzji na mocy której strona nabyła prawo, w oparciu o właściwą regulację. Możliwość uchylenia lub zmiany decyzji przewiduje art. 163 K.p.a., który jednak odsyła do regulacji zawartych w przepisach szczególnych. W przedmiocie skierowania do ośrodka i ustalenia odpłatności za pobyt mają zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej. W art. 106 ust. 5 tej ustawy, ustawodawca określił sytuacje uzasadniające zmianę decyzji ostatecznej zarówno za zgodą, jak i bez zgody strony. Skoro w niniejszej sprawie zmieniła się sytuacja osobista skarżącego – w wyniku postanowienia Sądu Rejonowego w Nysie z dnia [...], sygn. akt [...], zezwalającego na umieszczenie A. R. w domu pomocy społecznej o profilu psychiatrycznym - organ mógł zweryfikować swoją decyzję w przedmiocie zmiany profilu ośrodka oraz zmiany wysokości odpłatności za pobyt, w trybie powołanych wyżej przepisów. Stwierdzić zatem przyjdzie, że wydanie przez organ decyzji o skierowaniu konkretnej osoby do domu pomocy społecznej nie oznacza, że decyzja ta nie może ulec wzruszeniu.

W rozpoznawanej sprawie, o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, o wskazanym profilu postanowił sąd powszechny, zatem rolą organu administracji publicznej było wykonanie orzeczenia sądowego i wydanie decyzji o umieszczeniu skarżącego w innym niż dotychczas przebywa domu pomocy społecznej. Odnotować trzeba, że ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy nie posiadają kompetencji do podważania prawomocnego orzeczenia sądu opiekuńczego będąc nim związany. Podkreślić należy, że organy pomocy społecznej są związane prawomocnym orzeczeniem sądu opiekuńczego w sprawie umieszczenia skarżącego w domu pomocy o podanym profilu (zob. art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego), stąd zarzuty skargi sprowadzające się do negowania zasadności skierowania go w [...] do domu pomocy społecznej oraz możliwości, w jego ocenie, samodzielnego funkcjonowania są wobec postanowienia SR w Nysie z dnia [...], nieuprawnione.

W świetle opisywanych w skardze zdarzeń losowych, zasygnalizować jedynie wypada, że skarżący może wystąpić do właściwego sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o umieszczeniu w domu pomocy społecznej w przypadku zmiany okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej.

Stosownie bowiem do treści art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z kolei, przepis art. 39 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego stanowi, że jeżeli osoba chora (tzn. taka, która na skutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji lecz nie wymaga leczenia szpitalnego) nie wyraża zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża jej życiu, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody.

W niniejszej sprawie przypadek opisany w powołanych wyżej przepisach wystąpił. Wspomnieć trzeba, że postanowieniem z dnia [...], sygn. [...], Sąd Rejonowy w Nysie zezwolił na umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Natomiast postępowanie administracyjne w przedmiocie skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej o profilu psychiatrycznym prowadzone było po otrzymaniu prawomocnego postanowienie Sądu Rejonowego w Nysie z dnia [...], w którym orzeczono o zmianie postanowienia tego Sądu z dnia [...] poprzez zezwolenie na umieszczenie A. R. w domu pomocy społecznej o profilu psychiatrycznym. Orzeczenie SR w Nysie z dnia [...] uprawomocniło się z dniem [...], a zatem stało się wykonalne. Postanowienie to nie zakończyło, a wręcz przeciwnie, wymusiło podjęcie przez organ procedury w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu skarżącego do odpowiedniego typu ośrodka (dps). Przy czym podkreślić należy, że w tej sytuacji organ zwolniony jest od badania przesłanek skierowania osoby do domu pomocy społecznej oraz ustalania zasadności umieszczenia w placówce o profilu psychiatrycznym (zob. wyrok NSA z 2 grudnia 1998r., I SA 1435/98 - LEX nr 45762, teza 2 wyroku NSA z 25 marca 2009r., I OSK 624/08 - LEX nr 580352).

Skarżący zarzuca w skardze nieotrzymanie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Nysie z dnia [...] oraz nieuczestniczenie w posiedzeniu sądu opiekuńczego przy wydawaniu poprzedniego orzeczenia, tj. z dnia [...]. Tymczasem, jak wyżej wskazano organ pomocy społecznej jest związany prawomocnym orzeczeniem sądu opiekuńczego w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej. Związanie to jest niezależne od zarzutów kierowanych pod adresem sądu, w kwestii wydanego postanowienia. Ponadto, ewentualny brak wiedzy skarżącego o prawomocnym postanowieniu sądu opiekuńczego nie miał wpływu na rozstrzygnięcie organu pomocy społecznej o skierowaniu do domu pomocy społecznej.

W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych nie budzi wątpliwości konieczność skierowania A. R. do domu pomocy społecznej w K., który z uwagi na profil jest domem odpowiedniego typu ze względu na schorzenie skarżącego.

Z przytoczonych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.