Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 23/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art 6 pkt 8, art 101 ust 1 i 3
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie: sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) sędzia del. WSA Wojciech Mazur Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Tarnowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Tarnowa a Prezydentem Miasta Racibórz w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Tarnowa jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Tarnowa wnioskiem z dnia [...] stycznia 2010 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Raciborza, który z organów jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o skierowanie L.K. do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku podano, iż 10 października 2008 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy społecznej w Tarnowie wpłynął wniosek L.K., zameldowanej ostatnio w R. przy ul. B. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. Organ ustalił, iż L K. złożyła wniosek w czasie odwiedzin u siostrzeńca zam. w T. przy ul. P. Z powodu wylewu krwi do mózgu została poddana hospitalizacji w Szpitalu Wojewódzkim w Tarnowie, zaś po opuszczeniu szpitala bezpośrednio przewieziono ją do Oddziału Rehabilitacyjnego Szpitala Powiatowego w Brzesku, skąd [...] grudnia 2008 r. przewieziono ją do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego [...] w Tarnowie, w którym nadal przebywa.

Dyrektor MOPS w Tarnowie w dniu [...] listopada 2008 r. zwrócił się do Dyrektora MOPS w Brzesku o przeprowadzenie wywiadu, a następnie przesłanie dokumentacji do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Raciborzu jako właściwego.

Stosownie do żądania Dyrektor MOPS w Brzesku postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. przekazał pismo MOPS w Tarnowie do Dyrektora MOPS w Raciborzu.

Ten ostatni organ w dniu 27 stycznia 2009 r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora MOPS w Brzesku o przekazaniu wniosku L.K..

SKO w toku postępowania ustaliło, iż L.K. nie figuruje w ewidencji Miasta Tarnowa i nie można ustalić jej aktualnego miejsca pobytu, ponieważ wyprowadziła się od siostrzeńca zam. w T.

Z Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA uzyskano informację, iż L.K. w dniu [...] stycznia 2001 r. decyzją administracyjną została wymeldowana z adresu R. ul. B. i nie odnotowano nowego miejsca zameldowania jej.

Dyrektor MOPS w Brzesku ustalił zaś, iż po upuszczeniu szpitala w Brzesku L.K. została przeniesiona do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego Mościckiego CM w Tarnowie w dniu [...] grudnia 2008 r.

SKO w Tarnowie postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. stwierdziło nieważność postanowienia Dyrektora MOPS w Brzesku z dnia [...] grudnia 2008 r.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Dyrektor MOPS w Raciborzu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Raciborza uznał się za niewłaściwy w sprawie skierowania L.K. do DPS i przekazał sprawę w trybie art. 65 § 1 K.p.a. Dyrektorowi MOPS w Tarnowie. Dyrektor MOPS w Tarnowie podjął dodatkowe czynności i w wyniku przeprowadzonej rozmowy z L. K., przebywającą w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym MCM w T. ustalił, iż wnioskodawczyni mieszkała w R. w latach 1963-2000 r. w mieszkaniu komunalnym, z którego została wymeldowana w 2001 r.

Do T. przyjechała w celu sprawowania osobistej opieki nad rodzicami i mieszkała w T. przy ul. P.. Mieszkanie stanowiło własność rodziców, którzy następnie przepisali je swojemu wnukowi. Po śmierci rodziców w czasie pobytu L. K. w szpitalu właściciel sprzedał lokal, a obecnie brak z nim kontaktu.

Prezydent Tarnowa uznał w tej sytuacji, że zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej L.K. jest osobą bezdomną, a więc na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, czyli miasto Racibórz. Tym samym Dyrektor MOPS, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Tarnowa, nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do DPS.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor MOPS w Raciborzu wniósł o ustalenie, że organem właściwym w tej sprawie jest Prezydent Miasta Tarnowa. Zdaniem tego organu składając wniosek o umieszczenie w DPS L.K., przebywająca czasowo w Brzesku, posiadała miejsce zameldowania w Tarnowie. Wynika to nie tylko z materiałów sprawy, ale z samej treści uzasadnienia wniosku o rozpoznaniu sporu o właściwość. L. K. od prawie 10 lat zamieszkiwała z zamiarem stałego pobytu w mieszkaniu po swoich rodzicach w Tarnowie i tam koncentrowała swoje wszystkie sprawy życiowe, nie mając zamiaru zmiany miejsca pobytu. Brak zameldowania jest tu obojętny. Dopiero w troku postępowania administracyjnego L. K. została pozbawiona możliwości zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym (czego zresztą wnioskodawca w ogóle nie udokumentował) i ewentualnie stała się osobą bezdomną. Nie ma to jednak znaczenia dla ustalenia właściwości miejscowej, gdyż zdarzenie to zaszło w toku postępowania; na właściwość miejscową nie ma więc wpływu. Powoływanie się w chwili obecnej na rzekomą, bo nieudokumentowaną bezdomność L. K. – zdaniem Dyrektora MOPS w Raciborzu – nie może mieć znaczenia dla oceny właściwość z daty złożenia wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Spór powstały pomiędzy Prezydentem Miasta Tarnowa, a Prezydentem Miasta Racibórz jest negatywnym sporem o właściwość miejscową w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej, do rozpoznania którego w myśl art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 12370 ze zm.) właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny.

Właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej określa przepis art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 7238 ze zm.) stanowiąc, że o właściwości miejscowej przesądza miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu kierowania jej do DPS (art. 59 ust. 1 ustawy).Oznacza to, że w sprawie skierowania do DPS właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się w dniu kierowania do takiego domu.

Jeśli chodzi o pojęcie "miejsca zamieszkania" to ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie zawiera własnej definicji – należy posłużyć się definicją zamieszczoną w Kodeksie cywilnym. Ten zaś akt w art. 25 stanowi, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W bogatym orzecznictwie sądowym dot. tego zagadnienia utrwalił się pogląd, że na miejsce zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości i wola, zamiar stałego pobytu, występujące łącznie. Zatem miejscem stałego, pobytu w rozumieniu art. 25 K.c. jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby. Adres zameldowania, stanowiący tylko potwierdzenie dla celów ewidencyjnych, nie ma znaczenia dla oceny tej okoliczności.

W toku dotychczasowego postępowania ustalono, iż L.K. w R. zamieszkiwała w okresie lat 1963-2000. Po wymeldowaniu jej decyzją administracyjną z dnia [...] stycznia 2001 r. nigdy w tym mieście nie mieszkała, natomiast miejscem jej stałego pobytu było Miasta T., gdzie zamieszkiwała w mieszkaniu rodziców przy ul. P., nie będąc w nim zameldowana.

W miejscowości tej przebywała z zamiarem stałego pobytu do czasu hospitalizacji w sierpniu 2008 r. W trakcie pobytu w szpitalu złożyła wniosek o umieszczenie w DPS. Jedynie w krótkim okresie d 28 października 2008 r. do [...] grudnia 2008 r. przebywała na Oddziale Rehabilitacyjnym Szpitala Powiatowego w Brzesku.

W dniu [...] grudnia 2008 r. została przeniesiona do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego Mościckiego CM w T., w którym przebywa nadal.

Okoliczność zamieszkiwania przez okres prawie ośmiu lat w T., pod stałym adresem przy ul. P., kontynuowany pobyt od grudnia 2008 r. w tym samym mieście w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym wskazuje, iż sama zainteresowana uznała T. za ośrodek, w którym koncentrują się jej czynności życiowe. Podkreślenia wymaga fakt, iż wnioskodawczyni żądanie umieszczenia w DPS skierowała do organu administracyjnego Miasta Tarnowa. Zamiar przebywania na stałe potwierdzony kilkuletnim zamieszkiwaniem w T. i dalszy pobyt w tym mieście skłania do przyjęcia, iż miejscem zamieszkiwania wnioskodawczyni w rozumieniu art. 25 K.c. jest T., a organem właściwym w myśl art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – Prezydent Miasta Tarnowa.

Odnosząc się do stanowiska Prezydenta Miasta Tarnowa, powołującego się na legalną definicję osoby bezdomnej, zamieszczoną w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, nie sposób całkowicie odrzucić racji organu.

Jednakże gdyby nawet, pomijając względy materialnoprawne, przemawiające za przyjęciem szerokiej definicji art. 25 K.c. uznawanej powszechnie w orzecznictwie, opowiedzieć się za stanowiskiem organu uznającym L. K. za osobę bezdomną – to nie można byłoby podzielić żądania Prezydenta Miasta Tarnowa o wyznaczeniu jako właściwego w tej sprawie Prezydenta Miasta Raciborza.

W tej sprawie sytuacja osobista L.K., koncentrującej swą aktywność życiową w mieście Tarnowie od przeszło 9 lat i nadal w nim przebywającej, uzasadniałaby właściwość miejscową Prezydenta Miasta Tarnowa na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.