Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 152/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 35 par. 3, art. 36
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 180 pkt 2, art. 276 ust. 1, art. 3 pkt 20 lit. a, art. 3 pkt 31, art. 3 pkt 3, art. 190 ust.2, 3, art. 275, art, 292 pkt 2, art. 183 a
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 37 pkt 2, art. 122 ust. 4
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2015r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Z. :

- uchyliło decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] w sprawie wymierzenia Z. opłaty za korzystanie ze środowiska za 2013r. – w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu, w wysokości 21.568 zł i w tym zakresie orzekło o:

1. wymierzeniu Z. za 2013r. opłaty za korzystanie ze środowiska (wprowadzanie ścieków komunalnych do środowiska) w kwocie 21.568 zł w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu;

2. zobowiązaniu do naliczenia odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie opłaty, o której mowa w pkt 1 wskazując, że termin należnej opłaty przypadał na dzień 01.04.2014r.;

3. zobowiązaniu do wpłaty należnej kwoty na rachunek Urzędu Marszałkowskiego Województwa.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 15.04.2014r. Marszałek Województwa wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji wymierzających opłaty za korzystanie ze środowiska (wprowadzanie ścieków komunalnych do środowiska za I i II półrocze 2011r., I i II półrocze 2012r. oraz 2013r. dla Z. (zwanej dalej Spółką) w trybie art. 288 ust. 2, art. 276, art. 193 ust. 2 ustawy z dnia 27.04.2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013r. poz. 1232 ze zm.), zwanej dalej P.o.ś. W uzasadnieniu wskazano na nieuwzględnienie przez Spółkę zwyżki opłat z tytułu braku wymaganych pozwoleń wodnoprawnych dla instalacji: oczyszczalnia ścieków D., oczyszczalnia ścieków S., oczyszczalnia ścieków M. – w wykazach zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat za ww. okresy rozliczeniowe.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji wymierzył Z. opłatę za korzystanie ze środowiska (wprowadzenie ścieków komunalnych) za 2013r. w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu, w wysokości 21.568 zł – według wyliczenia zawartego w załączniku do tej decyzji, stanowiącego jej integralną część (pkt 1). Ponadto organ I instancji zobowiązał stronę do:

- naliczenia odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie ww. opłaty, wskazując że termin płatności należnej opłaty przypadał na dzień 1.04.2014r. (pkt 2);

- wpłaty należnej kwoty na wskazany w decyzji rachunek bankowy (pkt 3).

W podstawie prawnej powołano art. 193 ust. 1 pkt 2, art. 273, art. 275, art. 276 ust. 1, art. 281 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2 i art. 288 ust. 1 pkt 2, art. 292 P.o.ś., art. 21 § 3 i art. 53 § 3 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm.).

Odwołanie od ww. decyzji wniosła Spółka, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. – poprzez brak podpisu osoby upoważnionej na załączniku do przedmiotowej decyzji. Ponadto podniesiono zarzuty naruszenia art. 7 i 8 K.p.a. w zw. z art. 282 P.o.ś., jako że organ już dwa lata przed wszczęciem postępowania wiedział o rzekomym braku pozwolenia po stronie Spółki i nie podjął żadnych działań sygnalizujących jej konieczność podjęcia starań o stosowne pozwolenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., opisaną na wstępie decyzję, podzieliło ustalenia faktyczne i argumentację prawną organu I instancji, podkreślając przy tym, że zbędne było zawarcie w decyzji z dnia 15.05.2014r. zapisu, że załącznik do decyzji stanowi jej integralną część – w związku z czym należało skorygować zakwestionowane rozstrzygnięcie. W tym zakresie wskazano, że wprawdzie obowiązek umieszczenia w decyzji elementów dodatkowych rozstrzygnięcia sprawy może wynikać z przepisów odrębnych, do których odsyła art. 107 § 2 K.p.a., a wśród nich można wymienić załącznik do decyzji jako jej integralną część, jednakże takiej regulacji nie przewiduje P.o.ś. Z tych też względów rozważania dotyczące sposobu naliczenia opłaty podwyższonej winny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji organu I instancji – nie zaś w załączniku. Jednocześnie brak podpisu na załączniku do decyzji nie stanowił naruszenia art. 107 § 1 K.p.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając wymierzenie Spółce – w trybie art. 276 ust. 1 P.o.ś. – określonej w decyzji opłaty za korzystanie ze środowiska Kolegium wskazało, że Spółka, wyliczając opłaty za wprowadzanie ścieków do środowiska, legitymowała się pozwoleniami wodnoprawnymi wydanymi dla Gminy D., nie zaś dla Z. Usług Komunalnych Spółka z o.o. W konsekwencji Spółka, będąca podmiotem korzystającym ze środowiska, nie dysponowała pozwoleniem wodnoprawnym na odprowadzanie ścieków do wód i do ziemi, przy czym składała informacje i wnosiła opłaty tak jak podmiot dysponujący pozwoleniem. Okolicznością niesporną jest przy tym, że Spółka to podmiot korzystający ze środowiska, o którym mowa w art. 3 pkt 20 lit a P.o.ś. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18.11.2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012r. poz. 145 ze zm.) na szczególne korzystanie z wód wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Z kolei z art. 134 ust. 2 tej ostatniej ustawy wynika, że jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji, przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w P.o.ś. Z tego też względu zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje art. 180 pkt 2 P.o.ś., który stanowi, że eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia. W przypadku wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi organ ochrony środowiska może udzielić pozwolenia wodnoprawnego – co wynika z art. 181 ust. 1 pkt 3 P.o.ś. W Dziale IV P.o.ś., dotyczącym "Pozwolenia na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii", zawarte zostały zasady przejęcia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia. Stosownie do art. 183a P.o.ś. w rozumieniu przepisów ww. działu IV, prowadzącym instalację jest także podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania oznaczoną częścią instalacji. W tym zakresie Kolegium podkreśliło, że Spółka jest podmiotem prowadzącym instalację (okoliczność bezsporna). Prowadzącym instalację jest zgodnie z art. 3 pkt 31 P.o.ś. podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji. W przypadku przedmiotowej Spółki tytułem prawnym do instalacji jest umowa dzierżawy zawarta w dniu 1.04.2011r. między Z. a Gminą D. W konsekwencji Spółka była uprawniona do ubiegania się o pozwolenie wodnoprawne. Ze stosownym wnioskiem Spółka wystąpiła do Starostwa Powiatowego w Kielcach dopiero w dniu 19.03.2013r., otrzymując w dniach 22.04.2013r. oraz 06.05.2013r. stosowne decyzje przenoszące prawa i obowiązki z Gminy na Spółkę (wynikające z pozwoleń wodnoprawnych na odprowadzanie ścieków komunalnych z oczyszczalni M., D. i S.). Zgodnie zaś art. 184 ust. 1 pozwolenie wodnoprawne wydawane jest podmiotowi prowadzącemu instalację. W rezultacie organ stwierdził, że Spółka w okresie I półrocza 2013r. odprowadzała ścieki do środowiska bez wymaganych prawem pozwoleń wodnoprawnych – wskazując jednocześnie na brak możliwości powoływania się w tym zakresie na pozwolenia wydane Gminie. W ocenie organu brak przy tym podstaw do wartościowania przyczyn korzystania ze środowiska bez zezwolenia – ze względu na treść art. 276 ust. 1 P.o.ś.

Mając na względzie powyższe organ odwoławczy stwierdził, że brak posiadania przez Spółkę decyzji o przeniesieniu na nią pozwolenia wodnoprawnego, udzielonego jej poprzednikowi prawnemu – w danym okresie korzystania ze środowiska – skutkuje tym, że Spółka w I połowie 2013r. korzystała ze środowiska, posiadając tytuł prawny do instalacji, bez pozwolenia wodnoprawnego. Podkreślono przy tym, że obowiązujące przepisy nie przewidują automatycznego, w ramach sukcesji uniwersalnej, przejścia posiadanych pozwoleń, w tym pozwolenia wodnoprawnego, na nowy podmiot (art. 134 ust. 2 ustawy Prawo wodne w związku z art. 190 P.o.ś.). Tym samym, w niniejszej sprawie wystąpiła obligatoryjna przesłanka do poniesienia przez Spółkę podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska na podstawie art. 276 ust. 1 P.o.ś.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że organ administracji, przyjmując opłaty za korzystanie ze środowiska, nie ma obowiązku na podstawie przepisów prawa z urzędu dociekać, czy dany podmiot legitymuje się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym. Korzystanie ze środowiska na podstawie pozwolenia wodnoprawnego i władanie taką decyzją, gdy przepisy prawa nakładają obowiązki na podmiot posiadający tytuł prawny do instalacji, jest bowiem obowiązkiem przedsiębiorcy – nie zaś organu administracji.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Z. , zarzucając temu rozstrzygnięciu obrazę:

- przepisów prawa materialnego, tj. art. 276 ust. 1 w zw. z art. 292 pkt 2 P.o.ś., poprzez przyjęcie, że możliwe jest nałożenie dodatkowej opłaty za korzystanie ze środowiska (opłaty podwyższonej) – w sytuacji, gdy w dacie wydania ww. decyzji Spółka legitymowała się już pozwoleniem wodnoprawnym na wprowadzanie ścieków do środowiska dla oczyszczalni ścieków M., D. oraz S.;

- przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przejawiającą się brakiem aktywności organu administracji publicznej w zakresie czynienia ustaleń faktycznych co do przyczyn opóźnienia w przeniesieniu (uzyskaniu) pozwolenia wodnoprawnego przez Spółkę;

- przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przejawiającą się brakiem aktywności organu administracji publicznej w zakresie czynienia ustaleń faktycznych w przedmiocie tego, kto faktycznie uzyskał pozwolenie wodnoprawne – samodzielnie gmina D., czy też gmina D. – Z. Usług Komunalnych jako samorządowy Z. budżetowy, za pomocą którego zadania własne gmina wykonywała, a w konsekwencji brak ustaleń, czy Spółka mogła korzystać ze środowiska na podstawie pozwolenia, które udzielono jej, gdy stanowiła jeszcze inną formę organizacyjno prawną;

- przepisów postępowania, to jest art. 7 i 8 K.p.a. w zw. z art. 282 P.o.ś. – poprzez orzeczenie o nałożeniu na Spółkę opłaty podwyższonej w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia tej opłaty wszczęto w blisko 3 lata od powzięcia informacji o braku posiadania przez Spółkę wymaganego pozwolenia wodnoprawnego – a tym samym naruszenie zasady zaufania organów władzy publicznej do obywateli poprzez doprowadzenie strony do konieczności ponoszenia wysokich opłat podwyższonych w sytuacji, gdy zawiadomienie Spółki przez właściwy organ administracji publicznej o zachodzących nieprawidłowościach mogło nastąpić już we wrześniu 2011r.;

- przepisów postępowania, to jest art. 107 § 1 i 3 K.p.a. – poprzez brak zamieszczenia w części motywacyjnej zaskarżonej decyzji uzasadnienia prawnego, z którego wynikałoby dlaczego na podstawie posiadanych przez Spółkę decyzji wodnoprawnych, wydanych na Gminę D. - Z. (zakład budżetowy) nie mogła być ona traktowana jako podmiot legitymujący się stosownym pozwoleniem – w sytuacji, gdy pozwolenie takie wydano "na" Z. Usług Komunalnych w Daleszycach, jednakże z uwagi na ówczesną formę organizacyjno-prawną adresatem decyzji mogła być wyłącznie Gmina D., a ponadto poprzez brak wyjaśnienia co do przyjętej i zastosowanej wykładni prawa z jednoczesnym wyjaśnieniem znaczenia poszczególnych, stosowanych norm prawnych;

- przepisu art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. – poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w sytuacji, gdy prawidłowym działaniem Kolegium winno być uchylenie tej decyzji – z uwagi na wykładnię ww. przepisów, o jakich mowa w pkt 1;

- przepisu art. 35 § 3 i 36 K.p.a. – poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w terminie 5 miesięcy od dnia przekazania organowi odwołania oraz brak zawiadamiania strony o przyczynach takiej zwłoki oraz niewskazanie nowego terminu załatwienia sprawy – w sytuacji, kiedy decyzja w trybie odwoławczym winna być wydana w terminie jednego miesiąca od dnia przekazania odwołania organowi, a o każdym przypadku niedochowania tego terminu strona winna być bezwzględnie informowana wraz z podaniem przyczyn takiego stanu rzeczy oraz ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy.

Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na rozprawie sądowej w dniu 12 marca 2015r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach zgłosił swój udział w sprawie na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 ustawy P.p.s.a. sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej Kolegium, orzekająca o uchyleniu decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] w sprawie wymierzenia Z. opłaty za korzystanie ze środowiska za 2013r. – w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu, w wysokości 21.568 zł i w tym zakresie orzekająca o:

1. wymierzeniu Z. za 2013r. opłaty za korzystanie ze środowiska (wprowadzanie ścieków komunalnych do środowiska) w kwocie 21.568 zł w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu;

2. zobowiązaniu do naliczenia odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie opłaty, o której mowa w pkt 1 wskazując, że termin należnej opłaty przypadał na dzień 1.04.2014r.;

3. zobowiązaniu do wpłaty należnej kwoty na rachunek Urzędu Marszałkowskiego Województwa.

Wniesienia w niniejszej sprawie skarga zarzuca zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i naruszenie prawa materialnego.

Sąd rozpoznający sprawę niniejszą w pierwszej kolejności odniósł się do naruszenia prawa materialnego, albowiem zakres niezbędnych ustaleń koniecznych do wydania rozstrzygnięcia i oceny czy ustalenia poczynione w sprawie były prawidłowe - determinuje treść wskazanych przepisów i pojęć w nich zawartych, co w konsekwencji umożliwi ocenę zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 27.04.2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013r., poz. 1232 ze zm.), zwanej dalej P.o.ś.

Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy organ prawidłowo stwierdził, iż podmiotem korzystającym ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków do wód i do ziemi jest skarżąca Spółka, a co za tym idzie, czy na ten podmiot należało nałożyć obowiązek uiszczenia podwyższonej opłaty za takie korzystanie ze środowiska.

W ocenie składu orzekającego w sprawie niniejszej, stanowisko Kolegium tak w zakresie ustaleń faktycznych odzwierciedlonych w materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy jak również zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego oraz ich wykładnia nie pozostawiają wątpliwości co do prawidłowości zaskarżonej decyzji. W tym zakresie Sąd w pełni akceptuje stanowisko wyrażone przez Kolegium w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Na wstępie wskazać trzeba, że eksploatacja instalacji (oczyszczalni ścieków), poprzez wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest szczególnym korzystaniem z wód, wykracza bowiem poza korzystanie powszechne lub zwykłe ze środowiska - art. 37 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 145). Pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód (art. 122 ust. 1 pkt 1 P.o.ś.). Jak wynika z art. 180 pkt 2 P.o.ś. eksploatacja powodująca wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia. Z mocy art. 276 ust. 1 P.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Sformułowanie ww. przepisu jest kategoryczne, co oznacza, że jego treść nie daje żadnych możliwości wartościowania przyczyn korzystania ze środowiska bez zezwolenia i samo tylko korzystanie ze środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji pociąga za sobą konieczność poniesienia opłaty podwyższonej (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1401/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie niniejszej nie jest kwestionowane, że skarżąca Spółka jest podmiotem korzystającym ze środowiska, o którym mowa w art. 3 pkt 20 lit. a P.o.ś.

Pojęcie "podmiotu korzystającego ze środowiska" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 20 P.o.ś. zgodnie z którym jest nim:

a) przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 i Nr 180, poz. 1280), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki,

b) jednostka organizacyjna niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

c) osoba fizyczna niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Wymaga podkreślenia, że jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu emisji, o których mowa w art. 180 pkt 1-3 jest prowadzący taką instalację.

Stosownie do art. 3 pkt 31 P.o.ś. przez prowadzącego instalację, należy rozumieć podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie. Z kolei przez eksploatację instalacji lub urządzenia, należy rozumieć użytkowanie instalacji lub urządzenia oraz utrzymywanie ich w sprawności (art. 3 pkt 3 P.o.ś.).

Sumując tę część rozważań należy stwierdzić, że jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu emisji, o których mowa w art. 180 pkt 1-3 jest prowadzący taką instalację.

Pozwolenie wodnoprawne jest wydawane na wniosek zainteresowanego ( art. 122 ust. 4 ustawy Prawo wodne w zw. z art. 183 a P.o.ś.), co oznacza, że za złożenie wniosku odpowiada podmiot prowadzący instalację.

Stosownie do art. 190 ust. 2 i ust. 3 P.o.ś. (obowiązującego w okresie, którego dotyczy sprawa niniejsza) przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego eksploatacji instalacji następowało w formie decyzji administracyjnej, wydawanej na wniosek podmiotu zainteresowanego. Ustawodawca dopuszczał przeniesienie praw i obowiązków wyłącznie w sytuacji, gdy nabywca daje rękojmię prawidłowego wykonywania tych obowiązków.

Powyższe przepisy wskazują więc na warunki, na których następuje przeniesienie praw i obowiązków oraz formę prawną przeniesienia. Zatem tylko w takim zakresie będą one stosowane na gruncie ustawy Prawo wodne do rozstrzygnięć dotyczących przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego eksploatacji instalacji. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że należy w tych regulacjach odczytać treść odesłania, o którym mowa w art. 134 ust. 2 ustawy Prawo wodne (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 674/06 , wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 934/10; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Go 142/08; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontekście powyższych rozważań należy podzielić stanowisko Kolegium, że w odniesieniu do pozwoleń wodnoprawnych związanych z korzystaniem z instalacji, wskazane wyżej przepisy nie przewidywały automatycznego, w ramach sukcesji uniwersalnej, przejścia posiadanych pozwoleń na nowy podmiot (art. 134 ust. 2 ustawy Prawo wodne w zw. z art. 190 P.o.ś.).

Reasumując powyższe, należy stwierdzić, że na gruncie rozpoznawanej sprawy Kolegium prawidłowo uznało, że jeżeli podmiot prowadzący instalacje nie legitymuje się wymaganym pozwoleniem, właściwy organ nakłada na taki podmiot opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska.

W sprawie niniejszej jest bezsporne, że właścicielem przedmiotowej instalacji tj. oczyszczalni ścieków w miejscowości M., S. i D. jest Gmina D., której Starosta udzielił pozwoleń wodnoprawnych (K-I-9 akt administracyjnych). Na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu 01.04.2011r. Gmina D. oddała w dzierżawę skarżącej Spółce mienie komunalne stanowiące nieruchomości, urządzenia i instalacje służące do zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzenia ścieków na terenie Miasta i Gminy D. (K-I-10-13 akt administracyjnych). Z wnioskiem o przeniesienie pozwoleń wodnoprawnych skarżąca wystąpiła dopiero w dniu 19.03.2013r.,a stosowne decyzje przenoszące prawa i obowiązki z Gminy D. na Spółkę – wynikające z pozwoleń wodnoprawnych na odprowadzanie ścieków komunalnych z oczyszczalni M., D. i S. skarżąca otrzymała w dniach 22.04.2013r. oraz 06.05.2013r. (K- 201-206 akt administracyjnych).

W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości Sądu, że począwszy od dnia zawarcia umowy dzierżawy w dniu 01.04.2011r. do dnia wystąpienia z wnioskiem w dniu 19.03.2013r. o przeniesienie pozwoleń wodnoprawnych skarżącą Spółka jako podmiot korzystający ze środowiska nie posiadała pozwoleń wodnoprawnych na wprowadzanie ścieków do środowiska. W związku z powyższym zasadne jest stanowisko Kolegium, że w rozpoznawanej sprawie, w okresie I półrocza 2013r., skarżąca odprowadzała ścieki do środowiska bez wymaganych prawem pozwoleń wodnoprawnych. Właściwą legitymację posiadała bowiem dopiero od 22.04.2013r. (oczyszczalnia D.) oraz od 06.05.2013r.( oczyszczalnia M. i S.).

Z mocy art. 275 P.o.ś. obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska spoczywa na podmiocie korzystającym ze środowiska. Art. 276 ust. 1 P.o.ś. stanowi, że każdy podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia czy też innej wymaganej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska.

Słusznie Kolegium podnosi, że ww. przepis wiąże odpowiedzialność administracyjną, polegającą na obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty z samym faktem korzystania ze środowiska bez wymaganego pozwolenia. W świetle art. 292 pkt 2 P.o.ś. podwyższona opłata ponoszona jest m.in. za korzystanie ze środowiska polegające na odprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Przepis ten wiąże zatem odpowiedzialność administracyjną, polegającą na obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty, z samym faktem naruszenia wymagania ochrony środowiska poprzez korzystanie z jego zasobów bez koniecznego pozwolenia. Treść ww. przepisu pozwala stwierdzić, że bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wynika z winy korzystającego podmiotu. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury samo tylko korzystanie ze środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji pociąga za sobą konieczność poniesienia opłaty podwyższonej. Przepis zawiera sformułowanie "ponosi" opłatę podwyższoną, nie używa określenia np. "może ponieść", "organ może wymierzyć" itp. Nie ma zatem miejsca w postępowaniu o poniesienie podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska bez pozwolenia na rozważanie przyczyn nie posiadania tego pozwolenia. Podwyższona opłata nie jest uzależniona od stopnia winy korzystającego ze środowiska, przyczynienia się innego podmiotu do tego faktu, tylko od braku pozwolenia (por. wyroki NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1401/09 i z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1823/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1916/09, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, skoro pozwoleniami wodnoprawnymi dotyczącymi oczyszczalni ścieków w D., M. i S. dysponowała Gmina D. jako ich właściciel, a z dniem zawarcia umowy dzierżawy tych instalacji podmiotem korzystającym ze środowiska stała się skarżąca Spółka to tym samym skarżąca była zobowiązana do uzyskania decyzji o przeniesieniu pozwoleń wodnoprawnych udzielonych Gminie D..

W tych okoliczność brak jest podstaw do powoływania się przez stronę skarżącą na pozwolenie wodnoprawne udzielone Gminie D..

Z przywołanych w rozważaniach przepisów wynika, że obowiązki wynikające z pozwoleń wodnoprawnych, udzielonych Gminie D. (K-I-9 akt administracyjnych) nie przeszły automatycznie na stronę skarżącą, co oznacza, iż skarżąca działała bez wymaganego pozwolenia.

W ocenie Sądu umowa dzierżawy z dnia 01.04.2011r. jak również żadna inna umowa cywilnoprawna nie mogła skutkować przeniesieniem praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych udzielonych Gminie D..

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym postanowienia takich umów mają bowiem wtórny charakter i z tego względu zawarcie stosunku zobowiązaniowego przez podmiot, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne nie miało jakiegokolwiek znaczenia dla ustalenia, kto winien ponosić odpowiedzialność z tytułu naruszenia określonych przepisów. Obowiązek publicznoprawny nie może być przenoszony umową cywilnoprawną, co oznacza, iż realizacja zadań wynikających dla gminy z ustawy o samorządzie gminnym nie może wynikać z zawartych w sprawie umów o charakterze cywilnoprawnym, które nie rodzą skutków, o których mowa w art. 190 P.o.ś. (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1192/04, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak już wskazano na wstępie rozważań dla takiego przejścia praw i obowiązków ustawodawca zastrzegł określoną procedurę, co oznacza, że nie ma podstaw aby uznać, że takie prawa i obowiązki przeszły automatycznie na skarżącą.

Chybiony jest zarzut, że organ nie mógł nałożyć przedmiotowej opłaty w sytuacji, gdy w dacie wydawania decyzji skarżąca legitymowała się już pozwoleniem wodnoprawnym na wprowadzenie ścieków do środowiska dla oczyszczalni ścieków M., D. oraz S. Jak słusznie wskazuje Kolegium, zobowiązanie dotyczące wniesienia opłaty podwyższonej powstaje z mocy prawa z dniem zaistnienia zdarzenia, jakim w sprawie niniejszej jest korzystanie ze środowiska bez wymaganego zezwolenia.

Odnosząc się z kolei do zrzutu dotyczącego braku dokonania przez organ ustaleń w zakresie przyczyn braku pozwolenia należy stwierdzić, że jest on niezasadny. Przyczyna braku pozwolenia, jak trafnie podnosi Kolegium, może mieć znaczenia w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia podjął działania zmierzające do przeniesienia poprzednio udzielonego pozwolenia na nowy podmiot lub wydania nowego pozwolenia na kolejny okres. W rozpoznawanej sprawie, nie zaistniała jednak sytuacja, w której organ mógłby odstąpić od wymierzenia opłaty podwyższonej.

Lektura akt administracyjnych dowodzi, że strona skarżąca w toku postępowania nie wskazywała na żadne okoliczności, które spowodowały, że dopiero w 2013r. wystąpiła o przeniesienie przedmiotowych pozwoleń wodnoprawnych. W okresie objętym zaskarżonym rozstrzygnięciem skarżąca od daty zawarcia umowy dzierżawy instalacji tj. od 01.04.2011r. nie ubiegała się o uzyskanie decyzji przenoszących pozwolenia wodnoprawne udzielone Gminie D.. Jak już wskazano wyżej, z wnioskami w tym zakresie strona wystąpiła dopiero w dniu 19.03.2013r, uzyskując decyzje w dniu 22.04.2013r. i w dniu 06.05.2013r. Z tych też powodów trudno zarzucić organowi przewlekłość w prowadzonym postępowaniu.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że to nie organ winien sygnalizować stronie konieczność podjęcia starań celem uzyskania stosownego pozwolenia wodnoprawnego. To przedsiębiorca powinien zadbać o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają taki obowiązek na podmiot eksploatujący instalacje.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przez organ art. 35 § 3 i art. 36 K.p.a., które wyznaczają organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu sprawy, stwierdzić należy, że jeżeli organ nie stosuje się do tych standardów to zachodzi stan niezałatwienia sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem organu w stanie bezczynności. W takiej jednak sytuacji strona powinna skorzystać ze środków przewidzianych w K.p.a. i P.p.s.a. tj. wnieść skargę na bezczynność bądź przewlekłość w załatwieniu sprawy.

Mając na uwadze powyższe, zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia prawa materialnego wskazywane w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Wbrew bowiem tym zarzutom w sprawie niniejszej zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe w zgodzie z wymogami procedury administracyjnej, poczyniono prawidłowe ustalenia faktyczne i zastosowano właściwe przepisy prawa materialnego.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.