Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1376/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 184, art. 204 pkt 1, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 85 ust. 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 627, art. 734 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 852/16 w sprawie ze skarg T. U. i E. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. U. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 852/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu połączonych spraw, oddalił skargi T. U. i E. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z dnia [...] lutego 2016 r. o stwierdzeniu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Prezes NFZ na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 581 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1510 ze zm.; dalej: u.ś.o.z.; "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu, uchylił w całości decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ we Wrocławiu z dnia [...] października 2014 r. i orzekł co do istoty sprawy, stwierdzając, że E. J. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach: 1.08. - 20.12.2011 r. i 20.02. - 31.05.2012 r. jako osoba wykonująca umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy k.c. o zleceniu, zawarte z płatnikiem składek T. U. Prezes NFZ nie podzielił stanowiska organu I instancji, że umowy z dnia 1 sierpnia 2011 r. i z dnia 20 lutego 2012 r., których przedmiotem było uszycie orantów rzymskich 30 szt. po 80 zł/szt. oraz uszycie stuł rzymskich 60 szt. po 50 zł/szt., były umowami o dzieło. Jak wskazał Prezes NFZ, płatnik składek prowadził działalność polegającą na produkcji m.in. szat liturgicznych, stuł, obrusów liturgicznych i ornatów. Szycie takich produktów było seryjne i powtarzalne, w ilościach hurtowych. E. J. była zobowiązana do wykonywania czynności z należytą starannością według wzorów określonych w katalogu oraz według wskazówek płatnika składek. Realizacja umów nie prowadziła do stworzenia wytworu o zindywidualizowanych cechach, o właściwościach określonych w umowach przy użyciu obiektywnych jednostek metrycznych czy parametrów technicznych, a jedynie do wytworzenia określonej ilości produktów według określonego schematu. Efektem była produkcja, a nie jednostkowy przedmiot. W ocenie Prezesa NFZ, fakt, że efekt produkcji wykazywał walory estetyczne i wymagał szczególnych umiejętności manualnych nie miał dla klasyfikacji umów znaczenia prawnego. Czynności podejmowane przez szyjącą miały charakter pracy nakładczej, a praca ta sprowadzała się do własnoręcznego odtworzenia dostarczonego wzoru, zatem była pozbawiona innowacyjności, elementu własnej twórczości, co wyróżnia umowę o dzieło. Z uwagi na powyższe Prezes NFZ uznał sporne umowy za umowy o świadczenie usług.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargi, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Odwołując się do poglądów orzecznictwa sądowego i piśmiennictwa prawniczego, Sąd dokonał rozróżnienia umowy o dzieło (627 k.c.) od umowy zlecenia i umowy o świadczenie usług (art. 734 § 1 i 750 k.c.) i stwierdził, że przedmiot spornych umów tj. szycie-produkcja szat liturgicznych i stuł, ich konstrukcja oraz treść (poza samym tytułem umów) wskazują na umowy o świadczenie usług. Wykonanie produktów w postaci szat liturgicznych i stuł wymagało wysokich umiejętności, a produkty te miały się cechować wysokimi walorami estetycznymi, ale, w ocenie Sądu, nie miało to wpływu na klasyfikację umów. Płatnik składek trudnił się wytwarzaniem ww. produktów hurtowo. Sąd zauważył, że zadaniem E. J. nie było wykonywanie poszczególnych "dzieł", lecz, w rzeczywistości, praca nad poszczególnymi etapami finalnego produktu. Jej praca sprowadzała się do własnoręcznego odtworzenia dostarczonego wzoru, więc była pozbawiona innowacyjności, elementu własnej twórczości, co jest istotną cechą umowy o dzieło. Sąd uznał za prawidłową ocenę organu, że tego rodzaju czynności nie polegały na dostarczeniu określonych wyników wykonanej pracy w postaci dzieła w myśl przepisów k.c. o umowie o dzieło, zwłaszcza że w orzecznictwie podkreśla się, iż dzieło powinno mieć byt samoistny, niezależny od działania wykonawcy i możliwość uzyskania samodzielnej wartości w obrocie. WSA nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 65 k.c. w zw. z art. 734, art. 750 oraz art. 627 k.c., bowiem zgodny zamiar płatnika oraz ubezpieczonego przy zawieraniu umowy o dzieło, w sytuacji, gdy czynności w niej określone warunków takiej umowy nie spełniały, faktycznie stanowi o zawarciu umowy o świadczenie usługi. W konsekwencji nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) u.ś.o.z. Ponadto WSA nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania ani innych uchybień, które powinien był dostrzec z urzędu.

Skargą kasacyjną T. U. domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przeprowadzenia rozprawy oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także nieskonfrontowanie ww. zarzutów ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym;

2) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a., a także nieskonfrontowanie ww. zarzutów ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym;

3) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 8 k.p.a., a także nieskonfrontowanie ww. zarzutów ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym;

4) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 i 11 k.p.a., a także nieskonfrontowanie ww. zarzutów ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym;

5) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 107 § 1 i § 3, art. 6, art. 7, art. 75, art. 80, art. 8, art. 77 § 1, art. 9 i 11 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 8, art. 84, art. 87, 175 i 178 Konstytucji polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, pomimo że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, bez wskazania w jej uzasadnieniu na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne sprawy, bez wskazania podstaw i przesłanek uchylenia decyzji organu I instancji, bez wskazania podstawy prawnej ingerencji w treść umów stron;

II. prawa materialnego:

1) art. 65 § 1 i 2 w zw. z 627 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zawarte umowy pomiędzy stronami mają cechy umowy nienazwanej o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło, podczas gdy zgodnym zamiarem i celem stron umowy było osiągnięcie konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu w postaci uszycia ornatów rzymskich i stuł rzymskich, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 734 § 1 k.c. w zw. z art. 750 k.c. zamiast 627 k.c.;

2) art. 627 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zawarte pomiędzy płatnikiem składek a zainteresowaną umowy nie spełniają przesłanek pozwalających uznać je za umowę o dzieło, podczas gdy zawarte umowy o dzieło zawierają wszystkie elementy przedmiotowo istotne charakterystyczne dla umowy o dzieło tj. wykonanie oznaczonego dzieła przez wykonawcę i zapłatę wynagrodzenia przez zamawiającego oraz na przyjęciu, że strony nie oznaczyły w sposób zindywidualizowany dzieła, podczas gdy strony w sposób prawidłowy oznaczyły rezultat umowy o dzieło w postaci ornatów rzymskich i stuł rzymskich poprzez określenie ilości sztuk i ceny za sztukę w umowie oraz przekazane przez zamawiającego wykonawcy wskazówki odnośnie do konkretnych parametrów oraz na przyjęciu, że "dzieło" to tylko dzieło innowacyjne, twórcze, podczas gdy dziełem mogą być zindywidualizowane rezultaty pracy ludzkiej odróżniające je od innych występujących na rynku;

3) art. 734 § 1 w zw. z art. 750 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż zawarte umowy są umowami nienazwanymi o świadczenie usług, podczas gdy zawarte umowy zawierają wszystkie elementy przedmiotowo istotne charakterystyczne dla umowy o dzieło tj. wykonanie oznaczonego dzieła przez wykonawcę i zapłata wynagrodzenia przez zamawiającego;

4) art. 3531 w zw. z art. 65 i w zw. z art. 627 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że naruszono zasadę swobody umów poprzez zawarcie i kształtowanie treści oraz celu umowy o dzieło wykraczające poza granice określone przez prawo, naturę (właściwość) stosunku prawnego oraz zasady współżycia społecznego, co w konsekwencji doprowadziło do przekształcenia umowy nazwanej (umowy o dzieło) w umowę nienazwaną (umowę o świadczenie usług), podczas gdy strony ukształtowały treść i cel umowy o dzieło w granicach zakreślonych przez prawo, zgodnie z naturą umowy o dzieło oraz zasadami współżycia społecznego;

5) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż zainteresowana podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawartej umowy jako zleceniobiorca, a obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne ciąży na płatniku składek, podczas gdy zgodnym zamiarem i celem umowy było zawarcie umowy o dzieło, która nie rodzi obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego oraz opłacenia składek.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że strony umów nie umówiły się na prace rozumiane czynnościowo – szycie ornatów rzymskich i stuł rzymskich, lecz na osiągnięcie indywidualnie, konkretnie oznaczonego rezultatu w postaci materialnej, jakim były ornaty rzymskie i stuły rzymskie. Strony umów oznaczyły dzieło określając jego ilość, wartość oraz konkretne wymiary i parametry. Wskazano także, że dzieło nie musi mieć cech indywidualnych utworu i nie zawsze musi być tworem niepowtarzalnym, chronionym prawem autorskim.

Prezes NFZ udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie oraz zsądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

E. J. nie zajęła stanowiska w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji zgodził się z organem, że Pani E. J. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych z Panią T. U. umów, które należało zakwalifikować jako umowy o świadczenie usług.

Skargę kasacyjną od wskazanego wyroku T. U. oparła na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., podnosząc przede wszystkim zaniechanie dokonania przez Sąd I instancji wnikliwej kontroli i sporządzenie uzasadnienia w sposób dowodzący nierozpoznania zarzutów skarżącej, a tym samym nierozpoznania sprawy, co naruszało art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz twierdząc, że zgodnym zamiarem stron umów było wykonanie dzieł i taki charakter miały zawarte umowy. Odmienna ocena WSA i wadliwe zakwalifikowanie umów jako umów, o których mowa w art. 734 § 1 k.c. doprowadziło do wadliwego zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Na wstępie należy się odnieść do najdalej postawionego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego uwzględnienie oznacza, że wyrok z powodu wadliwego uzasadnienia nie poddaje się kontroli i z tej przyczyny musi zostać uchylony. Wskazany przepis określa wymogi konstrukcyjne prawidłowo sporządzonego uzasadnienia, a objaśniając sens i znaczenie wskazanej normy, można powiedzieć, że uzasadnienie orzeczenia służy wyjaśnieniu powodów wydania rozstrzygnięcia określonej treści i powinno być tak sporządzone, aby umożliwiać stronom postępowania oraz sądowi kasacyjnemu, na wypadek wniesienia skargi kasacyjnej, prześledzenie rozumowania sądu, które do tego doprowadziło. Podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przez sąd art. 141 § 4 cyt. ustawy tylko wówczas może zostać uwzględnione przez NSA, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyroki NSA: z dnia 24 lutego 2016 r. o sygn. akt II GSK 1349/14, z dnia 10 lipca 2014 r. o sygn. akt I GSK 191/13, z dnia 13 stycznia 2012 r. o sygn. akt I FSK 1696/11; te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy dodać, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może też stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09; publ. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39). Natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu stanowiskiem Sądu I instancji w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa, które to stanowisko podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem zarzutów naruszenia przepisów wykładanych lub stosowanych przez Sąd I instancji.

Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala na stwierdzenie, że Sąd I instancji uchybił obowiązkowi prawidłowego i zrozumiałego uzasadnienia podjętego orzeczenia, przedstawił bowiem w sposób jasny stan faktyczny sprawy i problem prawny jaki wystąpił w związku z umowami zawartymi przez T. U. z E. J. Nie podlega też kwestii, że WSA wyjaśnił także powody, dla których podzielił stanowisko organu co do charakteru tych umów, poprzedzając swój pogląd w indywidualnej sprawie z wniesionych przez strony umów skarg, bogatym orzecznictwem sądów powszechnych i administracyjnych oraz poglądami doktryny. Zawarte na stronach 13 i 14 uzasadnienia ostateczne rozważania Sądu, poprzez szczegółową ocenę czynności, których dotyczyły umowy i przypisanie im cech właściwych umowie starannego działania, dotykają istoty sprawy. Sporządzone przez Sąd w ten sposób uzasadnienie pozwoliło skarżącej kasacyjnie na sformułowanie zarzutów, z których zarzuty procesowe stanowią wynik odmiennej, niż to uczynił Sąd, oceny relacji prawnej łączącej strony, której przedmiotem było szycie ornatów i stuł rzymskich. Polemika ze stanowiskiem Sądu I instancji nie może usprawiedliwiać zarzutu niezgodnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. sporządzenia uzasadnienia wyroku.

Pozostałe, sformułowane na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuty naruszenia wskazanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w powiązaniu z przepisami ustaw p.p.s.a. i p.u.s.a. oraz Konstytucji RP podlegają rozpatrzeniu z zarzutem naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) i art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach przez ich wadliwe zastosowanie. Rozpoznanie tych zarzutów należy poprzedzić oceną podniesionych w pkt II.1 i pkt II.2 petitum skargi kasacyjnej zarzutów błędnej wykładni przepisów Kodeksu cywilnego, którego to naruszenia sąd kasacyjny nie stwierdza, podkreślając, że chybione jest uzasadnienie tego rodzaju zarzutów oceną stanu faktycznego kontrolowanej sprawy, a do tego głównie sprowadza się ich uzasadnienie.

Sąd I instancji, odwołując się do treści art. 627 k.c., prawidłowo podkreślił, że istotnym elementem umowy o dzieło jako umowy rezultatu, jest skonkretyzowanie dzieła podlegającego wykonaniu – niezbędne dla późniejszego jego odbioru będącego wynikiem nie samego faktu wykonania przedmiotu zamówienia, lecz wykonania go w określony sposób. Konsekwentnie też zważył, iż celem umowy nie jest czynność lub zaniechanie, lecz osiągnięcie założonego umową o dzieło celu bez względu na sposób dojścia do tego rezultatu np. częstotliwości podejmowanej na rzecz wykonania dzieła pracy. Co ważne, odwołując się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 r. (sygn. akt II UK 402/12; LEX nr 1350308), WSA celnie przywołał pogląd tego Sądu, zgodnie z którym umowa o dzieło daje wykonawcy swobodę i samodzielność wykonania dzieła, nadto zawiera w sobie element nietrwałości stosunku prawnego i jego jednorazowy charakter. Wymienione cechy umowy o dzieło wyróżniają ją od umów zlecenia, czy umów o których mowa w art. 750 k.c., a których charakter określony jest przez staranne działanie.

Powyższa wykładnia przepisów Kodeksu cywilnego nie nasuwa żadnych wątpliwości, zaś osobną kwestią jest ocena, czy na gruncie konkretnej sprawy mamy do czynienia z umową o dzieło, czy umową o świadczenie usług lub umową zlecenia, której wynik ma decydujące znaczenie dla zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach oraz art. 85 ust. 4 cyt. ustawy. Stosownie do ich treści osoby wykonujące pracę m.in. na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu są osobami spełniającymi warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi i podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego; za osoby te składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Sąd ocenił, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający i pozwalał na przyjęcie, że podlegające ocenie organu umowy były umowami o świadczenie usług. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w tej ocenie Sądu I instancji naruszeń przepisów prawa podniesionych w skardze kasacyjnej.

Decydujące znaczenie należało przydać umowom zawartym przez skarżącą z E. J. nazwanym umowami o dzieło [...] Dzieło z dnia 1 sierpnia 2011 r. i [...] Dzieło z dnia 20 lutego 2012 r. Umowy te opisane zostały przez Sąd I instancji w stanie faktycznym i ocenione w rozważaniach końcowych części merytorycznej jako umowy o świadczenie usług. Powyższa konstatacja Sądu nie nasuwa wątpliwości. Przedmiotem każdej z wymienionych umów było uszycie 30 sztuk ornatów rzymskich i 60 sztuk stuł rzymskich, których wykonanie miało następować we wskazanych w umowie okresach – w pierwszej umowie w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 20 grudnia 2011 r., a w drugiej w okresie od 20 lutego 2012 r. do 31 maja 2012 r. przy czym żadna z umów nie była opatrzona specyfikacją szczególnych wymagań, którym ornaty i stuły powinny były odpowiadać. Zgodnie z wyjaśnieniami skarżącej złożonymi do protokołu rozprawy będące przedmiotem wykonania ornaty cechują określone parametry i określone ozdoby, zatem szycie przez kolejne, objęte dwiema umowami, okresy tych samych ornatów i stuł trudno uznać za jedno dzieło o szczególnych, indywidualnych cechach. Sąd trafnie przyjął za organem, że efektem umowy była produkcja rzeczy według określonego schematu, a to, że uszyte szaty liturgiczne miały cechować się wysokimi walorami estetycznymi nie mogło mieć wpływu na klasyfikację umów.

Co ma istotne znaczenie w świetle zarzutów i argumentacji skarżącej kasacyjnie odnośnie do zasady swobody zawierania umów, wola stron została w sposób jednoznaczny w umowach wyrażona, czego dowodzą zapisy m.in. § 4 ust. 1 gdzie wykonawca zobowiązuje się wykonać przedmiot umowy z należytą starannością oraz § 5 kształtującego odpowiedzialność zamawiającego za wykonany przedmiot umowy wobec osób trzecich. Na ocenę rzeczywistej treści umowy nie może wpłynąć ani zatytułowanie jej jako umowy o dzieło, ani posługiwanie się tym terminem w poszczególnych postanowieniach, bowiem o treści umowy decydują wynikające z tej umowy okoliczności i warunki w jakich praca ma być i jest wykonywana (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 18 października 2012 r. o sygn. akt III AUa 657/12; LEX nr 1238056). Zważywszy na treść § 3 ust. 3 gdzie zamawiający zastrzega sobie wobec wykonawcy Pani E. J. prawo dokonania stosownych potrąceń m.in. na ubezpieczenie zdrowotne, Sąd I instancji miał pełne podstawy uznać stanowisko organu kwalifikujące wykonawcę umowy jako osobę podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego za prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za nieusprawiedliwione zarzuty nieodniesienia się przez WSA do zarzutów błędnego ustalenia stanu faktycznego i akceptacji oparcia przez organ rozstrzygnięcia na dowolnych ustaleniach. Analiza zaskarżonej decyzji, w szczególności wyjaśnień zawartych na str. 7 i 8 uzasadnienia zasadnie pozwoliły Sądowi I instancji na oddalenie zarzutów skarg popełnienia przez organ istotnych, a więc mających wpływ na wynik sprawy, uchybień przepisów postępowania.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł w jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.), zasądzając od składającej skargę kasacyjną na rzecz organu reprezentowanego przez radcę prawnego 480 zł za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie, o którym mowa w art. 179 p.p.s.a. oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.