Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 869/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 51  ust. 1  pkt 2 i 3 w zw. z  art. 66  ust. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Marek Stojanowski Protokolant Edyta Balcer-Szczęsna po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 722/08 w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Gd 722/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddali skargę J. O. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2008r. Nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych.

Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy :

Pismem z dnia [...] sierpnia 1996r. J. O., właścicielka budynku położonego w L. przy ul. [...] 21, zwróciła się do Kierownika Urzędu Rejonowego o przeprowadzenie kontroli sąsiedniego budynku położonego przy ul. [...] 20, należącego do J. i T. B. i wydania nakazu wykonania sprawnego systemu odprowadzania wód opadowych z dachu i balkonu tego budynku. Zdaniem wnioskodawczyni wadliwe odprowadzanie wód opadowych powodowało zalewanie piwnic należącego do niej obiektu.

W celu zlikwidowania stwierdzonych nieprawidłowości Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego nakazał właścicielom budynku nr 21 wykonanie robót budowlanych w celu zabezpieczenia przeciwwilgociowego ściany szczytowej budynku, a właścicielom budynku nr 20 rozebranie podestu i schodów przy swoim budynku i wykonanie nowego odprowadzenia wód opadowych z istniejącej rury spustowej. Obie decyzje w postępowaniu odwoławczym zostały utrzymane w mocy. Na skutek skarg stron postępowania wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Gdańsku z dnia 17 października 2001r., wydanymi w sprawach o sygn. akt II SA/Gd 1199/99 i II SA/Gd 1269/99 decyzje te zostały uchylone. W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę na nieprawidłowości postępowania dowodowego, oraz wskazał na konieczność sprecyzowania żądania zawartego we wniosku J. O.

Po sprecyzowaniu przez J. O., na wezwanie organu, żądania wniosku, organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego, orzekając o braku podstaw do zastosowania tego przepisu co do budynku nr 20. W trybie odwoławczym decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 kwietnia 2005r. powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy.

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2006r., sygn. akt II SA/Gd 441/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2005r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd szczegółowo opisał przebieg dotychczasowego postępowania i wskazał, że postępowanie to winno przede wszystkim odpowiedzieć na podstawowe pytanie dotyczące interesów skarżącej

J. O. , a mianowicie jakie są przyczyny przecieków w jej budynku i czy są one spowodowane niezgodnym z prawem działaniem sąsiadów – J. i T. B., w szczególności budową przez nich obiektu niezgodnie z projektem.

W ocenie Sądu, jeżeli przyczyną występujących w budynku skarżącej nieprawidłowości są istotne odstępstwa od projektu w realizacji budynku nr 20, to powinny one zostać wyeliminowane w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Jeżeli natomiast przyczyną nieprawidłowości są odstępstwa nieistotne lub w ogóle inne przyczyny, nie związane z projektem budowlanym czy warunkami pozwolenia na budowę, to te z kolei powinny być wyeliminowane w trybie art. 66 Prawa budowlanego.

Zwrócono także uwagę, że sprawa realizacji obiektu nr 20 niezgodnie z projektem, sama w sobie nie dotyczy interesów skarżącej. Dopiero wpływ tej okoliczności na budynek skarżącej skutkuje po jej stronie powstaniem uprawnienia do żądania czynności organu. Interpretując więc wniosek skarżącej inicjujący postępowanie administracyjne organ winien mieć na względzie treść żądania uwzględniającego interes skarżącej i stosownie do tego określić przedmiot sprawy i zakres niezbędnego dla jej wyjaśnienia postępowania dowodowego. Niewłaściwie dokonana przez organ ocena żądania skarżącej skutkowała nieprawidłowym przeprowadzeniem postępowania administracyjnego i ograniczeniem jego przedmiotu wyłącznie do oceny zasadności zastosowania art. 51 Prawa budowlanego. Tym samym, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie sprawy sprowadzające się do odmowy zastosowania art. 51 Prawa budowlanego nie załatwiało jej w prawidłowy sposób.

Po ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., a następnie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w wyniku postępowania odwoławczego zainicjowanego przez J. O. sprawę ponownie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 247/07), stwierdzając nieważność decyzji obu instancji.

W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że organy w sposób rażący naruszyły przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Organy nadzoru budowlanego orzekające w sprawie nie ustaliły jednoznacznie przyczyny zalewania wodą i zawilgocenia budynku mieszkalnego skarżącej, mimo jednoznacznego wskazania Sądu co do zakresu dalszego postępowania.

W związku z powyższym Sąd zalecił w dalszym postępowaniu w tej sprawie, aby organy administracji celem ustalenia przyczyny występowania zawilgoceń w budynku skarżącej, przeprowadziły rozprawę administracyjną z udziałem stron i biegłych, a w razie konieczności przeprowadziły dalsze dowody (np. badanie poziomu wód gruntowych, odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę sąsiedniego budynku), które będą niezbędne dla jednoznacznego określenia przyczyn złego stanu budynku skarżącej. Zdaniem Sądu, dopiero dokonanie takich ustaleń pozwoli na ocenę jakie przepisy prawa materialnego będą miały zastosowanie w tej sprawie.

Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z dnia 11 lipca 2008r. na podstawie art. 51 ust. 1, art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), stwierdził brak podstaw do wydania J. i T. B. nakazu wykonania czynności lub robót budowlanych w ich budynku mieszkalno-usługowym przy ulicy [...] 20 w L.

Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane nakazał J. O., M. B., J. K., współwłaścicielkom budynku mieszkalno-usługowego zlokalizowanego na działce 277/6 obr. 7 w L. przy ulicy [...] 21 wykonanie w terminie do 30 marca 2009r. określonych czynności celem doprowadzenia budynku nr 21 do właściwego stanu technicznego.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006r., po niestwierdzeniu istotnych odstępstw od projektu w realizacji budynku nr 20, wszczął postępowanie w trybie art. 66 Prawa budowlanego.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2007r., na podstawie art. 81 c ust. 2 organ nadzoru nakazał współwłaścicielkom przedmiotowego budynku przedłożenie w określonym terminie ekspertyzy technicznej określającej przyczyny występowania zawilgoceń, wraz z zaleceniami i sposobami usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W związku z nie wykonaniem tego obowiązku zlecił wykonanie ekspertyzy technicznej biegłemu Z. D.. Zadaniem biegłego było ustalenie przyczyny występowania wilgoci w budynku należącym do J. O. w aspekcie dokonanych przez J. i T. B. odstępstw od projektu. Opinię geotechniczną, będącą analizą posiłkową dla zleconego opracowania, wykonał uprawniony geolog L. J.. Z ustaleń zawartych w ekspertyzie, wynikało, że przyczyną zawilgoceń i okresowych podtopień piwnic w budynku nr 21 jest nieskuteczna izolacja wodochronna tego budynku. W sytuacji, kiedy zlokalizowano go na terenie zagrożonym występowaniem wody gruntowej pod ciśnieniem, błędnie zaprojektowano izolację przeciwwilgociową typu średniego zamiast izolacji przeciwwodnej typu ciężkiego. Wykonanie w piwnicy ścian murowanych z cegły i bloczków betonowych, zamiast betonowych z betonu zbrojonego z dodatkiem środka wodoszczelnego dodatkowo zmniejszyło odporność ścian zewnętrznych na zawilgocenia. Zmiana podczas realizacji budynku materiału z których wykonano ściany szczytowe z żelbetowych na murowane zmieniła również warunki pracy fundamentów, co mogło stanowić zagrożenie bezpieczeństwa konstrukcji budynku nr 21, ponieważ według poprawnych rozwiązań projektowych zbrojenie wyprowadzone z ławy fundamentowej winno być prowadzone przez całą wysokość ściany i kotwione w stropie nad piwnicą.

Ustalono ponadto, że w pomieszczeniu piwnicy, na styku budynku nr 21 z budynkiem nr 20 od strony ul. [...] przyczyną zawilgoceń było zjawisko kondensacji pary wodnej na zimnych powierzchniach wnętrz przewodów wentylacyjnych w ścianie zewnętrznej, oddzielonych od powietrza zewnętrznego przegrodą o grubości cegły i ½ cm warstwą tynku.

Z analizy dokumentacji budowlanej oraz historii realizacji obiektów wynikało, że projekt budynku skarżącej został wykonany nierzetelnie, nie uwzględniono bowiem bieżącej sytuacji na działkach sąsiednich, w tym stanu zaawansowania będących w budowie budynków. Ponadto część rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych była wadliwa, w szczególności zaprojektowanie na odcinku nie przesłoniętym ścianą sąsiada ściany szczytowej o niezgodnym z przepisami współczynniku przenikania ciepła K. Rzeczoznawca zwrócił uwagę również na rozbieżności pomiędzy opisem technicznym projektu a jego częścią rysunkową.

W ekspertyzie nie wykazano natomiast negatywnego i szkodliwego oddziaływania budynku sąsiedniego nr 20 na nieodpowiedni stan piwnic w budynku nr 21. W ocenie autora ekspertyzy przebudowanie w trakcie postępowania sposobu odprowadzenia wód z budynku nr 20 kratką ściekową do krawężnika jezdni ul. Staromiejskiej, wraz z wykonaniem w części podestu 5% spadku wyeliminowało wpływ tych wód na zawilgocenie ścian budynku sąsiedniego. Stwierdzono także, że zainstalowane w piwnicach budynków sąsiednich nr 20 i 22 pompy odwadniające mają korzystny wpływ na stosunki wodne, a studzienka w budynku nr 20, usytuowana przy ścianie od strony budynku 21 odbiera wodę spod części piwnicy budynku nr 21.

Natomiast z opracowania geologicznego, które wykonano w sąsiedztwie budynku J. O., wynikało, że rzędna posadzki w budynku nr 21 znajduje się na poziomie 17,25 m n.p.m. a wody podziemne w bezpośrednim sąsiedztwie budynku na rzędnej 17,24 m n.p.m. Zwierciadło wód podziemnych podczas wznosu spowodowanego opadami, najpierw podnosi się w podłożu budynków położonych dalej od rzeki toteż realizacja kondygnacji podziemnych wymagała od wszystkich inwestorów starannego wykonania pomieszczeń piwnicznych, bowiem parcie wody gruntowej przy podnoszeniu się zwierciadła wody zarówno w wyniku opadów deszczu jak i w wyniku zjawisk hydrogeologicznych wymaga szczelnych zabezpieczeń.

W dniu 12 lutego 2008r. organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem rzeczoznawców, na której wysłuchano również świadków wskazanych przez skarżącą. Świadkowie - właściciele działek położonych przy ulicy [...] 22, 19, i 24 - oświadczyli, że nie posiadają wilgoci w pomieszczeniach piwnic oraz, że zamontowali, nie ujęte w dokumentacjach budynków - pompy odwadniające ze względu na wysoki poziom wód gruntowych.

Według oświadczenia świadka - właściciela budynku przy ul. [...] 22 - po zalaniu piwnic budynku nr 21 woda przedostawała się miejscowo również do jego pomieszczeń, co świadczy o nieskutecznej izolacji pionowej pomieszczeń piwnic zarówno w budynku nr 21 jak i 22. Przedłożona przez pełnomocnika skarżącej "opinia mykologiczna dotycząca budynku przy ul. [...] 21 w L." potwierdziła, że w piwnicy budynku, stwierdzono obecność grzybów mikroskopowych co świadczy, że cała kondygnacja piwniczna podlega procesowi korozji biologicznej a zawilgocenia ścian stanowią dla grzybów dogodne środowisko.

W ocenie organu, z punktu widzenia Prawa budowlanego, dokonane odstępstwa od dokumentacji przy realizacji budynku nr 20 nie były zmianami istotnymi i nie miały wpływu na występujące w budynku nr 21 zawilgocenia.

W trakcie postępowania ustalono, że J. i T. B. otrzymali pozwolenie na budowę w dniu 14 marca 1985r., a zatwierdzony plan realizacyjny sytuował budynek w odległości 5,35 m od frontu działki sąsiedniej (nr 277/6). Następnie decyzją Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] maja 1991r., nakazano inwestorom wykonanie okapu dachowego między I i II kondygnacją a poddaszem, oraz przedłożenie rysunków zamiennych na zmiany rozmieszczenia okien i drzwi w elewacji oraz rezygnację z ścianek bocznych na balkonie od strony ulicy [...]. Decyzja ta została w całości wykonana, a PINB w L. zakończył postępowanie w sprawie wydając w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalno-usługowego.

Ponadto J. i T. B. w kwietniu 1999r. wykonali nowe opierzenia i obróbki blacharskie wraz z wyprofilowaniem posadzki balkonu.

Odprowadzenie wód opadowych z obu budynków odbywało się powierzchniowo, zgodnie z pozwoleniem na budowę. Wody z budynku nr 20 odprowadzane są zgodnie z projektem, a rura spustowa od strony ulicy Staromiejskiej w sąsiedztwie budynku nr 21 odprowadza wody powierzchniowo - korytkiem ściekowym, do wpustu ulicznego sieci ogólnospławnej. Brak jednej z dwóch rur spustowych, która winna odprowadzać wody z części dachu zbliżonej do budynku nr 19 - nie ma wpływu na budynek skarżącej. Przebudowanie sposobu odprowadzenia wody opadowej z istniejącej rury spustowej położonej w sąsiedztwie budynku nr 20 kratką ściekową do krawężnika jezdni ul. [...] oraz wykonanie 50 % spadku części tarasu przyległego do budynku nr 21 w kierunku ulicy zostało wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i Polskimi Normami, co wynika z oświadczenia osoby nadzorującej wykonanie robót. Dowodem na wyeliminowanie wpływu wód opadowych na stan techniczny budynku nr 21 jest aktualny stan pomieszczeń usługowych na parterze budynku.

Po przeanalizowaniu powyższego materiału organ uznał, że ekspertyzy wykonanej na zlecenie skarżącej przez biegłego Ch. nie można brać pod uwagę z powodu zawężenia oceny występowania wilgoci w piwnicy budynku nr 21 tylko i wyłącznie do wpływu wód opadowych i wód płynących po powierzchni gruntu. Nie wzięto również pod uwagę opinii technicznej wykonanej przez biegłych H. i Ch. ponieważ biegli skupili się w niej wyłącznie na wodzie opadowej, nie biorąc pod uwagę innych możliwych przyczyn zawilgocenia. Odnosząc się zaś do ekspertyzy biegłych: M.M., L. M. oraz H. F. wykonanej w latach 2000 i 2004 na zlecenie Sądu Okręgowego w S. i Sądu Rejonowego w L. uznano, że nie zawierały wszelkich aspektów i możliwości występowania zawilgoceń w budynku nr 21.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J.O.W uzasadnieniu odniosła się do ekspertyzy, na podstawie której organ podjął rozstrzygnięcie wskazując, że w ocenie odwołujących się zawilgocenie i zalewanie budynku nie odbywa się przez posadzkę piwnicy.

Odnosząc się zaś do uzasadnienia skarżonej decyzji wskazano, że ściany piwnicy zostały zaprojektowane w technologii tradycyjnej, zatwierdzony projekt przewidywał wykonanie ich z cegły ceramicznej o odpowiednich klasach. W trakcie budowy wykonując mur warstwowy piwnicy za zgodą projektanta zmieniono cegłę ceramiczną na bloczek betonowy, który również jest rodzajem cegły tylko z betonu o większej wytrzymałości i większych wymiarach. Nie zgodzono się z twierdzeniem, że projekt budynku sporządzono nierzetelnie, bowiem w przypadku nieprawidłowości w projekcie niemożliwym było by wydanie przez właściwy organ zgody na budowę domu.

Podważono również twierdzenie organu, że J. i T. B. przedłożyli organom rysunki zamienne na pozostałe zmiany dot. rozmieszczenia okien i drzwi oraz nie wykonanie ścianek bocznych na balkonie od strony ul. [...], ponieważ dopiero pismem, które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w L. w dniu 1 sierpnia 2003r. zwrócili się o ustalenie czy wykonanie innych okien wymaga zmiany decyzji pozwolenie na budowę. Brak ścianki bocznej balkonu i oparcie płyty balkonu na ścianie ich budynku było, w ocenie odwołujących się, wyraźnie sprzeczne z normami prawa materialnego.

Poza tym w ocenie odwołujących się organ nie ustalił wiarygodnie dokąd są odprowadzane wody opadowe z dachu budynku nr 20. Odwołujący się nie podzielili stanowiska, że woda spływa kratką ściekową do krawężnika jezdni ul. Staromiejskiej. Podkreślono, że przylegający do zawilgoconej ściany taras i schody zostały wybudowane samowolnie i przylegając do ściany budynku uniemożliwiają utrzymanie budynku w należytym stanie technicznym.

Ponadto podkreślono, że mimo wykonania wydanych przez organ nadzoru budowlanego wcześniejszych decyzji w trybie przepisów art. 66 Prawa budowlanego na właścicieli budynku nr 20 nie doszło do poprawy sytuacji.

Pomorski Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. nr [...] , utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] lipca 2008r.

Podkreślono, że w wyroku z dnia 18 lipca 2007r. Sąd uzależnił podjęcie rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego od ustalenia przyczyny zawilgocenia piwnic budynku nr 21. Niezależna ekspertyza techniczna wykazała jednoznacznie że budynek nr 21 znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym i że budynek nr 20 nie ma żadnego związku z występującym zawilgoceniem piwnic budynku nr 21.

Zaznaczono także, że organ pierwszej instancji umożliwił stronom dostęp do zebranego materiału w sprawie poprzez zawiadomienie współwłaścicielek budynku pismem z dnia 25 czerwca 2008r. (odebranego w dniu 26 czerwca 2008r.) w celu zajęcia stanowiska wobec całości dowodów. W dniu 2 lipca 2008r., po zapoznaniu się z aktami sprawy wpłynęło pismo skarżącej wskazujące na braki w materiale dowodowym określonych dokumentów. Organ odniósł się szczegółowo do każdego zarzutu strony oraz wyjaśnił dokładnie przyczyny dla których uznał część przedstawionych przez stronę dokumentów za nie mających wpływu na rozstrzygniecie sprawy.

Skargę na powyższą decyzję wniosła J. O., żądając uchylenia decyzji organów obu instancji. W ocenie skarżącej organy nierzetelnie przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie, bowiem nie wzięły pod uwagę przedłożonych w toku całego postępowania ekspertyz i opinii.

Nadto zdaniem skarżącej organy nie dostrzegły sprzeczności między przeprowadzonymi dowodami; tj. wynikami oględzin, które miały miejsce w dniu [...] lutego 2008r. a ustaleniami ekspertyzy Z. D.. Zdaniem strony postępowania dowód z oględzin zaprzecza ustaleniom ekspertyzy. Ponadto podkreślono, że organy nie wzięły pod uwagę pełnego materiału dowodowego, bowiem pominęły dowód ze zdjęć, na których było widać rury spustowe odprowadzające wody opadowe z połaci dachu budynku nr 20 do kanalizacji od strony ul. [...].

Następnie za nieprawdziwe uznano stwierdzenie przez organ w uzasadnieniu decyzji, że wcześniej wydane decyzje zostały w całości wykonane przez właścicieli budynku nr 20. Wskazano, że nie odsunięto schodów zewnętrznych i tarasu od ściany budynku nr 21 na odległość jaka jest wymagana prawem, samowolnie zmieniono także elewację frontową. W opinii skarżącej stwierdzenie, że budynek nr 20 tylko nieznacznie odbiega od warunków udzielonego pozwolenia na budowę nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Ponadto zdaniem skarżącej organy nadzoru świadomie pominęły okoliczność, że zalewanie piwnicy jej budynku i ściany zewnętrznej następuje po intensywnych opadach deszczu oraz dowodu przeprowadzonego przez PINB w L. w dniu 13 lutego 2008 r. który ustalił wysokość wód gruntowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.

W wyniku dokonanej oceny Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna, ponieważ decyzje organów obu instancji wydane zostały zgodnie z przepisami prawa.

W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga okoliczność, że postępowanie administracyjne prowadzone w celu ustalenia przyczyn i zlikwidowania skutków zawilgocenia piwnicy należącego do skarżącej J. O. domu położonego przy ul. [...]j nr 21 było już trzykrotnie przedmiotem oceny Sądu administracyjnego.

Przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Dokonując ponownej oceny przedmiotowego postępowania należało zdaniem Sądu w pierwszej kolejności skontrolować wykonanie przez organy wytycznych zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006r., sygn. akt II SA/Gd 441/05, oraz z dnia 18 lipca 2007r., sygn. akt II SA/Gd 247/07.

Zasadniczy kierunek prowadzonego postępowania został wytyczony przez uzasadnienie wyroku z dnia z dnia 29 czerwca 2006r., w którym Sąd wyraźnie wskazał, że postępowanie to winno przede wszystkim odpowiedzieć na podstawowe pytanie: jakie są przyczyny zawilgocenia piwnic w budynku należącym do J.O. i czy są one spowodowane niezgodnymi z prawem działaniami sąsiadów – J. i T. B., w szczególności budową należącego do nich obiektu niezgodnie z projektem.

W ocenie Sądu, jeżeli przyczyną występujących w budynku skarżącej nieprawidłowości okazałyby się istotne odstępstwa od projektu w realizacji budynku nr 20, to powinny one zostać wyeliminowane w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Jeżeli natomiast przyczyną nieprawidłowości są odstępstwa nieistotne lub w ogóle inne przyczyny, nie związane z projektem budowlanym czy warunkami pozwolenia na budowę, to te z kolei, ze względu na zły stan obiektu, powinny być wyeliminowane w trybie art. 66 Prawa budowlanego.

Dodatkowo w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 lipca 2007r. Sąd zawarł wskazówki co do konieczności zastosowania określonych środków dowodowych. W szczególności Sąd zalecił, aby organy administracji w dalszym postępowaniu w tej sprawie, celem ustalenia przyczyny występowania zawilgoceń w budynku skarżącej, przeprowadziły rozprawę administracyjną z udziałem stron i biegłych, a w razie konieczności przeprowadziły dalsze dowody (np. badanie poziomu wód gruntowych, odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę sąsiedniego budynku), które będą niezbędne dla jednoznacznego określenia przyczyn zawilgocenia budynku skarżącej. Zdaniem Sądu dopiero dokonanie takich ustaleń pozwoli na ustalenie przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie.

Analizując przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie dowodowe Sąd stwierdzi, że organ ten w pełni zastosował się do wskazówek zawartych w obu przytoczonych wyżej wyrokach.

W szczególności PINB w L. zlecił wykonanie ekspertyzy technicznej celem ustalenia przyczyny występowania wilgoci w budynku należącym do J. O. w aspekcie dokonanych przez J. i T. B. odstępstw od projektu. Dodatkowo opinię geotechniczną, będącą analizą posiłkową dla zleconego opracowania, wykonał uprawniony geolog

L. J. Z ustaleń ekspertyzy jednoznacznie wynikało, że przyczyną zawilgoceń i okresowych podtopień piwnic w budynku nr 21 jest nieskuteczna izolacja wodochronna tego budynku.

W sytuacji, kiedy budynek zlokalizowano na terenach zagrożonych występowaniem wody gruntowej pod ciśnieniem błędnie zaprojektowano izolację przeciwwilgociową typu średniego zamiast izolacji przeciwwodnej typu ciężkiego. Wykonanie w piwnicy ścian murowanych z cegły i bloczków betonowych, zamiast betonowych z betonu zbrojonego z dodatkiem środka wodoszczelnego dodatkowo zmniejszyło odporność ścian zewnętrznych na zawilgocenia. Zmiana podczas realizacji budynku ścian szczytowych z żelbetowych na murowane zmieniła również warunki pracy fundamentów, co mogło stanowić zagrożenie bezpieczeństwa konstrukcji budynku.

Ustalono ponadto, że w pomieszczeniu piwnicy, na styku budynku nr 21 z budynkiem nr 20 od strony ul. Staromiejskiej przyczyną zawilgoceń było zjawisko kondensacji pary wodnej na zimnych powierzchniach wnętrz przewodów wentylacyjnych w ścianie zewnętrznej, oddzielonych od powietrza zewnętrznego przegrodą o grubości cegły 1½ - cm warstwą tynku.

Z analizy dokumentacji budowlanej oraz historii realizacji obiektów wynikało, że projekt budynku J. O. został wykonany nierzetelnie, nie uwzględniono bowiem bieżącej sytuacji na działkach sąsiednich, w tym stanu zaawansowania będących w budowie budynków. Ponadto część rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych była wadliwa.

W ekspertyzie nie wykazano natomiast negatywnego i szkodliwego oddziaływania budynku nr 20. W ocenie autora ekspertyzy przebudowanie sposobu odprowadzenia wód kratką ściekową do krawężnika jezdni ul. [...] wraz z wykonaniem w części podestu - spadku 5%, które nastąpiło w trakcie trwającego 12 lat postępowania administracyjnego, wyeliminowało wpływ tych wód na zawilgocenie ścian piwnicznych budynku 21. Stwierdzono także, że zainstalowane w piwnicach budynków sąsiednich nr 20 i 22 pompy odwadniające mają korzystny wpływ na warunki wodne, a studzienka w budynku nr 20, usytuowana przy ścianie od strony budynku 21 odbiera wręcz wodę spod części piwnicy budynku nr 21.

Natomiast z opracowania geologicznego, które wykonano w sąsiedztwie budynku J. O., wynikało, że rzędna posadzki w budynku nr 21 znajduje się na poziomie 17,25 m n.p.m. a wody podziemne w bezpośrednim sąsiedztwie budynku na rzędnej 17,24 m n.p.m. Zwierciadło wód podziemnych podczas wznosu spowodowanego opadami, najpierw podnosi się w podłożu budynków położonych dalej od rzeki toteż realizacja kondygnacji podziemnych wymagała od wszystkich inwestorów starannego wykonania pomieszczeń piwnicznych, bowiem parcie wody gruntowej przy podnoszeniu się zwierciadła wody zarówno w wyniku opadów deszczu jak i w wyniku zjawisk hydrogeologicznych wymaga szczelnych zabezpieczeń.

W dniu 12 lutego 2008r. organ pierwszej instancji przeprowadził z udziałem rzeczoznawców rozprawę administracyjną, na której wysłuchano również świadków wskazanych przez skarżąca. Świadkowie właściciele działek sąsiadujących i położonych przy ulicy Staromiejskiej 22, 19, i 24 - oświadczyli, że nie posiadają wilgoci w pomieszczeniach piwnic oraz, że zamontowali, nie ujęte w dokumentacjach budynków - pompy odwadniające ze względu na wysoki poziom wód gruntowych.

Tym samym w ocenie Sądu pierwszej instancji postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone rzetelnie, przy uwzględnieniu wskazówek zawartych w przytoczonych wyżej uzasadnieniach wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Ponadto postępowanie to zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami art. 7 i 77 k.p.a. Organy, dokonując zasadniczych ustaleń dotyczących przyczyny zawilgocenia piwnic organy oparły się na zleconej przez siebie obszernej ekspertyzie wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego Z.D. Jednakże jako podstawę opracowania przedmiotowej opinii biegły wskazał wszystkie wykonane w sprawie opinie, w tym także sporządzoną na zlecenie skarżącej opinię inżyniera Z. Ch., a także opinie sporządzone na zlecenie Sądu Rejonowego w S. na potrzeby prowadzonego przed tym sądem postępowania. Ponadto w trakcie rozprawy administracyjnej biegły w sposób szczegółowy odniósł się do pytań dotyczących poprzednich opinii.

Podstawową kwestią w rozpatrywanej sprawie było ustalenie, czy zaistniałe odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego można uznać za istotne, bowiem odmienne ustalenia prowadzą w konsekwencji do stwierdzenia niezasadności zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 51 Prawa budowlanego.

Sąd uznał, że niezbędne jest rozważenie definicji pojęcia "istotne odstępstwa" zawartego w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Jak wynika bowiem z treści przytoczonego wyżej przepisu nałożenie na inwestora określonych tym przepisie obowiązków poprzedzone być musi ustaleniem, iż prowadzi on roboty budowlane lub je wykonał z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.

Ustawodawca nie zdefiniował w art. 51 Prawa budowlanego, co należy uznać za istotne odstępstwa, warunkujące wszczęcie określonego w tym przepisie postępowania.

Brak zdefiniowania pojęcia istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu w przepisie art. 51 ust. 1 pkt 3 uzasadnia natomiast jak zaznaczono sięgnięcie przez organ do bogatego do orzecznictwa sądów administracyjnych, które w tej kwestii ustaliły jednoznaczne stanowisko w kwestii, co należy uznać za istotne odstąpienie.

W przypadku ustalania, czy dane odstępstwo jest istotne, czy też nie należy pamiętać, że samo wystąpienie zmian w elewacji obiektu budowlanego, nie musi automatycznie stanowić odstąpienia istotnego.

Organy dokonały samodzielnej oceny stwierdzonych przy realizacji budynku nr 20 odstępstw od projektu budowlanego, a także analizy wpływu tych odstąpień na budynek nr 21. Nieznaczne odstępstwa, takie jak wykonanie okapu dachowego między I i II kondygnacją a poddaszem, zmiana rozmieszczenia okien i drzwi w elewacji oraz rezygnacja z ścianek bocznych na balkonie od strony ulicy [...] nie mają, zdaniem organów, wpływu na zawilgocenie piwnic budynku nr 21.

Także odprowadzenie wód opadowych z obu budynków odbywa się powierzchniowo, zgodnie z pozwoleniem na budowę. Wody z budynku nr 20 odprowadzane są zgodnie z projektem - rura spustowa od strony ulicy [...] w sąsiedztwie budynku nr 21 odprowadza wody powierzchniowo - korytkiem ściekowym, do wpustu ulicznego sieci ogólnospławnej. Brak jednej z dwóch rur spustowych, która winna odprowadzać wody z części dachu zbliżonej do budynku nr 19 nie ma, zdaniem organów, wpływu na budynek skarżącej.

W ocenie Sądu organy w sposób rzetelny, zgodnie z obowiązującymi przepisami, oceniły obszerny materiał dowodowy, czemu dały wyraz w uzasadnieniach decyzji obu instancji.

Skargę kasacyjna od powyższego wyroku wnieśli: J. O., M. B. i J. K., które reprezentowane przez radcę prawnego zaskarżyły wyrok w całości i zarzuciły: naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 66 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi J. O., w sytuacji, gdy decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku została wydana z naruszeniem art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Wskazując na powyższe, zarzuty wniesiono o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2009r. (sygn. akt II SA/Gd 722/08), ewentualnie o uchylenie w całości wskazanego wyżej orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisowych.

W motywach skargi kasacyjnej w odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez naruszenie art. 51 ust.1 pkt.2 i 3 w związku z art. 66 ust.1 pkt. 3 ustawy Prawo budowlane wyjaśniono, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. na podstawie decyzji z dnia 11 lipca 2008r. orzekł o braku podstaw do wydania nakazu J. i T. B. wykonania czynności lub robót budowlanych w ich budynku mieszkalno - usługowym w celu usunięcia nieprawidłowości polegających na zalewaniu ściany i budynku sąsiedniego nr 21 gdyż przyczyna zalewania nie wynika z realizacji i użytkowania budynku stanowiącego własność małżonków B. Decyzję wydano na podstawie art. 51 ust. 1 w związku z art. 66 ustawy Prawo budowlane.

W ocenie skarżących w przedmiotowym stanie faktycznym brak jest podstaw do wykonania prac określonych w decyzji organu nadzoru budowlanego w trybie art. 66 ustawy, natomiast istnieją podstawy do wydania nakazu J. i T. B. ze względu na występowanie istotnych odstępstw od projektu w realizacji budynku nr 20.

Wytyczne wynikające z treści wyroku WSA w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006r.(sygn. akt II S.A./Gd 441/05) były następujące. Po przeprowadzeniu postępowania dotyczącego wpływu budynku będącego własnością J. i T. B. na występujące zawilgocenia w piwnicach budynku O., w przypadku nie stwierdzenia istotnych odstępstw od projektu, w realizacji budynku nr 20 oraz nie stwierdzenia niewłaściwego użytkowania obiektu wszcząć postępowanie w trybie art. 66 ustawy w celu usunięcia nieprawidłowości.

W ocenie skarżących okolicznością bezsporną jest, że w budynku skarżących nie stwierdzono niewłaściwego użytkowania obiektu. Skarżący konsekwentnie podtrzymują tezę o istotnych odstępstwach od projektu w realizacji sąsiedniego budynku jako zasadniczej przyczynie stanu technicznego piwnic w budynku nr 21. Natomiast wnioski wynikające z ekspertyzy technicznej dokonanej przez rzeczoznawcę budowlanego Z. D. a w szczególności teza, że nieodpowiedni stan techniczny piwnic nie wynika z oddziaływania budynków sąsiednich jest wadliwa. Biegły w treści swojego opracowania koncentruje się w zasadzie wyłącznie na wskazaniu przyczyn, które miałyby obciążać skarżących. Biegły nie dokonuje szczegółowej analizy możliwości oddziaływania budynku sąsiedniego na stan techniczny budynku skarżących, a w szczególności istniejących odstępstw od projektu budowlanego. Biegły w tej części ekspertyzy ogranicza się do stwierdzenia, że budynki nr 20, 21 i 22 posiadają te same problemy w związku z wysokim poziomem wód gruntowych w stosunku do posadzek piwnic. Działanie zaradcze podjęte przez sąsiadów z budynku 20 i 22 w postaci zainstalowania pompo odwadniających podłogi piwnic tych budynków, zamontowanie w studzienkach zbiorczych nie pogarszają warunków wodnych w obrębie budynku 21 a mogą mieć korzystny wpływ na te warunki.

Tym niemniej, mimo braku dokonania takiej analizy, biegły w pkt 8.5 zaleceń uważa, że wskazane jest wykonanie przykanalików i odprowadzenie wód opadowych z dachu budynków 20 i 22 do kanalizacji deszczowej w ulicy. Biegły przyjmuje jako podstawę do przyjęcia tezy o braku wpływu odstępstw od projektu budynku nr 20 treść decyzji PINB w L. z dnia [...] stycznia 2007r. oraz decyzji PWINB w Gdańsku dnia [...] lutego 2007r., które w dacie opracowywania ekspertyzy były już wyeliminowane z obrotu-prawnego na podstawie wyroku WSA w Gdańsku dnia 18 lipca 2007r., stwierdzającego ich nieważność.

Skarżący podtrzymują stanowisko o istotnym charakterze odstępstw od projektu budynku będącego własnością J. i T. B. i o ich wpływie na. stan zawilgocenia budynku nr 21. W szczególności skarżący wskazali na wstępowanie niżej wyszczególnionych nieprawidłowości:

- usytuowanie budynku nr 20 niezgodnie z decyzją ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu (przekroczenie granic działki nr 277/5).

- samowolnie podniesienie posadzki parteru budynku nr 20 o 26 cm co przy typie zabudowy szeregowej jest niedopuszczalne, gdyż zmiany tego rodzaju należałoby wprowadzić w sąsiednich obiektach ,

- niezgodne z zatwierdzonym projektem odprowadzenie wód opadowych 2 połaci

budynku nr 20, co potwierdza, min. opinia dr inż. L. M.

- samowolne wybudowanie-pod budynkiem nr 20 betonowego podestu o szerokości 2.0 m i dwóch stopni schodowych o szerokości 0.5 m każdy, przylegających bezpośrednio do ściany budynku nr 21. W zatwierdzonym projekcie budynku nr 20 przewidziano 1 stopień o szerokości 1.1 m, który nie przylega do ściany budynku, nr 21. Okoliczność tę potwierdza opinia dr inż. L. M., ekspertyza techniczna wykonana przez inż. Z. Ch. oraz zatwierdzony projekt techniczno- architektoniczny budynku nr 20 - "rzut przyziemia". Zwrócono uwagę na okoliczność, iż w toku toczącego się postępowania administracyjnego organ nadzoru budowlanego nakazał J. i T.- B., min. wykonanie na szerokości 80 cm od ściany zachodniej budynku nr 21- podestu ze spadkiem od budynków nr 20 i 21 (decyzja PINB w L. z dnia [...] marca 2008r.) dostrzegając związek pomiędzy zawilgoceniem piwnicy skarżących, a oddziaływaniem budynku nr 20.

Ekspertyza techniczna wykonana przez rzeczoznawcę Z. D. zgodnie z jej podstawową tezą, miała być sporządzona w aspekcie dokonanych odstępstw od zatwierdzonego projektu przez właścicieli sąsiedniego budynku. Analiza zatem dotyczyć miała nie tylko istotnych odstępstw, ale odstępstw w ogólności. Skarżący nie mają wątpliwości, że wskazane wyżej odstępstwa mają charakter istotny, choćby z faktu bezpośredniego oddziaływania ma nieruchomość sąsiednią. Przepisy prawa budowlanego, w tym przepisy rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) mają charakter bezwzględnie obowiązujący i w związku z tym wola właściciela nieruchomości nie może. mieć istotnego wpływu na obowiązek ich respektowania.

W tym stanie rzeczy zdaniem skarżących nie znajdują podstaw do zastosowania art. 66 ustawy Prawo budowlane lecz widzą uzasadnienie do zastosowania nakazu w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane. Niezależnie od powyższej konstatacji norma art. 66 ust. 3 ma zastosowanie między innymi gdy budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, organ nadzoru budowlanego może uznać stan techniczny obiektu za nieodpowiedni wówczas, gdy narusza on wymagania wynikające z obowiązujących przepisów (np. techniczno- budowlanych).

W ocenie skarżących właściciele budynku nr 20 doprowadzili do powstania szeregu odstępstw od projektu budowlanego, które w znacznym stopniu wpływają na nieruchomość sąsiednią powodując zawilgocenie piwnic budynku. Stan ten wbrew błędnej opinii rzeczoznawcy powinien stać się podstawa do wydania stosownej decyzji.

Natomiast zarzut naruszenia prawa procesowego uzasadniono tym, iż zaskarżony wyrok wydano z naruszeniem art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) poprzez oddalenie skargi J. O., w sytuacji, gdy decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2008r. została wydana z naruszeniem art. 7, 75, 77 § 1 art. 80 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim wskazano, że podstawowym dokumentem, który legł u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stała się ekspertyza techniczna Nr [...] sporządzona w grudniu 2007r. przez rzeczoznawcę Z. D., natomiast skarżący kwestionowali ustalenia biegłego oraz wnioski i zalecenia wynikające z tych ustaleń. Skarżący uznali, że ekspertyza ta została sporządzona nierzetelnie , ustalając przyczyny występowania wody w piwnicy budynku nr 21 wadliwie bez uwzględnienia oddziaływania budynku nr 20 .

Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2009r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił na podstawie art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną M. B. i J.K. z uwagi na fakt, że w/w nie wystąpiły o doręczenie wyroku z uzasadnieniem i dlatego też takiego wyroku nie otrzymały a więc jak uznał Sąd nie przysługuje im prawo do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej .

W pismach procesowych z dnia 17 sierpnia 2009r. jak i z dnia 16 października 2009r. skarżąca J.O. podtrzymała zarzuty skargi kasacyjnej jednocześnie przedstawiając nowe dokumenty urzędowe w tym ostateczną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009r. stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Miasta L. z dnia [...] marca 1985r. Nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny i udzielającą T. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego na działce nr [...] przy ul. [...] 20 w L.u (obecnie [...]).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Natomiast wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i procesowego jako nieusprawiedliwione nie zasługiwały na uwzględnienie.

Przede wszystkim odnosząc się do przedstawionych zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy, iż jak trafnie wskazano w zaskarżonym wyroku przedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone było w celu ustalenia przyczyn i zlikwidowania skutków zawilgocenia piwnicy należącej do skarżącej J. O. w domu położonym w L. przy ul. [...] 20. Istotne pozostaje również to, że w sprawie tej dwukrotnie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Niespornym jest bowiem, że w wyroku z dnia 29 czerwca 2006r. sygn. akt II SA/Gd 441/05 wskazany Sąd uchylił kwestionowaną wówczas decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji .

W motywach tego prawomocnego wyroku przedstawiają i analizując przebieg postępowania administracyjnego toczącego się w tej sprawie od 1996r. wskazano, iż cytat " prowadzone postępowanie winno bowiem przede wszystkim odpowiedzieć na podstawowe pytanie dotyczące interesów skarżącej, a mianowicie jakie są przyczyny przecieków w jej budynku i czy są one spowodowane niezgodnymi z prawem działaniami sąsiadów ( budową obiektu niezgodnie z projektem ), czy też innymi przyczynami i jakimi.(.....). Przedmiotem postępowania dowodowego powinno więc być w pierwszej kolejności ustalenie przyczyn zalewania ściany i piwnicy skarżącej, a następnie ustalenie czy wynikają one z niewłaściwej realizacji budynku nr 20, czy też z innych okoliczności. Jeżeli przyczyną występujących w budynku skarżącej nieprawidłowości są istotne odstępstwa od projektu w realizacji budynku nr 21 to powinny one zostać wyeliminowane w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Jeżeli natomiast przyczyną nieprawidłowości są tzw. odstępstwa nieistotne lub w ogóle inne przyczyny, nie związane z projektem budowlanym czy warunkami pozwolenia na budowę to te z kolei powinny być wyeliminowane w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Należy także zwrócić uwagę, iż sprawa realizacji obiektu nr 20 niezgodnie z projektem czy niezgodnie ze sztuką budowlaną sama w sobie nie dotyczy żadnych interesów skarżącej. Dopiero wpływ tych okoliczności na budynek skarżącej skutkuje po jej stronie powstaniem uprawnienia do żądania czynności organu. Interpretując więc wniosek skarżącej inicjujący postępowanie administracyjne organ winien mieć na względzie treść żądania uwzględniającego interes skarżącej i stosownie do tego określić przedmiot sprawy i zakres niezbędnego dla jej wyjaśnienia postępowania dowodowego. Przedmiotem ustaleń organów w niniejszej sprawie powinno więc być ustalenie przyczyn przenikania wody do budynku skarżącej i w zależności od tych przyczyn zastosowanie odpowiednich przepisów Prawa budowlanego. Niewłaściwie dokonana przez organ ocena żądania skarżącej skutkowała nieprawidłowym przeprowadzeniem postępowania administracyjnego i ograniczeniem jego przedmiotu wyłącznie do oceny zasadności zastosowania art. 51 Prawa budowlanego. Tym samym rozstrzygnięcie sprawy sprowadzające się do odmowy zastosowania art. 51 Prawa budowlanego nie załatwia jej w prawidłowy sposób."- koniec cytatu.

Kolejna decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2007r. i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podjęte w tej sprawie już po wydaniu wyroku z dnia 29 czerwca 2006r. zostały następnie wyeliminowane z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2007r. sygn. akt II SA/Gd 247/07 poprzez stwierdzenie ich nieważności. Z kolei w motywach tego wyroku podniesiono, iż cytat –" w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006r. II SA/Gd 441/05 zawarto nie "sugestie Sądu" lecz jak to przewiduje przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, które wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W sprawie niniejszej organy nadzoru budowlanego orzekające ponownie w tej sprawie w sposób rażący naruszyły ten przepis, gdyż nie ustaliły przyczyny powstawania zalewania wodą i zawilgocenia budynku mieszkalnego skarżącej." –koniec cytatu.

Ponadto w wyroku tym wskazano, że cytat –" wskazanie Sądu dotyczące konieczności ustalenia przyczyn zalewania budynku skarżącej nakazywało zgodnie z art. 89 § 1 k.p.a. przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, co mogło się przyczynić do uproszczenia bądź przyspieszenia postępowania w tej sprawie. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 89 § 2 k.p.a. organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych. Oczywiste jest, że skoro w tej sprawie przedłożono cztery opinie, których treść merytoryczna została pominięta w uzasadnieniu decyzji to ocena wiarygodności tych dowodów mogła być dokonana dopiero po stworzeniu stronom możliwości zadawania pytań biegłym oraz podjęcia przez organ prowadzący tą rozprawę próby wyjaśnienia różnic zawartych w tych opiniach. (....). W dalszym postępowaniu w tej sprawie organy administracji winny ustalić przyczyny występowania zawilgoceń w budynku skarżącej, przeprowadzić rozprawę administracyjną z udziałem stron i biegłych, a w razie konieczności przeprowadzić dalsze dowody (np. badanie poziomu wód gruntowych, odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę sąsiedniego budynku), które będą niezbędne dla jednoznacznego określenia przyczyn stanu zawilgocenia (zalewania) budynku skarżącej. Dopiero dokonanie takich ustaleń pozwoli na ocenę jakie przepisy prawa materialnego będą miały zastosowanie w tej sprawie"- koniec cytatu.

Przywołane wyżej orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wiązały organy administracji zarówno co do zakresu uzupełnienia postępowania administracyjnego jak i w zakresie zastosowania przepisów prawa materialnego. Jednocześnie ocen prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiązały Sąd przy ponownym badaniu legalności decyzji wydanych w tej sprawie na skutek wcześniejszych wyroków.

Niewątpliwie norma art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Znaczenie i ranga ustrojowa tego unormowania jako gwaranta spójności działania systemu władzy państwowej, zapewniającego realność konstytucyjnej zasady sądowej kontroli działalności administracji publicznej, były wielokrotnie wskazywane w orzecznictwie. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej.

Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Tym samym istotą zasady "związania oceną oprawną " jest to, że ocena prawna o jakiej mowa w dyspozycji przywołanego wyżej przepisu art. 153 ustawy procesowej dotyczy wykładni prawa materialnego jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego.

Związanie samego sądu w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w treści nowego wyroku ( wyrok NSA z 12 października 2006r. sygn. akt II GKS 147/06 Lex nr 276691 , wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2005r. sygn. akt I FSK 506/05 Lex nr 187499 ).

Dlatego też mając powyższe rozważania na uwadze uznać należy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji zawarte w zaskarżonym wyroku, iż organ wydając decyzje w tej sprawie w pełni zastosował się do wskazań co do zakresu uzupełnienia postępowania administracyjnego jak i potrzeby zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego tj. przepisów ustawy Prawo budowlane.

Przede wszystkim organy administracji poczyniły ustalenia w wymaganym zakresie a więc w odniesieniu do przyczyn zalewania ściany i piwnicy skarżącej ustalając czy są one wynikiem niewłaściwej realizacji budynku nr 20 małżonków B. W tym zakresie przeprowadzono dowód z ekspertyzy technicznej nr [...] z grudnia 2007r. opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego Z. D. z G. B. E. i B. "E.-B. G." Sp. z o.o. dot. ustalenia przyczyn występowania wody w piwnicy budynku mieszkalno-usługowego położonego w L. przy ul. [...] 21 (dz. [...] ) na styku z budynkiem nr 20 położonym na działce nr [...] w aspekcie dokonywanych odstępstw od zatwierdzonego projektu przez właścicieli sąsiedniego budynku. Podstawą opracowania tej ekspertyzy i materiałem wyjściowym były zgromadzone w sprawie dowody w tym opracowane wcześniej opinie techniczne, na które to powołuje się skarżąca, opinie biegłych sądowych, które precyzyjnie we wstępnej części tej ekspertyzy zostały wymienione.

Z przeprowadzonej analizy wskazanych materiałów jak też dokonanych pomiarów i sprawdzeń oraz wizji lokalnych wyprowadzono w tej ekspertyzie wnioski końcowe ustalając generalnie, że przyczyną zawilgoceń i okresowych podtopień piwnic w budynku nr 21 jest przede wszystkim nieskuteczna izolacja wodochronna piwnic tego budynku, intensywne wykraplanie się pary wodnej w murowanych przewodach wentylacyjnych w ścianie szczytowej w pomieszczeniu 1 jak też nieszczelne przejście rury wodociągowej przez ścianę zewnętrzną w pomieszczeniu 4 , z których te dwie ostatnie przyczyny maja charakter lokalny. W ekspertyzie tej jednocześnie nie wykazano negatywnego i szkodliwego oddziaływania budynku sąsiedniego nr 20 na nieodpowiedni stan piwnic w budynku nr 21. W zaskarżonym wyroku oceniając ten dowód Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przytoczył pełne uzasadnienie w/w ekspertyzy technicznej prowadzące do takich wniosków zaś Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentacje tam zamieszczoną albowiem prowadzi ona wprost to takich konkluzji jak wyżej zaprezentowane.

W sprawie tej mając na celu ustalenie przyczyn okresowych podtopień piwnic budynku skarżącej dopuszczono również dowód z opinii geotechnicznej dotyczącej warunków gruntowo – wodnych w położeniu budynku nr 21 przy [...] w L. opracowanej przez L. J. dnia [...] listopada 2007r.

Z tego opracowania geologicznego, które wykonano w sąsiedztwie budynku

J. O., wynikało, że rzędna posadzki w budynku nr 21 znajduje się na poziomie 17,25 m n.p.m. a wody podziemne w bezpośrednim sąsiedztwie budynku na rzędnej 17,24 m n.p.m. Zwierciadło wód podziemnych podczas wznosu spowodowanego opadami, najpierw podnosi się w podłożu budynków położonych dalej od rzeki toteż realizacja kondygnacji podziemnych wymagała od wszystkich inwestorów starannego wykonania pomieszczeń piwnicznych, bowiem parcie wody gruntowej przy podnoszeniu się zwierciadła wody zarówno w wyniku opadów deszczu jak i w wyniku zjawisk hydrogeologicznych wymaga szczelnych zabezpieczeń. Opinia ta została uwzględniona przy opracowywaniu wskazanej wyżej ekspertyzy technicznej

Ponadto zaznaczyć należy, iż uwzględniając kolejne wskazania Sądu co do zakresu uzupełnienia postępowania administracyjnego w dniu 12 lutego 2008r. organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem rzeczoznawców, na której wysłuchano również świadków wskazanych przez skarżącą.

Tym samym mając powyższe ustalenia na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy administracji wypełniły wszystkie zalecenia zawarte w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2007r. sygn. akt II SA/Gd 247/07 oraz z dnia 29 czerwca 2006r. sygn. akt II SA/Gd 441/05. ustalając stan faktyczny sprawy zgodnie z regułami procedury administracyjnej o jakich mowa w art. 7 , 77 § 1 , 80, 89 § 1 k.p.a. Zasadny jest zatem pogląd Sądu pierwszej instancji, iż postępowanie w tej sprawie zostało przeprowadzone rzetelnie przy uwzględnieniu wskazówek zawartych w przytoczonych wyżej wyrokach.

Wbrew wywodom skargi kasacyjnej nie można uznać, że opracowana na potrzeby niniejszego postępowania ekspertyza techniczna z grudnia 2007r. wykonana został w sposób nierzetelny. Wprost przeciwnie zauważyć należy, iż odnosi się ona do innych ekspertyz technicznych, które przedstawiano w tej sprawie na przestrzeni wielu lat prowadzenia tego postępowania ( od 1996r.). Skoro podstawą opracowania w/w ekspertyzy były również inne opinie w tym: biegłego sądowego M. M. z maja - sierpnia 2000r., opinia techniczna H. F. z maja 2004r. , opinia techniczna L. M. z września 2001r., ekspertyza techniczna Z. C.z sierpnia 1998r. to uwzględnienie ich przez Z. D. w swym opracowaniu z grudnia 2007r. oznacza , że odniósł się on do nich.

Dodatkowo należy wskazać, że organy orzekające w tej sprawie dokonały samodzielnej oceny stwierdzonych przy realizacji budynku nr 20 odstępstw od projektu budowlanego a także wpływu tych odstąpień na budynek skarżącej nr 21 . W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym wyroku prawidłowo uznano odstępstwa polegając na wykonaniu okapu dachowego między I i II kondygnacją a poddaszem, zmianę rozmieszczenia okien i drzwi w elewacji oraz rezygnację ze ścianek bocznych na balkonie od strony ulicy [...] jako nie mające charakteru odstępstw istotnych jak też nie wpływające na zawilgocenie piwnic skarżącej. Trafnie Sąd pierwszej instancji zauważył, iż brak jest w treści art. 51 Prawa budowlanego legalnej definicji istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, co nakazywało odwołać się w tej sprawie do poglądów judykatury tj. utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych. Trudność przy tej ocenie w opisanym zakresie jest także i taka, iż również takiej definicji nie było w ustawie z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane w oparciu, o którą to wydano T. B. pozwolenie na budowę w 1985r. Tym samym ocena dokonywana w tym zakresie zawiera element uznania administracyjnego, którego w tej sprawie organy administracji nie przekroczyły, zaś Sąd trafnie uznał to stanowisko za prawidłowe.

Wprawdzie zmiana brzmienia obecnie obowiązującego art. 36a Prawa budowlanego poprzez dodanie do niego ust. 5 ( sformułowanego w postaci przesłanek negatywnych) poprzez art. 1 pkt. 14 lit. b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 93, poz. 888), która weszła w życie z dniem 31 maja 2004r. wyeliminowała element uznania administracyjnego przez organy przy kwalifikowaniu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, jednakże te nowe uregulowania art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego obowiązujące od 31 maja 2004r. nie mogą być wprost przenoszone na ocenę inwestycji małżonków B. zrealizowanej przecież na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 1985r podjętej w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r.

Niespornym jest, iż małżonkowie B. otrzymali pozwolenie na budowę w dniu [...] marca 1985r., a zatwierdzony plan realizacyjny sytuował budynek w odległości 5,35 m od frontu działki sąsiedniej (nr [...]). Następnie decyzją Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] maja 1991r., nakazano inwestorom wykonanie okapu dachowego między I i II kondygnacją a poddaszem, oraz przedłożenie rysunków zamiennych na zmiany rozmieszczenia okien i drzwi w elewacji oraz rezygnację z ścianek bocznych na balkonie od strony ulicy [...]. Decyzja ta została w całości wykonana, a PINB w L. zakończył postępowanie w sprawie wydając w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalno-usługowego.

Dlatego też mając powyższe prawidłowe ustalenia na uwadze, z których wynika, że przyczyną przecieków w budynku skarżącej zalewających piwnicę jest przede wszystkim nieskuteczna izolacja wodoochronna jej budynku jak też to, że przyczyna zawilgoceń piwnic w budynku skarżącej nie wynika i nie jest spowodowana niezgodnym z prawem działaniem sąsiadów małżonków B., a odstępstwa popełnione przez tychże nie są istotnymi odstępstwami od udzielonego pozwolenia na budowę, wydano kontrolowaną w tym postępowaniu decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] lipca 2008r. następnie utrzymaną w mocy przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2008r. Decyzjami tymi na podstawie art. 51 ust.1, art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156 z 2006r. poz. 1118 ze zm.) orzeczono o braku podstaw do wydania nakazu J. i T. B. wykonania czynności lub robót budowlanych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] 20 w L. w celu usunięcia nieprawidłowości polegających na zalewaniu ścian i piwnic w budynku sąsiednim nr 21 przy ul. [...], gdyż przyczyna zalewania nie wynika z realizacji i użytkowania budynku stanowiącego własność małżonków B.. Wydana również inną decyzję ( z dnia 15 lipca 2008r. – przypomnienie Sądu) w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane zobowiązując współwłaścicieli budynku nr 21 w tym skarżącą do podjęcia stosownych działań w tym zakresie lecz to rozstrzygniecie było przedmiotem oceny Sądu w innym postępowaniu.

W tych okolicznościach sprawy skoro organy będąc związane cytowanymi wyżej wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w pełni podporządkowały się zawartym tam wskazaniom, przeprowadzając postępowanie administracyjne z uwzględnieniem reguł procedury administracyjnej to Sąd pierwszej instancji oceniając legalność zaskarżonych decyzji w tym zakresie prawidłowo oddalił wniesioną skargę stosownie do treści art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tym samym nie doszło w tej sprawie do naruszenia wskazywanego w kasacji przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazującego oddalić skargę wobec jej nieuwzglednienia gdyż zaskarżona decyzja wbrew stanowisku skarżącej nie została wydana z naruszeniem art. 7, 75, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Dlatego też zarzut skargi kasacyjnej naruszenia w/w przepisów prawa procesowego pozostaje nieusprawiedliwiony .

Nie jest usprawiedliwiony również zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust.1 pkt.2 i 3 w związku z art. 66 ust.1 pkt. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Jednoznacznie z okoliczności przedstawionych wyżej wynika, że w tej sprawie nie ustalono, iż przyczyną zawilgocenia piwnic skarżącej są niezgodne z prawem działania sąsiadów (małżonków B.), jak też, że przy realizacji budynku nr 20 w sposób istotny odstąpiono od projektu budowlanego. Zatem brak było podstaw do podejmowania w tym zakresie wobec inwestorów budynku nr 20 działań w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlanego a więc zobowiązywania ich do działań mających na celu doprowadzenie takiej budowy do stanu zgodnego z prawem.

Podnieść w tym miejscu należy, że skarżąca przed rozpoznawaniem tej sprawy przedstawiła do akt sprawy ostateczną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] lipca 2009r. stwierdzającą nieważność decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny i udzielającej T. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego na działce nr [...] przy ul. [...] 20 w L. (obecnie [...]). Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji stwierdzenie nieważności nastąpiło wobec uznania, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane albowiem strona nie wykazała się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednakże decyzja ta nie może wpłynąć za zmianę wyżej wyrażonego poglądu o zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Przede wszystkim wskazać należy, że decyzja stwierdzająca nieważność w/w pozwolenia na budowę wydana została już po wydaniu zaskarżonych decyzji w tej sprawie. Dokonywana bowiem kontrola legalności przed sądami administracyjnymi odbywa się według stanu prawnego jak i faktycznego sprawy ustalonego na dzień wydania decyzji ostatecznej. Zmiana stanu faktycznego jak i zmiana stanu prawnego po wydaniu takiej decyzji nie może wpłynąć na wynik sądowej kontroli legalności decyzji.

Konkludując zatem uznać należy, iż przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej jak i przedstawiona na ich poparcie argumentacja nie zasługiwały na uwzględnienie.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku .