Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 95/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 2, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. O. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku A. O. o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. O. sumę pieniężną w kwocie 1.000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. O. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 20 sierpnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga A. O. (dalej zwanego "stroną", "skarżącym") na bezczynność Wojewody [...] polegającą na nierozpatrzeniu wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, w której skarżący wniósł o:

1/ na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w ciągu dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku;

2/ na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;

3/ na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4/ na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub

5/ na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

6/ na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;

7/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący jako obywatel Ukrainy złożył do Wojewody [...] wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, który to wniosek wpłynął do organu w dniu 7 sierpnia 2020 r.

Zgodnie z art. 35 § 2 i 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej jako "k.p.a.") organ winien był załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca. Przepis ten daje możliwość wydłużenia tego terminu organowi do dwóch miesięcy, jeśli sprawa jest szczególnie skomplikowana. Dodatkowo, zgodnie z art. 109 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, termin załatwienia sprawy ulega wydłużeniu o 30 dni (a w szczególnie uzasadnionych przypadkach o 60 dni) w związku z konicznością zasięgnięcia opinii o wnioskodawcy w Policji, Straży Granicznej i ABW. Z powyższego wynika zatem, że organ powinien załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 60 dni, jednakże organ ma prawo załatwiać sprawę w ciągu 120 dni (cztery miesiące, jeśli sprawa jest szczególnie skomplikowana i odpowiednie służby wystąpiły do wojewody o wydłużenie terminu z uwagi na szczególnie uzasadniony przypadek).

W 2020 r. bieg terminów w postępowaniu administracyjnym był wstrzymany od 14 marca 2020 r. do 24 maja 2020 r. w związku z występującym w kraju stanem epidemii, niemniej jednak sytuacja ta skarżącego nie dotyczy, gdyż złożył on wniosek w sierpniu 2020 r. Organ był zatem zobowiązany wydać decyzję w ciągu albo dwóch miesięcy (do 7 października 2020 r.); ewentualnie, w szczególnie uzasadnionych okolicznościach, w ciągu czterech miesięcy, tj. w terminie do 7 grudnia 2020 r. Skarżący zaznaczył, że organ nie zawiadamiał go o wystąpieniu w sprawie żadnych szczególnych okoliczności. Organ naruszył również art. 36 § 1 k.p.a., ponieważ nie powiadomił strony o żadnych terminach załatwienia sprawy. Sprawa nie została załatwiona również pomimo wniesienia przez skarżacego w dniu 7 czerwca 2021 r. ponaglenia do organu.

W skardze wskazano także, że zgodnie z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP skarżący, przebywając w Polsce, złożywszy uprzednio wniosek, ma prawo oczekiwać, że zostanie potraktowany jak obywatel RP, ponieważ żaden z przepisów ustaw, o których mowa w art. 37 ust. 2 Konstytucji RP nie ogranicza praw skarżącego, jako strony postępowania administracyjnego. Oznacza to, że skarżący ma takie same prawo, jak obywatele RP, oczekiwać, że jego sprawa zostanie załatwiona zgodnie z podstawowymi zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ustawowych terminem i z uwzględnieniem jej słusznego interesu jako strony postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do treści skargi organ stwierdził, że skarżący zarzucił organowi zarówno bezczynność, jak i przewlekłość postępowania w sprawie udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, gdzie bezczynność organu wyrażać się miała niezakończeniem w ustawowym terminie postępowania poprzez wydanie decyzji, zaś przewlekłość postępowania, poprzez niewyznaczenie przez organ przewidywanego terminu załatwienia sprawy oraz nieudzielenie odpowiedzi na złożone w sprawie ponaglenie.

Odnosząc się do zarzutów Wojewoda [...] stwierdził, że czas rozpatrywania wniosku skarżącego wynikał ze złożoności samej procedury udzielenia tego rodzaju zezwolenia pobytowego, ściśle określonej w ustawie o cudzoziemcach.

Organ zaznaczył, że czynności wyjaśniające zostały podjęte przez organ I instancji niezwłocznie po uzupełnieniu przez cudzoziemca braków formalnych wniosku w dniu 26 listopada 2020 r. tj. osobistym złożeniu wniosku (art. 202 ust. 2 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach - jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania), okazania dokumentu podróży (art. 219 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach) oraz złożenia odcisków linii papilarnych (odmowa złożenia odcisków linii papilarnych skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania - art. 213 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach). W dniu 26 listopada 2020 r. organ I instancji zwrócił się do organów wymienionych w art. 207 ust. 2 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach (tj. Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji [...], Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej oraz Naczelnika Wydziału [...] Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego [...]) o przekazanie informacji czy wjazd skarżącego na terytorium RP i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jednocześnie w dniu 26 listopada 2020 r. organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto, pismem z dnia 29 czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do przedłożenia dokumentów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, tj. tytułu pobytowego, którym posługiwał się cudzoziemiec w okresie podlegającym analizie w sprawie, a także stosownych wyjaśnień dotyczących wysokości dochodów osiąganych w gospodarstwie domowym. Jednocześnie skarżący został poinformowany o nowym terminie rozpatrzenia wniosku. W związku z nieustosunkowaniem się pełnomocnika skarżącego do powyższych kwestii, pismem z dnia 26 lipca 2021 r. organ zawiadomił stronę o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego i o możliwości złożenia końcowego oświadczenia w sprawie.

Odnosząc się do kwestii dotyczącej terminu załatwienia sprawy, należy wskazać, że skarżący błędnie założył konieczność powoływania się w tej materii na art. 35 § 3 k.p.a., gdyż w myśl art. 210 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia. Powyższe uregulowanie stanowi przepis szczególny, o którym mowa w art. 35 § 1 k.p.a.

W odniesieniu do kwestii nieudzielenia odpowiedzi na ponaglenie organ wskazał, że pismo w tej sprawie wraz z odpisem akt zostało przekazane organowi wyższego stopnia w dniu 29 czerwca 2021 r. Podkreślenia wymaga fakt, że rozstrzygnięcie ponaglenia należy do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców i ewentualny zarzut w kwestii jego rozpatrywania należałoby kierować do organu odwoławczego.

W ocenie organu czynności były podejmowane niezwłocznie, na ile pozwalało obciążenie pracownika liczbą prowadzonych postępowań oraz zasoby kadrowe komórki [...] Urzędu Wojewódzkiego [...] właściwej do spraw związanych z legalizacją pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sąd Admisntiracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Mając na uwadze treść tej regulacji Sąd wyraża stanowisko, że osoba, która wniosła stosowne ponaglenie nie musi czekać na rozpoznanie tego ponaglenia przez organ właściwy ani też na upływ terminu do jego rozpoznania.

W niniejszej sprawie, jak wynika z przekazanych Sądowi akt administracyjnych, skarżący przed wniesieniem skargi wniósł do Wojewody [...] ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE (vide: pismo z dnia 7 czerwca 2021 r. - akta administracyjne).

W świetle art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie – zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. - sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto – stosownie do brzmienia art. 149 § 2 p.p.s.a. - orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest skarga na bezczynność Wojewody [...] w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.

Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast – zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. - załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, przy czym – stosownie do § 4 - przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. Co istotne jednak, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, mamy do czynienia z tak rozumianą bezczynnością.

Z analizy akt administracyjnych wynika, że wniosek skarżącego wpłynął do Wojewody [...] w dniu 10 sierpnia 2020 r., natomiast pismem z dnia 26 października 2020 r. skarżący został wezwany do dopełnienia osobistego złożenia wniosku, wraz z informacją, że brak stawiennictwa w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania, zaś w trakcie wizyty w Urzędzie pobrane zostaną odciski linii papilarnych cudzoziemca. W wykonaniu tego wezwania skarżący stawił się w organie w dniu 26 listopada 2020 r. dopełniając wskazanych obowiązków. W tym samym dniu (tj. 26 listopada 2020 r.) Wojewoda wystąpił z zapytaniem do organów wymienionych w art. 207 ust. 2 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach (tj. Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej oraz Naczelnika Wydziału [...] Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego [...]) o przekazanie informacji czy wjazd skarżącego na terytorium RP i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W dniu 2 grudnia 2020 r. organ otrzymał informację od Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej [...], a w dniu 7 stycznia 2021 r. od Komendanta Wojewódzkiego Policji [...]. Jednocześnie też w dniu 26 listopada 2020 r. organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 15 marca 2021 r. Od stycznia do kwietnia 2021 r. – jak wynika z akt sprawy – skarżący przedkładał określone dokumenty, przy czym brak jest śladu w aktach jakiejkolwiek inicjatywy ze strony organu w tym zakresie, zaś od końca kwietnia do połowy czerwca 2021 r. (daty wpływu - pismo z dnia 23.04.2021 r.; z dnia 24 maja 2021 r oraz ponaglenie z dnia 15 czerwca 2021 r.) skarżący wnosił o udzielenie mu informacji co do stanu sprawy oraz wskazania co miałby jeszcze uzupełnić, by organ zakończył postępowanie. Dopiero pismem z dnia 29 czerwca 2021 r. skarżący został wezwany do przedłożenia decyzji Wojewody [...] z dnia 14 listopada 2014 r. oraz podania informacji, czy małżonka cudzoziemca przebywała oraz pracowała na terenie RP w okresie od 2017 r. do 2019 r., a jeżeli tak, to przedłożenia jej deklaracji podatkowych. Jednocześnie w dniu 29 czerwca 2021 r. organ ponownie wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 lipca 2021 r. Natomiast pismem z dnia 26 lipca 2021 r. organ zawiadomił o zakończeniu postępowania i – stosownie do art. 10 k.p.a. – możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożenia końcowego oświadczenia w sprawie.

W ocenie Sądu przedstawiona sekwencja czynności procesowych skarżącego oraz organu, biorąc pod uwagę przedmiot i zawiłość rozpoznawanej sprawy, prowadzi do wniosku, że złożony przez skarżącego w dniu 10 sierpnia 2020 r. - a w każdym razie uzupełniony w dniu 26 listopada 2020 r. poprzez konieczne osobiste stawiennictwo i złożenie odcisków linii papilarnych - wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE nie został załatwiony w przewidzianym przez prawo terminie.

Stosownie do art. 210 ustawy o cudzoziemcach – wbrew w tym zakresie zarzutom podniesionym w skardze odnoszącym się do terminów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego - postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze - w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania, przy czym – zgodnie z art. 223 ustawy o cudzoziemcach - do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stosuje się przepisy art. 202 oraz art. 206-210. W myśl art. 202 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały osobiście, nie później niż w ostatnim dniu jego legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), przy czym jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Cudzoziemiec składając przedmiotowy wniosek obowiązany jest bowiem do złożenia odcisków linii papilarnych (zob. art. 213 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach), a także uzasadnienia go, złożenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń pisemnego oświadczenia, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe, oraz przedstawienia ważnego dokumentu podróży oraz tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego, w którym będzie przebywał, i dołączenia do wniosku aktualnej fotografii oraz dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE (zob. art. 219 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach).

W rozpoznawanej sprawie, przyjmując za datę wniesienia do organu wniosku dzień osobistego stawiennictwa i złożenia go przez skarżącego, tj. 26 listopada 2020 r., uznać należy, że – wobec braku jakiejkolwiek inicjatywy organu, co do ewentualnego uzupełnienia przez skarżącego materiału dowodowego - ustawowy termin na rozpoznanie przedmiotowej sprawy upływał z dniem 26 lutego 2021 r. Wskazać należy, że wyżej wymienione służby zostały zobowiązane do przekazania informacji w terminie 30 dni od doręczenia im pism Wojewody [...] zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach oraz pouczone, że jeżeli termin udzielenia informacji zostanie przedłużony, mają obowiązek poinformować o tym organ prowadzący postepowanie (art. 109 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach), a jeżeli w wyznaczonych terminach informacja nie zostanie przekazana, to - zgodnie z art. 109 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach - organ uzna, że wymóg uzyskania informacji został spełniony. W aktach sprawy – poza odpowiedzią Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej [...] oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] - brak jest jakichkolwiek innych dokumentów, z których chociażby wynikałoby, że wystąpiono do ww. organów z dalszymi pismami z prośbą o udzielenie informacji czy też wyjaśnienie powodów braku ich udzielania.

Mając zatem na uwadze opisany stan rzeczy, niewątpliwym jest, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, dlatego Sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE zgodnie z żądaniem skargi, tj. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy (pkt 1. sentencji wyroku).

Orzekając w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. m.in. wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17; w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15), co każe uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania strony. Dla uznania, że bezczynność organu miała miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, że odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wr 311/17).

Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami oceny bezczynności Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do bezczynności, która ma charakter rażący. Analiza akt wskazuje na to, że organ w istocie pozostawał - a de facto można przyjąć, że wobec braku jakichkolwiek informacji o załatwieniu sprawy nadal także pozostaje – w bezczynności, nie wydając rozstrzygnięcia załatwiającego przedmiotową sprawę przez ponad 1 rok, podczas którego to okresu – jak wynika z przekazanych akt sprawy - jedynie raz (pismo z dnia 29 czerwca 2021 r.) wezwał skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego, a w przeważającej większości czasu pozostawał bierny. Stwierdzić należy, że sposób postępowania organu w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego jest nie do zaakceptowania, a wywołana nim bezczynność organu cechuje się rażącym naruszeniem prawa. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ administracji - pomimo przedłużenia terminu postepowania i wyznaczenia terminu załatwienia sprawy - nic de facto w sprawie nie robi przez kolejne miesiące. Z akt sprawy ani z bieżących informacji organu nie wynika bowiem, by do dnia wydania niniejszego wyroku organ zakończył niniejsze postępowania wydaniem w sprawie decyzji bądź zakończył je w inny sposób. Powyższe stanowi zatem o tym, że w prowadzonym w sprawie postępowaniu zaistniała oczywista bezczynność organu, stanowiąca naruszenie art. 210 ustawy o cudzoziemcach, jak i ogólnych zasad określonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 12 k.p.a. Jednocześnie należy podkreślić, że stwierdzona bezczynność wynikała wyłącznie z postawy (zaniechań) organu, a z przekazanych akt sprawy nie wynika, by do zaistniałej sytuacji (tj. niepodejmowania przez organ żadnej wymaganej dla etapu i stanu sprawy czynności procesowej) przyczyniła się strona skarżąca. Podkreślić należy, że sytuacja, w której strona czeka tak długo jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej (czyli na wydanie przez ten organ decyzji w przedmiocie wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE lub na zakończenie zainicjowanego postępowania w inny sposób), nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może też w nieskończoność (od dłuższego już czasu, co Sądowi wiadomo z urzędu) usprawiedliwiać swojej zwłoki niedostosowaniem zasobów kadrowych do liczby wpływających wniosków.

Z powyższych względów Sąd – na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. - stwierdził, że bezczynność w prowadzonym postępowaniu przez Wojewodę [...] miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Sądowi pozostawiono również ocenę czy okoliczności sprawy wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej. Wskazany przepis wyposaża Sąd w dodatkowe środki, które mają docelowo zapobiegać sytuacjom opieszałego i nieefektywnego działania organu. Środki te z uwagi na literalne brzmienie art. 149 § 2 p.p.s.a., tj. użycie spójnika "lub", mogą być stosowane kumulatywnie. Posłużenie się przez ustawodawcę wyrazem "lub" wskazuje bowiem na zastosowanie alternatywy łącznej (nierozłącznej) i dopuszczenie w ten sposób możliwości współistnienia obu sytuacji komunikowanych przez zdanie łączone tym spójnikiem (por. uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt II UZP 10/06, OSNP 2007/5-6/75).

Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, jak również alternatywny charakter żądania zawartego w skardze w omawianym zakresie, Sąd w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji ("sąd może") zadecydował o zastosowaniu w sprawie jednego ze wskazanych w powołanym przepisie środków finansowych, tj. o przyznaniu skarżącej od organu sumy pieniężnej.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że uprawnienie sądu administracyjnego do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą ma na celu zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwe działającej administracji publicznej. W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Go 17/21 oraz we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 505/20).

Mając to na uwadze Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 3. sentencji wyroku. Sąd uznał, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście całokształtu zaistniałych w sprawie okoliczności, a w szczególności stanowić będzie należne cudzoziemcowi zadośćuczynienie za trudności z jakimi cudzoziemiec musiał się zmagać w tak długim oczekiwaniu na rozpoznanie jego wniosku. Mając to na uwadze, w ocenie Sądu, przyznana skarżącemu suma pieniężna, z jednej strony zrekompensuje znaczny czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy i związane z tym niedogodności i utrudnienia życiowe, a także podejmowane przez skarżącego zabiegi związane z doprowadzeniem do rozpoznania sprawy przez organ (sporządzane monity i złożenie ponaglenia), zaś z drugiej strony przyznana kwota jest potrzebna dla osiągnięcia celu, jakim jest zdyscyplinowanie organu na przyszłość. Jednocześnie - jakkolwiek co do zasady generalnym usprawiedliwieniem dla bezczynności organu nie mogą być sygnalizowane przez organ "trudności kadrowe" - to jednak Sąd ma świadomość, że ilość załatwianych przez Wojewodę [...] wniosków o udzielanie cudzoziemcom wszelkich "zezwoleń pobytowych" jest bardzo duża, zaś organ stara się wprowadzać określone rozwiązania mające na celu doprowadzenie do tego, by usprawnić te postępowania i by czas oczekiwania na rozpoznanie wniosków przez cudzoziemców uległ skróceniu, dlatego okoliczności te zostały wzięte pod uwagę przez Sąd przy miarkowaniu przyznanej skarżącej sumy pieniężnej, niezależnie od kwoty wnioskowanej w skardze i oczekiwanej przez skarżącego.

O kosztach postępowania (punkt 4. sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody [...] na rzecz skarżącego 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego radcy prawnego, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), wpis sądowy oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).