Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 167/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 12 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "[...]" A. K. Spółki jawnej w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 1685/06 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "[...]" A. K. Spółki jawnej w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...]października 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania celnego w sprawie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego klasyfikacji taryfowej postanawia: zażalenie oddalić.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 maja 2007 r. o sygn. akt III SA/Gl 1685/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek "[...]" A.K. Sp. j. w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "[...]" A.K. Sp. j. w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 30 października 2006 r. o nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania celnego w sprawie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego klasyfikacji taryfowej.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji podał, że skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Z uzasadnienia wspomnianego wniosku wynika, że spółka zaskarżyła do Sądu kilkadziesiąt postanowień organu administracji. Łączny koszt wpisów sądowych wynosi ponad 5000 zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach, uzupełnionego nadesłanym rachunkiem zysków i strat, wynika, że zysk spółki w 2006 r. wyniósł 4.581.809,76 zł. Ze sprawozdania bilansowego za 2006 r. wynika, że środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych skarżącej wynosiły na koniec roku 505.647,41 zł. Zadłużenie spółki z tytułu zaciągniętych kredytów na dzień 31 grudnia 2006 r. stanowiła kwota 10.779.223,41 zł.

W ocenie Sądu I instancji, sytuacja majątkowa "[...]" A.K. Sp. j. w Warszawie, wynikająca ze złożonych oświadczeń i dokumentów, daje podstawę do uznania, że skarżąca spółka jest w stanie uiścić wpis sądowy, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Oceny tej nie zmienia zadeklarowane zadłużenie spółki, gdyż z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, żeby skarżąca miała jakiekolwiek problemy ze spłaceniem tego zadłużenia. Skutecznej argumentacji nie stanowi ponadto obciążenie hipoteczne nałożone na część składników majątku spółki. Zabezpieczenie wierzytelności na nieruchomości nie oznacza zakazu dalszej eksploatacji takiej nieruchomości oraz czerpania dodatkowych pożytków z rzeczy na poczet zapłaty występujących w sprawie opłat sądowych. Sąd I instancji podkreślił, że spółka prowadzi działalność gospodarczą w sposób ciągły, posiada zdolność kredytową i pozyskuje środki pieniężne (w tym dotacje) na dalszą działalność. Przyznanie stronie zwolnienia od kosztów sądowych uzależnione jest z kolei od wykazania, że efektywne aktywa nie wystarczają na pokrycie tych kosztów.

Dostępność do sądu doznaje pewnych obiektywnie uzasadnionych ograniczeń wskutek ustanowienia wysokości wpisu w zależności od kategorii spraw. W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) uwzględniono jednakże konstytucyjną zasadę dostępu do sądu - wynikającą z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - oraz zasadę wynikającą z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 248 ze zm.).

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła "[...]" A.K. Sp. j. w Warszawie. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniosła, że przytoczone w orzeczeniu argumenty nie stanowią wystarczającej podstawy do obciążania strony kosztami kilkudziesięciu wpisów sądowych, każdy po 100 zł. Wszystkie skargi opierają się na takim samym stanie faktycznym, a ich rozdzielenie wynikało wyłącznie z zabiegu dokonanego przez organ w celu utrudnienia spółce dochodzenia jej praw. Podobnie postąpił Sąd I instancji, który wbrew tożsamości stron i przedmiotu wszystkich skarg nie połączył ich w jednym postępowaniu, lecz domaga się wpisów od każdej z osobna. W ocenie skarżącej, rentowność prowadzonej działalności gospodarczej nie może być podstawą do obciążenia strony nieuzasadnionymi kosztami dochodzenia swoich praw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne.

Przyznanie jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może nastąpić w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku podmiotów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Mając na uwadze dokumentację przedłożoną przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, uzupełnioną następnie na wezwanie Sądu I instancji, należało stwierdzić, że uiszczenie ogółem kilku tysięcy złotych nie doprowadzi do zachwiania płynności finansowej spółki. Podane w oświadczeniu o majątku i dochodach kwoty opiewają na kilka milionów złotych. Informacja o istniejącym po stronie spółki obowiązku spłaty kredytu w wysokości 10.779.223,41 zł nie została uzupełniona o jakiekolwiek kalkulacje świadczące o tym, że regularne spłaty rat kredytu zostaną zagrożone przez nałożenie na spółkę obowiązku uiszczenia ok. 5.000 zł w związku z prowadzonymi postępowaniami sądowymi.

Nie jest ponadto trafne zawarte w zażaleniu stwierdzenie, że uchybieniem procesowym ze strony Sądu I instancji było zaniechanie połączenia spraw do wspólnego rozpoznania (bądź rozpoznania i rozstrzygnięcia, czego strona nie doprecyzowała), gdyż połączenie spraw oznaczałoby konieczność pobrania od spółki tylko jednego wpisu. Zgodnie z art. 111 § 1 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Stosownie do § 2 tego artykułu, sąd może zarządzić połączenie spraw (...), jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Należy jednak podkreślić, że mimo połączenia spraw pozostają one nadal sprawami odrębnymi. Z kolei obowiązek uiszczenia wpisu powstaje z chwilą wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (art. 230 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skoro zatem strona złożyła więcej niż jedną skargę, to ciąży na niej obowiązek opłacenia wszystkich wniesionych do sądu pism. Połączenie spraw jest czysto technicznym zabiegiem, mającym na celu usprawnienie i przyspieszenie załatwienia sprawy sądowoadministracyjnej. Sąd administracyjny nadal jednak zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia co do każdej sprawy z osobna. W zależności od tego, czy połączenie dotyczyło jedynie rozpoznania, czy również rozstrzygnięcia spraw, sąd sporządza wyrok dla każdej sprawy z osobna bądź w jednym orzeczeniu zawiera kilka rozstrzygnięć, odnosząc się do wszystkich spraw połączonych (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt I GZ 202/06).

Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

PG