Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 55/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193, art. 232 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 65 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 101 ust 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Zielonki o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Zielonki a Burmistrzem Miasta i Gminy Zelów w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R.S. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Wójtowi Gminy Zielonki ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od wniosku w kwocie 100 (sto) złotych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 grudnia 2015 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zielonkach, działając z upoważnienia Wójta Gminy Zielonki, wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim, a Burmistrzem Miasta i Gminy Zelów, działającego przez Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zelowie, w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania podania R.S. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego i celowego.

W uzasadnieniu wskazał, że pismem z dnia 1 grudnia 2015 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Poczesnej, przesłał do Ośrodka Pomocy Społecznej w Zielonkach ww. podanie R.S., wskazując że nie jest organem właściwym w sprawie.

W trakcie badania właściwości GOPS w Zielonkach, w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) ustalił, że gminą właściwą do rozpoznania sprawy jest Gmina Zelów, gdyż właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały ma znaczenie jedynie w przypadku osób bezdomnych. W trakcie prowadzonych czynności ustalono, że R.S. obecnie zamieszkuje na terenie Gminy Poraj, gdzie od 5 września 2015 r. przebywa w Stowarzyszeniu MONAR – Ośrodek Leczenia, Terapii i Rehabilitacji Uzależnień w Dębowcu (przewidywany czas terapii 12 miesięcy, zaświadczenie w aktach sprawy). W dniu 17 czerwca 2013 r. R.S. został wymeldowany z adresu Brzozówka, ul. T., Gmina Zielonki i według oświadczenia żony A.S., z którą jest w trakcie rozwodu, nie ma możliwości zamieszkania pod tym adresem (na terenie Gminy Zielonki nie mieszka od ponad 4 lat). Przed terapią w Dębowcu zameldowany był na pobyt czasowy u swojej matki pod adresem Zelów, ul. Ż. i tam mieszkał, co potwierdza jego oświadczenie z dnia 19 listopada 2015 r. "... Jestem zarejestrowany w Urzędzie Pracy w Zelowie. ..." oraz adres podany na zaświadczeniu ze Stowarzyszenia MONAR, w którym obecnie przebywa.

W świetle powyższych ustaleń organ uznał, że R.S. nie ma statusu osoby bezdomnej.

Wskazał, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Wola przebywania w danym miejscu musi wiązać się z tym, że miejsce to stało się ośrodkiem życia codziennego osoby fizycznej, w którym skoncentrowane są jej plany życiowe.

Wnioskodawca wskazał, że R.S. przebywa w Stowarzyszeniu MONAR - Ośrodek Leczenia, Terapii i Rehabilitacji Uzależnień w Dębowcu, gdzie aktualnie jest w trakcie terapii. Przed pobytem w Dębowcu zameldowany był na pobyt czasowy u swojej matki pod adresem Zelów, ul. Ż. i w tej miejscowości zarejestrowany jest w Urzędzie Pracy, co świadczy o fakcie, że tam skoncentrował swoją aktywność życiową. W związku z tym na terenie Zelowa ześrodkowana jest aktywność życiowa R.S. W Zelowie toczą się sprawy związane z życiem osobistym zdrowotnym, zawodowym i społecznym. Z Zelowa też R.S. trafił na terapię do Dębowca. Wnioskodawca wskazał, że R.S. mieszka u swojej matki na terenie Gminy Zelów nie w wyniku okoliczności niezależnych od niego, ale dlatego, że taka jest jego wola. Obecnie z Gminą Zielonki łączy R.S. jedynie ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały, a w nawiązaniu do ustawy o pomocy społecznej - ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały ma znaczenie jedynie w przypadku osoby bezdomnej.

Z powyższego wynika, że R.S. nie jest osobą bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, gdyż zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, za osobę bezdomną należy uznać osobę nie zamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i nie zameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Burmistrz Miasta i Gminy Zelów działający przez Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zelowie w odpowiedzi na wniosek Wójta Gminy Zielonki w przedmiocie wskazania organu właściwego dla rozpoznania wniosku R.S. z dnia 13 listopada 2015 r. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego i celowego wyjaśnił, że Burmistrz Miasta i Gminy Zelów - MGOPS w Zelowie nie pozostaje w sporze kompetencyjnym, o którym mowa w złożonym wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2015 r. W istocie w sporze tym pozostaje Wójt Gminy Poczesna - korespondencja w tej sprawie, m.in. zawiadomienie z art. 65 K.p.a. o przekazaniu sprawy wg właściwości toczyło się między GOPS w Poczesnej, a GOPS w Zielonkach. MGOPS w Zelowie o sporze o właściwość na tle wniosku R.S. dowiedział się z przesłanych przez Naczelny Sąd Administracyjny dokumentów. Burmistrz Miasta i Gminy Zelów poinformował, że wobec ww. okoliczności nie dysponuje w sprawie żadnymi dokumentami.

Nadto wskazano, że R.S. pismami z dnia 9 marca 2016 r. zwrócił się bezpośrednio do MGOPS w Zelowie o przyznanie zasiłku okresowego, celowego oraz objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym. MGOPS w Zelowie po wnikliwych czynnościach wyjaśniających mających na celu ustalenie właściwego organu do rozpatrzenia tych podań, rozpatrzył je i wydał w sprawie pozytywne dla zainteresowanego rozstrzygnięcia:

1. decyzję nr [...] z dnia [...].04.2016 r. dot. przyznania zasiłku okresowego;

2. decyzję nr [...] z dnia [...].04.2016 r. dot. przyznania zasiłku celowego;

3. decyzję nr [...] z dnia [...].04.2016 r. potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

W ocenie Burmistrza Miasta i Gminy Zelów działającego przez Kierownika MGOPS nie posiada on legitymacji procesowej w niniejszej sprawie. Nie brał udziału w czynnościach poprzedzających skierowanie sprawy do Sądu, a ponadto uznał się za właściwy do rozpatrzenia wniosków R.S. z dnia 9 marca 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej zwanej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej.

Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której zachodzi rozbieżność stanowisk, co do właściwości organu, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór kompetencyjny może więc powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Oczywistym jest przy tym, że rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze. Organami pozostającymi w sporze są natomiast organ, do którego skierowano określone żądanie i który uznał się za niewłaściwy, oraz organ, któremu to żądanie zostało przekazane do załatwienia w trybie art. 65 § 1 k.p.a. i który uznaje, że przekazanie to nastąpiło wbrew jego właściwości określonej w stosownych przepisach.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że postępowanie administracyjne, na tle którego doszło do powstania sporu kompetencyjnego, zostało zainicjowane wnioskiem R.S. z dnia 13 listopada 2015 r. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego i celowego. Wniosek ten został złożony przez R.S. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Poczesnej, który pismem z dnia 1 grudnia 2015 r. przesłał ów wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej w Zielonkach, wskazując, że nie jest organem właściwym w sprawie. Po otrzymaniu powyższego wniosku, w trakcie badania właściwości GOPS w Zielonkach do rozstrzygnięcia wniosku R.S. w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) organ ten ustalił, że gminą właściwą do rozpoznania sprawy jest Gmina Zelów. W tej sytuacji Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zielonkach, działając z upoważnienia Wójta Gminy Zielonki, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim, a Burmistrzem Miasta i Gminy Zelów, działającym przez Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zelowie, w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania podania R.S. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego i celowego.

W odpowiedzi na ów wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Zelów, działający przez Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zelowie wyjaśnił, że Burmistrz Miasta i Gminy Zelów - MGOPS w Zelowie nie pozostaje w sporze kompetencyjnym, o którym mowa w złożonym wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2015 r. W istocie w sporze tym pozostaje Wójt Gminy Poczesna. Podał też, że o sporze o właściwość na tle wniosku R.S. dowiedział się z przesłanych przez Naczelny Sąd Administracyjny dokumentów. Nie dysponuje w tej sprawie żadnymi dokumentami. W ocenie Burmistrza Miasta i Gminy Zelów, działającego przez Kierownika MGOPS, nie posiada on legitymacji procesowej w niniejszej sprawie. Nie brał udziału w czynnościach poprzedzających skierowanie sprawy do Sądu.

W świetle powyższych okoliczności nie można brak jest podstaw do przyjęcia, że istnieje spór kompetencyjny między Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zielonkach, działającym z upoważnienia Wójta Gminy Zielonki i Burmistrzem Miasta i Gminy Zelów, działającym przez Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zelowie.

W tej sytuacji złożony w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zielonkach, działającym z upoważnienia Wójta Gminy Zielonki i Burmistrzem Miasta i Gminy Zelów, działającym przez Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zelowie uznać należało za niedopuszczalny, skoro wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze.

W postanowieniu z dnia 17.01.2012 r., sygn. II OW 138/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze." (LEX nr 1121242).

Złożony w niniejszej sprawie wniosek podlegał zatem odrzuceniu, co orzeczono na podstawie art. podlegał odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a.

O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.