Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 481/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 54, art. 26, art. 27c, art. 110 c
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 3 , art. 10, art. 8
journal: Dz.U. 2019 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2020 r. sprawy ze skargi S.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnej dotyczącej zajęcia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 481/20

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. P. (dalej: skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej . (organ II instancji) z [...] czerwca 2020 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnej dotyczącej zajęcia nieruchomości.

Na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2013 r., nr [...], organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego (organ I instancji) – wszczął postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego.

Na podstawie wezwania z 15 stycznia 2020 r. organ I instancji dokonał zajęcia nieruchomości skarżącego, położonej w Ł. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...].

Pismem z 8 lutego 2020 r., skarżący wniósł do organu I instancji skargę na czynności egzekucyjne, zaskarżając zajęcie przedmiotowej nieruchomości oraz obwieszczenie o jej pierwszej licytacji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych czynności i wstrzymanie prowadzonego w sprawie postępowania egzekucyjnego na czas prawomocnego rozpoznania skargi.

Uzasadniając skargę, skarżący wskazał, że tytuł wykonawczy w niniejszej sprawie wystawiony został wyłącznie na rzecz skarżącego, zaś nieruchomość zajęta przez organ, wchodzi w skład majątku wspólnego skarżącego i jego małżonki. Skarżący podkreślił, że przed Sądem Rejonowym prowadzone jest postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Ponadto skarżący podniósł, że przedmiotowa nieruchomość jest wpisana do rejestru zabytków, a prowadzenie względem niej czynności egzekucyjnych godzi w obowiązek szczególnej ochrony zabytków.

Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. organ I instancji oddalił powyższą skargę. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie do organu II instancji.

Organ odwoławczy postanowieniem z [.] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, stwierdzając, że organ I instancji zasadnie oddalił skargę na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy zaznaczył, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł

wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Mając na uwadze powyższe, a także treść księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości, organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie brak było obowiązku, by tytuł wykonawczy był wystawiony na oboje małżonków. Z treści księgi wieczystej, wynika bowiem, że jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest skarżący. Organ podkreślił, że dostrzega kwestionowanie przez skarżącego zapisu w księdze wieczystej, jednak obecna treść księgi jest wiążąca dla organów i brak jest podstaw, by organy naruszyły domniemanie prawne zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Organ zaznaczył, że również okoliczności związane z wpisem nieruchomości do rejestru zabytków nie zasługują na uwzględnienie, bowiem po ewentualnej sprzedaży w trybie egzekucji administracyjnej nieruchomość będzie dalej podlegała rygorom prawnym, wynikającym z usytuowania jej na obszarze chronionym. Ryzyko, że jej nowy właściciel będzie dążył do np. naruszenia spójności i integralności zabytku jest wyłącznie hipotetyczne i możliwe do zapobieżenia przez konserwatora zabytków, realizującego ustawowe zadania i kompetencje w stosunku do tego obszaru.

Odnosząc się natomiast do wniesionego w ramach zażalenia wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, w uzasadnionych przypadkach wstrzymać jego prowadzenie. Wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zależeć więc będzie w tym przypadku od uznania organu egzekucyjnego lub organu nadzoru. W ocenie organu, składając wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w niniejszym postępowaniu, skarżący nie wskazał istnienia żadnych uzasadnionych okoliczności, które stanowić mogłyby przesłankę do czasowego wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Końcowo organ dodał, że skargę na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji przedmiotowej nieruchomości rozpoznał w odrębnym postępowaniu, zakończonym postanowieniem z [...] lutego 2020 r.

Na powyższe postanowienie organu II instancji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze zarzucono naruszenie:

1. art. 54 w zw. z art. 26 w zw. z art. 27c w zw. z art. 110c u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę uchylenia przez organ zaskarżonej czynności egzekucyjnej w sytuacji, w której zajęta nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków S. P. i E. P., tym samym nie może ona podlegać egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wyłącznie wobec jednego z małżonków, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jedynie względem skarżącego S. P.,

2. art. 54 w zw. z art. 26 w zw. z art. 27c w zw. z art. 110c u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę uchylenia przez organ zaskarżonej czynności egzekucyjnej w sytuacji, w której względem zajętej nieruchomości prowadzone jest postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (albowiem zajęta nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego), co zostało ujawnione w księdze wieczystej w drodze ostrzeżenia – wyłączeniu podlega rękojmia wiary publicznej księgi wieczystej, zajęcie nieruchomości a następnie jej zbycie dokonane będzie w złej wierze, w sposób nieuprawniony i prowadzący do rażącego naruszenia praw i interesów E. P., powstania po jej stronie roszczenia odszkodowawczego,

3. art. 54 w zw. z art. 110c u.p.e.a. w zw. z art. 36 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez odmowę uchylenia przez organ zaskarżonej czynności egzekucyjnej w sytuacji, w której zajęta nieruchomość jest wpisana do rejestru zabytków, prowadzenie względem niej czynności egzekucyjnych w zakresie sprzedaży godzi w obowiązek szczególnej ochrony zabytków, stanowi zagrożenie dla w/w obiektu chociażby z uwagi na ewentualny podział nieruchomości, wymaga pozwolenia konserwatora,

4. art. 54 w zw. z art. 110c § 1 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe oznaczenie przez organ nieruchomości podlegającej zajęciu oraz jej szacunkowej wartości – wobec nieuwzględnienia przez organ zmian ewidencyjnych nieruchomości, tj. połączenia działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i utworzenia z nich nowej działki o nr ew. 6018 o pow. 0,3452 ha, co wpływa jednocześnie na oznaczenie i wartość nieruchomości będącej przedmiotem zajęcia,

5. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: K.p.a.) poprzez brak rozpatrzenia przez organ sprawy w sposób wnikliwy i wyczerpujący, a w konsekwencji poczynienie ustaleń i interpretacji błędnych i sprzecznych z obowiązującym prawem, polegające na nieuwzględnieniu przez organ okoliczności wejścia zajętej nieruchomości w skład

majątku wspólnego S. i E. P., wyłączenia rękojmi wiary publicznej księgi wieczystej w/w nieruchomości, wpisania nieruchomości w rejestr zabytków i naruszenia obowiązku szczególnej jej ochrony, konieczności uzyskania pozwolenia konserwatora, zmiany oznaczenia i wartości nieruchomości objętej zajęciem.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, wstrzymanie wykonania przedmiotowych postanowień i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg. norm przepisanych. Ponadto, skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów powołanych w uzasadnieniu skargi, z których część stanowiła załącznik do złożonej w sprawie skargi na czynność egzekucyjną.

Uzasadniając skargę, skarżący zaakcentował, że przedmiotowa nieruchomość nie może być przedmiotem egzekucji, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego wyłącznie względem skarżącego. Jak podniósł skarżący, [...] lutego 1993 r. przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego zawarł on z E. P. związek małżeński. Objęta egzekucją nieruchomość została nabyta przez skarżącego w drodze zawartej [...] lutego 1997 r. umowy sprzedaży. W momencie nabycia działek, między małżonkami istniał ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej. Z tego tytułu zakupiona nieruchomość weszła w skład majątku wspólnego małżonków. Skarżący zaznaczył, że przed Sądem Rejonowym toczy się postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, bowiem w treści księgi nie ujawniono prawa własności nieruchomości przysługującego małżonkom na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej. Jak podkreślił skarżący, wejście przedmiotowej nieruchomości do majątku wspólnego małżonków nastąpiło z mocy prawa, zaś ewentualny wpis w księdze wieczystej ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Zdaniem skarżącego, mając na względzie fakt zawarcia w treści księgi wieczystej stosownego ostrzeżenia, podjęte przez organ czynności egzekucyjne uznać należy za dokonane w złej wierze.

Do skargi załączono kopię odpisu skróconego aktu małżeństwa S. i E. P. [...] lutego 1993 r., wydruk treści księgi wieczystej nr [...] według stanu z 16 lipca 2020 r., kopię decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 1982 r. w sprawie wpisania budynków przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) w Ł. do rejestru zabytków, kopię informacji

[...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 2012 r., że zespół poczty konnej przy ul. [...] w Ł. został wpisany do rejestru zabytków decyzją z [...] września 1982 r., kopię zgłoszenia z [...] kwietnia 2020 r. do ewidencji gruntów i budynków łączenia działek wraz z kopią mapy do celów prawnych.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W szczególności organ zwrócił uwagę, że ostrzeżenie ujawnione w księdze wieczystej nie obala domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Skutki ostrzeżenia polegają jedynie na wyłączeniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, natomiast nie odnoszą się do domniemania zgodności wpisu księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Organ dodał ponadto, że na uwzględnienie nie zasługują również podnoszone okoliczności związane z połączeniem działek wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości, bowiem w dokumencie stanowiącym podstawę do jej zajęcia przywołano numer księgi wieczystej dla niej prowadzonej oraz miejsce jej położenia, zatem zajmowana nieruchomość została jednoznacznie zidentyfikowana. W opinii organu, brak jest podstawy do przyjęcia by ewentualne zmiany w zakresie działek ewidencyjnych wchodzących w skład nieruchomości w jakikolwiek sposób wpływały na jej zajęcie. Ponadto organ zauważył, że w momencie dokonywania zajęcia nie było prowadzone postępowanie w zakresie połączenia lub podzielenia działek ewidencyjnych wchodzących w jej skład, tak więc numery ewidencyjne działek zostały prawidłowo przez organ egzekucyjny powołane. Co więcej, w dołączonym do skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odpisie treści księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości wg stanu na 16 lipca 2020 r. dalej figurują działki ewidencyjne, jak w chwili dokonywania zajęcia. Ewentualne scalenie działek nie ma również wpływu na szacunkową wycenę nieruchomości, bowiem rzeczoznawca majątkowy sporządził do niej operat szacunkowy, w którym dla każdej z działek ewidencyjnych dokonał ich indywidualnej wyceny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. Organy nie naruszyły prawa wydając zaskarżone postanowienia. W sprawie nie zaistniały okoliczności mogące prowadzić do wniosku,

że postępowanie egzekucyjne co do nieruchomości nim objętej toczy się z naruszeniem prawa procesowego.

W trakcie postępowania egzekucyjnego skierowano czynności egzekucyjne do nieruchomości stanowiącej według księgi wieczystej nr [...] własność skarżącego S. P. Organ zatem, aby prawidłowo przeprowadzić czynności egzekucyjne w zakresie egzekucji z nieruchomości musiał posiadać tytuł wykonawczy opiewający na osobę dłużnika. Z treści tej księgi wieczystej wynika, że S. P. stał się jej właścicielem na mocy aktu notarialnego obejmującego umowę kupna sprzedaży tejże, gdzie tylko on został wskazany jako kupujący. Akt ten został sporządzony w roku 1997, choć w tym czasie skarżący pozostawał już w związku małżeńskim, który zawarł w roku 1993. Pomimo wynikającego z tego aktu faktu zawarcia małżeństwa, zakupu tej nieruchomości dokonał do swojego majątku osobistego. Nie została jako właścicielka ujęta jego małżonka E. M. P. i ta dopiero po upływie 22 lat od zawarcia przez jej męża umowy kupna sprzedaży tej nieruchomości i wpisania go jako wyłącznego właściciela nieruchomości wystąpiła do sądu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, już w czasie gdy przeciwko skarżącemu toczyło się postępowanie egzekucyjne, a do księgi wieczystej wpisano liczne hipoteki, w tym hipoteki przymusowe.

Trafnie jednak orzekły organy, że sam fakt wniesienia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, jakie zostało złożone przez małżonkę skarżącego nie jest wystarczającym powodem, aby postępowanie egzekucyjne nie mogło się toczyć, oraz aby uznać, że tytuł wykonawczy powinien być wystawiony również przeciwko Pani E. P.

W tym zakresie organy wskazały, że obowiązujące domniemanie prawdziwości wpisu do księgi wieczystej przewidziane w art. 3 ust z dnia 6 lipca 1982 r . o księgach wieczystych i hipotece pozwala na ustalenie kręgu osób, wobec których musi zostać wystawiony tytuł wykonawczy, tak aby postępowanie egzekucyjne nie doznało w tym zakresie żadnego uszczerbku dla prawa.

Nie stanowi naruszenia prawa takie określenie osób, wobec których prowadzona jest egzekucja, które jest zgodne z zapisem widniejącym w księdze wieczystej. Organ w tym zakresie nie może i nie powinien dążyć do innego określenia kręgu właścicieli nieruchomości, gdyż w ten sposób obalał by domniemanie prawdziwości wpisu w

księdze wieczystej , działając arbitralnie i bezprawnie. Nie jest on bowiem uprawniony do samodzielnego ustalania – wbrew zapisowi księgi wieczystej – tego kto jest właścicielem nieruchomości. Do dokonania korekty wpisu w księdze wieczystej przepisy przewidują powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.( art. 10 ust o księgach wieczystych i hipotece ).

Nie może jednak budzić wątpliwości fakt, że dopiero prawomocne zakończenie takiego postępowania i to w kierunku postulowanym przez osobę zmierzająca do korekty zapisów księgi wieczystej może stanowić podstawę do odmiennego ujęcia kręgu właścicieli nieruchomości, niż to, dotychczas w dziale II księgi zostało wpisane.

Jakkolwiek bowiem domniemanie to ma charakter wzruszalny, to jednak do jego wzruszenia może dojść tylko i wyłącznie w określonym przez przepisy prawa postępowaniu. Samo wszczęcie takiego postępowania domniemania tego nie obala.

Słusznie przy tym stwierdziły także organy, że tego typu postępowanie może co najwyżej wpływać na ograniczenie rękojmi dobrej wiary ksiąg wieczystych. W myśl bowiem art. 5 w/w ustawy w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe.

Jednocześnie w myśl art. 8 tej ustawy rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości.

Przywoływany zatem wpis ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu o uzgodnieniu treści księgi wieczystej ma tylko i wyłącznie takie znaczeni jakie zostało przewidziane w art. 8 ust. o księgach wieczystych i hipotece.

Trzeba jednak w tym miejscu wskazać, że nabycie nieruchomości w drodze egzekucji ma charakter nabycia pierwotnego i nie jest związane z prawami osób wpisanymi, bądź nie wpisanymi do księgi wieczystej ( por. wyroki SN z dnia 30 czerwca 2016 r. I CSK 770/15 i post. SN z dnia 13 czerwca 2013 r. IV CSK 666/12 ).

Tak więc, nie wdając się w rozważania dotyczące kwestii wejścia licytowanej nieruchomości w skład majątku wspólnego małżonków P. sąd stanął na stanowisku, że organy egzekucyjne nie naruszyły prawa prowadząc egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na dłużnika S. P., jak także nie uznając wskazanych przez niego okoliczności jako podstawy do umorzenia bądź zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Nie są również słuszne te argumenty o naruszeniu prawa przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, co jest faktem niekwestionowanym, treści przepisu art. 36 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Skarżący w tym zakresie nie podał żadnych konkretnych argumentów, poza ogólnymi stwierdzeniami, że sposób prowadzenia egzekucji i czynności w tym związane w jakikolwiek sposób prowadzą do pogorszenia stanu zabytku bądź tez by polegały one na czynnościach zabronionych bez pozwolenia konserwatorskiego, a wskazanych w treści przepisu art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Argumentacja skarżącego w tym zakresie jest bardzo lakoniczna i w zasadzie nie jest wiadome dlaczego prowadzenie egzekucji miałoby pogarszać stan zabytku.

Nie są również zasadne twierdzenia dotyczące wartości działek, które miały wzrosnąć w wyniku ich połączenia. W tym zakresie organ wskazał na argumenty jakie sprzeciwiają się tezom zawartym w tym zakresie w skardze. Organ wskazał na podstawę do przyjęcia oznaczenia działek objętych postępowaniem egzekucyjnym, a także na księgę wieczysta, w której są wpisane. Oznaczenie nieruchomości nie budzi zatem wątpliwości. Podobnie należy podzielić pogląd organów, że sama zmiana oznaczenia działek np.: poprzez ich połączenie nie prowadzi do zwiększenia ich wartości.

Nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wniosek dowodowy skarżącego, gdyż dowody zgłoszone albo były już ujawnione w trakcie postepowania, albo nie miały znaczenia, albo tez dotyczyły okoliczności niekwestionowanych, jak fakt pozostawania przez skarżącego w związku małżeńskim.

W tych okolicznościach sad uznał skargę za nieuzasadniona i ją oddalił w myśl art. 151 ppsa.