Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 741/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

4 II SA/Wr 741/2001 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 7 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Asesor WSA Lidia Serwiniowska Protokolant: Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. (Nr [...]); 2. z a s ą d z a od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych (słownie: dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. n i e o r z e k a o wykonalności zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) pozbawił T.

K. uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził, że T. K. uprawnienia kombatanckie nabył wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, jako członek oddziałów ORMO.

T. K. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy i zarzucił, że nie był uczestnikiem działań mających na celu utrwalanie władzy ludowej. W szczególności zarzucił, że nigdy nie był członkiem Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, ani też członkiem PPR i PZPR. Natomiast [...] r. dla ratowania życia własnego i rodziny przed morderczymi działaniami nacjonalistycznych

ugrupowań ukraińskich uciekł z województwa l. za B., na teren pow. H. do miejscowości S. W miesiącu [...] r. został powołany do odbycia służby wojskowej w 9 p.p. w S. Po przeszkoleniu - batalion [...] p.p. skierowano do H. Jednostka ta miała za zadanie ochronę ludności polskiej przed bandami UPA w pasie nad B. Jako krawiec wnioskodawca został przydzielony do wojskowej grupy krawców. Podczas napadów na ludność polską silnych grup nacjonalistów z UPA do walki z nimi włączono wszystkie służby wojskowe, w tym także grupę krawców. W [...] r. T. K. został zwolniony ze służby wojskowej i wraz z rodziną pojechał do L. Tam też rozpoczął pracę w spółdzielni krawieckiej.

Wnioskodawca zarzucił, że posiadane dokumenty o służbie wojskowej i udziale w walkach z UPA wraz z zaświadczeniem z Wojewódzkiego Zarządu ZBOWiD w L. złożył w Zarządzie ZBOWiD w L.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] roku.

Organ powołał się na treść art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego(Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz.950 z późn. zmianami) i stwierdził, że T. K. uzyskał uprawnienia w ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...]r. do [...]r. Uprawnienie te uzyskane zostały na podstawie oświadczeń świadków oraz zaświadczenia WUSW w Z. z dnia [...]r. o udziale w wałkach z reakcyjnym podziemiem podczas działalności prowadzonej w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej. Wobec powyższego Kierownik Urzędu stwierdził, że T. K. otrzymał uprawnienia w ZBoWiD wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt. 2 cyt. ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. K. podniósł, że od [...] r. do [...] r. pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim i brał udział w walkach z UPA. Powyższego faktu nie potwierdza nadesłana przez kserokopia książeczki wojskowej. Ponadto zgodnie z art. l ust. 2 pkt. 6 cyt. ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. ORMO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, w związku z czym jakiekolwiek zadania wykonywane w jej szeregach nie mogą być uznane za działalność kombatancką.

Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

T. K. w skardze powtórzył swoje poprzednie argumenty i wnosił o przywrócenie uprawnień kombatanckich.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i również powołał się na dotychczasową argumentację.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy.

W szczególności Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a rozstrzygnięcie oparł na jedynej przesłance wynikającej z akt. Stanowi to naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa w stopniu wpływającym na wynik sprawy.

Skarżący już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzucał, że w okresie od [...]r. do [...] roku odbywał służbę wojskową w 9 p.p. Okoliczność ta nie została zbadana, chociaż mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie bowiem do art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłacznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów wymienionych w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4. Pominął jednak organ okoliczność, że w zdaniu drugim tego przepisu ustawodawca stwierdził, że uprawnienia te zachowują - między innymi - żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od dnia 10 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1947 roku.

Skarżący twierdził, że pełnił służbę w tym okresie w Wojsku Polskim i wskazywał, że była to służba z poboru w 9 p.p. Organ zarzutu tego nie sprawdził. Powołał się jedynie na zapisy w książeczce wojskowej skarżącego i na tej podstawie uznał, że fakt służby nie wynika z tego dokumentu. Nie uwzględnił jednak organ okoliczności, że z treści tej książeczki w ogóle nie wynika w jakim okresie i jakiej jednostce skarżący miał odbywać służbę wojskową. Na podstawie tego dowodu można jedynie ustalić, że skarżący został przydzielony do służby pomocniczej.

Wbrew zatem stanowisku organu dowód w postaci książeczki wojskowej skarżącego nie rozstrzyga o zasadności lub niezaradności zgłoszonego przez niego zarzutu dotyczącego służby w 9 p.p. W takich warunkach - jeżeli zarzut skarżącego budził wątpliwości - rzeczą organu było wyjaśnienie, czy w ewidencji tego pułku figuruje nazwisko skarżącego, a w razie braku takiej możliwości - wezwanie skarżącego do zaoferowania dalszych dowodów potwierdzających jego zarzut.

Należy bowiem podkreślić, że niezależnie od ciążącego na stronie obowiązku przedstawienia dowodów dotyczących tych faktów, od których zależy zachowanie uprawnień kombatanckich, organ administracyjny nie może pozostawać bierny. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 kpa na organie ciąży obowiązek ustalenia prawdy materialnej i od wykonania tego obowiązku organ nie może się zwolnić poprzestając na dowodach budzących wątpliwości interpretacyjne.

Niezależnie od tego Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że nie jest zasadny ten zarzut skarżącego, w którym zaprzeczał on jakoby był członkiem ORMO i aby z tego tytułu uzyskał uprawnienia kombatanckie. Okoliczności te bowiem wynikają jednoznacznie z akt ZBoWiD i z treści oświadczenia skarżącego złożonego w okresie, gdy ubiegał się o uprawnienia kombatanckie. W związku z tym w tej części prawidłowo przyjął organ administracyjny, że uprawnienia kombatanckie skarżący nabył wyłącznie jako uczestnik działalności mającej na celu utrwalanie władzy ludowej, a w konsekwencji, iż do jego sytuacji może mieć zastosowanie wymieniony wyżej art. 25 ust. 2 pkt. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 24 stycznia 19991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.).

Z uwagi jednak na fakt, że organ dopuścił się uchybień wymienionych na wstępie niniejszych wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że organy administracyjne naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty były ograniczone jedynie do wpisu od skargi.

Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 24 stycznia 19991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) kombatanci tracą uprawnienia dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego, zatem zaskarżona decyzja do tego momentu w ogóle nie podlega wykonaniu.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.