Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 326/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2, 11,43, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 326/17 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 8 listopada 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), , Sędziowie:, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r., sprawy ze skargi R. G., na decyzję Wojewody D., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, , oddala skargę w całości., , , ,


UZASADNIENIE

Decyzją Starosty Ś. z dnia 25 kwietnia 2017 r., nr [...], orzeczono o obowiązku zwrotu przez R. G. (zwanego dalej skarżącym lub stroną) kwoty w wysokości 3.790,10 zł brutto, tytułem nienależnie pobranych świadczeń, tj. stypendium stażowego za okres od dnia 8 sierpnia 2016 r. do dnia 30 listopada 2016 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Od tej decyzji, skarżący złożył odwołanie wnosząc o umorzenie kwoty 3.790,10 zł. W uzasadnieniu wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Ponadto, stwierdził, że winę za zaistniałą sytuację ponosi pracownik agencji pracy [...] Sp. z o.o., który przyjął go do pracy tylko na jeden dzień. Jego zdaniem, jeden dzień nie powinien zniweczyć czterech miesięcy jego nienagannej pracy, za którą powinien otrzymać wynagrodzenie.

Badając zaskarżone orzeczenie Wojewoda D. (zwany dalej organem II instancji lub Wojewodą) ustalił, że skarżący zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. (dalej jako PUP w Ś.) i decyzją z dnia 11 lutego 2015 r. Starosta Ś. (zwany dalej organem I instancji lub Starostą) uznał go za osobę bezrobotną z dniem 11 lutego 2015 r. bez prawa do zasiłku. W dniu rejestracji, skarżący został poinformowany, że osoba zatrudniona lub wykonująca inną pracę zarobkową nie może być uznana za bezrobotną oraz że w przypadku podjęcia pracy zarobkowej ma on obowiązek powiadomić o tym urząd pracy w terminie 7 dni.

Skarżący został skierowany do odbycia stażu 8 sierpnia 2016 r., a mocą decyzji z dnia 16 sierpnia 2016 r. organ I instancji przyznał mu stypendium od dnia 8 sierpnia 2016 r.

W związku z podjęciem zatrudnienia przez skarżącego, w dniu 6 grudnia 2016r. organ I instancji orzekł o utracie przez niego prawa do stypendium oraz statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 grudnia 2016 r.

W PUP w Ś. w dniu 7 lutego 2017 r. wygenerowano informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ś., z której wynikało, że skarżący w dniu 8 października 2015 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia.

W związku z powyższym, organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie wznowieniowe w sprawach:

1) przyznania skarżącemu prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu od 8 sierpnia 2016 r. w wysokości 120 % kwoty zasiłku, zakończonej decyzją ostateczną Starosty Ś. z dnia 16 sierpnia 2016 r.

2) utraty przez skarżącego prawa do stypendium i statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 grudnia 2016 r. w związku z podjęciem zatrudnienia, zakończonej decyzją ostateczną Starosty Ś. z dnia 6 grudnia 2016 r.

Decyzją z dnia 15 marca 2017 r. organ I instancji orzekł o uchyleniu powyższych decyzji oraz o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 8 października 2015 r. Po ustaleniu, że zainteresowany pobrał stypendium za okres od dnia 8 sierpnia 2016 r. do dnia 30 listopada 2016 r. w łącznej kwocie wynoszącej 3.790,10 zł brutto, podjął decyzję z dnia 25 kwietnia 2017 r.

W konsekwencji tych zdarzeń, organ II instancji w dniu 22 maja 2017 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Wojewoda podzielił stanowisko Starosty i powołując art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm., zwanej dalej ustawą), uznał pobrane przez skarżącego stypendium w ww. okresach za nienależne. Podkreślił przy tym, że dla sprawy nie ma znaczenia fakt, że skarżący był zatrudniony tylko przez jeden dzień oraz że wykonywał swoje obowiązki stażowe zgodnie z zawartą umową.

Na to orzeczenie, skarżący pismem z dnia 14 czerwca 2017 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której wniósł o uchylenie tej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji z dnia 25 kwietnia 2017 r. oraz o umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że został on prawidłowo pouczony o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia, choć z wręczonego mu pouczenia z dnia 4 sierpnia 2016 r. nie wynika, że był zobowiązany do zwrotu stypendium w związku z zaistnieniem sytuacji, na które powołano się w decyzjach,

2) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych czynności wyjaśniających, mających na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego i ochronę słusznego interesu strony;

b) art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków. Ponadto, poprzez doprowadzenie do powstania szkody po stronie skarżącego w postaci zwrotu wypłaconego stypendium stażowego spowodowanej brakiem udzielenia skarżącemu niezbędnych wskazówek i wyjaśnień, a w szczególności braku poinformowania skarżącego, że podjęcie jednodniowego zatrudnienia w 2015 r. będzie związane z koniecznością zwrotu stypendium.

W uzasadnieniu skargi, strona wskazała, że nie została poinformowana o konsekwencjach utraty statusu osoby bezrobotnej i wiążącym się z tym zwrotem, przyznanego jej stypendium. Z wręczonego skarżącemu pouczenia nie wynika powyższy obowiązek. Nie zawierało ono również pouczenia o treści przepisu art. 76 ustawy. Zdaniem skarżącego wykonywał on swoje obowiązki sumiennie, nie dając podstaw do orzeczenia wobec niego zwrotu stypendium. Nadto wskazał, że organ przez ponad rok nie ustalił czy posiada on status osoby bezrobotnej.

Odpowiadając na powyższą skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zdaniem Wojewody, organy właściwie zastosowały art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy i zasadnie uznały, że skarżący został prawidłowo pouczony o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczeń. Nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności organy obu instancji nie uchybiły zasadom wynikającym z art. 7 oraz art. 9 k.p.a. Ponadto, Wojewoda podważył stwierdzenie skarżącego o tym, że czekał rok na ustalenie swojej sytuacji prawnej oraz podniósł, że wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia może zostać rozstrzygnięty przez organ I instancji po zakończeniu postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kompetencje sądów administracyjnych zostały określone przede wszystkim przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.). oraz art. 3 -5, art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej u.p.p.s.a.).

Z powyższych przepisów wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem tego aktu, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, ani powoływaną podstawą prawną. Jej granice ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Wojewody D. z dnia 22 maja 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Ś. z dnia 25 kwietnia 2017 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. stypendium stażowego za okres od dnia 8 sierpnia 2016 r. do dnia 30 listopada 2016r.

Na wstępie wyjaśnić należy, że w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, bezrobotnym jest osoba, która w szczególności bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, a także mająca ukończone 18 lat, która nie nabyła prawa do emerytury lub renty. Z tak powołanej w skrócie definicji wynika, że jedną z podstawowych przesłanek posiadania statusu osoby bezrobotnej jest niepozostawanie w zatrudnieniu oraz niewykonywanie innej pracy zarobkowej. Stosownie zaś do definicji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy, zatrudnienie oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Z kolei, pojęcie "innej pracy zarobkowej" oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło (art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy).

Co ważne, zatrudnienie lub podjęcie w czasie zarejestrowania w urzędzie pracy "jakiejkolwiek pracy zarobkowej, bez względu na czas jej trwania czy wysokość wynagrodzenia, skutkuje brakiem możliwości uzyskania lub utratą statusu osoby bezrobotnej. Nie jest dopuszczalne prawnie równoległe posiadanie statusu osoby bezrobotnej i wykonywanie pracy zarobkowej." (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 822/16)

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy. Zgodnie z nimi, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się bowiem świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Konstatując, nienależnym będzie świadczenie, jeśli ten, kto je pobrał, miał świadomość, tego, że nie ma do niego prawa.

W związku z tym, warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek: obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania, oraz subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia.

Okoliczności sprawy wskazują, że skarżący zarejestrował się w PUP w Ś. bez prawa do zasiłku w dniu 11 lutego 2015 r. W dacie rejestracji został powiadomiony, że status osoby bezrobotnej oraz świadczenia z nim związane przysługują tylko osobom niezatrudnionym, niewykonującym innej pracy zarobkowej i niepodlegającym ubezpieczeniu społecznemu. Został wtedy również poinformowany o obowiązku powiadomienia urzędu pracy o podjęciu pracy zarobkowej w terminie 7 dni. Dodatkowo w dniu 5 sierpnia 2016 r. skarżący złożył przed pracownikiem PUP w Ś. oświadczenie, że jako osoba bezrobotna zarejestrowana w PUP w Ś. od dnia rejestracji do chwili obecnej, tj. 5.08.2016 r. nie podejmował zatrudnienia ani nie wykonywał innej pracy zarobkowej (umowy zlecenia, umowy o dzieło, umowy agencyjnej), nie posiadał zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności i nie prowadził działalności gospodarczej. Jednocześnie oświadczył, że w przypadku ujawnienia, iż pracował lub wykonywał inną pracę zarobkową (umowa zlecenia, umowa o dzieło, umowa agencyjnej), posiadał zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności i prowadził działalności, a o tym fakcie nie poinformował PUP w Ś. to zostanie obciążony kosztami części wynagrodzenia oraz składki ZUS jaka będzie refundował tut. Urząd kierując go do pracy w ramach staży do Ś. Ośrodka Sportu i Rekreacji.

W ocenie tutejszego Sądu, powyższe pouczenia spełniają kryteria określone w art. 76 ust. 1 ustawy.

Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że mimo zaistnienia sytuacji, powodującej ustanie prawa do świadczeń, skarżący zaniechał poinformowania urzędu pracy o podjęciu pracy zarobkowej, czego w tej sprawie nie kwestionował.

Z racji tego, w niniejszej sprawie wszczęto postępowanie wznowieniowe, na skutek którego decyzją z dnia 15 marca 2017 r. Starosta Ś. po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego postanowił uchylić własną decyzję ostateczną z dnia 16 sierpnia 2016 r. oraz z dnia 6 grudnia 2016 r. i orzec o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 8 października 2015 r. W konsekwencji tego, w dniu 25 kwietnia 2017 r. Starosta Ś. orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego za okres 8 sierpnia 2016 r. do 30 listopada 2016 r. w kwocie brutto 3.790,10 zł. Okolicznością, która spowodowała taki stan rzeczy było podjęcie przez skarżącego zatrudnienia w dniu 8 października 2015 r. w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.

Ustosunkowując się zatem do poszczególnych zarzutów przedmiotowej skargi, wskazać należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, a zatem pobrane przez skarżącego stypendium, w okresie od 8 sierpnia 2016 r. do 30 listopada 2016 r. było nienależne. Decyzja określająca obowiązek zwrotu takiego świadczenia nie stanowi decyzji uznaniowej, wobec czego zadaniem organu nie jest zbadanie kondycji finansowej i zdrowotnej skarżącego, a jedynie potwierdzenie, iż zaszły okoliczności uzasadniające zwrot pobranego świadczenia. Zdaniem Sądu, organ właściwie zastosował powyższy przepis, uznając przy tym, że skarżący został prawidłowo pouczony o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia.

Na uwzględnienie nie mogła też liczyć argumentacja skarżącego dotycząca skali czy ciężaru naruszenia obowiązku, gdyż ustawodawca nie wyłączył spod tej regulacji nawet najmniejszego okresu zatrudnienia. Tym samym nawet jednodniowe zatrudnienie jest wystarczającym powodem wszczęcia procedury zwrotu otrzymanych środków.

Na marginesie zwrócić trzeba uwagę, iż wbrew twierdzeniom skarżącego obowiązek zwrotu nie dotyczył całości otrzymanego przez niego wynagrodzenia w ramach pracy wykonywanej w czasie stażu, a jedynie tej części wynagrodzenia i składki ZUS jak była refundowania przez PUP w Ś.

W sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie uchybiły zasadom wyrażonym w art. 7 i art. 9 k.p.a. Skarżący był bowiem w sposób należyty informowany o okolicznościach mogących mieć wpływ na jego sytuację faktyczną i prawną.

Na zakończenie można zauważyć, że strona podniosła okoliczność, nieistotną z punktu widzenia legalności badanej decyzji, że czekała ponad rok na ustalenie swojej sytuacji prawnej, jednak okoliczności tej nawet nie wykazała.

W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.