Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 49/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, , , po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2115/10 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2115/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek A. Sp. z o.o. w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 lipca 2010 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu do tego rozstrzygnięcia Sąd I instancji przedstawił, w oparciu o informacje nadesłane przez stronę, sytuację finansową spółki. Wskazano, że wprawdzie w 2009 r. spółka poniosła stratę w kwocie 137.191,97 zł, jednakże pozostałe dane zawarte w bilansie zysków i start, jak i wnioski wynikające z danych dotyczących bieżącej działalności spółki potwierdzały, że skarżąca przynajmniej w ciągu ostatniego półrocza (przed wydaniem zaskarżonego postanowienia) wykazywała stabilny obrót. Z bilansu (wg stanu na 31 maja 2010 r.) wynikało, że spółka posiadała po stronie aktywów należności krótkoterminowe i roszczenia w kwocie 1.088.466,56 zł, podczas gdy jej krótkotrwałe zobowiązania wynosiły 514.451,25 zł. Z nadesłanych przez stronę deklaracji VAT-7 za okres od marca do sierpnia 2010 r. wynikało, że spółka prowadziła aktywnie działalność gospodarczą i wykazywała przez cały ten okres stabilny obrót. Podstawa opodatkowania (podatek naliczony) z tytułu nabycia towarów i usług wynosiła od 74.641 zł (sierpień 2010 r.) do 206.680 zł (czerwiec 2010 r.), zaś z tytułu dokonanych dostaw towarów i usług spółka otrzymała kwotę od 115.731 zł (marzec 2010 r.) do 179.334 zł (maj 2010 r.). Z analizy głównego rachunku bankowego spółki wynikało, że kwota operacji uznaniowych przewyższała kwotę operacji obciążających. Poza tym w analizowanym okresie skarżąca spółka wielokrotnie od swoich kontrahentów otrzymywała kwoty przewyższające kwotę należną z tytułu wszystkich zsumowanych wpisów sądowych w sprawach spółki.

W ocenie Sądu I instancji z analizy przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynikało, że nie spełnia ona przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.)

Zdaniem Sądu I instancji podkreślane przez spółkę problemy z egzekucją należności od głównego dłużnika nie przemawiają za uwzględnieniem wniosku, nie jest to bowiem jedyny dłużnik spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził też, że nie można przedkładać zobowiązań cywilnoprawnych, na które wskazuje wnioskodawca, ponad zobowiązania, które rodzi zainicjowane przez niego postępowanie sądowoadministracyjne.

Zauważono nadto, że niezależnie od zapisów księgowych, przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy złożonego przez osobę prawną prowadzącą działalność gospodarczą istotne jest przede wszystkim to, czy spółka posiada realne środki pieniężne na poniesienie kosztów sądowych. Jest to bezpośrednio związane z tym, czy dany podmiot zachowuje płynność finansową. Stąd też za zasadne uznał Sąd I instancji zwrócenie uwagi na obrót spółki. Analizując nadesłane przez stronę dokumenty, przede wszystkim deklaracje VAT-7 i wyciągi z rachunku bankowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zawarte w nich dane wskazują na trwały i stabilny obrót spółki, czyli na regularną i efektywnie prowadzoną działalność gospodarczą, w której osiąga i jednocześnie generuje relatywnie wysokie kwoty.

Sąd I instancji zauważył też, że niejednokrotnie jedna wpłata na rachunek bankowy od określonych kontrahentów byłaby wystarczająca do pokrycia wpisu sądowego od skargi (zarówno od łącznej sumy wpisów od wszystkich skarg, jak i tym bardziej od pojedynczej skargi). Sąd I instancji podkreślił przy tym, że część transakcji obciążeniowych wynika z faktu podjęcia przez osobę upoważnioną środków pieniężnych bezpośrednio dla spółki (wypłata własna). W konsekwencji w ocenie Sądu I instancji spółka nie wykazała, aby nie posiadała środków na pokrycie wpisu w rozpatrywanej sprawy, jak i wpisów we wszystkich 8 sprawach, w których łączny wpis wynosi 15.500 zł.

W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie w całości, rozpoznanie wniosku i zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. W ocenie strony zaskarżone postanowienie narusza art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarżąca posiada dostateczne środki pieniężne na pokrycie kosztów wpisu w niniejszej sprawie i odmowę przyznania jej częściowego prawa pomocy. Skarżąca podkreśliła, że nie osiąga dochodów pozwalających jej na regulowanie długów. Brak możliwości spłaty zadłużenia potwierdza niemożliwość zdobycia środków finansowych niezbędnych do uiszczenia wpisu od złożonych skarg. Podkreślono też, że prowadzone w celu odzyskania należności postępowania egzekucyjne nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Opisane przez Sąd I instancji operacje dokonywane na rachunkach bankowych generują niewysokie kwoty, pozwalające na ponoszenie bieżących kosztów związanych z działalnością spółki. Spółka wskazała, że są to jedynie jednorazowe wpływy na konto, nie zaś wpływy stałe i regularne. Majątek pozostający w dyspozycji skarżącej to (na dzień 31 maja 2010 r.) 10.134,67 zł i jest to głównie trudno zbywalne wyposażenie biura, mocno zamortyzowane użytkowaniem. Możliwości finansowe skarżącej nie pozwalają jej na uiszczenie wpisu we wszystkich jej sprawach, a tym samym zamykają możliwość obrony jej praw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji słusznie przyjął, że spółka wskazanego warunku nie spełnia. W oparciu o obszerny materiał dowodowy (w tym zeznania podatkowe, bilans zysków i strat, wyciągi z rachunków bankowych) ustalono bowiem, że spółka efektywnie prowadzi działalność gospodarczą. W tym względzie przede wszystkim warto wskazać na to, że na głównym rachunku spółki saldo dostępne na 31 lipca 2010 r. wynosiło 79.328,70 zł, na 31 sierpnia 2010 r. 73.612,28 zł, a na 30 września 2010 r. 63.176,14 zł. Skarga spółki do WSA wpłynęła więc w okresie, w którym spółka ta dysponowała środkami pozwalającymi jej na pokrycie wymaganego w sprawie wpisu sądowego. Nawet gdyby przyjąć, tak jak wywodzi autor zażalenia, że kwoty uzyskiwane przez spółkę pozwalały jej finansować bieżącą działalność gospodarczą, to i tak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca spółka posiadała majątek, który pozwalał na zgromadzenie środków w celu pokrycia opłat sądowych. Z bilansu zysków i strat (sporządzonego na 31 maja 2010 r.) w aktywach wskazano przecież, że spółka posiada środki transportu o wartości 39.736,17 zł oraz towary o wartości 12.258 zł, jak również należności krótkoterminowe o wartości 1.088.466,56 zł. Spieniężenie choćby części aktywów obrotowych lub odzyskanie niewielkiego ułamka należnych wierzytelności umożliwiałoby spółce wyasygnowanie kwoty potrzebnej do kontynuowania sporu sądowego bez zachwiania w jakikolwiek sposób bieżącej działalności spółki.

Spółka podniosła, że analizowane wpłaty od kontrahentów miały charakter jednorazowy, a więc nieuprawnione było twierdzenie o regularnych dochodach spółki. Twierdzenia te pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią dołączonych do akt wyciągów z rachunku bankowego spółki. Dokumenty te ujawniają, że wielu powołanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrahentów pozostawało w stałych kontaktach handlowych ze skarżącą spółką, dokonując na jej rzecz wielu wpłat. Wielkość obrotów spółki wskazuje na słuszność poglądu Sądu I instancji o niewykazaniu spełniania przez skarżącą przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.

Analogiczne stanowisko do przedstawionego wyżej zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 marca 2011 r., I FZ 25/11, zapadłym w innej ze spraw spółki. Stanowisko to Sąd rozpoznający niniejsze zażalenie podziela w pełni.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.