Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1190/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [..] maja 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1190/04

U z a s a d n i e n i e

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r., [...], zawiesił z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie wszczęte na wniosek Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. w przedmiocie stwierdzenia na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) przez Skarb Państwa prawa własności gruntu położonego w S., obręb [...] , oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha i nabycia przez PKP S.A. prawa użytkowania wymienionego gruntu oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Uzasadniając to postanowienie Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 37a ust. 1 powołanej ustawy grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem z zastrzeżeniem ust. 7. Z załączonego do wniosku oświadczenia, złożonego w imieniu PKP S.A., wynika, że przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład linii kolejowej W. K. i w dniu 31 maja 2003 r. była w nieprzerwanym i samoistnym posiadaniu wnioskodawcy i jej poprzednika prawnego od ponad 30 lat i w jego władaniu w dniu 28 lutego 2003 r. Potwierdził to Prezydent Miasta S., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej w pismach z dnia [...]listopada 2003 r. i [...] stycznia 2004 r. informując także, że Skarb Państwa nie dysponuje tytułem własności tych nieruchomości. W związku z tym nie można wykluczyć możliwości stwierdzenia zasiedzenia przez Skarb Państwa tego gruntu w trybie art. 172 k.c. Istnieje więc konieczność zbadania, czy Skarb Państwa nie stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości przed dniem 1 czerwca 2003 r., bowiem wówczas jedna z przesłanek z art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. nie byłaby spełniona.

Z tego powodu oraz mając na uwadze art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uznano, iż do czasu wydania prawomocnego orzeczenia sądowego w kwestii zasiedzenia tej nieruchomości przez Skarb Państwa nie można wydać decyzji w sprawie jej nabycia przez Skarb Państwa na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. Zachodzą wiec podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego na wskazanej podstawie oraz wezwania Prezydenta Miasta S. zgodnie z art. 100 § 1 k.p.a. do wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości.

Po rozpatrzeniu zażalenia Polskich Kolei Państwowych S.A. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r., [...], utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] podtrzymując przedstawioną argumentację i dodając, że okoliczność, czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa wymaga rozstrzygnięcia przez sąd powszechny i stanowi to zagadnienie wstępne wobec postępowania prowadzonego na podstawie art. 37a powoływanej ustawy z dnia 8 września 2000 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Polskie Koleje Państwowe S.A. wniosły o uchylenie postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2004 r. Postanowienie to zdaniem skarżącego narusza jego prawa wynikające z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez przyjęcie, że uwłaszczenie na podstawie powyższego przepisu może nastąpić jedynie po uprzednim postępowaniu o zasiedzenie nieruchomości przez Skarb Państwa. Błędne jest zastosowanie w niniejszej sprawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i powoduje to znaczną zwłokę w zakończeniu postępowania o uwłaszczenie skarżącego.

Artykuł 37a ustawy z 8 września 2000 r., jako przepis szczególny dotyczący ściśle określonych nieruchomości zajętych przez linie kolejowe, jest samodzielną podstawą nabycie nieruchomości, a ustawodawca do jego zastosowania nie wskazał żadnych dodatkowych przesłanek poza w nim zawartymi. Dlatego zawieszenie postępowania administracyjnego w celu prowadzenia postępowania cywilnego zmierzającego do nabycia przez Skarb Państwa prawa własności w trybie zasiedzenia jest nieuzasadnione. Oba postępowania mają na względzie osiągnięcie tego samego celu, tj. nabycia własności, różnica wynikać może jedynie z daty tego nabycia.

Minister Infrastruktury utrzymując w mocy postanowienie Wojewody [...] podtrzymał argumentację, iż postępowanie o zasiedzenie jest zagadnieniem wstępnym w stosunku do postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie. Jako zagadnienie wstępne należy rozumieć taką sytuację, gdy od wyniku rozstrzygnięcia przed innym organem, w tym przypadku przed sądem cywilnym, zależy wynik rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania. W przedmiotowej sprawie stwierdzenie własności Skarbu Państwa nastąpi niezależnie od faktu, czy podstawą będzie art. 172 k.c., czy art. 37a ustawy z 8 września 2000 r.

Dla zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wymagany jest związek przyczynowo-skutkowy obu rozstrzygnięć, co oznacza, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ nie jest możliwe wydanie decyzji w sprawie. W tej sprawie wydanie decyzji administracyjnej jest możliwe bez konieczności orzekania przez sąd cywilny o zasiedzeniu przedmiotowej nieruchomości, zatem zawieszenie postępowania jest bezpodstawne.

Danie pierwszeństwa postępowaniu cywilnemu z art. 172 k.c. przy rozstrzyganiu nabycia przez Skarb Państwa własności gruntów pod liniami kolejowymi stoi w sprzeczności z celem wprowadzenia przepisu art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji (...). Utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Infrastruktury z [...] maja 2004 r. czyni art. 37a przepisem martwym i jest sprzeczne z intencjami ustawodawcy, który dla zmiany sytuacji prawnej PKP wprowadził szczególny tryb uwłaszczeń.

Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podnosząc, że jedną z przesłanek zastosowania art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. jest stwierdzenie, czy grunty nie stanowią własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP, co oznacza, że organ wojewódzki ma obowiązek jednoznacznego ustalenia stanu prawnego (własności) nieruchomości. Skoro w niniejszej sprawie stanu prawnego nie można ustalić w oparciu o istniejące dokumenty, a nie można wykluczyć nabycia własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa w trybie zasiedzenia, zasadne było zawieszenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Skarga jest uzasadniona, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Sąd uznał, że wydane postanowienia naruszają prawo procesowe (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych PKP SA w dniu 24 kwietnia 2003 r. wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S, oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha w skazując art. 200 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) jako podstawę nabycia tego prawa. Do wniosku dołączono decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w S. z dnia [...] stycznia 1989 r., nr [...], wydaną na podstawie 4 ust. 1 pkt 1, art. 38, 40 i 45 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), o przekazaniu w zarząd Centralnej Dyrekcji Kolei Państwowych m.in. gruntu o powierzchni [...] ha [...] m².

Na podstawie tego wniosku Wojewoda [...] wszczął postępowanie w sprawie uwłaszczenia PKP SA, zawiadamiając pismem z dnia [...] kwietnia 2003 r. strony postępowania. Następnie PKP SA pismem z dnia [...] września 2003 r. wystąpiła do Wojewody [...] o "zmianę kwalifikacji wniosku z art. 200 UoGN na art. 37a ust. 2-7 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe" i "stwierdzenie decyzją Wojewody nabycia własności ww gruntu przez SP z dniem 1 czerwca 2003 r. zgodnie z art. 37a ust. 1 i 6". Wniosek ten został złożony po dniu wejścia w życie z dniem 25 maja 2003 r. art. 37a ustawy z 8 września 2000 r.

W sentencji postanowienia z dnia [...] maja 2004 r. Wojewoda [...] podał, że zawiesza postępowanie wszczęte na wniosek PKP na podstawie art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. a w jego uzasadnieniu, nawiązując do wniosku z [...] kwietnia 2003 r. zmodyfikowanego pismem z [...] września 2003 r., przyjmuje że postępowanie toczy się na nowej podstawie prawnej (art. 37a ustawy z 8 września 2000 r.) i dokonuje oceny wniosku na tej obowiązującej dopiero od 25 maja 2003 r. podstawie. W tej sytuacji organ powinien, po ewentualnym wyjaśnieniu, jakie jest rzeczywiste żądanie wnioskodawcy, umorzyć postępowanie wszczęte w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami lub je zawiesić, a następnie wszcząć postępowanie na nowej, wskazanej przez wnioskodawcę podstawie prawnej. Organ pierwszej instancji bezpodstawnie uznał, że na wniosek PKP SA z [...] września 2003 r. skutecznie dokonała się zmiana żądania. W pierwszym wniosku żądano uwłaszczenia PKP SA, natomiast w kolejnym nabycia własności przedmiotowego gruntu przez Skarb Państwa, a więc każdy z tych wniosków dotyczył różnych żądań. Łączy te wnioski osoba wnoszącego i przedmiot, a różni podstawa prawna i zakres żądanego rozstrzygnięcia.

Te istotne uchybienia postępowania uzasadniają uchylenie wydanych postanowień. W ponownym postępowaniu konieczne będzie także rozważenie, czy decyzja z dnia [...] stycznia 1989 r. o ustanowieniu zarządu na rzecz PKP gruntu o powierzchni [...] ha [...] m² nie przesądza, że podstawę uwłaszczenia PKP SA – jak pierwotnie żądano – nie powinien stanowić przepis art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wyłączałoby stosowanie w tej sprawie art. 37a ustawy z 8 września 2000 r.

Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).