Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 7/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. art. 7, 77 par. 1, 80 i 84 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. art.  235, 237 par. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 200 i 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skarg K. P. na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 października 2012 r. nr [...] z dnia 26 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata E. B. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K oraz na rzecz adwokata J. D. Kancelaria Adwokacka Al. [...] w K kwotę po 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. postanowił połączyć niniejszą sprawę ze sprawą o sygn. akt III SA/Kr 8/13 – do wspólnego rozpoznania

i rozstrzygnięcia i prowadzić pod sygn. akt III SA/Kr 7/13.

Zaskarżonymi decyzjami z dnia 26 października 2012 r. nr [...] oraz nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca

1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn., Dz. U. 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869, zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych) utrzymał

w mocy decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego

w N. S. z dnia [....] 2011 r. 1) nr [...], znak: [....] o braku podstaw do stwierdzenia u K. P. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat oraz 2) nr [....], znak: [....] o braku podstaw do stwierdzenia u K. P. choroby zawodowej

w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego

lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

K. P. pracował w okresie od 1964 r. do 2004 r. kolejno jako instruktor muzyczny w Powiatowym Domu Kultury w D. T., instruktor zespołu akordeonistów i kursu akordeonistów w placówkach Zakładowego Domu Kultury [...]: Domu [...], [...], wychowawca w internacie przy Szkole Podstawowej nr [....] w K., nauczyciel gry na instrumentach w Społecznym Ognisku Muzycznym Nr [...] w K., wychowawca w Specjalnym Zakładzie Poprawczym w K., nauczyciel gry

na akordeonie w Państwowej Szkole Muzycznej w M., instruktor gry

na akordeonie w Młodzieżowym Domu Kultury w K., nauczyciel przedmiotów teoretycznych oraz nauczyciel bibliotekarz.

Decyzją z dnia [....] 2008 r., nr [...], znak: [....], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. S. orzekł o braku stwierdzenia u K. P. choroby zawodowej przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postepowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych trybach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115, zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.).

Organ powołał się na wydane w sprawie orzeczenia Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] 2007 r. nr [....] i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [....] 2008 r. nr [....], w którym stwierdzono, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącego ww. choroby. Wyjaśnione zostało, że przeprowadzone badania laryngologiczne i stroboskopowe nie ujawniły zmian chorobowych narządu głosu typowych dla nadmiernego obciążenia wysiłkiem głosowym takich jak guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych oraz niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Natomiast decyzją z dnia [....] 2008 r. nr [....], znak: [....], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. S. orzekł o braku stwierdzenia u K. P. choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz.

Decyzja ta organu wynikła z ustaleń dotyczących stopnia narażenia skarżącego w miejscach pracy na czynniki szkodliwe, które są zbieżne z ustaleniami w decyzji organu nr [....] oraz z twierdzeń jednostek orzeczniczych, tj. Ośrodka Medycyny Pracy zawartych w orzeczeniu z dnia [....] 2007 r. nr [....] (i jego uzupełnienia z dnia [....] 2008 r.) i w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [....] 2008 r. nr [....] (i jego uzupełnienia z dnia [....]

2008 r.). Na podstawie bowiem przeprowadzonej diagnostyki lekarskiej,

m.in. audiometrii tonalnej oraz analizy dokumentacji medycznej, w tym karty informacyjnej z leczenia w oddziałach laryngologicznych w W. i w K.

z roku 1979 stwierdzono u skarżącego podwyższenie progu słuchu dla UP 51 dB oraz głuchotę ucha lewego. Stwierdzone uszkodzenie słuchu ucha prawego

i głuchota ucha lewego, zgodnie z wiedzą medyczną, nie jest efektem działania hałasu zawodowego i nie może być rozpoznane jako choroba zawodowa narządu słuchu.

W odwołaniach od tych decyzji K. P. podniósł, że są one dla niego krzywdzące, ponieważ całe życie przepracował w zawodzie nauczyciela w dwóch resortach sprawiedliwości oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W następstwie rozpoznania odwołań Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzjami z dnia [....] 2008 r. nr [....]

oraz nr [....] utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. S. z dnia [....] 2008 r. nr [....], znak: [....] oraz nr [....], znak: [....].

Podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji w zakresie narażenia K. P. na nadmierny wysiłek głosowy oraz uznając,

że orzeczenia lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy w K.

i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w sposób kompletny i wystarczający wypowiedziały się w kwestii podstaw do uznania

u skarżącego istnienia przedmiotowych chorób zawodowych, organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne. W gestii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest tylko ocena orzeczeń lekarskich jako materiału dowodowego w sprawie, natomiast brak jest uprawnień do podważania ustalonych przez lekarzy rozpoznań klinicznych. Fakt zatrudnienia w narażeniu

na wysiłek głosowy, przy braku objawów klinicznych choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W uzasadnieniu drugiej z decyzji organ odwoławczy wskazał dodatkowo,

że zgodnie z wykazem chorób zawodowych chorobę zawodową narządu słuchu można rozpoznać pod warunkiem wystąpienia w okresie do 2 lat od zakończenia narażenia zawodowego na hałas (kryterium czasowe) udokumentowanych objawów chorobowych spełniających warunki określone w pkt 21 wykazu, tj. obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego (kryterium jakościowe) oraz ubytek wynoszący

co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszących (kryterium ilościowe). Spełnienie tych trzech kryteriów jednocześnie jest konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej.

W przypadku skarżącego nie zostało spełnione kryterium jakościowe. Przeprowadzone badania wykazały ubytek słuchu typu ślimakowego w uchu prawym oraz głuchotę ucha lewego (która nigdy zgodnie z wiedzą medyczną nie jest efektem działania hałasu) spowodowaną przebytą chorobą samoistną – zespołem Ramsaya

– Hunta.

W wyniku złożonej przez K. P. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 131/09 uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia

26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. jedn., Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 98 ze zm.)

w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Utrata mocy prawnej powołanych przepisów nastąpiła w dniu 3 lipca 2009 r.

W ocenie Sądu, wyeliminowanie z porządku prawnego kontrolowanych

przez Trybunał Konstytucyjny przepisów stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w myśl art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267).

W ponownym postępowaniu organ I instancji zwrócił się do Ośrodka Medycyny Pracy w K. (OMP) o weryfikację orzeczeń lekarskich:

nr [...] i nr [....] z dnia [....] 2007 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu z uwzględnieniem obowiązującego od dnia 3 lipca 2009 r. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869).

W odpowiedzi OMP poinformował, że po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji medycznej podtrzymuje stanowiska zawarte w ww. orzeczeniach lekarskich. W uzasadnieniu podał, że zmiany w ww. wykazie chorób zawodowych dotyczące określenia patologii w obrębie narządu głosu (pkt 15 aktualnego wykazu chorób zawodowych) nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia, ponieważ zasadniczym powodem nierozpoznania choroby zawodowej narządu głosu

u K. P. był brak zmian chorobowych, typowych dla działania nadmiernego wysiłku głosowego, wymienionych w aktualnym wykazie.

W drugiej ze wskazanych odpowiedzi OMP poinformował,

że po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji medycznej podtrzymuje stanowisko zawarte w ww. orzeczeniu lekarskim. W uzasadnieniu podał,

że zasadniczym powodem nierozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu

u K. P. był stwierdzony typ uszkodzenia słuchu - głuchota ucha lewego, która nie jest efektem działania hałasu oraz jednostronny niedosłuch odbiorczy ucha prawego pochodzenia ślimakowego. Stwierdzona u badanego głuchota ucha lewego nie jest charakterystyczna dla uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Analiza dokumentacji medycznej potwierdziła przebyty w 1977 r. zespół Ramsaya

- Hunta. Jest to schorzenie samoistne, na skutek którego nastąpiło uszkodzenie nerwu słuchowego po stronie lewej, skutkujące głuchotą ucha lewego

oraz porażeniem nerwu słuchowego po stronie lewej. Ponadto, stwierdzono u ww. brak narażenia w okresie zatrudnienia, tj. w latach 1982-2004 na takie natężenie hałasu, które zgodnie z wiedzą medyczną mogłoby stwarzać ryzyko powstania uszkodzenia słuchu.

Tożsame stanowiska zajął OMP po przeprowadzonej na wniosek skarżącego ponownej weryfikacji orzeczeń.

Na podstawie ww. orzeczeń i opinii lekarskich oraz oceny narażenia zawodowego organ I instancji - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. S. - wydał decyzje nr [....] oraz nr [....] w dniu [....] 2011 r., znak: [....] o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych.

Od decyzji tych K. P. wniósł odwołania do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, podnosząc, że w jego ocenie schorzenia na które cierpi są związane ze środowiskiem pracy. Jego stan zdrowia się nadal pogarsza i jest w ciągłym leczeniu.

W toku postępowania odwoławczego organ II instancji zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o weryfikację orzeczeń lekarskich z dnia [....] 2008 r. nr [....] o braku podstaw

do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym oraz obustronnego, trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowanego hałasem

z uwzględnieniem obowiązującego od dnia 3 lipca 2009 r. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Przedmiotowe orzeczenia lekarskie zostały wydane

na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, które Trybunał Konstytucyjny wyrokiem

z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P23/07 uznał za niezgodne z Konstytucją.

W odpowiedzi Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego

w S. przesłał orzeczenia lekarskie nr [....] i nr [....]

o braku podstaw do rozpoznania obu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia nr [....] braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej

w postaci choroby narządu głosu Instytut stwierdził, iż zdiagnozowane u K. P. przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani oraz zaburzania artykulacji spowodowane obwodowym porażeniem nerwu twarzowego po stronie lewej nie mają cech klinicznych przewlekłego organicznego schorzenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym wymienionego w wykazie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu orzeczenia nr [....] Instytut wskazał, że przekazane dane przez inspektora sanitarnego potwierdzają zawodowe narażenie na hałas

w latach 1964 – 1982. Dan przedstawione przez zakład pracy świadczą, ze w okresie 1982 – 2004 pracy jako nauczyciel gry na akordeonie, nauczyciel bibliotekarz, wychowawca internatu nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania uszkodzenia słuchu. Analiza dokumentacji potwierdza przebycie w 1977 r. samoistnego schorzenia półpaśca usznego (zespołu Remsaya – Hunta)

– z postępowym obwodowym porażeniem nerwu twarzowego po stronie lewego

i głuchotą ucha lewego.

Opisanymi na wstępie decyzjami, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzje organu I instancji z dnia [....] 2011 r. 1) nr [....], znak: [...] oraz nr [....], znak: [....].

W uzasadnieniach tak podjętych rozstrzygnięć organ odwoławczy wskazał,

że podstawowym powodem nierozpoznania u K. P. choroby zawodowej w obu jednostkach orzeczniczych był brak zmian chorobowych, typowych

dla działania nadmiernego wysiłku głosowego, wymienionych w aktualnym wykazie chorób zawodowych.

Rozpoznane u skarżącego schorzenie pod postacią przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani, nie figurował w poprzednim i nie figuruje

w aktualnym wykazie chorób zawodowych, a tylko takie schorzenie może być uznane za chorobę zawodową.

Natomiast podstawowym powodem nie rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego

lub czuciowo – nerwowego spowodowanego hałasem, było stwierdzenie głuchoty ucha lewego. Zgodnie z wiedzą medyczną narażenie nad ponadnormatywny hałas nigdy nie doprowadza do całkowitej głuchoty. Ponadto z dokumentacji wynika,

że skarżący przebył samoistne schorzenie w 1977 r. – zespół Remsaya – Hunta,

na skutek którego nastąpiła właśnie głuchota ucha lewego.

Skargi na powyższe rozstrzygnięcia wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. P., żądając uchylenia zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniach skarg podniesiono, że w ponownym postępowaniu administracyjnym nie były przeprowadzone badania lekarskie, a doszło jedynie

do weryfikacji orzeczeń polegającej na analizie dokumentacji medycznej. Stanowiące podstawę do wydania zaskarżonej decyzji orzeczenia OMP i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. zostały wydane na podstawie badań lekarskich przeprowadzonych u skarżącego w 2007 i 2008 r., mimo że w toku aktualnego postępowania skarżący wnosił o przeprowadzenie ponownych badań.

Skoro organ I instancji wydał decyzje w oparciu o stan faktyczny istniejący kilka lat przed ich wydaniem, organ odwoławczy zobowiązany był uchylił decyzje

ze względu na konieczność wyjaśnienia istoty sprawy, czego nie uczynił.

W odpowiedzi na skargi organ administracji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę

do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie,

lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skargi zasługiwały na uwzględnienie.

W świetle art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U.

z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm., zwanej dalej Kodeksem pracy) za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli

w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku

ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

W myśl natomiast art. 235² Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej

u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia

w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu,

pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) Rada Ministrów wydała rozporządzenie. Rozporządzenie to, z dnia 30 czerwca 2009 r.

(Dz. U. z 2009 r. Nr 105 poz. 869, zwane dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych), weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r. i obowiązywało w dacie wydawania zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji.

Stosownie do treści tego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych

na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem.

W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi, zatem wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Wykładnia wskazanych przepisów Kodeksu pracy oraz rozporządzenia

w sprawie chorób zawodowych prowadzi do wniosków, ze rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem, co najistotniejsze, wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest, więc pojęciem prawnym, oznaczającym zachorowanie,

które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania.

Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych (por. wyrok WSA z 11 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 876/09, LEX nr 577707).

W rozpatrywanych sprawach postępowania dotyczyły chorób zawodowych, wymienionych w pozycjach: 15 i 21 wykazu chorób zawodowych.

Wyniki przeprowadzonych u skarżącej badań wykonywanych

przez Ośrodek Medycyny Pracy w K., zawarte w orzeczeniach

z dnia [....] 2007 r. nr [....] i nr [....], wskazują, o braku podstaw

do stwierdzenia u skarżącego obu chorób: 1) przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat.,

2) obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo

- nerwowego spowodowanego hałasem.

Z § 8 ust. 1 wskazanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wynika, że podstawę do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte

w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli zaś właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa

w ust.1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza,

który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia

lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację

oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Co prawda z § 11 ust. 1 obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wynika, że "z zastrzeżeniem ust. 2 do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne", to za prawidłowe ocenić działania organów,

które dodatkowo zwróciły się do biegłych lekarzy o weryfikację pierwotnych orzeczeń lekarskich, wydanych jeszcze pod rządami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postepowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych trybach (Dz. U. z 2002 r.

Nr 132, poz. 1115).

Ośrodek Medycyny Pracy w K. orzeczeniem z dnia

[....] 2011r. poinformował, że po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji medycznej, uwzględniając kryteria diagnostyczno-orzecznicze zamieszczone w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych, będącym załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, podtrzymuje stanowiska zawarte w poprzednich orzeczeniach lekarskich.

Nie zmienił swojego stanowiska, także po przesłaniu mu dodatkowej dokumentacji załączonej do pisma skarżącego z dnia [...] 2011 r. ,

w którym to domagał się ponownego badania i analizy załączonej dokumentacji.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych Poradnia Medycyny Pracy w S. wydał natomiast w dniu

[....] 2012 r. orzeczenia uzupełniające do orzeczeń uprzednio wydanych

przez Instytut w tej sprawie.

W orzeczeniach tych jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że skarżący był narażony zawodowo na wysiłek głosowy w latach 1982 – 2004. Rozpoznano prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, zaburzenie artykulacji spowodowane obwodowym porażeniem nerwu twarzowego po stronie lewej. Stwierdzane jednakże zmiany patologiczne u skarżącego nie mają cech klinicznych choroby zawodowej głosu.

Natomiast w drugim z orzeczeń Instytut wskazał, że analiza dokumentacji potwierdza, że w 1977 r. skarżący przebył schorzenie samoistne – półpasiec uszny

z następowym obwodowym porażeniem nerwu twarzowego po stronie lewej

i głuchota ucha lewego. Jednocześnie w orzeczeniu tym wskazano wyniki audiometrii tonalnej, która w uchu prawym wynosi 48 dB. Rozpoznano niedosłuch czuciowo

– nerwowy o cechach lokalizacji ślimakowej w uchu prawym. Orzeczenie skonstatowano stwierdzeniem, że nie znaleziono podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż stwierdzony niedosłuch nie ma cech klinicznych schorzenia słuchu działaniem hałasu.

Istotnie orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej

w skrócie - k.p.a.). Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić,

czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych.

Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a.

"Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania

pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane

w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu

w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może

to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego" (por. wyrok WSA

z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn.. akt IV SA/Wr 688/11, LEX

nr 1146150).

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych lekarz (uprawniony i zatrudniony w określonej jednostce - § 5 ust. 1) wydaje orzeczenie

o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania,

na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Doręczane pacjentowi (badanemu pracownikowi) orzeczenie lekarskie jest więc diagnozą opartą na wynikach poszczególnych badań, dokumentach i ocenie narażenia zawodowego, co oznacza, że jednostka orzecznicza nie ma obowiązku doręczania pacjentowi wyników poszczególnych badań.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy poprzestały jedynie

na uzyskaniu ponownych orzeczeń lekarskich właściwych jednostek orzeczniczych

i zadowoliły się zawartymi w nich stwierdzeniami o braku podstaw do rozpoznania

u skarżącego obu jednostek chorobowych bez należytej oceny, czy uzupełnione orzeczenia lekarskie są należycie uzasadnione i nie budzą w tym względzie zastrzeżeń.

Skuteczność jednakże czynności dokonanych w toku postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie aktualnie obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, o której mowa w § 11 ust. 1 tego aktu prawnego, nie może oznaczać braku uwzględnienia nowych okoliczności faktycznych, które ewentualnie zaistniały przed wydaniem decyzji, i które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uszła uwadze organom okoliczność, że skarżącego nie przebadano ponownie, mimo, iż takie żądanie wyraźnie zgłosił w piśmie z dnia [....]

2011 r., a co najważniejsze pominęły zupełnie, że jednostki orzecznicze

w sposób nienależyty uzasadniły swoje opinie. Budzi wątpliwości, w ocenie Sądu, stanowisko co do rozpoznania u skarżącego ubytku słuchu w uchu prawym, tj. lepiej słyszącym typu ślimakowego, a jednocześnie stwierdzenie przez jednostkę orzeczniczą braku podstaw do stwierdzenia objawów klinicznych schorzenia narządu słuchu w sytuacji, gdy, jak wynika z opinii rozpoznano niedosłuch czuciowo

– nerwowy o cechach lokalizacji ślimakowej właśnie w uchu prawym. Skoro lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje

do oceny wpływu różnych na organizm ludzki, obowiązkiem ich było przedstawienie w taki sposób diagnozy w uzasadnieniu wydanych orzeczeń lekarskich, aby była ona nie tylko zrozumiała dla organów sanitarnych, ale i dla strony.

W kontekście podniesionych przez skarżącego, co prawda dopiero

na rozprawie, okoliczności związanych ze zbagatelizowaniem przez lekarzy orzeczników sygnałów skarżącego, że we wskazywanych przez niego placówkach medycznych istnieje dokumentacja medyczna, która w jego ocenie może rzucać światło na kwestie związane z obiema jednostkami chorób zawodowych, a których sam nie może uzyskać, bo mogą być one przesłane na żądanie jednostek orzeczniczych, stwierdzić należy, że w tym względzie nie rozpatrzenie tego rodzaju dowodów ocenić należało jako uchybienie postanowieniom art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem z góry wykluczyć sytuacji, że zawierają one inne diagnozy niż wskazane w wydanych orzeczeniach jednostek orzeczniczych.

W takim stanie rzeczy wręcz obowiązkiem organu było zwrócenie się

do jednostek orzeczniczych o należyte uzasadnienie wydanych opinii

i doprecyzowania stwierdzeń w nich zawartych, ściągając, bądź zobowiązując

je do ściągnięcia i przeanalizowania wskazywanej dokumentacji medycznej

przez skarżącego, tak aby rozwiać wszelkie wątpliwości w tym względzie.

W tym zakresie trafny jest zarzut skargi naruszenia przez organy art. 7 k.p.a. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie błędnej i dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ

na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając kontrolowane decyzje za niezgodne z prawem, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, na podstawie art. 200 i 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.