Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 394/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary, Asesor WSA Andrzej Kania, Protokolant Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2006 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Z. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich . We wniosku wskazał następujące represje :

- 1.08.1944 - 12.08.1944 Powstanie Warszawskie, obóz P.

- od 15.08.1944 do kwietnia 1945 deportacja , praca przymusowa w obozach w O.( [...] ), Z. ([...] ), R., L. i J.

Decyzją z dnia [...] września 2005r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania Z. K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z art.8 ust. 1 ustawy z dn. 24. 01. 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz.371 z późn. zm.) Prezes Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, określi, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy NKWD lub będące pod nadzorem NKWD, których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art.3 pkt.2 i w art.4 ust. 1 pkt. 1 lit. a), b) i lit. c) oraz w pkt. 3. Na podstawie powyższego przepisu Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 20.09.2001r. rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz.U. z 2001r. Nr 106 poz. 1154 ). Kierownik Urzędu wskazał, iż wnioskowany przez stronę obóz nie został wymieniony we wspomnianym rozporządzeniu ani - jak wynika z dostępnych urzędowi materiałów oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy - nie był obozem karnym lub wychowawczym, o których mowa w § 5 pkt. 2 i 3 powyższego rozporządzenia. W związku z tym organ uznał, że wnioskowana represja nie jest represją w rozumieniu cyt. ustawy kombatanckiej, w szczególności nie jest represją w rozumieniu art.4 ust. 1 pkt. l lit. a , b lub c.

Od powyższej decyzji strona wniosła środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku zainteresowany podniósł, że przebywał w obozie w [...], który miał być podobozem obozu koncentracyjnego w [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...} stycznia 2006r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].09.2005 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż nie ulega wątpliwości, że z tytułu pobytu w obozie w [...], który spełniał funkcję podobozu [...] ustawodawca przewiduje przyznanie uprawnień kombatanckich. Jednakże jak wynika z pisma Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Nr [...] z dnia [...].01.2005 r. "przebywanie więźnia w podobozie obozu koncentracyjnego mogło nastąpić tylko poprzez obóz macierzysty" - w tym wypadku obóz w [...]. Wnioskodawca zaś nie przedstawił żadnych dowodów, że przebywał w obozie koncentracyjnym. Ponadto organ powołał się na relację świadka M. K. - brata wnioskodawcy, posiadającego uprawnienia z tytułu świadczenia pieniężnego przewidzianego dla osób deportowanych do pracy przymusowej (decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...] kwietnia 2000 r.). Kierownik wskazał, iż w aktach administracyjnych jego sprawy znajduje się zapis dotyczący pobytu w [...] : "08.1944 - 10.1944 r. [...] k/[...] - gospodarstwo rolne, praca w polu razem z matką i bratem, umieszczenie w obozie pracy, w tym Obóz przejściowy w [...]". W związku z powyższym organ administracyjny uznał, iż wnioskodawca wraz z rodziną przebywał obozie przejściowym w [...], a obóz ten nie został wymieniony w § 5 oraz 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. Natomiast samo wywiezienie do pracy przymusowej jak również pobyt w obozie pracy (czego Kierownik Urzędu nie kwestionuje) nie jest represją w rozumieniu ustawy kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego .

Od powyższego rozstrzygnięcia zainteresowany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zakwestionował twierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przebywanie więźnia w podobozie mogło nastąpić jedynie poprzez obóz macierzysty. Z. K. powołał się w tym zakresie na pismo , które otrzymał z Instytutu Pamięci Narodowej. Ponadto wskazał, iż pismo IPN, na które z kolei powołuje się Kierownik w uzasadnieniu decyzji dotyczy innej osoby i innego obozu , więc nie może mieć zastosowania w sprawie niniejszej.

Do skargi Z. K. dołączył pismo IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z 18.01.2006 r. skierowane do niego w odpowiedzi na zadane pytanie czy wymienione w jego piśmie obozy spełniają warunki art.3 pkt.2 i art.4 pkt.1 poz. 1 b i 2 ustawy kombatanckiej, a więc czy były to obozy koncentracyjne lub obozy, w których osadzone osoby pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Z pisma tego wynika, że w [...] był męski podobóz [...], istniał od lutego 1944r. do lutego 1945 r. Więźniowie pracowali w [...]. W lutym 1945r zostali odtransportowani do [...], gdzie pracowali w [...].

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona zasadna.

Istotnie - jak to wskazuje w uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobom deportowanym do pracy przymusowej i przebywającym w obozach pracy , które nie spełniają jednak wymogów określonych w art. 4 ust 1pkt 1 lit.a, b lub c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.).

Zgodnie z upoważnieniem zawartym w art. 8 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy Prezes Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, określił, w drodze rozporządzenia miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy NKWD lub będące pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) oraz w pkt 3. ( rozporządzenie z 20.09.2001r. publ. Dz.U. Nr 106 poz.1154) . Tylko pobyt w obozach i miejscach odosobnienia tam wymienionych spełnia wymogi określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach. W rozporządzeniu tym nie są wymienione obozy w żadnej z miejscowości , w których przebywał skarżący po ewakuacji z W. - z wyjątkiem Z. ([...] ), w którym znajdował się podobóz [...]. Dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma więc ustalenie czy Z. K. podczas pobytu w [...] przebywał w podobozie [...]. I właśnie w tym zakresie w toku dotychczasowego postępowania doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Ustalając, iż skarżący nie mógł przebywać w podobozie [...] w [...] Kierownik Urzędu oparł się m.in. na piśmie Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...].01.2005 r. nr [...] - w oparciu o treść tego pisma wywiódł, iż Z. K. nie mógł przebywać w podobozie obozu koncentracyjnego, gdyż do podobozu można było trafić tylko przez obóz macierzysty ( k 18 akt adm. ) .

Jednak - jak słusznie zauważa skarżący - pismo to dotyczy nie tylko innej osoby, ale też innego obozu ([...]). Nie może być więc podstawą do jakichkolwiek ustaleń czy wniosków w sprawie niniejszej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wykorzystanie w.w. pisma w toku postępowania doprowadziło do naruszenia norm art. 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien wyjaśnić - przy użyciu wszelkich środków dowodowych przewidzianych w k.p.a. - czy Z. K. przebywał w podobozie [...] w [...] . W ramach tego postępowania celowym też będzie zwrócenie się do Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wyjaśnienie kto i w jaki sposób trafiał do podobozów [...].

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 200 P.o.p..s.a.