Uchwała Składu Pięciu Sędziów NSA, sygn. akt OPK 21/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 88i
journal: Dz.U. 1999 nr 101 poz. 1178
law: Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej.
article: art. 1a ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 121 poz. 770
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.
Teza: Wykreślenie w trybie art. 88i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./ wpisu w ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej, gdy osoby fizyczne wykonujące do dnia 31 grudnia 2000 r. działalność gospodarczą jako wspólnicy takiej spółki nie dostosowały formy wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy, stosownie do art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym /Dz.U. nr 121 poz. 770 ze zm./, następuje z dniem, w którym decyzja administracyjna o wykreśleniu stała się ostateczna.

TEZY

Wykreślenie w trybie art. 88i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./ wpisu w ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej, gdy osoby fizyczne wykonujące do dnia 31 grudnia 2000 r. działalność gospodarczą jako wspólnicy takiej spółki nie dostosowały formy wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy, stosownie do art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym /Dz.U. nr 121 poz. 770 ze zm./, następuje z dniem, w którym decyzja administracyjna o wykreśleniu stała się ostateczna.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny przy udziale Marii Kalocińskiej, prokuratora Prokuratury Apelacyjnej, delegowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie z odwołania Edwarda K. od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta L. z dnia 13 czerwca 2001 r. (...) w przedmiocie wykreślenia z urzędu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2001 r. na posiedzeniu jawnym pytania prawnego pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., zgłoszonego na podstawie art. 22 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. 2001 nr 79 poz. 856/, o następującym brzmieniu:

z jaką datą następuje wykreślenie w trybie art. 88 i, w związku z art. 88e ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./ wpisu do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami w sytuacji, gdy osoby fizyczne wykonujące do dnia 31 grudnia 2000 r. działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych nie dostosowały do dnia 31 marca 2001 r. formy wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy?

podjął następującą uchwałę:


UZASADNIENIE

Uchwałą (...) z dnia 1 października 2001 r. pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., działając na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. 2000 nr 79 poz. 856/, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne przytoczone w sentencji uchwały.

Uchwała ta podjęta została w postępowaniu wszczętym na skutek odwołania Edwarda Zbigniewa K. od decyzji wydanej z urzędu z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia 13 czerwca 2001 r. w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 1 kwietnia 2001 r. wpisu dokonanego w dniu 10 października 1995 r. pod numerem 35595 dotyczącego działalności gospodarczej w zakresie handlu i gastronomii, zgłoszonej i prowadzonej od dnia 16 października 1995 r. przez Edwarda Zbigniewa K. i Macieja Pawła S. jako dwóch wspólników spółki cywilnej.

W odwołaniu Edward Zbigniew K., kwestionując zasadność rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta L. w części dotyczącej wstecznej daty wykreślenia, wniósł o orzeczenie przez organ odwoławczy, że wykreślenie objętej wpisem spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej nastąpiło z dniem 13 czerwca 2001 r., a więc z dniem wydania decyzji o wykreśleniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. przy rozpatrywaniu odwołania powzięło wątpliwość właśnie co do dnia z jakim następuje wykreślenie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej w trybie art. 88i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, a mianowicie, czy ma to nastąpić z dniem 1 kwietnia 2001 r., jak to uczynił organ pierwszej instancji, czy też jako skutek wydania stosownej decyzji przez właściwy organ. Powyższa wątpliwość - zdaniem Kolegium - sprowadza się w zasadzie do ustalenia charakteru prawnego decyzji wydanej na podstawie powoływanego art. 88i. Chodzi mianowicie o to, czy decyzja o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej, która do dnia 31 marca 2001 r. nie dostosowała w myśl art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym /Dz.U. nr 121 poz. 770 ze zm./, formy wykonywanej działalności do wymogów ustawy, ma charakter deklaratoryjny czy konstytutywny.

W ocenie Kolegium za charakterem deklaratoryjnym decyzji wydanej w trybie art. 88i Prawa działalności gospodarczej przemawia treść przepisów: art. 1 a ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz art. 88g ustawy Prawo działalności gospodarczej. W świetle bowiem art. 2 Prawa działalności gospodarczej spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, natomiast są nimi w myśl ust. 3 tego artykułu wspólnicy spółki w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Z kolei przepisy art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym nakładają na osoby fizyczne, które do dnia 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych, obowiązek dostosowania w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy - Prawo działalności gospodarczej tj., jak twierdzi Kolegium, do dnia 31 marca 2001 r., formy wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy. W myśl zaś art. 88g ustawy Prawo działalności gospodarczej, z dniem 1 stycznia 2001 r. ewidencja działalności gospodarczej prowadzona na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej stała się ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu powoływanej ustawy Prawo działalności gospodarczej, a wpisy dokonane w tej ewidencji zachowały moc z zastrzeżeniem art. 1a ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Z zestawienia powołanych przepisów Kolegium wyprowadziło wniosek, że wpisy do ewidencji działalności gospodarczej, dotyczące spółek cywilnych, które z dniem 1 stycznia 2001 r. utraciły status przedsiębiorcy, pozbawione zostały mocy z dniem 31 marca 2001 r. Tak więc wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej wpisów dotyczących tych jednostek może mieć - w ocenie Kolegium - jedynie charakter deklaratoryjny, porządkujący stan prawny ustalony samą ustawą. W rezultacie omawiane wpisy powinny podlegać wykreśleniu przez organ administracji z urzędu, jako że utraciły już swoją moc z uwagi na niedopełnienie do dnia 31 marca 2001 r. ciążącego na wspólnikach spółki cywilnej obowiązku dostosowania działalności tej jednostki do wymogów przewidzianych w nowych rozwiązaniach prawnych. W tym stanie rzeczy wydanie przez organ administracji decyzji w trybie art. 88i ustawy Prawo działalności gospodarczej jest obligatoryjne, zaś sama decyzja o wykreśleniu ma charakter deklaratoryjny i pełni funkcję porządkującą.

Przedstawiony pogląd, zdaniem Kolegium, nie jest jednak bezdyskusyjny. Kwestionowany jest ponadto przez samego odwołującego się ze względu na konsekwencje w sferze finansowej wspólników spółki cywilnej. Zdaniem Kolegium za charakterem konstytutywnym decyzji wydanej w trybie art. 88i ustawy Prawo działalności gospodarczej mogą bowiem przemawiać następujące okoliczności. Otóż gdyby intencją ustawodawcy było całkowite pozbawienie mocy z dniem 31 marca 2001 r. wpisów w ewidencji działalności gospodarczej dotyczących spółek cywilnych, to - w ocenie Kolegium - zamieścił by on wyraźny przepis stanowiący na przykład, że "wpisy dokonane na rzecz spółek cywilnych z dniem 31 marca 2001 r. tracą moc". Konsekwentnie w art. 88g ustawy Prawo działalności gospodarczej powinien znaleźć się przepis stanowiący, iż wpisy dokonane w ewidencji działalności gospodarczej zachowują moc z wyjątkiem /a nie zastrzeżeniem/ wpisów dokonanych przez wspólników spółki cywilnej przed dniem 1 stycznia 2001 r. Tak więc uregulowanie tej kwestii przez ustawodawcę w inny sposób niż wskazany przez Kolegium, daje podstawę do prezentowania stanowiska, że sama ustawa nie przesądziła o dacie utraty mocy wpisów dokonanych przed dniem 1 stycznia 2001 r. na rzecz spółek cywilnych, które do dnia 31 marca 2001 r. nie dostosowały swojej działalności gospodarczej do wymogów ustawy, oraz że w związku z tym o utracie mocy wpisów do ewidencji działalności gospodarczej spółek cywilnych decyduje organ administracji. Dopiero konstytutywna decyzja organu administracji publicznej w tym zakresie tworzy, zdaniem Kolegium, nowy stan prawny, na skutek którego wpisy omawianych jednostek organizacyjnych tracą moc.

Z tych względów pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. stwierdził, iż niejednoznaczność i nieprecyzyjność powoływanych przepisów ustawowych uzasadnia przedstawienie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy rozpoznawanej przez Kolegium.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Z treści przedstawionego pytania prawnego wynika, że istota zagadnienia prawnego dotyczy ustalenia, z jakim dniem następuje wykreślenie w trybie art. 88i, w związku z art. 88e ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./ wpisu z ewidencji działalności gospodarczej spółek cywilnych, które nie dostosowały do dnia 31 marca 2001 r. formy wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy. Tak więc Kolegium jako założenie przyjmuje stanowisko, iż omawiany obowiązek "dostosowania" formy wykonywanej dotąd działalności przez spółki cywilne do wymogów "nowej" ustawy mógł być przez zainteresowanych wykonany, pod rygorem wykreślenia wpisu, w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. /dzień wejścia w życie powoływanej ustawy - Prawo działalności gospodarczej/ do dnia - jak wspomniano - "31 marca 2001 r." Trzeba zatem podkreślić, że przedstawione założenie SKO jest co do zasady błędne. Otóż, stosownie do art. 1a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. /Dz.U. nr 121 poz. 770 ze zm./ osoby fizyczne, które do dnia 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych, były obowiązane w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./, dostosować formę wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy. Ustawa - Prawo działalności gospodarczej weszła w życie co do zasady /jak wynika z jej art. 100/ z dniem 1 stycznia 2001 r. W art. 2 ust. 2 i 3 postanowiła, że przedsiębiorcą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej określonej w ustawie. Omawiane "dostosowanie" dotychczasowej formy działania spółki cywilnej do nowych wymogów prawnych, o których mowa w art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. nie musiało więc polegać jedynie na wszczęciu postępowania administracyjnego o wpis wspólnika /wspólników/ spółki cywilnej jako osoby fizycznej do ewidencji działalności gospodarczej jako samoistnego przedsiębiorcy, ale na przekształceniu na przykład spółki cywilnej w wybraną spółkę prawa handlowego. Wypływa stąd wniosek, że termin trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy - Prawo działalności gospodarczej na wspomniane "dostosowanie" dotyczy przedsiębiorcy. Przepis ten, będący przepisem przejściowym, oznacza tylko tyle, że przed upływem terminu trzech miesięcy, spółka cywilna nie może być wykreślona z ewidencji. Nie określa ten przepis, jakie są prawne skutki niedostosowania formy wykonywanej działalności gospodarczej do wymogów ustawy. Należy zwrócić też uwagę, że kwestia końcowej daty terminu na dostosowanie działalności nie jest tak jednoznaczna, jak to Kolegium przyjmuje. Wyjaśnienie tej kwestii wykracza jednak poza granice tej sprawy i nie ma znaczenia dla udzielania odpowiedzi na pytanie prawne.

W art. 88g ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej wprowadzona została zasada, iż z dniem 1 stycznia 2001 r. ewidencja działalności gospodarczej prowadzona na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej stała się z mocy prawa ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu "nowej" ustawy, a dokonane w niej wpisy zachowały moc z zastrzeżeniem art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym /Dz.U. nr 121 poz. 770; zm. Dz.U. 2000 nr 114 poz. 1194/. Ustawodawca wyraził więc wolę zachowania ciągłości w dziedzinie ewidencjonowania podmiotów prowadzących już działalność gospodarczą na dotychczasowych zasadach określonych w powoływanej ustawie o działalności gospodarczej. Jednocześnie w art. 88i ustawy - Prawo działalności gospodarczej postanowiono co do zasady uporządkować "nową" ewidencję działalności gospodarczej stanowiąc, że wpisy do tej ewidencji jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami, podlegają wykreśleniu z urzędu, z uwzględnieniem art. 88e ust. 3 tej ustawy - tj. z zachowaniem formy decyzji administracyjnej w tym zakresie. Wspomniany obowiązek prawny wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej tych podmiotów nie jest jednak bezwzględny, bowiem stosownie do art. 1a ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym osoby fizyczne, które do dnia 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych, zostały zobowiązane w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w ust. 1 /tj. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej - Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./, do dostosowania formy wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy. Wspomniane "nowe" formy prowadzenia działalności gospodarczej wynikają wprost z definicji "przedsiębiorcy" - zawartej w art. 2 ust 2 i 3 Prawa działalności gospodarczej, pod którym to pojęciem rozumie się osobę fizyczną, osobę prawną oraz niemającą osobowości prawnej spółkę prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą, a także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Z tych unormowań można wyprowadzić wniosek, że ustawodawca w omawianym zakresie hołduje zasadzie ciągłości działalności gospodarczej, dbając między innymi o to, by proces transformacji w zakresie form prowadzenia tej działalności nie pozbawiał przedsiębiorców możliwości faktycznego wykonywania prowadzonej dotąd działalności, ale by działalności tej nadali po prostu nowy kształt prawny. Z jednej bowiem strony z woli ustawodawcy spółki cywilne przestają być co do zasady podmiotami obrotu gospodarczego i powinny być w związku z tym wykreślone z ewidencji, z drugiej zaś strony spółkom tym umożliwiono przyjęcie - jak wskazano - nowej formy prawnej przedsiębiorcy. Oznacza to, z punktu widzenia funkcjonalnej wykładni prawa, iż celem ustawodawcy nie było pozbawianie spółek cywilnych prawa uczestniczenia w obrocie prawnym, lecz niejako zmuszenie tych podmiotów do przyjęcia jednej ze zunifikowanych form prawnych działalności, a dopiero następnie uporządkowanie ewidencji działalności gospodarczej poprzez stopniowe wykreślanie /z urzędu/ jednostek niemających już racji bytu w obrocie gospodarczym. Argumentem przemawiającym za rozumowaniem zakładającym prymat dostosowania formy jednostki gospodarczej nad jej wykreśleniem z ewidencji /tj. faktycznym pozbawianiem jej prawa wykonywania prowadzonej dotąd działalności/ jest okoliczność, że ustawodawca nie wprowadził żadnego terminu, z którym miałoby nastąpić wykreślenie danego pomiotu z ewidencji. Z powołanego art. 88i w związku z art. 88e ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej wynika jedynie zasada, że wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami, podlegają wykreśleniu z urzędu w drodze decyzji administracyjnej. Ustawodawca nie zakreślił tu żadnego generalnego terminu dotyczącego tego właśnie wykreślenia. Natomiast termin 3-miesięczny wynikający z art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym jest związany z obowiązkiem prawnym spółki cywilnej jako przedsiębiorcy, polegającym w istocie - jak była o tym mowa - na zmianie formy działalności, nie zaś z obowiązkiem "uporządkowania" ewidencji. Takiego zresztą /samego w sobie/ obowiązku uporządkowania ewidencji ustawodawca w ogóle nie wprowadza uznając zapewne, że ewidencja będzie aktualizowana stopniowo poprzez bądź to wykreślanie z tej ewidencji podmiotów, które na skutek przekształcenia nie będą objęte ewidencją, bądź poprzez wykreślenie podmiotów, które zaniechały w ogóle działalności gospodarczej. Nie sposób zatem przyjąć, aby wykreślenie władczym aktem organu mogło nastąpić z jakąkolwiek wcześniejszą datą niż skutek prawny takiego aktu.

Ma to zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia wątpliwości Kolegium, co do charakteru prawnego decyzji administracyjnej wydawanej na podstawie art. 88i ustawy - Prawo działalności gospodarczej. Otóż, jak wspomniano przedstawione akty prawne nie zawierają norm wskazujących, że wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej podmiotu, który nie spełnił w określonym terminie warunku dostosowania do nowych form działalności, następuje z mocy samego prawa. Wręcz przeciwnie ustawodawca w przepisach art. 88i, w związku z art. 88e ust. 3 powoływanej ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej wyraźnie wskazał, że wykreślenie podmiotu z ewidencji następuje w drodze decyzji w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu. Argumentem przemawiającym za brakiem podstaw do uznania, iż omawiane wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej następuje z mocy ustawy z upływem określonego w ustawie terminu jest sposób wprowadzania przez ustawodawcę zmian związanych z przyjęciem nowego systemu prowadzenia i ewidencjonowania działalności gospodarczej. I tak, gdy prawodawca chciał aby dotychczasowa ewidencja działalności gospodarczej uległa przekształceniu z mocy prawa w nową ewidencję, to w art. 88g Prawa działalności gospodarczej postanowił wprost, że "z dniem 1 stycznia 2001 r. ewidencja działalności gospodarczej prowadzona na podstawie ustawy, o której mowa w art. 99 pkt 2, staje się ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy (...)". Takiego stanowczego przepisu nie przewidziano natomiast - jak wspomniano - dla wykreślania wpisów z ewidencji działalności gospodarczej podmiotów, które nie zmieniły formy prawnej działania.

Powierzenie wykonania określonych w ustawie zadań organom administracji państwowej stanowi kompetencje tych organów do stosowania prawa najczęściej w formie decyzji administracyjnych. W przypadku kiedy mamy do czynienia z obowiązkiem bądź prawem wynikającym wprost z ustawy /z mocy prawa/, skutek prawny następuje z datą ustaloną w tej ustawie, natomiast akt administracyjny konkretyzujący przedmiot i skierowany do indywidualnego adresata ma charakter deklaratoryjny. Decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie istnienie i zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał wcześniej z mocy przepisów prawnych. Jest to podstawowa cecha różniąca decyzje deklaratoryjne od decyzji konstytutywnych, po których wydaniu następują skutki prawne. Decyzja konstytutywna może zmienić zakres praw i obowiązków stron tylko na przyszłość, to jest od daty, gdy stała się ostateczna. Decyzja administracyjna przekształcająca treść stosunku prawnego nie może, co do zasady, zmienić go z mocą wsteczną.

Prowadzi to do wniosku, że decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 88i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej jest decyzją konstytutywną.

Za poglądem, iż wykreślenie spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej w trybie powołanych przepisów ustawy - Prawo działalności gospodarczej nie może nastąpić z mocy prawa z ostatnim dniem terminu wskazanego w art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym przemawia także systemowa wykładnia prawa regulującego szeroko rozumianą problematykę gospodarczą. Otóż, jak wskazano, obecne formy działalności gospodarczej wynikają z treści przepisów art. 2 ust. 2 i 3 Prawa działalności gospodarczej, które to pod pojęciem "przedsiębiorcy" rozumieją osobę fizyczną, osobę prawną oraz niemającą osobowości prawnej spółkę prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą, a także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Tak więc ani ustawa - Prawo działalności gospodarczej, ani Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym wcale nie wymagają od wspólników spółki cywilnej, aby we wspomnianym 3-miesięcznym terminie dostosowali formę prawną działalności poprzez rejestrację każdego ze wspólników jako odrębnego przedsiębiorcy. Wręcz przeciwnie, w świetle art. 551 par. 2 i 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych /Dz.U. nr 94 poz. 1037 ze zm./ spółka cywilna może być przekształcona w spółkę handlową przez jej wspólników /par. 2/. Do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową inną niż spółka jawna stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przekształcenia spółki jawnej w inną spółkę handlową /par. 3/. Tak więc wspólnicy spółki cywilnej mogą zgodnie z prawem wybrać taką właśnie formę przekształcenia.

Trzeba także zwrócić uwagę, że stosownie do art. 88a ust. 2 Prawa działalności gospodarczej ewidencja działalności gospodarczej jest jawna. Pełni ona zatem z woli ustawodawcy istotną rolę gwaranta w obrocie gospodarczym i jest w związku z tym ważną podstawą do zawierania przez przedsiębiorców kontraktów handlowych. Prawidłowość prawna tych kontraktów przekłada się zaś na określoną sytuację podatkową podmiotów biorących udział w obrocie prawnym. Posługując się zatem wykładnią funkcjonalną omawianych przepisów nie sposób twierdzić, że wpisy do ewidencji działalności gospodarczej dokonane zgodnie z prawem, na tle których kontrahenci budują swoją sytuację prawną na przyszłość, mogą być traktowane jako niebyłe na skutek ewentualnych decyzji wywołujących skutki retroaktywne. Także i ta okoliczność przemawia za konstytutywnym charakterem analizowanych decyzji, a zatem za brakiem podstaw prawnych do wykreślenia wpisu w ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej /gdy osoby fizyczne wykonujące do dnia 31 grudnia 2000 r. działalność gospodarczą jako wspólnicy takiej spółki nie dostosowały formy wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy na podstawie art. 1a ust. 3 powoływanej ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym/ przed dniem, w którym decyzja administracyjna o tym wykreśleniu stała się ostateczna.

Te wszystkie względy prowadzą do wniosku, że wykreślenie w trybie art. 88i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej wpisu w ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej, gdy wspólnicy takiej spółki nie dostosowali formy wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy, stosownie do art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym /Dz.U. nr 121 poz. 770 ze zm./, następuje z dniem, w którym decyzja administracyjna o wykreśleniu stała się ostateczna.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 18 ust. 2 i art. 50 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ podjął uchwałę jak w sentencji.