Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 483/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 154 § 2, art. 155, art. 156 § 1 pkt 2, art. 16 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M.W. - Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "R." z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] maja 2007r. , znak: [...]; 2. stwierdza nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2006 r., nr SKO. [...]; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M.W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1a oraz art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115), po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w L. z dnia (...) maja 2007 r., znak: (...); utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia (...) lutego 2004 r., znak: (...) (Nr ...), mocą której wymierzył M. W., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "R." z siedzibą w L., karę pieniężną w wysokości 3.480 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia po drodze wojewódzkiej Nr ....

Organ pierwszoinstancyjny uzasadnił swoje stanowisko brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku w trybie art. 155 k.p.a., bowiem art. 13 ust. 2a w zw. z ust. 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) stanowi, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia (...) lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu (...), pobiera się kary pieniężne.

Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania stwierdzając, że decyzja ostateczna będąca przedmiotem postępowania jest prawidłowa.

Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy użyciu wag posiadających świadectwa legalizacji. Protokół na tę okoliczność sporządzili pracownicy Zarządu Dróg Publicznych w L., posiadający stosowne uprawnienia. Prawidłowo przeprowadzone badania stwierdzały przekroczenie dopuszczalnych wielkości nacisku na osie pojazdu marki (...), nr rej. (...) będącego własnością odwołującego się. Kierujący pojazdem nie zgłosił uwag do protokołu kontroli. Ujawniona okoliczność i wynik kontroli wskazuje na naruszenie norm określonych w § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Wysokość kary została wymierzona prawidłowo i wynika z pkt 4 pkt 1 lit. b i d załącznika do ustawy o drogach publicznych.

Prawidłowo organ I instancji podniósł, że podstawę prawną jego decyzji Nr (...) z dnia (...) lutego 2004 r. , stanowił przepis art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 z zm.).

Pomiar nacisku na osie pojazdu wykonano przy użyciu wag posiadających aktualne świadectwa legalizacji i zgodnie z instrukcją producenta.

Faktu tego nie uchylał brak przepisów metrologicznych wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636 ze zm., które zostały wprowadzone dopiero z dniem 13 marca 2004 r. na mocy delegacji ustawowej – rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. Nr 35, poz. 316).

W dacie dokonywania pomiaru obowiązywało zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa Nr 5, poz. 40). Skoro jednak zarządzenie to wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego (art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. – Prawo o miarach), to nie stanowiąc podstawy materialnoprawnej wydawanych w tej sprawie decyzji (było bowiem aktem prawa o charakterze wewnętrznym), obowiązywało organy dokonujące ważenia pojazdów w ruchu w dacie podejmowania decyzji, a zatem można było wydawać decyzje w trybie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy o drogach publicznych .

Kolegium podniosło również, że decyzja objęta wnioskiem o dokonanie zmiany bądź uchylenie, a także protokół z kontroli, który stanowił podstawę do jej wydania właściwie powołują i inne przepisy, m.in. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego. (Dz. U. Nr 14, poz. 144 z 2003 r. ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262 z 2003 r.).

Uwzględniając obowiązujące przepisy prawa i rozważania w zakresie ich interpretacji oraz stosowania organu odwoławczy uznał, że brak przepisów wykonawczych, o których traktuje odwołanie, tj. art. 9 ust. 3 ustawy – Prawo o miarach, nie wyłączał uprawnienia organu do nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym w oparciu o przepis art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych – w wysokości określonej na podstawie pkt 4 ppkt 1 lit. b/ i d/ załącznika do ustawy.

Odnosząc się do przytoczonych przez odwołującego wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie – Kolegium wyjaśniło, że zaprezentowanych w nich stanowisk nie podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, czemu dał wyraz w wyroku z dnia 10 sierpnia 2005 r. (sygn. akt OSK 1826/04).

Skargę sądową na powyższą decyzję złożył M. W., zarzucając:

- naruszenie przepisów postępowania , tj. art. 7 i art. 8 k.p.a.

- naruszenie art. 21 ustawy o drogach publicznych poprzez błędne przyjęcie, że organ I instancji w dniu kontroli pojazdu (29 października 2003 r. ) miał wszystkie wymagane uprawnienia do kontroli i ważenia pojazdów, w sytuacji gdy zarówno w dniu kontroli, jak też w dacie wymierzenia kary pieniężnej ( w dniu 5 lutego 2004 r.) brak było przepisów wykonawczych do art. 9 ust. 3 ustawy Prawo o miarach, w oparciu o które, w drodze rozporządzenia, określono metody i warunki, w jakich należy dokonywać pomiaru obciążenia osi pojazdu w ruchu.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a nadto decyzji ZDW z dnia (...) lutego 2004 r., Nr (...).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną zważył, co następuje:

Naprzód podnieść należy kwestię, która uszła uwadze organom decyzyjnym, a w konsekwencji doprowadziła do wydania wadliwych decyzji, które muszą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało na wniosek M. W., który w piśmie z dnia 12 maja 2006 r., (k. 47 akt administracyjnych) sprecyzował swój pierwotny wniosek z dnia 20 października 2004 r., żądając w trybie art. 155 k.p.a. uchylenia decyzji Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia (...) lutego 2004 r. , znak: (...) oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) marca 2004 r. , nr (...).

Zgodnie z wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości ostatecznych decyzji - ich uchylenie, zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Zasada ta oznacza zatem, że w przypadku wszczęcia postępowania zmierzającego do ewentualnego wzruszenia decyzji ostatecznej, właściwy organ stosuje przepisy rządzące poszczególnymi trybami nadzwyczajnymi, przewidzianymi w rozdziałach 12 i 13, działu II k.p.a. lub w ustawach szczególnych. Niedopuszczalny jest więc "powrót" do postępowania "zwyczajnego", sprowadzający się do ponownej, merytorycznej oceny sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną przez pryzmat przepisów prawa materialnego i formalnego, obowiązujących w dacie wydania takiej decyzji. Takie permanentne "kontynuowanie" postępowania "zwyczajnego", godzi w art. 16 § 1 k.p.a., a także narusza przepisy art. 7 i art. 8 k.pa.

Analiza zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej przekonuje, że organy, miast dostosować się do dyspozycji art. 155 k.p.a., ponownie oceniły sprawę w aspekcie przepisów prawa materialnego i formalnego, które legły u podstaw wydania ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) marca 2004 r., Nr (...). Skoro tak, oznacza to, że decyzje te obarczone są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa).

Utrwalone jest orzecznictwo, w myśl którego postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostateczną decyzją (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 18 lutego 2000 r., sygn. V SA 1346/99 – LEX nr 41773; z dnia 12 kwietnia 2000 r. , sygn. III SA 1388/99 – LEX nr 4729; z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. III SA 1854/99 – LEX nr 43956; z dnia 24 października 2000 r. , sygn. III SA 2468/99 LEX nr 48003; z dnia 23 marca 2001 r. , sygn. IV SA 1515/96 – LEX nr 53442).

Przepis art. 155 k.p.a. wymienia przesłanki, których łączne spełnienie może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo (przepis ten dotyczy również sytuacji, gdy nałożono na stronę obowiązek).

Tymi przesłankami są:

- zgoda strony,

- brak przepisów szczególnych, które uniemożliwiają tego rodzaju rozstrzygnięcie,

- za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Z redakcji art. 155 k.p.a. wynika, że decyzja wydana w tym trybie ma charakter uznaniowy (użycie zwrotu: "może").

Przepis ten stanowi ponadto, że organem właściwym do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej jest organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia. Skoro art. 155 k.p.a. odsyła do odpowiedniego stosowania art. 154 § 2 k.p.a to nie ulega wątpliwości, że w przypadku gdy w postępowaniu "zwyczajnym:" wydano decyzje w dwóch instancjach, organem właściwym do prowadzenia postępowania o wzruszenie decyzji ostatecznej jest organ II instancji, który wydał taką decyzję (utrzymującą w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, mocą której strona nabyła prawo lub nałożono na nią obowiązek).

W przedmiotowej sprawie decyzję pierwszej instancji wydał Dyrektor Zarządu Dróg Wojewódzkich w L. z naruszeniem art. 155 w zw. z art. 154 § 2 k.p.a., mimo że organem właściwym było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.

W tych okolicznościach decyzje organów obu instancji dotknięte są inną jeszcze wadą nieważności, gdyż zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Wprawdzie ostatecznym postanowieniem z dnia (...) czerwca 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. przekazało wniosek skarżącego do rozpatrzenia w I instancji Dyrektorowi Zarządu Dróg Wojewódzkich w L. działającemu z upoważnienia Zarządu Województwa L. (k. 58 akt administracyjnych), jednak owo postanowienie ostać się nie może, jako wydane z naruszeniem art. 155 i art. 154 § 2 k.p.a., a w konsekwencji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.pa.).

Sąd, będąc wyposażony w uprawnienia przewidziane w art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. uznał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego w/w postanowienia jest niezbędne dla prawidłowego, końcowego załatwienia sprawy.

Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a.