Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 129/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 40 ust 1 ust 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2013 r. sprawy ze skargi I. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego R. F. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 listopada 2011 r. I. A., urodzony [...] lutego 1986 r., obywatel [...], narodowości [...], wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazując na przyczyny i okoliczności, dla których ubiega się o nadanie statusu uchodźcy, skarżący oświadczył: "Pięciokrotnie byłem zabierany z domu przez ludzi w maskach, także z ulicy mnie zabierano. Poddawano mnie wtedy przemocy fizycznej. Zmuszano do podpisywania dokumentów dotyczących wybuchów. Nie mogę wrócić do kraju pochodzenia, gdyż podpisałem część takich dokumentów" oraz że był prześladowany, nie brał udziału w działaniach wojennych, a był poddawany przemocy fizycznej. Ponadto skarżący oświadczył, że nie był nigdy zatrzymany ani aresztowany. Również nie był skazany wyrokiem sądu ani nie było prowadzone przeciwko niemu żadne postępowanie sądowe, ani administracyjne, a także nie należał do żadnych organizacji politycznych, religijnych, kulturalnych, społecznych czy etnicznych.

Uznając powyższy wniosek za niedopuszczalny, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, umorzył postępowanie o nadanie statusu uchodźcy, a następnie Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] utrzymała w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że rozpatrywany wniosek jest kolejnym – drugim – wnioskiem ubiegającego się o nadanie statusu uchodźcy, złożonym po otrzymaniu ostatecznej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2011 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Szefa do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], który odmówił nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz o wydaleniu wobec stwierdzenia braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, przyjmując, że deklarowane przez stronę powody zwrócenia się o przyznanie ochrony nie uzasadniają obawy przed prześladowaniem.

Według Rady do Spraw Uchodźców, gdy uwzględnić, że kolejny wniosek został oparty na podstawach zbieżnych z już rozpatrzonym, uzasadnione było uznanie go za niedopuszczalny i odstąpienie od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Rada wskazała, że w pierwszym wniosku o nadanie statusu uchodźcy skarżący oświadczył, że nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był członkiem żadnej partii politycznej, organizacji religijnej, społecznej lub kulturalnej. Nie był zatrzymywany, aresztowany, nie prowadzono przeciwko niemu postępowania administracyjnego lub sądowego, jak też nie był skazany wyrokiem sądu. Jednocześnie skarżący uważa się za osobę prześladowaną i poddawaną przemocy, gdyż był zabierany z domu i bity. Ponadto bezpośrednią przesłanką do ekspatriacji stały się w przypadku skarżącego zatrzymania przez przedstawicieli struktur siłowych. Pierwsze zatrzymanie skarżącego nastąpiło w 2008 r. – był zabierany nocą z domu, przetrzymywany w pomieszczeniu pod ziemią, pozbawiony żywności i wody, i próbowano go nakłonić do podpisania oświadczenia, którego podpisania odmówił. Później następowały dalsze zatrzymywania, podczas których stosowano wobec niego przemoc. Cudzoziemiec nie miał żadnych problemów z opuszczeniem kraju pochodzenia czy uzyskaniem dokumentu podróży. W ciągu ostatnich 10 lat podróżował po terytorium [...]. W latach 1999-2004 mieszkał w [...] jako uchodźca oraz często jeździł do [...] na zakupy. W kraju pochodzenia pozostała matka, [...] siostry i brat. Skarżący nie zadeklarował, aby oni doświadczali tam podobnych problemów. Oświadczył, że wyemigrował pod presją matki. Skarżący oświadczył, że czasowo mógłby osiedlić się w [...], co wpłynęłoby na poprawę jego bezpieczeństwa, jednak potwierdził ryzyko odnalezienia go przez funkcjonariuszy.

Dokonana analiza złożonych wniosków doprowadziła organy administracji rozpoznające sprawę do konkluzji, że oba wnioski oparte są na tych samych podstawach, tj. o obawę związaną z ogólną sytuacją w kraju pochodzenia oraz zatrzymania związaną ze stosowaniem przemocy, których skarżący miał doświadczać. Organy orzekające w sprawie stwierdziły, że rozpoznawany wniosek nie zawiera żadnych nowych elementów i oparty jest na identycznych podstawach, jakich dotyczyła sprawa już rozstrzygnięta ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją znajdującą się w obrocie prawnym. Zachodzi zatem tożsamość spraw, zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. W takiej sytuacji organ odwoławczy, powołując się na art. 32 ust. 3 i 4 dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich wskazał, że merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Tymczasem wnioskodawca nie przedstawił żadnych nowych okoliczności dających podstawę do rozważenia nowych podstaw wniosku. Szef Urzędu do Spraw Uchodźców z urzędu zbadał panującą sytuację polityczno-społeczną w kraju pochodzenia skarżącego, czego dowodem są opracowania zawarte w aktach oraz odniesienie się do nich w uzasadnieniu decyzji i stwierdził, że sytuacja ta nie zmieniła się od wydania decyzji ostatecznej w pierwszym postępowaniu i nie tylko nic nie wskazuje na to, aby skarżący narażony był na ryzyko doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, którym jest nie [...], a cała [...], ale także brak jest uzasadnionych obaw prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy. Sytuacja w kraju pochodzenia nie wskazuje na pojawienie się nowej podstawy wniosku uzasadniającej obawę skarżącego przed prześladowaniem. Nie wskazuje na to również sam wnioskodawca. Z obszernych materiałów Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia z dnia 13 marca 2012 r. dotyczących aktualnej sytuacji w [...], znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, nie wynika, aby po wyjeździe cudzoziemca z kraju pochodzenia zaszły okoliczności, które pognębiłyby lub mogły być przyczyną prześladowań lub doznania przezeń poważnej krzywdy.

Skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył I. A., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, co stanowi naruszenie art. 7 kpa i art. 77 kpa oraz naruszenie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez błędne ustalenie, że złożony nowy wniosek jest niedopuszczalny, gdyż oparty jest na tych samych podstawach, co poprzedni wniosek, co prowadzi do naruszenia art. 107 § 3 kpa.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 14 maja 2013 r. wpłynęło do akt sprawy pismo procesowe profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, który podtrzymał dotychczasowe twierdzenia zawarte w skardze i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego w podwójnej wysokości przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, z uwagi na zawiłość i obszerność sprawy.

W piśmie tym pełnomocnik dodatkowo podniósł zarzuty naruszenia:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie na skutek niezgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania administracyjnego, związanej z zasadą demokratycznego państwa prawa zasady praworządności;

- art. 15 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 2 tej ustawy poprzez nierozważnie przez organ przesłanek udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej na terytorium RP lub zgody na pobyt tolerowany, pomimo zaistnienia przesłanki naruszenia prawa skarżącego do życia rodzinnego w przypadku jego wydalenia z terytorium RP;

2. przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa poprzez zaniechanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie wybiórczej oceny zebranego materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.

W uzasadnieniu złożonego pisma zarzucono organowi, że ten odniósł się jedynie lakonicznie do sytuacji kraju pochodzenia skarżącego, powołując się na "dostępne opracowania" bez wskazania czy są to źródła tożsame, czy też odmienne od tych, które stanowiły podstawę wydania decyzji w sprawie pierwszego wniosku, bowiem sytuacja w każdym kraju, w tym również w kraju pochodzenia skarżącego, cechuje się zawsze określoną dynamiką i ulega zmianom wraz z upływem czasu. Ponadto, w ocenie pełnomocnika, za przyznaniem skarżącemu statusu uchodźcy przemawia nowa okoliczność, jaką jest sytuacja rodzinna skarżącego, która od dnia wydania decyzji rozstrzygającej poprzedni wniosek uległa zmianie, a do której organ nie odniósł się. Mianowicie w momencie wydawania przez organ zaskarżonej decyzji skarżący pozostawał w nieformalnym związku z F. D., zaś obecnie skarżący pozostaje w związku małżeńskim z wymienioną cudzoziemką i spodziewają się pierwszego wspólnego dziecka. Wydalenie skarżącego z terytorium RP spowoduje naruszenie jego prawa do życia rodzinnego poprzez rozdzielenie go z żoną i mającym wkrótce urodzić się ich wspólnym dzieckiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Z analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że wniosek cudzoziemca z dnia 8 listopada 2011 r. jest drugim wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, złożonym zaledwie pięć dni po otrzymaniu przez skarżącego w dniu 3 listopada 2011 r. decyzji ostatecznej Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2011 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Szefa do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2011 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i wydaleniu z terytorium RP wobec braku przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej i braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Należy wyjaśnić, że rozstrzyganie w zakresie statusu uchodźcy odbywa się przede wszystkim na podstawie art. 1A Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej 28 lipca 1951 r. w Genewie, Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku 31 stycznia 1967 r., ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Pomocniczo przy procedowaniu zastosowanie mają również inne akty prawne, w tym, np. dyrektywa Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony oraz dyrektywa Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz.Urz. UE L 05.326.13 ze zm.), która to dyrektywa wskazuje na zasady procedowania (co do minimalnych norm) w sprawach uchodźczych, określono procedury rozpatrywania wniosku (art. 23) jak również postępowania w przypadku złożenia kolejnych wniosków (art. 32).

Orzekając w zakresie żądania zawartego we wniosku o przyznanie statusu uchodźcy organ rozstrzygający ma obowiązek ocenić je w kontekście okoliczności zgłoszonych we wniosku dotyczących w indywidualny sposób cudzoziemca i stanowiących o jego prześladowaniu i zagrożeniach, a które mieszczą się w katalogu zamkniętych przesłanek określonych w art. 1A Konwencji Genewskiej pozwalających na uznanie wnioskodawcy za uchodźcę. Oczywiście przedstawione twierdzenia, muszą być oceniane w kontekście okoliczności zewnętrznych rozumianych jako sytuacja istniejąca w kraju pochodzenia cudzoziemca, która to sytuacja stanowi uzasadnienie występowania wskazywanych przez wnioskodawcę zagrożeń i to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania okoliczności dotyczących w jego ocenie prześladowania, których szczegółowe rozważenie może pozwolić na ocenę, czy możliwe jest udzielenie cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej.

Należy uznać, że skoro okoliczności podane w pierwszym wniosku o nadanie statusu uchodźcy w zestawieniu z określoną sytuacją panującą w kraju pochodzenia oraz sytuacją osobistą wnioskodawcy, nie doprowadziły do udzielenia którejś z form ochrony, to zgłoszenie tych samych okoliczności faktycznych w następnym wniosku, przy takim samym stanie prawnym, nie może automatycznie uruchomić postępowania zmierzającego do merytorycznego jego rozpoznania.

W art. 32 ust. 3 powołanej dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich, w sposób wyraźny mowa jest o tym, że kolejny wniosek najpierw poddawany jest wstępnej ocenie czy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje pozwalające na rozpatrzenie możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy dyrektywy Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm uznawania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców za uchodźców lub osoby, które z innych względów wymagają ochrony międzynarodowej, statusu tych osób oraz zakresu przyznawanej pomocy (Dz. U. L 304 z 30.9.2004, str. 12). Co do zasady należy stwierdzić, że w motywie 15 wspomnianej dyrektywy przewiduje się, że w przypadku gdy wnioskodawca składa kolejny wniosek, nie przedstawiając nowych dowodów lub argumentów, zobowiązywanie Państwa Członkowskiego do przeprowadzenia pełnej procedury ponownego rozpatrzenia byłoby niewspółmierne. W takich przypadkach Państwa Członkowskie powinny mieć wybór między procedurami przewidującymi wyjątki od gwarancji, z których zwykle korzysta wnioskodawca. Takim wyjątkiem w prawodawstwie krajowym jest właśnie art. 40 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), który stanowił materialnoprawną podstawę wydania kwestionowanej decyzji. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku, zaś wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Zatem rozumienie pojęcia definicji "oparty na tych samych podstawach" polega na uznaniu, że są to te same jak dotychczas okoliczności faktyczne sprawy i te same twierdzenia, a więc, że nie doszło do zgłoszenia przez wnioskodawcę we wniosku nowych (dodatkowych) informacji lub argumentów.

W odniesieniu do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że okoliczności zgłoszone przez skarżącego we wniosku z dnia 8 listopada 2011 r. wyraźnie odwołują się jedynie do okoliczności, które były już przedmiotem rozważań związanych z wnioskiem poprzednim z dnia 5 listopada 2010 r. Wobec tego, w ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie uznały, że wnioskodawca, wszczynając kolejną procedurę, nie powołał się na żadne nowe fakty czy też okoliczności, które nie istniałyby w momencie składania przez niego pierwszego wniosku uchodźczego. Wnioskodawca w trakcie pierwszego postępowania oświadczył bowiem, że uważa się za osobę prześladowaną, gdyż w 2008 r. został zatrzymany przez przedstawicieli struktur siłowych, przetrzymywany w pomieszczeniu pod ziemią, a następnie nakłaniany do podpisania dokumentów. Ponadto oświadczył, że nie miał żadnych problemów z opuszczeniem kraju pochodzenia czy uzyskaniem dokumentu podróży. W ciągu ostatnich 10 lat podróżował po terytorium [...]. W latach 1999-2004 mieszkał w [...] jako uchodźca oraz często jeździł do [...] na zakupy. Oświadczył, że nie brał udziału w działaniach wojennych i nigdy nie był zatrzymany ani aresztowany. Również nie był skazany wyrokiem sądu ani nie było prowadzone przeciwko niemu żadne postępowanie sądowe, ani administracyjne, a także nie należał do żadnych organizacji politycznych, religijnych, kulturalnych, społecznych czy etnicznych.

Organy orzekające w sprawie prawidłowo zatem uznały, że strona powołała się w nowym postępowaniu dokładnie na te same okoliczności faktyczne, które zostały już uwzględnione w uprzednim postępowaniu uchodźczym. Słusznie organy uznały, że oba wnioski są identyczne pod względem stanu faktycznego ustalonego w sprawie.

Sąd odnosząc się do zarzutu dotyczącego nie zbadania przez organ sytuacji w Czeczenii wskazuje, że mimo że sprawa ta została w sposób wnikliwy i szczegółowy zbadana we wcześniejszym postępowaniu dotyczącym cudzoziemca, to organy administracyjne badające sprawę skarżącego z kolejnego wniosku, dokonały również ponownej oceny sytuacji w kraju jego pochodzenia uznając, że nie uległa ona zmianie w zakresie wskazującym na konieczność objęcia go ochroną międzynarodową na terytorium RP. Wskazać bowiem należy na znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy obszerne opracowania eksperckie, włączone w poczet zgromadzonego materiału dowodowego, poświęcone panującej sytuacji w [...] i w [...]. Najaktualniejszymi materiałami na ten temat są opracowania: Ośrodka Studiów Wschodnich z dnia 16 grudnia 2009 r. nt. aktualnej sytuacji [...] oraz sytuacja obywateli [...] pochodzących z [...] (aktualizacja materiału z 4 lipca 2008 r.) oraz opracowanie tego Ośrodka z dnia 22 grudnia 2010 r. dotyczące aktualnej sytuacji w [...], ponadto raporty UDSC Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia z dnia 23 grudnia 2010 r. i z dnia 14 stycznia 2011 r. opisujące aktualną sytuację w [...] oraz z dnia 13 marca 2012 r. przedstawiający obecną sytuację w [...] (sytuacja bezpieczeństwa i praw człowieka, sytuacja społeczno-polityczna, sytuacja mniejszości, służba zdrowia itp.). Wszystkie doniesienia na temat panującej tam sytuacji wskazują na eskalację konfliktu między bojownikami islamistami tzw. "nurtem opozycyjnym" a rządem. Oceniając wpływ tych wydarzeń na dopuszczalność wydalenia, istotne jest zwłaszcza to, że ataki te nie są na ogół wymierzone w ludność cywilną, a ofiarami padają przede wszystkim osoby bezpośrednio zaangażowane w konflikt. Nie jest to poziom przemocy nieselektywnej, która stwarzałaby powszechne zagrożenie dla ogółu mieszkańców. Zatem wydarzenia te nie przesądzają o niedopuszczalności wydalenia kogokolwiek, kto miałby powrócić do [...]. W sytuacji powrotu skarżącego do kraju pochodzenia nie można uznać za wiarygodne, aby znalazł się on w sytuacji rzeczywistego, realnego ryzyka zagrożenia. Na podstawie załączonych do akt sprawy opracowań nie można przyjąć, że osoby pochodzące z [...] z założenia, systemowo są w całej [...] prześladowane, obecnie nie występuje tam zjawisko zmasowanego konfliktu wewnętrznego, którego celem byłaby ludność cywilna. Dla uznania istnienia przesłanek do nadania statusu uchodźcy niezbędne są poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba, o którą chodzi, znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Sama możliwość wystąpienia zagrożenia nie jest wystarczająca. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem musi być dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o nadanie statusu uchodźcy. Samo powołanie się na zagrożenie bez jakiegokolwiek powiązania z sytuacją skarżącego, nie może odnieść skutku w postaci udzielenia mu na tej podstawie ochrony międzynarodowej. Skarżący w toku postępowania administracyjnego takich realnych przesłanek nie wykazał, bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby jego prawo do życia było zagrożone ze strony władz w [...] czy w ogóle w [...]. Nadto jeśli jeszcze uwzględnić, że skarżący w latach 1999-2004 mieszkał w [...] jako uchodźca oraz często jeździł do [...] na zakupy, a w ciągu ostatnich 10 lat podróżował po terytorium [...] i nie miał żadnych problemów z opuszczeniem kraju pochodzenia czy uzyskaniem dokumentu podróży, to wskazuje, że w istocie nie żywi on obaw w takim stopniu intensywności, by eliminowało to możliwość pobytu w kraju pochodzenia. Skarżący może bezpiecznie powrócić do kraju pochodzenia, gdzie nie grożą mu żadne realne i rzeczywiste zagrożenia wolności, bezpieczeństwa, zdrowia i życia z powodów konwencyjnych. Skarżący nie udowodnił obiektywnego i realnego charakteru deklarowanych przez niego zagrożeń – a trzeba wskazać, że od czasu jego wyjazdu z kraju pochodzenia sytuacja w nim nie uległa pogorszeniu w stopniu wskazującym na zasadność objęcia go jedną z form ochrony międzynarodowej.

Podkreślenia wymaga również, że w dalszym ciągu pozostaje aktualne – znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy – stanowisko Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców zawarte w "Tymczasowych wytycznych dotyczących oceniania potrzeby udzielania ochrony międzynarodowej ubiegającym się o status uchodźcy osobom pochodzącym z [...]" z dnia 17 kwietnia 2009 r., w którym UNHCR nie zaleca już, by wnioski azylowe składane przez [...] rozpatrywane były w oparciu o przesłankę, że w [...] panuje powszechna przemoc. Ponadto także biorąc pod uwagę pięciodniowy upływ czasu pomiędzy otrzymaniem przez skarżącego poprzedniej ostatecznej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2011 r. a złożeniem przez niego kolejnego wniosku z dnia 8 listopada 2011 r., Sąd uznał za niezasadne zarzuty dotyczące niezbadania przez organ tego wątku sprawy. W świetle powyższych ustaleń, skład orzekający w rozpoznawanej sprawie jest zdania, że skarżący złożył kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Nie można też przyjąć, że wydalenie skarżącego na skutek zaskarżonej decyzji, będzie stanowiło ingerencję w prawo do życia rodzinnego poprzez rozdzielenie skarżącego z żoną i mającym się wkrótce urodzić ich wspólnym dzieckiem, bowiem w tym miejscu przypomnieć należy, że ocena legalności zaskarżonej decyzji dokonywana jest według stanu faktycznego ustalonego przez organy orzekające w sprawie na dzień wydania aktu administracyjnego i na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Tymczasem jak sam profesjonalny pełnomocnik skarżącego stwierdza w złożonym do akt sądowych sprawy piśmie z dnia 14 maja 2013 r. "W momencie wydawania przez Organ zaskarżonej decyzji Skarżący pozostawał w nieformalnym związku z panią F. D. Obecnie zaś Skarżący pozostaje w związku małżeńskim z panią F. D (...) i spodziewają się swojego pierwszego dziecka". Okoliczność, że w dniu wydawania zaskarżonej decyzji skarżący pozostawał w nieformalnym związku nie ma dla legalności zaskarżonej decyzji żadnego znaczenia, albowiem związek taki nie rodzi żadnych skutków prawnych ani w [...], ani w obliczu prawa polskiego. Związek ten został usankcjonowany już po wydaniu kwestionowanej decyzji, co pozostaje bez wpływu na treść inkryminowanego rozstrzygnięcia, podobnie jak i nasciturus, skoro Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych na dzień ich wydania. Wobec tego w przedmiotowej sprawie kwestionowana decyzja nie narusza prawa skarżącego do życia rodzinnego. Nie bez znaczenia dla tej oceny pozostaje również fakt, że w kraju pochodzenia skarżący posiada biologiczną rodzinę: matkę, [...] siostry i brata, natomiast na terenie Polski takiej rodziny nie ma i w świetle obowiązującego prawa nie miał jej w ogóle w dniu wydawania kwestionowanej decyzji skoro pozostawał w nieformalnym związku.

W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu organ po zbadaniu wniosku i porównaniu zawartych w nim okoliczności z poprzednimi ustaleniami miał prawo do przyjęcia, że istniała podstawa do uznania, że nowy wniosek jest niedopuszczalny, i że istnieje podstawa do umorzenia postępowania. Słusznie zatem organ zastosował się do regulacji określonej w art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i wydał decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. W takiej sytuacji nie rozważa się przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej zawartych w art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ani zgody na pobyt tolerowany wskazanej w art. 97 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Z tego też powodu Sąd uznaje za bezzasadne zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego.

Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 kpa, 77 kpa oraz 80 kpa. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa i zawarty w art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego. Nie zwalnia to skarżącego z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce on wyciągać korzystne dla siebie skutki zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na specyfikę sprawy takiej jak przedmiotowa, organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów wskazujących na zagrożenia jego praw do życia, w tym również życia rodzinnego, wolności i bezpieczeństwa czy prześladowania skarżącego. Słusznie więc organy oparły się na materiałach dowodowych dostarczonych przez skarżącego, ale też i na dokonanej ponownej ocenie sytuacji w kraju pochodzenia wnioskodawcy, która nie uległa zmianie.

Nadto Sąd z urzędu zauważa, rozpoznając liczne sprawy dotyczące cudzoziemców, że rozbieżności i opatrywanie treści składanych przez cudzoziemców wniosków – o objęcie ich ochroną międzynarodową – o coraz to nowsze elementy wskazuje na zjawisko tzw. "eskalacji zeznań", tzn. rozbudowania oświadczeń składanych przez cudzoziemców skutkiem poznania reguł konwencyjnych i proceduralnych noszących cechy próby kreowania sztucznych scenariuszy mających dopasować sytuację wnioskodawców do tychże reguł. Służyć ma temu również dostarczanie dokumentów, zwłaszcza poświadczeń mających podtrzymywać wszelkie możliwe okoliczności sprawie służące, a będące wyrazem solidarności uchodźców z [...].

W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 kpa, zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ poinformował skarżącego o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czym wyczerpał dyspozycję art. 10 § 1 kpa. Zatem, orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że wniosek z dnia 8 listopada 2011 r. był wnioskiem opartym na tych samych podstawach co rozpoznany wniosek z dnia 5 listopada 2010 r. i w związku z treścią art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony umorzyły postępowanie z powodu niedopuszczalności wniosku.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając decyzje o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach poniesionej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu znajduje uzasadnienie w art. 250 powołanej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 i w zw. z § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Zgodnie bowiem z art. 250 powyższej ustawy, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Podkreślenia wymaga, że wprowadzenie zewnętrznego odesłania do odrębnych przepisów oznacza, że powołany art. 250 nie stanowi uregulowania pełnego. Stąd konieczne jest sięgnięcie do przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Jedna z zasad, do których odsyła art. 250 powołanej ustawy zawarta została w § 2 ust. 1 rozporządzenia. W przepisie tym stanowi się, że zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści wymienionych przepisów wywodzi się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; postanowienie NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317).

Podzielając powyższy pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie zwraca uwagę, że postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i zarazem obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona oraz czy wkład pracy pełnomocnika przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd nie przychylił się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości uznając, że udział pełnomocnika w niniejszej sprawie poddany ocenie uwzględniającej charakter sprawy i znikomy wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, nie może być oceniony jako uzasadniający zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego we wnioskowanej wysokości.