Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1621/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Ł. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego Ł. D. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 24 maja 2007 r. Ł. D. zwrócił się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. o wpisanie go na listę radców prawnych Izby.

W wyniku rozpoznania tego wniosku, uchwałą z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. wpisała wnioskodawcę na listę radców prawnych tej Izby.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca złożył w kwietniu i maju 2007 r. egzamin radcowski. W związku ze złożonym egzaminem i wobec spełnienia przesłanek wynikających z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zmianami) - zwana dalej "ustawą o radcach prawnych", Rada postanowiła wniosek uwzględnić.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] sprzeciwił się wpisaniu strony skarżącej na listę radców prawnych. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał na brzmienie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym na listę radców prawnych może zostać wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu. Organ wskazał, że w okresie odbywania aplikacji w dniu 4 lutego 2005 r. w [...] zachowywał się wobec sędziego, z którym w tym dniu uczestniczył w sesji, niezgodnie z zasadami etyki. Nieproszony przez przewodniczącego zabierał głos w dyskusji. Ponadto w czasie przedmiotowej sesji odmówił odręcznego sporządzenia protokołów z rozprawy, wskazując, że podczas pisania sprawnie posługuje się tylko komputerem. Po przekazaniu laptopa zgłosił zastrzeżenia dotyczące niespełniającego jego oczekiwań typu klawiatury. Tego dnia zwracał się także nieodpowiednio do sędziego, z którym uczestniczył w sesji. Organ podniósł również, że wnioskodawca nie stawiał się na praktyki w wyznaczonych terminach. W dniu [...] lutego 2007 r. zgłosił się do sędziego patrona żądając podpisania dziennika praktyk.

W wyniku zaistniałego zdarzenia sędziowie wymienionego sądu powiadomili Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. o zaistniałej sytuacji.

Dziekan Rady Okręgowej Izby Rady Radców Prawnych w W., w trybie art. 66 ust. 1 ustawy o radcach prawnych udzielił stronie skarżącej ostrzeżenia.

Powyższe okoliczności, zdaniem Ministra, świadczą o tym, że strona skarżąca nie spełnia wymogów, o których mówi art. 24 ust. 1 i 5 ustawy o radcach prawnych, to jest nie daje sowim zachowaniem rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W ocenie organu, wymienione zachowania dyskwalifikują kandydata na radcę prawnego w sferze etyczno moralnej, podważa jego odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter.

Organ wskazał również, że w czasie pracy w [...] skarżący naruszył obowiązki pracownicze nie stawiając się do pracy i nie usprawiedliwiając swojej nieobecności w pracy w sposób przewidziany przepisami. Odbywał również aplikację radcowską nie posiadając w późniejszym okresie zgody przełożonych.

Ponadto organ w uzasadnieniu swojego sprzeciwu wskazał na treść oświadczenia strony skarżącej z dnia 22 maja 2007 r. Wynika z niej, że toczyły się wobec jej osoby dwa postępowania: karne i dyscyplinarne. Organ podkreślił, że Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. nadesłał do organu jedynie akta związane z przywołanym powyżej ostrzeżeniem dziekańskim. Nie nadesłał zaś pozostałych akt prowadzonych wobec aplikanta postępowań lub informacji o ich biegu i sposobie zakończenia. Nie ustalił również formy i sposobu zakończenia postępowania przygotowawczego toczącego się z udziałem tego aplikanta. Nie podjął również działań w celu wyjaśniania sposobu zakończenia czynności w zakresie prowadzonego postępowania karnego. W tym zakresie poprzestano jedynie na załączeniu do akt karty karnej, z której wynika niekaralność strony skarżącej.

Mając powyższe na uwadze, organ ten wskazał, że Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. nie ustaliła wszystkich okoliczności sprawy pod kątem spełniania przez stronę skarżącą wymogów wskazanych w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

Na decyzję Ministra Sprawiedliwości strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniosła o jej uchylenie. Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

W skardze przyznała, że w trakcie praktyki miał miejsce jeden incydent, którego rezultatem było przeprowadzenie wobec jej osoby postępowania dyscyplinarnego w trybie art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Jednocześnie oświadczyła, że nie zna treści pisma z dnia 21 marca 2007 r. stanowiącego informację dla Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. o stwierdzonych naruszeniach. W ocenie strony skarżącej nie miały również miejsca przywołane w zaskarżonej decyzji zdarzenia z dnia [...] lutego 2007 r., w których miała żądać od sędziego patrona podpisania dziennika praktyk. Strona skarżąca oświadczyła, że zgodnie z regulaminem aplikacji na IV r. (roku szkoleniowym 2006/2007) nie odbywały się żadne praktyki sądowe w związku z czym wskazane przez organ fakty nie mogły mieć miejsca.

W ocenie strony skarżącej nie znajduje potwierdzenia w dowodach stwierdzenie organu, że w trakcie pracy w [...] miało miejsce naruszanie przez nią obowiązków pracowniczych poprzez niestawienie się do pracy oraz nieusprawiedliwianie nieobecności w sposób prawem przewidziany. Strona skarżąca przyznała, że co prawda miało miejsce rozwiązanie stosunku pracy z jej winy bez wypowiedzenia, jednakże w tej sprawie było przeprowadzone postępowanie sądowe. Nie potwierdziło ono zasadności rozwiązania umowy o pracę z winy strony skarżącej bez wypowiedzenia.

Ponadto, w ocenie strony skarżącej, nieprawdziwe są również informacje dotyczące złożonego przez nią oświadczenia, z którego wynikać ma, że wobec jej osoby prowadzone było kolejne postępowanie dyscyplinarne w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w W.. W ocenie strony skarżącej, okoliczność ta nie miała miejsca, zaś samo oświadczenie odnosiło się do postępowania dyscyplinarnego wszczętego po rozwiązaniu umowy o pracę w [...]. Strona skarżąca oświadczyła, że przed podjęciem uchwały o wpisie okazała prawomocne postanowienie o umorzeniu tego postępowania.

Strona skarżąca wskazała również, że w decyzji Ministra Sprawiedliwości zarzucono Dziekanowi Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., że ten nie nadesłał do organu akt dotyczących innych, prowadzonych wobec strony skarżącej czynności przygotowawczych. W tym zakresie strona skarżąca wskazała, że przed podjęciem uchwały o wpisie na listę radców prawnych, złożyła dodatkowe wyjaśnienia w tej sprawie i przedłożyła prawomocne orzeczenie sądu o umorzeniu toczącego się postępowania karnego. Wobec powyższego, Dziekan nie musiał występować do właściwych organów z wnioskiem o informację w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Ponadto wskazał, że podejmując decyzję w zakresie złożenia sprzeciwu od wpisu strony skarżącej na listę radców prawnych, nie dysponował w całości dokumentami powołanymi w skardze tj. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r., sygn. [...] Sądu Rejonowego [...] oraz postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., sygn. [...] Komisji Dyscyplinarnej dla Członków Korpusu Służby Cywilnej [...]. Podkreślił również, że z informacji, które uzyskał od Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. wynika, że ten nie dysponował informacją w zakresie sygnatury i sposobu zakończenia toczącego się wobec strony skarżącej postępowania karnego. Odmiennie zaś przedstawiła tę sprawę strona skarżąca, która wskazała w skardze do Sądu, że Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. przed dokonaniem jej wpisu na listę radców prawnych zapoznał się z postanowieniem o umorzeniu wobec niej postępowania karnego.

Minister Sprawiedliwości nie zgodził się również z twierdzeniem strony skarżącej w zakresie naruszenia przez nią obowiązków pracowniczych w czasie zatrudnienia w [...]. Organ wskazał na okoliczność, że Rzecznik Dyscyplinarny złożył do Komisji Dyscyplinarnej [...] wniosek o ukaranie strony skarżącej za nieprzestrzeganie czasu pracy. W wyniku jego rozpoznania, umorzono postępowanie dyscyplinarne, ponieważ strona skarżąca nie była już członkiem Korpusu Służby Cywilnej, ani pracownikiem służby cywilnej zatrudnionym w [...]. Zatem postępowanie to zostało zakończone z przyczyn formalnych. Organ wskazał również, że w dniu 19 października 2006 r. zawarto pomiędzy [...], a stroną skarżącą ugodę w sprawie o sygn. [...]. Na jej podstawie zostały cofnięte przez strony wzajemne roszczenia wynikające z wymienionego stosunku pracy. Jednakże, w ocenie organu, zawarcie ugody nie oznacza, że strona skarżąca nie naruszała obowiązków pracowniczych, w ten sposób, że nie stawiała się do pracy oraz odbywała aplikację radcowską w roku akademickim 2005/2006, w czasie godzin pracy, nie posiadając zgody pracodawcy. Zupełnie odmienną kwestią jest postawa pracodawcy w czasie trwającego postępowania przed sądem od oceny zachowania skarżącego, polegającego na naruszaniu przez niego obowiązków pracowniczych, dokonanej w kontekście przesłanki rękojmi w postępowaniu administracyjnym.

Ponadto organ wskazał na prowadzone wobec strony skarżącej postępowanie karne o sygn. [...]. W postępowaniu tym Sąd stwierdził, że wina oskarżonego w zakresie podżegania do podrobienia jego podpisów przez innego pracownika na liście obecności nie budzi wątpliwości. Sąd ten stwierdził, że strona skarżąca wyczerpała swoim zachowaniem znamiona tego przestępstwa, jednakże z uwagi na okoliczności oraz cechy podmiotowe i przedmiotowe sprawy, należało umorzyć postępowanie ze względu na znikomy stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu.

Powyższe okoliczności, w ocenie organu, łącznie z wcześniej ustalonym nagannym zachowaniem podczas praktyki w [...] świadczą, o tym że strona skarżąca wielokrotnie naruszała zasady etyki niezbędne do wykonywania zawodu radcy prawnego. Wszystkie opisane naganne zachowania skarżącego były związane z jego zatrudnieniem oraz wykonywaniem obowiązków aplikanta radcowskiego.

Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008 r. Sąd dopuścił dowód z dokumentów w postaci: ugody sądowej zawartej w dniu [...] przed [...], postanowienia Komisji Dyscyplinarnej [...] z dnia [...], postanowienia [...] z dnia [...], trzech opinii o skarżącym z dni: [...].12.07 r., [...].12.07 r., [...].12.07 r., trzech listów referencyjnych z dni: [...].12.07 r., [...]. 07 r., [...].12.07 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (uchwałę) lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwana dalej p.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zmianami) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Jego zdaniem, wnioski płynące z argumentacji Ministra w zakresie powodu wniesienia sprzeciwu, co do nieskazitelności charakteru skarżącego, a w konsekwencji braku rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, należy ocenić jako zbyt daleko idące i bezzasadne.

Zdaniem Sądu złożonej skardze nie można odmówić słuszności.

Minister Sprawiedliwości sformułował wobec skarżącego następujące zarzuty:

1. niezgodność zachowania skarżącego z zasadami etyki w związku ze zdarzeniem w trakcie odbywania praktyk w [...];

2. naruszenie obowiązków pracowniczych w [...];

3. toczące się w przeszłości wobec skarżącego postępowanie karne;

4. toczące się w przeszłości wobec skarżącego postępowanie dyscyplinarne;

Odnosząc się do podniesionych wobec skarżącego zarzutów, w zakresie stanów faktycznych stanowiących ich podstawę, zgodzić się należy ze skarżącym, że nieuprawniona jest argumentacja Ministra prowadząca do wniosku, iż nie jest on nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu.

Istotnie zachowanie skarżącego w czasie odbywania praktyk w [...] nie było właściwe. Jednakże ważne są także okoliczności zaistniałe po zdarzeniu. Skarżący przyznał się do winy, przeprosił za swoje zachowanie, odbył wymagane praktyki, uzyskując dobra opinię. Rzecznik Dyscyplinarny OIRP w W. odmówił wszczęcia postępowania wyjaśniającego, a Dziekan OIRP w W. udzielił skarżącemu jedynie ostrzeżenia dziekańskiego.

Skarżący zrozumiał więc swoje zachowanie i wyciągnął z niego odpowiednie wnioski.

Wyjaśniona została także sprawa nieobecności skarżącego w pracy, w [...]. W dniach nieobecności w pracy, skarżący uczestniczył w zajęciach aplikacyjnych, co nie było sporne. Przez dwa lata pracy skarżący uzyskiwał zgodę pracodawcy na odbywanie aplikacji, mimo braku przepisu nakładającego na skarżącego obowiązek corocznego uzyskiwania zgody na udział w zajęciach w sytuacji, kiedy pracodawca przyjął pracownika do pracy z wiedzą i za zgodą na odbywanie aplikacji. Przed Sądem Pracy strony zawarły ugodę mocą której pracodawca - [...] - cofnął wobec skarżącego rozwiązanie umowy o pracę z jego winy bez wypowiedzenia oraz uznał za właściwe rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron.

Przyczyną negatywnej oceny skarżącego nie mogą więc być, wobec zawarcia ugody, okoliczności przyjęte za podstawę rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia. Nie można bowiem przyjąć, iż naruszył on obowiązki pracownicze w postaci niestawienia się do pracy skoro uczestniczył w zajęciach aplikacyjnych, co nie było sporne.

Bezsporne w sprawie jest, że toczyło się wobec skarżącego postępowanie karne. Ten fakt został potwierdzony dołączonym do akt sprawy dowodem w postaci Postanowienia Sądu z dnia [...] kwietnia 2007 roku umarzającego postępowanie wobec Ł. D. na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 w zw. z art. 1 § 2 kk.

Tak więc postępowanie karne zostało wobec skarżącego umorzone wobec znikomego stopnia społecznej szkodliwości czynu. Oczywiście, że zachowanie skarżącego skutkujące wszczęciem postępowania było naganne. Było to jednak zachowanie odosobnione i nie może samo przez się prowadzić do oceny skarżącego jako osoby niebędącej nieskazitelnego charakteru.

Toczące się zaś postępowanie dyscyplinarne, po rozwiązaniu umowy o pracę zostało umorzone wobec faktu, ze skarżący nie był już członkiem Korpusu Służby Cywilnej. Komisja Dyscyplinarna w stanie faktycznym sprawy nie była uprawniona do czynienia ustaleń faktycznych. Skarżący nie był już Członkiem Korpusu Służby Cywilnej.

Analiza stawianych zarzutów skarżącemu prowadzi do wniosku, iż skarżący swoim zachowaniem dopuścił się nieprawidłowości, które zdaniem sądu, ocenić należy jako potknięcia życiowe mniejszej wagi. W żadnym razie nie mogą one skutkować oceną dokonaną przez Ministra. Z uchybień w zachowaniu skarżącego, wysnuty przez organ wniosek, iż nie jest on nieskazitelnego charakteru jest zbyt daleko idący. Waga zachowań nie jest bowiem proporcjonalna do skutków decyzji Ministra w postaci braku możliwości wykonywania zawodu. Ocenie Ministra przeczą dołączone do akt sprawy, stanowiące dowód w sprawie opinie i listy referencyjne. Wynika z nich, ze skarżący jest osobą dobrze przygotowaną merytoryczne do wykonywania zawodu radcy prawnego, osoba rzetelną, sumienną i zdyscyplinowaną

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.

O wykonalności uchylonej decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.