Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3642/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Zalewski po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3642/13 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 listopada 2013 r. spółka B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (nazywana dalej "skarżącą", "Spółką") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], którą nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych.

W skardze skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty w roku obrotowym 2012 w wysokości 206.720,83 zł. Podała, że na rachunku bankowym widnieją środki w kwocie 448,06 zł.

W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 206.720,83 zł.

Zarządzeniem z dnia 31 maja 2014 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: rocznego sprawozdania finansowego Spółki za 2012 r. oraz 2013 r., dokumentu wskazującego na wysokość osiąganego dochodu (poniesionej straty) od początku bieżącego roku, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie.

Przy piśmie z dnia 23 czerwca 2014 r. skarżąca przesłała: roczne sprawozdanie finansowe Spółki za 2012 r., bilans spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r., rachunek zysków i strat Spółki sporządzony na dzień 31 marca 2014 r., wyciągi z posiadanego przez Spółkę rachunku bankowego za okres od lutego 2014 r. do kwietnia 2014 r.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 lipca 2014 r. odmówiono skarżącej, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, nazywanej dalej: "p.p.s.a."), prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.

Pismem z dnia 2 września 2014 r. skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 21 lipca 2014 r., wskazując na wadliwą ocenę jej sytuacji finansowej.

W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że ocena wydolności finansowej Spółki została dokonana na wyrost, albowiem referendarz sądowy oparł swoje stanowisko na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem i dochodami Spółki, a nie na jej rzeczywistym położeniu. Referendarz wykluczył możliwość pogorszenia się kondycji finansowej skarżącej, bazując jedynie na prognozach finansowych Spółki na rok 2013. Zignorował natomiast wykazywane przez Spółkę aktualne problemy finansowe. W celu prowadzenia rozpoczętej w marcu 2012 r. działalności Spółka była zmuszona zakupić [...] sztuki kas fiskalnych, który to wydatek wpłynął na jej kondycję finansową. Transakcje dokonywane na rachunku bankowym skarżącej są próbą ratowania Spółki. Wpłaty na konto dokonywane są przez jedynego udziałowca Spółki z jego środków własnych.

Sytuacja finansowa Spółki zmusiła ją do zmniejszenia kosztów obsługi prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinna się ona sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Samodzielna działalność gospodarcza prowadzona na własny rachunek wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmiot ją prowadzący, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r. I ACz 393/92).

Należy podkreślić, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich sytuacji, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (zob. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I FZ 323/10).

W związku z tym, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 966/130).

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Użyte w cytowanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że osiągane przychody nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Zatem, to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż od tego będzie zależało rozstrzygniecie Sądu.

Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, jest ona zobowiązana na wezwanie złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów (art. 255 p.p.s.a.). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia we wnioskowanym zakresie.

Z tej przyczyny skarżąca była wzywana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] marca 2014 r. (zob. zarządzenie z dnia 21 maja 2014 r.).

Z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca jest Spółką prawa handlowego, której przedmiotem działalności zgodnie z wpisem do rejestru, jest rozpoczęta w 2012 r. działalność w sektorze usług ochrony mienia dla firm oraz dla osób fizycznych, jak również reklama oraz wynajem i dzierżawa pojazdów samochodowych (zob. sprawozdanie z działalności skarżącej za rok 2012 oraz wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2012 r.).

Co prawda w roku 2012 Spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 zł, jednakże w sprawozdaniu z działalności firmy za rok 2012 podano, że "na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych (rozliczana za pomocą kas fiskalnych), co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w następnym roku, tj. w 2013 r." (zob. pkt 3 sprawozdania z działalności).

Prognozowany w powyższym sprawozdaniu rozwój Spółki został potwierdzony w zestawieniu dokonanym w Rachunku zysków i strat sporządzonym na dzień 31 grudnia 2013 r., z którego wynika, że w 2013 r. zdecydowanie zwiększył się przychód Spółki do kwoty 647.900,97 zł, w porównaniu z kwotą 287.682,75 zł w 2012 r. Zarazem nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej strony z kwoty 535 590,69 zł w 2012 r. do kwoty 941.372,86 zł na koniec 2013 r. Wzrost ten w odniesieniu do poszczególnych kategorii dotyczył zarówno wypłacanych przez Spółkę wynagrodzeń, które z kwoty 244.445,07 zł w 2012 r. wzrosły do kwoty 422.079,00 zł w 2013 r. znacznie zwiększyła się wartość kosztów usług obcych z kwoty 123 258,63 zł do 249.300,93 w 2013 r.

Skarżąca taką ocenę jej sytuacji finansowej uznała za dokonaną na wyrost, jednakże na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową na dzień wniesienia sprzeciwu, tj. na dzień [...] września 2014 r.

Na ocenę sytuacji finansowej skarżącej w kontekście spełniania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie pozwalają dane zawarte w wyciągach z rachunków bankowych - data wyciągów na dzień 28 lutego 2014 r., 31 marca 2014 r., 30 kwietnia 2014 r. – albowiem główną powtarzającą się wielokrotnie transakcją wyszczególnioną w tychże dokumentach są przelewy dokonywane z konta Spółki na rzecz komorników sądowych. Przyczyny, dla których strona musi takie przelewy dokonywać nie zostały wytłumaczone w żadnym z pism nadesłanych do Sądu. Oznacza to tylko, że wcześniej skarżąca musiała uwikłać się w szereg procesów, których następstwem są postępowania egzekucyjne.

Nie został także wykazany udział wpływów z reklamy na samochodach osobowych, do świadczenia której skarżąca zobowiązała się w umowie "Zamówienie ekspozycji" z dnia [...] lutego 2012 r., w ogólnych przychodach Spółki (zob. k. 40 akt administracyjnych).

Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej wskazuje, że regularnych wpłat na ten rachunek (kwoty od 100, 2.500, 2.900, 3.500, 7.500, 9.200, dwa razy po 10.000 zł) dokonuje I. N. będący Prezesem Zarządu, co sugerowałoby, że wszelkie przychody Spółki pochodzące ze świadczonych usług wpłacane są na jego konto, ewentualnie przekazywane są mu przez pracowników Spółki w formie gotówkowej. Powyższe czyni niejasnym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez Spółkę.

W świetle powyższego, nierozstrzygnięta pozostaje wątpliwość Sądu co do rzeczywistego wpływu kosztów poniesionych przez Spółkę (których wysokości strona nie podała) na zakup kas w ilości [...], na jej kondycję finansową, w sytuacji, gdy aktywa na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosły 54.378,00 złotych. Jak zaznaczyła skarżąca transakcja zakupu miała miejsce w 2012 r. Strona nie wyjaśniła też w jakim celu zakupiła tak dużą liczbę kas fiskalnych, mając na uwadze profil działalności Spółki.

Na podstawie poczynionych ustaleń Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Spółka ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani w sprzeciwie nie podniosła, że z uwagi na powstałą sytuację majątkową jest zmuszona zawiesić działalność gospodarczą, czy też liczy się z całkowitym zaprzestaniem prowadzenia tej działalności. Jak wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 97/13, takie okoliczności wskazując, że Spółka dysponuje środkami na bieżące wydatki.

Pomimo sugerowanych problemów Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność gospodarczą, odprowadzając świadczenia na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz należności na rzecz Urzędu Skarbowego (zob. wyciągi z rachunków). Brak jest informacji o zaciąganych przez Spółkę kredytach na pokrycie kosztów przychodów. Spółka nie wskazała na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Przeciwnie, co podniesiono powyżej, konto Spółki zasilane jest wpłatami dokonywanymi przez jej jedynego udziałowca, jak również obecnego Prezesa (zob. Dział 2 Rubryka 1 KRS). Z przedstawionych dokumentów wynika, że na koniec 2013 r. zwiększyła przychód, w porównaniu z 2012 r., o kwotę ponad 360 tysięcy złotych.

Z powyższego wynika, że skarżąca dysponuje środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które jest obowiązana ponieść w zainicjowanych sprawach winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami Spółki, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191).

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.