Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1020/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 2 i ust. 3; art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b; art. 5; art. 13; art. 5 ust. 4 pkt 6; art. 6 ust. 3; art. 26 ust. 1, ust. 3 i ust. 5;
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
article: art. 121; art. 122;
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 31 ust. 3; art. 2;
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka(spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Dorota Pawłowska Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2020 r. sprawy ze skargi K. K. oraz H. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz K. K. oraz H. K. kwotę 2017 (dwa tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "Dyrektor") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. ( dalej "Naczelnik") z [...] kwietnia 2019 r. o nałożeniu na K. K. i H. K. ( dalej "Strona", "Skarżący") kary pieniężnej w kwocie 5 000 zł za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (SENT).

Jako postawę prawną zaskarżonej decyzji Dyrektor wskazał art. 233 § 1 pkt 1, art. 13 § 1 pkt 2 lit a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.- dalej O.p.), art. 22 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 4, art. 26 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2332 z późn. zm.- dalej ustawa SENT), art. 14 ustawy z dnia 30 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r, poz. 1039).

Do wydania tych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] maja 2018 r. w miejscowości P. (ul. [...]), funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę samochodu ciężarowego o nr rej. [...]. W trakcie kontroli kierowca okazał m.in.: prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu, dowód wydania nr [...] z dnia [...].05.2018r., wypis nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy.

Ustalono, że w/w środkiem transportu przewożono olej napędowy (kod CN 2710) w ilości 12 998 litrów. Podmiotem wysyłającym była firma O. sp. z o.o., zaś przewoźnikiem towaru i podmiotem odbierającym była firma M. s.c. [...] z siedzibą P.

W wyniku kontroli zgłoszenia [...] stwierdzono brak uzupełnienia przez przewoźnika danych określonych w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT, czyli brak numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej.

W dniu 5 lutego 2019 r. organ I instancji wezwał Stronę w terminie 7 dni do wyjaśnienia czy zachodzą okoliczności (z zastrzeżeniem o którym mowa w art. 26 ust. 3 pkt 1-3 ustawy SENT) wskazujące na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie stwierdzone w trakcie przedmiotowej kontroli oraz przekazanie stosownych dowodów.

W toku postępowania Skarżący podnieśli, że w sprawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT- zarówno z uwagi interes publiczny jak i ważny interes strony. Celem ustawy SENT było ograniczenie uszczupleń podatkowych związanych z nielegalnym obrotem paliwami. Taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie, gdzie przewoźnik przyjął fakturę Vat i uiścił należną kwotę, a firma O. sp. z o.o. niewątpliwie odprowadziła należne podatki, a więc nie narażono Skarbu Państwa na jakiekolwiek straty. Jedyne uchybienie polegało na zwykłym niedopatrzeniu - niewskazaniu numeru zezwolenia. To drobne uchybienie nie było wynikiem działania (zaniechania) przewoźnika, lecz firmy O. S.A., która w oparciu o udzielone pełnomocnictwo dokonywała zgłoszeń SENT.

Decyzją z [...] kwietnia 2019r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, nałożył na Skarżących jako przewoźnika karę pieniężną w wysokości 5 000 zł z tytułu nieuzupełnienia zgłoszenia SENT o dane z art. 5 ust. 4 pkt 6 ww. ustawy.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Utrzymując w mocy decyzję Naczelnika, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wskazał, że ustawa SENT określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W ust. 2 tego artykułu przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania, wraz z określającymi je pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należą m.in. paliwa silnikowe i ich pochodne, paliwa opałowe, oleje smarowe i inne preparaty smarowe, w tym również przewożony towar objęty kodem CN 2710.

Stosownie do postanowień art. 9 ustawy, przesyłanie, uzupełnianie i aktualizacja zgłoszenia następują za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo - Celnych. W przypadku niedostępności rejestru podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik, w zakresie swojej właściwości, przesyła do wyznaczonego organu Krajowej Administracji Skarbowej dokument zastępujący zgłoszenie i uzyskuje potwierdzenie przyjęcia tego dokumentu.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Dyrektor wskazał, że podczas kontroli w dniu [...] maja 2018 r. stwierdzono brak uzupełnienia przez przewoźnika danych określonych w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT, czyli brak numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Zgodnie z przepisem art. 14 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw do naruszeń obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy zmienionej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy zmienionej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Zatem w przypadku, gdy naruszenie obowiązków określonych w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy SENT, miało miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (tak jak w niniejszej sprawie) zastosowanie będzie miał przepis art. 22 ust. 2 ustawy SENT w brzmieniu dotychczasowym.

W myśl art. 5 ust. 4 ustawy SENT (w brzmieniu obowiązującym w przedmiotowej sprawie) w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o:

1) dane przewoźnika obejmujące :

a) imię i nazwisko albo nazwę,

b) adres zamieszkania albo siedziby;

2) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;

3) numery rejestracyjne środka transportu;

4) datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru;

5) planowaną datę zakończenia przewozu towaru;

6) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane;

7) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju;

8) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

Zdaniem organu, uzupełnienie danych po ujawnieniu nieprawidłowości przez kontrolujących, nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy SENT. Ustawa SENT nie przewiduje możliwości różnicowania odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyny niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy SENT czy stopnia zawinienia. Ustawodawca w art. 5 ust. 4 wyraźnie określił dane, które przewoźnik jest zobowiązany wskazać w zgłoszeniu SENT przed rozpoczęciem przewozu towarów. Wymóg wprowadzenia przez przewoźnika określonych danych do systemu SENT wynika wprost z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów i to przewoźnik ponosi wyłączną odpowiedzialność za kompletność wprowadzanych przez niego danych.

W przypadku ujawnienia nieprawidłowości kara pieniężna nakładana jest obligatoryjnie przez organ, niezależnie od tego czy wpisanie nieprawidłowych danych lub nieuzupełnienie zgłoszenia, było celowym działaniem podmiotu, czy też było spowodowane pomyłką. Ustawa SENT nie przewiduje możliwości odstąpienia od nałożenia kary z powodu braku winy podmiotu przy wpisaniu w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym, ani miarkowania wysokości kary. Wbrew twierdzeniu Strony, nałożenie kary pieniężnej nie jest też zależne od uszczuplenia w podatkach.

Zdaniem organu nie ma również znaczenia dla odpowiedzialności przewoźnika kto na podstawie udzielonego pełnomocnictwa dokonywał w jego imieniu uzupełnienia wymaganych danych. To przewoźnik na gruncie przepisów ustawy SENT jest odpowiedzialny za uzupełnienie zgłoszenia SENT w wymaganym zakresie. Przewoźnik nie powinien rozpocząć przewozu towarów bez sprawdzenia prawidłowości i kompletności wprowadzonych danych. Decydując się na takie posunięcie przewoźnik narusza przepisy ustawy SENT, narażając się tym samym na konsekwencje przewidziane ww. ustawą, m.in. w postaci nałożenia na niego kary pieniężnej w wysokości przewidzianej przepisami.

Dyrektor przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiednie podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, i Strona tego nie kwestionuje, że przewoźnik, nie dopełnił obowiązku zgłoszenia do systemu SENT danych określonych w art. 5 ust. 4 pkt 6, mimo ustawowego obowiązku. Stanowi to naruszenie przepisu art. 22 ust. 2 ustawy SENT i zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 5 000 zł (zgodnie z brzmieniem przepisu obowiązującym w przedmiotowej sprawie).

Natomiast zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 22 ust. 3 ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Jak stanowi z kolei art. 26 ust. 3 organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1. nie stanowi pomocy publicznej albo

2. stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzielona z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3. stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Dyrektor podzielił stanowisko organu I instancji, który dokonał analizy przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ale nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie, ani z uwagi na ważny interes przewoźnika, ani interes publiczny.

Dyrektor stwierdził, że orzecznictwo sądów administracyjnych i doktryna jako ważny interes podatnika definiuje sytuacje nadzwyczajne, wyjątkowe, losowe, uniemożliwiające uregulowanie zaległości przez podatnika, przy równoczesnym uwzględnieniu normalnej sytuacji ekonomicznej podatnika, wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. (vide wyrok NSA w Białymstoku z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 1325/15).

Natomiast "interes publiczny" jako dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, to dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa, a więc i możliwość realizacji zadań ogólnospołecznych. W interesie publicznym leży by przepisy podatkowe (celne) były przestrzegane przez podatników, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. "Interesu publicznego" nie można utożsamiać wyłącznie z interesem fiskalnym Państwa. Powinien on uwzględniać także potencjalne wydatki np. w dziedzinie pomocy społecznej, które mogą być ponoszone przez Państwo w razie nieuwzględnienia ulgi.

W interesie Strony winno być wskazanie okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej żądania. Należy zaznaczyć, że zgodnie z przyjętym orzecznictwem, jeżeli podmiot powołuje się na przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, musi wykazać na czym one w konkretnym przypadku polegają (vide: wyrok NSA w Szczecinie z 23 września 1999 r., sygn. akt SA/Sz 1116/98). Ciężar udowodnienia okoliczności na które powołuje się wnioskodawca, spoczywa na samym zainteresowanym, gdyż to on dysponuje odpowiednimi dowodami mogącymi potwierdzić określone fakty (vide: wyrok NSA z 25 kwietnia 2008 r" sygn. akt II FSK 346/07).

Jednakże pomimo wezwania organu I instancji z dnia 5 lutego 2019 r. Strona nie przedstawiła dokumentacji potwierdzającej jej sytuację ekonomiczną.

W ocenie organu odwoławczego, nawet jeśli konieczność zapłacenia kary czasowo pogorszy sytuację finansową Strony, należy pamiętać, iż jest to skutek jej działań (niewykonanie obowiązku wynikającego z ustawy SENT) i nie stanowi zdarzenia losowego. Z kolei z wyjaśnień Strony zawartych w korespondencji z organem I i II instancji nie wynika, iż wystąpiły nadzwyczajne okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Kryterium "ważnego interesu przewoźnika" wymaga wykazania przez Stronę konkretnych okoliczności, które uniemożliwiają zapłacenie kary pieniężnej bez udzielenia wnioskowanego wsparcia. Taką okolicznością z całą pewnością nie jest działanie, jak twierdzi Strona przez pełnomocnika, gdyż na gruncie przepisu art. 9 ust. 3 ustawy SENT, przesłanie, uzupełnienie i aktualizacja zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika, pociąga za sobą skutki dla reprezentowanego.

Organ zaznaczył, że kara pieniężna stanowi represję za niewykonanie przez podmiot obowiązku wynikającego z ustawy SENT, co wiąże się z dotkliwością i uciążliwością, aby w przyszłości zapobiec powstaniu tego rodzaju nieprawidłowości.

Jednym z podstawowych obowiązków każdego obywatela jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją nieprzestrzegania obowiązujących norm prawnych jest nałożenie kary pieniężnej. Kara pieniężna wiąże się z wypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego, a jej uiszczenie ma spełniać funkcję represyjno-prewencyjną.

Zdaniem Dyrektora w trakcie prowadzonego postępowania Strona nie wykazała, że uiszczenie nałożonej kary pieniężnej w kwocie 5 000 zł doprowadziłoby do zagrożenia egzystencji prowadzonej przez nią firmy oraz zagrażałoby bytowi Strony.

W konsekwencji Dyrektor uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. W związku z tym, iż ww. przesłanki określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT nie zostały spełnione, brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Jednocześnie Dyrektor nie dopatrzył się naruszenia przez Naczelnika powoływanych w odwołaniu przepisów Ordynacji podatkowej.

Skarżący, z zachowaniem trybu i terminu, złożyli skargę na decyzję Dyrektora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie tej decyzji zarzucili:

1) naruszenie normy art. 122 O.p. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący (lecz wybiórczy) materiału dowodowego oraz nieprawidłową analizę materiału dowodowego;

2) naruszenie norm art. 187 § 1 O.p., art. 188 O.p. poprzez brak zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pomimo złożenia stosownych wniosków przez stronę;

3) naruszenie normy art. 191 poprzez uznanie za udowodnioną odpowiedzialności mego Mocodawcy pomimo braku zgromadzenia całego materiału dowodowego;

4) naruszenie norm art. 121 § 1 O.p. i 124 O.p. poprzez brak wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję, a przez to naruszenie zasady budzenia zaufania;

5) naruszenie normy art. 210 § 4 O.p. poprzez brak wyjaśnienia w decyzji sposobu załatwienia wniosku dowodowego strony oraz brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji;

6) naruszenie normy art. 127 O.p. poprzez brak należytego rozpoznania przez organ II instancji zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji;

6) naruszenie normy art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów poprzez jej niewłaściwą interpretację i w efekcie brak zastosowania.

W uzasadnieniu skargi podnoszone zarzuty zostały rozwinięte.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do przekonania , że uzasadniony jest podnoszony w skardze, zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT oraz art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy SENT, systemowi monitorowania drogowego podlega przewóz towarów objętych wymienionymi pozycjami CN: 2207 nieoznaczonych znakami akcyzy, 2707, 2710, 2905, 2917, 3403, 3811, 3814 zawierających alkohol etylowy, 3820 zawierających alkohol etylowy, 3824 oraz 3826, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów; pod pozycją 2710 zaklasyfikowano olej napędowy.

W ustawie przyjęto (art. 4 ust. 1-4), że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń. Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli.

Obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów określa art. 5 ustawy SENT. W zakresie przewoźników istotny jest ust. 4 tego artykułu, mówiący (w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.), iż przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o szereg elementów wymienionych w tym przepisie, takich jak dane przewoźnika, jego numer NIP, numer rejestracyjny pojazdu, datę rozpoczęcia i zakończenia przewozu, a także (pkt 6) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane.

Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego.

Na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT (w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.), w sytuacji gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, nakłada się na niego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Art. 26 ust. 1 tej ustawy przewiduje wydanie decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Zgodnie zaś z art. 26 ust. 5 cytowanej ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

W realiach niniejszej sprawy jest poza sporem, że Skarżący, będący przewoźnikami towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT – oleju napędowego w ilości 12.998 litrów (CN 2710)– przed rozpoczęciem przewozu towaru nie uzupełnili zgłoszenia o ww. numerze referencyjnym o dane wymienione w art. 5 ust. 4 pkt 6, tj. nie wpisano numeru licencji/zezwolenia. Brak ten strona uzupełniła w trakcie kontroli drogowej w dniu [...] maja 2018 r. okazując wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wydany dla Skarżących.

Niewątpliwie stan faktyczny sprawy uzasadnia stanowisko organów o naruszeniu przez Skarżących obowiązku uzupełniania zgłoszenia o obowiązkowe dane – numer licencji, przed rozpoczęciem przewozu oleju napędowego. Należy też przyznać rację organowi, że kara ta została ustalona w sposób sztywny i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania.

W ocenie Sądu, dla rozstrzyganej sprawy ma jednak znaczenie to, że ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia tej kary. Zgodnie bowiem art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo ust. 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

W tym zakresie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznał, że w sprawie nie wystąpił zarówno ważny interes przewoźnika , jak i ważny interes publiczny. Organ wyjaśnił, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami, byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. W ocenie organu, odstąpienie od wymierzenia kary traktować należy jako instytucję szczególną, którą można zastosować w określonych okolicznościach, np. znacznego pogorszenia sytuacji ekonomicznej podatnika, na skutek zdarzeń od niego niezależnych i przez niego niezawinionych (przewlekła choroba, klęska żywiołowa), z uwzględnieniem prawodawstwa unijnego. Przyznanie ulgi w sprawie, postawiłoby przewoźnika w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podmiotów realizujących przewóz, którzy wypełniają obowiązki wynikające z ustawy SENT bądź uiszczają kary związane z ich niewykonaniem.

Stanowisko organu odwoławczego dotyczące przesłanki w postaci "interesu publicznego", zdaniem Sądu, jest co najmniej przedwczesne, zwłaszcza w kontekście treści art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz art. 122 tej Ordynacji, w myśl którego w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

Wprawdzie organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że przy wykładni interesu publicznego należy respektować wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, lecz na tym poprzestał i nie zastosował ich w sprawie. Nie przeprowadził jednak oceny konkretnej sytuacji faktycznej w świetle podstawowych zasad i wartości demokratycznego państwa prawa i zasady sprawiedliwości społecznej. Organ nie uwzględnił również w swoich rozważaniach zasady proporcjonalności, która wynika z treści art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP.

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2015 r. (sygn. akt P 32/12), odnosząc się do zarzutu nieproporcjonalności zastosowanej sankcji, z zasady proporcjonalności wyprowadza się trzy powiązane między sobą obowiązki prawodawcy: (1) przyjmowanie danej regulacji tylko wówczas, gdy jest niezbędną dla ochrony interesu publicznego, z którym jest związana; (2) nakaz kształtowania danej regulacji w sposób zapewniający osiągnięcie zamierzonych skutków (celów); (3) warunek zachowania proporcji między efektami wprowadzonej regulacji a ciężarami, względnie niedogodnościami wynikającymi z niej dla obywateli.

Sąd zauważa, że stwierdzone uchybienie Skarżących jako przewoźnika polegało na nieuzupełnieniu odpowiedniego pola w systemie dotyczącego numeru zezwolenia. Poza tym wykonano wszelkie inne obowiązki związane z przewozem, a poza błędnym wypełnieniem zgłoszenia w powyższym zakresie, nie stwierdzono działań przewoźnika naruszających ustawę SENT. Jednocześnie, pomimo powołanego braku formalnego zgłoszenie zostało przyjęte i nadany został mu numer referencyjny.

Podkreślić przy tym trzeba, że nieuzupełnienie przez Skarżących zgłoszenia o numer licencji nie było spowodowane brakiem uprawnień do przewozu towarów. Skarżący dysponowali stosowną licencją, która została okazana przez kierowcę podczas kontroli drogowej, a zgłoszenie zostało uzupełnione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1696/18). Skoro system informatyczny przyjął przedmiotowe zgłoszenie transportu oleju napędowego w ilości 12 998 litrów, strona mogła przypuszczać, że zgłoszenie jest prawidłowe. To, że pole przeznaczone na podanie numeru licencji/ zezwolenia/zaświadczenia nie może być obowiązkowe z uwagi na regulacje ustawy z dnia 6 września 2001 r. transporcie drogowym, do której odsyła ustawa SENT (w art. 5 ust. 1), nie ma związku z obowiązkiem przygotowania formularza w sposób zapobiegający popełnieniu przez korzystającego z systemu błędu, który w skutkach jest dolegliwy - podlega bowiem karze pieniężnej określonej sztywno, bez możliwości jej miarkowania.

W konsekwencji przewoźnik pozostawał w błędzie, że dokonał prawidłowego zgłoszenia przewozu towarów. W związku z powyższym pojawiają się wątpliwości nieprecyzyjnej konstrukcji wypełnianego systemu (niejednoznacznego oznaczenia pola przeznaczonego do uzupełnienia danych o numer zezwolenia/licencji), który pozwalał na zamknięcie formularza z informacją o kompletności statusu zgłoszenia, pomimo, że Strona nie uzupełniła obowiązkowego w jej przypadku pola. (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 listopada 2019 r. , sygn. akt VI SA/Wa 1090/19).

W ocenie Sądu, przedstawiona powyżej niedoskonałość związana z funkcjonowaniem tego sytemu zasługiwała na uwzględnienie w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny – dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11 czy z dnia 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15)

"Realizując bowiem cyt. powyżej zasadę proporcjonalności uznać należy, że skoro ustawodawca w art. 22 ust. 3 ustawy SENT expressis verbis wskazał na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, to przewidział sytuacje, w którym odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem, pomimo, że inni przewoźnicy dobrowolnie lub pod przymusem taką karę uiścili.

Sąd - analizując stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i zawartą tam argumentację, która zdaje się takiemu stanowisku przeczyć - uznaje za niedopuszczalne ograniczenie stosowania regulacji ustawowych. W sytuacji podzielenia stanowiska organu należałoby bowiem de facto uznać, że w odniesieniu do przesłanki interesu publicznego z art. 22 ust. 3 ustawy SENT mamy do czynienia z przepisem niedziałającym w praktyce (tzw. martwe prawo) - co byłoby sprzeczne z ratio legis zamieszczenia takiego przepisu w ustawie SENT. Skoro w systemie prawnym obowiązuje art. 22 ust. 3 ustawy SENT, to organ (działający przecież zgodnie z art. 120 Ordynacji podatkowej na podstawie przepisów prawa) winien wskazać przykładowo sytuacje, w których jego zdaniem dopuszczalne byłoby odstąpienie od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny. Dopiero wówczas możliwa byłaby ocena, czy w niniejszej sprawie zachodzi taka możliwość. Natomiast stwierdzenie przez organ w zaskarżonej decyzji, że w odniesieniu do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu o numer licencji (w sytuacji gdy wypis z licencji został okazany podczas kontroli) brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, należy uznać za co najmniej przedwczesne - zwłaszcza jeśli zważy się na treść art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów. Należy też pamiętać o regulacji wynikającej z art. 122 O.p., zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym." (por. wyroki; WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1780/19, WSA we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 422/18 , III SA/Wr 423/18).

Idąc tym tokiem rozumowania przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu odwoławczego nie stanowi urzeczywistnienia realizacji przywołanych wyżej zasad Ordynacji podatkowej. Ponadto badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczane do konfrontacji jedynie z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania, a przyjęcie poglądów organu, reprezentującego stanowisko niemal wyłącznie profiskalne sprawiłoby, że w zasadzie każda ulga, czy odstępstwo w zapłacie należności publicznoprawnych powstałych wskutek naruszenia przepisów, byłaby udzielona w sprzeczności z ww. zasadami konstytucyjnymi - mimo że została przewidziana przez ustawodawcę (patrz: wyrok NSA z 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1696/18).

Umiejscowienie w ustawie SENT art. 22 ust. 3 przewidującego instytucję odstąpienia od nałożenia kary, obliguje w ocenie Sądu zastosowanie tego przepisu w rozpoznawanej sprawie z uwagi na wskazaną zasadę proporcjonalności, jak i dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11; z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15).

Rozpoznając sprawę ponownie, organy uwzględnią przedstawioną przez Sąd ocenę prawną sprawy i wnikliwie rozważą podane przez Skarżących i nie kwestionowane przez organ okoliczności niedochowania obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o numer licencji przed rozpoczęciem przewozu, w kontekście możliwości odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes publiczny. W interesie publicznym jest budowanie u obywateli, podmiotów gospodarczych, w tym Strony skarżącej, zaufania do organów państwa.

Wbrew stanowisku organu, badanie okoliczności związanych z występowaniem "interesu publicznego" nie może polegać wyłącznie na analizowaniu sytuacji finansowej strony.

Organ rozważy, stosując zasadę proporcjonalności, czy w interesie publicznym jest nakładanie na Stronę skarżącą dotkliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że dopuściła się uchybienia formalnego, które usunęła już w trakcie kontroli drogowej.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.