Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2769/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 13 pkt. 12 pkt. a
journal: Dz.U. 2012 poz 1005
law: Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa  i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów  stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia del. WSA Magdalena Józefczyk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 6 września 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 220/14 w sprawie ze skargi R. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. II SA/Gl 220/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) oddalił skargę R. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 grudnia 2013 r. nr [...]w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami.

W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następujący stan sprawy:

R. T. zwrócił się do Prezydenta Miasta Katowice z wnioskiem o zwrot prawa jazdy kat. B nr [...] na druku H [...] wydanego mu w dniu 2 listopada 2006 r. przez ww. organ, a zatrzymanego na mocy wyroku niemieckiego Sądu Rejonowego w G. z dnia 23 stycznia 2012 r.

Decyzją z dnia [...]lipca 2013 r. nr [...], Prezydent Miasta Katowice odmówił wnioskodawcy zwrotu ww. dokumentu. Jak ustalono na podstawie informacji od niemieckiego organu właściwego w sprawach praw jazdy, wnioskodawcy w dniu 2 kwietnia 1986 r. wydano niemieckie prawo jazdy. Od 3 sierpnia 1981 r. nieprzerwanie mieszka w G. w Niemczech i może się ubiegać o wydanie zatrzymanego niemieckiego prawa jazdy po przedłożeniu badań medyczno-psychologicznych. W świetle zatem postanowień dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. oraz art. 12 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, odmówiono zwrotu prawa jazdy, ponieważ wnioskodawca jest posiadaczem niemieckiego prawa jazdy, a zgodnie z regulacjami ww. aktów prawnych kierowca nie może posiadać więcej niż jednego prawa jazdy.

Po rozpatrzeniu odwołania, w którym R. T. zarzucił naruszenie art. 12 ust. 4 pkt. 4 ustawy o kierujących pojazdami poprzez zastosowanie przepisu nieodnoszącego się do stanu faktycznego sprawy, dotyczącego zwrotu prawa jazdy a nie wydania prawa jazdy, oraz niezasadne zastosowanie przepisów dyrektywy, która nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami można posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy reguluje art. 102 ust. 2 tej ustawy, który znajduje jednak zastosowanie do sytuacji, gdy o zatrzymaniu prawa jazdy orzekał starosta. Podczas rozpoznawania wniosku konieczne jest ponadto ustalenie adresu zamieszkania wnioskodawcy i okresu zamieszkania na terytorium danego kraju, ponieważ zależy od nich właściwość organu. Jak zaś ustalono, R. T. prawa jazdy nie zatrzymał polski organ administracji publicznej, lecz sąd niemiecki. Prezydent Miasta Katowice nie był więc organem właściwym do prowadzenia postępowania, ponieważ wnioskodawca nie zamieszkuje na stałe w Katowicach, lecz w Niemczech.

W skardze R. T. zarzucił naruszenie przez organ art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, zwłaszcza w kontekście czasu jego przebywania na terytorium RP, art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami poprzez nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami poprzez niewłaściwe zastosowanie. Skarżący podkreślił, że nie ubiegał się o wydanie nowego prawa jazdy, lecz o zwrot zatrzymanego prawa jazdy na okres krótszy niż 1 rok.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.

Oddalając skargę, pomimo niedostatecznego i częściowo błędnego uzasadnienia decyzji, Sąd wojewódzki uznał, że brak było podstaw do jej uchylenia. Wprawdzie w uzasadnieniu decyzji nie wskazano precyzyjnie materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, to jednak ze zgromadzonych dowodów wynikało, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego G. z dnia 23 stycznia 2012 r. nie pozbawiono skarżącego prawa do kierowania pojazdami mechanicznymi na okres 3 miesięcy, lecz prawo jazdy zostało mu odebrane bezterminowo. Oznacza to, że skarżący w ogóle nie może ubiegać się o jego zwrot. Jak wynika z sentencji tego wyroku skarżący może się ubiegać jedynie o "udzielenie" (wydanie) nowego prawa jazdy do prowadzenia pojazdów, przy czym nie mógłby tego uczynić przed upływem 3 miesięcy (do 22 kwietnia 2012 r.), ponieważ na taki czas orzeczono wobec niego środek karny. Okoliczności te wynikały też z przetłumaczonego pisma organu niemieckiego, dlatego prawidłowo odmówiono mu zwrócenia prawa jazdy. Sąd wskazał ponadto, że gdyby przyjąć, że prawo jazdy zostało skarżącemu zatrzymane tylko w związku z orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów na określony czas, to z uwagi na skazanie go za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości w sprawie miałby zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 2b i pkt 3a oraz ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, co uzasadniałoby zawieszenie postępowania w sprawie o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Sąd podzielił jednak stanowisko skarżącego, że treść art. 12 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy ma zastosowanie tylko do wydania nowego prawa jazdy a nie do zwrotu uzyskanego i zatrzymanego dokumentu. Sąd podkreślił jednak, że odmowę zwrotu zatrzymanego prawa jazdy mógłby stanowić art. 4 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, jako że skarżący nie zaprzeczył, że posiada niemieckie prawo jazdy. Gdy zaś chodzi o wykładnię sformułowania "ważne prawo jazdy" to należy go interpretować w zgodzie z art. 7 ust. 5 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy przyjmując, że przez posiadanie ważnego prawa jazdy należy rozumieć i takie sytuacje, gdy prawo jazdy nie jest w danym momencie ważne, ale po spełnieniu przewidzianych prawem okoliczności jego ważność może zostać ponownie przywrócona. Tak więc i z tego względu wniosek o zwrot prawa jazdy nie mógł zostać uwzględniony.

W skardze kasacyjnej R. T., reprezentowany przez adwokata, zaskarżając powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz orzeczenia o kosztach postępowania, orzeczeniu temu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwanej: P.p.s.a.), zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, a to art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przejawiające się w tym, że na skutek niewłaściwej kontroli Sąd wojewódzki nie zastosował środka określonego w ustawie w sytuacji, gdy decyzję wydano przy braku realizacji obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie ustalenia co do posiadania przez niego niemieckiego prawa jazdy oraz miejsca zamieszkania, jak też tekstu prawa obcego – niemieckiego kodeksu karnego,

II. prawa materialnego, a to:

1) "§ 13 pkt 2 ppkt a" rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niezastosowanie,

2) art. 4 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego zastosowanie.

Skarżący kasacyjnie podał, że okoliczności faktyczne, które Sąd wojewódzki uznał za udowodnione, tj. brak miejsca zamieszkania skarżącego w RP, posiadanie przez niego niemieckiego prawa jazdy i zastosowanie wobec niego środka karnego o charakterze bezterminowym, nie znajdował potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Istotne w sprawie nie było to, czy skarżący ma miejsce zamieszkania w Niemczech, lecz to czy przebywał w Rzeczypospolitej Polskiej przez czas dłuższy niż 185 dni w roku. Podał zaś, że mieszka w Polsce, gdzie posługiwał się krajowym adresem, na który kierowana była korespondencja urzędowa w toku postępowania. Ustalenie jego miejsca na terenie Niemiec było zatem dowolne. Nie wykazano też, że skarżący posiada niemieckie prawo jazdy, a jedynie oparto się na tym, że nie zaprzeczył takiej okoliczności. Nie wyjaśniono dostatecznie zastosowanego wobec niego przez Sąd niemiecki środka karnego, czy był on terminowy czy bezterminowy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i obciążenie skarżącego kosztami postępowania. Podał, że podziela stanowisko sądu I instancji o tym, że skarżący nie mógł w ogóle ubiegać się o zwrot prawa jazdy, a jedynie o wydanie nowego prawa jazdy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r, poz. 718) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie opierało się wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej, które okazały sie zasadne.

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej determinuje zakres kontroli instancyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należy to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, które wyznaczają przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie.

Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Katowic z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]w sprawie odmowy R. T. zwrotu prawa jazdy kat. B nr 16732/06/2469 na druku [...]wydanego w dniu 6.11.2006 r. przez Prezydenta Miasta Katowic. Oddalając skargę Sąd I instancji zaznaczył, że zaskarżona decyzja pomimo niedostatecznego i częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, gdyż w stanie faktycznym sprawy nie zaistniałą możliwość zwrotu prawa jazdy R. T.. Wskazując na treść wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 23 stycznia 2012 r. skarżący kasacyjnie nie został pozbawiony prawa do kierowania pojazdami mechanicznymi na okres 3 miesięcy, lecz prawo jazdy zostało odebrane bezterminowo. Z tego też względu błędnie skarżący łączy z upływem okresu 3 miesięcy z uzyskaniem uprawnienia do zwrotu prawa jazdy. Z sentencji powołanego wyroku sądu niemieckiego wynika, że skarżący może ubiegać się o wydanie nowego prawa jazdy z tym jednak zastrzeżeniem, że wniosek o uzyskanie ponownie prawa jazdy nie może być złożony przed upływem 3 miesięcy, a zakaz złożenia takiego wniosku upłynął w dniu 22 kwietnia 2012 r. Zatem w przypadku skarżącego kasacyjne zasadną byłą decyzja organów orzekających o odmowie zwrotu prawa jazdy.

Potwierdzenie powyższego, znajduje w tłumaczeniu przysięgłym z języka niemieckiego na polski (karta akt administracyjnych nr 18) z dnia 30 stycznia 2013 r., z którego wynika, że oskarżony został pozbawiony prawa do prowadzenia pojazdów mechanicznych, prawo jazdy zostało odebrane, a urząd administracji otrzymał instrukcję, aby nie udzielać nowego prawa do prowadzenia pojazdów przed upływem 3 miesięcy. Z treści tłumaczenia wynika również, że skarżący kasacyjnie w dniu 6 czerwca 2011 r. poruszał się swoim samochodem osobowym po drogach publicznych i spowodował wypadek drogowy ze szkodą 400 euro, a pobrana próba krwi wykazała 1,16 promila alkoholu we krwi.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy, jak również i to, że przez krajowe prawo jazdy należy rozumieć dokument o takim charakterze wydany przez którekolwiek z Państw Członkowskich UE. Wynika to zarówno z przepisów prawa krajowego (2 Prawa o kierujących pojazdami) i art. 7 ust. 5 lit. a) i b) w związku z art. 17 Dyrektywy 2006/126/WE). W celu ułatwienia przebiegu procedur sprawdzających, o których mowa w lit. b) Taki stan prawny nie jest zresztą w jakikolwiek sposób podważany przez strony, ani też nie budzi sporów interpretacyjnych. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki zgodnie z lit. b). Jeśli przy wydawaniu prawa jazdy, wydawaniu wtórnika prawa jazdy, przedłużaniu okresu ważności prawa jazdy lub wymianie prawa jazdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że osoba ubiegająca się jest już posiadaczem innego prawa jazdy, niezbędne środki polegają na przeprowadzeniu weryfikacji takiego podejrzenia z innymi państwami członkowskimi (art. 7 ust. 5 lit. c) ww. dyrektywy 2006/126/WE).

Takie też środki podjęły organy administracji samorządowej w ramach międzynarodowej wymiany informacji dotyczących praw jazdy - Polska. Na tej podstawie ustalono, że Andrzej T. nieprzerwanie od 3 sierpnia 1981 r. zamieszkuje w G. ( w załączeniu informacja o meldunku), a wcześniej był zameldowany w mieście U. Według zapisów w rejestrze niemieckie prawo jazdy zostało wydane A. T. w dniu 2 kwietnia 1986 r. w zamian za posiadane już wcześniej niemieckie prawo jazdy. Wyjaśniono też, że A. T. w każdym czasie może złożyć podanie o wydanie nowego niemieckiego prawa jazdy, ale przed wydaniem nowego dokumentu wymagane jest przedłożenie badan medyczno - psychologicznych.

Sad stwierdza, że orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że skarżący jest w dyspozycji prawa jazdy niemieckiego jak i prawa jazdy polskiego, ale na podstawie żadnego z nich nie może prowadzić samochodu, gdyż dysponuje równoległe prawem jazdy niemieckim jak i polskim. Powyższe ustalenie jest sprzeczne z porządkiem prawnym Unii Europejskiej jak i przepisami prawa polskiego, które wyżej zostały przedstawione. Prawo jazdy wydane w Polsce jest dokumentem późniejszym w stosunku do niemieckiego prawa jazdy, gdyż nie można posiadać dwóch praw jazdy wydanych przez dwa kraje członkowskie Unii Europejskiej.

Stan faktyczny ustalony przez organy i przyjęty przez Sąd I instancji do orzekania nie budzi wątpliwości, co skutkuje uznaniem za nietrafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż nie zostało wykazane, ze zaistniały naruszenia przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy.

Za chybione Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego to jest § 13 pkt 2) ppkt a) Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niezastosowanie..

Rozważenia natomiast wymaga, czy wskazany przez Sąd I instancji art. 4 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami mógł stanowić jedyną podstawę do działania organów. Stwierdzić należy, że przepis jest przepisem ogólnym i nie określa sposobu działania organów. Opisany stan faktyczny odpowiada dyspozycji art. 12 ust. 5 ustawy o osobach kierujących pojazdami, Zgodnie z tym przepisem prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami cofnięte - a w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. Nie jest też wadliwa podstawa prawna wynikająca z ust. 4 art. 12, na podstawie którego działały organy administracji, gdyż skarżący posiada inny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym i bez znaczenia jest okoliczność, że skarżący nie może korzystać z tych uprawnień, gdyż nie wykonał badań psychologiczno lekarskich. W tym względzie wiążącą będzie ocena prawna wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie powyższego poglądu znajduje w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, że użyte w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami słowo "wyda" jako pojęcie pojemne odnosi się także do osób, które ubiegają się o zwrot odebranego im prawa jazdy na mocy wyroku zapadłego w sprawie karnej (wyrok NSA z 9.12.2015 sygn. Akt I OSK 678/14).

Mając na względzie stan sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.