Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 433/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Minister Spraw Zagranicznych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy: article: art. 61 par 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 379/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 24 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 370/21 odmówił [...] (skarżącej lub Stowarzyszeniu) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Zagranicznych z 24 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

W treści skargi Stowarzyszenie zawarło wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniesiono, że skutków na skutek ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej, bowiem Stowarzyszenie obecnie nie ma żadnych innych środków pieniężnych, które umożliwiłoby zwrot dotacji. Kwota w całości została przeznaczona na realizację trasy koncertowej zgodnie z zadaniem publicznym. Natomiast zainicjowanie wyegzekwowania zaskarżonej decyzji spowoduje finalny upadek organizacji społecznej.

Wyjaśniono, iż toczy spór sądowy przed Sądem Okręgowym w Lublinie, I Wydział Cywilny przeciwko firmie [...], w sprawie o sygn. akt [...], o zapłatę odszkodowania i kar umownych za niewykonanie zobowiązań umownych na kompleksową organizację trasy koncertowej zespołu [...] na terenie Wielkiej Brytanii w dniach [...] października 2017 r., a zatem o zwrot kwot wykorzystanych z ww. dotacji, która została zapłacona tej firmie przez Skarżącego na mocy zawartej umowy podwykonawczej z tą firmą. Przy czym, przedmiotowe postępowanie zmierza już do zakończenia, a Sąd Okręgowy w Lublinie prowadzi końcowe czynności dowodowe. Dotychczasowy przebieg postępowania wykazał niewątpliwe zaniechania po stronie pozwanej spółki, które wskazują na duże prawdopodobieństwo uwzględnienia powództwa. Dochodzone przed Sądem Okręgowym w Lublinie roszczenie [...] przeciwko firmie [...] zostało zabezpieczone przez ww. Sąd postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2018 r. poprzez zajęcie do wysokości sumy zabezpieczenia w kwocie [...] zł i w kwocie [...] GBP wierzytelności przysługującej [...] z tytułu wynagrodzenia oraz prowizji od sprzedanych biletów wynikającej z zawartej umowy na organizację, promocję i obsługę impresaryjną koncertu zespołu happysad, który odbył się w dniu [...]

Wstrzymanie wykonania decyzji ma na celu wyegzekwowanie przez nią zwrotu dotacji od firmy [...] na skutek wytoczonego powództwa przeciwko tej firmie przed Sądem Okręgowym w Lublinie, I Wydział Cywilny, w sprawie o zapłatę odszkodowania, o sygn. akt [...]

Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Warszawie podkreślił, że względem skarżącej nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.).

Sąd I instancji podkreślił, że użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W związku z tym skarżąca, dążąc do wstrzymania wykonania decyzji, musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Dokonując oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd musi oprzeć się na materiale dowodowym, pozwalającym zająć stanowisko. W konsekwencji to składająca wniosek - w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. - strona jest zobowiązana nie tylko do wskazania przedmiotowych przesłanek, ale i do wykazania, że warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w rzeczywistości zachodzą. Nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do egzekucji znacznej kwoty pieniędzy. Skoro skarżąca dąży do wykazania, że w jej przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do szkody majątkowej, konieczne jest odniesienie tej kwoty do stanu majątkowego skarżącej. W sprawie powyższe przesłanki nie wystąpiły.

W ocenie WSA Stowarzyszenie nie spełniła ustawowych wymagań i nie wykazało, iż wykonanie zaskarżonej decyzji rodziłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy zaznaczyć, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, sąd nie dokonuje oceny zawartości skargi. Warunkiem wstrzymania wykonania decyzji jest wykazanie przez stronę właśnie we wniosku okoliczności wskazanych w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Obowiązek uprawdopodobnienia ww. okoliczności ciąży na wnioskodawcy, w tym przypadku na skarżącej. Ponadto Stowarzyszenie winno przedstawić stosowną dokumentację, która mogłaby uprawdopodobnić i poprzeć jego twierdzenia. Wnioskodawca nie sprostał ww. wymaganiom

Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca we wniosku ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma na celu wyegzekwowanie przez niego zwrotu dotacji od firmy [...] . na skutek wytoczonego powództwa przeciwko tej firmie przed Sądem Okręgowym w Lublinie. Nie uzasadniono wywiedzionego wniosku, nie wskazano dlaczego wykonanie decyzji prowadziłoby do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, ewentualnie trudnych do odwrócenia skutków. Nie poparto także wniosku żadną dokumentacją. Ocena zasadności wniosku jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku złożonym przez stronę. Wniosek powinien być wnikliwie uzasadniony. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, czego skarżący nie uczynił.

W ocenie WSA nawet wyegzekwowanie spornej kwoty nie powinno doprowadzić do konstatacji, że skarżącemu zostanie wyrządzona znaczna szkoda. W razie zajścia hipotetycznej sytuacji, że po merytorycznym rozpoznaniu skargi sąd uchyli zaskarżoną decyzję, to sporna kwota zostanie zwrócona. Należy mieć także na względzie jej wysokość, która po uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego nie stanowi sumy, która bezsprzecznie byłaby tak wysoka, przez co przekreślałaby możliwość dalszego istnienia i funkcjonowania wnioskodawcy. Nie będą miały miejsca także trudne do odwrócenia skutki, gdyż przedmiotowa kwota będzie mogła być bezproblemowo zwrócona w razie prawomocnego zakończenia sprawy.

[...] wniosło zażalenia na powyższe postanowienia domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Zagranicznych z 24 listopada 2020 r.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że strona nie uprawdopodobniała niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca wykazała, że zachodzi duże prawdopodobieństwo ogłoszenia upadłości skarżącej na skutek wykonania zaskarżonej decyzji, a okoliczności te zostały przez stronę uprawdopodobnione, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, chociaż zasadne było jej wstrzymanie.

Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów tj.:

- oświadczenia o stanie rachunku bankowego Stowarzyszenia

- oświadczenia o wyposażeniu biura Stowarzyszenia

- wniosku skarżącej z 22 grudnia 2020 r. o ogłoszenie upadłości

na okoliczność wykazania stanu majątkowego skarżącej oraz skutków wykonania decyzji w przedmiocie zwrotu dotacji.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że sytuacja materialna skarżącej jest trudna i wykonanie zaskarżonej decyzji naraziłoby ją na znaczną szkodę oraz spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania decyzji na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 87/13).

Wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób pozwalający na ocenę czy zaistniały przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji, skoro we wniosku tym skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, w jakiej kondycji finansowej się znajduje. Wobec tego Sąd I instancji zgodnie z prawem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia omawianego wniosku strona nie wskazała żadnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednak, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie strona wskazała okoliczności, które jej zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji. Chodzi tu o przedłożone wraz z zażaleniem dokumenty źródłowe obrazujące sytuację finansową skarżącej tj. dokumenty, z których wynika wysokość środków na rachunku bankowym, wyposażenia biura oraz wniosku o ogłoszenie upadłości Stowarzyszenia. Te aktualne w swej wymowie dokumenty oceniane wespół z wysokością kwoty zwrotu dofinansowania tj. 119 326,64 zł wraz z odsetkami - świadczą o zasadności objęcia skarżącej ochroną tymczasową. W orzecznictwie był już wyrażany pogląd, że w takich okolicznościach NSA uprawniony jest do ponownej oceny wniosku i do ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (zob. postanowienia NSA: z dnia 15 grudnia 2010 o sygn. akt I GZ 418/10, z dnia 11 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 424/10, z dnia 26 lipca 2012 r. o sygn. akt II OZ 614/12).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego załączone do zażalenia dokumenty, jak i wyjaśnienia skarżącej uprawdopodabniają wystąpienie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącej oraz wysokość kwoty zobowiązującej skarżącą do zapłaty należało przyjąć, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki i wyrządzi znaczną szkodę skarżącej. W sprawie uprawdopodobniono dokumentami źródłowymi, że Stowarzyszenie obecnie nie ma żadnych innych środków pieniężnych poza tymi na rachunku bankowym, które umożliwiłoby zwrot dotacji. Przy tym zainicjowanie wyegzekwowania zaskarżonej decyzji spowoduje finalny upadek organizacji społecznej.

W tym stanie rzeczy NSA uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 zd. 1 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.