Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2110/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 1 a
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 23
journal: Dz.U. 2017 poz 1496
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych  tekst jedn
article: art. 482 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Województwa Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1824/18 w sprawie ze skargi Zarządu Województwa Śląskiego na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 30 kwietnia 2018 r. nr DLI.7.6615.1321.2016.ASw w przedmiocie zobowiązania do zapłaty odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1824/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Zarządu Województwa Śląskiego na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 30 kwietnia 2018 r. nr DLI.7.6615.1321.2016.ASw w przedmiocie zobowiązania do zapłaty odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie (dalej WSA, Sąd I instancji) ostateczną decyzją Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 12 września 2016 r. znak: IF VIII.7570.23.015 w zakresie zaskarżonym odwołaniem wniesionym przez Zarząd Województwa Śląskiego (dalej Skarżący), tj. w zakresie punktu 2 zobowiązującego skarżącego do zapłaty odsetek od zaległych odsetek. Decyzją z 12 września 2016 r. Wojewoda Śląski:

1) ustalił odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie odszkodowania ustalonego decyzją Wojewody Śląskiego z 21 grudnia 2012 r., za działkę nr [...], stanowiącą własność [...], w łącznej wysokości 49 705,61 zł, w tym: – za grunt od 26 stycznia 2013 r. do 9 lipca 2015 r. (opóźnienie 895 dni) - 49.232,88 zł, – za składnik roślinny od 26 stycznia 2013 r. do 22 lipca 2015 r. (opóźnienie 908 dni) – 472,73 zł;

2) zobowiązał skarżącego do zapłaty odsetek od zaległych odsetek: – za grunt – od dnia wpływu do organu wniosku [...] z 11 lipca 2015 r. – w sprawie ustalenia odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie odszkodowania za grunt, tj. od dnia 16 lipca 2015r. do dnia zapłaty przez skarżącego ustalonych w pkt 1 a odsetek ustawowych, – za składnik roślinny – od dnia wpływu do organu wniosku [...] z 12 sierpnia 2015 r. – w sprawie ustalenia odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie odszkodowania za nasadzenia, tj. od 17 sierpnia 2015 r. do dnia zapłaty przez skarżącego ustalonych w pkt. 1b odsetek ustawowych;

3) zobowiązał skarżącego do wypłaty ustalonych odsetek na rzecz [...] jednorazowo w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Od powyższej decyzji odwołanie w zakresie punktu 2 skarżący wniósł, zarzucając naruszenie art. 482 § 1 k.c. przez niewłaściwe zobowiązanie do zapłaty odsetek od zaległych odsetek, a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z 30 kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 16 września 2016 r. w zaskarżonym zakresie (czyli punktu 2).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wywiódł Zarząd Województwa Śląskiego wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi podniesiono, że [...] nigdy nie wytoczył przeciwko skarżącemu powództwa o zapłatę odsetek od zaległych odsetek, za takie bowiem nie można uznać jego wniosków o ustalenie odsetek od zaległych odsetek przez odpowiednie stosowanie przepisów prawa cywilnego.

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Stwierdził, że nie można podzielić stanowiska wyrażonego w skardze, że sprawę zapłaty odsetek od odsetek powstałych w związku ze stosunkiem administracyjnoprawnym należy każdorazowo uważać za sprawę o charakterze cywilnoprawnym. Wywłaszczenie nieruchomości stwarza stosunek prawny o cechach wyraźnie administracyjnych, polega bowiem na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Jest przykładem nierówności stron stosunku prawnego i działania władczego organu administracji. Jego konsekwencją jest ustalenie i przyznanie odszkodowania stronie, której nieruchomość była przedmiotem wywłaszczenia, a w przypadku opóźnienia w zapłacie odszkodowania ustalenie wnioskowanych odsetek za opóźnienie, a dalej i odsetek od zaległych odsetek. Zatem nie ma podstaw do tego, aby stronę, której przysługiwało odszkodowanie z tytułu odebrania jej prawa własności, w przypadku dochodzenia ostatniego z wymienionych roszczeń, o charakterze akcesoryjnym i będącym niejako pochodną wywłaszczenia, kierować na drogę postępowania cywilnego. Organ odwoławczy, będąc związany zakresem zaskarżenia, rozpoznał odwołanie wniesione od punktu 2 decyzji organu pierwszej instancji i utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w zaskarżonym zakresie, tj. w zakresie punktu 2 decyzji, dlatego zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość przyjętego czasookresu odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania (punktu 1 decyzji z 12 września 2016 r.) i argumentacja je uzasadniająca, jako nieobjęte rozstrzygnięciem zaskarżonej decyzji, musiały pozostać poza zakresem kontroli i rozważań Sądu. Za prawidłowe też uznano zobowiązanie skarżącego do zapłaty odsetek od zaległych odsetek od dnia wpływu do organu wniosków [...], tj. za grunt – od 16 lipca 2015 r. i za składnik roślinny – od 17 sierpnia 2015 r. – do dnia zapłaty przez skarżącego ustalonych odsetek ustawowych za opóźnienie. Według art. 482 § 1 k.c. – od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Oznacza to, że żądanie odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek zostało w istocie zgłoszone 16 lipca 2016 r. i 17 sierpnia 2015 r. i od tego też momentu uprawnione było zobowiązanie skarżącego do zapłaty odsetek od zaległych odsetek.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Zarząd Województwa Śląskiego zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania poprzez oddalenie skargi w sytuacji w

której przedmiotowa decyzja winna być uchylona w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z:

1) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. albowiem błędnie ustalono przedziały czasowe

naliczania odsetek w przedmiotowej sprawie,

2) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. albowiem błędnie uznano, iż wnioski o ustalenie

odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania są odpowiednikiem powództwa cywilnego na gruncie prawa administracyjnego,

co ma istotny wpływ na wynik sprawy

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) naruszenie art. 132 ust 2 u.g.n. w związku z art. 23 ustawy o szczególnych

zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w związku z art. 482 § 1 k.c. poprzez błędną ich wykładnię sprowadzającą się do uznania, iż poprzez odpowiednie stosowanie przepisów prawa cywilnego do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości pod inwestycję drogową prawnie dopuszczalnym jest zobowiązanie podmiotu mającego wypłacić odszkodowanie z tego tytułu do zapłaty odsetek od zaległych odsetek

2) naruszenie art. 482 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie sprowadzające się do zobowiązania Zarządu Województwa Śląskiego do zapłaty odsetek od zaległych odsetek od wypłaconego odszkodowania w sytuacji w której nie zostało wytoczone powództwo o te odsetki ani strony nie zgodziły się na doliczenie.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Śląskiego z 12 września 2016 r. (znak: IF VIII.7570.23.015) w części punktu 2, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 powołanej ustawy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID–19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy.

W myśl art. 183 § 1 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 376, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

W rozpoznawanej sprawie powołano się na obie podstawy kasacyjne, co generalnie wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów prezentowanych w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż uchybienia tym przepisom były wynikiem wadliwej wykładni prawa materialnego, dlatego w pierwszej kolejności zajął się oceną zasadności tej podstawy.

Na kanwie rozpoznawanej sprawy – dotyczącej zapłaty odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek – należy już na wstępnie przypomnieć i podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że roszczenia o odsetki za zwłokę lub opóźnienie w wypłacie przyznanego decyzją administracyjną (aktem administracyjnym) odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie u.g.n. czy jak to miało miejsce w niniejszej sprawie w zw. z art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych są realizowane w trybie administracyjnym (m. in. orzeczenia NSA: z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1478/19; z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2650/18; z dnia 9 marca 2017 r. I OSK 1404/15, z dnia 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2654/17 (publ. CBOSA).

Stanowisko takie jest również podzielane w piśmiennictwie przedmiotu (m. in. G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2006; M. Wolanin Komentarz do Ustawy o gospodarce nieruchomościami, Warszawa 2013, s. 1042).

Uznanie sprawy o odsetki za opóźnienie lub zwłokę w wypłacie przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość za sprawę administracyjną wyprowadzono, w przywołanym orzecznictwie, z następujących założeń.

Ustawa o gospodarce gruntami (u.g.n.) należy do aktów prawnych regulujących zarówno problematykę cywilną, jak i administracyjną. Stosunek cywilnoprawny od administracyjnoprawnego odróżnia typ relacji między stronami stosunku, z których jedna jest organem administracji. Gdy relacja ta oparta jest na zasadzie równości stron, a stosunek ma charakter ekwiwalentny, sprawa powstała na tle takiego stosunku ma charakter cywilny. Natomiast w przypadku, gdy stosunek prawny nosi cechy nierówności, podporządkowania, a świadczenia z nim związane należą do zarządzającej i wykonawczej działalności organu administracji, spór powstały na tle takiego stosunku ma charakter administracyjny.

Wywłaszczanie nieruchomości, o którym mowa w przepisach u.g.n., tworzy stosunek prawny o cechach wyraźnie administracyjnych, bowiem polega na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji administracyjnej prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości Jest to przykład nierówności stron stosunku prawnego i działania władczego organu administracji. Skoro więc spór o samo odszkodowanie nie jest sprawą cywilną, ponieważ nie powstaje na tle stosunku cywilnoprawnego, nie może być odmiennie zakwalifikowany spór o wypłatę odsetek za nieterminowe wypłacenie tegoż odszkodowania. Roszczenie o odsetki jest roszczeniem akcesoryjnym. Obowiązek zapłaty odsetek jest pochodny od obowiązku zapłaty sumy głównej, bowiem warunkiem powstania uprawnienia do odsetek jest istnienie i wymagalność długu pieniężnego, a zakres roszczenia o odsetki zależny jest od rozmiarów długu głównego.

Odesłanie do zasad Kodeksu cywilnego zawarte w art. 132 ust. 2 u.g.n. nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia. Pozwala ono jedynie na "odpowiednie" posługiwanie się pojęciami i instrumentami zawartymi w Kodeksie cywilnym (dalej k.c.) na użytek rozpoznawania sprawy administracyjnej. Regulacja ta nie zmienia jednak stosunków prawnych ze swej istoty administracyjnych na cywilne ani też nie stwarza generalnego domniemania drogi sądowej dla wszystkich roszczeń powstających na tle omawianego przepisu lub – odpowiednio – przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sformułowanie zawarte w tym przepisie nie ma bowiem wpływu na zastosowanie administracyjnego trybu postępowania wynikającego z art. 132 u.g.n. W szczególności ust. 2 tego przepisu nie wprowadza żadnych odstępstw. W tak określonym odesłaniu nie mieści się stosowanie cywilnoprawnego trybu oceny skutków zwłoki i dochodzenia odsetek lub odszkodowania, zwłaszcza, że odsetki z tytułu opóźnienia lub zwłoki w zapłacie odszkodowania, jak wyżej wskazano, mają charakter akcesoryjny wobec samego odszkodowania, a przepisy Kodeksu cywilnego mają tu jedynie odpowiednie zastosowanie.

Ponadto godzi się także zwrócić uwagę, że odesłanie do przepisów Kodeksu cywilnego następuje tu – co już zaznaczano – odpowiednio, czyli wedle utrwalonej interpretacji tego zwrotu stosuje się je bądź wprost, bądź z koniecznymi modyfikacjami, bądź nie stosuje wcale. Zatem nie wszystkie możliwości prawne dostępne na gruncie prawa cywilnego dotyczące niewykonania zobowiązania będą miały w niniejszej sprawie zastosowanie (zob. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2650/18).

Jeżeli roszczenia o odsetki od odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, do których odnosi się art. 132 ust. 2 u.g.n., mają charakter administracyjnoprawny, to spory powstałe na ich tle nie są sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 2 § 1 k.p.c, a zatem do ich rozpoznawania nie są powołane sądy powszechne. Skoro tak, to właściwe do orzekania w tych sprawach są organy administracji publicznej. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości przytoczony pogląd orzecznictwa i piśmiennictwa wraz z przedstawianą argumentacją (por. wyrok: z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1478/19).

W przeciwieństwie do spraw związanych z wywłaszczeniem, odszkodowaniem czy zwrotem wywłaszczonej nieruchomości, przepis z art. 132 ust. 2 u.g.n,. nie określa w sposób wyraźny formy prawnej (formy prawnej działania), w jakiej należy przyznać stronie odsetki za nieterminowe wykonanie decyzji. Jednak brak określenia w u.g.n. formy rozstrzygania spraw związanych z przyznawaniem odsetek za opóźnienie wykonania zobowiązania nałożonego decyzją administracyjną nie oznacza jeszcze, że taki tryb decyzyjny jest wyłączony. W sprawie istotne jest bowiem to, że źródłem przedmiotowego żądania jest akt administracyjny – decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości lub decyzja o ustaleniu odszkodowania. Żądanie odsetek od ustalonego odszkodowania, a wypłaconego stronie z opóźnieniem, nie powstaje zatem na tle stosunku cywilnoprawnego, lecz administracyjnego. Stąd ewentualny spór co do prawa i wysokości odsetek nie może zostać zakwalifikowany odmiennie niż spór o wysokość odszkodowania, który podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Załatwienie sprawy odsetek w drodze decyzji administracyjnej nie oznacza pozbawienia strony prawa do sądu. Prawo to może być realizowane przed sądem administracyjnym. Tym samym nie są naruszone podstawowe prawa jednostki, stanowiące konstytucyjną gwarancję jej praw i wolności (por. odpowiednio wyroki NSA z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2013/11 czy z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 122/08, publ. CBOSA).

Ukształtowane od dawna orzecznictwo uwypukla, że wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem, a roszczenie o odsetki za zwłokę lub opóźnienie w wypłaceniu tego odszkodowania jest roszczeniem akcesoryjnym. A skoro tak, to obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje również charakter administracyjny (zob. np. Wyrok NSA z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 525/05, Lex nr 198159).

Odnosząc powyższe rozważania do sprawy będącej przedmiotem niniejszego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny należy zauważyć, że skoro w przywołanym orzecznictwie jednoznacznie przesądzono, iż odsetki za zwłokę w wypłacie świadczenia głównego (odszkodowania) podlegają dochodzeniu w trybie administracyjnoprawnym, to również żądanie dochodzenia odsetek od zaległych odsetek jako roszczenie pochodne, również w tym trybie powinno być dochodzone. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że odesłanie przez przepis z art. 132 ust. 2 u.g.n. do odpowiedniego stosowania przepisu art. 482 k.c. nie oznacza w tym przypadku automatycznego nakazu zastosowania trybu cywilnoprawnego dla naliczenia odsetek od zaległych odsetek (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 542/12). Trafnie przywołuje Sąd I instancji w uzasadnieniu skarżonego wyroku stanowisko judykatury, które zostało uformowane w odpowiedzi na argumentację strony skarżącej w innym postępowaniu o analogicznym przedmiocie co niniejsze, że "odsetki od odsetek należą się dopiero od wytoczenia powództwa o zapłatę odsetek, a wyłączona jest możliwość rozstrzygania o odsetkach od odsetek w postępowaniu administracyjnym, które nie zna pojęcia powództwa, wskazał, że art. 482 k.c. ma jedynie odpowiednie zastosowanie. Nie można zatem recypować instytucji prawa cywilnego do administracyjnego (publicznoprawnego) toku dochodzenia odsetek. W takim przypadku za równoznaczne z powództwem należy uznać czynności, które nakierowane są na ten sam skutek, co powództwo o zapłatę odsetek (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 czerwca 2016r., sygn. akt IV SA/Wa 15/15). Sąd odwoławczy w pełni podziela powyższe stanowisko.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że poprzez odpowiednie stosowanie na podstawie art. 132 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 482 § 1 k.c. – przepisów kodeksu cywilnego – do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości pod inwestycję drogową, prawnie dopuszczalnym jest zobowiązanie podmiotu mającego wypłacić odszkodowanie z tego tytułu do zapłaty odsetek od zaległych odsetek. Przekonywująco akcentuje Sąd I instancji, że nie ma podstaw do tego, aby stronę, której przysługiwało odszkodowanie z tytułu odebrania jej prawa własności, w przypadku dochodzenia ostatniego z wymienionych roszczeń, o charakterze akcesoryjnym i będącym niejako pochodną wywłaszczenia, kierować na drogę postępowania cywilnego.

Jednocześnie prawidłowym jest zobowiązanie w formie decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Śląskiego do zapłaty odsetek od zaległych odsetek od wypłaconego odszkodowania w sytuacji, w której nie zostało wytoczone powództwo o te odsetki ani strony nie zgodziły się na doliczenie. Jak już zostało wyżej stwierdzone na gruncie rozpoznawanej sprawy, zrealizowanie odpowiedniej treści czynności (np. złożenie wniosku (podania)) – nakierowanej na ten sam skutek, co powództwo o zapłatę odsetek – do właściwego organu przez legitymowany podmiot, jest wystarczającym do wszczęcia postępowania prowadzącego do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odsetek czy zapłaty odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek, jak to mam miejsce w rozpoznawanej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko Sądu I Instancji, w którym uznano za prawidłowe zobowiązanie skarżącego do zapłaty odsetek od zaległych odsetek od dnia wpływu do organu wniosków [...], tj. za grunt – od 16 lipca 2015 r. i za składnik roślinny – od 17 sierpnia 2015 r. – do dnia zapłaty przez skarżącego ustalonych odsetek ustawowych za opóźnienie. Według art. 482 § 1 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Z analizy treści wniosków złożonych przez [...] wynika, że wymieniony we wnioskach z 11 lipca 2015 r. (wpływ do organu 16 lipca 2015 r.) i 12 sierpnia 2015 r. (wpływ do organu 17 sierpnia 2015 r.) wniósł o przyznanie odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie odszkodowania odpowiednio za grunt i za składnik roślinny. We wniosku z 1 września 2015 r. ponowił żądanie wszczęcia i przyznania odsetek zgodnie z wnioskami z 11 lipca 2015 r. i 12 sierpnia 2015 r., do tego jeszcze zgłosił żądanie wypłaty odsetek od odsetek. Nastąpiło zatem uzupełnienie pierwotnie złożonych wniosków o odsetki. Zaś kolejne ponowienie żądania nastąpiło we wniosku z 21 grudnia 2015 r. Zasadnie zaaprobował Sąd I instancji, że oznacza to, iż żądanie odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek zostało w istocie zgłoszone 16 lipca 2016 r. i 17 sierpnia 2016 r. i od tego też momentu uprawnione było zobowiązanie skarżącego do zapłaty odsetek od zaległych odsetek.

Mając na uwadze powyższe rozważania, w tym w szczególności brak podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), jak również przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), przy ustaleniu, że wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i na gruncie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.