Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 431/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1, § 2, art. 163 § 3, art. 138c § 1, art. 144 § 5, art. 152a
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: qrt. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi D. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: A. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej (DIC) z dnia [....] lutego 2017 r. nr [...] odmawiające D. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego (NUC) w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, wydane na podstawie art. 162 § 1, § 2 i art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), zwanej następnie "O.p."

Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] października 2016 r. NUC w [...] wymierzył D. J., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: [....] karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie [...] nr [...] poza kasynem gry w lokalu [...], położonym w K. przy ul. K.

W dniu 25 listopada 2016 r. D. J. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tego rozstrzygnięcia wskazując, że decyzja nie została mu doręczona w taki sposób, aby mógł zapoznać się z jej treścią. Podkreślił, że rozstrzygnięcie to zostało wysłane przez organ jego pełnomocnikowi na adres: [...], który został omyłkowo wskazany w polu 44 formularza PPS-1 jako błędny i niepełny adres skrzynki poczty elektronicznej (prawidłowym adresem jest bowiem: [...]). Powyższe spowodowało, że decyzję wysłano na nieistniejący w rzeczywistości adres skrzynki elektronicznej, w związku z czym nie było możliwości zapoznania się z jej treścią, zaś o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dowiedział się w dniu 24 listopada 2016r. na skutek powzięcia wiadomości o źle oznaczonym adresie e-mailowym.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 217 r. DIC po rozpoznaniu powyższego wniosku odmówił D. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUC w [...] z dnia [...] października 2016 r. Organ podał, że w piśmie z dnia 30 sierpnia 2016 r. adwokat K. B. zgłosił swój udział w postępowaniu prowadzonym przed NUC w [...] jako pełnomocnik D. J. Do pisma tego dołączył uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa szczególnego sporządzonego na formularzu PPS-1, w którym w poz. 44 – "Adres elektroniczny" wskazał: [...]. Z uwagi na obowiązującą w postepowaniu podatkowym regułę doręczania pism pełnomocnikowi strony będącemu adwokatem za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub w siedzibie organu, NUC w [...] – w piśmie z dnia 6 września 2016 r. – wystąpił do wymienionego adwokata o potwierdzenie, że podany w pełnomocnictwie adres elektroniczny jest właściwy bądź też poinformowanie o istnieniu przeszkód w możliwości niezakłóconego odbioru pism przekazywanych za pośrednictwem platformy e-PUAP. Na pismo to nie została udzielona jakakolwiek odpowiedź. Ze sporządzonej natomiast przez pracownika NUC w [...] w dniu 27 września 2016 r. adnotacji urzędowej wynikało, że skontaktował się on z Kancelarią Prawną [...]. Udzielająca mu informacji aplikantka adwokacka S. G. wyjaśniła, że wskazany w pełnomocnictwie adres elektroniczny: [...] jest adresem, na który można wysyłać korespondencję z wykorzystaniem platformy e-PUAP. Dodała, że Kancelaria ma doświadczenie w odbiorze korespondencji w powyższym systemie. W związku z powyższym, pracownik NUC w [...] podniósł, że korespondencja do stron będzie wysyłana na ten adres. W taki też sposób przesłano D. J. decyzję z dnia [...] października 201 r., a jej doręczenie nastąpiło dnia 20 października 2016 r. z uwzględnieniem regulacji art. 152a O.p. tj. z dwukrotnym zawiadomieniem (tzn. 6 października 2016 r. i 14 października 2016 r.) o możliwości odbioru przesyłki. Ze względu na to, że przedmiotowa korespondencja nie została odebrana przez adresata w okresie czternastu dni od dnia wysłania pierwszego zawiadomienia, NUC w [...] uznał ją za doręczoną w dniu 20 października 2016 r., zgodnie z art. 152a § 3 O.p.

Zdaniem DIC, decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi stron w dniu 20 października 2016 r. DIC podkreślił, że chociaż podany w dokumencie pełnomocnictwa adres elektroniczny: [...] jest adresem poczty elektronicznej, a nie adresem skrytki w systemie e-PUAP, to nie przekreśla on możliwości odbioru korespondencji kierowanej drogą elektroniczną przez organ do pełnomocnika przy wykorzystaniu systemu e-PUAP. W przypadku doręczenia w trybie tego systemu nie istnieje bowiem konieczność posiadania przez odbiorcę pisma założonego w tym systemie konta z charakterystycznym dla tego systemu rodzajem adresu elektronicznego. System e-PUAP kierując pismo na zwykły adres e-mail tworzy bowiem wirtualną skrzynkę, na którą przesyłane jest "Urzędowe Poświadczenie Doręczenia", które można odebrać i podpisać przy pomocy posiadanego certyfikatu kwalifikowanego bez konieczności logowania się w systemie. W takim przypadku, na wskazany adres elektroniczny generowana jest automatyczna informacja o treści: "Na wirtualny skład dokumentów wysłano dokument w trybie doręczenia , aby go odebrać podpisz i odeślij Urzędowe Poświadczenie Doręczenia." W informacji tej wskazany jest również w postaci linku odnośnik do wirtualnej skrzynki, w której treść pisma przekazanego w formie dokumentu elektronicznego jest dostępna. DIC podkreślił, że po rodzaju wskazanego w pełnomocnictwie adresu elektronicznego nie może on przesądzić, czy odbiorca będzie mógł odebrać kierowaną do niego korespondencję, a tym bardziej zakwestionować prawidłowość wskazanego adresu elektronicznego i zdecydować o doręczaniu korespondencji drogą tradycyjną. Doręczenie przez e-PUAP na adres e-mail jest bowiem skutecznym doręczeniem w rozumieniu O.p. Organ zwrócił uwagę, że doręczenie elektroniczne przy wykorzystaniu "zwykłego" adresu poczty elektronicznej nie jest sprzeczne z ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114), zwanej w dalszej części "ustawą o informatyzacji".

Tym samym, w ocenie DIC, pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Wskazał bowiem na druku PPS-1 adres elektroniczny, na który miała być kierowana do niego korespondencja. Ponadto, nie odpowiedział na pismo organu I instancji dotyczące wyjaśnienia prawidłowości tego adresu. Wreszcie NUC w [...] ustalił prawidłowość przedmiotowego adresu w toku rozmowy telefonicznej z aplikantką adwokacką wykonującą czynności w Kancelarii [...]. Uwzględniając powyższe, nie można, w ocenie organu uznać, że pełnomocnik D. J. dochował należytej staranności w podejmowaniu działań w niniejszej sprawie. DIC podkreślił przy tym, że w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy wymagać szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. Podniesiona tymczasem we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w niniejszej sprawie przyczyna świadczy o niedbalstwie pełnomocnika stron, a zatem o istnieniu jego winy. DIC podkreślił także, iż wskazywana przez pełnomocnika przyczyna uchybienia terminowi nie istniała w okresie po wydaniu decyzji, bowiem wiedzę, na jaki adres elektroniczny organ będzie kierował korespondencję w sprawie pełnomocnik miał już w dniu 12 września 2016 r. tj. w momencie odebrania wezwania od NUC w [...], a tym samym nie może stanowić uzasadnienia żądania przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Należy je bowiem wnieść w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Najpóźniej zaś przyczyna ta ustała w dniu 27 września 2016 r., kiedy to pracownik organu I instancji skontaktował się z pracownikiem Kancelarii pełnomocnika stron potwierdzając możliwość wysyłania korespondencji na wskazany w pełnomocnictwie adres.

D. J. zaskarżył postanowienie DIC z dnia [...] lutego 2017r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 162 § 1 O.p. w zw. z art. 152a § 3, § 5 O.p. w zw. z art. 138c § 1 O.p. oraz art. 144 § 5 O.p. przez nieuprawnione przyjęcie, że jego pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w związku z wniesieniem odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2016 r., w sytuacji gdy decyzja ta nie została doręczona mu w taki sposób, by mógł zapoznać się z jej treścią, niezgodnie z przewidzianymi przez prawo wymogami doręczeń elektronicznych, z uwagi na jej przesłanie na znajdujący się na prywatnym serwerze adres skrzynki poczty elektronicznej (faktycznie nieistniejący do dnia 24 listopada 2016 r.), nie zaś na "adres w systemie elektronicznym wykorzystywanym przez organ podatkowy", bez spełnienia wymogu przewidzianego w art. 152a § 5 O.p. i bez zastosowania alternatywy w postaci możliwości doręczenia pełnomocnikowi pism w siedzibie organu.

Zdaniem strony, wskazanie w pełnomocnictwie adresu poczty elektronicznej stanowiło podlegający uzupełnieniu brak formalny.

W odpowiedzi na skargę DIC wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. Organ za nieuzasadnioną uznał argumentację, że wskazany w pełnomocnictwie adres: [...] jest błędny, a w dodatku nieistniejący do dnia 24 listopada 2016 r. Zdaniem organu, zapewne istniał on w momencie podania go w formularzu PPS-1. Tym samym, pełnomocnik skarżących miał możliwość dostępu do decyzji wysłanej drogą elektroniczną. Przeciwnej tezy skarżący nie udowodnili.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje działalność administracji publicznej w formach określonych w art. 3 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jedną z nich w myśl art. 3 § 2 pkt 2 powołanego aktu jest postanowienie kończące postępowanie. Kryterium kontroli sądowej stanowi, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), zgodność z prawem. Tylko jednak uchybienia wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a. mogą stanowić podstawę eliminacji badanego postanowienia z obrotu prawnego. Sąd uchyla więc zaskarżone postanowienie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdzając zaś tego rodzaju naruszeń sąd zobligowany jest do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przedmiot analizy w sprawie niniejszej stanowiło postanowienie DIC odmawiające D. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [....] z dnia [...] października 2016 r. W ocenie Sądu, przy jego wydawaniu organ II instancji nie dopuścił się uchybień, o których mowa w powołanym art. 145 § 1 P.p.s.a., dlatego skargi nie uwzględniono z uwagi na brak ku temu podstaw prawnych. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na co zezwala brzmienie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.

Kwestionowane rozstrzygnięcie organu II instancji zapadło w oparciu o art. 162 § 1, § 2 i art. 163 § 2 O.p. Przepisy te stanowią, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 162 § 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2). W sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 163 § 2).

Niewątpliwie podstawową kwestią ocenianą przy rozpoznawaniu wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest ustalenie, czy doręczenie pisma, które wywołało bieg określonego terminu było skuteczne. Nie można więc przywrócić terminu, który nie został przekroczony. W niniejszej sprawie doręczenie skarżącym decyzji organu I instancji, wbrew ich twierdzeniom, było skuteczne. Nastąpiło ono drogą elektroniczną, co miało związek z treścią art. 144 § 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem, doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Środki komunikacji elektronicznej, w myśl ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 . poz. 1114) to środki komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2016r. poz. 1030). Ten ostatni akt definiuje je zaś jako rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności pocztę elektroniczną. Powołana regulacja zawarta w art. 144 § 5 O.p. łączy się z treścią art. 138c § 1 O.p., wedle której pełnomocnictwo wskazuje dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju, a w przypadku adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego - także jego adres elektroniczny. Ten ostatni przepis pozostaje z kolei w związku z brzmieniem załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz. U. poz. 2330), który ustanawia wzór formularza pełnomocnictwa szczególnego (PPS-1). Rubryka 44 tego formularza (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia) brzmi: "Adres elektroniczny" z wyjaśnieniem, że wypełnienie tej rubryki jest obowiązkowe w przypadku pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz, że adres elektroniczny oznacza adres w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez organ podatkowy. Definicję adresu elektronicznego zawiera wskazana wyżej ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Zgodnie z jej art. 2 pkt 1, jest to oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej.

Doręczenie drogą elektroniczną nastąpiło w sprawie niniejszej zgodnie z treścią regulujących ten właśnie tryb doręczania art. 152a O.p. Według tego przepisu, w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego (§ 1 pkt 1); wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma (§ 1 pkt 2); pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób (§ 1 pkt 3). W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób określony w § 1 pkt 3, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (§ 2). W przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (§ 3). W przypadku doręczenia, o którym mowa w § 3, organ podatkowy umożliwia adresatowi pisma dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od dnia uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone oraz informacji o dacie uznania pisma za doręczone i o datach wysłania zawiadomień, o których mowa w § 1 i 2, w systemie teleinformatycznym (§ 5).

Ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu w postaci Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika, że NUC w [...] najpierw w dniu 6 października 2016 r. wysłał przy wykorzystaniu e-PUAP, na wskazany przez pełnomocnika w dokumencie pełnomocnictwa, adres elektroniczny zawiadomienie o możliwości odbioru decyzji. Z uwagi na brak jej odbioru (w sposób określony w art. 152a § 1 pkt 3 O.p.) organ dokonał ponownego zawiadomienia o możliwości odbioru decyzji, co miało miejsce w dniu 14 października 2016 r. Ze względu na dalszy brak odbioru przesyłki tj. w terminie czternastu dni od dnia pierwszego zawiadomienia, organ uznał, stosując się do brzmienia art. 152a § 3 O.p., że doręczenie decyzji nastąpiło 20 października 2017 r.

Nie można przy tym zapomnieć, co zasadnie podkreśla także organ odwoławczy, iż organ I instancji dwukrotnie potwierdzał u pełnomocnika stron prawidłowość podanego przez niego adresu elektronicznego. Podjął tym samym dostateczne postępowanie wyjaśniające zmierzające do właściwego doręczenia wydanej przez niego decyzji. Okoliczność zaś, że pełnomocnik ten faktycznie nie zapoznał się z treścią kierowanej do niego przesyłki nie może mieć dla skuteczności doręczenia żadnego znaczenia. Jeszcze raz zaznaczenia wymaga, że w sprawie administracyjnej występował zawodowy pełnomocnik – adwokat, który podając określony adres elektroniczny na druku udzielonego mu pełnomocnictwa musiał mieć świadomość konsekwencji powyższego faktu. Poza tym, zaakceptował on wysyłanie na ten adres korespondencji urzędowej poprzez brak odpowiedzi na wezwanie organu I instancji z dnia 6 września 2016 r. oraz drugi raz w czasie rozmowy z pracownicą jego Kancelarii w dniu 27 września 2016 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego, iż podanie w formularzu pełnomocnictwa niewłaściwego adresu winno było stanowić przedmiot wezwania organu do usunięcia powyższego braku formalnego należy podnieść, że – jak wyżej zaznaczono – organ podjął czynności, których celem było wyjaśnienie powyższej kwestii. Sąd podziela zaś wyrażone w orzecznictwie stanowisko, że brak podania przez profesjonalnego pełnomocnika adresu elektronicznego, co stanowi naruszenie art. 138c § 1 O.p., nie podlega usunięciu na zasadach określonych w art. 169 § 1 O.p. i to niezależnie od tego, czy pełnomocnictwo złożono razem, czy też odrębnie z podaniem. Brak adresu elektronicznego w pełnomocnictwie udzielonym pełnomocnikowi profesjonalnemu nie stanowi bowiem przeszkody w prowadzeniu postępowania. W szczególności zaś w żadnej mierze nie niweczy skuteczności udzielonego pełnomocnictwa (tak: wyrok NSA z 22.03.2017 r. I GSK 166/17). Skoro więc niewskazanie w formularzu pełnomocnictwa adresu elektronicznego nie można uznać za brak formalny tego pełnomocnictwa podlegający usunięciu w trybie powołanego art. 169 § 1 O.p., to również okoliczność podania nieprawidłowego adresu elektronicznego nie może skutkować zastosowaniem przedmiotowego trybu. Jednocześnie, w ocenie Sądu, brak podstaw do uznania ewentualnej wadliwości podanego w pełnomocnictwie adresu elektronicznego jako problemu technicznego w rozumieniu art. 144 § 3 O.p., co pozwalałoby na dokonanie doręczenia drogą "zwykłą" tzn. za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego. Jako tego rodzaju przeszkodę można bowiem uznać tylko kwestie odnoszące się do niepoprawnego działania systemu umożliwiającego łączność drogą elektroniczną, nie zaś ewentualne omyłki zawodowego pełnomocnika.

Ponadto, jak słusznie podkreślił organ, doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie musi następować przy wykorzystaniu faktu posiadania przez stronę adresu na platformie e-PUAP. Świadczy o tym brzmienie powołanych już wyżej regulacji, które definiując pojęcia "środki komunikacji elektronicznej" czy "adres elektroniczny" odwołują się w szczególności do poczty elektronicznej. Poza tym, należy zwrócić uwagę na zacytowane przez DIC przepisy umieszczone w § 15 i § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych, wydanego w oparciu o ustawę o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. W ich świetle, adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez podpisanie poświadczenia doręczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, albo przez zapewnienie możliwości potwierdzenia pochodzenia oraz integralności danych zawartych w tym poświadczeniu przy użyciu technologii, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy o informatyzacji (...) - § 15. Po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata: udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia (p-kt 1); udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia (pkt 2).

Przesądziwszy zatem kwestię tego, że doręczenie D. J. decyzji NUC w [...] z dnia [...] października 2016 r. było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie unormowaniami prawnymi, należało przejść do oceny ustawowych warunków przywrócenia terminu. Przyjmując najkorzystniejszą dla strony wersję, że jej pełnomocnik zapoznał się z treścią decyzji NUC w [...] z dnia [...] października 2016r. dopiero w dniu 24 listopada 2016 r. (taką datę wskazał we wniosku) i w tym dniu dowiedział się o uchybieniu terminowi, należało następnie uznać, że siedmiodniowy termin z art. 162 § 2 O.p. na złożenie wniosku o przywrócenie terminu został zachowany. Wniosek ten złożono bowiem dnia 25 listopada 2016 r. Ponadto, równocześnie ze złożeniem tego wniosku przedłożono odwołanie od decyzji organu I instancji, dopełniając tym samym czynności, dla której określony był termin. Nie został jednak w okolicznościach sprawy spełniony najistotniejszy warunek uwzględnienia złożonego wniosku, a mianowicie brak winy pełnomocnika stron.

Warunek ten należy oceniać w kategoriach zachowania reguł starannego działania. O braku winy w niedopełnieniu określonej czynności procesowej można więc mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie tej czynności stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Za tego rodzaju powód orzecznictwo sądowe uznaje np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar czy powódź (tak wyrok NSA z 18.08.2000 r. III SA 1716/99). Brak winy można więc przyjąć wówczas, gdy wnioskodawca nie był w stanie przezwyciężyć przeszkody w dochowaniu terminu nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku. Zaistnienie więc choćby lekkiego niedbalstwa wyklucza uznanie braku winy. Należy przy tym pamiętać, że wina w uchybieniu terminowi przez pełnomocnika wywołuje skutki dla reprezentowanego przez niego podmiotu. Ponadto, w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron należy przyjąć, że osoby te zobowiązane są do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (por. wyrok NSA z 11.08.1999 r. I SA/Gd 745/98).

Uwzględniając powyższe uwagi niemożliwym było w niniejszej sprawie przyjęcie, że działający imieniem skarżącego adwokat K. B. nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do złożenia ich imieniem odwołania. Należy bowiem mieć na względzie, że podał on na formularzu pełnomocnictwa, które dołączył do kierowanego do NUC w [...] pisma z dnia 19 sierpnia 2016 r. określony adres elektroniczny. Ponadto, celem wyjaśnienia jego prawidłowości organ I instancji podjął określone czynności. Mianowicie, w dniu 7 września 2016 r. skierował do pełnomocnika skarżących pismo z prośbą o potwierdzenie właściwego adresu elektronicznego bądź o poinformowanie o istnieniu ewentualnych przeszkód w możliwości niezakłóconego odbioru pism przekazywanych za pośrednictwem e-PUAP. Jednocześnie organ ten wyznaczył termin siedmiu dni na udzielenie odpowiedzi zaznaczając również, że brak odpowiedzi skutkował będzie kierowaniem pism na adres podany w pełnomocnictwie. Adwokat K. B. nie odpowiedział na to wezwanie. Ponadto, w dniu 27 września 2016 r. pracownik organu skontaktował się telefonicznie z Kancelarią pełnomocnika. W trakcie tej rozmowy uzyskał informację, że podany w pełnomocnictwie adres elektroniczny jest tym, na który można wysyłać korespondencję z wykorzystaniem systemu e-PUAP. Pracownik organu poinformował w takiej sytuacji, że doręczenia będą dokonywane na ten właśnie adres.

Przedstawione wyżej okoliczności wskazują, w ocenie Sądu, na ewidentne zawinienie po stronie pełnomocnika skarżącego. Jako podmiot zawodowo zajmujący się reprezentacją winien bowiem podawać w przesyłanych przez siebie dokumentach prawdziwe informacje. W sytuacji ewentualnej pomyłki NUC w [...] umożliwił mu, i to dwukrotnie, możliwość dokonania stosownych poprawek. Pełnomocnik nie skorzystał z nich jednak, występując w dalszej kolejności z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej i usiłując przerzucić na organy odpowiedzialność za swoje nieprofesjonalne zachowanie.

Z tych względów uznano, że stanowisko DIC o odmowie przywrócenia D. J. terminu do wniesienia odwołania jest jak najbardziej prawidłowe, bowiem odpowiada obowiązującym regulacjom prawnym. Dlatego skarga podlegała oddaleniu w oparciu o art. 151 P.p.s.a.