Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 825/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6561
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 57a, art. 146 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 190 zdanie pierwsze, art. 200, art. 205 § 2,
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1, art. 55 ust. 1 pkt 2, art. 55 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1376
law: Usatwa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe - tekst jednolity
article: art. 476 § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1 pkt 3 , art. 138 ust. 1-3, art. 138a
journal: Dz.U. 2013 poz 1440
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity.
article: art. 14c § 1 i 2 ,
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 1804
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w Warszawie na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej [...] kwotę [....],- zł ([....] złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

W dniu [...] sierpnia 2014 r. P. w W. wniosła skargę na interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego wydaną przez Prezydenta Miasta w dniu [...] maja 2014 r. w przedmiocie opłaty skarbowej.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której w dniu [...] marca 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie dotyczącym zasadności poboru opłaty skarbowej. Przedstawiając we wniosku stan faktyczny, wnioskodawczyni wyjaśniła, że prowadzi szereg rachunków bankowych, na które przekazywane są świadczenia z ubezpieczeń społecznych, w tym świadczenia emerytalne i rentowe. Zgodnie z art. 101 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz.1440 ze zm.; dalej: "ustawa emerytalna") prawo do świadczeń emerytalno-rentowych ustaje wraz ze śmiercią osoby uprawnionej. Niekiedy, z uwagi na brak informacji o zgonie świadczeniobiorcy, organy rentowe przekazują na rachunki prowadzone przez skarżącą świadczenia także za okresy przypadające po śmierci uprawnionego. Takie świadczenia są kwalifikowane jako nienależnie pobrane w rozumieniu art. 138 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej. Przepis ten nakłada na banki obowiązek zwrotu organom rentowym kwot świadczeń przekazanych za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy. Zwrotu dokonuje się na wniosek organu rentowego. Bank po otrzymaniu wezwania organu rentowego, wystosowanego w trybie art. 138a ustawy emerytalnej, wskazuje osoby, na rzecz których zostały zadysponowane środki pochodzące z nienależnego świadczenia, powołując się przy tym na art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1376 ze zm.; dalej: "P.b."). W niektórych sytuacjach organy rentowe kwestionują to, że osoby wskazane przez Bank w trybie art. 55 ust. 3 P.b. były osobami "uprawnionymi" i w drodze decyzji administracyjnej zobowiązują Bank do zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń przekazanych na rachunek prowadzony przez Bank. W takich przypadkach Bank, reprezentowany przez radców prawnych, wnosi często odwołanie od decyzji w tym przedmiocie. Do odwołań w tego typu sprawach, wnoszonych za pośrednictwem organu rentowego, dołączane są odpisy lub oryginały pełnomocnictw udzielonych radcom prawnym, którzy reprezentują Bank. Bank jest również często wzywany do udziału w charakterze zainteresowanego w postępowaniu sądowym zainicjowanym odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnego pobranego świadczenia, wniesionego przez osoby, które Bank wskazał w trybie art. 55 ust. 3 P.b. W takich przypadkach odpisy lub oryginały pełnomocnictw dla radców prawnych reprezentujących Bank są dołączane do pism składanych bezpośrednio do sądu.

W związku z powyższym opisem skarżąca zapytała, czy złożenie dokumentu pełnomocnictwa do reprezentowania Banku w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia podlega opłacie skarbowej. Zaznaczyła, że chodzi zarówno o sprawy zainicjowane odwołaniem wniesionym przez Bank, jak i przez inne osoby.

Przedstawiając własne stanowisko w sprawie, skarżąca uznała, że złożenie dokumentu pełnomocnictwa w takich okolicznościach nie podlega opłacie skarbowej na podstawie art. 2 ust. 1 lit b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 1282 ze zm.; dalej: "u.o.s."). Dotyczy to zarówno pełnomocnictw dołączanych do odwołań wnoszonych za pośrednictwem organów rentowych, jak i do pism składanych bezpośrednio do sądu. W ocenie skarżącej sprawa zainicjowana odwołaniem od decyzji zobowiązujących do zwrotu świadczeń emerytalno-rentowych przekazanych na rachunek bankowy za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, jest sprawą ubezpieczenia społecznego w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu. Przepis ten należy rozpatrywać łącznie z art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., który reguluje przedmiotowy zakres opłaty skarbowej. Ten ostatni przewiduje bowiem konieczność uiszczenia opłaty skarbowej za złożenie "dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (...) w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym". W ocenie wnioskodawczyni określenie "postępowanie sądowe", użyte w art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. należy pojmować w sposób szeroki, zgodnie z zakresem tego pojęcia określonym w art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101; dalej: "K.p.c."). Natomiast pojęcie sprawy ubezpieczenia społecznego w postępowaniu sądowym powinno być interpretowane przez pryzmat art. 476 § 2 K.p.c. Brak jest bowiem argumentów pozwalających na stwierdzenie, że pojęcie "postępowanie sądowe" należy interpretować w sposób określony w przepisach K.p.c., natomiast pojęcie "sprawa ubezpieczenia społecznego" już nie. Byłoby to, zdaniem skarżącej, nielogiczne i sprzeczne z podstawowymi dyrektywami interpretacji przepisów prawa. Skoro w omawianej kategorii spraw organ rentowy wydaje decyzje zobowiązujące do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia emerytalno-rentowego, to niewątpliwie decyzje te dotyczą emerytur i rent w rozumieniu art. 476 § 2 pkt 2 K.p.c. Sprawy zainicjowane odwołaniem od tego typu decyzji są zatem "sprawami z zakresu ubezpieczenia społecznego" w rozumieniu art. 476 § 2 K.p.c., a tym samym - w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. b u.o.s. Jako przykład podobnego stanowiska wnioskodawczyni powołała się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2008 r., II UZP 7/07 (OSNP 2008, nr 13-14, poz. 197).

W wydanej [...] maja 2014 r. interpretacji indywidualnej Prezydent Miasta uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe. W jego ocenie użyte w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.s. pojęcie "sprawy" ma charakter bardzo ogólny. Będą to wszystkie sprawy, dla których materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia zawarta jest w przepisach, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.s. Oznacza to więc, że przepisy u.o.s. należy stosować łącznie z przepisami wyżej wymienionych ustaw i wydanych do nich aktów wykonawczych. Organ wyjaśnił, że po śmierci uprawnionego kwoty świadczeń przekazane przez organ rentowy na rachunek albo instrument płatniczy uprawnionego, za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła jego śmierć wymagają zwrotu do organu rentowego (art. 55 ust. 1 pkt 2 P.b.). Bank z obowiązku tego zwolniony jest jeśli wykaże, że przed otrzymaniem wniosku organu rentowego dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, a wypłaty te nie pozwalają zrealizować wniosku organu rentowego w całości lub części, oraz w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym ten organ rentowy, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty (art. 55 ust. 3 P.b.). Przepis art. 138a ustawy emerytalnej, reguluje natomiast wyłącznie taką sytuację, w której nie ma osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia mającego charakter pobranego nienależnie, a wpłaconego przez organ rentowy na rachunek bankowy świadczeniobiorcy. Odnosi się więc do wpłat dokonanych na rachunek prowadzony indywidualnie dla świadczeniobiorcy, czyniąc bank zobowiązanym do zwrotu organowi rentowemu świadczeń przekazanych za miesiące przypadające po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy. Celem regulacji wynikającej z art. 138a powołanej ustawy jest umożliwienie organowi rentowemu odzyskania świadczeń, które bez jego winy zostały wypłacone pomimo ustania do nich prawa, a nie ma podstaw, aby uznać, że pobrała je jakakolwiek osoba, która zobowiązana byłaby do ich zwrotu w myśl zasad w nim zapisanych. Tego rodzaju rozwiązanie otwiera organowi rentowemu drogę do żądania od banku zwrotu wpłaconych na rachunek bankowy świadczeń, które w inny sposób nie mogłyby być odzyskane.

Prezydent wyjaśnił, że przedmiotem postępowania przed sądem w opisywanym przypadku jest ustalenie czy osoby, które pobrały świadczenia są osobami "uprawnionymi" w rozumieniu art. 55 ust. 3 P.b. W istocie postępowanie toczy się w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalno-rentowych za okresy przypadające po śmierci, zakwalifikowanych jako nienależnie pobrane w rozumieniu art. 138 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej. Jednak art. 138a ustawy emerytalnej stanowi jedynie podstawę do wydania przez organ rentowy - w przypadku odmowy dobrowolnej wypłaty przez bank - decyzji obciążającej zwrotem świadczenia wpłaconego na rachunek bankowy po śmierci jego posiadacza oraz otwiera drogę postępowania egzekucyjnego w administracji, natomiast podstawę obowiązku banku stanowi art. 55 ust. 1 pkt 2 P.b. Ustawa z zakresu ubezpieczeń społecznych nie stanowi materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia w tych sprawach. Przedmiotem tych postępowań nie jest ustalenie uprawnionego z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych.

Po bezskutecznym wezwaniu organu interpretacyjnego do usunięcia naruszenia prawa, P. wniosła skargę, w której zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1 lit. b u.o.s. przez jego błędną wykładnię, skutkująca uznaniem jej stanowiska za nieprawidłowe. Jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości oraz zasądzenie od Prezydenta Miasta na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca zwróciła uwagę, że Prezydent Miasta nie dostrzegł okoliczności, że we wniosku o udzielenie interpretacji mowa była o dwojakiego rodzaju postępowaniach. Po pierwsze, wspomniano tam o postępowaniu zainicjowanym odwołaniem Banku od decyzji zobowiązującej Bank do zwrotu świadczeń przekazanych na rachunek prowadzony przez skarżącą. Po drugie mowa była tam o postępowaniach zainicjowanych na skutek decyzji zobowiązujących inne osoby do zwrotu pobranych świadczeń. Zdaniem skarżącej, o ile w pierwszej z wymienionych kategorii postępowań w ogóle można byłoby teoretycznie przyjąć, choć byłoby to stwierdzenie nieprawidłowe, że podstawą materialnoprawną decyzji zobowiązującej Bank do zwrotu świadczenia przekazanego na rachunek bankowy jest tylko P.b., o tyle w przypadku spraw zainicjowanych przed podmioty niebędące bankami byłoby to stwierdzenie oczywiście bezzasadne. W przypadku tych ostatnich podstawę obowiązku zwrotu świadczenia stanowi bowiem art. 138 ust. 1 ustawy emerytalnej. W tym kontekście zupełnie niejasne jest, w ocenie skarżącej, uznanie za nieprawidłowe jej stanowiska w zakresie odnoszącym się do opłaty od pełnomocnictwa złożonego w sprawie zainicjowanej przez inne podmioty, wnoszące odwołanie od decyzji organu rentowego wydanej na podstawie art. 138 ust. 1 ustawy emerytalnej. Podmioty te nie są bowiem adresatami P.b.

Niezależnie od powyższego, skarżąca podkreśliła, że w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż o ile art. 55 ust. 1 pkt 2 P.b. rzeczywiście stanowi podstawę ciążącego na banku obowiązku zwrotu świadczenia wpłaconego na rachunek bankowy po śmierci jego posiadacza, o tyle art. 138a ustawy emerytalnej stanowi podstawę do wydania przez organ rentowy - w przypadku odmowy dobrowolnej wypłaty przez bank - decyzji obciążającej bank tymże zwrotem oraz otwiera drogę postępowania egzekucyjnego w administracji. Wskazała, że w literaturze podkreśla się nadto, że te dwa przepisy są ze sobą zsynchronizowane. W związku z powyższym skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem Prezydenta Miasta, że przepis art. 138a ustawy emerytalnej nie stanowi podstawy prawnej rozstrzygnięcia, od którego odwołanie inicjuje jedno z postępowań, którego dotyczy wniosek o wydanie interpretacji.

Skarżąca zaznaczyła również, że nie sposób się zgodzić jakoby pojęcie "sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych" było zawężone do spraw, których przedmiotem jest ustalanie uprawnionego z tytułu świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Takie rozumienie przytoczonego pojęcia pozostaje w oczywistej sprzeczności z orzecznictwem sądów administracyjnych, a także przepisami ustaw z zakresu ubezpieczeń społecznych, których zakres przedmiotowy jest znacznie szerszy niż określenie warunków nabywania prawa do świadczeń i kręgu osób do tychże świadczeń uprawnionych.

W odpowiedzi na skargę, Prezydent Miasta wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z [...] grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Po [...] tut. Sąd oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Banku, wyrokiem z [...] kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK [...] uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia NSA, stwierdził, że analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, iż argumentacja w nim zawarta jest niejasna i niespójna, a sąd pierwszej instancji używa argumentów, których związek z przepisami stanowiącymi podstawę prawną rozstrzygnięcia jest niezrozumiały. Zdaniem NSA odczytanie jednoznacznych motywów, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok jest niemożliwe i w takiej sytuacji, co do zasady, NSA nie powinien dokonywać oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 1 lit, b u.o.s. Mimo tego, uznał za stosowne i zasadne odniesienie się także do tego zarzutu.

Sąd kasacyjny wskazał, że kwestią kluczową dla wykładni ww. przepisu jest ustalenie znaczenia pojęcia "w sprawach". Podniósł, że w literaturze wskazuje się, iż pojęcie to ma charakter ogólny, dlatego też należy rozumieć przez nie wszystkie sprawy, dla których materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia zawarta jest w przepisach regulujących kwestie wyszczególnione w art. 2 (Opłata skarbowa. Komentarz dla praktyków. S. Bogucki, A. Dumas, S. Presnarowicz, K Winiarski. ODDK, Gdańsk 2015). Zatem niezbędne a zarazem wystarczające jest ustalenie, czy podstawę prawną decyzji o zwrocie nienależnie wypłaconego świadczenia stanowią przepisy ustawy emerytalnej. W tym kontekście, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw do odwoływania się do definicji spraw z ubezpieczenia społecznego zawartej w art. 476 § 2 K.p.c. Po pierwsze takiej możliwości nie przewiduje u.o.s., po wtóre treść art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.s. jest na tyle jednoznaczna, że pozwala odtworzyć zawartą w nim normę prawną.

NSA nakazał, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji ocenił, w świetle stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, czy złożenie dokumentu pełnomocnictwa do reprezentowania Banku w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia podlega opłacie skarbowej, w konsekwencji zaś uznał czy stanowisko Prezydenta Miasta zawarte w interpretacji indywidualnej było, czy też nie było prawidłowe. Zaznaczył przy tym, że sąd pierwszej instancji powinien uwzględnić ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA. W szczególności powinien ustalić, w oparciu o stan faktyczny przedstawiony we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, jaki przepis stanowił podstawę prawną wydania decyzji. NSA wyjaśnił, że art. 138a ustawy emerytalnej jest przepisem materialnym, stanowi on bowiem uprawnienie organu dla żądania określonego zachowania przez bank, co nie wyklucza samo w sobie łącznego stosowania przepisów ustawy emerytalnej i P.b. NSA nakazał WSA rozważenie ewentualnego wpływu powyższej okoliczności na możliwość skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego statuowanego w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.s. Sytuacja, w której podstawę prawną decyzji stanowią zarówno przepisy ustawy emerytalnej, jak i P.b. nie wyklucza uznania, że decyzja została wydana w oparciu o przepisy ustawy emerytalnej. Niemniej jednak NSA stwierdził, że na tym etapie postępowania nie jest możliwe formułowanie jakichkolwiek ocen w tym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę, że nie jest prawidłowe stanowisko organu interpretacyjnego, który wywodzi, iż ustawa z zakresu ubezpieczeń społecznych nie stanowi materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia w sprawach będących przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu. Przedmiotem tych postępowań nie jest bowiem ustalenie uprawnionego z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych. Wskazał, że analiza treści ustawy o emeryturach jednoznacznie wskazuje, iż przedmiotem normowania tej ustawy nie są wyłącznie zagadnienia związane z ustalaniem uprawnionego z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych. Według art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, ustawa określa zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty świadczeń. Z kolei Rozdział 4 Działu IX tej ustawy zatytułowany jest "Zwrot nienależnie pobranych świadczeń, egzekucja i potrącenia ze świadczeń". Nie może zatem budzić wątpliwości, że "sprawy z zakresu ubezpieczenia społecznego" definiowane przez zakres normowania ustawy emerytalnej obejmują także kwestie związane ze zwrotem nienależnie pobranych świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych.

Kończąc swój wywód, NSA podkreślił, że argumentacja sądu pierwszej instancji powinna opierać się na treści przepisów istotnych i adekwatnych w stanie faktycznym.

Sąd zważył, co następuje:

Na wstępie należy przypomnieć, że rozpoznawana skarga została wniesiona w dniu [...] sierpnia 2014 r., a więc do jej rozpoznania stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej: "P.p.s.a.") częściowo w brzmieniu obowiązującym w chwili wniesienia skargi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), a częściowo w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Zatem, mimo że w chwili obecnej do skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego stosuje się przepis art. 57a, to w niniejszej sprawie przepis ten nie może znaleźć zastosowania, albowiem został on dodany do P.p.s.a. ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Z jej art. 2 wynika, że do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie (tj. przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) stosuje się przepisy P.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym, więc bez art. 57a.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.s. okazał się zasadny.

Rozważania należy rozpocząć od powołania się na przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., z którego wynika, że opłacie skarbowej podlega złożenie w postępowaniu sądowym dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu, wypisu lub kopii. Jednakże w art. 2 ust. 1 u.o.s. wyszczególniono, jakie czynności nie podlegają opłacie skarbowej. Wśród tych czynności wskazano złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach ubezpieczenia społecznego. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast stwierdzenie czy w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej sprawy, w których stroną lub zainteresowanym jest skarżący Bank, reprezentowany przez radców prawnych, są sprawami ubezpieczenia społecznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.s.

Istotne przy tym jest, że niniejsza sprawa jest rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po raz drugi, albowiem wyrokiem z [...] kwietnia 2017 r. (II FSK [...]) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok tut. Sądu oddalający skargę Banku i sprawę przekazał tut. do ponownego rozpoznania. Zatem wykładni przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie Sąd był zobligowany dokonać z zastosowaniem regulacji zawartej w art. 190 zdanie pierwsze, zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wykładnią prawa to formalnie wiążące wskazanie przez określony podmiot, w analizowanym przypadku NSA, innemu podległemu w konfiguracji prawnej podmiotowi, w tym wypadku WSA, jak w precyzyjny sposób ustalić treść i zakres norm prawnych (W. Sawczyn, Związanie kasacyjnym orzeczeniem NSA, Warszawa 2014, s. 62). Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią dokonaną przez NSA obejmuje związanie ustaleniami interpretacyjnymi NSA odnośnie do poszczególnych elementów norm prawnych (materialnych, procesowych oraz ustrojowych), znajdujących zastosowanie w danej sprawie [W. Piątek (w:) P. Szustakiewicz, A. Skoczylas, (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016]. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przesądzone są zatem te kwestie materialnoprawne i procesowe, co do których wypowiedział się NSA w wyroku kasacyjnym, przez dokonanie samodzielnej oceny lub wyraźne zaaprobowanie stanowiska sądu pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2015 r. sygn. akt II FSK 68/14, wszystkie cytowane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Będąc związanym wykładnią dokonaną przez NSA w wyroku z dnia [...] kwietnia 2017 r., Sąd pragnie przypomnieć, że w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy skarżący Bank wyróżnił dwa rodzaje spraw toczących się przed sądami powszechnymi, w których to Bank jest reprezentowany przez pełnomocników. Pierwszy rodzaj to sprawy, w których Bank składa odwołania od decyzji organu rentowego, zobowiązującej go do zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń przekazanych na rachunek przez niego prowadzony w sytuacji, gdy Bank świadczenia te przekazał osobom uprawnionym, zaś organy rentowe kwestionują uznanie tych osób za uprawnione w rozumieniu art. 55 ust. 3 P.b. Drugi rodzaj to sprawy rozpoznawane w wyniku odwołań osób uznanych przez Bank za uprawnione od decyzji organu rentowego wydanych wobec tych osób, w których Bank wzywany jest do udziału w charakterze zainteresowanego. Oba rodzaje spraw, jak już wyżej wspomniano, toczą się przed sądem powszechnym, jednakże – jak zaznaczył NSA w przytoczonym wyżej wyroku – nie ma podstaw do odwoływania się do definicji spraw z ubezpieczenia społecznego zawartej w art. 476 § 2 K.p.c., ponieważ takiej możliwości nie przewiduje u.o.s., a nadto treść jej art.. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b jest na tyle jednoznaczna, że pozwala odtworzyć zawartą w nim normę prawną.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że w literaturze wskazuje się, iż pojęcie "w sprawach" ma charakter ogólny, dlatego też należy rozumieć przez nie wszystkie sprawy, dla których materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia zawarta jest w przepisach regulujących kwestie wyszczególnione w art. 2. Zatem niezbędne a zarazem wystarczające jest ustalenie, czy podstawę prawną decyzji o zwrocie nienależnie wypłaconego świadczenia stanowią przepisy ustawy emerytalnej. NSA zobowiązał przy tym WSA do ustalenia w oparciu o przedstawiony we wniosku stan faktyczny, jaki przepis stanowi podstawę prawną wydania ww. decyzji o zwrocie.

Podsumowując rozważania NSA, zdaniem Sądu, aby daną sprawę uznać za sprawę ubezpieczenia społecznego, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.s. materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowić muszą przepisy ustawy emerytalnej. Nie można również zapominać, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku Bank występuje w roli odwołującego się oraz zainteresowanego, gdy odwołującym się jest tzw. "uprawniony".

W sprawach dotyczących zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń przekazanych na rachunek prowadzony przez Bank zastosowanie znajdują zarówno przepisy ustawy emerytalnej, jak i przepisy P.b, jednakże regulują one nieco odmienne kwestie. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 P.b. ustawa ta określa m. in. zasady prowadzenia działalności bankowej. Jej Rozdział 3 zatytułowany został "Rachunki bankowe". Zgodnie z zawartym w nim art. 55 ust. 1 pkt 2 w przypadku śmierci posiadacza rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej bank jest obowiązany wypłacić z tych rachunków kwotę równą wpłatom na rachunek dokonanym przez organ wypłacając świadczenie z ubezpieczenia lub zabezpieczenia społecznego albo uposażenie w stanie spoczynku, które nie przysługiwały za okres po śmierci posiadacza rachunku, wskazaną we wniosku organu wypłacającego to świadczenie lub uposażenie, skierowanym do banku wraz z podaniem numerów rachunków, na które dokonano wpłat. Jednakże w myśl ust. 3 tego przepisu bank jest zwolniony od wypłaty pełnej lub częściowej kwoty, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli przed otrzymaniem wniosku organu wypłacającego świadczenie lub uposażenie dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub części, oraz w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym ten organ, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty. Zatem z brzmienia przytoczonych wyżej przepisów wynika, że skierowane są one do banku, regulując jego obowiązek wypłacenia (na wniosek organu wypłacającego) z prowadzonych w nim rachunków kwot równych wpłatom na te rachunki dokonanym przez organ wypłacający, które to wpłaty nie przysługiwały za okres po śmierci posiadacza rachunku. Z obowiązku tego bank jest zwolniony, jeżeli przed otrzymaniem wniosku organu wypłacającego dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom (przy spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w tym przepisie).

Z omówionymi wyżej przepisami P.b. powiązany jest art. 138a ustawy emerytalnej, zgodnie z którym m. in. bank jest zobowiązany zwrócić Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych kwoty świadczeń przekazane na rachunek w banku za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy. Zatem podstawę prawną wypłacenia organowi wpłacającemu przez bank kwoty równej dokonanym przez ten organ wpłatom, bądź części tej kwoty jest przepis art. 55 P.b. Natomiast w sytuacji odmowy dokonania przez bank wypłaty organowi rentowemu wnioskowanej przez niego kwoty, podstawę prawną do wydania przez organ rentowy decyzji obciążającej bank zwrotem świadczenia wpłaconego na rachunek bankowy po śmierci jego posiadacza stanowi również przepis art. 138a ustawy emerytalnej. Przepis ten (jak ocenił NSA w powołanym wyżej wyroku) jest przepisem materialnym, bowiem ustanawia uprawnienie organu do żądania określonego zachowania przez bank.

Za Naczelnym Sądem Administracyjnym podkreślić także należy, że przedmiotem normowania ustawy emerytalnej nie są wyłącznie zagadnienia związane z ustalaniem uprawnionego z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych. Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 pkt 3 określa ona zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty świadczeń, natomiast Rozdział 4 Działu IX reguluje zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Nie może zatem budzić wątpliwości, że "sprawy z zakresu ubezpieczenia społecznego", definiowane przez zakres normowania ustawy emerytalnej, obejmują także kwestie związane ze zwrotem nienależnie pobranych świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych.

Nieco inaczej przedstawia sytuacja w sprawach dotyczących zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przez osoby, które Bank uznał za uprawnione w rozumieniu art. 55 ust. 3 P.b. Jeżeli spełnione zostaną przesłanki wskazane w tym przepisie i Bank będzie zwolniony od wypłaty żądanej przez organ rentowy kwoty, wówczas decyzja tego organu zostanie wydana wobec osób, na rzecz których Bank dokonał wypłaty świadczeń. W postępowaniu sądowym wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego, wniesionym przez wskazane wyżej osoby, Bank bierze udział w charakterze zainteresowanego. Jednakże, jak trafnie w skardze podkreślił skarżący, w sprawach takich zastosowania nie znajdą przepisy P.b., a w każdym razie nie one będą stanowiły podstawę prawną wydania decyzji, o której mowa wyżej. Podstawę prawną wydania decyzji wobec osób, o których mowa wyżej stanowić będzie art. 138 ust. 1 ustawy emerytalnej. Przepis ten stanowi, że osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. W ust. 2 i 3 art. 138 ustawodawca wyjaśnił co uważa się za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1. Art. 138 ust. 1 ustawy emerytalnej ustanawia dla organu uprawnienie do żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń od osób, które je pobrały, czyli uprawnienie do żądania określonego zachowania przez te osoby, stanowiąc tym samym materialnoprawną podstawę decyzji dotyczącej zwrotu.

Zaznaczyć też należy, że do omówionej wyżej kwestii Prezydent Miasta w zaskarżonej interpretacji w ogóle się nie ustosunkował i pomijając ją całkowicie, w świetle przedstawionego przez Bank stanu faktycznego, nie udzielił wyczerpującej odpowiedzi na zadane przez niego pytanie, czym naruszył przepisy art. 14c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.).

Konkludując, zdaniem Sądu, opisane w stanie faktycznym wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej sprawy, w których Bank jest reprezentowany przez radców prawnych na podstawie udzielonych im pełnomocnictw, należą do spraw ubezpieczenia społecznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.s., tym samym złożenie w postępowaniu sądowym, zainicjowanym odwołaniem od opisanych wyżej decyzji, dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu, wypisu lub kopii nie podlega opłacie skarbowej. Prezydenta Miasta, wyrażając w zaskarżonej interpretacji odmienne stanowisko, naruszył przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.c.c. i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 146 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a, uchylił zaskarżoną interpretację jako naruszającą przepisy prawa materialnego i procesowego. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).