Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 402/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 3, art. 40 par. 2, art. 77 par. 1.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 207 par. 1.
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 34 ust. 2.
journal: Dz.U. 2015 poz 640
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2017 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do usunięcia zagrożenia na stanowisku pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

W wyniku kontroli przeprowadzonej w Przedsiębiorstwie Wielobranżowym "M.-P." – K. Ł. w dniach [...] r., [...] [...] r. oraz [...] r. Nadinspektor Pracy Kierownik Oddziału w C. Inspektor Pracy wydał w dniu [...] r. nakaz skierowany do K. Ł. – Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "M.-P.".

W punkcie pierwszym nakazał uzupełnić instrukcję dotyczącą naprawy kół i ogumienia o informacje dotyczące sposobów naprawy/montażu/demontażu ogumienia i kół, których budowa oparta jest na różnych rodzajach felg (jednolitych pierścieniowych lub bezpierścieniowych, dzielonych); informacje dotyczące sposobów zabezpieczania pojazdów przy podnoszeniu podnośnikami; informacje dotyczące obowiązku pompowania kół samochodów ciężarowych, w szczególności wyposażonych w felgi pierścieniowe w koszach ochronnych oraz o informacje dotyczące obowiązku konsultacji wszelkich napraw nietypowych z pracodawcą. Obowiązek wykonać należało do dnia [...]. Jako jego podstawę prawną wskazano art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 2374 § 1 i § 2 Kodeksu pracy, §41 ust. 1 pkt 2, §51 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, zasadę bhp z §28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej i autobusowej komunikacji międzymiastowej. Uzasadniając nakaz wyjaśniono, że w czasie kontroli stwierdzono, iż naklejona na ścianie instrukcja bhp dotycząca naprawy kół i ogumienia zawiera jedynie uwagi na temat montażu i demontażu felgi na montażownicy, pompowania (nawet bez informacji o obowiązku pompowania kół w koszach ochronnych), wyważania i naprawy. Nie uwzględnia zasad bezpiecznego demontażu kół, a także innych zasad bhp wymaganych przy naprawach (demontażu, montażu, pompowaniu kół, naprawy i wymiany ogumienia) różnych kół, których budowa oparta jest na różnych rodzajach felg (jednolitych pierścieniowych lub bezpierścieniowych, dzielonych). Instrukcja powinna zaś w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników. Powinna także uwzględniać informacje zawarte w instrukcjach obsługi naprawianych maszyn i urządzeń, dotyczących bezpośrednio wykonywanych czynności przez pracowników zakładu. Instrukcja powinna zawierać wskazówki odnośnie: sposobów naprawy/montażu/demontażu kół wyposażonych w felgi o różnej budowie (jednolite pierścieniowe lub bezpierścieniowe, dzielone); sposobu zabezpieczania pojazdów przy podnoszeniu podnośnikami; obowiązku pompowania kół samochodów ciężarowych, w szczególności wyposażonych w felgi pierścieniowe w koszach ochronnych, a także obowiązku konsultacji wszelkich napraw nietypowowych z pracodawcą. Inspektor zwrócił uwagę na to, że czynność pompowania ogumienia kół (z wyjątkiem przypadków dopompowywania kół zamontowanych w pojeździe) zgodnie z § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej i autobusowej komunikacji międzymiastowej powinno odbywać się na wydzielonych stanowiskach i przy użyciu osłon zabezpieczających. Przy czym mimo, że rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej w zakresie obsługi i naprawy tramwajów, trolejbusów i autobusów, to zasadą bhp jest, że pompowanie kół samochodów ciężarowych lub innych kół między innymi wyposażonych w pierścienie zabezpieczające, powinno odbywać się w koszach zabezpieczających, chroniących pracowników przed uderzeniem przez wyrwane pierścienie lub elementy ewentualnie rozrywanej gumy lub felgi.

W punkcie drugim nakazał uzupełnić opis ryzyka zawodowego występującego na stanowisku wulkanizatora o zagrożenie uderzeniem pierścieniem, elementem felgi lub oponą podczas pompowania koła lub jego demontażu oraz stosowane w związku z tym zagrożeniem środki profilaktyczne. Termin wykonania tego obowiązku określił na dzień [...]. Jako podstawę prawną wskazał art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 226 pkt 1 Kodeksu pracy, §39a ust.3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i P. Socjalnej z dnia [...] r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

W punkcie trzecim nakazał zabezpieczyć osłonami wloty kratek kanalizacyjnych usytuowanych w głównym budynku wymiany opon. W zakresie wykonania tego obowiązku Nadinspektor ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego działając na podstawie art. 108 §1 K.p.a. nadał nakazowi rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną nałożonego obowiązku wskazał art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 207 §2 pkt 1 Kodeksu pracy, §6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

W punkcie czwartym nakazał zapewnić ład i porządek w szatni pracowniczej i jadalni poprzez uprzątnięcie niepotrzebnych przedmiotów znajdujących się w pomieszczeniach szafki, pudła, stare ubrania. Termin wykonania obowiązku określił na dzień [...] r., jako podstawę prawną wskazał zaś art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 233 Kodeksu pracy, §2 ust. 1 załącznika nr [...] rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

W punkcie piątym nakazał wyposażyć szatnię pracowniczą w odpowiednią liczbę szafek przeznaczonych do indywidualnego użytku każdego pracownika (dwie szafki pojedyncze lub jedna podwójną na jednego pracownika). Termin wykonania nakazu określił na dzień 31marca 2017 r. zaś jako podstawę prawną wskazał art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 233 Kodeksu pracy, §111 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, §14 ust. 3 załącznika nr [...] do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

W punkcie szóstym nakazał powierzyć obsługę apteczki pierwszej pomocy przedlekarskiej wyznaczonym pracownikom, przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy. Termin wykonania nakazu określił na dzień [...] r. Jako jego podstawę prawną wskazał art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 2091 §1 pkt 2 lit.a Kodeksu pracy i §44 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nakaz przesłano zarówno zobowiązanemu jak i jego pełnomocnikowi. Zobowiązany otrzymał go w dniu [...] r., zaś pełnomocnik w dniu [...] r.

Odwołanie od nakazu wniósł zarówno zobowiązany, jak i pełnomocnik. Odwołanie zobowiązanego wpłynęło do Oddziału w C. Inspektor Pracy w dniu [...] r. zaś odwołanie pełnomocnika w dniu [...] r.

Zobowiązany w odwołaniu zarzucił nakazowi, że wydany został z naruszeniem art. 40 §2 kpa przez doręczenie go zobowiązanemu zamiast jego pełnomocnikowi; naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, prowadzący do błędnych ustaleń faktycznych, poprzez przyjęcie, że naklejona na ścianie warsztatu instrukcja bhp nie zwiera informacji wskazanych w pkt 1 nakazu podczas, gdy instrukcja ta dotyczy wyłącznie obsługi montażownicy, tj. urządzenia, na którym nie są i nie mogą być wykonywane takie prace, jak wskazane w pkt 1 nakazu, zaś obowiązek konsultacji wszelkich napraw nietypowych z pracodawcą jest nakładany na pracowników w ramach szkoleń ogólnych i stanowiskowych; pracodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie komunikacji miejskiej i autobusowej komunikacji międzymiastowej, podczas, gdy pracodawca takiej działalności nigdy nie prowadził i nie prowadzi ; na stanowisku wulkanizatora występuje ryzyko zawodowe zagrożenia uderzeniem pierścieniem, elementem felgi lub oponą podczas pompowania koła lub jego demontażu, kiedy proces wulkanizacji opony lub dętki odbywa się wówczas, gdy dętka lub opona są zdjęte z felgi. Zarzucił ponadto naruszenie art. 107 §1 i 3 kpa przez brak uzasadnienia nakazów zawartych w pkt 2 - 6; § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej przez zastosowanie przepisów tego rozporządzenia do pracodawcy nie prowadzącego działalności gospodarczej w zakresie komunikacji samochodowej; § 41 ust. 1 pkt 2 i § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przez błędne przyjęcie, że pracodawca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie serwisu oponiarskiego powinien zapewnić pracownikom instrukcje obsługi i dokumentacje techniczno-ruchowe każdego pojazdu, w którym wymieniane lub naprawiane są opony, kiedy jest to niewykonalne i zbędne, a nadto bezpieczna i higieniczna wymiana lub naprawa opon w pojazdach jest możliwa przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa i higieny pracy przekazywanych pracownikom podczas szkoleń ogólnych i stanowiskowych, z uwzględnieniem specyfiki i znaków ostrzegawczych pojazdów. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniósł o uchylenie nakazu.

Uzasadniając odwołanie zobowiązany podniósł, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji ustanowił profesjonalnego pełnomocnika procesowego, pełnomocnictwo którego zostało złożone do akt sprawy w dniu [...] r. Mimo to nakaz przesłano zobowiązanemu, czym naruszono art. 40 § 2 K.p.a. Ponadto nie uwzględniono wszystkich okoliczności sprawy oraz zastrzeżeń do protokołu wniesionych przez zobowiązanego. Skutkiem tego nakaz oparto na błędnych ustaleniach faktycznych. Instrukcja bhp dotyczy wyłącznie montażownicy kół, a nie jakiegokolwiek innych urządzeń i jest wystarczająca do bezpiecznej obsługi tego urządzenia. Na montażownicy nie dokonuje się demontażu opon z felg pierścieniowych lub dwudzielnych, nie podnosi się pojazdów a dostęp do montażownicy oraz jej obsługa w koszu nie są możliwe. Praca przy pojazdach z felgami wskazanymi w nakazie odbywa się bez zastosowania montażownicy. Zasady bhp przy tego rodzaju pracach objęte są szkoleniami ogólnymi i stanowiskowymi z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Nie jest możliwe uzupełnienie instrukcji wywieszonej na ścianie zakładu zobowiązanego o instrukcje obsługi i dokumentację techniczno – ruchową wszelkich pojazdów, których koła są naprawiane w zakładzie zobowiązanego. Jest ich zbyt dużo zaś sama dokumentacja ma postać elektroniczną bądź książkową. Paragraf 41 ust. 1 pkt 2 i §52 ust. 2 ogólnych przepisów bhp odnoszą się do maszyn i urządzeń, na których praca jest wykonywana a nie do maszyn i urządzeń naprawianych w zakładach pracy, w szczególności w serwisach oponiarskich. Zgodnie z §1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej i autobusowej komunikacji międzymiastowej przepisy tego rozporządzenia dotyczą pracodawców prowadzących działalność polegającą na zapewnianiu komunikacji miejskiej i autobusowej komunikacji międzymiastowej. Zobowiązany takiej działalności nie prowadzi zatem przepisy rozporządzenia nie mają do niego zastosowania. Praca na stanowisku wulkanizatora wiąże się z naprawą opon i dętek, a nie z naprawą felg. Ponadto nakazy zawarte w punktach od drugiego do piątego nie zostały uzasadnione, co narusza art. 107 §1 i 3 K.p.a.

Odwołanie wniesione przez pełnomocnika zobowiązanego zawiera te same zarzuty, za wyjątkiem naruszenia art. 40 § 2 kpa i wnioski oraz uzasadniają je te same argumenty, które podniesione zostały w odwołaniu zobowiązanego.

Decyzją z dnia [...] r. Inspektor Pracy po rozpoznaniu odwołania K. Ł. utrzymał w mocy zaskarżony nakaz.

W obszernych wywodach uzasadnienia wyjaśnił, że nakaz wydano w oparciu

o ustalenia poczynione w toku kontroli zakładu przeprowadzonej

w związku z zaistniałym w dniu [...] r. zbiorowym wypadkiem przy pracy, w następstwie którego śmierć poniósł jeden z pracowników zatrudnionych na stanowisku "wulkanizator", zaś dwaj inni pracownicy zatrudnieni na takich stanowiskach doznali urazów. Powołując się na obszerne fragmenty protokołu pokontrolnego Inspektor stwierdził, że dokumentacja pokontrolna bezspornie wskazuje na okoliczności uzasadniające treść nakazów. Ponadto zgodnie z § 51 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy montaż, demontaż i eksploatacja maszyn, w tym ich obsługa, powinny odbywać się przy zachowaniu wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, uwzględniających instrukcje zawarte w dokumentacji techniczno-ruchowej. Zwrócono uwagę, że czynność pompowania ogumienia kół (z wyjątkiem przypadków dopompowywania kół zamontowanych w pojeździe), zgodnie z § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej i autobusowej komunikacji międzymiastowej powinno odbywać się na wydzielonych stanowiskach i przy użyciu osłon zabezpieczających. Rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej w zakresie obsługi i naprawy tramwajów, trolejbusów i autobusów jednak zasadą bhp jest, że pompowanie kół samochodów ciężarowych lub innych kół między innymi wyposażonych w pierścienie zabezpieczające, powinno odbywać się w koszach zabezpieczających, chroniących pracowników przed uderzeniem przez wyrwane pierścienie lub elementy ewentualnie rozrywanej gumy lub felgi. Mimo tego, że punkty od drugiego do szóstego nakazu nie zostały uzasadnione to nie może to być poczytane za wadę zaskarżonego nakazu. Uzasadniające je okoliczności wskazane zostały bowiem w protokole pokontrolnym. Ograniczenia treści decyzji inspektora pracy wydawanych w formie nakazu do elementów wymienionych w art. 34 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wynika z faktu, że zgodnie z art. 33 ust. 1 i art. 31 ust. 1 decyzje takie wydawane są w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli, zaś ustalenia kontroli dokumentowane są w formie protokołu.

Organ odwoławczy podkreślił, że doręczenie orzeczenia bezpośrednio stronie, z pominięciem jej pełnomocnika, stanowi naruszenie przepisu art. 40 § 2 kpa, lecz nie powoduje, że wadliwie doręczone orzeczenie nie wchodzi do obrotu prawnego. Wejście orzeczenia do obrotu prawnego nie jest uzależnione od prawidłowego doręczenia, lecz od samego dokonania czynności doręczenia, która polega na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji. W przedmiotowej sprawie naruszenie art. 40 § 2 kpa nie skutkuje wadliwością zaskarżonego nakazu, ponieważ zarzut takiego naruszenia może odnieść skutek procesowy wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych i zaniechanie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie adresat nakazu w terminie wniósł odwołanie zawierające pełną, merytoryczną treść późniejszego odwołania wniesionego przez pełnomocnika. Ponadto zobowiązany bez przekroczenia terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Naruszenie art. 40 § 2 kpa nie naruszyło więc prawa zobowiązanego do jego zaskarżenia.

W ocenie organu odwoławczego przedmiotem nakazu w pkt 1 jest uzupełnienie instrukcji dotyczącej napraw ogumienia, a nie instrukcji dotyczącej wyłącznie obsługi urządzenia jakim jest montażownica. Nakaz w pkt 1 jest zasadny właśnie dlatego, że instrukcja dotycząca naprawy kół i ogumienia nie zawiera nakazanych informacji, lecz ograniczona jest do obsługi urządzenia jakim jest montażownica podczas, gdy stan faktyczny ustalony w sprawie wskazuje, że w organizacji pracy w "M.-P." naprawa kół i ogumienia obejmuje również czynności poprzedzające i następujące po czynnościach wykonywanych przy użyciu montażownicy opon, w szczególności polegające na wymontowywaniu i zamontowywaniu kół jezdnych do pojazdów. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że pracownicy zatrudnieni na stanowisku wulkanizatora (z których jeden poniósł śmierć, a dwaj doznali urazów w następstwie wypadku) narażeni są na ryzyko zawodowe zagrożenia uderzeniem pierścieniem, elementem felgi lub oponą podczas pompowania koła lub jego demontażu. Treść nakazu w pkt 1 tiret pierwsze dotyczy obowiązku zaznajomienia pracowników "serwisu oponiarskiego" z budową felg różnych rodzajów - a nie z dokumentacją techniczno-ruchową "wszelkich pojazdów". Za dowolną uznano argumentację podniesioną w uzasadnieniu przedmiotowego zarzutu, że obowiązki określone w § 41 ust. 1 pkt 2 i § 52 ust. 2 ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy odnoszą się do maszyn i urządzeń na których praca jest wykonywana, a nie do maszyn i urządzeń naprawianych w zakładach pracy, a w szczególności pojazdów w serwisach oponiarskich.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Okręgowego Inspektora wniósł K. Ł. zarzucając jej, że wydana została z naruszeniem art. 40 § 2 kpa, przez utrzymanie w mocy nakazu doręczonego nieprawidłowo stronie zamiast ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi; art. 138 § 1 pkt. 1 kpa przez rozpoznanie odwołania strony z dnia [...] r. zamiast odwołania z dnia [...] r. wniesionego przez pełnomocnika w imieniu strony, a tym samym utrzymanie w mocy decyzji nieprawidłowo doręczonej; art. 77 § 1 kpa przez utrzymanie zaskarżonej decyzji pomimo braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, prowadzącego do błędnych ustaleń faktycznych dotyczących tego, że naklejona na ścianie warsztatu instrukcja bhp powinna zawierać informacje wskazane w pkt. 1 nakazu, kiedy instrukcja ta dotyczy wyłącznie obsługi urządzenia jakim jest montażownica, a na urządzeniu tym nie są i nie mogą być wykonywane takie prace jak wskazane w pkt. 1 nakazu, zaś obowiązek zachowania reguł ostrożności oraz bezpieczeństwa przy naprawie kół z nietypowymi felgami, jak też konsultacji wszelkich napraw nietypowych z pracodawcą jest nakładany na pracowników w ramach szkoleń ogólnych i szkoleń stanowiskowych. W ocenie skarżącego błędnie przyjęto, że może być adresatem norm prawnych, które zobowiązani są stosować przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w zakresie komunikacji miejskiej i autobusowej komunikacji międzymiastowej, kiedy skarżący takiej działalności gospodarczej nigdy nie prowadził i nie prowadzi. Błędnie też przyjęto, że na stanowisku wulkanizatora występuje ryzyko zawodowe zagrożenia uderzeniem pierścieniem, elementem felgi lub oponą podczas pompowania koła lub jego demontażu, podczas, gdy proces wulkanizacji opony lub dętki odbywa się wówczas, kiedy dętka lub opona są zdjęte z felgi, zaś wulkanizator nie ma obowiązku demontażu kół z pojazdów poza stanowiskiem wykonywanej pracy. Zdaniem skarżącego naruszono § 41 ust. 1 pkt. 2 i § 52 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przez błędne przyjęcie, że pracodawca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie serwisu oponiarskiego powinien zapewnić pracownikom wszystkie instrukcje obsługi i dokumentacje techniczno-ruchowe każdego pojazdu, w którym wymieniane lub naprawiane są opony, kiedy jest to niewykonalne i zbędne oraz przez pominięcie tego, że ogólne obowiązki wynikające z tych przepisów te mają zastosowanie jedynie do urządzeń i maszyn, na których praca jest wykonywana, a nie urządzeń i maszyn naprawianych w zakładzie. Ponadto skarżący stwierdził, że doręczenie nakazu odrębnie jemu i pełnomocnikowi skutkowało tym, że w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje wydane w tej samej sprawie. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Pracy odnosząc się do zarzutów skargi wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie w obrocie prawnym nie funkcjonują dwie decyzji wydane w tej samej sprawie w stosunku do tego samego adresata, jak uważa skarżący. Takiego stanu nie tworzy bowiem równoczesne doręczenie nakazu stronie i jej pełnomocnikowi, ale dwukrotne, niezależne od siebie rozstrzygnięcia tej samej sprawy, tego samego adresata decyzji w następstwie czego w obrocie prawnym funkcjonują dowie odrębne decyzje wydane kolejno po sobie, z których jedna jest ostateczna. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Nie zachodzą zatem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Nie jest też trafne przekonanie skarżącego o naruszeniu art. 40 § 2 kpa. Zgodnie z nim od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa w postępowaniu za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, wobec czego również wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że nieskuteczne jest doręczenie pism stronie, która ustanowiła pełnomocnika. Zasada wyrażona w tym przepisie ma na celu zapewnienie stronie prawa do należytego reprezentowania na każdym etapie postępowania administracyjnego, a tym samym ma chronić stronę, zabezpieczać jej prawa, w tym zapewnić prawo do wniesienia odwołania. Trzeba jednak zaznaczyć, że realizacja tej gwarancji musi mieć dla strony wymiar rzeczywisty. Zatem, aby można było mówić o jej naruszeniu musi dojść do rzeczywistego w toku postępowania pozbawienia strony jej praw procesowy w wyniku wadliwego doręczenia. Tym samym jeżeli strona pomimo pominięcia pełnomocnika w sposób skuteczny wnosi odwołanie, bez ujemnych dla niej skutków prawnych, to nie ma podstaw do przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 256/16 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W takiej sytuacji mimo wadliwego w świetle art. 40 §2 kpa doręczenia nie dochodzi bowiem do rzeczywistego naruszenia gwarancji procesowych strony. Należy podkreślić, że skarżący wniósł odwołanie w zakreślonym dla tej czynności terminie (nakaz otrzymał w dniu [...] r. a odwołanie nadał u operatora pocztowego w dniu [...] r.). Również jego pełnomocnik dochował terminu do wniesienia odwołania, skoro nakaz otrzymał, jak wskazano w odwołaniu, [...]., zaś odwołanie wniósł [...]. Okoliczności te, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, świadczą o tym, że mimo wadliwego doręczenia nie doszło do uchybienia wprowadzanej art. 40 § 2 k.p.a. gwarancji procesowej. Wadliwe doręczenie nie skutkowało bowiem uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, czy też do należytej reprezentacji w postępowaniu odwoławczym. O tym ostatnim świadczy treść obu wniesionych w sprawie odwołań. Skutkiem powyższego nie można podzielić poglądu skarżącego, że utrzymanie w mocy nakazu prowadzi do naruszenia art. 138 §1 pkt 1 kpa. Skoro nie zostały naruszone gwarancje procesowe wprowadzone art. 40 § 2 kpa, to brak jest podstaw do uchylenia nakazu ze względu na jego nieprawidłowe doręczenie.

Nie można też przyjąć, aby rozpoznanie odwołania skarżącego, zamiast wniesionego przez jego pełnomocnika, jak uważa skarżący, naruszało art. 138 § 1 pkt. 1 kpa. Trzeba zauważyć, że mimo wskazania przez organ odwoławczy w swojej decyzji, iż została wydana po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, w istocie odniesiono się do zarzutów podniesionych tak w odwołaniu skarżącego jak i jego pełnomocnika, co jasno wynika z jej uzasadnienia. Okręgowy Inspektor dokonał analizy okoliczności faktycznych ustalonych w toku postępowania pod kątem mających w niej zastosowanie przepisów prawa materialnego warunkujących obowiązek wydania nakazu oraz jego treść. Skoro celem wniesienia odwołania jest zainicjowanie postępowania przed organem administracji drugiej instancji, czyli realizacja prawa do dwukrotnego rozpoznania w całości i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez dwa różne organy organ to oczywiste jest, że cel ten został zrealizowany.

Bezpodstawne jest twierdzenie skarżącego, że w toku postępowania przed organami obu instancji naruszono art. 77 § 1 kpa. Nakłada on na organ administracji obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, czyli jego rzetelnego zgromadzenie, bez pominięcia środków dowodowych mogących dostarczyć istotne dla wyjaśnienia sprawy informacje oraz obowiązek jego wyczerpującego rozpatrzenia polegający na dokładnym zapoznaniu się z materiałem dowodowym, ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Analiza akt administracyjnych organu I instancji wskazuje, że organ przed wydaniem nakazu dokonał oględzin miejsca wypadku w dniu, w którym miał miejsce, zabezpieczył dowód w postaci nagrania z monitoringu przemysłowego hali, na której miał miejsce wypadek oraz zapoznał się z protokołem nr [...] ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy i jego załącznikami, zgromadził zaświadczenia dotyczący szkoleń BHP pracowników zatrudnionych przez skarżącego oraz dotyczącą ich dokumentację znajdującą się u pracodawcy, przesłuchał świadków zdarzenia oraz osoby zatrudnione przez skarżącego, ustosunkował się do zarzutów skarżącego. Jak wynika zaś z treści protokołu kontroli zawarte w nim wnioski oparte zostały na analizie całości zgromadzonego materiału dowodowego. Uwzględniono wyjaśnienia uczestników wypadku, wyniki oględzin, informacje zawarte w instrukcji obsługi ładowarki Ł-34, wyniki postępowania powypadkowego przeprowadzonego przez skarżącego, uwzględniono zakładowy regulamin pracy, karty pracy, listy płac. Przeanalizowano treść instrukcji bhp udostępnionych przez skarżącego pracownikom, zastrzeżenia pokontrolne skarżącego, ustalenia zawarte w protokole nr [...] w zakresie przyczyn wypadku, treść załączników nr [...] do protokołu kontroli. Odniesiono się do tych dowodów, oceniono ich wiarygodność i rozważono przydatność dla rozstrzygnięcia. Bezzasadne jest więc twierdzenie skarżącego, że przed wydaniem decyzji organu odwoławczego, czy też nakazu nie zebrano w sposób rzetelny materiału dowodowego mogącego dostarczyć istotnych dla sprawy informacji. Porównanie zaś treści nakazu oraz ustaleń i wniosków zawartych w protokole kontroli dowodzi, że treść nakazu determinowana została wynikami ustaleń kontrolnych odzwierciedlonymi w protokole. Każdy zatem z obowiązków nałożonych na skarżącego nakazem znajduje uzasadnienie w stwierdzonych i udokumentowanych podczas kontroli uchybieniach. Sam nakaz zaś w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów i zasad bhp odnosi się do ich usunięcia poprzez dostosowanie stanu rzeczy w dziedzinie bhp do wymagań nałożonych przepisami o ochronie pracy. Wydanie nakazu poprzedzone więc zostało wszechstronną analizą całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Zgodnie z art. 207 §1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm.) pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Na zakres odpowiedzialności pracodawcy nie wpływają obowiązki pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz powierzenie wykonywania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy specjalistom spoza zakładu pracy. W myśl natomiast paragrafu drugiego punktu pierwszego tego przepisu pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, a w szczególności organizować pracę w sposób zapewniający takie warunki. Z przepisu powyższego wynika, że obowiązkiem pracodawcy jest zaznajomienie pracowników z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac, jak i wydawanie szczegółowych instrukcji i wskazówek dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy (por. wyrok SN z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt III PK 57/16 – Lex nr 2269083 ). Zgodnie z art. 2374 § 1 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany zaznajamiać pracowników z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac. Stosownie do § 2 artykułu 2374 k.p pracodawca jest obowiązany wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy. Z kolei w § 41 ust. 1 rozporządzenia Ministra Płacy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wskazano, że pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące: 1) stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników; 2) obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych; 3) postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi; 4) udzielania pierwszej pomocy. W § 41 ust. 2 prawodawca wskazał ponadto, że instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników. Instrukcje dotyczące prac związanych ze stosowaniem niebezpiecznych substancji i preparatów chemicznych powinny uwzględniać informacje zawarte w kartach charakterystyki tych substancji i preparatów. W świetle przytoczonych przepisów nie można przypisać organom obu instancji dokonania wadliwej oceny instrukcji bhp i będącego wynikiem tej oceny nałożenia obowiązku jej uzupełnienia. Instrukcja zatytułowana została "Instrukcja bhp dotycząca naprawy kół i ogumienia". Już z jej tytułu wynika więc, że nie ogranicza się ona jedynie do obsługi montażownicy. Tytuł wskazuje, że dotyczy również szeregu innych czynności związanych z naprawą kół i ogumienia. Nałożony na skarżącego obowiązek uzupełnienia instrukcji o informacje dotyczące sposobów naprawy/montażu/demontażu ogumienia i kół, których budowa oparta jest na różnych rodzajach felg (jednolitych pierścieniowych lub bezpierścieniowych, dzielonych), informacje dotyczące sposobów zabezpieczania pojazdów przy podnoszeniu podnośnikami, informacje dotyczące obowiązku pompowania kół samochodów ciężarowych, w szczególności wyposażonych w felgi pierścieniowe w koszach ochronnych znajduje uzasadnienie w obowiązku pracodawcy wskazania na konkretne zagrożenia występujące na stanowisku pracy, na którym pracownik będzie wykonywał swoje obowiązki. Jak wynika zaś z przebiegu wypadku z dnia [...] r. zagrożenie dla zdrowia i życia pracownika przy naprawie/montażu/demontażu ogumienia i kół, których budowa oparta jest na różnych rodzajach felg (jednolitych pierścieniowych lub bezpierścieniowych, dzielonych) oraz pompowaniu kół samochodów ciężarowych, w szczególności wyposażonych w felgi pierścieniowe jest realne dla zatrudnionych u skarżącego pracowników. Obowiązek informowania pracowników o rzeczywistych zagrożeniach występujących na stanowisku pracy wynik ponadto z art. 226 pkt 2 k.p. Nie ma przy tym znaczenia, na jakim stanowisku pracownik świadczy pracę, gdy pracownicy zatrudnieni przez skarżącego nie ograniczają się do wykonywania tylko tych prac, do świadczenia których zostali zatrudnieni i tylko na swoich stanowiskach pracy (wyjaśnienia G. K. z dnia [...] r., ustalenia protokołu pokontrolnego, czy to, że demontażu koła ładowarki dokonywali wulkanizatorzy). Skoro zaś wypadek z dnia [...] r. pokazuje, że pracownik zatrudniony na stanowisku wulkanizatora może być uderzony pierścieniem, elementem felgi lub opony i pracę wykonuje nie tylko przy swoim stanowisku pracy to o takim ryzyku powinien być poinformowany. Jest to bowiem rzeczywiste ryzyko zawodowe, na które narażony jest pracownik zatrudniony na stanowisku wulkanizatora. Nie można więc podzielić poglądu skarżącego, że organy administracji błędne przyjęły, że powinien on uzupełnić opis ryzyka zawodowego występującego na stanowisku wulkanizatora.

Wskazując na obowiązki pracodawcy wynikające z § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia BHP przyjąć trzeba, że nie ograniczają się one jedynie do urządzeń technicznych i maszyn, na których praca jest wykonywana. Wręcz przeciwnie. Artykuł 207 § 1 i § 2 k.p. obowiązki te zakreśla w sposób szeroki. Na takie jego rozumienie wskazuje też wykładnia systemowa. Umieszczony został w dziale zatytułowanym "Proces pracy", rozdziale "Przepisy ogólne". Skoro jest to przepis mający zastosowanie do całego procesu pracy, gdzie prócz maszyn na których wykonuje się pracę występować mogą również maszyny, których praca ta dotyczy (np. maszyny naprawiane) to jego dyspozycja obejmować będzie obie grupy maszyn. Podkreślić należy, że ograniczenie tylko do jednej grupy maszyn musiałoby bezpośrednio wynikać z hipotezy § 41 ust. 1 pkt 2. Takiego ograniczenia zaś brak. Nie ma wiec racji skarżący twierdząc, że przepis ten nie ma zastosowania do maszyn i urządzeń technicznych innych, niż te, na których wykonywana jest praca. Nie oznacza to jednak, że obowiązkiem pracodawcy jest dostarczanie instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące obsługi każdej maszyny naprawianej. Trudno przecież przyjąć, że powyższy obowiązek może był wykonany w taki sposób, że pracownik zostaje obarczony zadaniem odnalezienia wśród wielu obszernych dokumentów dotyczących przepisów i zasad BHP takich konkretnych wskazań odnośnie prac i czynności, które dotyczą prac i czynności wykonywanych na jego konkretnym stanowisku pracy. Obowiązek ten dotyczy bowiem jedynie tych maszyn, z których instrukcją bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącej jej obsługi pracownik nie został zaznajomiony, bądź z tymi maszynami w obsłudze których pracownika nie przeszkolono. Przy czym, jak w przypadku skarżącego, nie chodzi tu o udostępnienie pracownikom całej instrukcji, ale tej jej części, która jest niezbędna ze względu na rodzaj czynności wykonywane przez pracowników jak i ze względu na ich bezpieczeństwo.

Organy obu instancji nie naruszyły § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej (Dz.U. z 2002 r., Nr 37, poz. 341ze zm.). Skoro bowiem żaden z organów go nie stosował, nie można przyjąć, aby został naruszony. Jak wynika jednak z uzasadnienia zarzutu skarżący twierdząc, że organy naruszyły ten przepis w istocie kwestionuje zastosowanie § 28 powołanego. Stosownie do jego unormowania pompowanie ogumienia kół, z wyjątkiem przypadków dopompowywania kół zamontowanych w pojeździe, powinno odbywać się na wydzielonych stanowiskach i przy użyciu osłon zabezpieczających. Skarżący twierdzi, że postanowienia paragrafu 28 nie mają do niego zastosowania, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług w zakresie komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej. Zwrócić jednak należy uwagę, że wykładnia § 28 rozporządzenia dokonywana powinna być przy uwzględnieniu unormowania art. 15 k.p. zwłaszcza, gdy w systemie prawnym brak normy regulującej bezpieczny sposób pompowania kół w samochodach ciężarowych. Artykuł 15 k.p. wprowadza zasadę prawa pracownika do zapewnienia mu przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Z prawem tym koresponduje obowiązek pracodawcy do zapewniania pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Treścią tego obowiązku jest wykorzystanie wszelkich środków prawnych, technicznych i ekonomicznych służących ochronie życia i zdrowia pracownika w środowisku pracy. Pracodawca ma więc obowiązek realizowania nie tylko obowiązujących przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy ale i zagwarantowania faktycznego bezpieczeństwa pracownikom w szczególności poprzez organizowanie pracy w sposób zapewniający takie warunki (art. 207 § 2 pkt 1 k.p.). Nie ma zatem przeszkód, aby skarżący dla zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom wprowadził sposób pompowania kół unormowany w § 28 wspomnianego rozporządzenia. Tym bardziej, że w istocie oznacza uznanie go za bezpieczny, a obowiązkiem skarżącego jest rzeczywiste zapewnienie pracownikom bezpieczeństwa.

Nie jest też trafny zarzut dotyczący uzasadnienia tylko jednego obowiązku nałożonego nakazem i odstąpienia od uzasadnienia pozostałych. Zwrócić należy bowiem uwagę na brzmienie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 640 ze zm.), który pośród obligatoryjnych elementów nakazu jako decyzji nie wymienia jego uzasadnienia. Wynika to z tego, że nakaz stanowi konsekwencje wyników kontroli, z której protokół oraz stanowisko dotyczące zgłoszonych do protokołu zastrzeżeń są znane adresatowi nakazu jeszcze przed jego otrzymaniem. Zatem adresat nakazu jeszcze przed jego otrzymaniem zna ustalenia faktyczne, które zadecydowały o wydaniu nakazu oraz jego treści. Zna więc uzasadnienie faktyczny jak i prawne, gdyż uwagi w protokole odnoszą się do konkretnych przepisów i zasad bhp.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ) skargę należało oddalić.