Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1539/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11 ust 1, ust 2 i ust 2a,  art. 14-15, art. 17 ust 1 pkt 6 i 9 i 10, art. 30a ust.1 pkt 4 ust 9, art. 30f
journal: Dz.U. 2016 poz 2032
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.
article: art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA del. Sylwester Golec (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 731/15 w sprawie ze skargi I. G.-G. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 23 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 1 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 731/15 uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach działającego w imieniu Ministra Finansów z 23 marca 2015 r. nr [...], dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych związanych z uczestnictwem w programie motywacyjnym.

W uzasadnieniu wyroku sąd przedstawił następujący przebieg postępowania w tej sprawie:

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) dalej powoływanej, jako O.p. oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) w indywidualnej interpretacji z dnia 23 marca 2015 r. (Nr [...]) stwierdził, że stanowisko skarżącej I. G.-G. przedstawione we wniosku z 12 grudnia 2014 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych związanych z uczestnictwem w programie motywacyjnym jest nieprawidłowe.

We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej skarżąca przedstawiła następujące zdarzenie przyszłe: skarżąca jest zatrudniona w Spółce z o.o. z siedzibą w Polsce. Spółka ta należy do grupy kapitałowej spółki z siedzibą we Francji ("Spółka Zagraniczna"), której akcje notowane są na francuskiej giełdzie papierów wartościowych. W ramach grupy kapitałowej planowany jest program motywacyjny dla pracowników, w którym pracownicy Spółki z o.o. (i innych spółek z grupy kapitałowej) będą mieli możliwość nabycia w 2015 r., na preferencyjnych warunkach, akcji Spółki Zagranicznej w ramach pracowniczego programu motywacyjnego. Nabycie akcji przez pracowników, niezależnie od jednego z dwóch modeli, nastąpi poprzez specjalny francuski rodzaj funduszu zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe (fond communs de placement d'entreprise "FCPE"). Pracownicy w ramach programu motywacyjnego nabędą jednostki uczestnictwa w FCPE (będące papierami wartościowymi zgodnie z prawem francuskim). Innymi słowy, pracownicy Spółki będą akcjonariuszami (posiadaczami akcji) Spółki Zagranicznej w sposób pośredni, poprzez FCPE. FCPE, zgodnie z prawem francuskim, nie posiada osobowości prawnej. Nie jest też funduszem kapitałowym (inwestycyjnym ani zagranicznym) w rozumieniu Dyrektywy 2009/65/WE ani w rozumieniu ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych. Zgodnie z prawem francuskim FCPE nie jest również, z formalnego punktu widzenia, stroną jakichkolwiek czynności prawnych. Stroną wszelkich umów zawieranych przez FCPE są pracownicy Spółki posiadający jednostki FCPE.

Obowiązywać będą dwie formuły udziału pracowników w programie motywacyjnym: formuła non-leveraged FCPE oraz formuła leveraged FCPE:

1) w modelu non-leveraged FCPE pracownicy będą uprawnieni do nabycia akcji Spółki Zagranicznej (w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego Spółki Zagranicznej w 2015 r.) poprzez FCPE ze zniżką 20% (w stosunku do referencyjnej ceny akcji). Pracownicy, w związku z wpłatami na akcje Spółki Zagranicznej, obejmą jednostki uczestnictwa w FCPE. Jednostki te mogą zostać zbyte wyłącznie na rzecz FCPE (w celu ich umorzenia za wynagrodzeniem) i to dopiero po 5 latach (za wyjątkiem niektórych sytuacji, np. w przypadku małżeństwa pracownika). Przychód z tytułu umorzenia jednostek w FCPE jest we Francji wolny od podatku dochodowego. Dywidendy otrzymywane przez FCPE od Spółki Zagranicznej będą reinwestowane w nabycie kolejnych akcji Spółki Zagranicznej, w zamian za co pracownicy obejmą nowe jednostki uczestnictwa w FCPE. Pracownicy Spółki - w związku z takim przydziałem nowych jednostek w FCPE - nie poniosą jakichkolwiek kosztów. Przydział ten będzie bowiem finansowany dywidendą wypłacaną przez Spółkę Zagraniczną.

2) w modelu leveraged FCPE pracownicy będą uprawnieni do nabycia akcji Spółki Zagranicznej (w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego Spółki Zagranicznej w 2015 r.) poprzez FCPE po preferencyjnej cenie akcji (bez zniżki). Pracownicy, w związku z wpłatami na akcje Spółki Zagranicznej obejmą jednostki uczestnictwa w FCPE. Jednostki te mogą zostać zbyte wyłącznie na rzecz FCPE (w celu ich umorzenia za wynagrodzeniem) i to dopiero po 5 latach. Przychód z tytułu umorzenia jednostek w FCPE jest we Francji wolny od podatku dochodowego. W przeciwieństwie do formuły non-leveraged FCPE, w formule leveraged FCPE pracownikowi gwarantowany jest (przez podmiot trzeci: bank-gwarant) zwrot zainwestowanych środków oraz przynajmniej 4% zysk. W modelu leveraged FCPE dywidendy otrzymywane przez FCPE od Spółki Zagranicznej nie będą reinwestowane, ale będą przekazywane bankowi-gwarantowi. Niniejszym dywidendy otrzymywane przez FCPE nie spowodują objęcia przez pracownika nowych jednostek w FCPE.

Niezależnie od powyższego mechanizmu, w zależności od liczby zakupionych akcji Spółki Zagranicznej, skarżącej zostanie nieodpłatnie przydzielone od 2 do 10 akcji Spółki Zagranicznej. Akcje te zostaną przekazane do FCPE (w formule non-leveraged FCPE), w zamian za co FCPE wyemituje nowe jednostki uczestnictwa dla Wnioskodawcy (podobnie jak w przypadku jednostek wyemitowanych przez FCPE w zamian za reinwestowane dywidendy od Spółki Zagranicznej).

Skarżąca zamierza wziąć udział w jednym z dwóch opisanych wyżej programów motywacyjnych, jakie w 2015 r. mają zacząć obowiązywać w grupie kapitałowej, do której należy pracodawca Wnioskodawcy, tj. Spółka z o.o. z siedzibą w Polsce.

W tym stanie faktycznym organowi interpretacyjnemu zadano następujące pytania:

Czy Wnioskodawca podlega opodatkowaniu podatkiem od wartości dywidendy uzyskanej przez FCPE od Spółki Zagranicznej i ponownie zainwestowanej przez FCPE w dodatkowe akcje Spółki Zagranicznej?

Czy Wnioskodawca będzie podlegać opodatkowaniu z tytułu przydzielonych mu od 2 do 10 akcji Spółki Zagranicznej, w zamian za które FCPE wyemituje dodatkowe jednostki uczestnictwa?

Prezentując własne stanowisko w sprawie skarżąca wywodziła, że wysokość dywidendy należnej jej od Spółki Zagranicznej i przekazywana na rzecz FCPE i inwestowana ponownie w FCPE nie stanowi dochodu skarżącej w rozumieniu art. 30a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2032 ze zm.) dalej powoływanej jako u.p.d.o.f., gdyż faktycznie skarżąca jej nie otrzymała. Zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. dywidenda jak i inne przychody z tytułu udziału w zysku osób prawnych podlegają opodatkowaniu jedynie w razie faktycznego uzyskania dochodu. W okresie blokady skarżąca nie otrzyma żadnej dywidendy. Wszelkie dywidendy związane akcjami nabytymi przez FCPE z kwot wnoszonych przez skarżącą będą wpłacane przez Spółkę Zagraniczną bezpośrednio do FCPE, który nie dokona ich dystrybucji na rzecz skarżącej, lecz ponownie zainwestuje wszelkie kwoty w FCPE, co zostanie odzwierciedlone w wartości jednostek FCPE nabytych pierwotnie przez Wnioskodawcę w okresie subskrypcji. Wnioskodawcy, który posiada jednostki FCPE, nie będzie przysługiwać żadne z podstawowych praw z tytułu własności akcji w odniesieniu do akcji będących w posiadaniu FCPE. Wszelkie otrzymane dywidendy zostaną automatycznie ponownie zainwestowane w FCPE, a jedyną korzyścią skarżącej z tytułu tych dywidend będzie wzrost całkowitej wartości netto FCPE, a w konsekwencji, wartości umorzenia jednostek. Zasada ta będzie obowiązywać niezależnie od tego, w którym programie motywacyjnym (formuła non-leveraged FCPE, czy formuła leveraged FCPE) Wnioskodawca weźmie udział.

Z tego samego powodu przydzielenie skarżącej dodatkowych akcji Spółki Zagranicznej (w liczbie od 2 do 10), nie spowoduje u niej powstania dochodu do opodatkowania. Przydział ten spowoduje bowiem wyłącznie wzrost wartości jednostek uczestnictwa w FCPE a dochód, który będzie podlegał opodatkowaniu, wystąpi tylko i wyłącznie w razie umorzenia tych jednostek.

Minister Finansów wydał interpretację z 23 marca 2015 r., którą stanowisko skarżącej wyrażone we wniosku o wydanie interpretacji, uznał za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji organ w pierwszej kolejności przywołał postanowienia odpowiednich jednostek redakcyjnych ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 30a ust. 1, ust. 9, ust. 11.

Organ wskazał, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji wnioskodawca nabędzie prawo do dywidendy. Fakt, że dywidenda jest wpłacana przez spółkę z siedzibą we Francji do Funduszu nie oznacza, że skarżąca (uczestnik programu) nie osiągnie z tego tytułu dochodu. Fundusz bowiem zainwestuje otrzymane kwoty z dywidendy w kolejne akcje, które uprawnią uczestników programu akcji pracowniczych do otrzymania dodatkowych jednostek uczestnictwa odpowiadających nabytym akcjom Spółki Zagranicznej. Dywidenda zostanie zatem przekazana skarżącej (uczestnikowi programu) i zamieniona w jednostki uczestnictwa. Dywidenda ta powinna być zatem traktowana jako dywidenda wypłacona bezpośrednio uczestnikowi programu motywacyjnego, który w konsekwencji osiąga przychód. Przychód faktycznie uzyskany występuje nie tylko w sytuacji, kiedy na rzecz danej osoby będącej właścicielem akcji dokonano wypłaty dywidendy w formie pieniężnej, lecz również wówczas, kiedy w wyniku reinwestycji dywidendy przez Fundusz uczestnik programu nabędzie jednostki uczestnictwa. Minister Finansów wskazał, że tym samym stanowisko skarżącej odnośnie braku przychodu po jej stronie, należało uznać za nieprawidłowe, ponieważ wartość dywidendy reinwestowana w dodatkowe akcje przechowywane przez fundusz FCPE stanowić będzie przychód podlegający opodatkowaniu w momencie wypłaty dywidendy przez Spółkę Zagraniczną. Skoro zostanie wypłacona dywidenda przez podmiot mający siedzibę we Francji, na Wnioskodawcy będzie ciążył obowiązek rozliczenia się z uzyskanego przychodu.

W rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajdzie Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Francuskiej w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku sporządzonej w Warszawie dnia 20 czerwca 1975 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 1, poz. 5), której istotne dla sprawy postanowienia organ przywołał w interpretacji. Jednocześnie organ wyjaśniał, że kwoty zryczałtowanego podatku obliczonego od przychodów z dywidend, uzyskanych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz kwoty podatku zapłaconego za granicą, podatnicy są obowiązani wykazać w zeznaniu podatkowym. W zależności od rodzaju przychodów uzyskiwanych w kraju, kwoty te należy wykazać w zeznaniu PIT-36 lub PIT-38.

Odnośnie opodatkowania podatkiem dochodowym otrzymania przez skarżącą dodatkowych akcji Spółki Zagranicznej, które zostaną przekazane do FCPE w zamian za co FCPE wyemituje nowe jednostki uczestnictwa dla skarżącej, Minister wskazał, że stosownie do treści art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. - przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3 i art. 30f u.p.d.o.f., są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W ocenie organu interpretacyjnego za przychody należy uznawać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób, których skutkiem jest nieodpłatne - to jest nie związane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu - przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Po przywołaniu postanowień art. 11 ust. 2, ust. 2a, ust. 2b u.p.d.o.f. organ interpretacyjny wskazał, że z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, iż niezależnie od wybranej przez wnioskodawcę formuły uczestnictwa w programie, w zależności od liczby zakupionych akcji Spółki Zagranicznej wnioskodawcy zostanie nieodpłatnie przydzielone od 2 do 10 akcji Spółki Zagranicznej. Zdaniem organu w przypadku, gdy skarżąca otrzyma nieodpłatnie akcje Spółki Zagranicznej należy stwierdzić, że operacja ta wywoła skutek podatkowy w postaci uzyskania przez osobę otrzymującą te akcje przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Nastąpi bowiem przysporzenie majątkowe w związku z faktem, że nabycie akcji nastąpi w formie nieodpłatnej. Nie można bowiem pominąć całkowicie momentu nieodpłatnego otrzymania akcji. Każda inna osoba, która chciałaby nabyć akcje musiałaby uszczuplić swój majątek przeznaczając z niego środki na zakup tychże akcji. Wnioskodawca takiego uszczuplenia nie musi dokonać, gdyż akcje otrzyma od spółki francuskiej w ramach pracowniczego programu motywacyjnego.

Minister Finansów wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajdzie cytowana wcześniej Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Francuskiej w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku oraz m. in. dodał, że stosownie do art. 21 ust. 1 tej umowy - części dochodu osoby mającej miejsce zamieszkania w jednym z Umawiających się Państw, bez względu na to skąd pochodzą, a o których nie było mowy w poprzednich artykułach niniejszej umowy, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie (w miejscu zamieszkania). Z analizy zapisów Umowy wynika zatem, że przychody z innych źródeł otrzymane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce, podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce. Zatem do opodatkowania dochodu z tytułu nieodpłatnego nabycia akcji przez uczestnika programu zastosowanie mają przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Organ interpretacyjny wyjaśniał, że w przedstawionym zdarzeniu przyszłym będzie to przychód zaliczany do "innych źródeł", o których mowa w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., gdyż skarżąca akcje otrzyma od podmiotu nie będącego jego pracodawcą. Minister stwierdził, że w przypadku otrzymania akcji nieodpłatnie jest to przychód odpowiadający wartości rynkowej otrzymanych akcji, a stanowisko wnioskodawcy w zakresie opodatkowania dochodu z tytułu otrzymania dodatkowych akcji Spółki Zagranicznej należało uznać za nieprawidłowe.

Minister wskazał, że ustawodawca odroczył moment powstania obowiązku podatkowego dotyczącego dochodu uzyskanego z tytułu objęcia (nabycia) przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia, akcji spółek, których siedziba mieści się na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o czym stanowi przepis art. 24 ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 12a u.p.d.o.f. Skarżąca we wniosku nie wskazała, czy nabycie dodatkowych akcji Spółki Zagranicznej nastąpi na podstawie uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy Spółki Zagranicznej. Jeśli tak, to w rozpatrywanej sprawie w stosunku do Wnioskodawcy zastosowanie znajdzie przepis art. 24 ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 12a u.p.d.o.f.

Końcowo Minister Finansów stwierdził, że w momencie przydziału dodatkowych akcji wnioskodawca uzyska nieodpłatne świadczenie kwalifikowane jako dochód z innych źródeł, jednakże moment opodatkowania nabycia dodatkowych akcji może ulec odroczeniu na podstawie art. 24 ust. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile przydział dodatkowych akcji Wnioskodawcy nastąpi na podstawie uchwały walnego zgromadzenia Spółki Zagranicznej.

Skarżąca wniosła skargę na ww. interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze interpretacji zarzucono naruszenie:

1. przepisów materialnego prawa podatkowego, co miało wpływ na wynik sprawy, i polegało na:

- błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. przez przyjęcie, że otrzymane przez stronę akcje francuskiej spółki, za pośrednictwem specjalnego funduszu (FCPE), będą dla strony przysporzeniem majątkowym, mającym charakter nieodpłatnego świadczenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia cytowanego przepisu powinna doprowadzić organ interpretacyjny do przeciwnego wniosku, zwłaszcza że przez określony okres czasu strona nie ma żadnej możliwości dysponowania tymi akcjami, jak również czerpania z nich jakichkolwiek bezpośrednich korzyści:

- z błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 17 ust. 1 pkt 4), a także art. 30a ust. 1 pkt 4) i ust. 9 u.p.d.o.f., przez przyjęcie, że środki pochodzące z dywidendy otrzymanej od francuskiej spółki, wpływające do FCPE i reinwestowane w nowe akcje tej samej spółki, którymi strona nie może swobodnie dysponować i nie są one jej postawione do dyspozycji, uznać należy za dywidendę, o której mowa w cytowanych przepisach, podczas gdy prawidłowa ich wykładnia winna organ interpretacyjny doprowadzić do wniosku, iż określone tymi przepisami przesłanki, rodzące obowiązek podatkowy, nie zostały spełnione.

2. istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i polegało na:

- naruszeniu art. 14b § 1 O.p. przez wydanie interpretacji, w której organ nie zgodził się ze stanowiskiem podatnika, podczas gdy w przedmiotowej sprawie winna zostać wydana interpretacja podzielająca stanowisko strony;

- naruszeniu art. 120 O.p. przez naruszenie wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego:

- naruszeniu art. 121 § 1 O.p. przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie strony do organów Państwa, głównie przez błędną interpretację przepisów prawa podatkowego.

W uzasadnieniu skargi strona w istocie powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o interpretację. Strona zwróciła przy tym uwagę na to, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2014 r. (sygn. akt: II FSK 1428/12) wskazał, że: momentem powstania przychodu będzie moment zbycia akcji, jeżeli nabyto je w ramach opcji pracowniczych w ramach grupy kapitałowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z 1 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 731/15 wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt. 7 u.p.d.o.f. źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a)-c) u.p.d.o.f. Stosownie do treści art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9 i 10 u.p.d.o.f. w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3 i art. 30f u.p.d.o.f., są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W oparciu o postanowienia art. 11 ust. 2 u.p.d.o.f. - wartość pieniężną świadczeń w naturze, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 2-2c, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Stosownie zaś do przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. - za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się m. in. dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych faktycznie uzyskane z tego udziału. Zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. - podatek dochodowy od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych nalicza się zryczałtowaną 19% stawką.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w świetle treści art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. kwota dywidendy (o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy) jest przychodem tylko wówczas, gdy jest otrzymana lub postawiona do dyspozycji podatnika. Warunkiem uznania dywidendy za przychód jest możliwość rozporządzania (dysponowania) kwotami tych dywidend lub ich ekwiwalentami (w analizowanym przypadku jednostkami uczestnictwa w funduszu FCPE wynikającymi z inwestycji przez Fundusz kwot dywidend w kolejne akcje spółki zagranicznej). Sąd podkreślił, że w odniesieniu do dywidend przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w sposób szczególny precyzują ogólną definicję przychodu zawartą w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f., dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych, w tym z dywidendy, jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także z dywidendy. Z kolei, zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., 19% zryczałtowany podatek dochodowy pobiera się od uzyskanych dochodów (przychodów). Sąd zgodził się z poglądem strony skarżącej, że z przepisów tych jednoznacznie wynika, iż wolą ustawodawcy było, aby opodatkowaniu podlegał wyłącznie dochód faktycznie uzyskany przez podatnika w formie dywidendy, a nie dochód jedynie potencjalny, lecz nie uzyskany faktycznie. W ocenie Sądu istotne dla sprawy było także to, że co do zasady strona skarżąca nie była uprawniona do swobodnego rozporządzania kwotami dywidend, gdyż były one automatycznie, zgodnie z zasadami uczestnictwa w programie, reinwestowane w kolejne akcji spółki zagranicznej. Z opisanego przez stronę stanu faktycznego wynikało także, iż co do zasady wnioskodawca nie był także władny dysponować jednostkami uczestnictwa w funduszu FCPE, ponieważ możliwość takich dyspozycji nastąpi nie wcześniej niż po 5 latach (poza wyjątkowymi sytuacjami). Stąd, można stwierdzić, że kwoty dywidend stanowią dla strony skarżącej jedynie potencjalny przychód, który faktycznie zostanie uzyskany dopiero w momencie uzyskania możliwości dysponowania tymi środkami (lub ich ekwiwalentami w formie akcji spółki zagranicznej nabytych przez fundusz FCPE z kwot dywidend przekazywanych do Funduszu przez spółkę zagraniczną). W ocenie Sądu w takiej sytuacji moment powstania przychodu zostanie przesunięty w czasie do chwili realnego uzyskania przychodu przez stronę skarżącą.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie m. in. w wyroku z 29 sierpnia 2011 r. (sygn. akt III SA/Wa 257/11) i Naczelny Sąd Administracyjny wyrażony w wyroku z dnia 12 grudnia 2013 r. (sygn. akt II FSK 2962/11),według którego w sytuacji, gdy strona skarżąca w ramach opisanej konstrukcji będzie miała prawo do dywidendy, która to wartość będzie reinwestowana w akcje (jednostki uczestnictwa) to w sytuacji uzyskania przychodu z kapitałów pieniężnych związanych z prawem do akcji, wartość dywidend zwiększy podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym przychodów z umorzonych jednostek FCPE.

W zakresie drugiej kwestii spornej, tj. tego czy wnioskodawca będzie podlegał opodatkowaniu z tytułu przydzielonych mu od 2 do 10 akcji spółki zagranicznej w zamian za które FCPE wyemituje dodatkowe jednostki uczestnictwa, WSA w Gliwicach powołując się na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2013r., sygn. akt II FSK 111/12 wskazał, że objęcie (nabycie) akcji zostało wymienione w art. 17 ust. 9 u.p.d.o.f., jako zdarzenie powodujące powstanie przychodów z kapitałów pieniężnych. Konieczne jest jednak, aby objęcie akcji nastąpiło w zamian za wkład niepieniężny. Nie oznacza to jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, aby objęcie akcji w zamian za wkład pieniężny bądź akcji za cenę niższą od rynkowej bądź nieodpłatnie stanowiło przychód z innego źródła. Przeciwnie, treść art.17 ust.1 pkt 9, art.20 ust.1 i art.23 ust.1 pkt 38 u.p.d.o.f. daje podstawy do wyprowadzenia wniosku, że objęcie akcji (nieodpłatnie, częściowo nieodpłatnie) jest neutralne podatkowo w dacie tego zdarzenia, ale podlega opodatkowaniu w momencie odpłatnego zbycia udziałów (akcji), stosownie do art.17 ust.1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., gdyż dopiero w tym momencie ujawnia się bowiem rzeczywisty przychód z objęcia akcji. Potwierdza to również definicja pojęcia przychodu wskazanego w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., z którego wyłączono m. in. przychód z tytułu nabycia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną objętych w zamian za wkład niepieniężny (o przychodzie tym mowa w art.17 ust.1 pkt 9 u.p.d.o.f.). Dla uznania, że dane świadczenie jest nieodpłatne bądź częściowo nieodpłatne konieczne jest stwierdzenie, że w wyniku zdarzenia prawnego czy zjawiska gospodarczego podatnik uzyskał korzyść majątkową kosztem innego podmiotu lub też uzyskał nieodpłatne (częściowo nieodpłatne), to jest niezwiązane z kosztami (całkowitymi kosztami) lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2006 r., II FPS 1/06, opubl. ONSAiWSA z 2006 r., nr 6, poz. 153). Przysporzenie to musi zatem być rzeczywiste, a nie tylko potencjalne.

Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r. podkreślił, że nabycie akcji nieodpłatnie będzie miało wpływ na wysokość dochodu osiągniętego w wyniku zbycia tych akcji. Dochód ten będzie dochodem ze źródła, o którym mowa w art.10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art.17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. Zgodnie z art. 23 ust.1 pkt 38 u.p.d.o.f. wydatki na objęcie lub nabycie akcji w spółce mającej osobowość prawną są kosztem uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia tych akcji. Skoro podatnik otrzyma akcje nieodpłatnie, nie poniesie wydatków na ich nabycie w postaci ceny akcji. Tym samym może się okazać, że osiągnięty przez niego przychód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych będzie równy uzyskanemu dochodowi i to niezależnie od tego, czy wartość rynkowa akcji między ich nabyciem a zbyciem zwiększy się czy obniży (podatnik nigdy nie poniesie straty na zbyciu akcji nabytych nieodpłatnie).

WSA wskazał, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie, że przychód powstaje już w momencie objęcia akcji jako równowartość ceny rynkowej nabytych nieodpłatnie papierów wartościowych prowadziłoby do podwójnego opodatkowania części dochodu. Po raz pierwszy doszłoby do opodatkowania przychodu (z nieodpłatnego świadczenia) w momencie nabycia akcji, a drugi raz w momencie ich zbycia. Nabycie akcji nieodpłatnie oznacza bowiem niemożność uwzględnienia w podstawie opodatkowania kosztów uzyskania przychodów. Ustalając podstawę opodatkowania podatnik może bowiem wyłącznie obniżyć przychód o koszty nabycia papierów wartościowych (art. 23 ust.1 pkt 38 u.p.d.o.f.), a tych przecież nie ponosi. Nie jest bowiem kosztem uzyskania przychodów przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, niebezpieczeństwo podwójnego opodatkowania w zbliżonej sytuacji zauważył zresztą ustawodawca, wprowadzając wyraźną regulację dotyczącą momentu powstania dochodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji w spółce przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przy poniesieniu wydatków niższych niż wartość rynkowa akcji (art. 24 ust.11 u.p.d.o.f.), stwierdzając w uzasadnieniu do projektu ustawy (druk nr 1955 Sejmu III kadencji), że przepis ten ma wyeliminować podwójne opodatkowanie z tytułu nabycia, a następnie zbycia akcji. Uznanie, że w sytuacji nieodpłatnego nabycia akcji (udziałów) dochód powstaje dopiero w momencie ich zbycia powoduje również jednakowe obciążenie podatkowe podatników nabywających akcje nieodpłatnie i podatników nabywających akcje odpłatnie. Każdy z nich zapłaci podatek wyłącznie od faktycznego przyrostu majątku w wyniku zbycia akcji.

WSA w Gliwicach wskazał, że w zakresie wychodzących poza treść stanu faktycznego zaprezentowanego we wniosku, rozważań organu interpretacyjnego opartych o postanowienia art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f., należało jedynie zauważyć, że przepis ten został zamieszczony w rozdziale dotyczącym szczegółowych zasad ustalania dochodu. Nie dotyczy on zatem powstania źródeł przychodów. Ma zastosowanie dopiero wówczas, gdy określona czynność będzie stanowiła przychód podlegający opodatkowaniu. Skoro objęcie akcji będzie stanowiło źródło przychodów, lecz jedynie w sytuacji objęcia tych akcji w zamian za wkład niepieniężny, to dopiero w takim przypadku zastosowanie znajdą regulacje art. 24 ust.11-13 u.p.d.o.f. Sąd podkreślił, że na brak związku tego przepisu z sytuacją faktyczną dotyczącą objęcia akcji w zamian za wkład niepieniężny zwrócił pośrednio uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanym wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r. Odnosząc się do treści art. 24 ust 11 u.p.d.o.f. NSA użył sformułowania, że jest to zbliżona sytuacji do rozstrzyganej przez ten Sąd. Zaakcentował w ten sposób, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji objęcia akcji nieodpłatnie.

Sąd pierwszej instancji wskazał też, że w zakresie poglądu co do tego, że nieodpłatne objęcie akcji jest neutralne podatkowo wypowiedział się nie tylko Naczelny Sąd Administracyjny np. wyrok z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 419/12, ale i również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1048/14 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 522/14.

Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji działając w oparciu o przepis art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w dalszej części powoływanej jako P.p.s.a., uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.

Minister Finansów wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach z 1 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 731/15. W skardze kasacyjnej, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a, Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 11 ust. 1 oraz art. 30a ust. 1 pkt 4 i ust. 9 u.p.d.o.f. przez ich błędną wykładnię. W skardze kasacyjnej wskazano, że naruszenie to nastąpiło przez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji, środki pochodzące z dywidendy otrzymanej od Spółki Zagranicznej, a wpłacane przez Spółkę Zagraniczną na rzecz funduszu - FCPE i inwestowane ponownie w FCPE nie stanowią dochodu Skarżącego w rozumieniu art. 30a u.p.d.o.f., gdyż w ocenie Sądu kwoty dywidend stanowią dla strony skarżącej jedynie potencjalny przychód, bowiem zostaną one automatycznie reinwestowane w FCPE. Organ wskazał, ż konsekwencją dokonania błędnej wykładni wskazanych przepisów było ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich niezastosowaniu, chociaż przepisy te powinny zostać zastosowane przez Sąd pierwszej instancji.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

W uzasadnieniu skargi organ powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia.

W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznanej sprawie w skardze kasacyjnej Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 11 ust. 1 oraz art. 30a ust. 1 pkt 4 i ust. 9 u.p.d.o.f. przez błędną wykładnię tych przepisów.

Niniejsza sprawa dotyczy kwalifikacji na gruncie u.p.d.o.f. przysporzenia, które otrzyma skarżąca w postaci dywidendy. Dywidenda ta nie zostanie skarżącej wypłacona w formie pieniężnej, lecz kwota dywidendy zostanie zainwestowana przez FPCE w dodatkowe akcje Spółki Zagranicznej, która przyznała skarżącej dywidendę. Skarżąca w wyniku tego uzyska dodatkowe jednostki uczestnictwa w FCPE. Skarżąca twierdzi, że taki sposób zrealizowania przysługującego jej prawa do dywidendy spowoduje, że wartość jednostek uczestnictwa uzyskanych przez nią w wyniku reinwestowania dywidendy w momencie nabycia akcji nie będzie stanowić przychodu z dywidendy oraz, że przychód ten powinien zostać rozpoznany dopiero w momencie umorzenia ewentualnie zbycia przez skarżąca jednostek uczestnictwa FCPE, uzyskanych w wyniku reinwestowania dywidendy. Natomiast organ twierdzi, że wartość należnej skarżącej dywidendy w momencie nabycia prawa do niej stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym i na tę okoliczność nie ma wpływu brak możliwość dysponowania tą dywidendą przez skarżącą i objęcie tej dywidendy, bez wypłaty jej skarżącej w formie pieniężnej, "przymusowym" reinwestowaniem w dodatkowe akcje Spółki Zagranicznej.

Drugim elementem spornym jest kwestia dotycząca momentu uzyskania przychodu z akcji, które zostaną przydzielone skarżącej nieodpłatnie przez Spółkę Zagraniczną i które zostaną zamienione na jednostki uczestnictwa w FCPE. Skarżąca twierdzi, że przychód z tych akcji powinien być wykazany do opodatkowania w momencie zbycia tych akcji przez skarżącą. Zdaniem organu już sam fakt uzyskania akcji nieodpłatnie przez skarżąca oznacza uzyskanie przez nią przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie nabycia akcji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sporze tym Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał stanowisko organu interpretacyjnego za nieprawidłowe.

Przepis art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. zwiera definicję przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Stosownie do treści tego przepisu przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9 i 10 u.p.d.o.f. w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3 i art. 30f u.p.d.o.f., są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.d.o.f. - wartość pieniężną świadczeń w naturze, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 2-2c, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Przepisy art. 11 ust. 2a pkt 1-4 u.p.do.f. określają sposób ustalenia wartości innych nieodpłatnych świadczeń. Stosownie zaś do przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. - za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się m. in. dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych faktycznie uzyskane z tego udziału. Stosowanie do treści art. 24 ust. 5 u.p.do.f. dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału. Na podstawie art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. - podatek dochodowy od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych nalicza się zryczałtowaną 19% stawką.

Mając na uwadze treść tych przepisów należało zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że z przepisów tych jednoznacznie wynika, iż wolą ustawodawcy było, aby opodatkowaniu podlegał wyłącznie dochód faktycznie uzyskany przez podatnika w formie dywidendy, a nie dochód jedynie potencjalny, lecz nie uzyskany faktycznie, którym podatnik nie może dysponować. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istotne dla sprawy jest to, że co do zasady strona skarżąca nie będzie uprawniona do swobodnego rozporządzania kwotami dywidend, gdyż będą one automatycznie, zgodnie z zasadami uczestnictwa w programie, reinwestowane w kolejne akcji spółki zagranicznej. W wyniku tego skarżąca uzyska tylko potencjalny przychód, który może wystąpić w dacie zbycia lub umorzenia jednostek uczestnictw w FCPE. Dopiero w tej dacie będzie możliwe stwierdzenie, że skarżącą uzyskała przychód będący efektem uzyskania przez nią dywidendy od Spółki Zagranicznej. W tej dacie będzie możliwe też stwierdzenie jaką wartość przychód ten miał w rzeczywistości a zatem w tej dacie. Dodatkowo należy podkreślić, że z opisanego przez skarżącą stanu faktycznego wynika także, iż co do zasady nie będzie ona także władna dysponować jednostkami uczestnictwa w funduszu FCPE, ponieważ możliwość takich dyspozycji nastąpi nie wcześniej niż po 5 latach (poza wyjątkowymi sytuacjami). Okoliczność ta dodatkowo potwierdza wniosek, według którego opisana we wniosku o wydanie interpretacji, formuła przyznawania dywidendy uczestnikom programu w dacie przyznania tej dywidendy nie spowoduje powstania po ich stronie konkretnego przychodu, którego powstanie zostanie odroczone do momentu zbycia lub umorzenia jednostek uczestnictwa w FCPE uzyskanych w wyniku przyznania dywidendy.

Zasadne też było stanowisko Sądu pierwszej instancji dotyczące nieodpłatnego przyznania skarżącej akcji Spółki zagranicznej. Oceniając stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego nieodpłatne otrzymanie akcji przez skarżącą nie spowoduje powstania po jej stronie w dacie otrzymania akcji przychodu podlegającego opodatkowaniu, należało mieć na uwadze, że akcje są papierami wartościowymi, które mają określoną wartość nominalną i zazwyczaj też wartość rynkową. W przypadku akcji ich rzeczywista wartość ujawnia się w momencie ich zbycia, gdyż dopiero w tym momencie ujawnia się wartość przychodu jaki w rzeczywistości właściciel akcji uzyskał przez ich nabycie. Dodatkowo należy wskazać, że wartość rynkowa akcji jest zmienna i trudne jest ustalenie ich wartość na określony dzień, rozumianej jako przychód podmiotu uzyskującego te akcje nieodpłatnie lub w miejsce świadczenia pieniężnego (np. w miejsce dywidendy pieniężnej). Świadomość tej okoliczności miał ustawodawca, który w art. 17 u.p.d.o.p. wśród przychodów z kapitałów pieniężnych nie wymienił przychodu z akcji przyznanych nieodpłatnie. O tym, że ustawodawca otrzymania akcji nie traktuje jako okoliczności powodującej powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu, świadczy też art. 17 ust. 9 u.p.d.o.f., którym za czynność powodującą powstanie przychodu, ustawodawca uznał objęcie akcji w zamian za wkład niepieniężny. Objęcie zakresem tego przepisu jednego ze szczególnych przypadków objęcia akcji świadczy o tym, że inne przypadki w tym objęcie nieodpłatne, są wyłączone z zakresu pojęcia przychodów z kapitałów pieniężnych. Świadczy o tym także treść art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f., który stanowi, że dochód stanowiący nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji objętych (nabytych) przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia a wydatkami poniesionymi na ich objęcie (nabycie) nie podlega opodatkowaniu w momencie objęcia (nabycia) tych akcji. Te okoliczności sprawiają, że nieodpłatne objęcie akcji nie stanowi przychodu z kapitałów pieniężnych. Z powodu wskazanych wyżej okoliczności zdarzenie to nie może być traktowane tak jak uzyskanie świadczenia w pieniądzu lub innych środkach pełniących funkcje płatnicze (czeki, weksle). Nie może też być traktowane jako otrzymanie świadczenia w naturze lub otrzymanie nieodpłatnego świadczenia, o których mowa w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., gdyż z treści art.11 ust. 2 i 2a u.p.d.o.f. wynika, że świadczenia w naturze lub nieodpłatne świadczenia, o których mowa w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. są to świadczenia, których wartość może być ustalona na dzień ich wykonania i świadczenia te dla otrzymującego mają konkretną wartość, która jest ustalana według powołanych przepisów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść powołanych przepisów i treść art. 17 ust. 6 lit. a) u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, że w przypadku nieodpłatnego otrzymania akcji przychód z tego tytułu nie powstanie w dacie otrzymania akcji. Przychód związany z tymi akcjami powstanie dopiero w dacie ich zbycia lub umorzenia. Przepis ten ma zastosowanie także w rozpoznanej sprawie, w której dochodzi do nabycia akcji za pośrednictwem FCPE.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, że uznanie za prawidłowe stanowiska organu prowadziłoby do podwójnego opodatkowania dochodu, jaki skarżąca uzyska z tytułu zbycia jednostek uczestnictwa FCPE nabytych w zamian za akcje przyznane jej w formie dywidendy oraz w zamian za akcje przyznane nieodpłatnie. Gdyby uznać stanowisko organu za prawidłowe do opodatkowania doszłoby w momencie nabycia przez skarżącą jednostek uczestnictwa FCPE w zamian za otrzymane akcje a także po raz drugi w dacie zbycia lub umorzenia tych jednostek.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 419/12 stwierdził, że podwójne opodatkowanie dochodu z tego samego źródła (przychód z kapitałów pieniężnych) w okolicznościach sprawy zbliżonych do okoliczności niniejszej sprawy, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa obowiązująca we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa oznacza więc, że wszystkie charakteryzujące się określoną, istotną cechą podmioty prawa, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo, tzn. według jednakowej miary (por. też. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II GSK 490/10; dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten w pełni podziela.

Na tle prawa podatkowego konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami, przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt I FSK 525/10). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok TK z dnia 22 maja 2002 r. sygn. akt K 6/02, OTKA 2002/3/33) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt I FSK 972/09) wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi też w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP.

Gdyby uznać zaskarżoną interpretację za zgodną z prawem w rozpoznanej sprawie doszłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa, gdyż skarżąca, która w istocie uzyskałaby przychód z dywidendy i z nieodpłatnego przekazania akcji tylko raz w dacie zbycia jednostek uczestnictwa w FCPE, obowiązana byłaby do zapłaty podatku dwa razy tj. w dacie uzyskania jednostek uczestnictwa oraz w dacie ich zbycia. Natomiast podmioty, które takie same jednostki nabyły w inny sposób i przychód z nich uzyskały tyko jeden raz w dacie ich zbycia, obowiązane byłyby do zapłaty podatku tylko w momencie zbycia udziałów.

Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 419/12 wyraził pogląd, że nieodpłatne objęcie akcji w dacie objęcia jest neutralne podatkowo. W wyroku tym wskazano też inne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których również wyrażono taki pogląd. Przedstawione powyżej konstatacje wskazują, że sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten w pełni podziela.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę.