Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 674/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 15 ust 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędzia WSA Marian Wolanin, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego N. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm., powoływanej dalej również jako "ustawa"), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2011 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż w dniu [...] lipca 2011 r. na wniosek K. G., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania H. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent W. wydał w dniu [...] grudnia 2011 r. decyzję orzekającą o wymeldowaniu wymienionej z miejsca pobytu stałego.

Odwołanie od tej decyzji złożyła H. M.

Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Uzasadniając podjęte stanowisko wskazał, że w przypadku skarżącej zaistniały obie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się. H. M. opuściła bowiem miejsce dotychczasowego zameldowania tj. lokal nr [...] przy ul. [...] w W., na skutek wykonania prawomocnego wyroku nakazującego jej eksmisję z zajmowanego lokalu. Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję stanowi natomiast, zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, akt równoznaczny z ustaniem pobytu w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Okoliczność wykonania egzekucji wynika zarówno z dołączonej do akt sprawy kopii protokołu sporządzonego w dniu [...] lipca 2011 r., jak i ze złożonych przez skarżącą oświadczeń.

Organ wskazał również, że podnoszona przez skarżącą okoliczność nie przyjęcia przez nią, z uwagi na złe warunki bytowe, lokalu zamiennego od Urzędu W. [...] i pozostawanie bez zameldowania, nie mają wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu, gdyż przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie uzależniają wydania takiej decyzji od ponownego zameldowania się.

W skardze wniesionej do Sądu w dniu [...] marca 2012 r., uzupełnionej następnie pismem z dnia [...] lipca 2012 r., H. M. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2011 r., pomimo iż wydający tę decyzję organ zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i niewłaściwie przeprowadził postępowanie dowodowe - co stanowi w ocenie skarżącej, naruszenie przepisów postępowania, które winno skutkować uchyleniem przez Wojewodę [...] decyzji organu I instancji w całości i orzeczeniem co do istoty sprawy lub przekazaniem jej do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zarówno Prezydent W. jak i Wojewoda [...] nie ustalili jaki charakter miało opuszczenie lokalu przez H. M. - a w szczególności, czy usunięcia jej z lokalu dokonano w sposób zgodny z prawem. Tymczasem w wyroku nakazującym eksmisję skarżącej oraz jej syna orzeczono obowiązek wskazania dla skarżącej lokalu socjalnego.

Eksmisja mogła zostać zatem dokonana jedynie pod warunkiem udostępnienia skarżącej takiego lokalu. Zgodnie z definicją prawną zawartą w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 z późn. zm.), za lokal socjalny może zostać uznany "lokal nadający się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny". Organy administracyjne winny zatem zbadać, czy taki lokal został skarżącej udostępniony i czy mogła ona w nim zamieszkać - a zatem, czy eksmisja z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. została wykonana zgodnie z prawem. Obowiązku tego organy nie dopełniły. Skarżącej zaproponowano wprawdzie lokal, który miał służyć jako lokal socjalny w rozumieniu w/w ustawy o ochronie praw lokatorów. Lokal ten nie nadawał się jednakże do zamieszkania, co wynika m. in. z protokołu sporządzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla W. z dnia [...] lutego 2012 r.

Skarżąca podniosła ponadto, że "w sprawie toczyło się i toczy postępowanie administracyjne, karne i sądowe dotyczące bezprawnego wyprowadzenia (...) z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.".

W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.).

Zgodnie z jego treścią organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. V S.A. 3169/00, LEX nr 50123).

Celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest rejestracja danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku meldunkowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach (art. 1 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że zadanie organu polega m.in. na gromadzeniu informacji w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc zbadaniu, czy dana osoba faktycznie mieszka pod wskazanym adresem. Temu zadaniu towarzyszy obowiązek meldunkowy wynikający wprost z przepisu art. 10 ust. 1 ustawy, stanowiący, że osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia.

Ewidencja ludności jako służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie jak i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu.

Na wyłącznie ewidencyjny charakter obowiązku meldunkowego wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716). W uzasadnieniu powyższego wyroku stwierdzono, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Wyjaśniono także, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w stosunku do skarżącej w dniu [...] lipca 2011 r. została wykonana z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. eksmisja komornicza. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w protokole z czynności komorniczych przeprowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w W., z którego to protokołu wynika m. in., iż przedmiotowy lokal został opróżniony z rzeczy stanowiących własność skarżącej i jej syna, a eksmisja została wykonana do lokalu socjalnego w W. przy ul. [...].

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest zatem opuszczenie przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu tj. lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Ponadto stwierdzić należy, że choć opuszczenie to nastąpiło wbrew woli skarżącej, taki tryb nie niweczy przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy i skutku w postaci konieczności wymeldowania z pobytu stałego.

Wyjaśnić bowiem należy, że zgodnie z prezentowaną zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie wykładnią art. 15 ust. 2 ustawy przesłanka wymeldowania polegająca na "opuszczeniu miejsca pobytu stałego" jest spełniona także w przypadku przymusowego opuszczenia lokalu, jeżeli ten przymus wynikał ze zgodnego z prawem, władczego działania organów państwa, w związku z wykonaniem w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu, co miało miejsce w stanie faktycznym tej sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 23 marca 2010 r., II OSK 579/09, lex nr 597705; z dnia 18 stycznia 2011 r., II OSK 46/10, lex nr 953076; z dnia 20 maja 2011 r., II OSK 915/10, lex nr 992665).

Organem egzekucyjnym powołanym do wykonania tytułu wykonawczego wystawionego przez sąd powszechny jest komornik sądowy. Jak stanowi art. 759 § 1 kpc czynności egzekucyjne są wykonywane przez komorników z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla sądów. Zgodnie zaś z art. 776 kpc podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Takim tytułem wykonawczym w niniejszej sprawie były prawomocne wyroki sądów powszechnych obydwu instancji orzekające eksmisję skarżącej i jej syna ze spornego lokalu (wyrok Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia [...] maja 2006 r., sygn. akt [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego [...] w W. z dnia [...] października 2009 r., sygn. akt [...], zaopatrzone w klauzulę wykonalności z dnia [...] listopada 2009 r.)

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że podniesione w skardze kwestie związane z działaniami podejmowanymi przez skarżącą w celu wykazania zamiaru stałego pobytu w dotychczasowym miejscu zamieszkania na drodze wnoszonych przez nią powództw i skarg, jak również zarzut niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez brak zbadania, czy eksmisja została wykonana zgodnie z prawem, tj. czy została wykonana do lokalu zastępczego (socjalnego), który nadawał się do zamieszkania, pozostają bez znaczenia dla bytu prawnego decyzji o wymeldowaniu, albowiem tego rodzaju okoliczności nie wpływają na ocenę zaistnienia podstaw prawnych do wymeldowania. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jak już powyżej wskazano, wymaga dla zaistnienia przesłanek wymeldowania jedynie: opuszczenia miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu (bez względu na to, czy opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny, czy też przymus opuszczenia wynikał z czynności prawnych właściwego organu) i nie wykonała obowiązku wymeldowania, istnieją podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu.

Zatem zarzuty dotyczące wadliwego wykonania przez komornika sądowego tytułu wykonawczego tj. wyeksmitowania skarżącej do pomieszczenia nie spełniającego ustawowych kryteriów lokalu socjalnego nie mogły zostać rozpatrzone w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z pobytu stałego. Kwestionowanie prawidłowości działania komornika odbywa się w trybie przewidzianym przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego Część II postępowanie egzekucyjne, nie zaś w postępowaniu o wymeldowanie.

Z tych względów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i zgodnie z art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt. 2) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm).