Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2204/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 101
journal: Dz.U. 2016 poz 446
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
article: art. 3 par. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 611
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - t. j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawa ze skargi M. W., M. W. i W. W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2020 r. Zarząd Dzielnicy [...] (dalej także: "organ") - działając na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r., poz. 8814 oraz Dz. Urz. Woj. Mazo. z 2019 r., poz. 13139) oraz § 36 ust. 1 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 i z 2020 r., poz. 5791) - uchylił kwalifikację M. W. i M. W. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego (§ 1 zaskarżonej uchwały), powierzając jednocześnie wykonanie owej uchwały Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla [...] (§ 2 ust. 1 zaskarżonej uchwały), zaś nadzór nad wykonaniem uchwały - Członkowi Zarządu Dzielnicy [...] sprawującemu zwierzchni nadzór nad Wydziałem Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2 ust. 2 uchwały), a także stwierdzając, iż uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia (§ 3 zaskarżonej uchwały).

Zaskarżona uchwała została podjęta w następującym stanie faktycznym.

Skarżący M. W. i M. W. byli najemcami lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], na podstawie umowy najmu lokalu socjalnego, zawartej w dniu [...] marca 2015 r. na czas oznaczony, tj. do dnia [...] grudnia 2018 r.

Przedmiotowy lokal składa się z 1 (jednego) pokoju i kuchni o powierzchni mieszkalnej 16,80 m2 o powierzchni użytkowej 29,55 m2. We wspomnianym lokalu skarżący zamieszkiwali z synem - W. M. W., a więc opłaty naliczane były za trzy osoby.

Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. zakwalifikował skarżących M. W. i M. W., prowadzących gospodarstwo trzyosobowe, do wynajęcia innego lokalu na czas oznaczony, po wygaśnięciu dotychczasowej umowy najmu lokalu socjalnego.

Zgodnie z § 42 ust. 1 pkt 1 Uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy zaistniała konieczność przeprowadzenia weryfikacji uaktualniającej warunki uprawniające skarżących M. i M. W. do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego.

W wyniku weryfikacji przeprowadzonej na podstawie wezwania Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2020 r. ustalono, iż łączny miesięczny dochód w 3-osobowym gospodarstwie domowym skarżących w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji o wysokości dochodu, co miało miejsce w dniu [...] maja 2020 r., wyniósł 3. 224,16 złotych.

W konsekwencji powyższych ustaleń, Zarząd Dzielnicy [...] - działając na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy oraz § 36 ust. 1 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy - uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2020 r. uchylił kwalifikację skarżący M. W. i M. W. do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego (§ 1 uchwały), powierzając jednocześnie wykonanie owej uchwały Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2 ust. 1 uchwały), zaś nadzór nad wykonaniem uchwały - Członkowi Zarządu Dzielnicy [...] sprawującemu zwierzchni nadzór nad Wydziałem Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2 ust. 2 uchwały), a także stwierdzając, iż uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia (§ 3 uchwały).

W uzasadnieniu uchwały Zarząd Dzielnicy [...] wskazał, że łączny miesięczny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego w przypadku gospodarstwa 3-osobowego, na podstawie § 18 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 2 pkt 1 cyt. uchwały Nr XXIII/669/2019, nie może przekroczyć 3.100,40 złotych.

W tej sytuacji, organ uznał, że skarżący nie spełniali kryterium określającego wysokość dochodu uprawniającego skarżących do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu.

Organ zauważył, że w świetle § 7 ust. 2 pkt 12 uchwały Nr XXIII/669/2019, konieczność badania warunków zamieszkiwania kwalifikujących skarżących do ich poprawy nie dotyczy osób, z którymi umowy najmu zawierane są na podstawie § 18 tej uchwały.

Ponadto, organ wskazał, że z informacji uzyskanej w dniu [...] września 2020 r. z działu księgowości właściwej administracji wynikało, że na koncie lokalu nr [...] przy ul. [...] figurowały zaległości w wysokości 1.427,40 złotych oraz że miesięczne opłaty związane z użytkowaniem ww. lokalu wynosiły 210,78 złotych, a ostatnia wpłata na konto wskazanego lokalu miała miejsce w marcu 2020 r. Organ zauważył także, że skarżący nie podpisali również umowy o spłacie wskazanego zadłużenia.

Powołując się na przepis § 18 ust. 3 cyt. uchwały Nr XXIII/669/2019, Zarząd Dzielnicy [...] podniósł, że udzielenie pomocy mieszkaniowej po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego jest możliwe w przypadku braku zaległości związanych z zajmowanym lokalem albo braku zaległości, za które odpowiadają osoby pozostałe w lokalu. Organ zaznaczył, że warunek ten uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej prze 3 miesiące realizowana jest umowa o spłacie całości zadłużenia albo umowa o spłacie zadłużenia, za które odpowiadają osoby pozostałe w lokalu.

Organ zauważył dodatkowo, że na koncie lokalu socjalnego poprzednio zajmowanego przez skarżących, z którego skarżący byli eksmitowani, również widnieją zaległości, zaś skarżący nie podpisali porozumienia o ich spłacie.

Mając powyższe na względzie, Zarząd Dzielnicy [...]stwierdził, że skarżący nie spełniają kryterium określającego wysokość dochodu uprawniającego do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu oraz kryterium braku zaległości związanych z zajmowanym lokalem, a tym samym nie spełniają warunków uprawniających do udzielenia takiej pomocy.

Organ wskazał, że zgodnie z treścią § 36 ust. 1 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., zarząd dzielnicy uchyla kwalifikację do udzielenia pomocy mieszkaniowej w przypadku ustalenia w wyniku weryfikacji, o której mowa w § 42 ust. 1, że wnioskodawca nie spełnia warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

W tej sytuacji, Zarząd Dzielnicy [...] uznał, że zaszła podstawa do uchylenia kwalifikacji skarżącym do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego.

W piśmie z dnia [...] września 2020 r. Naczelnik Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] poinformował stronę skarżącą, że Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2020 r. uchylił kwalifikacje skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego. Jednocześnie, pouczono skarżących o prawie zaskarżenia powyższej uchwały do sądu administracyjnego. Ponadto, biorąc pod uwagę, że skarżący zajmują lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] bez tytułu prawnego, wezwano stronę skarżącą do opuszczenia, opróżnienia i wydania w/w lokalu w terminie 30 dnia od dnia doręczenia pisma.

W piśmie z dnia [...] października 2020 r. strona skarżąca, działając za pośrednictwem organu, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] września 2020 r. w sprawie uchylenia kwalifikacji M. W. i M. W. do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że przed wygaśnięciem umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] złożyła wniosek do organu o przedłużenie zawartej ze stroną skarżącą umowy najmu i jednocześnie prośbę o wskazanie innego lokalu socjalnego, w lepszym stanie technicznym, z odrębną łazienką i na niższym piętrze. Skarżący zauważyli, że w wyniku pozytywnej weryfikacji wspomnianego wniosku otrzymali pozytywną decyzję o zakwalifikowaniu do pomocy mieszkaniowej.

Skarżący wskazali, że nie spodziewali się kilkuletniego czasu oczekiwania, ciągłych zmian przepisów i wymogów, dezorganizacji działania i kompletnego braku empatii w stosunku do normalnej, niepatologicznej rodziny.

Ustosunkowując się do argumentów organu zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, skarżący stwierdzili, że w obecnej chwili jedynym źródłem dochodów ich rodziny jest emerytura M. W., która od marca 2020 r., po lekkiej podwyżce wynosi 3.200 złotych brutto. Strona skarżąca zauważyła jednak, że ze wskazanej kwoty emerytury 25% dochodu zabiera komornik, który prowadzi postępowanie egzekucyjne na wniosek Miasta [...] z tytułu zaległości czynszowych za lokal nr [...] przy ul. [...], z którego eksmitowano stronę skarżącą do lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...]. W tej sytuacji, strona skarżąca wskazała, że po odliczeniu kosztów trzyosobowej rodzinie zostaje na funkcjonowanie ok. 1.800 złotych.

W związku z powyższym, strona skarżąca stwierdziła, że zarzut organu, jakoby dług za lokal przy ul. [...] jest nieobsługiwany - uznać należy za niezasadny.

Tym samym, strona skarżąca uznała, że zarzut dotyczący zbyt dużego dochodu w rodzinie jest bezzasadny, albowiem skarżący żyją więcej niż skromnie. Strona skarżąca zauważyła, że nie pobiera świadczenia 500+, świadczeń socjalnych, ani jakichkolwiek innych zapomóg publicznych. W konsekwencji, strona skarżąca zarzuciła, że organ opiera się w swym rozstrzygnięciu na dochodach brutto, nie uwzględniając ani odbieranego z emerytury podatku dochodowego, ani wskazanej egzekucji komorniczej.

Skarżący zauważyli ponadto, że ze względów zdrowotnych, które opisują w niniejszej skardze, a także z uwagi na pandemię COVID-19 nie są w stanie podjąć dodatkowej pracy lub prac dorywczych.

Odnosząc się z kolei do zarzutów dotyczących zaległości czynszowych za lokal nr [...] przy ul. [...], strona skarżąca wskazała, że zdarzały się zaległości, ale zawsze były przez nich uzupełniane. Skarżący podnieśli jednocześnie, że od marca 2020 r. do chwili wniesienia skargi nie mieli żadnych sygnałów ze strony Administracji Domów Komunalnych nr [...] o problemach z tym związanych. Strona skarżąca dodała przy tym, że nie otrzymała żadnego wezwania do zapłaty, ani innej korespondencji w tej sprawie. Skarżący wskazali ponadto, że w sytuacjach, w których następowało opóźnienie w płatnościach, ustalali na bieżącą z Administracją Domów Komunalnych nr [...] harmonogram spłat tak, aby uniknąć kłopotów.

Strona skarżąca wskazała, że składając ponownie wniosek na żądanie organu, nie otrzymała informacji, że musi przedstawić zaświadczenie o niezaleganiu z czynszem.

Ponadto, skarżący podnieśli, że w związku z COVID-19 ich sytuacja materialna uległa pogorszeniu, albowiem zabrakło możliwości wykonywania prac dorywczych, które wspomagały ich budżet.

Strona skarżąca podkreśliła, że na dzień [...] września 2020 r. nie mają żadnych zaległości czynszowych, co potwierdzać ma załączone zaświadczenie.

Skarżący wskazali ponadto na problemy zdrowotne poszczególnych członków rodziny, na potwierdzenie czego dołączono dokumentację medyczną.

W związku z tym, strona skarżąca zauważyła, że otrzymanie innego lokalu, bardziej wygodnego i dogodnego niż lokal nr [...] przy ul. [...], jest ogromnie ważne. Skarżący wskazali bowiem, że lepsze warunki mieszkaniowe pomogą im w ich codziennych zmaganiach, ułatwią leczenie i proces rekonwalescencji oraz dojście do lepszej formy zdrowotnej. To z kolei, zdaniem skarżących, przełoży się na poprawę ich sytuacji finansowej i wyjścia z długów, które na nich ciążą, bo będą w stanie uaktywnić się zawodowo i pracować.

Skarżący wskazali, że zostali bez dachu nad głową, dodając, że nie są w stanie wynająć mieszkania na wolnym rynku, ani tym bardziej kupić lokalu mieszkalnego.

Strona skarżąca zauważyła, że według art. 75 Konstytucji RP, władze publiczne winny prowadzić politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałać bezdomności, wspierać rozwój budownictwa socjalnego oraz popierać działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania. Tymczasem, skarżący wskazali, że niestety mają wrażenie, że w ich sytuacji dyspozycja przepisu art. 75 Konstytucji RP została zupełnie zapomniana.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi, organ wskazał, że oświadczenia woli dotyczące najmu lokali mieszkalnych mają charakter cywilnoprawny. Organ stwierdził, że roszczenia związane z zawieraniem umów nie podlegają rozstrzygnięciu przez sądy administracyjne, lecz wyłącznie w drodze powództw cywilnoprawnych. W tej sytuacji, zdaniem organu, zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., która to przesłanka powinna skutkować odrzuceniem przedmiotowej skargi.

Uzasadniając z kolei wniosek o oddalenie skargi, organ podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej także: "P.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M. W., M. W. i W. W.nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2020 r. uchylająca kwalifikacje M. W. i M. W. do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego - nie narusza obowiązujących przepisów prawa.

Na wstępie podkreślenia wymaga fakt, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, a także, gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.

W tej sytuacji, z uwagi zarówno na stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, jak i na pojawiające się w podobnych sprawach zarzuty dotyczące braku kognicji sądu administracyjnego w rozstrzyganiu tego typu sporów, co objęty analizowaną skargą, rozpatrując ex officio ten problem, wskazać należy, że - jeśli chodzi o właściwość rzeczową (kognicję) sądów administracyjnych w sprawach skarg na uchwały zarządów dzielnic [...] odmawiających wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony oraz umieszczenia na licie osób oczekujących na najem lokalu zasobu [...], kwestia ta została jednoznacznie przesądzona w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych.

I tak, należy zauważyć, że w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, NSA wyraźnie uznał, że uchwała zarządu dzielnicy [...], odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wydanej uchwały NSA stwierdził, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

Powyższe stanowisko składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało zaakceptowane zarówno w dotychczasowej judykaturze, jak i poglądach doktryny.

Przedmiotem wniesionej w niniejszej sprawie skargi jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia kwalifikacji skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego. Uchwała ta została podjęta w trybie § 36 ust. 1 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.

W ocenie Sądu, uznać należy, iż sprawa o takim przedmiocie, wbrew zarzutom organu, należy do właściwości sądów administracyjnych, co w konsekwencji zobowiązało Sąd do nieuwzględniania wniosku o odrzucenia skargi zawartego w odpowiedzi na skargę.

Należy zauważyć, że zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy zostały uregulowane w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1182 ze zm. - dalej także: "ustawa o ochronie praw lokatorów"). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy).

W uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publik. ONSAiWSA z 2008 r. nr 6, poz. 90), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę ma dwa etapy. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy bądź osobę upoważnioną oraz zaopiniowaniu przez komisję lokalową. Następnie wydawane jest rozstrzygnięcie o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. Działanie zarządu dzielnicy w pierwszym etapie nie stanowi ani oferty zawarcia umowy, ani negocjacji umowy. Ma charakter administracyjnoprawny, ponieważ rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Uchwała odmawiająca zakwalifikowania określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz wręcz rozstrzyga o tym, że ta osoba nie spełnia warunku do ubiegania się o wynajęcie jej lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu i ten etap, z uwagi, że kończy go zawarcie umowy, ma już zdecydowanie charakter cywilnoprawny.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że sprawa dotyczyła uchylenia kwalifikacji skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego. Rozstrzygając niniejszą sprawę, Zarząd Dzielnicy [...] działał na podstawie § 36 ust. 1 pkt 2 w związku z § 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.

W tej sytuacji, uznać należy, że skoro nie ulega wątpliwości, iż sprawy dotyczące zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej należą do właściwości (kognicji) sądów administracyjnych, to również uchwały zarządów poszczególnych dzielnic [...] uchylające wspomnianą kwalifikację do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu socjalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu [...] winny być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

Przedmiotowa uchwała ma niewątpliwie charakter uchwały z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1372), a zatem mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądu administracyjnego, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Tego rodzaju uchwała zawiera stanowisko władz dzielnicy [...] w zakresie spełnienia warunków do kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej, które są następstwem stosownej weryfikacji, o której mowa w § 42 ust. 1 cyt. uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.

Należy zatem uznać, że w swojej konstrukcji sporna uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2020 r., którą zaskarżyła strona skarżąca, ma elementy publicznoprawne i nie jest - jak sugeruje organ - jedynie przejawem relacji prywatnoprawnych (cywilnoprawnych) zachodzących pomiędzy dysponentem lokalu komunalnego a osobą, która wystąpiła o zawarcie z nią umowy najmu ww. lokalu i uzyskała wcześniej stosowną kwalifikację do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

W tej sytuacji, uznać należy, iż nie ma najmniejszych wątpliwości formalnoprawnych, że skarga dotycząca spornej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2020 r. podlega kognicji (właściwości) sądu administracyjnego.

Natomiast, jeśli chodzi o kwestię spełnienia przez skarżącą warunków formalnych do wniesienia skargi, wskazać należy, że zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia z dnia [...] września 2020 r. została stronie skarżącej doręczona w dniu [...] września 2020 r. Następnie, strona skarżąca wniosła do Sądu skargę na ww. uchwałę organu w dniu [...] października 2020 r., a więc z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały, zauważyć należy, że w postępowaniu poprzedzającym wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas oznaczony oraz umieszczenie na licie osób oczekujących na najem lokalu z zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.), ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej.

Ponadto, w ocenie Sądu, oczywiste jest to, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem o wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas oznaczony oraz umieszczenie na licie osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...], jak każde postępowanie przed organami administracji publicznej, powinno odpowiadać regułom demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.

Uchwała Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Z art. 21 ust. 3 pkt 5 tej ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16, wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. (por. cyt. wyżej wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09).

W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez zarządy dzielnic [...] na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.

Mając powyższe na względzie, uznać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy [...], wydającego sporną uchwałę z dnia [...] września 2020 r., było zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym, wskazać należy, iż czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Zarząd Dzielnicy [...], wydając sporną uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2020 r., nie dopuścił się naruszenia przepisów § 36 ust. 1 pkt 2 w związku z § 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, albowiem - wbrew zarzutom skargi - w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż z ustaleń dokonanych w wyniku weryfikacji, o której mowa w przepisie § 42 ust. 1 cyt. uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., wynika, że skarżący M. W. i M. W. nie spełniają warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej, z uwagi na niespełnienie warunków przewidzianych w przepisach § 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 oraz § 18 ust. ust. 3 wspomnianej uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy. W konsekwencji, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że dało to podstawę do uchylenia kwalifikacji skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego.

Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z § 42 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., zaistniała konieczność przeprowadzenia weryfikacji uaktualniającej warunki uprawniające skarżących M. i M. W. do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego innego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego. W wyniku weryfikacji ustalono, iż łączny miesięczny dochód w trzyosobowym gospodarstwie domowym skarżących w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji o wysokości dochodu, co miało miejsce w dniu [...] maja 2020 r., wyniósł 3.224,16 złotych. Tymczasem, łączny miesięczny dochód uprawniający, na podstawie § 18 wspomnianej uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy, do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu, po upływie okresu najmu dotychczasowego lokalu socjalnego, w przypadku gospodarstwa 3-osobowego, zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 2 pkt 1 ww. uchwały, nie może przekroczyć 3.100,40 złotych.

W tym miejscu, ustosunkowując się do zarzutu skarżących, iż Zarząd Dzielnicy [...], wydając sporną uchwałę wadliwie oparł się na dochodach brutto, nie uwzględniając zarówno odbieranego z emerytury podatku dochodowego, jak również egzekucji komorniczej, wskazać należy, iż formuję, iż zgodnie z § 1 pkt 18 ww. uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy, przez dochód należy rozumieć średnie miesięczne dochody gospodarstwa domowego, w rozumieniu ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2133). Przepis ten zawiera katalog zamknięty świadczeń niepodlegających wliczeniu do dochodu. Nie ulega wątpliwości, że w katalogu tym nie wymieniono zaliczek na podatek dochodowy, jak również potrąceń komorniczych. Zdaniem Sądu, organ zasadnie przyjął, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem jest m.in. przywołany w odpowiedzi na skargę wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. III SA/Gd 794/18.

Mając na względzie powyższe, organ zasadnie uznał zatem, że skarżący nie spełniali kryterium określającego wysokość dochodu uprawniającego wnioskodawcę do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu.

Zgodnie z § 18 ust. 3 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., udzielenie pomocy mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 i 2, jest możliwe w przypadku braku zaległości związanych z zajmowanym lokalem albo braku zaległości, za które odpowiadają osoby pozostałe w lokalu. Warunek ten uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej przez 3 miesiące realizowana jest umowa o spłacie całości zadłużenia albo umowa o spłacie zadłużenia, za które odpowiadają osoby pozostałe w lokalu.

Tymczasem, z informacji uzyskanej w dniu [...] września 2020 r. z działu księgowości właściwej administracji wynikało, że na koncie lokalu nr [...] przy ul. [...] figurowały zaległości w wysokości 1.427,40 złotych, zaś ostatnia wpłata na konto ww. lokalu miała miejsce w marcu 2020 r. Z ustaleń organu wynikało jednocześnie, że skarżący nie podpisali również umowy o spłacie wskazanego wyżej zadłużenia. Warto w tym miejscu zauważyć, że miesięczne opłaty związane z użytkowaniem ww. lokalu wynosiły jedynie 210,78 złotych.

Dodatkowo, organ ustalił w toku postępowania, że na koncie lokalu komunalnego poprzednio zajmowanego przez skarżących, z którego skarżący byli eksmitowani, również widnieją zaległości na dzień [...] sierpnia 2020 r., zaś skarżący nie podpisali porozumienia o ich spłacie.

W tej sytuacji, Sąd uznał, że organ wydając zaskarżoną uchwałę, zasadnie stwierdził, że skarżący nie spełniali nie tylko kryterium określającego wysokość dochodu uprawniającego do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu, ale również nie spełnili kryterium braku zaległości związanych z zajmowanym lokalem, co oznaczało, że w dacie podjęcia spornej uchwały nie spełniali warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

Zgodnie z § 36 ust. 1 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., zarząd dzielnicy uchyla kwalifikację do udzielenia pomocy mieszkaniowej w przypadku ustalenia w wyniku weryfikacji, o której mowa w § 42 ust. 1, że wnioskodawca nie spełnia warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

W tej sytuacji, nie ulega wątpliwości, że skoro strona skarżąca nie spełniała warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej, to zachodziła podstawa do zastosowania przez Zarząd Dzielnicy [...] wspomnianego przepisu § 36 ust. 1 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.

W ocenie Sądu, podejmując sporną uchwałę, organ dochował wszelkich zasad prawidłowego działania, albowiem przeprowadził postępowanie wyjaśniające wnikliwie, zgromadził w sposób kompletny stosowny materiał dowodowy, biorąc pod uwagę przede wszystkim ustalenia weryfikacji, o której mowa w § 42 ust. 1 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., a następnie poddał go szczegółowej analizie, z której wyprowadził logiczne i poprawne wnioski.

Warto zauważyć, iż Sąd dostrzega trudną sytuację życiową i materialną strony skarżącej, jednakże rozstrzygając niniejszą sprawę, zobowiązany był uwzględnić fakt, iż najem lokali pochodzących z zasobu mieszkaniowego [...] jest ściśle reglamentowany i ogranicza się wyłącznie do osób, które spełniają kwalifikacje do udzielenia pomocy mieszkaniowej, o której mowa w stosownych przepisach uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.

Należy uznać, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] zasadnie wskazał, opierając się na właściwie zgromadzonych w sprawie dokumentach, iż skarżący nie spełnili kryterium określającego wysokość dochodu uprawniającego do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu oraz kryterium braku zaległości związanych z zajmowanym lokalem, a tym samym nie spełniali warunków uprawniających do udzielenia takiej pomocy mieszkaniowej.

Mając powyższe na względzie, Sąd stwierdził, że organ prawidłowo uchylił kwalifikację skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej, mając na względzie warunki przewidziane w § 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.

W konsekwencji, Sąd uznał, że Zarząd Dzielnicy [...], podejmując zaskarżoną uchwałę, prawidłowo zastosował przepis § 36 ust. 1 pkt 2 cyt. uchwały Nr [...] Rady Miasta Stołecznego [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., z uwagi na niespełnianie warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozstrzygając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.