Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 754/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 4 i ust. 5, par. 6 ust. 1, par. 9 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: par. 4 pkt 5 i 6, par. 6 ust. 1 pkt 1, par. 9 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 109 poz 750
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi  z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 21  czerwca 2007 r.)
article: art. 925, art. 924
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych - Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr 304/08 znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 19 maja 2005 r. Z. O. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosek o przyznanie renty strukturalnej, deklarując przekazanie w formie darowizny 6,23ha użytków rolnych własnego gospodarstwa rolnego na powiększenie gospodarstwa rolnego syna R. O.

W dniu 27 lipca 2005 r. organ I instancji wydał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej.

Umową darowizny z dnia 14 października 2005 r. sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A Nr 4135/2005 Z. i K. O. przekazali zadeklarowane we wniosku o przyznanie renty działki na rzecz syna R. O. oświadczając, iż nie są właścicielami, ani posiadaczami żadnego innego gospodarstwa rolnego, zaprzestają prowadzenia działalności rolniczej i przekazują wszystkie użytki rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego za wyjątkiem udziału wynoszącego 1/2 części w działce nr 207, o powierzchni 0,28ha. Oświadczyli nadto, że nie są posiadaczami, ani współposiadaczami (i nie będą) użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5ha.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał Z. O. rentę strukturalną w wysokości 1563,97 zł miesięcznie, na okres od dnia 14 listopada 2005 r. do dnia 14 listopada 2015 r. Powyższa decyzja została następnie zmieniona w zakresie wysokości przyznanego świadczenia decyzją organu I instancji z dnia [...] r. Nr [...] w ten sposób, że nową wysokość renty ustalono na kwotę 1660,94 zł.

W dniu 1 czerwca 2006 r. strona złożyła do siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w P. postanowienie Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 27 kwietnia 2006 r. sygn. akt I Ns 237/05 o dziale spadku po J.O., J.O. i J.O. pomiędzy Z.O. i J.O.

Umową darowizny z dnia 17 maja 2007 r. sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A Nr 2259/2007 Z. O. przekazał na rzecz syna R. O., działki ewidencyjne o nr 196, 363, 390 i 391, stanowiące jego własność o powierzchni całkowitej 6,03ha, nabyte w drodze spadku na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, które uprawomocniło się z dniem 16 czerwca 2005 r.

Z uwagi na to, że wskazane okoliczności nie były znane organowi w dniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. z urzędu wznowił postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej, zaś postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wznowił postępowanie w sprawie waloryzacji renty strukturalnej, zakończone decyzją Nr [...] o zmianie wysokości renty.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. na podstawie art. 104, art. 151 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z § 20 pkt 3, § 9 pkt 1, § 4 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.), art. 93 ust. 1 rozporządzenia Rady WE 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. WE L 2005.277.1 ze zm.), art. 11 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 1999.160.80 ze zm.) uchylił: własną decyzję z dnia [...] r. Nr [...] o przyznaniu renty strukturalnej i z dnia [...] r. Nr [...] o zmianie wysokości renty strukturalnej oraz odmówił Z. O. przyznania renty strukturalnej.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ przedstawił dotychczasowy stan faktyczny sprawy i wskazał, iż w dniu 5 listopada 2007 r. Z. O. oświadczył, że w chwili składania wniosku o rentę strukturalną nie wiedział, że otrzyma w spadku jakieś działki rolne. Sprawa spadkowa, którą założył jego brat mogła trwać latami. Przekazując gospodarstwo za rentę, strona zdała wszystko, co posiadała i nie wiedziała o istnieniu jakiegoś postanowienia, które otrzymała dopiero w dniu 5 czerwca 2007 r. Odziedziczone gospodarstwo użytkował syn. Z uwagi na stan zdrowia, a także wiek emerytalny, Z. O. nie prowadził gospodarstwa rolnego.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami, organ na podstawie informacji uzyskanych od Sądu Rejonowego w Opocznie I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt I Ns 237/05 ustalił, iż odpis wniosku J.O. o stwierdzenie nabycia spadku został doręczony Z.O. w dniu 6 maja 2005 r. Na rozprawie w dniu 25 maja 2005 r. Sąd, w obecności Z.O., ogłosił postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po J., J. i J. O., zaś w dniu 27 kwietnia 2006 r. Sąd w obecności strony ogłosił postanowienie o dziale spadku, którego prawomocny odpis doręczono stronie w dniu 5 czerwca 2007 r.

W tym stanie rzeczy, niespornym jest zdaniem organu I instancji, że Z. O. w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty był posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 14,03ha, z czego tylko 8ha przekazał na rzecz syna R. O.. Poza tym nie budzi wątpliwości, że w złożonym wniosku nie wskazał wszystkich działek będących w jego posiadaniu i wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Co więcej, w terminie do dnia 1 lutego 2006 r. nie przekazał wszystkich posiadanych przez siebie gruntów rolnych, a taki był warunek do przyznania renty strukturalnej. Organ podkreślił, iż mimo tego, że nabycie własności w drodze dziedziczenia następuje w dniu śmierci spadkodawcy, to jednak formalnym potwierdzeniem przejęcia prawa własności spadkodawcy jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, które co wynika z akt sprawy wydane zostało w dniu 25 maja 2005 r. (uprawomocniło się z dniem 16 czerwca 2005 r.). Wobec tego, nie budzi wątpliwości, iż w dacie przekazywania gospodarstwa rolnego wnioskodawca był współwłaścicielem gospodarstwa rolnego położonego w S. w ½ części i miał również możliwość skutecznego przekazania tego gospodarstwa umową darowizny na rzecz syna w zamian za rentę strukturalną. Z możliwości tej jednak nie skorzystał. Reasumując organ powołując się na dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, iż obywatele powinni orientować się co najmniej w stopniu podstawowym w przepisach prawnych regulujących niektóre sfery życia społecznego i stwierdził, że skoro wnioskodawca nie przekazał wszystkich posiadanych użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w terminie określonym postanowieniem, to tym samym nie zachodziły przesłanki do przyznania renty strukturalnej.

W odwołaniu od decyzji Z. O. stwierdził, iż w dacie składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej wiedział o toczącym się postępowaniu spadkowym, choć nie wiedział, które działki zostaną mu przyznane na skutek podziału spadku. Poza tym sądził, że skoro brat zainicjował postępowanie spadkowe, to również on wszystko odziedziczy. Odwołujący wskazał, ponadto, iż dostarczając postanowienie Sądu o dziale spadku zachował się zgodnie z przepisami prawa. Jego zdaniem, skoro dopiero w dniu 19 maja 2006 r. poznał konkretne numery działek przyznanych mu w wyniku działu spadku, to miał rok czasu na przekazanie ich w drodze darowizny, co też miało miejsce w dniu 17 maja 2007 r.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] znak [...] Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 6-11, art. 15, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3, art. 127 § 1 K.p.a., art. 3, art. 10-11, art. 35-42 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EAGGF), zmieniającego i nowelizującego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE z dnia 26 czerwca1999 r. L 160), art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 3, art. 5 ust. 1a oraz ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 2003 r. o uruchamianiu środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 166, poz. 1611 ze zm.), § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa agencją płatniczą (Dz.U. z 2006 r. Nr 186, poz. 1367), art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2003 r. Nr 64, poz. 592), art. 6 i 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 ze zm.), § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił szczegółowo dotychczasowy stan faktyczny sprawy i stwierdził, że organ I instancji zebrał kompletny materiał dowodowy i rozpatrzył sprawę zgodnie z zasadami, wynikającymi z art. 7 i 77 K.p.a. Jego zdaniem, Z. O. znał zasady przyznawania rent strukturalnych, co potwierdził również w formularzu wniosku o przyznanie przedmiotowej renty. Podpisując oświadczenie miał zatem świadomość nie tylko korzystnych dla siebie skutków przedsięwziętych działań, ale również godził się na obarczenie określonymi konsekwencjami w razie określonego naruszenia prawa. Traktowanie owych skutków w sposób wybiórczy i godzenie się przez stronę jedynie na te, które są dlań korzystne, nie może znaleźć akceptacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, Z. O. zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. W ocenie skarżącego, na dzień wydania decyzji – [...] r. istniało postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. "Nie miało ono jednak wpływu na uprawnienia skarżącego, bowiem wnioskodawca nigdy nie prowadził tego gospodarstwa. Jako spadkobierca nigdy nie zawładnął fizycznie przypadającą mu częścią nieruchomości spadkowej i nie ujawnił woli posiadania tej części dla siebie w sposób jawny i widoczny dla otoczenia. Ziemia ta leżała odłogiem." Skoro zaś nie nastąpiło faktyczne objęcie gruntów w posiadanie zgodnie z § 20 ust. 7 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. to niewątpliwym jest, że skarżący zaprzestał faktycznie prowadzenia działalności rolniczej. Fakt ten potwierdzają zaś świadkowie- J.K. i D.J., których oświadczenia zostały załączone do skargi. W dalszej części uzasadnienia skargi, Z. O. powtórzył zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia organu II instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle przywołanych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zasadnie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu Z.O. renty strukturalnej oraz decyzji z dnia [...] r. o zmianie wysokości renty strukturalnej i odmowie przyznania Z. O. renty strukturalnej, motywując to faktem nieprzekazania przez wnioskodawcę wszystkich posiadanych użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w terminie określonym postanowieniem z dnia 27 lipca 2005 r.

W pierwszej kolejności godzi się podnieść, iż podstawę prawną podjętych w niniejszej sprawie aktów administracyjnych stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 114, poz. 1191 ze zm.). Podkreślić należy, iż uwadze organów orzekających w niniejszej sprawie uszedł fakt wejścia w życie z dniem 21 czerwca 2007 r. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 109, poz. 750). Mimo, iż pierwszy z wymienionych aktów prawnych nie utracił mocy obowiązującej i nadal funkcjonuje w systemie obowiązujących przepisów prawa, to jednak w ocenie Sądu, organy powinny ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o regulacje drugiego z przywołanych rozporządzeń. W przekonaniu składu orzekającego stwierdzone uchybienie, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy i samo w sobie nie mogło skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Gdyby bowiem Sąd wyeliminował sporne rozstrzygnięcie tylko z tego powodu, to wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ administracyjny, zapadłoby rozstrzygnięcie tożsame z obecnie kontrolowanym.

W rozumieniu § 4 ust. 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków (...), rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Powyższe warunki wraz z przesłankami wymienionymi w pkt 1-3 oraz 6-7 winny być spełnione łącznie. Według § 6 ust. 1 warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 4 uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1. W myśl § 9 pkt 1 rozporządzenia warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w § 4 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych (współposiadanych) przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Zgodnie natomiast z § 4 pkt 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków (...), rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on warunki określone w pkt 1-4 i przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 3 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 1 ha, z zastrzeżeniem § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa oraz zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Stosownie do treści § 6 ust. 1 pkt 1 warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1, który to przepis stanowi, iż warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w § 4 pkt 6, uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych lub współposiadanych przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Analiza cytowanych wyżej unormowań prowadzi w ocenie Sądu do jednoznacznego wniosku, iż podstawowym warunkiem przyznania rolnikowi renty strukturalnej w oparciu o przepisy obu aktów prawnych jest przekazanie wszystkich posiadanych przez rolnika i jego małżonka użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, stanowiących przedmiot ich współwłasności jak i będących przedmiotem odrębnej własności rolnika bądź jego małżonka.

Omawiana przesłanka, co wynika z zebranej w sprawie dokumentacji nie została spełniona. Niespornym jest bowiem, iż skarżący już w dacie wydawania przez organ I instancji postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, a więc już w dniu 27 lipca 2005 r. posiadał wiedzę o nabyciu w drodze spadku po J.O., J.O. i J.O., połowy gospodarstwa rolnego położonego w S. i w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tegoż postanowienia nie przekazał synowi wszystkich posiadanych użytków rolnych. Sześciomiesięczny termin do przekazania gospodarstwa rolnego biegł od dnia 1 sierpnia 2005 r. do dnia 1 lutego 2006 r. i jak trafnie ustaliły organy orzekające w niniejszej sprawie termin ten upłynął bezskutecznie.

Postanowienie Sądu Rejonowego w Opocznie I Wydział Cywilny sygn. akt I Ns 237/05 o stwierdzeniu nabycia spadku po wymienionych osobach zostało ogłoszone w obecności skarżącego na rozprawie w dniu 25 maja 2005 r. Przedmiotowe orzeczenie, co należy podkreślić, zostało wydane zanim jeszcze skarżący w dniu 14 października 2005 r. darował synowi R.O. 6,32ha użytków rolnych na powiększenie jego gospodarstwa rolnego. Według organów obu instancji, Z.O. nabył spadek z chwilą śmierci spadkodawców. Był zatem współwłaścicielem gospodarstwa spadkowego i wobec tego już w dniu zawierania pierwszej umowy darowizny mógł przekazać synowi odziedziczoną część gospodarstwa rolnego.

Powyższe stanowisko w świetle obowiązujących regulacji prawnych dotyczących spadkobrania Sąd w niniejszej sprawie w pełni aprobuje i podziela.

Przede wszystkim godzi się wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 925 i art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.) spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a więc innymi słowy nabycie spadku ma miejsce z chwilą śmierci spadkodawcy.

Otwarcie spadku jest zdarzeniem polegającym na tym, że należące do spadkodawcy określone prawa i obowiązki majątkowe stają się spadkiem tj. wyodrębnioną w sensie prawnym masą majątkową. Nabycie spadku następuje z mocy prawa, niezależnie od tego kto jest spadkobiercą oraz czy i kiedy spadkobierca dowiedział się o tytule powołania do spadku i czy objął spadek. Nabycie spadku jest skuteczne bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek czynności przez spadkobiercę czy jakikolwiek organ państwowy, w szczególności nie wymaga żadnego orzeczenia. Nabycie spadku przez spadkobiercę z chwilą otwarcia spadku nie jest jednak definitywne. Wobec tego, że spadkobierca może spadek odrzucić nabycie spadku staje się definitywne dopiero po złożeniu przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu spadku albo po upływie terminu do jego wniesienia.

W świetle poczynionych wyżej uwag fakt, iż skarżący w dacie zawarcia pierwszej umowy darowizny nie wiedział, które konkretnie działki zostaną mu przyznane na skutek podziału spadku nie mógł stanowić, w przekonaniu składu orzekającego, okoliczności usprawiedliwiającej uchylenie się od przekazania wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład posiadanego gospodarstwa rolnego. Chybiony jest również argument skarżącego, iż sądził on, że całe gospodarstwo odziedziczy brat, skoro to z jego inicjatywy toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych rodzicach i bracie. Podobnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje podnoszona w skardze kwestia, że skarżący nigdy nie prowadził odziedziczonego gospodarstwa rolnego, gdyż nie zawładnął fizycznie przypadającą mu częścią nieruchomości spadkowej. Także okoliczność, iż ziemia leżała odłogiem i skarżący dysponuje zeznaniami świadków potwierdzającymi faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej nie mogła wpłynąć na wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Na marginesie dodać jeszcze trzeba, że Z. O. został prawidłowo pouczony przez organ I instancji o terminie i trybie, w jakim powinno nastąpić przekazanie gospodarstwa rolnego. Wyjaśniono mu również, w jakich okolicznościach warunek przekazania gospodarstwa rolnego oraz zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony.

Podsumowując, Z. O. z posiadanych 14,03ha gospodarstwa rolnego, w terminie określonym postanowieniem o spełnieniu warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, przekazał synowi R.O. tylko 8ha. Brak przekazania całego gospodarstwa rolnego oznacza, że skarżący posiadał użytki rolne o powierzchni przekraczającej 0,5 ha i nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Ujawnienie tych okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji o przyznaniu stronie renty strukturalnej, wbrew temu, co wywodzi skarżący, obligowało Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej Z.O. rentę strukturalną i decyzji podwyższającej wysokość rzeczonej renty. W rezultacie również organ zobowiązany był wydać decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Ustalony poprawnie stan faktyczny obligował go do wydania orzeczenia o odmowie przyznania spornego świadczenia rentowego.

Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

B.C.