Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 983/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 1 pkt 5, 28, 127 par. 3 i 157 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r. w sprawie przejścia nieruchomości, położonej w S. pow. [...], na własność Państwa, w części dotyczącej [...] udziału D. J. w prawie własności do nieruchomości oznaczonej jako parcela [...], o pow. [...] m².

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Minister Przemysłu Lekkiego orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] - działając na podstawie art. 2 i 7 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37) – stwierdził, że nieruchomość położona w S. pow. [...] składająca się:

- z parcel lwh [...] o pow. [...] m²;

- z parcel lwh [...] o pow. [...] m²;

razem [...] m² wraz ze znajdującymi na tej nieruchomości budynkami przeszła na własność Państwa na podstawie art. 17 ww. ustawy.

Uzasadnił to faktem, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się we władaniu [...] Zakładów Przemysłu [...] w A. bez tytułu prawnego sprzed daty 31 grudzień 1954 r.

L. D. wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2010 r. wystąpiła do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia - z powodu rażącego naruszenia art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.

Podniosła, że jest córką D. J. - właściciela tej nieruchomości. Następnie złożyła do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po D. J. oraz E. J.. Zaś w celu wykazania interesu prawnego uprawniającego ją do bycia stroną tego postępowania, przedłożyła odpis zupełny z księgi wieczystej Sądu Rejonowego w W. nr [...], urządzonej dla nieruchomości oznaczonej w dacie nacjonalizacji jako parcela lwh [...], o pow. [...] m² i pgr [...], o pow. [...] m² - z którego wynikało, że właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli D. J., L. F., S. J., M. J. i C. J. - każdy w [...] części.

Pismem z dnia 29 lipca 2011 r. organ poinformował wnioskodawczynię, że potwierdza fakt wykazania jej następstwa prawnego po D. J. oraz tytuł własności do części nieruchomości – jednocześnie wzywając ją do wykazania tytułu własności do pozostałej części nieruchomości oraz do nadesłania danych adresowych pozostałych współwłaścicieli tej nieruchomości lub ich następców prawnych, w terminie 14 dni pod rygorem rozpatrzenia sprawy w jej aktualnym stanie faktycznym i prawnym.

W odpowiedzi na powyższe L. D. pismem z dnia 23 grudnia 2011r. wskazała spadkobierców po S. J., M. J. i C. J. oraz poinformowała, że L.F. zmarła bezpotomnie w K.

W związku z tym Minister Gospodarki wszczął postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] w sprawie przejścia nieruchomości, położonej w S. pow. [...], na własność Państwa, w części dotyczącej [...] udziału D. J. w prawie własności do nieruchomości oznaczonej jako parcela [...], o pow. [...] m² i [...], o pow. [...] m².

W toku postępowania organ uzyskał odpis prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] czerwca 1959 r., sygn. akt [...] (z akt sprawy administracyjnej prowadzonej z wniosku T. J. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r.).

Z treści tego postanowienia wynika, że M. J. - syn M. nabył w trybie art. 33 Dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. Ust. Nr 13 poz. 87) prawo własności [...] części nie wydzielonej nieruchomości:

a) [...] - składającej się z działek grunt. 1 kat. [...] o łącznym obszarze w całości [...] oraz

b) [...].- składającej się z działek gruntowych [...] o łącznym obszarze w całości [...] - a to w miejsce [...] oraz S. J. s. M. C. i.

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że M. J. w dniu 12 maja 1945 r. faktycznie objął nie tylko swój udział, lecz także udział swoich braci dr D. J. oraz S. J. (nieobecnych w Kraju) i przez okres ponad 10 lat posiadał przedmiotowe nieruchomości i nadal uważa się za właściciela [...] części tych nieruchomości, albowiem pozostałe części po [...] należą do obecnych w Kraju L. F. i C. J..

W związku z powyższym organ uznał, że w chwili wydania przedmiotowego orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w dacie nacjonalizacji byli: M. J., L.F. i C. J.

D. J. nie był współwłaścicielem nieruchomości wymienionych w skarżonym orzeczeniu w dacie nacjonalizacji, a zatem decyzja ta nie mogła w sposób bezpośredni wpływać na zakres jego praw i obowiązków. Z tych względów "wykazanie" przez L. D. następstwa prawnego po D. J. nie może stanowić potwierdzenia jej interesu prawnego uprawniającego do bycia stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r. w sprawie przejścia nieruchomości, położonej w S. pow. W., na własność Państwa, w części dotyczącej [...] udziału D. J. w prawie własności do nieruchomości oznaczonej jako parcela lwh [...], o pow. [...] m² i [...], o pow. [...] m². Interes prawny do takiego żądania posiadają bowiem wyłącznie współwłaściciele bądź następcy prawni ww. współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości.

Dlatego też Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] umorzył postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r. w sprawie przejścia nieruchomości, położonej w S. pow. W., na własność Państwa, w części dotyczącej [...] udziału D. J. w prawie własności do nieruchomości oznaczonej jako parcela lwh [...]: pgr [...], o pow. [...] m² i pgr [...], o pow. [...] m².

Podniósł, że stosownie do dyspozycji art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, brak interesu prawnego podmiotu wnoszącego żądanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi o bezprzedmiotowości postępowania, bowiem wyklucza możliwość jego prowadzenia. Należy przy tym zaznaczyć, iż oczywisty brak interesu prawnego osoby występującej z wnioskiem "nieważnościowym" powoduje co do zasady niedopuszczalność rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w tym przedmiocie. Zatem, po przeprowadzeniu postępowania wstępnego, mającego na celu ocenę formalnoprawnych przesłanek dopuszczalności złożenia wniosku "nieważnościowego", zachodzi podstawa do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w trybie art. 61 a kpa.

Jednakże w sytuacji, gdy ustalenie istnienia interesu prawnego wnioskodawcy wymaga podjęcia czynności, powinny być one podjęte w toku postępowania. W przypadku negatywnego rezultatu tych ustaleń, stanowić będą podstawę do zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie. Ustalenie bowiem braku interesu prawnego wnioskodawcy w toku postępowania skutkuje niedopuszczalnością rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 725/05, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Po 665/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2005 r., sygn. akt I SA 1795/03).

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła L. D. stwierdząjąc, iż stanowisko Ministra jest błędne, gdyż wywodzi ona swój interes prawny do złożenia wniosku w przedmiocie nieważności z wpisów do księgi wieczystej KW nr [...], a w szczególności z wpisów w dziale II. Z wpisu prawa własności Skarbu Państwa wynika bowiem, że nastąpił on w miejsce: D. J., L. z J. F., S. J., M. (M.) J. i C. J.. Natomiast postanowienie Sądu Powiatowego w W. w sprawie Ns [...], na które powołuje się Minister, nie zostało nigdy ujawnione w księdze wieczystej, wbrew wymogowi art. 33 pkt 3 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich i nie było znane w postępowaniu nacjonalizacyjnym. Treść tego postanowienia nie była znana również pozostałym współwłaścicielom nieruchomości. Poza tym, zgodnie z art. 18 ww. dekretu, przywrócenie posiadania na wniosek jednego ze współwłaścicieli wywołało skutek prawny dla ogółu współwłaścicieli. Dodatkowo wskazała, iż jej poprzednik prawny – D. J. jest spadkobiercą ustawowym po ujawnionej w księdze wieczystej w [...] siostrze L. F., która zmarła bezpotomnie jako wdowa, a zatem jej interes prawny wynika również ze spadkobrania po ciotce L. F. z J.

Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r. w sprawie przejścia nieruchomości, położonej w S. pow. [...], na własność Państwa, w części dotyczącej [...] udziału D. J. w prawie własności do nieruchomości oznaczonej jako parcela [...], o pow. [...] m² i pgr [...], o pow. [...] m².

W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że po powtórnej, wnikliwej analizie całości zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, przy szczególnym uwzględnieniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, nie znalazł on podstaw do zmiany własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. - podtrzymując w całości stanowisko w niej wyrażone.

Podniósł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Interes prawny winien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.

W niniejszej sprawie interes prawny posiada właściciel przejętej na własność Państwa nieruchomości. Tymczasem w chwili wydania orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli: M. J., L. F. i C. J. Ponieważ D. J. nie był współwłaścicielem nieruchomości w dacie nacjonalizacji - zatem wykazanie przez L. D. następstwa prawnego po nim, nie może stanowić potwierdzenia jej interesu prawnego uprawniającego do bycia stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia.

Następnie organ odniósł się natomiast do argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając, iż nie kwestionuje, że D. J., L. F., S. J., M. J. i C. J. byli pierwotnymi właścicielami tych nieruchomości.

Zmiana właścicieli nieruchomości nastąpiła dopiero wskutek wydania postanowienia Sądu Powiatowego w W., w sprawie Ns [...], na podstawie którego prawo do [...] wydzielonej nieruchomości, należącej wcześniej do D. J. oraz S. J., w trybie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich nabył M. J.. Z powyższego wynika, iż od 1959 r., a wiec od daty wydania ww. postanowienia D. J. oraz S. J. nie byli już właścicielami przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie byli również jej właścicielami w 1962 r., czyli w dacie jej nacjonalizacji.

Bezpodstawne jest również twierdzenie wnioskodawczyni, iż zgodnie z art. 33 pkt 3 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich istniał wymóg wpisu postanowienia Sądu Powiatowego w W., w sprawie Ns [...] w księdze wieczystej. We wskazanym powyżej przepisie zapisano bowiem jedynie, iż postanowienie sądu stanowi tytuł do przepisania prawa własności lub innych praw hipotecznych w księdze hipotecznej (gruntowej). Dodatkowo należy podkreślić, iż w polskim prawodawstwie wpis prawa własności ma zawsze charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, nie ma bowiem przepisu, który by stanowił, że wpis tego prawa w księdze wieczystej ma charakter prawotwórczy.

Niczym nieuzasadniony jest równie pogląd, iż przedmiotowe postanowienie nie było znane w momencie nacjonalizacji, gdyż w orzeczeniu nacjonalizacyjnym z dnia [...] stycznia 1962 r. - które jest przedmiotem weryfikacji w niniejszym postępowaniu nieważnościowym - nie wskazano żadnego właściciela nieruchomości. Nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, czy organowi wydającemu orzeczenie nacjonalizacyjne znany był krąg aktualnych współwłaścicieli nacjonalizowanej nieruchomości. W ww. orzeczeniu wskazano jedynie dokładnie numery działek położonych w S., które przechodzą wraz ze znajdującymi się na nich budynkami na własność Skarbu Państwa - na podstawie art. 17 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym

Na zakończenie Minister odniósł się do stwierdzenia wnioskodawczyni - iż jest ona spadkobiercą L. F. z J., zmarłej bezpotomnie, a zatem posiada przymiot strony niniejszego postępowania - wskazując, że jest to jedynie subiektywne twierdzenie, które nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, gdyż nie przedstawiła ona żadnych dokumentów na potwierdzenie swojego stanowiska.

W nawiązaniu do powyższego wyjaśnił, iż wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w stosunku do wnioskodawcy, którego interes prawny nie został potwierdzony stosownymi dokumentami, nie stanowi przeszkody do wystąpienia w przyszłości, z nowym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie której przedmiotowe mienie przeszło na własność Państwa. Konieczne jednak będzie wykazanie przez wnioskodawców pełnego następstwa prawnego po swoich poprzednikach, poprzez przedłożenie brakujących postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, względnie notarialnych aktów poświadczenia dziedziczenia.

Podsumowując Minister uznał, że w związku z powyżej opisanymi okolicznościami, zasadne było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 kpa - gdyż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym brak interesu prawnego podmiotu wnoszącego żądanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowi o bezprzedmiotowości postępowania, bowiem wyklucza możliwość jego prowadzenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła L. D., wnosząc o uchylenie decyzji pierwszej i drugiej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 15 w zw. z art. 127 § 3 kpa, polegające na ponownym rozpoznaniu sprawy przez działającego z upoważnienia Ministra Gospodarki Dyrektora Departamentu Prawnego, podczas gdy sprawa w I instancji była rozpatrywana przez jego Zastępcę, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania,

2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, 9, 77 i 107 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na braku wezwania skarżącej do przedłożenia dowodów na jej spadkobranie po L. F. z J., na nie podjęciu czynności niezbędnych do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co skutkowało przedwczesnym i błędnym uznaniem, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony postępowania,

3) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, 77 i 107 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na nie podjęciu żadnych czynności celem weryfikacji, czy postanowienie Sądu Powiatowego w W. w sprawie Ns [...] było znane w momencie nacjonalizacji organowi nacjonalizacyjnemu, czy organowi wydającemu orzeczenie nacjonalizacyjne znany był krąg aktualnych współwłaściciel nieruchomości, oraz, czy treść powyższego postanowienia Sądu Powiatowego w W. była znana pozostałym współwłaścicielom.

W związku z powyższym stwierdziła, że decyzję organu uznać należy za błędną, a przede wszystkim przedwczesną.

W uzasadnieniu skargi odnośnie pkt 1 podniosła, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia.

W niniejszej sprawie postanowienie I instancji wydane zostało przez działającego z upoważnienia Ministra Gospodarki Zastępcę Dyrektora Departamentu Prawnego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem działającego z upoważnienia Ministra Gospodarki Dyrektora Departamentu Prawnego. Wobec powyższego naruszona została zasada dwuinstancyjności postępowania - organ podlegający wyłączeniu na mocy art. 24 § 1 pkt 5 kpa orzekał dwukrotnie o zasadności wniosku skarżącej.

Odnośnie zaś pkt 2 i 3 skarżąca wskazała, że jej interes prawny został przez nią dostatecznie wykazany poprzez przedłożenie orzeczenia o dziedziczeniu po D. J. - z wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej wynika, że wpis nastąpił w miejsce m.in. D. J.. Natomiast postanowienie Sądu Powiatowego w W. w sprawie Ns [...] nie zostało nigdy w księdze wieczystej ujawnione, wbrew wymogowi z art. 33 pkt. 3 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, nie było znane w postępowaniu nacjonalizacyjnym, ani pozostałym współwłaścicielom.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o oddalenie skargi stwierdzając, iż zarzuty skargi stanowią jedynie powtórzenie zarzutów, do których organ ustosunkował się w zaskarżonej decyzji i nie zawierają nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa").

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. umarzającą postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r. w sprawie przejścia nieruchomości, położonej w S. pow. [...], na własność Państwa, w części dotyczącej [...] udziału D. J. w prawie własności do nieruchomości oznaczonej jako parcela [...], o pow. [...] m² i pgr [...], o pow. [...] m².

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do ustalenia, czy skarżącej przysługiwał przymiot strony w niniejszym postępowaniu.

Oceniając podniesione w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że nie podważają one legalności zaskarżonej decyzji i w pełni podzielił argumentację Ministra Gospodarki, iż L. D. nie przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 kpa), a stroną takiego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa jest ten, czyjego interesu prawnego dotyczyć będą skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

Żądając więc wszczęcia takiego postępowania L. D. winna wykazać, że posiada przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest już pogląd, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stosuje się art. 28 kpa, a stroną takiego postępowania jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art. 28 kpa, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes prawny - to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. Zatem o istnieniu interesu prawnego decydują - w myśl ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (por: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, tj. taki, w którym strona wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (podobnie w wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura).

W niniejszej sprawie postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte na wniosek L. D. - która w celu wykazania swojego interesu prawnego, przedłożyła odpis zupełny z księgi wieczystej Sądu Rejonowego w W. nr [...], urządzonej dla nieruchomości oznaczonej w dacie nacjonalizacji jako parcela lwh [...], o pow. [...] m² i [...], o pow. [...] m² - z którego wynikało, że właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli D. J., L. F., S. J., M. J. i C. J. - każdy w [...] części oraz postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po rodzicach – D. J. oraz E. J..

Jednakże potem organ uzyskał odpis prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] czerwca 1959 r., sygn. akt [...] - z którego wynika, że M. J. nabył prawo własności [...] części przedmiotowej nieruchomości w miejsce D. J. oraz S. J.

W związku z powyższym Minister Gospodarki słusznie uznał, iż w chwili wydania przedmiotowego orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli tylko M. J., L. F. i C. J..

Skoro D. J. nie był współwłaścicielem nieruchomości to jego córka nie na przymioty strony postępowania o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia, gdyż Interes prawny do takiego żądania posiadają wyłącznie współwłaściciele bądź następcy prawni współwłaścicieli nieruchomości.

Należy też podkreślić, że organy administracji nie są uprawnione do "weryfikacji" prawomocnych orzeczeń sądowych – czego domaga się skarżąca, zaś w aktach sprawy znajduje się czytelny, uwierzytelniony odpis postanowienia w sprawie [...] ze stwierdzeniem prawomocności – poświadczony za zgodność z oryginałem.

Również zupełnie niezasadny jest zarzut braku wezwania skarżącej do przedłożenia dowodów na jej spadkobranie po L. F.– skoro niniejsza sprawa dotyczy umorzenia postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r. w sprawie przejścia nieruchomości, położonej w S. pow. W., na własność Państwa, w części dotyczącej [...] udziału D. J. w prawie własności do nieruchomości oznaczonej jako parcela [...], o pow. [...] m² i [...], o pow. [...] m².

Także zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa polegający na ponownym rozpoznaniu sprawy przez działającego z upoważnienia Ministra Gospodarki Dyrektora Departamentu Prawnego, podczas gdy sprawa w I instancji była rozpatrywana przez jego Zastępcę, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania – jest całkowicie bezzasadny, a wręcz niezrozumiały.

Zgodnie z przepisem art. 24 § 1 pkt 5 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.

.Ze względu na to, że nad ministrem nie ma już żadnego organu wyższego stopnia ustawodawca w art. 127 § 3 kpa, dla zachowania wyrażonej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przewidział wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez ten sam organ. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Ten środek prawny posiada wszelkie cechy odwołania, za wyjątkiem cechy dewolutywności. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa ma zastosowania do uregulowanego w art. 127 § 3 kpa wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Według art. 24 § 1 i art. 25 § 1 kpa osoba piastująca funkcję ministra musi być traktowana tak samo jak każdy inny pracownik organu administracji. Podlega więc wyłączeniu na takich samych zasadach, jak wszyscy inni merytoryczni pracownicy swego urzędu. Zasada prawdy obiektywnej uzasadnia stosowanie przepisu art. 24 § 3 kpa do wszystkich osób zatrudnionych w urzędzie rozumianym jako biurze organu administracyjnego, a więc także do osoby wykonującej funkcję tego organu. Pogląd ten może mieć zastosowanie także do wyłączenia z mocy prawa, w tym także na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa. W sytuacji, w której piastun funkcji ministra wydał w sprawie decyzję w charakterze organu pierwszej instancji, będzie on wyłączony od powtórnego rozpatrzenia sprawy w wyniku złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa, co nie oznacza, że w takim przypadku nastąpiłoby wyłączenie ministra jako organu administracji. Wyłączona bowiem jest osoba piastująca funkcję organu administracji, a nie sam organ administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. II OSK 213/06, niepubl.). Ugruntowane jest też stanowisko doktryny postępowania administracyjnego, iż art. 24 § 1 pkt 5 kpa. ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (np. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski , Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz C.H. Beck Warszawa 2008 s. 188). Należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni pojęcia "wydanie decyzji w niższej instancji" w wyroku z dnia 24 maja 1983 r. sygn. I S.A. 1714/82 (ONSA 1983, z. 1, poz. 35) stwierdził, że pracownik naczelnego organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, nie może otrzymać upoważnienia do ponownego jej rozstrzygnięcia na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ponieważ pozostałe zarzuty skarżącej są również niezasadne, dlatego też Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację Ministra Gospodarki odnośnie tego, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

L. D. nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] stycznia 1962 r. w sprawie przejścia nieruchomości, położonej w S. pow. W, na własność Państwa, w części dotyczącej [...] udziału D. J. J. w prawie własności do nieruchomości oznaczonej jako parcela lwh [...]: [...], o pow. [...] m² i [...] 3, o pow. [...] m². - bowiem nie wykazała ona interesu prawnego, uzasadniającego wystąpienie przez nią z takim wnioskiem.

Podsumowując Sąd uznał, że Minister Gospodarki wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadnił swoje orzeczenia – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.