Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 463/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 47 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant referent stażysta Aleksandra Traczuk po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2997/15 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w L. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2997/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. w L. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., po przeprowadzeniu w dniu 6 maja 2015 r. kontroli stanu technicznego linii energetycznej, stwierdził, że słup energetyczny, stanowiący element tej linii, usytuowany przy ul. [...] w [...], na działkach nr [...] i [...], znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym. Organ ustalił, że żerdzie po których schodzą przyłącza kablowe są popękane, co zagraża stabilności całej konstrukcji. Słup znajduje się w odległości ok. 7,60 m od granicy z pasem drogowym drogi wojewódzkiej nr [...].

W związku z tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] września 2015 r. (znak: [...]), na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.), nakazał [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...] usunięcie, w terminie do dnia 30 listopada 2015 r., stwierdzonych nieprawidłowości przez wymianę istniejącego słupa energetycznego linii niskiego napięcia na nowy oraz zobowiązał właścicieli nieruchomości nr [...] i [...] położonych w [...], na których słup się znajduje, do wyrażenia zgody na posadowienie nowego słupa energetycznego linii niskiego napięcia oraz udostępnienia nieruchomości w celu wymiany słupa.

Po rozpatrzeniu odwołań B.G., E.D. oraz Z.D. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia na właścicieli działek nr [...] i [...] obowiązku wyrażenia zgody na posadowienie nowego słupa energetycznego linii niskiego napięcia na ww. działkach oraz udostępnienia tych nieruchomości przez ich właścicieli i w tym zakresie umorzył postępowanie administracyjne, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że słup - element obiektu liniowego jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi i w związku z tym za zasadne uznał usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości w jego stanie technicznym.

Zdaniem Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie ma podstaw prawnych do zobowiązania właścicieli nieruchomości, na których znajduje się słup, do udostępnienia [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...] terenu działek w celu wykonania wymiany słupa. Według art. 47 ustawy Prawo budowlane, jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu (najemcy) na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu. W razie nieuzgodnienia warunków, o których mowa w ust. 1, właściwy organ - na wniosek inwestora - w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, właściwy organ określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości.

Skargę na powyższą decyzję wniosła [...] S.A. z siedzibą w L., zarzucając jej naruszenie: art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane; art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.; art. 107 § 1 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28, 29 i 30 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę jej oddalenia stanowił przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.".

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że skarżąca Spółka nie kwestionuje, iż słup energetyczny znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym i w związku z tym zasadne jest zobowiązanie do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Osią sporu jest natomiast określenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (skarżąca - [...] S.A. z siedzibą w L., czy jej jednostka organizacyjna - [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...]). Skarżąca zarzuca ponadto, że zaskarżona decyzja nie jest wykonalna, ponieważ termin wykonania obowiązku jest niewystarczający.

W ocenie Sądu zarzut co do skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu, nie jest zasadny. Skoro bowiem nie istnieje prawnie samodzielny Oddział [...] Rejon Energetyczny [...], to należy przyjąć, że decyzja dotyczy wymienionej w niej [...] S.A. Co do zbyt krótkiego terminu wykonania obowiązku Sąd wskazał, iż o nałożonym obowiązku Spółka wiedziała od momentu doręczenia jej decyzji organu pierwszej instancji. Od daty doręczenia decyzji ostatecznej Spółka miała miesiąc na wykonanie obowiązku. Zdaniem Sądu wymiana jednego słupa linii niskiego napięcia nie jest czynnością skomplikowaną technicznie i czasochłonną. Z akt sprawy nie wynika zaś, by Spółka podjęła czynności o których mowa w art. 47 ustawy Prawo budowlane.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca Spółka, zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu temu zarzucono naruszenie:

1/ przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji całkowicie błędne uznanie, że zaskarżona decyzja uchylająca decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2015 r. w części dotyczącej nałożenia na właścicieli nieruchomości stanowiącej działki nr ewid. [...] i [...] obowiązku wyrażenia zgody na posadowienie nowego słupa energetycznego linii niskiego napięcia na ww. działkach oraz udostępnienia tych nieruchomości w celu wymiany słupa i przy jednoczesnym utrzymaniu zakreślonego w niej terminu na wymianę słupa elektroenergetycznego rozkracznego [typu A-owego] zlokalizowanego na przedmiotowych działkach, tj. do dnia 30 listopada 2015 r. jest prawidłowa, podczas gdy:

- zakreślony w niej termin nie jest terminem odpowiednim na wykonanie tego obowiązku, jest bowiem zbyt krótki, a wobec braku zgody właścicieli nieruchomości na wybudowanie na nich słupa elektroenergetycznego - jest terminem nierealnym,

- właściciel urządzeń elektroenergetycznych miał bardzo krótki czas na podjęcie działań zmierzających do realizacji obowiązku wynikającego z decyzji wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, co wynikało z faktu określenia w niej terminu, jako konkretnej daty - tj. dnia 30 listopada 2015 r., a niejako okresu czasu liczonego od uostatecznienia się rozstrzygnięć administracyjnych w sprawie, co przy jednoczesnym uwzględnieniu faktu, że zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2015 r. wydana została w następstwie odwołania złożonego przez inną stronę, niż właściciel urządzeń elektroenergetycznych i podmiot, do którego skierowana została decyzja, nie miał na to żadnego wpływu, a ponadto z jednej strony decyzja uchyliła obowiązek nałożony na właścicieli działek nr ewid. [...] i [...] dot. wyrażenia zgody na wybudowanie urządzeń i udostępnienie tych nieruchomości, a z drugiej strony utrzymała w mocy termin do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji organu pierwszej instancji do dnia 30 listopada 2015 r. - została doręczona do podmiotu o nazwie [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...] w dniu 29 października 2015 r., zatem właściciel urządzeń elektroenergetycznych miał realnie termin miesiąca od dnia doręczenia decyzji na wykonanie nałożonego na niego obowiązku, co przy uwzględnieniu realiów niniejszej sprawy, a zwłaszcza wobec braku zgody i wyraźnego sprzeciwu właścicieli nieruchomości na wymianę słupa - było niewykonalne;

b) przepisu art. 47 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwą wykładnię wyrażają się w całkowicie bezpodstawnym i błędnym uznaniu - w ślad za stanowiskiem wyrażonym przez organ odwoławczy, że przepis ten mógłby stanowić samoistną i wystarczającą podstawę do uzyskania przez właściciela urządzeń elektroenergetycznych tytułu prawnego uprawniającego go do wybudowania słupa elektroenergetycznego [wymiana starego słupa automatycznie połączona jest bowiem z wybudowaniem nowego słupa w miejsce starego] podczas, gdy przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem umożliwia jedynie uzyskanie przez inwestora tytułu prawnego do wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości w celu wykonania przez inwestora na należącej do niego nieruchomości prac przygotowawczych lub robót budowlanych, a nie na nieruchomościach stanowiących własność osób trzecich;

2/ mające istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) zasad wyrażonych w art. 7 k.p.a.: prawdy obiektywnej oraz uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z przepisem art. 141 § 4 w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wszechstronnego i dokładnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło Sąd do całkowicie błędnego przyjęcia, w ślad za organem odwoławczym, iż możliwa jest wymiana słupa elektroenergetycznego na działkach nr [...] i [...] położonych w P. w terminie do dnia 30 listopada 2015 r. wyrażające się w:

- pominięciu okoliczności, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2015 r. została zaskarżona przez właścicieli działek nr ewid. [...] i [...], a nie przez przedsiębiorstwo energetyczne, a w konsekwencji:

- całkowicie bezpodstawnym i błędnym uznaniu, że przedsiębiorstwo energetyczne wyczekiwało z wymianą słupa aż do chwili wyczerpania wszystkich możliwości zaskarżenia, podczas gdy [...] S.A. w L. zaskarżyła dopiero decyzję wydaną przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r., co było następstwem uchylenia przez organ obowiązku nałożonego na właścicieli przedmiotowych działek do wyrażenia zgody na posadowienie na nich nowego słupa oraz udostępnienia ich w tym celu przedsiębiorstwu energetycznemu - czyniąc decyzję niewykonalną,

- pominięciu okoliczności, że zaskarżona decyzja uchylająca obowiązek właścicieli przedmiotowych działek do wyrażenia zgody na posadowienie na nich nowego słupa elektroenergetycznego oraz do udostępnienia tych nieruchomości w związku z jego wymianą została doręczona do podmiotu o nazwie [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...] dopiero w dniu 29 października 2015 r., zaś zakreślony w niej termin wykonania upływał w dniu 30 listopada 2015 r.,

- błędnym uznaniu, że termin ten jest realny i odpowiedni w sytuacji, gdy właściciele działek nr ewid. [...] i [...] nie wyrażali zgody na posadowienie nowego słupa i na wejście na teren tych nieruchomości w związku z jego wymianą, a przedsiębiorca energetyczny nie posiadał tytułu prawnego do dokonania wymiany przedmiotowego słupa elektroenergetycznego, zaś podstawy do uzyskania tytułu prawnego na powyższe - wbrew stanowisku organu odwoławczego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - nie może stanowić przepis art. 47 ustawy Prawo budowlane;

- błędnym uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że wymiana jednego zużytego słupa elektroenergetycznego zlokalizowanego na cudzej nieruchomości nie jest w realiach niniejszej sprawy czynnością skomplikowaną i czasochłonną, podczas gdy na wybudowanie urządzeń elektroenergetycznych na cudzej nieruchomości wymagane jest uzyskanie tytułu prawnego, którego wbrew stanowisku Sądu oraz organu odwoławczego nie można uzyskać w trybie przepisu art. 47 ustawy Prawo budowlane;

b) art. 107 k.p.a. w zw. z art. 268a k.p.a. poprzez ich niewłaściwą wykładnię wyrażającą się w bezpodstawnym uznaniu za prawidłową i wiążącą zaskarżoną decyzję, podczas gdy egzemplarz tej decyzji, jaki został doręczony do podmiotu o nazwie [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...] nie zawierał podpisu przedstawiciela organu upoważnionego do jej wydania, zatem decyzja ta nie mogła nałożyć na przedsiębiorcę energetycznego żadnego obowiązku;

c) art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28, 29 i 30 k.p.a. poprzez ich niewłaściwą wykładnię wyrażającą się w bezpodstawnym uznaniu przez Sąd za prawidłowe nałożenie obowiązku usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych na podstawie oględzin słupa elektroenergetycznego rozkracznego [typu A] zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] i [...] w terminie do dnia 30 listopada 2015 r. na podmiot o nazwie [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...], podczas gdy podmiot ten nie posiada zdolności do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym. Podmiot wskazany w rozstrzygnięciu decyzji nie jest bowiem samodzielnym podmiotem praw i obowiązków, a jedynie jednostką organizacyjną spółki [...] S.A. z siedzibą w L. i w związku z tym nie może być na niego nałożony jakikolwiek obowiązek, co skutkuje tym, że w sprawie nie mamy do czynienia z ważną i skuteczną decyzją administracyjną.

Mając na uwadze powyższe, Spółka wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej poprzez uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych

W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Te zaś, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie zasługiwały na uwzględnienie.

Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionego środka odwoławczego zaznaczyć należy, iż przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji była decyzja organów nadzoru budowlanego nakładająca na [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...] w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane obowiązek usunięcia nieprawidłowości związanych z nieodpowiednim stanem technicznym słupa energetycznego (rozkracznego), usytuowanego przy ul. [...] w P., na działkach: nr [...] (własność A. i B. małż. G.) i nr [...] (własność Z. i E. małż. D.). Organ ustalił, że żerdzie po których schodzą przyłącza kablowe są popękane, co zagraża stabilności całej konstrukcji. Słup znajduje się w odległości ok. 7,60 m od granicy z pasem drogowym drogi wojewódzkiej nr [...].

W rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie Spółka nie kwestionuje, że sporny słup energetyczny znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym i w związku z tym zasadne jest zobowiązanie do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, jednakże przede wszystkim kontestuje adresata nałożonego obowiązku, a to [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...] podnosząc, iż tenże nie jest stroną postępowania, bowiem nie posiada zdolności do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym z czym wiąże się zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona 7 uzasadnienia skargi kasacyjnej), jak i art. 107 § 1 w zw. z art. 28, 29 i 30 k.p.a.

Jednakże, wbrew temu zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji właściwie uznał w powyższym zakresie, że decyzja organu pierwszej instancji prawidłowo zaadresowana została do Spółki - [...] S.A. jako właściciela urządzeń elektroenergetycznych. Spółka otrzymała również decyzję ostateczną wydaną w sprawie przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. i skutecznie też wniosła, jako strona postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.), skargę do Sądu pierwszej instancji, kwestionując wydane w sprawie rozstrzygnięcie. To, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prowadzi do wniosku, iż nie można w tej sprawie zasadnie podnosić, iż adresatem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości przedmiotowego słupa energetycznego linii niskiego napięcia nie jest podmiot właściwy i że skierowanie decyzji przede wszystkim do [...] S.A. jako właściciela urządzeń elektroenergetycznych może być kwestionowane poprzez wskazywane zarzuty w tym dot. skierowania tej decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Kwalifikowana wada prawna decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., przesądzająca o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego, zachodzić będzie wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję, nie miał przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a mimo to został przez organ administracji publicznej potraktowany jako strona tegoż postępowania. Z takim jednak przypadkiem nie mamy do czynienia w tej sprawie. Natomiast to, iż po właściwym oznaczeniu strony będącej jednocześnie adresatem decyzji organ pierwszej instancji dodał treść - Oddział [...] Rejon Energetyczny [...], nie oznacza, że decyzja skierowana została do jednostki organizacyjnej Spółki, bowiem przede wszystkim, co już wyżej zaznaczono, adresatem obowiązku jest Spółka jako właściciela urządzeń elektroenergetycznych.

W tej sprawie obowiązek w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane nałożono właśnie na [...] S.A. dodając Oddział [...] Rejon Energetyczny [...], który – co nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego – faktycznie będzie realizował nałożony obowiązek w tej sprawie– patrz pismo [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny z dnia 27 stycznia 2015 r. pomieszczone w aktach sprawy. Tak określony adresat występuje więc w sprawie jako właściciel czy też zarządca przedmiotowego urządzenia.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane, który stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, czy też może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska organ nadzoru budowlanego nakazuje - w drodze decyzji - usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

W myśl art. 61 powołanej ustawy Prawo budowlane, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:

1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 (m.in. utrzymywać w należytym stanie technicznym);

2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie utrwalony jest pogląd, że adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane jest właściciel lub zarządcą obiektu budowlanego, znajdującego się w nieodpowiednim stanie technicznym, albowiem na tych podmiotach spoczywa, w świetle art. 61 tej ustawy, obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. W przepisie art. 61 ustawodawca wskazał właściciela lub zarządcę, a więc posłużył się alternatywą, natomiast w przypadku gdy zarząd został ustanowiony prawnie, to na zarządcy, a nie na właścicielu, ciążą obowiązki o których mowa w art. 61.

Podkreślenia wymaga, że skoro organy nadzoru budowlanego adresatem przedmiotowego obowiązku uczyniły Spółkę - [...] S.A. (Oddział [...] Rejon Energetyczny [...]) jako właściciela/zarządcę urządzeń elektroenergetycznych, zatem uczyniono to prawidłowo w kontekście ww. norm prawa materialnego.

Koniecznym elementem decyzji wydawanej w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane jest określenie terminu wykonania nałożonego obowiązku, którego co jest niesporne ustawodawca nie określił, pozostawiając to tym samym uznaniu organom nadzoru budowlanego. To właśnie organ nadzoru budowlanego, uwzględniając realia sprawy, powinien wyznaczyć konkretny termin wykonania nałożonych obowiązków. W tej sprawie wyznaczono termin do dnia 30 listopada 2015 r. Termin ten, jak zasadnie zaznaczył to Sąd pierwszej instancji, jest terminem właściwym, skoro o takim terminie decyduje organ w ramach własnych kompetencji i w ramach własnego uznania, kierując się specjalistyczną wiedzą w danej dziedzinie. Specjaliści budownictwa zatrudnieni przez PINB uznali zaś, że nakazane prace powinny być wykonane we wskazanym terminie w szczególności uwzględniając występujące zagrożenie związane z jego funkcjonowaniem jak i w istocie mając na uwadze nieskomplikowany charakter prac związanych z potrzebą wymiany słupa w miejsce istniejącego. Prawidłowo zatem uznano wyznaczony w sprawie termin wykonania nakazanych prac jako odpowiedni. Nie można, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, uznać, iż tak określony termin jest zbyt krótki - nierealny. Poza tym termin ten jest terminem o charakterze procesowym, co oznacza, że na uzasadniony wniosek adresata decyzji może być przedłużony bądź w razie uchybienia terminowi nawet przywrócony w trybie art. 58 k.p.a. – patrz: Prawo budowlane. Komentarz pod red. A Glinieckiego, Wydanie 2, rok 2014, str. 807. Dlatego też podnoszony w tym zakresie zarzut błędnej wykładni art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane pozostaje, w okolicznościach tej sprawy, całkowicie nieusprawiedliwiony.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że podnoszona przez skarżącą kasacyjnie Spółkę kwestia zgody na posadowienie słupa energetycznego linii niskiego napięcia i udostępnienia do tych celów działek stron nie może być przedmiotem rozstrzygania przez organy nadzoru budowlanego w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zatem zasadnie organ drugiej instancji uchylił w tym zakresie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Dlatego też zarzut błędnej wykładni art. 47 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane jest również chybiony.

Zaznaczyć trzeba w tym miejscu, że art. 47 ustawy Prawo budowlane normuje sytuację, w której wykonywanie prac przygotowawczych lub robót budowlanych bezwzględnie wymaga wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, wiążącego się z pewnymi ograniczeniami w korzystaniu z praw podmiotu dysponującego uprawnieniami do sąsiedniej nieruchomości.

Powołany przepis ustawy Prawo budowlane dopuszcza możliwość korzystania z cudzej nieruchomości lub z jej części tylko w zakresie niezbędnym do wykonania przez inwestora określonych robót budowlanych, do których dostęp jest możliwy jedynie z sąsiedniej nieruchomości albo których wykonanie jest możliwe tylko przez skorzystanie z cudzej nieruchomości. Udostępnienie inwestorowi cudzej nieruchomości lub jej części do wykonywania robót obejmuje prawo przebywania na cudzej nieruchomości w czasie wykonywania robót, ustawienia potrzebnych do tego urządzeń, wykonywania niezbędnych robót ziemnych. Wskazać należy, że ingerencja właściwego organu administracji architektoniczno-budowalnej, podjęta w celu umożliwienia sąsiadowi wykonującemu roboty budowlane wejście na cudzy grunt, jest dopuszczalna dopiero wtedy, gdy zainteresowani nie zdołali porozumieć się w tej sprawie. Jednakże powyższe rozważania pozwalają podkreślić, że w okolicznościach tej sprawy nie jest możliwe jak też dopuszczalne prawnie orzekanie przez organy nadzoru budowlanego o kwestii zobowiązania właścicieli działki nr [...] i [...] do wyrażenia zgody na posadowienie na ich nieruchomościach nowego słupa energetycznego niskiego napięcia w trybie art. 47 ustawy Prawo budowlane. Takie wadliwe rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] września 2015 r. słusznie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego przez organ odwoławczy zaskarżoną decyzją. W tym zakresie nie ma jakichkolwiek naruszeń prawa, albowiem nie jest możliwe rozstrzyganie o tym w decyzji przez organ nadzoru budowlanego skoro art. 83 tej ustawy nie przewiduje w tym zakresie kompetencji organu nadzoru budowlanego. Decyzje w trybie art. 47 wydają bowiem organy architektoniczno-budowlane.

Stąd też podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego jawią się jako całkowicie nieusprawiedliwione. Nie doszło także do obrazy przepisów procesowych wskazanych we wniesionym środku odwoławczym w stopniu mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Analiza akt sprawy pozwala przyjąć w tej sprawie, iż postępowanie administracyjne w którym wydano zaskarżoną decyzję zostało przeprowadzone zgodnie z regułami procedury administracyjnej, w tym z przepisami art. 7, 77 i 80 k.p.a.

Skarżąca kasacyjnie Spółka wskazuje, że doręczona jej decyzja organu II instancji nie zawiera podpisu przedstawiciela organu upoważnionego do jej wydania. Z akt sprawy natomiast jednoznacznie wynika, że zaskarżona decyzja została podpisana przez R.S. działającą z upoważnienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W związku z tym nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że zaskarżona decyzja zawiera wadę w postaci braku podpisu osoby ją wydającej. Dlatego też słusznie Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. w sposób określony w skardze. Według tego przepisu, jednym z elementów decyzji jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Zgodnie z art. 268a k.p.a. organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Przepis art. 268a k.p.a. reguluje tzw. przedstawicielstwo administracyjne, które służy dekoncentracji zadań realizowanych przez organ administracji publicznej. Upoważnienie, o którym mowa w tym przepisie, jest instrumentem dekoncentracji wewnętrznej. Udzielenie takiego upoważnienia jest czynnością o charakterze wewnętrznym. Nie powoduje ono utraty przez organ udzielający kompetencji do załatwienia sprawy, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, gdyż podmiot upoważniony działa w tym zakresie w imieniu organu i na jego odpowiedzialność. Trzeba przyjąć, że upoważnienie udzielone na podstawie art. 268a k.p.a. wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu przez podejmowane czynności w prawnych formach działania administracji publicznej. Jest do tego wyznaczony któryś z pracowników urzędu, a nie sam piastun funkcji organu, czyli osoba, która zajmując to stanowisko jest umocowana do wykonywania kompetencji z nim związanych. W takiej sytuacji decyzja powinna zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji, a nie z podaniem imienia i nazwiska osoby piastującej funkcję organu administracyjnego.

Działanie pracownika bez upoważnienia pociąga za sobą nieważność decyzji. Jednakże z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w tej sprawie, skoro co już wyżej wykazano zaskarżona decyzja została podpisana przez R.S. działającą z upoważnienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Nie są zasadne kolejne zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 i 134 § 1 p.p.s.a. jak i art. 141 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 133 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to badając legalność zaskarżonej decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego. Powołany przepis mógłby natomiast zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. może być podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, czego w tej sprawie nie było - patrz wyrok NSA z dnia 1 września 2017 r. sygn. akt I GSK 644/17, LEX nr 2366697. Do takiego naruszenia prawa jednak nie doszło w tej sprawie, Sąd pierwszej instancji oceniając legalność zaskarżonej decyzji oparł się na kompletnych aktach sprawy biorąc pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu.

Nie mógł również zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zatem związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę inną, niż ta która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim aktów administracyjnych (zob. np. wyrok NSA z 28.02.2017 r. sygn. akt II FSK 284/15, LEX nr 2269950). Do naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. mogłoby zatem dojść gdyby sąd wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie. To, że strona nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, nie oznacza jednak, że doszło do naruszenia wskazanego przepisu. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że wskazane przez niego uchybienia są tak istotne, że sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze złożonej do tego sądu.

Bezpodstawny, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okazał się również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu może polegać na tym, że uzasadnienie sądu nie zawiera wszystkich elementów w nim wymienionych. Skarżący musi wskazać jakich konkretnie elementów brakuje w uzasadnieniu sądu oraz wykazać jaki to miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie kontrolowanego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy. Pisemne motywy zaskarżonego wyroku zawierają również wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn oddalenia skargi, a więc zastosowania art. 151 p.p.s.a. To, że skarżący nie zgadza się z oceną stanu faktycznego dokonaną przez sąd pierwszej instancji, nie oznacza, że został naruszony art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając dotychczasowe rozważania na uwadze podkreślić należy, iż wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Dlatego też na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę kasacyjną.