Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1481/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi I. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2016 r. [...] w przedmiocie zagospodarowania odpadu oddala skargę.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1481/16

UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu zażalenia I. Z., uchylił postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, znak:[...], z dnia [...] grudnia 2015 r., wzywające I. Z., do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14. czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04 * w postaci uszkodzonego, pojazdu marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], wysłanego z terytorium L. na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia postanowienia - w części dotyczącej terminu jego wykonania; utrzymał w mocy postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. w pozostałym zakresie i określił termin wykonania postanowienia jako nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

Powyższe postanowienie było wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

W związku ze sprowadzeniem pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia:[...] I. Z. złożył w Urzędzie Celnym w K. Oddziale Celnym w A. deklarację wewnątrzwspólnotowego nabycia w/w. pojazdu. W wyniku czynności kontrolnych i analizy załączonych do deklaracji dokumentów zaszło podejrzenie, iż omawiany pojazd może stanowić odpad, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.). W związku z powyższym, kierownik Urzędu Celnego w K. Oddziału Celnego w A., w dniu [...] sierpnia 2015 r., zawiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadu oraz przekazał następujące dokumenty:

kopia faktury Nr [...];

kopia wzoru formularza informacji o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów z dnia 04.08.2015 r.;

kopia pisma [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] 07.2015 r. wraz z załącznikiem

kopia deklaracji AKC-U z dnia [...] 07.2015 r.;

kopia pisma Urzędu Celnego w K. Oddziału Celnego w A. z dnia [...] 07.2015 r. wraz z załącznikiem;

kopia opinii techniczna Nr [...] sporządzona przez rzeczoznawcę samochodowego Pana A. L. w dniu [...] 07.2015 i\;

kopia ł. dowodu rejestracyjnego;

kopia kalkulacji naprawy Nr [...] z dnia [...] 07.2015 r.

Po dokonaniu analizy w/w. materiału dowodowego, w dniu [...] sierpnia 2015 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, znak: [...], w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] przez I.Z., będącego odbiorcą odpadu, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium L. na terytorium Polski.

W toku postępowania, pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r., Strona nadesłała wyjaśnienia, w których poinformowała, że pojazd objęty niniejszym postępowaniem w momencie zakupu był uszkodzony. I. Z. wyjaśnił, że w momencie zakupu omawianego pojazdu posiadał komplet dokumentów niezbędnych do zarejestrowania pojazdu na terytorium Polski. Strona poinformowała również, iż sporny pojazd jest w trakcie naprawy blacharsko-lakierniczej, a stan zaawansowania prac naprawczych został udokumentowany na zdjęciach załączonych do omawianych wyjaśnień. I. Z. do wyjaśnień załączył ł. dowód rejestracyjny ww. pojazdu, fakturę zakupu z dnia [...] czerwca 2015 r., list przewozowy z dnia [...] czerwca 2015 r., tłumaczenia przysięgłe w/w dokumentów pojazdu, dokument potwierdzający zapłatę akcyzy na terytorium kraju oraz potwierdzenie przelewu z dnia [...] lipca 2015 r.

Pismem z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska zwrócił się do rzeczoznawcy samochodowego Pana A. L., autora opinii Nr [...], z prośbą o uzupełnienie braków w uzasadnieniu ww. opinii o wycenę poszczególnych zespołów pojazdu marki [...] w tym: nadwozia lakierowanego, wyposażenia nadwozia, silnika z osprzętem, układu napędowego, zawieszenia przedniego z układem kierowniczym, zawieszenia tylnego wraz z uwzględnionym procentowym udziałem zespołów w pojeździe oraz ich procentem zniszczenia, jak również o wskazanie części do naprawy i części do wymiany.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia z dnia [...] października 2015 r., A.L. poinformował Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, iż integralną częścią sporządzonej opinii nr [...] jest kalkulacja naprawy nr [...], w której precyzyjnie wymieniono części kwalifikujące się do naprawy i wymiany oraz wyliczono orientacyjny koszt naprawy. A.L. stwierdził również, iż na podstawie w/w kalkulacji naprawy oraz notowań INFO EKSPERT część A VII 2015 ustalono wartość pojazdu na rynku polskim oraz procentowy ubytek wartości. Wobec nieuwzględnienia w opinii Nr [...] informacji o ubytku wartości w rozbiciu na poszczególne podzespoły Pan A. L. przedstawił powyższą informację w ww. piśmie.

Biorąc pod uwagę upływ czasu od daty wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie od otrzymania wyjaśnień od Strony, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, pismem z dnia [...] października 2015 r. zwrócił się do I. Z. o określenie stanu technicznego, w jakim w/w pojazd znajdował się w dacie wydania pisma.

I. Z., pismem z dnia [...] listopada 2015 r., poinformował, iż sporny pojazd jest po naprawie blacharsko-lakierniczej, ale wciąż oczekuje na zamówioną u producenta część niezbędną do jego naprawy. Do ww. pisma Strona załączyła dokumentację fotograficzną, potwierdzającą opisany stan techniczny pojazdu oraz kopię zamówienia poduszki pod silnik ww. pojazdu.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. wezwał Stronę postępowania do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów.

Strona skorzystała z przysługującego jej uprawnienia i wniosła w terminie zażalenie na w/w postanowienie.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził co następuje.

Legalna definicja pojęcia "odpad" obecnie obowiązująca została określona w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013r. poz. 21 ze zm.), a nie jak wskazał pełnomocnik Strony w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2007r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r., Nr 39, poz. 251 ze zm.). Zgodnie z obecnie obowiązującym stanem prawnym przez odpady rozumie się "każdą substancją lub przedmiot, których posiadacz, pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt II OSK 2920/13 wskazał, iż "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Co równie istotne, zgodnie z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 79/15, decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Z powyższego wynika, iż głównym kryterium kwalifikacji rzeczy jako "odpadu" jest postępowanie jej posiadacza. Według Trybunału Sprawiedliwość Unii Europejskiej dla oceny tego, czy zaszło "pozbycie się" danej substancji czy przedmiotu, istotne jest określenie przyczyn zastosowania tego zmienionego sposobu wykorzystania i intencji, skłaniających posiadacza do tej zmiany (np. nieprzydatność czy brak możliwości wykorzystania w dotychczasowy sposób), a także ewentualne konsekwencje (dla człowieka lub środowiska) tego nowego sposobu zastosowania (wyrok TS UE z dnia 15 czerwca 2000r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, wyrok TS UE z dnia 11 września 2003r. w sprawie C-114/01). Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz.

Zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, omawiany pojazd został sprowadzony z L. na terytorium Polski w stanie uszkodzonym. Powyższe wynika z opinii nr Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego A.L. wraz z kosztorysem napraw, dokumentacją fotograficzną oraz uzupełnieniem ww. opinii nadesłanej przez A.L. pismem z dnia [...] października 2015 r.

Rzeczoznawca A. L., w ww. kosztorysie napraw stwierdził, iż sporny pojazd został uszkodzony w wyniku wypadku, a zakres napraw obejmuje naprawy blacharko-lakiernicze, w tym m.in. poszycie dachu. Powyższe uszkodzenia potwierdza dokumentacja fotograficzna, z której jednoznacznie wynika, iż w spornym pojeździe uszkodzone zostały podzespoły mające istotny wpływ na konstrukcję pojazdu, tj. uszkodzony został dach pojazdu, szczególnie w tylnej jego części oraz tylne słupki. Rzeczoznawca w powyższej opinii oszacował wartość ww. pojazdu w stanie uszkodzonym na kwotę 94.400 zł, natomiast pojazdu w stanie nieuszkodzonym na 286.500 zł. Powyższe oznacza, że omawiany pojazd ze względu na stwierdzone uszkodzenia utracił ok. 67 % swojej wartości. Według znajdujących się w aktach sprawy listu przewozowego Nr [...] oraz rachunku z dnia [...] czerwca 2015 r., pojazd został sprzedany I.Z. za kwotę 5.000 Euro, co odpowiada kwocie ok. 20.850 zł (zgodnie ze średnim kursem NBP w dniu 22 czerwca 2015 r.). Poprzedni właściciel sprzedał zatem omawiany pojazd na rzecz Strony znacznie poniżej jego wartości w stanie uszkodzonym. W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji, sprzedaż przedmiotu postępowania kolejnemu nabywcy (Stronie) została podyktowana zamiarem odzyskania kwoty, odpowiadającej wartości pozostałości z omawianego uszkodzonego pojazdu, odpowiadającej wartości części zamiennych pozyskanych z demontażu pojazdu.

Ponadto organ wskazał, że w piśmie z dnia [...] października 2015 r. rzeczoznawca samochodowy wskazał, iż stopień uszkodzenia nadwozia lakierowanego wyniósł 80%, silnika z osprzętem i sprzęgłem 20%, układu napędowego kompletnego 30%, zawieszenia przedniego z układem kierowniczym 20%, zawieszenia tylnego 85 %, wyposażenia nadwozia 70%, reszty pojazdu 60%.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska w postanowieniu I instancji stwierdził, iż zgodnie z Wytycznymi Korespondentów nr 9 do rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, uszkodzenia jakie posiada sporny pojazd, nie kwalifikują się do drobnych napraw. Zgodnie z Wytycznymi Korespondentów nr 9 do drobnych napraw zalicza się m. in.: pękniętą lub rozbitą przednią szybę; rozbite lampy przednie lub tylne; silnik wystawiony na działanie czynników atmosferycznych ze względu na brak maski; konieczność wymiany klocków hamulcowych; uszkodzoną nieistotną część pojazdu, (typ. 2 Wytycznych Korespondentów nr 9, tj. pojazd używany nadający się do naprawy - niebędący odpadem). Natomiast naprawa wykraczająca po za pojęcie drobnej naprawy obejmuje: sprasowanie lub zgniecenie pojazdu; obecność płynów i substancji niebezpiecznych; istotne części lub fragmenty pojazdu (np. silnik, słupki, dach, oś, system wtrysku paliwa, mocowanie skrzyni biegów) są znacznie uszkodzone (typ. 4 Wytycznych Korespondentów nr 9, tj. odpad w postaci wraku pojazdu - nieoczyszczony - odpad niebezpieczny). Stwierdzoną w ww. opinii rzeczoznawcy konieczność wymiany takich elementów, jak m. in. poszycie dachu oraz określenie procentu uszkodzenia nadwozia lakierowanego w uzupełnieniu do ww. opinii na 80 %, silnika z osprzętem i sprzęgłem na 20%, i układu napędowego kompletnego na 30%, zawieszenia przedniego z układem kierowniczym na 20%, zawieszenia tylnego na 85 %, wyposażenia nadwozia na 70%, reszty pojazdu na 60%, należy uznać za naprawę wykraczającą poza rozumienie terminu drobnej naprawy. Stwierdzony stan faktyczny nakazywał zatem zaklasyfikowanie omawianego pojazdu do pojazdu typu 4: odpad w postaci wraku pojazdu - odpad niebezpieczny, zgodnie z ww. Wytycznymi Korespondentów nr 9. Organ podkreślił, że Wytyczne Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów nie są prawnie wiążące, ale biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 13 grudnia 1989 r. w sprawie C-322/88 należy wskazać, w świetle akapitu piątego art. 189 Traktatu EWG, że sądy krajowe są zobowiązane do uwzględnienia zaleceń (w tym wypadku - ww. Wytycznych), w celu rozstrzygania wniesionych do nich sporów, zwłaszcza gdy rzucają one światło na interpretację środków krajowych przyjętych w celu ich wdrożenia lub gdy są one przeznaczone do uzupełnienia wiążących przepisów wspólnotowych. Organ I instancji prawidłowo uznał, iż poprzedni właściciel ww. pojazdu, biorąc pod uwagę fakt, że naprawa pojazdu nie była opłacalna ekonomicznie, sprzedał pojazd w stanie uszkodzonym, nie ingerując w jego stan techniczny, nie widział możliwości jego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Powyższe oznacza "pozbycie się" ww. pojazdu, co stanowi przesłankę do uznania pojazdu za odpad w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, zgodnie z którym przez odpady rozumie się "każdą substancją lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany".

Zdaniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych, nawet, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok Trybunału z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych C-304/94, C-330/94, C-342/94, C-224/95). Organ zaznaczył, iż w wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie C-l 94/05 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, iż "zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako odpadu w rozumieniu art. 1 lit. a dyrektywy 75/442 w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156, wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia pojęcia "usuwać". Pojęcia te należy interpretować nie tylko w świetle celu dyrektywy, którym zgodnie z motywem trzecim jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez zbieranie, transport, unieszkodliwianie, magazynowanie oraz składowanie odpadów, ale również w świetle art. 174 ust. 2 WE, który stanowi, że polityka Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i że opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego. Wynika stąd, że pojęcia te, a co za tym idzie pojęcie "odpady" nie mogą być interpretowane w sposób zawężający. Fakt, że dana substancja jest rzeczywiście "odpadem" w rozumieniu art. 1 lit a dyrektywy 75/442 w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156, winien być potwierdzony w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie może zostać podważona. W ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, mając na uwadze wyżej przytoczony wyrok, a także wyżej przywołane dowody i okoliczności, w niniejszej sprawie została wypełniona przesłanka "pozbycia się", a tym samym przedmiotowy uszkodzony pojazd stanowił odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.

Przy rozpatrywaniu nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu decydujące znaczenie ma ogólny stan techniczny pojazdu oraz fakt czy w momencie przemieszczenia pojazd w całości stanowił odpad w rozumieniu 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, nie jedynie wybrane uszkodzone części tego pojazdu. Zatem przedmiotem niniejszego postępowania jest pojazd marki: [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], wobec czego przedmiotem oceny w zakresie uznania, bądź nie uznania, za odpad nielegalnie sprowadzony z L. do Polski jest ww. pojazd, a nie poszczególne elementy składowe ww. pojazdu. W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji, zarzut niesłusznego uznania przedmiotu objętego postępowaniem za odpad, w dacie jego przywozu do Polski, nie znajduje uzasadnienia w stanie rzeczywistym.

W opinii technicznej nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. rzeczoznawca stwierdził, że "pojazd w rozumieniu przepisów ustawy nie jest odpadem, a naprawa jest uzasadniona ekonomicznie". Organ wskazał, że rzeczoznawca samochodowy posiada uprawnienia nadane przez jednostkę akredytowaną w polskim systemie akredytacji i mogą one obejmować uprawnienia do oceny stanu technicznego pojazdów, rekonstrukcji wypadków drogowych oraz szacowania wartości pojazdów. Rzeczoznawca nie przeprowadza zatem analizy prawnej dokumentacji towarzyszącej zakupowi pojazdów pod kątem przepisów ochrony środowiska, a także nie analizuje okoliczności mogących wskazywać na wystąpienie przesłanki "pozbycia się". Główny Inspektor Ochrony Środowiska oraz Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, na mocy art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 686 ze zm.), zostali powołani do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska, a których ustawową kompetencją jest m.in. realizacja zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Z uwagi na fakt przywozu uszkodzonego pojazdu z L. do Polski to organy Inspekcji Ochrony Środowiska dokonują oceny ww. pojazdu w zakresie czy stanowi on odpad i są w tym zakresie organami właściwymi, uprawnionymi i wyspecjalizowanymi.

Odnosząc się do twierdzenia, zarówno rzeczoznawcy samochodowego zawartego w ww. opinii, jak i Strony w złożonym zażaleniu, iż naprawa ww. pojazdu jest technicznie możliwa, a po jej przeprowadzeniu i uzyskaniu zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym z wynikiem pozytywnym, istnieje potencjalna możliwość rejestracji pojazdu, organ wskazał, że w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2874/14, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez, niego status odpadu". Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2793/12, stwierdzając w kontekście pojazdu uznanego za odpad, że "jego klasyfikacji nie może zmienić nawet to, że w wyniku ewentualnego remontu możliwe byłoby przywrócenie jego sprawności oraz ponowne jego zarejestrowanie i dopuszczenie do ruchu". Ponadto w ww. orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "... przydatność gospodarcza przedmiotu, w tym możliwości dopuszczenia uszkodzonego pojazdu do ruchu w wyniku jego naprawy, nie przesądzała, że przedmiot ten nie jest odpadem (zob. P. Bojarski, Samochód jako odpad w świetle ustawy o odpadach z 1997 i 2001 roku, Samorząd Terytorialny 2002, nr 3, s. 57). innymi słowy, to, co stanie się w przyszłości z przedmiotem, który został odpadem wskutek pozbycia się go przez dotychczasowego posiadacza, nie ma wpływu na uzyskany przez, niego statusu odpadu.".

W świetle przytoczonego orzecznictwa sądowego organ II instancji stwierdził, iż możliwość naprawy spornego pojazdu nie zmienia faktu, że w dacie jego przemieszczenia z terytorium L. na terytorium Polski pojazd był uszkodzony w stopniu uniemożliwiającym bezpośrednie wykorzystanie pojazdu zgodnie z jego pierwotnym i przeznaczeniem.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydając postanowienie I instancji uwzględnił wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym również opinię Nr [...], na którą Strona powołuje się w zażaleniu. Fakt, iż organ ocenił dowód w sposób odmienny niż Strona postępowania, nie może stanowić podstawy do uznania, iż dowód ten został przez organ pominięty.

t

Z uwagi na fakt, iż omawiany pojazd, w dacie przemieszczenia, wyposażony był w jednostkę napędową zawierającą płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości niebezpieczne, to zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923) jako odpad należało sklasyfikować po kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy". Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, HIB, IV lub IVA do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia Nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, na nie dłuższy niż 30 dni. Według art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu.

W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady. Należy również stwierdzić, iż nie można przypisać odpowiedzialności za przemieszczenie odpadu podmiotowi pozbywającego się pojazdu, ponieważ zgodnie z listem przewozowym nr [...], I. Z. dokonał zakupu ww. pojazdu na terenie L. Zdaniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska powyższe jednoznacznie wskazuje, że I. Z. jest Stroną odpowiedzialną za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], wobec czego organ prawidłowo oparł zaskarżone postanowienie na przepisach art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Zgodnie z art. 18 w/w. ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. Wobec treści w/w. przepisu prawa, organ I instancji słusznie zobowiązał Stronę postępowania do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu w sposób określony wyżej przytoczonym przepisem, a który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tego odpadu odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. Z. zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając naruszenie następujących przepisów:

- art. 84 § 1, 80, 78, 77 § 1 w zw. z art. 7 i 8, 9 i 10 § 1 kpa przez nieuwzględnienie uzasadnionych żądań strony dowodów z opinii biegłego,

- art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach przez uznanie, że samochód marki [...] w dniu jego przemieszczenia był odpadem,

- art. 3 ust. 1 pkt 14 i 23 ustawy o odpadach przez bezpodstawne uznanie, że dokonanie naprawy sprowadzonego samochodu jest równoznaczne z pojęciem odzysku i recyclingu.

Skarżący wniósł o uchylenie w/w postanowienia bądź jego zmianę.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ I instancji nie przedstawił żadnego dowodu świadczącego o tym, iż mamy do czynienia z odpadem, a wyłącznie jego decyzja stanowi dowolną interpretację, która to wykracza także poza pojęcie. Organ bowiem błędnie i nieprawidłowo uznał sprowadzony pojazd za odpad o kodzie "16 01 04*" czyli "zużyty lub ; nienadający się do użytkowania pojazd" w świetle załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie kategorii odpadów (Dz. U. 2014 r. poz. 1923), opierając swoje rozstrzygnięcie wyłącznie o domniemania. Skarżący podkreślił, że rzeczoznawca samochodowy jednoznacznie stwierdził, że sprowadzony pojazd po dokonaniu napraw może nadal spełniać swoje dotychczasowe przeznaczenie (pozwala na użytkowanie go w dotychczasowy sposób). Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu, iż sprowadzony pojazd stanowi odpad albowiem był on naprawialny i po przeglądzie technicznym istnieje potencjalna możliwość jego rejestracji.

W świetle definicji odpadu zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.) o uznaniu konkretnego przedmiotu za odpad w pierwszej kolejności decydują obiektywne przesłanki, czyli posiadanie określonych, przypisanych temu przedmiotowi walorów i cech warunkujących korzystanie z niego zgodnie z jego przeznaczeniem, a w przypadku utraty zdolności w zakresie takiego korzystania np. wskutek uszkodzenia istotną kwestią przesądzającą o dalszym traktowaniu przedmiotu jako nadającego się do użytku będzie rozmiar i skutki uszkodzenia. Jeżeli bowiem okaże się, iż uszkodzeniu uległy pewne części przedmiotu, które bez uszczerbku dla przewidzianej, dla niego funkcji, mogą podlegać wymianie, to wówczas właśnie te nienadające się do dalszego użytku części stanowić będą odpady jako odpowiadające właściwościom jakie ustawodawca przypisał odpadom zaliczonym do kategorii odpadów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2016r., jak też postanowienie z dnia [...] grudnia 2015r. nie naruszają przepisów prawa.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie był art. 25 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.

Przepis ten nie jest jednak samodzielnym źródłem normy prawnej stanowiącej o obowiązku zagospodarowania odpadów. Norma ta jest możliwa do odkodowania dopiero w zestawieniu tego przepisu z art. 26 tej ustawy. Z przepisu tego wynika że w przypadku niezastosowania się dobrowolnego przez odbiorcę odpadów do określonego w postanowieniu obowiązku, organ wydaje decyzję określającą sposób zagospodarowania odpadu. Wynikająca zatem z przepisów norma prawa określa obowiązek zagospodarowania przemieszczonego nielegalnie odpadu. Wynikają z niej zatem dwie przesłanki umożliwiające nałożenie obowiązku, a mianowicie istnienie odpadu i jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie. Niewątpliwie kluczową przesłanką uzasadniającą zastosowanie tej normy jest jednak ustalenie czy przedmiot sprowadzony z zagranicy posiada status odpadu.

W postępowaniu o ustalenie sposobu zagospodarowania odpadu organ ma więc obowiązek ustalić w pierwszej kolejności istnienie tej przesłanki. Niewątpliwie kluczowe znaczenie dla zainicjowania i prowadzenia tego rodzaju postępowania ma stwierdzenie, że przedmiot sprowadzony do Polski w tej dacie był odpadem. Zdaniem sądu jednak ustalenie przez organ statusu przedmiotu jako odpadu jedynie w dacie jego przemieszczenia na terytorium RP nie jest wystarczające do zastosowania normy i nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadu przez jego przekazanie do stacji demontażu odpadów. Może bowiem okazać się, że sprowadzony przedmiot będący odpadem w toku trwającego postępowania utracił ten status i w dacie orzekania stanowi przedmiot nadający się do użytku zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Nie jest możliwe zastosowanie normy będącej podstawą nałożenia obowiązku jego zagospodarowania, która dotyczy przecież wyłącznie odpadu. W takiej sytuacji przestałby istnieć przedmiot wszczętego postępowania, a brak tego koniecznego elementu uniemożliwiałby kontynuację postępowania. W ocenie sądu nawet, gdyby do recyklingu odpadu doszło w sposób nielegalny. Co do zasady z uwagi na treść art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji tego rodzaju działania powinny odbywać się w stacjach demontażu działających na podstawie stosownych zezwoleń. Jednak przeprowadzenie tego procesu poza stacją demontażu choć jest działaniem nielegalnym i objętym sankcja administracyjną nie dyskwalifikuje prawidłowości samego procesu odzysku i jego skutki w postaci przywrócenia pełnowartościowego pojazdu niezagrażającemu środowisku.

W przedmiotowej sprawie organ z uwagi na przedłużające się postępowanie wyjaśniał jaki jest stan techniczny pojazdu przed wydaniem rozstrzygnięcia i prawidłowo ocenił, że sprowadzony przedmiot nie utracił statusu odpadu, gdyż pomimo podjętych działań naprawczych, których skarżący nie ukrywał, nie został przywrócony do stanu pierwotnego przeznaczenia. Nałożenie obowiązku wskazanego w powyższej regulacji w dalszym ciągu jest uzasadnione stanem faktycznym.

Organ podjął działania wyjaśniające, mimo że powołując się na orzecznictwo sadów administracyjnych jednocześnie twierdził, że kwestia ewentualnej naprawy pojazdu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i zastosowania wskazanego przepisu, gdyż nie podważa tego, że nie stanowił on odpadu w dacie nabycia i sprowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej, a to co może się z nim wydarzyć w przyszłości nie powoduje, że przestaje być oceniany jako odpad.

Niemniej w przedmiotowej sprawie kwestia statusu odpadu w toku postępowania została wyjaśniona. Sąd podziela stanowisko organu co do tego, że dla oceny statusu odpadu nie ma znaczenia czy w przyszłości przedmiot, który stał się odpadem mógłby pełnić swoje pierwotne przeznaczenie. Znaczenie niewątpliwe ma status przedmiotu w dacie rozstrzygnięcia.

W ocenie sądu organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach zgodnie, z którym przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Dla oceny czy dany przedmiot jest odpadem decydujące znaczenia ma zatem status prawny, status faktyczny i wola jego poprzedniego posiadacza. Wola poprzedniego posiadacza wyraża się w "pozbyciu się" dotychczasowego samochodu w sposób związany ze zmianą jego dotychczasowego użytkowania.

W ocenie sądu organ przedstawił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okoliczności potwierdzające, że sprowadzony przedmiot stanowił odpad, a więc przedmiot którego posiadacz się wyzbył w stanie nienadającym się do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem.

Niewątpliwie dowodzą tego następujące okoliczności i dowody:

- sprzedaż pojazdu z szerokim zakresem uszkodzeń przez poprzedniego właściciela bez dokonania w nim napraw,

- stan istotnych uszkodzeń samochodu w wyniku, których utracił 67 % swojej wartości wynikający z opinii rzeczoznawcy, kosztorysu napraw, dokumentacji fotograficznej (opinia potwierdza stopień uszkodzenia na 80%, silnika z osprzętem i sprzęgłem na 20%, układu napędowego kompletnego na 30%, zawieszenia przedniego z układem kierowniczym na 20%, zawieszenia tylnego na 85%,wyposażenia nadwozia na 70%, reszty pojazdu na 60%),

- sprzedaż przedmiotu za kwotę 5000 EUR co odpowiada kwocie 20850 zł, podczas gdy wartość w stanie uszkodzonym na terytorium Polski wynosiła 94400 zł, a pojazdu nieuszkodzonego 286000 zł,

- towarzyszący przedmiotowi unieważniony dowód rejestracyjny łotewski (obcięte rogi dokumentu).

Słusznie ocenił organ, że konieczna naprawa do przywrócenia przedmiotu do użytku zgodnego z jego pierwotnym przeznaczeniem według wskazań wynikających z Wytycznych Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów zdecydowanie w świetle potwierdzonej przez rzeczoznawcę procentowej skali uszkodzeń elementów pojazdu, wykracza poza zakres pojęcia drobnej naprawy wynikającego z przykładów przytoczonych w Wytycznych.

Argumentacja skarżącego opiera się zasadniczo na stwierdzeniu, że sprowadzony przedmiot nie był odpadem, bowiem możliwa była jego naprawa i przywrócenie do stanu umożliwiającego korzystanie z niego zgodnie z przeznaczeniem, opartym na opinii rzeczoznawcy A.L.. Rzeczoznawca ten oceniając stan uszkodzeń omówiony powyżej stwierdził jednocześnie, że pojazd nie jest odpadem, a naprawa jest uzasadniona ekonomicznie. Po drugie skarżący opiera swoje stanowisko na przekonaniu, że skoro pewne elementy utraciły na skutek uszkodzeń swoją dotychczasową przydatność, to brak jest podstaw do rozciągania statusu odpadu na cały przedmiot, w sytuacji gdy odpadami są jedynie uszkodzone elementy.

Stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze organ słusznie zauważył, że rzeczoznawca miał za zadanie wypowiedzieć się o stanie technicznym pojazdu. Do jego kompetencji nie należy ocena czy dany przedmiot stanowi odpad, gdyż jest to kompetencja przyznana przez ustawodawcę organowi wyspecjalizowanemu. Jak wskazano wyżej potencjalna możliwość naprawy danego przedmiotu i przywrócenia możliwości wykonywania podstawowego przeznaczenia, nie decyduje o statusie odpadu, bo nie wiąże się z aktualnym statusem prawnym i faktycznym tego przedmiotu. Tak naprawdę brak ekonomicznej opłacalności może obiektywnie stanowić przeszkodę wykluczającą możliwość naprawy przedmiotu będącego odpadem, a nie trudności techniczne, co oznacza że niemal każdy przedmiot mógłby podlegać naprawie. Ważne są jednak względy i koszty jakie poniesie środowisko wyniku tego rodzaju napraw. Potencjalna możliwość przywrócenia pierwotnego korzystania z przedmiotu nie pozbawia go statusu odpadu. Skarżący w toku postępowania nie wykazał poza tym, że podjął działania nielegalne w zakresie recyklingu przedmiotowego odpadu, że przedmiot ten w wyniku naprawy utracił status odpadu. Nie przedstawił ani potwierdzenia wykonania badania technicznego potwierdzającego możliwość dopuszczenia pojazdu do ruchu ze względów technicznych, ani dowodu rejestracyjnego, który stanowiłby potwierdzenie, że stan prawny i faktyczny spowodował utratę statusu odpadu, bowiem pojazd został przywrócony do ruchu.

Słusznie wskazał organ, że definicja odpadu zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach odnosi się do przedmiotu jako całości i nieuprawnione jest stanowisko skarżącego o braku możliwości traktowania jako odpadu całego pojazdu w sytuacji, gdy nie wszystkie elementy są uszkodzone. Prawidłowo też podkreślił organ w odpowiedzi na skargę, że wbrew twierdzeniu skarżącego, w przedmiotowym pojeździe nie uległy uszkodzeniu tylko pewne części, które bez uszczerbku dla funkcji przedmiotu jako pojazdu mogłyby podlegać wymianie, ale zakres uszkodzeń był znaczny. Nie ma przecież wątpliwości, że pojazd nie nadawał się do użytku, a uszkodzenia objęły ponad 67% wartości pojazdu.

Powyższa ocena dowodzi, że organ nie naruszył art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. W ocenie sądu niesłusznie skarżący zarzuca także naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 14 i 23 tej ustawy, w związku z uznaniem, że dokonanie naprawy sprowadzonego samochodu jest równoznaczne z pojęciem odzysku i recyklingu.

Zgodnie z definicjami zawartymi w tych przepisach przez recykling należy rozumieć odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu. Z kolei przez odzysk należy rozumieć jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu. Skoro więc sprowadzony samochód wobec którego działania naprawcze podjął skarżący miał status odpadu, to działania te polegające na przywróceniu odpadowi pierwotnej użyteczności stanowiły recykling.

Zdaniem sądu organ ustalił w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości stan faktyczny w sprawie, zgromadził wystarczający materiał dowodowy nie naruszając zasad określonych w art. 7,8, 9, 10, 77 § 1 i 80 i 84 kpa.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 119 P.p.s.a.