Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1046/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 15 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. Spółka z o.o. we W. (dalej jako: "spółka" lub "skarżąca spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 października 2013 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 12 lipca 2013 r., nr [...], którą cofnięto rejestrację automatu do gier o niskich wygranych o numerze fabrycznym [...].

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2013 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Wszczęcie postępowania nastąpiło, gdyż w opinii technicznej z badania poprzedzającego rejestrację tego automatu nr [...] z dnia 7 marca 2009 r. została wskazana teoretyczna wypłacalność jednej z gier na poziomie 50%. Natomiast ustawa o grach hazardowych w art. 18 ust. 3 określa wartość wygranych, która nie może być niższa niż 75% kwoty wpłaconych stawek.

Dnia 26 marca 2013 r. skarżąca dostarczyła organowi uzupełnienie opinii technicznej sporządzone przez Laboratorium Badawcze Wyższej Szkoły Informatyki i Umiejętności w Ł. Organ ocenił, że przedłożona opinia uzupełniająca nie wskazuje zaprogramowanej wartości wygranych oddzielnie dla każdej gry w automacie, a wynik badań był mało precyzyjny.

Naczelnik Urzędu Celnego ponownie wezwał skarżącą do przedłożenia opinii uzupełniającej do opinii technicznej z dnia 7 marca 2009 r. z badania poprzedzającego rejestrację automatu. Do urzędu celnego wpłynęła korekta z dnia 20 maja 2013 r. do uzupełniana z dnia 20 marca 2013 r., która była niekompletna.

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia 12 lipca 2013 r., nr [...], powołując się na art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz art. 8, art. 18 ust. 3, art. 23a ust. 7, art. 129 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, art. 11 ust. 1 i art. 14 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw w związku z § 15 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier cofnął skarżącej rejestrację automatu do gier o niskich wygranych o numerze fabrycznym [...].

Organ w uzasadnieniu wyjaśnił, że zastosowanie w sprawie znajduje nowy przepis art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych stanowiący, że naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie.

Wskazano, że dnia 26 marca 2013 r. skarżąca nadesłała do organu uzupełnienie do ważnej opinii technicznej w zakresie art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych sporządzone przez Laboratorium Badawcze Wyższej Szkoły Informatyki i Umiejętności w Ł. Zdaniem organu uzupełnienie to nie spełnia warunku określonego art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier. Zgodnie z § 1 ust. 3 pkt 14 tego rozporządzenia, gdyż opinia winna zawierać wskazanie zaprogramowanej wartości wygranych w przypadku gdy automat zawiera wiele gier dla każdej gry oddzielnie w ramach zaprogramowanego cyklu dla każdej gry. Przedłożona opinia uzupełniająca nie wskazuje zaprogramowanej wartości wygranych oddzielnie dla każdej gry w automacie, a wynik badań był mało precyzyjny. Nie spełnia także w § 16 pkt 1 rozporządzenia, tj. nie zawiera minimalnej i maksymalnej wartości jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za udział w jednej grze.

Natomiast w nadesłanej dnia 18 czerwca 2013 r. korekcie do uzupełniana z dnia 20 marca 2013 r. wykazano tylko 10 zainstalowanych gier i wskazano ich zaprogramowaną wartość wygranych. W opinii zaś technicznej nr [...] z dnia 7 marca 2009 r. z badania poprzedzającego rejestrację automatu wyszczególnionych jest 12 gier, w tym gra Double Up (wypłacalność 50%). W korekcie do uzupełnienia nie wskazano gry Double Up i nie określono jej wypłacalności.

Ponadto jednostka badająca sporządzająca korektę z dnia 20 maja 2013 r. do uzupełnienia opinii technicznej z badania poprzedzającego rejestrację automatu do gier, w dniu jej wydania nie posiadała upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udzielonego przez Ministra Finansów.

W rezultacie dokonanych ustaleń organ uznał, że przedmiotowy automat do gier o niskich wygranych nie spełnia wymogów technicznych dla automatów o niskich wygranych podlegającym przepisom ustawy o grach hazardowych (art. 18 ust. 3).

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca spółka zarzuciła rażące naruszenie art. 23a ust. 7 w zw. z art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, z art. 9 ust. 1 i ust. 2 ustawy w sprawie zmiany ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, § 15 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier oraz art. 120, art. 121 § 1 w związku z art. 127 i art. 128 Ordynacji podatkowej poprzez bezpodstawne uznanie, że automat do gry użytkowany przez skarżącą nie spełnia warunków określonych w ustawie.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 15 października 2013 r., nr [...] powołując się na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, art. 18 ust. 3, art. 23a ust. 7, art. 129 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w związku z § 15 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako zgodną z prawem.

Podzielając ustalenia stanu faktycznego sprawy i argumentację prawną organu pierwszej instancji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 14 lipca 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, która w art. 1 wprowadza zmiany w ustawie o grach hazardowych, w szczególności pkt 9 tego artykułu dodaje w ustawie art. 23a-23f. Ustawa ta została notyfikowana w Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. pod numerem 2010/0622/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych, które wdraża dyrektywę 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że dla rozpatrzenia niniejszej sprawy istotny jest przepis art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych.

Wskazano, że skarżąca po uprzednim wezwaniu sformułowanym przez organ pierwszej instancji, nadesłała uzupełnienie do ważnej opinii technicznej, jednak dokument ten nie spełniał warunków ustawowych, tj. art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, przedłożona opinia uzupełniająca nie wskazywała bowiem zaprogramowanej wartości wygranych oddzielnie dla każdej gry w automacie, a wynik badań był mało precyzyjny.

Nie zawierała ponadto informacji odnośnie minimalnej i maksymalnej wartości jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za udział w jednej grze. W związku z tym organ pierwszej instancji zasadnie zdaniem organu odwoławczego nie uznał tego dokumentu jako spełniającego warunki określone w ustawie o grach hazardowych.

Oceniając przedłożoną przez skarżącą korektę z 20 maja 2013 r. do uzupełnienia z dnia 20 marca 2013r., którą organ pierwszej instancji otrzymał w dniu 18 czerwca 2013 r., Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że jest ona nie tyle niekompletna (nie wskazano w niej jednej z gier - Double Up i nie określono jej wypłacalności), co nieważna, gdyż w dniu 12 kwietnia 2013 r. Minister Finansów cofnął jednostce badającej Wyższej Szkole Informatyki i Umiejętności - Laboratorium Badawcze z siedzibą w Ł. upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji skarżącej, gdyż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że nie wypełniła ona uwarunkowań ustawowych i nie przedłożyła stosownej dokumentacji w żądanym zakresie. Zarówno przeprowadzone postępowanie i dokonane ustalenia były prawidłowe. Zaznaczono, że wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier podanych przez Ministra Finansów do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu ma charakter jedynie informacyjny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zapadłemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów prawa, a w szczególności naruszenie art. 23a ust. 7 w zw. z art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, w związku z art. 9 ust. 1 i ust. 2 ustawy w sprawie zmiany ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, § 15 ust. 1 i ust. 2 oraz § 1 ust. 3 pkt 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier oraz art. 120, art. 121 § 1 w związku z art. 127 i art. 128 Ordynacji podatkowej poprzez bezpodstawne uznanie, że automat do gry użytkowany przez skarżącą nie spełnia warunków określonych w ustawie. Zarzucono także organowi zastosowanie wobec skarżącej przepisu art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, mimo że po wprowadzeniu do jego treści zmian nie został on ponownie notyfikowany Komisji Europejskiej.

Projekt ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw został notyfikowany Komisji Europejskiej. Jednakże treść projektu notyfikowanego Komisji w istotny sposób różniła się od ostatecznie uchwalonej ustawy. Różnica dotyczyła nowego art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Tekst tego przepisu w wersji poddanej procedurze notyfikacyjnej brzmiał: "w grach na automatach zaprogramowana wartość wygranych w automacie nie może być niższa niż 75 %" czyli został pozbawiony fragmentu - "kwoty wpłaconych stawek". Taką wartość referencyjną dodano do przepisu dopiero na etapie prac komisji sejmowych w dniu 29 marca 2011 r. Przepis art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych był przedmiotem notyfikacji tylko w pierwotnej formie, bez wskazania, że określenie 75% odnosić należy do kwoty wpłaconych stawek.

Podkreślono, że zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 98/34/WE ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, państwa obowiązane są przekazać Komisji Europejskiej projekt przepisów technicznych ponownie, jeżeli w jego tekście dokonają "jakichś zmian, które w istotny sposób wpływają na zakres jego zastosowania, skracają wyjściowo przewidziany harmonogram wdrożenia, dodają więcej specyfikacji lub wymagań lub zaostrzają wspomniane wymagania". Analogiczny obowiązek przewiduje także § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych. Zdaniem skarżącej techniczny charakter przepisu art. 18 ust. 3 ustawy nie budzi wątpliwości. Wobec tego wprowadzenie tego przepisu z pominięciem ponownej notyfikacji skutkować powinno uznaniem go za sprzeczny z prawem europejskim i brakiem możliwości jego stosowania.

Nawet w brzmieniu nienotyfikowanym art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych nie dawał podstaw do uznania, że automat skarżącej nie spełnia określonych w nim wymogów. Zdaniem skarżącej ustawodawca w art. 18 ust. 3 ustawy nie odnosi się do kategorii poszczególnych gier, lecz do automatu jako całości. (wskazuje na to wykładnia językowa - "zaprogramowana wartość wygranych w automacie".). Zdaniem skarżącej błędnie też organy uznały, że art. 18 ust. 3 został uszczegółowiony czy skonkretyzowany przez przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier. Ani w ustawie nowelizującej, ani w ustawie o grach hazardowych nie ma wyraźnego upoważnienia do sformułowania w akcie wykonawczym (rozporządzeniu) definicji, choćby tylko częściowej, pojęć i terminów użytych w art. 18 ust. 3. Zawarta w art. 23d ustawy o grach hazardowych delegacja dla Ministra Finansów do określenia "szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier" nie obejmuje swym zakresem uprawnienia do definiowania pojęć ustawowych. Przedmiotem regulacji w rozporządzeniu może być jedynie ustalenie dalszych szczegółowych wymogów dotyczących rejestracji i eksploatacji takich urządzeń.

Całkowicie błędne jest również w ocenie skarżącej uznanie przez organy obu instancji, jakoby treść art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych uszczegóławiał czy precyzował przepis § 1 ust. 3 pkt 14 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier. Przyjęcie takiego stanowiska oznaczałoby, że wspomniany przepis rozporządzenia w zakresie, w jakim koryguje czy uzupełnia treść art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, wydany został bez upoważnienia ustawowego, względnie z przekroczeniem jego granic, jest więc sprzeczny z tą ustawą oraz z Konstytucją (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP).

Również w dalszych przepisach rozporządzenia brak wyraźnego nakazu stosowania jego § 1 do automatów już zarejestrowanych, w szczególności do automatów zarejestrowanych przed wejściem w życie samego rozporządzenia, względnie do treści opinii z badania technicznego, na podstawie których takie automaty zostały w przeszłości zarejestrowane. Żaden też z przepisów rozporządzenia nie przewiduje obowiązku rewizji już dokonanych rejestracji pod kątem dostosowania dokumentacji (opinii jednostki badającej) do wymogów określonych w § 1 rozporządzenia.

Zdaniem skarżącej błędne jest również stanowisku organów obu instancji w zakresie obowiązku przedstawienia opinii uzupełniającej. Obowiązek taki wynikał, zdaniem organów, z treści § 15 rozporządzenia. Przepis ten winien być jednak interpretowany w ścisłej korelacji z wykładnią i zakresem zastosowania i normowania normy prawnej wyrażonej w przepisach ustawy o grach hazardowych oraz ustawy nowelizującej tę ustawę. Przepis § 15 rozporządzenia stanowi, że potwierdzenia przez jednostkę badającą wymaga "dostosowanie eksploatowanych automatów do wymogu, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy, w terminie określonym w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw". Podniesiono, że zgodnie z przesłaną organowi pierwszej instancji opinią techniczną z badania poprzedzającego rejestrację automatu, a także z innymi dokumentami uzyskanymi z jednostek badających oraz od producenta automatu, już w dacie wydania opinii i rejestracji kwestionowany przez organy automat spełniał warunek określony w art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Oznacza to, że w dniu wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych, przedmiotowy automat był już dostosowany do jej wymogów. Tym samym na skarżącej w odniesieniu do tego urządzenia nie ciążył obowiązek dostosowania określony w art. 9 ust. 2 zdanie 2 w związku z ust. 1 ustawy o zmianie ustawy oraz niektórych innych ustaw.

Ponadto podkreślono, iż przepis § 15 rozporządzenia nie wskazuje na obowiązek potwierdzenia spełniania przez automaty wymogu z art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, lecz na obowiązek dostosowania ich do tego wymogu. Zakresem przepisu § 15 rozporządzenia objęte są zatem tylko przypadki, w których automaty wymagały dostosowania do wymogu. Automaty już dostosowane, a więc te, co do których nie istniał obowiązek dostosowania w określonym ustawą terminie, nie są objęte obowiązkiem potwierdzenia wykonania tego obowiązku.

Tym samym błędne jest stanowisko organów obu instancji w kwestii istnienia obowiązku skarżącej przedstawienia opinii, o której mowa w § 15 rozporządzenia i żądanie jej dostarczenia.

Podniesiono, że upoważnienie dla jednostki badającej zostało przez Ministra Finansów wydane w drodze decyzji, której przysługuje przymiot ostateczności i decyzja ta nie została do dnia sporządzenia wzruszona w żadnym z trybów nadzwyczajnych. Również decyzja o cofnięciu upoważnienia nie była jeszcze w dniu sporządzania przez jednostkę uzupełnienia opinii decyzją ostateczną i nie mogła wywoływać skutków prawnych w postaci uchylenia czy wyeliminowania z obrotu innej decyzji ostatecznej. Stanowiłoby to rażące naruszenie zasady trwałości decyzji oraz zasady związania organu wydaną decyzją. W tej sytuacji uzupełnienia uzyskane od jednostki przez skarżącą uznać należało za ważne, a dokumentom przysługiwał przymiot dokumentów urzędowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu stwierdzono, że projekt ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw został notyfikowany Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. i zamieszczony w systemie TRIS pod numerem 2010/0622/PL na stronie internetowej. Notyfikacja projektu nastąpiła zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów, które wdraża dyrektywę 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego.

Zmiana w wyniku, której dodano "kwoty wpłaconych stawek", nie miała znaczącego wpływu na kształt normy, służyła jedynie doprecyzowaniu jej sensu i nie zmodyfikowała zakresu ograniczeń objętych obowiązkiem notyfikacji. Bez użycia tego zwrotu przepis stosowany byłby nadal tak samo, gdyż brak jest innej możliwości obliczania wygrywalności, aniżeli w stosunku właśnie do kwoty wpłaconych stawek. Gdyby natomiast do obliczenia przyjęto kwotę wpłaconych do danego automatu pieniędzy, a nie wyłącznie wpłaconych i zaryzykowanych stawek, to wówczas tak obliczona wygrywalność zawierałaby istotny błąd logiczny. Z wpłaconych pieniędzy, nie będących stawkami, gracz mógłby bowiem potencjalnie wypłacić daną kwotę bez ryzykowania tej kwoty w grze. Nie wystąpiła żadna z przesłanek determinujących konieczność ponownej notyfikacji projektu.

Wskazano również, że na podstawie art. 14 ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Twierdzenie strony skarżącej, że automat był już dostosowany, a tym samym, że nie ciążył na spółce obowiązek jego dostosowania do wymogów nowej ustawy nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca, nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 października 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 12 lipca 2013 r., którą cofnięto skarżącej spółce rejestrację automatu do gier o niskich wygranych.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.), dalej jako - "ustawa" oraz ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 134, poz. 779) dalej zwana jako - "ustawa zmieniająca", a także rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r. poz. 312), dalej określane jako "rozporządzenie".

Zgodnie z przepisem art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych, naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie.

Wydane w niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie jest konsekwencją nie wykazania przez skarżącą spółkę, że przedmiotowy automat do gier spełnia warunek określony w art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Jednak zdaniem spółki organy błędnie zinterpretowały ten przepis ustawy i tym samym nie było podstaw do cofnięcia rejestracji automatu.

Istota sporu sprowadzała się więc do rozstrzygnięcia czy skarżąca spółka eksploatując zarejestrowany automat do gier o niskich wygranych była zobowiązana do dostosowania automatu do wymogu określonego w art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych i czy wymóg ten został przez organy prawidłowo określony.

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 22 stycznia 2013 r. pod rządami ustawy o grach hazardowych, która co do zasady weszła w życie z dniem 10 stycznia 2010 r.

Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., nr 4, poz. 27 ze zm.) utraciła bowiem moc obowiązującą z tym dniem na mocy art. 144 ustawy o grach hazardowych, z wyjątkiem art. 14, art. 15b ust. 1, w zakresie dotyczącym kartonów do gry bingo pieniężne, ust. 2, 4, 4a i 5, art. 15d, art. 16 pkt 2 i 3, art. 18 ust. 1, 2, 4 i 5, art. 22 i art. 23.

Zgodnie z art. 8 ustawy o grach hazardowych, do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej.

Przepis art. 129 ust. 1 i 3 ustawy o grach hazardowych, stanowi natomiast, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej.

Przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł.

Stosownie zaś do regulacji zawartej w art. 18 ust. 1 ustawy, wartość wygranej w grach hazardowych, nie może być niższa od ceny losu lub innego udziału w grze albo kwoty wpłaconej stawki.

Ogólna wartość wygranych w grze liczbowej - z wyjątkiem gry liczbowej keno - totalizatorze i grze bingo pieniężne nie może być niższa niż 50% kwoty wpłaconych stawek, a w loterii pieniężnej, loterii fantowej, grze telebingo oraz grze bingo fantowe nie może być niższa niż 30 % łącznej ceny przeznaczonej do sprzedaży losów lub innych dowodów udziału w grze - art.18 ust. 2 tej ustawy.

Natomiast art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych stanowi, że w grach na automatach zaprogramowana wartość wygranych w automacie nie może być niższa niż 75% kwoty wpłaconych stawek.

Trzeba wskazać, że zarówno przepis art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych oraz regulacja zawarta w przepisach art. 23a - 23f tej ustawy, zostały do niej dodane przez ustawę z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw.

Ustawa zmieniająca weszła w życie w dniu 14 lipca 2011 r.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań, należy odnieść się do zarzutu najdalej idącego skargi, a mianowicie braku możliwości zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 18 ust. 3 ustawy, gdyż zdaniem skarżącej przepis ten, będąc przepisem technicznym nie został w całości poddany procedurze notyfikacji. Notyfikacji poddane bowiem zostało tylko pierwotne brzmienie tego przepisu, a mianowicie: "w grach na automatach zaprogramowana wartość wygranych w automacie nie może być niższa niż 75%" - bez uwzględnienia części dodanej na etapie prac komisji sejmowych i ostatecznie uchwalonej, to jest bez fragmentu - "kwoty wpłaconych stawek". Przy czym okoliczność notyfikacji tego przepisu ustawy tylko we wskazanym powyżej zakresie pozostawała poza sporem.

Skarżąca spółka powołując się na art. 8 ust.1 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.1998.204.37), stała na stanowisku, że projekt przepisu - w całości - powinien być ponownie przedstawiony do notyfikacji.

Stosownie bowiem do treści ww. dyrektywy państwa członkowskie przekazują projekt przepisów technicznych ponownie, jeśli dokonają w tekście jakichś zmian, które w istotny sposób wpływają na zakres jego zastosowania, skracają wyjściowo przewidziany harmonogram wdrożenia, dodają więcej specyfikacji lub wymagań lub zaostrzają wspomniane wymagania.

Zdaniem skarżącej spółki, wprowadzenie do przepisu odniesienia do "kwoty wpłaconych stawek" nie ma tylko charakteru porządkowego i stanowi istotną ingerencję w treść tego przepisu, dodając więcej specyfikacji i wymagań. Wartość, do której można odnieść wielkość 75% mogłaby być inna np. kwota przeciętnych stawek w danym okresie czy kwota minimalnej stawki. Stanowisko to nie może zasługiwać na uwzględnienie.

Przepis art. 18 ustawy dotyczy - wartości wygranej - w grach hazardowych, która jak wynika z ustępu 1 tego artykułu, nie może być niższa od ceny losu lub innego dowodu udziału w grze albo kwoty wpłaconej stawki.

Przy czym wartość wygranej jest przez ustawodawcę określana procentowo w zależności od rodzaju gry. W przypadku np. loterii pieniężnej lub fantowej wartość ta nie może być niższa niż 30% i odnoszona jest do łącznej ceny przeznaczonych do sprzedaży losów lub innych dowodów udziału w grze, zaś w przypadku totalizatora i grze bingo wartość wygranej nie może być niższa niż 50% i odnoszona jest do kwot wpłaconych stawek (art. 18 ust. 2). Podobnie jak w przypadku gier na automatach, w których wartość wygranych nie może być niższa niż 75% i jest odnoszona do kwoty wpłaconych stawek - art.18 ust. 3.

Tym samym dodane w ustępie 3 przepisu sformułowanie - do kwoty wpłaconych stawek - nawiązuje do regulacji zawartej w ustępie 1 i 2 tego artykułu, wypełniając ją i stanowiąc wraz z nią normatywną całość. Nie można uznać, aby w ten sposób dodany element nadawał temu zapisowi ustawy inne znaczenie. Jak słusznie podniósł organ odniesienie to ma jedynie charakter doprecyzowujący, tzn. nadający sens (a nie zmieniający). Wygrywalność niewątpliwie stanowi procent możliwych statystycznie do uzyskania wygranych w stosunku do zaryzykowanych stawek w grze. Określa jaki statystycznie procent zaryzykowanej kwoty wróci do uczestnika gry. Zresztą jak podnosi sama skarżąca spółka, a co również zauważa organ, "przepis ten bez dodania owego fragmentu byłby właściwie trudny do zrozumienia czy zastosowania. [...] Stosując zatem określenie procentowe jakiejś wielkości, zawsze odnosić należy je do jakiejś innej wielkości. Określenie to opisuje bowiem nie samą wielkość, ale relację, stosunek, w jakim dana wielkość pozostaje do innej wielkości (referencyjnej)".

Wprowadzenie do przepisu art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych odniesienia do kwoty wpłaconych stawek, nie może mieć znaczącego wpływu na kształt zawartej w tym przepisie ustawy normy. Nie jest to zmiana, o której mowa w art. 8 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE.

Tym samym przepis art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych w ostatecznie nadanym mu kształcie nie podlegał obowiązkowi ponownej notyfikacji i tym samym miał zastosowanie w niniejszej sprawie.

Przechodząc dalej, to zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej, podmioty prowadzące działalność w zakresie gier na automatach są obowiązane dostosować automaty eksploatowane w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy do wymogu określonego w art. 18 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (a więc do dnia 14 stycznia 2012 r.).

Stosownie zaś do art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej, przepis art. 18 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się również do podmiotów prowadzących na podstawie art. 129 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia, działalność w zakresie gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach oraz w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Do automatów i automatów o niskich wygranych eksploatowanych przez te podmioty w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ust. 1.

Powyższy przepis ustawy zmieniającej, który nakłada obowiązek dostosowania eksploatowanego automatu do wymogu określonego w art. 18 ust. 3 ustawy, odnosi się niewątpliwie do skarżącej spółki. Natomiast tryb i sposób realizacji tego obowiązku został określony w rozporządzeniu wykonawczym.

I tak, zgodnie z art. 16 ustawy zmieniającej, przepisy wykonawcze wydane na podstawie art.15d ust.1, art.16 pkt 2 i 3 oraz art. 22 ust.3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na postawie art.15b ust. 5, art. 17 ust. 6, 23d oraz art. 23e ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, jednak nie dłużej niż przez okres 9 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Stosownie zaś do art. 23d ustawy zmieniającej, Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier, uwzględniając ochronę interesów uczestników gier i zabezpieczenie wykonywania zobowiązań wobec budżetu państwa.

W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej, Minister Finansów wydał w dniu 9 marca 2012 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r., poz. 312).

Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 10 kwietnia 2012 r.

Zgodnie z § 15 ust. 1 tego rozporządzenia, dostosowanie eksploatowanych automatów do wymogu, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy, w terminie określonym w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 134, poz. 779), wymaga potwierdzenia przez jednostkę badającą.

Potwierdzenie, o którym mowa w ust. 1, wyraża się w uzupełnieniu do opinii, w terminie nieprzekraczającym - 40 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia (§ 15 ust. 2 rozporządzenia).

Powyższe rozporządzenie w § 1, wśród warunków rejestracji automatu do gier, wymienia złożenie m. in. kopii opinii jednostki badającej upoważnionej przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych zawierającej pozytywny wynik badania technicznego automatu do gier lub urządzenia do gier.

Przepis zaś § 1 ust. 3 pkt 14 rozporządzenia, stanowi, że opinia powinna zawierać zaprogramowaną wartość wygranych, o której mowa w art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, w grze rozgrywanej w ramach zaprogramowanego cyklu gry, a w przypadku gdy automat zawiera wiele gier - dla każdej gry oddzielnie w ramach zaprogramowanego cyklu dla każdej gry. Jest to element obligatoryjny opinii. Tu trzeba zaznaczyć, że w przypadku automatów do gier o niskich wygranych rejestrowanych i eksploatowanych na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 129 ust. 1 ustawy, rozporządzenie w § 16 wymienia dodatkowe elementy opinii.

Ustawodawca nałożył więc obowiązek przedstawienia opinii jednostki badającej zarówno na podmioty, które rejestrują automaty do gier, jak i na podmioty, które automaty do gier już eksploatują (uzupełnienie opinii). Opinie te, w obu tych przypadkach, powinny potwierdzać spełnienie przez automat wymogu, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych czyli w zakresie zaprogramowanej wartości wygranych (niezależnie od innych wymagań). Przy czym jak wynika z § 1 ust. 3 pkt 14 rozporządzenia, w przypadku gdy automat zawiera wiele gier - dla każdej gry oddzielnie w ramach zaprogramowanego cyklu dla każdej gry.

Spełnienie przez automat wymogu, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, nie może być traktowane odmiennie, to jest - w zależności od podmiotu - do którego obowiązek ten jest adresowany. Innymi słowy, wymóg ten powinien być taki sam zarówno w stosunku do podmiotu rejestrującego, jak i do podmiotu eksploatującego automat. Tym samym automaty zawierające wiele gier, nie powinny w sposób odmienny określać zaprogramowanej wartości wygranych. Brak jest aksjologicznych podstaw do takiego różnicowania. Wbrew stanowisku skarżącej spółki, organy prawidłowo przyjęły, że treść art. 18 ust. 3 ustawy została "uszczegółowiona" przez przepisy rozporządzenia wykonawczego, w tym przepis § 1 ust. 3 pkt 14 rozporządzenia.

Oczywiście rację ma skarżąca spółka, że ustawowa delegacja zawarta w art. 23d ustawy zmieniającej, nie obejmuje (i nie powinna obejmować) definiowania pojęć i terminów ustawowych, w tym zawartych w art. 18 ust. 3 ustawy. Niewątpliwie też rozporządzenie miało określić szczegółowe warunki rejestracji i eksploatacji automatów. Przy czym jak wynika z treści delegacji warunki te miały uwzględnić m. in. ochronę interesów uczestników gier. Z przytoczonej powyżej treści § 1 ust. 3 pkt 14 rozporządzenia nie wynika, aby przepis ten definiował pojęcia ustawowe. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że odnosi się do "zaprogramowanej wartości wygranych, o której mowa w art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych". Odnosząc się do tej zaprogramowanej wartości wygranych rozporządzenie precyzuje m. in., że w przypadku gdy automat zawiera wiele gier, wartość ta powinna być określona dla każdej gry oddzielnie. Niewątpliwie określenie to mieści się zarówno w pojęciu szczegółowych warunków rejestracji, jak i w pojęciu eksploatacji automatów, o których mowa w delegacji ustawowej. Ponadto, jest oczywistym, że regulacja ta służy ochronie interesów uczestników gier. Nie można zatem uznać, aby rozporządzenie w tym zakresie przekroczyło granice delegacji ustawowej.

W konsekwencji nie można podzielić stanowiska, że skarżąca spółka nie miała obowiązku przedstawienia uzupełnienia opinii przez jednostkę badawczą i tym samym dostosowania eksploatowanego automatu do wymogu z art. 18 ust. 3 ustawy, zgodnie z § 1 ust. 3 pkt 14 rozporządzenia.

Sąd orzekający w sprawie, tak jak organy celne, podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażone w wyroku z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt. III SA/Gl 1089/12, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www. nsa.gov.pl, stosownie do którego warunki rejestracji mieszczą się w szerszym pojęciu "warunki określone w ustawie", a to oznacza, że stwierdzona niezgodność stanu rzeczywistego automatu do gier z warunkami rejestracji jest równoczesnym stwierdzeniem, że nie spełnia on warunków określonych w ustawie. Chodzi tutaj o obiektywny stan rzeczy, który zaistniał już w chwili rejestracji automatu, jak również ten który powstał po rejestracji.

Konstatując, nie może budzić wątpliwości w świetle poczynionych ustaleń w sprawie, że ciążącego na niej obowiązku skarżąca spółka nie spełniła. Nie przedłożyła potwierdzenia przez jednostkę badającą dostosowania eksploatowanego automatu do wymogu, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy (do czego została zobowiązana).

Jak wynika z opinii technicznej z badania automatu poprzedzającego rejestrację Nr [...]z dnia 7 marca 2009 r. teoretyczna wypłacalność jednej z gier o nazwie: Double - Up została ustawiona programowo na 50%. Zgodzić się trzeba z organami celnymi, że przedłożona przez skarżącą opinia uzupełniająca z dnia 20 marca 2013 r. Laboratorium Badawczego Wyższej Szkoły Informatyki i Umiejętności w Ł., nie wskazuje zaprogramowanej wartości wygranych oddzielnie dla każdej gry w automacie. Tym samym nadesłane uzupełnienie nie spełnia warunku określonego art. 18 ust. 3 ustawy. Co prawda w korekcie z dnia 20 maja 2013 r. do opinii uzupełniającej z dnia 20 marca 2013 r. wykazano 10 zainstalowanych gier w automacie i wskazano ich zaprogramowaną wartość wygranych, jednak jak wynika z opinii technicznej nr [...] z dnia 7 marca 2009 r. z badania poprzedzającego rejestrację automatu wyszczególnionych jest w nim 12 gier, w tym gra Double Up. W korekcie do uzupełnienia nie wskazano gry Double Up i nie określono jej wypłacalności. Przedłożona przez skarżącą spółkę korekta z 20 maja 2013 r. do uzupełnienia z dnia 20 marca 2013 r., jest niewątpliwie niepełna, i co ważne, nie odnosi się do gry Double Up, której teoretyczna wypłacalność została ustawiona programowo na 50%. Ponadto już w dniu 12 kwietnia 2013 r. Minister Finansów cofnął Laboratorium Badawczemu Wyższej Szkoły Informatyki i Umiejętności w Ł., jednostce, która ją sporządziła, upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier z dnia 7 września 2012 r.

W zaistniałej sytuacji nie można uznać, aby skarżąca spółka przedstawiła prawidłowe i wymagane uzupełnienie do opinii. W konsekwencji też organy zasadnie przyjęły, że przedmiotowy automat do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, co uprawniało do cofnięcia rejestracji automatu.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.