Wyrok NSA, sygn. akt IV SAB 282/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 629  Sprawy mienia przejętego z naruszeniem prawa
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz. 13
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 18 stycznia 1945 R., w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 104 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Zasada praworządności w działalności organów administracji publicznej, której podstawowym elementem w działalności orzeczniczej tych organów jest zasada instancyjności oraz kontroli sądowej aktów administracyjnych, wymaga aby także roszczenia stron, nie mające uzasadnienia materialnoprawnego, zostały rozstrzygnięte w formie decyzji administracyjnej, gdyż tylko taki sposób rozstrzygnięcia umożliwia stronie obronę jej praw poprzez poddanie decyzji kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowej.

TEZY

Zasada praworządności w działalności organów administracji publicznej, której podstawowym elementem w działalności orzeczniczej tych organów jest zasada instancyjności oraz kontroli sądowej aktów administracyjnych, wymaga aby także roszczenia stron, nie mające uzasadnienia materialnoprawnego, zostały rozstrzygnięte w formie decyzji administracyjnej, gdyż tylko taki sposób rozstrzygnięcia umożliwia stronie obronę jej praw poprzez poddanie decyzji kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stefana H. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w przedmiocie odszkodowania za przejętą na własność Państwa nieruchomość rolno-leśną

I. Zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej do załatwienia w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia niniejszego wyroku wniosku Stefana H. o odszkodowanie za przejęte na własność Państwa nieruchomości położone we wsi T. o powierzchni 56,144 ha oraz o powierzchni 26,8523 ha; (...).


UZASADNIENIE

W skardze, która wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 18 grudnia 1998 r. Stefan H. zarzucił, że od roku 1950 dochodzi w Urzędzie Wojewódzkim w Rz. oraz w Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej należnego odszkodowania za przejęte na własność Państwa gospodarstwo rolno-leśne położone we wsi T. o powierzchni 56,1445 ha, bez konkretnego rezultatu.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu naczelnego przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, ale wobec faktycznego jej rozparcelowania przed dniem 1 sierpnia 1945 r. wdrożono wobec tej nieruchomości postępowanie przewidziane dekretem z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa /Dz.U. nr 57 poz. 321/. Nieruchomość leśna została przejęta na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. w sprawie przejęcia niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Tak więc skarga na bezczynność organu naczelnego jest nieuzasadniona, ponieważ w sprawie nie została podjęta żadna decyzja, która wymagałaby wydania decyzji w trybie art. 156 par. 1 Kpa. Skarga, która sprowadza się w istocie do żądania przyznania odszkodowania w postępowaniu. administracyjnym za przejęte na rzecz Państwa nieruchomości na podstawie art. 160 Kpa, nie może zostać uwzględniona, ponieważ brak. jest podstaw do podjęcia decyzji w tym trybie wobec nie wydania w tej sprawie żadnej decyzji na podstawie art. 156 par. 1 Kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 104 par. 1 Kpa organ administracji załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowi inaczej. Istotą sprawy, o której rozstrzyga się w decyzji administracyjnej może być nie tylko przyznanie stronie praw lub nałożenie na nią obowiązków lecz także odmowa nabycia praw. Jeżeli zatem strona złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie administracyjnej to stanowisko organu administracji sprowadzające się do pisemnego zawiadomienia strony o niemożliwości załatwienia sprawy W formie orzeczenia administracyjnego jest uchyleniem się organu od rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty przez wydanie stosownej decyzji.

Zasada praworządności w działalności organów administracji publicznej, której podstawowym elementem w działalności orzeczniczej tych organów jest zasada instancyjności oraz kontroli sądowej aktów administracyjnych, wymaga aby także roszczenia stron, nie mające uzasadnienia materialnoprawnego, zostały rozstrzygnięte w formie decyzji administracyjnej, gdyż tylko taki sposób rozstrzygnięcia umożliwia stronie obronę jej praw poprzez poddanie decyzji kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowej.

Skoro zatem skarga została złożona w sprawie, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o NSA oraz skarżący wyczerpał środki przewidziane w art. 37 Kpa a ponadto zwłoka w wydaniu decyzji przekroczyła bardzo znacznie terminy określone w art. 35 Kpa, to z mocy art. 26 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.