Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1873/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Gospodarka komunalna
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 1994 nr 105 poz. 509
law: Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 45
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Przepis art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 19994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509/ chroni prawa współmałżonków nie zaś małżonków rozwiedzionych i nie może być interpretowany w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i elementarnym poczuciem sprawiedliwości, co oznaczałoby naruszenie art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W sytuacji domagania się prawa do lokalu przez rozwiedzionego małżonka, który lokal ten trwale opuścił z własnej woli, założył inną rodzinę i zamieszkał z tą rodziną w innym miejscu, wyłącznie sąd powszechny władny jest orzec o prawie do lokalu w wyroku rozwodowym, bądź orzekając o podziale majątku wspólnego rozwiedzionych małżonków. Do czasu orzeczenia w tym przedmiocie me jest możliwe powoływanie się w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania z pobytu stałego na prawo do lokalu przysługujące małżonkom na podstawie art. 7 ustawy o najmie.

Celem prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wykonania obowiązku meldunkowego jest doprowadzenie ewidencji adresowej ludności do stanu zgodnego z rzeczywistością. Kwestie majątkowe nie mogą być rozstrzygane w tym postępowaniu, ani też nie mogą tamować postępowania administracyjnego w przedmiocie meldunkowym, jeżeli nie dotyczą ściśle ustaleń o charakterze cywilnoprawnym.

TEZY

Przepis art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 19994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509/ chroni prawa współmałżonków nie zaś małżonków rozwiedzionych i nie może być interpretowany w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i elementarnym poczuciem sprawiedliwości, co oznaczałoby naruszenie art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W sytuacji domagania się prawa do lokalu przez rozwiedzionego małżonka, który lokal ten trwale opuścił z własnej woli, założył inną rodzinę i zamieszkał z tą rodziną w innym miejscu, wyłącznie sąd powszechny władny jest orzec o prawie do lokalu w wyroku rozwodowym, bądź orzekając o podziale majątku wspólnego rozwiedzionych małżonków. Do czasu orzeczenia w tym przedmiocie me jest możliwe powoływanie się w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania z pobytu stałego na prawo do lokalu przysługujące małżonkom na podstawie art. 7 ustawy o najmie.

Celem prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wykonania obowiązku meldunkowego jest doprowadzenie ewidencji adresowej ludności do stanu zgodnego z rzeczywistością. Kwestie majątkowe nie mogą być rozstrzygane w tym postępowaniu, ani też nie mogą tamować postępowania administracyjnego w przedmiocie meldunkowym, jeżeli nie dotyczą ściśle ustaleń o charakterze cywilnoprawnym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Grzegorza D. na decyzję Wojewody O. z dnia 31 sierpnia 1998 r. (...) w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję (...).


UZASADNIENIE

Na wniosek Grzegorza D., będącego stroną skarżącą, Prezydent Miasta O. decyzją z dnia 23.06.1998 r. (...) orzekł o wymeldowaniu byłej żony wnioskodawcy Eweliny Manueli D. z jej synem Olgierdem Konradem O. z pobytu stałego z lokalu nr 25 przy ul. Ch. 5 w O.

Rozstrzygając tę sprawę organ pierwszej instancji przyjął w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że Ewelina Manuela D. opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego w miesiącu czerwcu 1996 r. oraz utraciła uprawnienia do pobytu w nim na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 27 stycznia 1998 r. (...) odrzucającego apelację zainteresowanej w części dotyczącej przyznania mieszkania.

W odwołaniu od tej decyzji zainteresowana podniosła, że przedmiotowego lokalu dobrowolnie nie opuściła, tylko została pozbawiona dostępu do lokalu przez wymianę zamków w drzwiach wejściowych oraz, że Sąd nie pozbawił jej prawa do dalszego zajmowania spornego lokalu, a tylko odrzucił wniosek o przyznanie jej wyłącznie prawa do lokalu.

Po rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta O. dnia 29 czerwca 1998 r. Wojewoda O. decyzją z dnia 31.08.1998 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wymeldowania Eweliny Manueli D. i jej małoletniego syna Olgierda z pobytu stałego w lokalu przy ul. C. 5 m 25 w O.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Wojewoda O. podał co następuje.

Lokal mieszkalny nr 25 przy ul. Ch. 5 w O. jest lokalem komunalnym. W aktach sprawy znajduje się umowa jego najmu zawarta z dnia 3 marca 1995 r. przez O. Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w O. z Grzegorzem D. Ewelina Manuela D. wstąpiła również w stosunek najmu powyższego lokalu na mocy art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509 ze zm./, który stanowi, że małżonkowie wspólnie zamieszkujący lokal są z mocy prawa jego najemcami chociażby umowa najmu została zawarta przez jednego z nich. Przytoczona umowa ma nadal moc obowiązującą, a zatem brak jest podstaw do uznania, że zainteresowana utraciła status współnajemczyni tego lokalu.

Wobec tego nie występuje jedna z przesłanek niezbędnych do wymeldowania zainteresowanej decyzją administracyjną.

Sąd Wojewódzki w O. wyrokiem z dnia 28 marca 1997 r. (...) rozwiązał przez rozwód związek małżeński stron, lecz nie rozstrzygnął o prawie do spornego lokalu. Sąd Apelacyjny w W. w dniu 27 stycznia 1998 r. odrzucił apelację zainteresowanej w części dotyczącej przyznania jej mieszkania, jednakże nie upoważnia to do stwierdzenia, że odwołująca się utraciła uprawnienia do zamieszkiwania w spornym lokalu.

Również występują rozbieżności w ustaleniach co do przyczyn opuszczenia przez zainteresowaną spornego lokalu.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.

Na decyzję Wojewody O. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Grzegorz D., żądając jej uchylenia z następujących powodów.

Skarżący podaje, że jest inwalidą I grupy od ośmiu lat po wypadku samochodowym.

W czasie pobytu w szpitalu, żona skarżącego związała się z innym mężczyzną. Gdy dowiedziała się, że skarżący wraca ze szpitala, wówczas wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania zbierając wszystkie swoje rzeczy, a następnie wystąpiła o rozwód, który został orzeczony 26 marca 1996 r.

Ewelina Manuela D. wyjechała wraz z konkubentem Józefem O. do jego rodziców i zamieszkał a w miejscowości L.-K. wraz z konkubentem i ich wspólnym dzieckiem.

Skarżący nie wyobraża sobie wspólnego zamieszkania w kawalerce o powierzchni 28 m2 wspólnie z byłą żoną i jej konkubentem oraz ich dziećmi, i jest przekonany, że skarżąca dąży do zawładnięcia lokalem a nie do powrotu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda O. wniósł o jej oddalenie i poinformował, że w celu wyeliminowania niezgodności zapisów w ewidencji ludności, dotyczących miejsca pobytu Eweliny D. i jej syna z faktycznym miejscem zamieszkania, wystąpiono do Urzędu Gminy w K. o podjęcie działań zmierzających do uregulowania przez zainteresowaną obowiązku meldunkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie skarżącej Eweliny Manueli D. z małoletnim synem Olgierdem Konradem O. z miejsca stałego zameldowania w lokalu nr 25 przy ul. Ch. 5 w O.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w spornym lokalu skarżąca nie zamieszkuje. Ewelina D., po rozwodzie z Grzegorzem D. orzeczonym z jej winy, skoncentrowała swoje życie rodzinne w innej miejscowości - pod adresem L.-K. - gdzie zamieszkuje w wraz konkubentem i ich wspólnym dzieckiem w domu jego rodziców.

Skarżąca przyznała, że przedmiotowy lokal opuściła w czerwcu 1996 r. Sporny lokal, składający się z jednego pokoju o powierzchni 16 m2 i kuchni, o łącznej powierzchni użytkowej 28,6 m2, przydzielony został Grzegorzowi D. w dniu 3.03.1995 r. Skarżący jest inwalidą I grupy, wymagającym stałej opieki lekarskiej. Utrzymuje się z renty w wysokości 355 zł.

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ przewiduje możliwość wymeldowania, na wniosek strony lub z urzędu, gdy osoba, której dotyczy postępowanie utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się lokal ten opuściła.

Fakt opuszczenia lokalu przez skarżącą bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się nie budzi wątpliwości.

Natomiast utratę prawa skarżącej do lokalu, w związku z obowiązywaniem art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509/, należy oceniać w konkretnych okolicznościach niniejszej sprawy, mając na względzie to, że skarżąca opuszczając trwałe miejsce stałego zameldowania zrezygnowała z przysługującego jej prawa do wspólnego zamieszkiwania w lokalu, który z uwagi na powierzchnię i stan zdrowia byłego męża nie nadaje się do wspólnego zamieszkiwania przez dwie zwaśnione rodziny.

Przepis art. 7 cyt. ustawy o najmie lokali chroni prawa współmałżonków nie zaś małżonków rozwiedzionych i nie może być interpretowany w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i elementarnym poczuciem sprawiedliwości, co oznaczałoby naruszenie art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W sytuacji domagania się prawa do lokalu przez rozwiedzionego małżonka, który lokal ten trwale opuścił z własnej woli, założył inną rodzinę i zamieszkał z tą rodziną w innym miejscu, wyłącznie sąd powszechny władny jest orzec o prawie do lokalu w wyroku rozwodowym, bądź orzekając o podziale majątku wspólnego rozwiedzionych małżonków.

Do czasu orzeczenia w tym przedmiocie nie jest możliwe powoływanie się w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania z pobytu stałego na prawo do lokalu przysługujące małżonkom na postawie art. 7 ustawy o najmie lokali.

Celem prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wykonania obowiązku meldunkowego jest doprowadzenie ewidencji adresowej ludności do stanu zgodnego z rzeczywistością. Kwestie majątkowe nie mogą być rozstrzygane w tym postępowaniu, ani też nie mogą tamować postępowania administracyjnego w przedmiocie meldunkowym, jeżeli nie dotyczą ściśle ustaleń o charakterze cywilnoprawnym.

W niniejszej sprawie nie toczy się postępowanie sądowe o podział majątku wspólnego rozwiedzionych małżonków, a sąd odrzucił apelację Eweliny D. w części dotyczącej przyznania jej spornego lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał już wielokrotnie na to, że miejsce pobytu stałego to lokal mieszkalny, w którym koncentruje się wszystkie codzienne sprawy, miejsce gdzie się przebywa, wypoczywa, i prowadzi gospodarstwo domowe, a dzieci pobierają naukę.

Warunkom tym odpowiada pobyt Eweliny D. w domu rodziców konkubenta w miejscowości L.

W tej sytuacji sama wola skarżącej pozostania zameldowaną w lokalu przy ul. Ch. 5 m 25 w O. nie jest wystarczającą, wobec zaistnienia obu przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniających wymeldowanie w postępowaniu administracyjnym.

Mając na względzie powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł jak w sentencji.