Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1687/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 94a ust. 1-3, art. 129b
journal: Dz.U. 2019 poz 499
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j.
article: art. 1 par. 1-2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2019 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem prowadzenia zakazanej reklamy apteki oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez [...] Spółka z o. o. z siedzibą w [...] (dalej "Skarżąca", "Spółka", "Strona") decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej "GIF" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w K. z dnia [...] kwietnia 2018 r. (dalej "WIF", "organ I instancji") o stwierdzeniu naruszenia przez Spółkę zakazu prowadzenia reklamy aptek, umorzeniu postępowania w części dotyczącej nakazu zaprzestania prowadzenia powyższej reklamy aptek oraz nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.800 złotych.

Jako postawę prawną skarżonej decyzji GIF wskazał art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 94a ust. 1 i art. 129b ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 499 ze zm.), dalej "p.f.", oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.").

Rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 18 maja 2017 r., do WIF wpłynęło pismo GIF przekazujące zawiadomienie o podejrzeniu prowadzenia reklamy aptek, z załączonym zrzutem ekranu z dnia 21 kwietnia 2017 r., przedstawiającym stronę internetową www.[...], na której widoczne jest hasło "[...]", zdjęcia opakowań produktów leczniczych, wyrobów medycznych, suplementów diety i kosmetyków, wraz z ich cenami.

WIF w dniu 18 maja 2017 r. sporządził wydruki ze strony internetowej www.[...], w tym wydruk regulaminu usług. Powyższe wydruki ujawniły, że przedsiębiorca D. sp. z o. o. z siedzibą w [...] i usunął ze strony internetowej www.[...] hasło "[...]". Przedmiotowe wydruki pozwoliły również na ustalenie listy aptek zlokalizowanych na terenie województwa śląskiego, które były reklamowane za pomocą hasła "[...]".

Pismem z dnia 13 listopada 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w K. zawiadomił spółkę [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie podejrzenia naruszenia art. 94a ust. 1 p.f. w zakresie reklamy 79 aptek zlokalizowanych na terenie województwa [...] za pomocą zamieszczonego na stronie internetowej www.[...], której administratorem jest ww. spółka, hasła reklamowego o treści "[...]".

Pismem z 19 grudnia 2017 r. WIF poinformował Stronę o przysługującym jej przed wydaniem decyzji prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Strona pismem z dnia 3 stycznia 2018 r. wyjaśniła, że zamieszczenie na stronie internetowej www.[...] hasła o treści "[...]" było wynikiem incydentalnego błędu systemu, hasło zostało niezwłocznie usunięte ze strony internetowej, a powyższa aktywność w tym zakresie nie jest już prowadzona.

Pismem z dnia 9 stycznia 2018 r. organ I instancji wezwał Stronę do podania dokładnej daty zamieszczenia hasła reklamowego o treści "[...]" na stronie internetowej www.[...], oraz dokładnej daty jego usunięcia z internetu.

Odpowiadając na wezwanie organu do złożenia pisemnych wyjaśnień, Strona pismem z 22 stycznia 2018 r. ponownie wskazała, że zamieszczenie na stronie internetowej www.[...] hasła o treści "[...]" było wynikiem incydentalnego błędu systemu, a hasło to zostało niezwłocznie usunięte ze strony internetowej. W piśmie nie podano dokładnej daty zamieszczenia i usunięcia przedmiotowego hasła z sieci.

Kolejnym pismem skierowanym do Strony, datowanym na 1 lutego 2018 r., organ I instancji ponownie zawiadomił Spółkę o zamiarze zakończenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji. Jednocześnie organ pouczył o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie datowanym na 16 lutego 2018 r. Strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko.

W dniu 9 kwietnia 2018 r., WIF wydał w przedmiotowej sprawie decyzję, mocą której:

1. stwierdził, naruszenie przez przedsiębiorcę [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] przy ul. [...], zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 p.f., przez prowadzenie reklamy zlokalizowanych na terenie województwa śląskiego następujących aptek:

1) "[...]", [...], ul. [...];

2) "[...]", [...], ul. [...];

3) "[...]", [...], [...];

4) "[...]", [...], ul. [...];

5) "[...]", [...], [...];

6) "[...]", [...], ul. [...];

7) "[...]", [...], ul. [...];

8) "[...]", [...], ul. [...];

9) "[...]", [...], ul. [...];

10) "[...]", [...], ul. [...];

11) "[...]", [...], ul. [...];

12) "[...]", [...], ul. [...];

13) "[...]", [...], [...];

14) "[...]", [...], ul. [...];

15) "[...]", [...], ul. [...];

16) "[...]", [...], ul. [...];

17) "[...]", [...], ul. [...];

18) "[...]", [...], ul. [...];

19) "[...]", [...], ul. [...];

20) "[...]", [...], ul. [...];

21) "[...]", [...], ul. [...];

22) "[...]", [...], ul. [...];

23) "[...]", [...], ul. [...];

24) "[...]", [...], ul. [...];

25) "[...]", [...], ul. [...];

26) "[...]", [...], ul. [...];

27) "[...]", [...], ul. [...];

28) "[...]", [...], ul. [...];

29) "[...]", [...], ul. [...];

30) "[...]", [...], ul. [...];

31) "[...]", [...], ul. [...];

32) "[...]", [...], ul. [...];

33) "[...]", [...], ul. [...];

34) "[...]", [...], ul. [...];

35) "[...]", [...], ul. [...];

36) "[...]", [...], ul. [...];

37) "[...]", [...], ul. [...];

38) "[...]", [...], ul. [...];

39) "[...]", [...], ul. [...];

40) "[...]" [...], ul. [...];

41) "[...]", [...], ul. [...];

42) "[...]", [...], ul. [...];

43) "[...]", [...], ul. [...];

44) "[...]", [...], ul. [...];

45) "[...]", [...], ul. [...];

46) "[...]", [...], ul. [...];

47) "[...]", [...], ul. [...];

50) "[...]", [...], ul. [...];

51) "[...]", [...], ul. [...];

52) "[...]", [...], ul. [...];

53) "[...]", [...], [...];

54) "[...]", [...], [...];

55) "[...]", [...], [...];

56) "[...]", [...], ul. [...];

57) "[...]", [...], [...];

58) "[...]", [...], ul. [...];

59) "[...]", [...]. ul. [...];

60) "[...]", [...], ul. [...];

61) "[...]", [...], ul. [...];

62) "[...]", [...], ul. [...];

63) "[...]", [...], ul. [...];

64) "[...]", [...], ul. [...];

65) "[...]", [...], ul. [...];

66) "[...]", [...], ul. [...];

67) "[...]", [...], [...];

68) "[...]", [...], ul. [...];

69) "[...]", [...], ul. [...];

70) "[...]", [...], ul. [...];

71) "[...]", [...], ul. [...];

72) "[...]", [...], ul. [...];

73) "[...]", [...], ul. [...];

74) "[...]", [...], ul. [...];

75) "[...]", [...], ul. [...]1;

76) "[...]", [...], ul. [...];

77) "[...]", [...], ul. [...];

78) "[...]", [...], ul. [...];

79) "[...]", [...], ul. [...],

- polegającej na zamieszczeniu na stronie internetowej www.[...] hasła "[...]", i umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia powyższej reklamy aptek;

2. na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 p.f. nałożył na przedsiębiorcę [...] ul. [...], karę pieniężną w wysokości 15.800 tysięcy złotych, za prowadzenie reklamy ww. 79 aptek, polegającej na zamieszczeniu na stronie internetowej www.[...] hasła "[...]".

Strona pismem z dnia 20 kwietnia 2018 r. wniosła odwołanie od ww. decyzji zaskarżając ją w zakresie punktu 2 oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej części decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonej części decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Strona zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1, 80 i art. 107 k.p.a. Jednocześnie Strona zarzuciła ww. decyzji naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 129b ust. 2 p.f. przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności, które powinny mieć wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej. W uzasadnieniu odwołania Strona podnosiła, że organ I instancji określając wysokość kary pieniężnej nakładanej na Spółkę nie uwzględnił, że nośność reklamy była niewielka, a hasło reklamowe było usunięte niezwłocznie.

Rozpoznając odwołanie, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. GIF utrzymał w mocy decyzję WIF z dnia [...] r. w zaskarżonej części.

GIF w decyzji wskazał, że art. 94a ust. 1 p.f. stanowi, że reklama aptek i ich działalności jest zabroniona. Ponieważ przepisy nie definiują wprost pojęcia "reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności", stąd sposób rozumienia tego pojęcia został wypracowany z pomocą orzecznictwa.

Przywołując obszernie wyroki sądów administracyjnych dotyczące interpretacji pojęcia reklamy apteki (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1000/13, gdzie wskazano, że: "Reklamą produktu leczniczego jest działalność polegająca na informowaniu lub zachęcaniu do stosowania produktu leczniczego, mająca na celu zwiększenie: liczby przepisywanych recept, dostarczania, sprzedaży lub konsumpcji produktów leczniczych.") organ stwierdził, że reklamą (jako taką) jest działalność sprzedawcy polegająca na informowaniu lub zachęcaniu do określonego zachowania się nabywcy, mająca na celu zwiększenie jego obrotów. Ponadto, Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07 wskazał, że: "Przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany. Wypowiedź jest reklamą gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana". Stanowisko to podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach sygn. akt: II GSK 1156/15, II GSK 682/15, II GSK 907/14. Ponadto GIF w uzasadnieniu swej decyzji powołuje się na liczne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w których wskazano, że "za reklamę działalności apteki należy uznać każde działanie, skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, jeżeli jego celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych oferowanych w danej aptece" (powołane wyroki: m. in. z 24 stycznia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1908/12, z 20 września 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 838/10).

Zdaniem GIF umieszczenie na stronie internetowej www.[...] hasła o treści "[...]", niewątpliwie stanowi reklamę nie tylko tych produktów ale również apteki, w której przedstawione produkty są dostępne. Takie komunikaty sugerują klientom, że zaprezentowane produkty, są sprzedawane w wyjątkowo korzystnej cenie, a zatem zmierzają do zwiększenia obrotu w aptece. Dalej, jak organ twierdzi, klient napotykając w Internecie komunikat o treści "[...]", może dojść do przekonania, że nabywając te produkty w momencie obowiązywania promocji odniesie wymierną korzyść ekonomiczną - zaoszczędzi i pod wpływem tego przekonania dokona zakupu tych produktów w tej właśnie aptece.

Organ odwoławczy uznał za bezsporne i udowodnione to, że omawiana reklama była zamieszczona na stronie internetowej www.[...] od dnia [...] r. (co potwierdza wydruk dołączony do zawiadomienia o podejrzeniu prowadzenia reklamy aptek, sporządzony przez Panią [...]) do dnia [...] r. (jak wskazuje wydruk sporządzony przez WIF).

GIF zaznaczył, że Strona nie zaprzecza powyższym ustaleniom, natomiast kwestionuje jedynie wysokość nałożonej na nią kary pieniężnej za naruszenie art. 94a ust. 1 p.f.

Odpowiadając na zarzuty odwołania, GIF nie dopatrzył się uchybień procesowych ze strony organu I instancji, mogących mieć wpływ na wynik sprawy. GIF podzielił stanowisko organu I instancji, że zgromadzone w sprawie dowody jednoznacznie i niewątpliwie wskazują na naruszenie przez Spółkę art. 94a ust. 1 p.f. W opinii organu odwoławczego Skarżąca na stronie internetowej www.[...] reklamuje apteki, które realizują zamówienia składane przez tę stronę.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nie określił dokładnie czasookresu trwania kwestionowanej działalności, bowiem w sentencji decyzji nie wskazał, że reklama aptek za pośrednictwem hasła o treści "[...]" była zamieszczona na stronie internetowej www.[...] od [...] r. do [...] r., natomiast dokumentacja zgromadzona w sprawie oraz uzasadnienie przedmiotowej decyzji przemawiają za prowadzaniem reklamy we wskazanym okresie. Mimo to, w ocenie GIF, decyzja organu I instancji z [...] r. nie narusza prawa w sposób rażący oraz nie narusza w sposób rażący interesu społecznego.

Odnosząc się do jednej z tez odwołania, że przedmiotowa reklama była wynikiem błędu systemu, a jej nośność była znikoma, GIF przyjął, że Strona działała w sposób przemyślany i nakierowany na obejście zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych wynikających z art. 94a ust. 1 p.f. Zdaniem organu odwoławczego nie wydaje się prawdopodobne, aby w wyniku błędu systemu na stronie internetowej www.[...] pojawiło się hasło, które będzie korzystne dla aptek realizujących zamówienia za pośrednictwem ww. strony. Ponadto GIF w swej decyzji podkreśla, że Strona w sposób ciągły reklamuje apteki na wskazanej wyżej stronie internetowej – jednak są to reklamy o innej treści niż w przedmiotowej sprawie.

Zdaniem organu odwoławczego fakt, że Strona zaprzestała prowadzenia reklamy aptek za pośrednictwem hasła o treści "[...]", nie może w przedmiotowej sprawie spowodować obniżenia wymiaru kary pieniężnej, bowiem nie pozwalają na to okoliczności naruszenia art. 94a ust. 1 p.f. W ocenie GIF brak jest też podstaw do zmiany wysokości kary pieniężnej, przy czym organ wskazał okoliczności, które, w jego ocenie, miały wpływ na ustalenie wysokości kary pieniężnej.

Organ wskazał, że w decyzji będącej przedmiotem odwołania nałożoną karę w wysokości 15.800 złotych, czyli po 200 złotych za każdą aptekę, przy uwzględnieniu wskazanych powyżej okoliczności.

Zdaniem GIF nie można też zarzucić, że kara została nałożona arbitralnie - w oderwaniu od stanu faktycznego, czy też nieadekwatnie do niego. Dlatego organ uznał, że nie widzi możliwości, obniżenia kary, również ze względu na samą jej istotę. Kara pieniężna jest sankcją za nieprzestrzeganie przepisów, jak również ma zniechęcić do naruszenia prawa w przyszłości, przez co musi być dolegliwa, a jednocześnie możliwa do spełnienia. Ponadto wysokość kary wymierzono z uwzględnieniem realiów niniejszej sprawy oraz faktu, że przedsiębiorca zarabia na prowadzeniu portalu internetowego [...], tworząc znaną sieć "[...]" W ocenie organu odwoławczego niższa kara pieniężna mogłaby nie zniechęcić Strony do naruszenia prawa w przyszłości.

Skarżąca - z zachowaniem trybu i terminu - złożyła skargę na decyzję GIF do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1) art. 129b ust. 1 i 2 p.f. poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności, które powinny mieć wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej oraz uwzględnienie okoliczności, które nie powinny mieć wpływu na wysokość nałożonej kary pieniężnej, a w konsekwencji utrzymanie w mocy w zaskarżonej części decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2018 r.;

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. art. 6, 7, 8, 11, 15, 77 § 1, 80 i art. 107 k.p.a.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zaskarżonej części zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a." oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Główny Inspektor Farmaceutyczny w odpowiedzi na skargę wniósł o nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Wymaga podkreślenia, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób wskazujący na jej uchylenie.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie jej stanu faktycznego, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a ich argumentacja jest jasna i wyczerpująca.

Przepis art. 94a ust. 1 p.f. wprowadza bezwzględny zakaz prowadzenia reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Jednocześnie zgodnie z nim reklamy nie stanowi wyłącznie informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Stosownie do ust. 2 art. 94a p.f. nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy w zakresie działalności reklamowej aptek, punktów aptecznych i placówek obrotu pozaaptecznego sprawuje Wojewódzki inspektor farmaceutyczny, który w razie stwierdzenia naruszenia przepisu ust. 1 lub 1a nakazuje, w drodze decyzji, zaprzestanie prowadzenia reklamy (art. 94a ust. 3 p.f.).

Na wstępie wypada zaznaczyć, że wskazany przepis art. 94a p.f. został wprowadzony ustawą z 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2007 r. nr 75 poz. 492), co było konsekwencji implementacji m.in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (2004/27/WE), zmieniającej ww. dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi i obowiązywał od dnia 1 maja 2007 r. Sformułowany w nim zakaz dotyczył reklamy działalności aptek lub punktów aptecznych, skierowanej do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach.

Zmiany te uzasadniono koniecznością zwiększenia ochrony pacjentów oraz finansów publicznych przed negatywnymi skutkami reklamy aptek, wskazując, że "cele przedsiębiorców prowadzących apteki, w tym dążenie do maksymalizacji zysku, muszą być podporządkowane wymogom wynikającym z konieczności ochrony zdrowia pacjentów" (uzasadnienie do projektu ww. nowelizacji, druk sejmowy VI.3491). Przyjęcie przez ustawodawcę tak szerokiego zakazu reklamy pozostaje w zgodzie z uregulowaniami unijnymi dotyczącymi swobody działalności gospodarczej, reklamy usług (por. pkt 69, 70 wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 maja 2017 r. w sprawie C-339/15 p-ko Lucowi Vanderborghtowi, opubl curia.europa.eu).

Podkreślenia wymaga także, że w aktualnym w sprawie na dzień orzekania przez organy stanie prawnym nie zawarto legalnej definicji reklamy apteki i jej działalności. Wobec tego, posiłkując się definicjami pojęcia reklamy zawartymi w publikacjach słownikowych, wskazać trzeba, że za reklamę uważa się każde działanie, mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (np. Wielki Słownik Wyrazów Obcych pod red. M. Bańki, wyd. PWN, Warszawa 2003).

Nie ulega wątpliwości, że reklama może przyjmować różne formy, w tym gazetki, ulotki, foldery, czy strony internetowe zachęcające do korzystania z usług apteki, która swoim klientom oferuje określone bonusy. Jak zauważa się w literaturze - na gruncie poprzedniego stanu prawnego - podstawowym elementem reklamy działalności apteki lub punktu aptecznego jest zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu medycznego w konkretnej aptece, niezależnie od formy i metody jej przeprowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków, jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży ww. produktów w danej aptece lub punkcie aptecznym (v. Marta Koremba w Komentarzu do art. 94a p.f., stan prawny na 1 lipca 2009 r.).

Przedmiotem niniejszego postępowania było prowadzenie przez spółkę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] niedozwolonej reklamy działalności 79 aptek zlokalizowanych na terenie województwa śląskiego za pomocą zamieszczonego na stronie internetowej apteki www.[...] hasła o treści "[...]" w okresie od 21 kwietnia 2017 r. do 18 maja 2017 r. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, hasło informujące o promocjach serii kosmetyków [...] niewątpliwie ma charakter reklamowy. Słowo "promocja" sugeruje, że ceny tych towarów są wyjątkowo korzystne. Odbiorca takiego komunikatu może dojść do przekonania, że nabywając te produkty w momencie obowiązywania promocji zaoszczędzi i pod wpływem tego przekonania dokona zakupu tych produktów. Zgodnie z regulaminem, zamieszczonym na stronie internetowej www.[...], za pośrednictwem portalu [...], klient może zamówić różne artykuły, w tym kosmetyki, i odebrać je w wybranej placówce – aptece. Z powyższego wynika, że wszelkie informacje o promocjach, czy korzystnych obniżkach cen, przedstawione na ww. stronie internetowej, odnoszące się do artykułów, dostępnych w aptekach, można powiązać z aptekami wymienionymi w katalogu aptek, które realizują zamówienia z tego portalu. Tym samym hasło reklamowe "[...]" mogło być kojarzone z aptekami wymienionymi w "Katalogu aptek realizujących zamówienia z [...]" znajdującym się na stronie internetowej Skarżącej.

Takie działania, w ocenie Sądu, bez wątpienia stanowią reklamę tych aptek, gdyż wskazują wprost na możliwość zakupu serii kosmetyków [...] do dokonania zakupów tak promowanych artykułów właśnie w tych aptekach. W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, opisane powyżej działania polegające na zamieszczeniu na stronie internetowej hasła reklamowego "[...]" stanowiły zabronioną reklamę 79 aptek zlokalizowanych na terenie województwa [...], o której mowa w art. 94a ust. 1 p.f.

Zdaniem Sądu, zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 129b ust. 1 p.f. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem "karze pieniężnej w wysokości do 50000 złotych podlega ten, kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, produktu aptecznego oraz ich działalności". Konstrukcja przepisu art. 129b ust. 2 p.f. przesądza o konieczności nałożenia kary pieniężnej w przypadku naruszenia art. 94a ust. 1 p.f. nie przewidując jakichkolwiek okoliczności pozwalających na odstąpienie od jej nałożenia.

W niniejszej sprawie konsekwencją ustalenia, że skarżąca prowadziła niedozwoloną reklamę 79 aptek było nałożenie na nią sankcji w wysokości 15.800 złotych. Kara ta nie została określona w sposób arbitralny, gdyż organy obszernie uzasadniły jakimi okolicznościami kierowały się ustalając jej wysokość. Wskazane zostało, że:

- okres prowadzenia reklamy aptek za pośrednictwem hasła "[...]", jaki został udowodniony w niniejszym postępowaniu jest stosunkowo krótki – tj. od 21 kwietnia 2017 r. do 18 maja 2017 r.;

- materiał dowodowy wskazuje, że Strona prowadzi reklamę aptek za pośrednictwem różnych haseł reklamowych zamieszczanych na stronie internetowej www.[...];

- niniejsze postępowanie dotyczyło naruszenia zakazu reklamy co do 79 aptek na terenie województwa [...];

- Strona odstąpiła od prowadzenia reklamy apteki za pośrednictwem hasła "[...]", przed wydaniem decyzji;

- od przedsiębiorcy uzyskującego zezwolenie na prowadzenie apteki wymagana jest znajomość przepisów regulujących ten rodzaj działalności gospodarczej, w szczególności art. 94a ust. 1 p.f.;

- Strona nie była uprzednio karana przez WIF za naruszenie art. 94a ust. 1 p.f.;

- kara pieniężna musi być dotkliwa, ponieważ ma zapobiec ponownemu naruszeniu przepisów przez podmiot prowadzący zakazaną reklamę apteki i jej działalności.

Odnośnie zaakcentowanego w skardze rozszerzenia argumentacji organu odwoławczego dotyczącego również oceny tych działań Strony, które nie podlegały rozpatrzeniu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, zauważyć należy, że okoliczności te nie wpłynęły w żaden sposób na wymiar kary pieniężnej.

Sąd zgodził się jednocześnie z argumentami organu odwoławczego, że kara pieniężna jest sankcją za nieprzestrzeganie przepisów, jak również ma zniechęcić do naruszenia prawa w przyszłości, przez co musi być dolegliwa, a jednocześnie możliwa do spełnienia.

W ocenie Sądu organy rozstrzygające w niniejszej sprawie działały na podstawie i w granicach przepisów prawa. Podejmując sporne rozstrzygnięcia prawidłowo zastosowały zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, a przyjęta przez nie podstawa prawna wynikała z obowiązującego prawa materialnego. Zdaniem Sądu, nie można organom odmówić respektowania zasad ogólnych wyrażonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 15 k.p.a. zasad. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (art. 77 i art. 80 k.p.a.).

Z kolei uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji WIF odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się zatem ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia norm prawa materialnego, tj. art. 94a ust. 1 p.f. oraz art. 129b p.f.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.