Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 171/99
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2000-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a", art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a"
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./  - uprawnień kombatanckich pozbawia się osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach, tzn. osoby, które pełniły służbę lub funkcje i były zatrudnione między innymi w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, o ile nie przedłożą one dowodów na to, że skierowane zostały do tych służb i organów przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje zostały zwerbowane w celu udzielania im pomocy /art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach/, względnie dowodów na to, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w tych strukturach /w danym wypadku w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa/: "wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej" /art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach - w wersji obowiązującej do dnia 8 października 1999 r./.

TEZY

Zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./  - uprawnień kombatanckich pozbawia się osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach, tzn. osoby, które pełniły służbę lub funkcje i były zatrudnione między innymi w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, o ile nie przedłożą one dowodów na to, że skierowane zostały do tych służb i organów przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje zostały zwerbowane w celu udzielania im pomocy /art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach/, względnie dowodów na to, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w tych strukturach /w danym wypadku w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa/: "wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej" /art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach - w wersji obowiązującej do dnia 8 października 1999 r./.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Mariana E. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 12.10.1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 1999 r. V SA 2015/98 - oddala rewizję nadzwyczajną.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 12 października 1998 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek Mariana E., utrzymał w mocy swą uprzednio wydaną decyzję z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie pozbawienia Mariana E. uprawnień kombatanckich, jako osoby zatrudnionej w strukturze Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, która uzyskała te uprawnienia z tytułu udziału w walce o utrwalanie władzy ludowej /art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o kombatantach/. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 1999 r. /V SA 2015/98/ oddalił skargę Mariana E. na powyższą decyzję, podnosząc w uzasadnieniu tego wyroku w szczególności to, że z zaświadczenia (...) byłego ZBoWiD w Warszawie wydanego w dniu 24 września 1982 r. wynika, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej", a w dokumentacji zgromadzonej w rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów, które wskazywałyby, że skarżący posiada inny tytuł do uzyskania uprawnień kombatanckich.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 4 października 1999 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 1999 r. /V SA 2015/98/, zarzucając rażące naruszenie: po pierwsze - art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, wobec uznania, że w danym wypadku był to jedyny tytuł skarżącego do korzystania z uprawnień kombatanckich; po drugie - art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach, wobec jego rozszerzającej interpretacji; po trzecie - art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, który nie powinien mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie; oraz po czwarte - art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ w związku z art. 59 ustawy o NSA, wobec braku rzetelnego zbadania, czy nie istniały okoliczności uzasadniające uwzględnienie skargi. W konsekwencji, w rewizji nadzwyczajnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności: po pierwsze - że skarżący może mieć tytuł do korzystania z uprawnień kombatanckich z racji udziału w walkach z Werwolfem w okresie od 19 lutego 1947 r. do 31 grudnia 1947 r., skoro w tym okresie "pełnił bowiem służbę na Ziemiach Odzyskanych. Na terenach miejscowości, w których zainteresowany pełnił służbę /J. i B./, działały oddziały Werwolfu (...). Jest więc wysoce prawdopodobne, że zainteresowany, który na podstawie ustawy z 1982 r. otrzymał uprawnienia za utrwalanie władzy ludowej w okresie 19.02.1947 - 31.12.1947 r., otrzymał je wówczas za walkę z Werwolfem"; po drugie - że skarżący nie może być pozbawiony uprawnień kombatanckich przez organ administracji publicznej "bez należytego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym z pominięciem okoliczności, które wskazują, że uprawnienia te mogły mu przysługiwać z mocy innego tytułu"; po trzecie - że jeżeli skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie z innego tytułu, to należało zbadać "czy nie zachodzą okoliczności pozbawiające go uprawnień z mocy art. 21 z mocy art. 21 ust. 2 ustawy", tym bardziej że z pisma Urzędu Ochrony Państwa Biura Ewidencji i Archiwum z dnia 22 maja 1997 r. dotyczącego przebiegu służby skarżącego wynika, że "nie ma dokumentów - uzasadniających postawienie zainteresowanemu zarzutu walki ze zbrojnym podziemiem. Dlatego, w opinii rewizji nadzwyczajnej, w sytuacji, gdy Urząd nie mógł udowodnić zainteresowanemu okoliczności wymienionych w art. 21 ust. 2 pkt 4, nie mógł od niego także żądać dowodów na okoliczności, o których mowa w art. 21 ust. 3"; oraz po czwarte - że fakt nie uwzględnienia przez Urząd powoływania się przez skarżącego na udział w walkach z Werwolfem stanowił wystarczającą podstawę do uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną podniósł, że zarzuty rewizji nadzwyczajnej oparte zostały na niewłaściwie ustalonych podstawach faktycznych, bowiem z zebranego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż po pierwsze - zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej"; po drugie - pełnił on służbę wyłącznie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa; po trzecie - w latach 1950 1951 brał udział w walkach z bandami na terenie województwa białostockiego, co zresztą sam napisał także w swoim życiorysie. W tej sytuacji, w odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną stwierdza się, iż w całości chybione są podniesione w rewizji nadzwyczajnej zarzuty naruszenia art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 i art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" oraz że był zatrudniony w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Dlatego powoływana w rewizji nadzwyczajnej okoliczność, że uprawnienia kombatanckie przysługiwać mu mogą także "za walkę z Werwolfem i szabrownikami na Ziemiach Odzyskanych" /o czym stanowi art. 1 ust. 2 pkt 6 in fine ustawy o kombatantach/, nie może być w danym wypadku brana pod uwagę, skoro - zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy o kombatantach - uprawnień kombatanckich pozbawiono osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach, tzn. osoby, które pełniły służbę lub funkcje i były zatrudnione między innymi w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, o ile nie przedłożą one dowodów na to, że skierowane zostały do tych służb i organów przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje zostały zwerbowane w celu udzielania im pomocy /art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach/, względnie dowodów na to, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w tych strukturach /w danym wypadku w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa/: "wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej" /art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach - w wersji obowiązującej do dnia 8 października 1999 r., tzn. w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji - por. art. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy z dnia 4 marca 1999 r. - Dz.U. nr 77 poz. 862/. Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że skarżący w ogóle nie przeprowadził takiego dowodu. W konsekwencji stwierdzić należy, że całkowicie bezzasadny jest również podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut naruszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem art. 328 par. 2 Kpc w związku z art. 59 ustawy o NSA.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[12] Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, (...) /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.