Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 580/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 2;
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1.
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 9 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez E. P. - reprezentowaną przez adwokata T. K., jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej ARiMR) z dnia 9 września 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 1 września 2014 r., nr [...], wydaną w trybie wznowienia postępowania w sprawie przyznania E. P. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 12 maja 2011 r., trzykrotnie korygowanym, E. P. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, deklarując ostatecznie w ramach płatności JPO działki o powierzchni 225,41 ha oraz płatności UPO działki o powierzchni 201,80 ha.

W dniach: 5, 17 i 24 stycznia 2012 r. w gospodarstwie rolnym E. P. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności dla działek rolnych położonych odpowiednio w województwie [...], [...] i [...] oraz w zakresie kwalifikowalności powierzchni, która na poszczególnych działkach wykazała nieprawidłowości objęte kodami: DR13, DR7, DR13+, DR18, DR14.

Decyzją z dnia 31 maja 2012 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu umorzył postępowanie odnośnie wycofanych przez stronę działek oraz przyznał E. P. płatność na rok 2011 w wysokości 119.158,04 zł z tytułu JPO, w pomniejszonej wysokości o kwotę 28.569,46 zł oraz odmówił przyznania UPO i nałożył sankcję w wysokości 41.869,44 zł, podlegającą potrąceniu z płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych.

Po rozpoznaniu odwołania, wniesionego przez E. P. od powyższej decyzji, Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 18 lipca 2012 r., nr [...], utrzymał ją w mocy.

Następnie, decyzją z dnia 16 maja 2013 r., nr [...], Prezes ARiMR stwierdził nieważność wyżej wskazanej decyzji z dnia 18 lipca 2012 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia 31 maja 2012 r.

W konsekwencji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu ponownie rozpoznał sprawę i decyzją z dnia 17 czerwca 2013 r., nr [...], umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności dla wycofanych przez stronę działek rolnych oraz przyznał E. P. płatności na 2011 r. w łącznej wysokości 122.843,34 zł z tytułu JPO, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 24.884,16 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, oraz odmówił przyznania UPO do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 41.869,44 zł, podlegającą potrąceniu z płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

W dalszej kolejności, postanowieniem z dnia 27 marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu, działając na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 K.p.a., wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia 17 czerwca 2013 r. wskazując, że wyszły na jaw nowe okoliczności i dowody nieznane organowi w dniu wydania decyzji przyznającej płatności bezpośrednie na rok 2011, świadczące o nieużytkowaniu przez E. P. większości działek rolnych wykazanych we wniosku.

W toku prowadzonego postępowania, postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r., organ dopuścił w sprawie dowody w postaci protokołów przesłuchania E. P. z dnia 15 października 2013 r. i dnia 6 lutego 2014 r., sporządzone w ramach postępowania karnego.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 1 września 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 104 K.p.a., art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051, z późn. zm. - zwana dalej "ustawą"), art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316, s. 65, z późn. zm.) w związku z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40 poz. 326, z późn. zm.) - uchylił decyzję własną z dnia 17 czerwca 2013 r., nr [...], odmówił przyznania E. P. płatności z tytułu JPO i UPO na rok 2011 i nałożył odpowiednio sankcje w wysokości 159.160,57 zł (w zakresie JPO) i 54.950,21 zł (w zakresie UPO) oraz umorzył postępowanie w zakresie działek rolnych wycofanych przez producenta. W obszernym uzasadnieniu decyzji, przedstawiając podstawy faktyczne oraz prawne dokonanej oceny, organ podał, że podjął wszelkie niezbędne czynności zmierzające do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności wypełnił obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Za wiarygodne uznał zgromadzone w toku postępowania wznowieniowego dokumenty, tj. protokoły przesłuchania E. P. z dnia 15 października 2013 r. i 6 lutego 2014 r., pismo Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w [...] z dnia 7 kwietnia 2014 r., pismo Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w [...] z dnia 15 kwietnia 2014 r., pismo Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w [...] Filia w [...] z dnia 16 kwietnia 2014 r., wnioski o wpis do ewidencji producentów, z których to dokumentów wynika, że E. P. nie była posiadaczem zadeklarowanych do płatności działek o numerach ewid.: a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, u, w, x, y. Podniósł, że posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Wnioskująca o płatności E. P. miała zatem obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym oraz rzeczywiste rolnicze gospodarowanie na posiadanym gruncie, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Zdaniem Kierownika, w niniejszej sprawie nastąpiło także sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co również uzasadniało odmowę przyznania pomocy. Materiał dowodowy potwierdził, że sporne grunty były własnością Skarbu Państwa Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w [...] oraz Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w [...]. Z zeznań E. P., złożonych w postępowaniu karnym wynika natomiast, że nie zawierała ona umów kupna sprzedaży, umów dzierżawy ani umów innego rodzaju i nie była zarejestrowana jako kontrahent w bazie Agencji Nieruchomości Rolnej w [...] Filia w [...]. Nie użytkowała rolniczo i nie miała zamiaru użytkować rolniczo spornych działek ewidencyjnych. Nie decydowała ponadto, kiedy określone prace będą wykonywane, przez kogo i w jakim zakresie, nie ponosiła żadnych wydatków związanych z użytkowaniem gruntów rolnych, ani innych obciążeń w postaci podatków oraz czynszu i nigdy nie występowała do ANR o zgodę na objęcie w posiadanie spornego areału. Kierownik zauważył, że L. Z., będący producentem rolnym i posiadający własny numer identyfikacyjny, objął w posiadanie sporne działki na podstawie umowy dzierżawy i prawdopodobnie zarządzał tymi gruntami na własne ryzyko i rachunek. Rola strony sprowadzała się jedynie do podpisania się na wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. W dalszej kolejności, dokonując analizy zebranych dowodów, organ odnotował, że E. P. upoważniła swojego męża B. P. do występowania i reprezentowania jej przed wszystkimi osobami, urzędami i bankami, we wszystkich sprawach majątkowych i niemajątkowych, w szczególności związanych z własnością jej gospodarstwa rolnego o obszarze 1,42 ha, położonego w miejscowości [...]. Nadto wniosła o dokonanie przelewu należności z tytułu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych na konto ustanowionego pełnomocnika. W dniu 25 lipca 2011 r. B. P. złożył zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów, w której zmienił numer rachunku bankowego, na który miały zostać przelane dopłaty bezpośrednie. Do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołączone zostało potwierdzenie otwarcia konta osobistego w banku A S.A. Organ podkreślił, że L. Z. jest także producentem rolnym wpisanym do rejestru prowadzonego przez ARiMR, a z danych znajdujących się w systemie ZSZiK wynika, że adres do korespondencji znajdujący na potwierdzeniu otwarcia konta osobistego B. P. jest identyczny, jak adres zamieszkania L. Z. Powyższe okoliczności potwierdzają zatem, że w niniejszej sprawie doszło do sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania nienależnych płatności. Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. W niniejszej sprawie organ uznał, że oprócz wykluczenia posiadania przez stronę zadeklarowanych do płatności działek, wystąpiły też inne przesłanki do odmowy przyznania płatności, bo sztucznie stworzono warunki do przyznania płatności, o jakich mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, zgodnie z którym, nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ odnotował nadto, że w dniu 27 czerwca 2014 pełnomocnik E. P., podczas wglądu do akt sprawy, wykonał zdjęcia zebranych materiałów dowodowych, oświadczając jednocześnie, że nie jest w stanie wypowiedzieć się co do ostatecznych twierdzeń i wniosków strony. Powołując się na art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym organ winien zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ wywodził, że skoro żądania takiego strona i jej pełnomocnicy nie składali, a od 27 czerwca 2014 r. żadne dodatkowe dokumenty w przedmiotowej sprawie nie zostały dołączone do akt, to organ nie wyznaczył stronie ponownego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów i materiałów. Uzasadniając odmowę przyznania JPO i UPO, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wyjaśnił, że ze względu na ujawnione różnice między powierzchnią stwierdzoną a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia JPO i UPO, należało odmówić przyznania płatności, nakładając jednocześnie na stronę sankcje wieloletnie. W tym zakresie podał, że stawka JPO i UPO do 1 ha uprawy w 2011 r. wynosi 710,57 zł (JPO) i 274,23 zł (UPO). Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności JPO to 225,41 ha, a do UPO - 201,80 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wyniosła 1,42 ha. Przy ustalaniu maksymalnego obszaru kwalifikowalnego, zgodnie z art. 26 ust. 1 i art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wynosi więcej niż 100%. Zgodnie zatem z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota nałożonych sankcji podlegać będzie odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006.

Pismem z dnia 15 września 2014 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik strony – B. P., zarzucając skarżonej decyzji:

- naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy poprzez brak dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, tj. L. Z. oraz B. P., co było konieczne, gdy zważyć, że E. P. ze względu na powierzenie pełnomocnikowi prowadzenia w jej imieniu produkcji rolnej nie miała pełnej wiedzy na temat obszaru użytkowanego gruntu i sposobu jego użytkowania, oraz jeśli weźmie się pod uwagę, że z kontroli przeprowadzonych ARiMR wynika, że grunty opisane w zaskarżonej decyzji były utrzymywane w należytej kulturze rolnej;

- naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy polegające na nieuwzględnieniu tego, że w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ administracyjny przeprowadzić powinien postępowanie dowodowe na podstawie przepisów K.p.a., co wymagało od organu udowodnienia, że E. P. faktycznie nie była posiadaczem i nie użytkowała gruntów wskazanych w zaskarżonej decyzji;

- naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy w zw. z art. 7 i w zw. z art. 77 K.p.a. polegające na uznaniu za kluczowy dowód w postaci protokołu zeznań E. P., złożonych w postępowaniu przygotowawczym;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że działki wymienione w decyzji nie były użytkowane rolniczo przez skarżącą, podczas gdy wszystkie te działki były użytkowane, a także niewskazanie przez organ, kto użytkował sporne działki.

Wskazując na powyższe pełnomocnik domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 17 czerwca 2013 r. Złożył on także wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka L. Z. oraz B. P. na okoliczność posiadania przez E. P. w 2011 r. wszystkich działek ewidencyjnych wskazanych we wniosku i ich użytkowania rolniczego na zlecenie B. P., jako pełnomocnika.

Pismem z dnia 17 września 2013 r. odwołanie o podobnej treści do ww. złożył pełnomocnik skarżącej - adwokat T. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji, a także żądając dopuszczenia dowodu z zeznań wskazanych wyżej świadków.

W toku postępowania odwoławczego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu przesłuchał w charakterze świadka L. Z., który zeznał do protokołu, że małżonkowie P. prowadzą wspólnie działalność rolniczą, a w roku 2011 użyczył im grunty rolne dzierżawione od ANR, które były przez nich użytkowane.

Pismami z dnia: 21 listopada 2014 r., 5 grudnia 2014 r. i 31 grudnia 2014 r. organ odwoławczy wezwał B. P. do złożenia zeznań w charakterze świadka. Świadek ten nie stawił się w terminach wskazanych przez organ, a w piśmie z dnia 15 stycznia 2015 r. poinformował, że użytkował w imieniu i na rzecz swojej żony – E. P. grunty rolne użyczone jej przez L. Z., utrzymując je w dobrej kulturze rolnej. W kolejnym piśmie z dnia 31 stycznia 2015 r. B. P. również oświadczył, że sporne grunty były użytkowane w roku 2011 przez E. P. Ponadto zwrócił się do organu o przesłuchanie świadka w osobie H. Z. na okoliczność wykazania podmiotu, który wykonywał prace polowe na gruntach użytkowanych przez stronę, oraz zobowiązał organ prowadzący postępowanie do wskazania osoby, która użytkowała przedmiotowe tereny, w przypadku ustalenia, że nie była to E. P.

W dniu 5 lutego 2015 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wpłynęło pismo adwokata T. K., zawierające wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka B. P. oraz H. Z.

W dniu 9 lutego 2015 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634, z późn. zm.) oraz art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, z późn. zm.), uchylił w całości zaskarżoną odwołaniem decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W wyniku rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu skargi wniesionej przez E. P. wyrokiem z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 166/15, uchylona została decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 9 lutego 2015 r. W uzasadnieniu Sąd podkreślając, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., stwierdził, że ujawnienie - po dacie wydania decyzji przyznającej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - takiej okoliczności jak brak posiadania i faktycznego użytkowania przez skarżącą, na dzień 31 maja 2011 r., działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2011 r., czyli przesłanek warunkujących przyznanie płatności bezpośrednich (art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), może stanowić istotną i nową okoliczność, która uprawnia organ do skorzystania z nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania, jednak pod warunkiem, że wystąpienie tej okoliczności zostanie przez organ wykazane. Wskazując na charakter i zakres postępowania odwoławczego oraz konstrukcję prawną rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd wyjaśnił, że zastosowanie wskazanego przepisu wymaga nie tylko wykazania przez organ odwoławczy, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, ale także wykazania wpływu tych okoliczności na rozstrzygnięcie oraz potwierdzenia, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie mieści się w graniach kompetencji organu odwoławczego wyznaczonych treścią art. 136 K.p.a. Stosownie do tego Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy wadliwie uznał, iż zaktualizowały się przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej. Jako błędne wskazał stanowisko organu dotyczące wyłączenia stosowania w prowadzonym postępowaniu art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w konsekwencji nie zgodził się ze stanowiskiem, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, bo spoczywał na nim obowiązek prowadzenia postępowania z urzędu w szerszym zakresie niż wynikający z tego przepisu. W ocenie Sądu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu przeprowadził starannie postępowanie wyjaśniające, włączając do akt sprawy nowe dowody mające istotne znaczenie w sprawie. Zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu, z którego to uprawnienia strona nie skorzystała. Nadto wydał decyzję zgodną z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Nie miał natomiast obowiązku przesłuchiwać świadków, gdyż z akt sprawy wynika że wnioski o przesłuchanie L. Z., H. Z. i B. P. zostały złożone przez pełnomocników skarżącej dopiero w toku postępowania odwoławczego. Wskazując, że w postępowaniu odwoławczym skarżąca wykazała aktywność w kwestii ustalenia stanu faktycznego uznał, że podejmowane w postępowaniu odwoławczym czynności zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego dowodzą, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu zmierzał do wyjaśnienia sprawy pod kątem stanowiska i żądań zawartych w odwołaniach, dokonał szeregu czynności dowodowych, uzyskując konkretne dowody i materiały, po czym zrezygnował z samodzielnego ustalenia stanu faktycznego i w efekcie załatwienia sprawy co do istoty, formułując jednocześnie błędny pogląd o braku możliwości prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Organ nie wyjaśnił, jakie jeszcze inne dowody niż te, które już przeprowadził lub starał się przeprowadzić, uznał za istotne dla rozstrzygnięcia. Nie podał też, dlaczego uważa, że zgromadzony dotychczas materiał dokumentacyjny jest niewystarczający dla ustalenia okoliczności dotyczącej użytkowania przez stronę spornych gruntów. Zdaniem Sądu, przesłuchanie wnioskowanych przez stronę świadków niewątpliwie mieściło się w granicach przysługujących organowi odwoławczemu uprawnień wynikających z art. 136 K.p.a., zaś trudności z przesłuchaniem B. P. czy potrzeba odebrania zeznań od kolejnego świadka, o ile w ocenie organu rzeczywiście taka potrzeba występowała, nie mogły uzasadnić wydania decyzji kasacyjnej. Zadania w tym zakresie spoczywały na organie odwoławczym. Za wadliwe Sąd uznał też stanowisko, wedle którego dostrzeżona sprzeczność pomiędzy zeznaniami L. Z. i E. P. skutkowała koniecznością przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia wskazując, że każdy z organów, w zależności od etapu, na jakim sprawa się znajduje, powinien dokonać samodzielnej weryfikacji dowodów pod kątem możliwości uznania ich za wiarygodne. W konsekwencji Sąd stwierdził, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu naruszył istotnie art. 138 § 2 K.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Podane w zaskarżonej decyzji argumenty nie mogły bowiem stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania tej regulacji.

Następnie, postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Op 166/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną E. P. od powyższego wyroku.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia 9 września 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia 1 września 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania oraz ustalenia dokonane podczas przeprowadzonych kontroli na miejscu i w zakresie stanu prawnego dotyczącego przyznawania płatności wskazał na regulacje: art. 1, art. 3, art. 7 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 4 pkt 1 i art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lutego 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, z późn. zm.), art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, art. 26 ust. 1, art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 50 ust. 1 zdanie pierwsze, art. 54 ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 2 zdanie pierwsze, art. 71 ust. 1 zdanie pierwsze oraz art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, a także § 1 ust. 1 pkt 2 i § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 roku w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211 ze zm.). Dokonując oceny wskazał, że podstawą decyzji wydanej w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. powinny być nowe okoliczności faktyczne nie znane organowi I instancji, które istniały w dniu wydania pierwotnej decyzji, a w sprawie kluczowe znaczenie ma kwestia ustalenia czy wnioskodawca w roku 2011 był użytkownikiem gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Wskazując na przepisy regulujące tryb wznowienia postępowania wyjaśnił, że granica prowadzenia postępowania wznowieniowego jest wyznaczona zakresem decyzji ostatecznej. Dalej, nie podzielając zarzutów odwołania organ stwierdził, że zadaniem organu Agencji prowadzącego postępowanie w sprawie przyznania płatności było ustalenie, czy wnioskodawca był użytkownikiem gruntów ujętych we wniosku, co w niniejszej sprawie wyjaśniono ustalając, że E. P. nie użytkowała przedmiotowych gruntów. Żaden przepis prawny nie zobowiązywał natomiast organu do wskazywania w decyzji kto prowadził w roku 2011 działalność rolniczą na spornych gruntach. Stąd też bezpodstawne jest prowadzenie postępowanie w kierunku ustalenia podmiotu prowadzącego produkcje rolną na gruntach ujętych we wniosku. Organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Zauważył, że B. P. na etapie postępowania odwoławczego trzykrotnie nie stawił się na przesłuchanie w roli świadka i w piśmie z dnia 31 stycznia 2015 r. przedstawił swoje stanowisko wskazując, iż sporne grunty użytkowała E. P. Świadek H. Z. natomiast zmarł dnia [...] 2015 r., co ustalono na podstawie aktu zgonu znajdującego się w aktach administracyjnych. Uzasadniając ocenę dotyczącą ustalenia, że skarżąca nie była użytkownikiem spornych gruntów organ wskazał, że składając zeznania dnia 15 października 2013 r. podała, iż nie ma wiedzy czy sporne tereny były użytkowane w roku 2011, nie otrzymała z tytułu dopłat żadnych środków finansowych oraz nigdy nie była osobiście obecna na owych gruntach. Owe zeznania nie korespondują w żaden sposób z przedstawioną w odwołaniu koncepcją, jakoby sporne grunty użytkowane były na jej rzecz przez B. P. Gdyby zleciła innej osobie prowadzenie działalności rolniczej w swoim imieniu, zasady doświadczenia życiowego oraz konieczność racjonalnego działania wskazują na to, że winna była w takowych okolicznościach wykazać minimalny stopień zainteresowania użytkowanymi gruntami i mieć świadomość czy były one użytkowane tym bardziej, że obszar, na którym usytuowane były przedmiotowe grunty charakteryzował się znacznym zasięgiem terytorialnym. Na podstawie art. 75 § 1 K.p.a. organ wywiódł, że dopuszczalne było użycie w sprawie dowodu ujawnionego na etapie przygotowawczego postępowania karnego. Następnie wskazał, że dokonując oceny dowodów nie dał wiary zeznaniom L. Z. i wyjaśnieniom B. P., ponieważ stoją one w sprzeczności z wyjaśnieniami złożonymi na etapie postępowania karnego przez stronę postępowania. Skoro strona stwierdziła, że nigdy nie była obecna na zgłaszanych przez siebie gruntach i nic jej nie wiadomo na temat ich użytkowania, to nie można przychylić się do tezy, że osoba trzecia (L. Z.) jest lepiej zorientowana w zakresie prowadzonej działalności rolniczej od samej zainteresowanej. Uznał, że trzeba mieć również na względzie to, iż L. Z. składał zeznania mając świadomość, że została wydana niekorzystna decyzja administracyjna, a jako rzeczywisty beneficjent pomocy przyznanej przez ARiMR był żywo zainteresowany pozytywnym rozstrzygnięciem sprawy. Na uwzględnienie, w ocenie organu, nie zasługiwały również wyjaśnienia dotyczące użytkowania spornych gruntów przedstawione przez męża strony -B. P., gdyż nie znajdują one potwierdzenia w uwzględnionych zeznaniach E. P. Zasady logiki oraz doświadczenia życiowego wskazują natomiast, że nie jest możliwe zlecenie wykonania określonych czynności w odniesieniu do przedmiotu, co do którego istnienia nie posiada się żadnej wiedzy. Powołując się na wydany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, organ stwierdził, że w sprawie winny mieć zastosowanie regulacje zawarte w art. 3 ust. 3 ustawy, w związku z czym inicjatywa udowodnienia określonych faktów spoczywała na stronie postępowania. Przedstawione okoliczności uprawniały natomiast Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Stosownie do dokonanych ustaleń organ odwoławczy przedstawił sposób wyliczenia płatności wskazując, że w odniesieniu do JPO jak i UPO powierzchnia stwierdzona wynosi 1,42 ha i stanowi różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną do płatności (JPO - 225,41 ha, a UPO – 201,80 ha), a powierzchnią wykluczoną( JPO- 223,99 ha, a UPO -200,38 ha). Powołując się na art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wskazał, że w przypadku JPO zawyżenie wyniosło 15673,94%, a w przypadku UPO 14011,27 % co powoduje, konieczność odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji odpowiednio w wysokości 159160,57 zł (z wyliczenia 223,99 ha * 710,57 zł - powierzchnia wykluczona * stawka płatności JPO w 2011 roku) i wysokości 159160,57 zł (z wyliczenia 200,38 ha * 274,23 zł - powierzchnia wykluczona * stawka płatności UPO w 2011 roku).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu E. P. – reprezentowana przez adwokata T. K. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie:

- art. 3 ust 2 ustawy poprzez naruszenie prawa strony do udowodnienia faktu użytkowania oraz uprawiania nieruchomości w sposób zgodny z treścią złożonego wniosku o przyznanie płatności unijnych na skutek niedoręczenia skarżącej raportów z kontroli i tym samym pozbawienie strony prawa zgłoszenia zastrzeżeń do tych protokołów;

- pkt 77 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 poprzez jego niezastosowanie i przejęcie, że możliwe jest pomniejszenie płatności przyznanych rolnikowi za dany rok kalendarzowy w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej w innym roku kalendarzowym niż ten, w którym wystąpiono z wnioskiem podczas, gdy kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane w tym samym roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, poprzez zaniechanie działań mających na celu wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli i dokumentacji zdjęciowej sporządzonej w trakcie kontroli w styczniu 2012 r., a więc kilka miesięcy po złożeniu wniosku o przyznanie płatności oraz w innym roku kalendarzowym niż rok, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności;

- art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 186 § 1 K.p.k. i art. 389 K.p.k. przez oparcie rozstrzygnięcia na dowodach niedopuszczalnych przez prawo tj. protokołach przesłuchania skarżącej z dnia 15 października 2013 r. i z dnia 6 lutego 2014 r. podczas, gdy protokoły te nie mogą stanowić dowodu w sprawie.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wywodziła, że bezzasadnie odmówiono wiarygodności zeznaniom świadka L. Z., z których wynika, że w 2011 r. użyczył jej nieruchomości objęte wnioskiem o przyznanie płatności, na których prace wykonywane były przez jej męża B. P. Z treści uwzględnionych protokołów przesłuchania skarżącej nie wynika natomiast w sposób jednoznaczny, że skarżąca nie użytkowała gruntów położonych w województwie [...]. Zeznania te, odnoszą się w przeważającej mierze do gruntów położonych w województwie [...], nie zaś do gruntów położonych w innych częściach kraju. Ponadto skarżąca podniosła, że w sposób nieuprawniony doszło do ustalenia przez organ odwoławczy, że z powierzchni 225,41 ha gruntów zadeklarowanych do płatności JPO oraz, że z powierzchni 201,80 ha gruntów zadeklarowanych do płatności UPO, użytkowany rolniczo oraz utrzymywany zgodnie z normami był wyłącznie areał 1,42 ha. Ustalenia faktyczne w tym zakresie poczynione bowiem zostały wyłącznie w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonych kilka miesięcy po złożeniu przez skarżącą wniosku o przyznanie płatności, podczas gdy zgodnie z postanowieniami pkt 77 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane w roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność. Dalej skarżąca wskazała także na naruszenie zasady z art. 10 K.p.a. w związku z przeprowadzeniem kontroli bez zawiadomienia użytkownika działek o ich terminie i miejscu oraz na brak doręczenia jej protokołów kontroli i doręczenie raportu z czynności kontrolnych bez kompletnej dokumentacji. Wywodziła też, że decyzja z dnia 31 maja 2012 r. została wydana pomimo, iż nie było możliwe przyjęcie, by raport doręczono stronie oraz aby miała ona możliwość poznać jego treść i wnieść zastrzeżenia, które to uprawnienie przewiduje przepis art. 37 ust. 7 ustawy. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi dokumentu w postaci opracowania Rady Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej "[...]" z dnia 21 kwietnia 2015 r. zawierającego opinię rzeczoznawcy do decyzji z dnia 31 maja 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi uznając, że argumenty strony skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Wskazał, że zakazy dowodowe obowiązujące w procedurze karnej nie mają zastosowania w postępowaniu administracyjnym, w którym winien mieć zastosowanie art. 75 § 1 K.p.a. Skoro natomiast z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby dowód w postaci protokołu z przesłuchania świadka w ramach postępowania karnego został zgromadzony z naruszeniem prawa to podlegał on ocenie. Nie zasługują na uwzględnienie także argumenty dotyczące uwzględnienia ustaleń z przeprowadzonej kontroli na miejscu, albowiem przytoczony w skardze zapis prawny nie obowiązywał w dniu wykonywania czynności kontrolnych, a cytowany punkt nie ma zastosowania do kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, lecz do kontroli w zakresie wzajemnej zgodności (przestrzeganie norm i wymogów). Ponadto, stanowiący przyczynę odmowy przyznania płatności fakt nieużytkowania przez E. P. gruntów rolnych został stwierdzony na podstawie protokołu z przesłuchania świadka, a nie protokołu z kontroli na miejscu. Zgłoszony w skardze dowód w postaci opinii rzeczoznawcy nie wyjaśnia natomiast żadnych istotnych wątpliwości w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, z póżn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., sąd z zastrzeżeniem art. 57a, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a, uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, we wskazanym zakresie i według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz - na zasadzie art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Z tego też powodu uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uzasadniając tak dokonaną ocenę w pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydaną w trybie wznowienia postępowania. Tryb ten, co należy podkreślić, służy zbadaniu prawidłowości postępowania jurysdykcyjnego zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem. Jego celem jest dokonanie oceny, czy przy rozpoznaniu sprawy zaistniała któraś z wad postępowania, wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 oraz w art. 145b § 1 K.p.a. oraz czy jej wystąpienie miało wpływ na treść ostatecznej decyzji kończącej postępowanie w danej sprawie. Dopiero też ustalenie we wznowionym postępowaniu, że określona wadliwość proceduralna rzeczywiście wystąpiła i że miała wpływ na treść ostatecznej decyzji prowadzi do podjęcia w sprawie nowego merytorycznego rozstrzygnięcia. Wówczas, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. właściwy organ uchyla ostateczną decyzję i rozpoznaje sprawę na nowo, przy czym merytoryczne rozstrzygniecie wydaje na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydania uchylonej decyzji ostatecznej. Granice wznowionego postępowania są wyznaczane zakresem rozstrzygnięcia ostatecznej decyzji, co oznacza, że organy mogą orzekać tylko w granicach sprawy, która była wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną kończącą postępowanie, którego dotyczy wznowienie.

Zaskarżoną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu utrzymał w mocy decyzję, którą organ pierwszej instancji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia 17 czerwca 2013 r. - wydanej w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wobec stwierdzenia zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jednocześnie, rozstrzygając na nowo o istocie sprawy orzekł o odmowie przyznania stronie skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, o nałożeniu sankcji oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności co do wycofanych przez stronę działek rolnych.

Stosownie do stwierdzonej przesłanki wznowienia wyjaśnić przyjdzie, że na podstawie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie organy stwierdziły, że wskazana przesłanka, jako stanowiąca podstawę wznowienia postępowania i następnie skutkująca uchyleniem decyzji z dnia 13 czerwca 2013 r., zaistniała na skutek wyjścia na jaw okoliczności, że w 2011 r. skarżąca faktycznie nie posiadała i w związku z tym nie użytkowała gruntów rolnych zdeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, w granicach działek ewidencyjnych nr a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, 1, n, o, p, r, s, t, u, w, x, y. Ta okoliczność, jak wynika z treści decyzji uznana przez organy za udowodnioną, była też przyczyną odmowy przyznania skarżącej wskazanych płatności w wyniku rozpoznania sprawy ponownie w trybie wznowienia postępowania. Dlatego, dla oceny legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności zasadnicze znaczenie miało rozstrzygnięcie, czy w sprawie prawidłowo stwierdzono zaistnienie wskazanej okoliczności, jako przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a następnie rozważenie, czy przy ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie wznowienia postępowania prawidłowo uznano ją za podstawę odmowy przyznania płatności i nałożenia na skarżącą sankcji.

Rozstrzygając wskazane powyżej kwestie wyjaśnić należy, że w ramach określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. podstawy wznowienia, niezależnymi od siebie i samoistnymi przesłankami wznowienia są nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone w postępowaniu. Istotne jest, aby organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane na dzień podjęcia decyzji. Konieczne też jest, aby istniały one w dacie wydania decyzji ostatecznej i ujawnione zostały dopiero po wydaniu decyzji. Muszą być one także istotne dla sprawy, a więc muszą dotyczyć sprawy i mieć znaczenie dla treści decyzji.

Uwzględniając to stwierdzić trzeba, że niewątpliwie okoliczność braku posiadania przez skarżącą, na dzień 31 maja 2011 r., działek rolnych objętych jej wnioskiem o przyznanie na rok 2011 r. płatności na podstawie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą, jest istotną okolicznością faktyczną mogąca mieć wpływ na rozstrzygnięcie podjęte w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy posiadanie - na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności - gruntów rolnych objętych tym wnioskiem jest bowiem jednym z podstawowych wymogów, których łączne spełnienie warunkuje przyznanie płatności.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie natomiast wynika, że okoliczność nieużytkowania przez skarżącą gruntów rolnych zdeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, w granicach działek ewidencyjnych nr a, b, c, d, e, r, g, h, i, j, k, l, 1, n, o, p, r, s, t, u, w, x i y ujawniona została organowi dopiero na skutek czynności wyjaśniających, podjętych w związku ze śledztwem prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...] w sprawie poświadczenia nieprawdy przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności na 2011 r. Śledztwo to wszczęte zostało dnia 26 sierpnia 2013 r., a wiec już po wydaniu decyzji rozstrzygającej sprawę o przyznanie płatności na 2011 rok. Jako zatem okoliczność nowa, nieznana organowi w dniu 17 czerwca 2013 r., a jednocześnie istniejąca w tym dniu i istotna dla sprawy, wyczerpywała wszystkie znamiona przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i mogła prowadzić do weryfikacji ostatecznej decyzji przyznającej skarżącej płatności za 2011 r.

W ocenie Sądu, ustalenia dokonane przez organy co do zaistnienia wskazanej okoliczności uznać należy za prawidłowe. Prawidłowo też, uwzględniając tę okoliczność podjęto w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. i rozpoznając ponownie sprawę o przyznanie płatności na rok 2011 orzeczono o odmowie ich przyznania skarżącej, nałożono na nią odpowiednie sankcje i umorzono postępowanie w zakresie działek rolnych wycofanych z płatności. Wydając w tym przedmiocie zaskarżoną decyzję organ odwoławczy dokonał ponownej oceny, która znajdowała uzasadnienie w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym.

Wskazać przyjdzie, że ocena taka dokonana została w warunkach związania wydanym już wcześniej w granicach niniejszej sprawy wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 166/15. Związanie takie wynikało z art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Wskazany przepis ma bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią natomiast konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Nawet zatem w wypadku sporu, w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z wyroku Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu (por. wyroki NSA: z 7 grudnia 1999 r., I SA 1089/99 i z 5 kwietnia 2013 r., II OSK 2333/11 oraz wyroki WSA w Opolu z 21 lutego 2013 r., II SA/Op 596/12; z 28 września 2012 r., II SA/Op 273/12, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Związanie oceną prawną powoduje, że ani organ administracji, ani sąd, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkować się mu w pełnym zakresie. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego na co wprost wskazuje nowe brzmienie art. 153 P.p.s.a, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Ponadto przyjąć można, że odstąpienie od wiążącej oceny będzie także dopuszczalne w przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych, tj. gdy po wydaniu wyroku, w prowadzonym ponownie postępowaniu zmianie ulegną istotne okoliczności i ustalony zostanie stan faktyczny odmienny od przyjętego przez sąd za podstawę dokonanej oceny.

Zważywszy na omówiony wyżej zasięg oddziaływania wyroku tut. Sądu z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 166/15, którym objęte było postępowanie administracyjne w sprawie poprzedzającej wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, aby w niniejszej sprawie zaistniały jakikolwiek okoliczności umożliwiające odstąpienie od oceny sformułowanej w wydanym wcześniej wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do zmiany stanu prawnego będącego podstawą oceny prawnej Sądu, jak również nie została ujawniona żadna zmiana w zakresie okoliczności faktycznych, zaistniała po wydaniu poprzedniego wyroku. Wskazany wyrok nie został też wzruszony w przewidzianym trybie i pozostaje prawomocny.

W tej sytuacji organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę obowiązany był do uwzględnienia wyrażonej w powołanym wyroku oceny prawnej, dotyczącej stosowania w niniejszej sprawie art. 3 ust. 3 ustawy i braku podstaw do prowadzenia postępowania z urzędu w szerszym zakresie niż wynikający z tego przepisu. Oceną tą związany był również Sąd i dlatego dokonując w niniejszej sprawie kontroli legalności stwierdził, że prowadząc w trybie wznowienia postępowanie wyjaśniające i wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył przepisów proceduralnych, w tym wskazanych w skardze przepisów art. 3 ust. 2 ustawy, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 75 § 1 K.p.a., w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uchylenie kontrolowanej decyzji.

Wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2), udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3) i zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Przepis art. 3 ust. 3 ustawy stanowi z kolei, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Na gruncie regulacji art. 3 ust. 3 ustawy podzielić należy pogląd wyrażony już we wcześniejszym wyroku, że sytuacja procesowa strony w postępowaniu o przyznanie płatności została w sposób istotny zmodyfikowana w stosunku do reguł przyjętych w K.p.a. W takim postępowaniu strona została zobowiązana nie tylko do przedstawienia dowodów uzasadniających jej żądanie, ale również do współdziałania w tym zakresie z organem, pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Zasadniczo, organ został więc zwolniony z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy, co nie oznacza jednak zakazu podejmowania czynności procesowych niezbędnych do prawidłowego zakończenia sprawy. Zwłaszcza dotyczy to sytuacji, gdy podstawowym dowodem mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy jest dokument pozyskany przez organ. Z omawianych regulacji wynika także, że organ stoi na straży praworządności, co z kolei wiąże się z obowiązkiem przestrzegania przez organy norm prawa zarówno procesowego, jak i materialnego (por. wyrok NSA z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II GSK 884/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 863/14; wyrok NSA z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 420/13, CBOSA).

Stosownie do powyższego stwierdzić należy, że uwzględniając wiążącą ocenę sądu i stosując się do zawartych w poprzednim wyroku wskazań co do dalszego postępowania zasadnie i prawidłowo Dyrektor ARiMR w Opolu dokonał ustalenia stanu faktycznego w zakresie przesłanki wznowienia postępowania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji, uzupełnionego w postępowaniu odwoławczym o dowody w postaci zeznań świadka L. Z. (nota bene kuzyna skarżącej) i opinię biegłego dotyczącą podpisów złożonych na wniosku.

Zauważyć przyjdzie, że we wcześniejszym wyroku Sąd stwierdził, że organ pierwszej instancji starannie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, włączając do akt sprawy nowe dowody mające istotne znaczenie w sprawie. Dostrzegł przy tym, że strona przed organem pierwszej instancji była bierna, nie ustosunkowała się do wezwania organu i nie złożyła wyjaśnień, choć już w postanowieniu o wznowieniu postępowania została poinformowana o kierowanym wobec niej zarzucie nieużytkowania większości działek rolnych wskazanych we wniosku o przyznanie płatności. W piśmie z dnia 8 kwietnia 2014 r. skarżąca oświadczyła z kolei, że korzysta z prawa odmowy składania wyjaśnień oraz nie wypowiedziała się w sprawie zgromadzonych dowodów, w tym odnośnie materiałów otrzymanych z Agencji Nieruchomości Rolnej w [...] i w [...]. W świetle tych okoliczności w ocenie Sądu, brak było podstaw do stwierdzenia, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec natomiast zgłaszanych w postępowaniu odwoławczym wniosków dowodowych i oświadczenia skarżącej, że użytkowała rolniczo sporne działki przy pomocy pełnomocnika, organ odwoławczy prawidłowo, w zakresie wynikającym z art. 136 K.p.a., uzupełnił materiał dowodowy o wydaną w postępowaniu karnym opinię biegłego dotyczącą podpisów złożonych na wniosku i zeznania L. Z. oraz podejmował próby przesłuchania w charakterze świadka B. P., który nie stawiał się na wezwania organu i przedstawił pisemnie swoje stanowisko w sprawie.

Realizując zatem obowiązek w zakresie samodzielnego ustalenia stanu faktycznego i ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, stosownie do oceny wyrażonej we wcześniejszym wyroku Sądu, prawidłowo organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Według Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zgromadzone dowody były dopuszczalne i mogły stanowiąc podstawę ustaleń faktycznych. Jednocześnie były wystarczające do podjęcia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. i uzasadniały rozstrzygnięcie o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią płatności na rok 2011, nałożeniu na skarżącą sankcji i umorzeniu postępowania co do działek wycofanych z płatności.

Odnośnie kwestionowanych przez skarżącą dowodów w postaci jej zeznać złożonych w toku postępowania karnego wskazać w tym miejscu należy, że na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych dotyczących przyznania płatności, rozstrzyganych w drodze decyzji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tej ustawy stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 75 § 1 K.p.a., którego stosowanie nie zostało wyłączone na zasadzie art. 3 ust. 2 ustawy, w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Na tej podstawie dopuszczalne było zatem wykorzystanie w niniejszej sprawie materiału dowodowego zebranego w innym postępowaniu, w tym przypadku w postaci protokołu z zeznań strony skarżącej złożonych w postępowaniu karnym, w zakresie w jakim mogły one mieć znaczenie dla wyjaśnienia istotnych okoliczności. Zauważyć ponadto przyjdzie, że w prowadzonym postępowaniu nie mogły znajdować zastosowania regulacje dotyczące procedury karnej, w tym wskazane wskazany w skardze art. 186 § 1 i art. 389 K.p.a.

Jednocześnie, stosownie do powołanego wcześniej art. 3 ust. 3 ustawy, który co należy podkreślić wyłącza stosowanie w niniejszej sprawie zasady prawdy obiektywnej ustalonej w art. 7 K.p.a. oraz wynikającej z art. 77 § 1 K.p.a. zasady zbierania materiału dowodowego, Dyrektor ARiMR, podobnie jak organ pierwszej instancji, nie miało obowiązku poszukiwania z urzędu dodatkowych dowodów na potwierdzenie okoliczności, z których strona skarżąca wywodziła skutki prawne, tj. na potwierdzenie, że dysponowała w 2011 r. spornymi gruntami, co do których wnioskowała o przyznanie płatności. Na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża bowiem rolnika, który wnioskował o przyznanie płatności. W przypadku sporu, co do wskazanej w art. 7 ust. 1 ustawy okoliczności posiadania gruntu, to na stronie ciąży tym samym obowiązek udowodnienia, że faktycznie posiadała w danym roku grunty rolne. Organ w takiej sytuacji nie miał obowiązku poszukiwania z urzędu dowodów zwłaszcza, gdy dowody jakimi dysponuje nie potwierdzają spełnienia tej przesłanki. Z tego też względu nie można w niniejszej sprawie zarzucić organom zaniechanie działań zmierzających do udowodnienia faktu użytkowania przez skarżącą spornych gruntów w 2011 r. i ograniczenie postępowania dowodowego w tym zakresie.

Dostrzec przyjdzie, że organ odwoławczy podejmował działania w zakresie wniosków dowodowych strony skarżącej przeprowadzając dowód z przesłuchania świadka L. Z. i wzywając na przesłuchanie B. P. Wobec zaś śmierci H. Z. niemożliwe było przeprowadzenie dowodu z jego przesłuchania. Skarżąca nie przestawiła z kolei żadnych dowodów mogących podważyć jej zeznania złożone w postępowaniu karnym w dniu 15 października 2013 r. i dniu 6 lutego 2014 r., a nadto w piśmie z dnia 8 kwietnia 2014 r. oświadczyła, że odmawia składania zeznań w charakterze strony. Brak było tym samym jakichkolwiek podstaw do poszukiwania przez organy dodatkowych dowodów podważających ustalenia dokonane na podstawie zeznań strony złożonych w postępowaniu karnym oraz informacji uzyskanych z Agencji Nieruchomości Rolnej w [...] i w [...]. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w ocenie Sądu, organy dokonały też prawidłowej oceny stanu faktycznego ustalając, że skarżąca nie spełniła przesłanki przyznania płatności w postaci posiadania w dniu 31 maja 2011 r. gruntów o numerach ewid.: a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, 1, n, o, p, r, s, t, u, w, x, y, położonych w województwie [...] i województwie [...], co do których wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności na 2011 rok.

W tym zakresie organ pierwszej instancji przytoczył obszerną argumentację uwzględniającą dokładną analizę dopuszczonych jako dowód zeznań strony skarżącej oraz przedstawił prawidłową wykładnię przesłanki posiadania gruntów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy. Słusznie w tym zakresie zatem uznał również organ odwoławczy, że płatności są przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony i utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez cały rok kalendarzowy. Przy takim ujęciu użytkowania - jako przesłanki posiadania, przyjmując wyjaśnienia strony, że posiada tylko i wyłącznie areał rolny o powierzchni 1,42 ha zasadnie uznały organy w niniejszej sprawie, że skarżąca nie była ani posiadaczem ani faktycznym użytkownikiem spornych działek ewidencyjnych. Z jej zeznań jednoznacznie wynika, że nie decydowała jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, nie zebrała plonu, nigdy nie była na tych gruntach i nie orientowała się gdzie są one położone. Przede wszystkim stwierdziła też, że nie wie czy były one uprawiane oraz, że nie posiada żadnych areałów rolnych w województwie [...] oraz innych województwach na terenie Polski i nie składała osobiście wniosków o dopłaty w związku z posiadaniem takich areałów. Jednoznacznie też oświadczyła, że do Agencji Rolnej składała tylko dokumenty dotyczące areału rolnego jaki posiada w [...].

W świetle powyższego, słusznie wskazano w decyzji organu pierwszej instancji, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, że na gruncie ustawy należy przyjąć, że posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych wiąże się z celem przyznawanych płatności, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne i pożytkujących z nich plony. Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem gruntów rolnych, ale należy je przede wszystkim rolniczo użytkować. Faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda, co do podejmowania istotnych decyzji, np. co, gdzie, i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji, co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych. Sama możność władania gruntami rolnymi na podstawie prawa własności nie jest wystarczająca, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych. Skarżąca takich okoliczności nie wykazała przedkładając organom np. dowody zakupu nawozów czy też materiału siewnego, wynajmu sprzętu niezbędnego do wykonania prac na gruntach przecież w znacznej odległości od miejsca zamieszkania.

Zauważyć należy, iż wnioskiem skarżącej na 2011 r. objęte zostały w przeważającej części (tj. poza gruntem o powierzchni 1,42 ha położonym na działce ewidencyjnej nr z w województwie [...]) grunty, co do których na podstawie jej własnych oświadczeń złożonych w postępowaniu karnym brak było podstaw do uznania, że były w jej posiadaniu w rozumieniu art. 7 ustawy. Skarżąca nie potwierdziła bowiem w żadnen sposób, aby w 2011 r. posiadała faktycznie i użytkowała sporne grunty. Nie potwierdziła też istnienia po jej stronie chociażby zamiaru ich użytkowania, a jej zeznania wręcz wykluczają jego istnienie. W prowadzonym postępowaniu nie skorzystała też z możliwości odniesienia się, czy też sprostowania, swoich oświadczeń, choć jak wskazano wcześniej, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy to na stronie ciążył obowiązek wykazania, że spełnia przesłankę przyznania płatności w postaci posiadania gruntów. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, dokonując jego całościowej oceny prawidłowo tym samym organ odwoławczy uznał, że zeznania skarżącej w żaden sposób nie korespondują z przedstawioną w odwołaniu koncepcją, jakoby sporne grunty użytkowane były na jej rzecz przez jej męża B. P. Nie dając wiary zeznaniom świadka L. Z., który wskazał na użytkowanie spornych gruntów przez skarżącą i jej męża, organ odwoławczy nie naruszył przy tym ustalonej w art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Wskazać przyjdzie, że przekroczenie granic prawa do swobodnej oceny dowodów następuje wówczas, gdy organ nie rozważa argumentów podnoszonych przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki, doświadczenia życiowego. W niniejszej sprawie nie dając wiary zeznaniom świadka organ odwoławczy w sposób prawidłowy, w ocenie Sądu, wykazał, że skoro stoją one w sprzeczności z wyjaśnieniami strony to nie zasługują na uwzględnienie. Zgodzić się należy z tym, że nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasad logiki, a także warunków przyznania płatności bezpośrednich jest uznanie, iż osoba trzecia może być lepiej zorientowana w zakresie prowadzonej działalności rolniczej i posiadania na ten cel określonych gruntów rolnych od samego wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie płatności do gruntów wchodzących w skład jego gospodarstwa rolnego. Dlatego, w kwestii posiadania określonych gruntów należało dać wiarę zeznaniom strony, która oświadczyła, że nigdy nie była obecna na spornych gruntach i nic jej nie wiadomo na temat ich użytkowania oraz jednoznacznie stwierdziła, że posiada gospodarstwo rolne w miejscowości [...]. Zgodzić się też należy z oceną organu, że na uzasadnienie nie zasługiwały wyjaśnienia składane przez pełnomocników strony w zakresie wskazania B. P., jako użytkującego sporne grunty na jej rzecz. Skoro bowiem E. P. nie miała świadomości na temat losów spornych gruntów w roku 2011, to nie sposób uznać, że grunty te były użytkowane na jej rzecz przez inną osobę. Zauważyć też trzeba, że skarżąca ubiegając się o płatności rolne, podpisała się pod oświadczeniem na wniosku, że znane jej są zasady przyznawania płatności. Zgodzić należy się również z pominięciem przez organ odwoławczy dowód z zeznań męża skarżącej skoro ten, pomimo trzykrotnego wezwania nie stawił się w organie, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji Dyrektor ARiMR przedstawił dokonaną w sprawie ocenę i przytoczył wystarczające argumenty przemawiające za podjętym rozstrzygnięciem. Ustalenia dokonane zostały na podstawie prawidłowo rozpoznanego materiału dowodowego, a podjęta decyzja stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. zawierała wymagane uzasadnienie, w tym wskazujące uwzględnione dowody oraz powody, dla których niektórym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględnił ocenę prawną sądu i stosując się do wskazań wynikających z wcześniejszego wyroku rozpoznał ponownie sprawę na podstawie zgromadzonych dowodów. Jednocześnie dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego ustalając, że skarżąca nie spełniła koniecznego warunku przyznania płatności bezpośrednich w postaci posiadania gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku.

Wobec ustalenia, że skarżąca w zakresie spornych gruntów nie spełniła koniecznej przesłanki przyznania płatności, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, prawidłowo w niniejszej sprawie wykluczono z płatności grunty rolne w granicach działek ewidencyjnych o numerach: a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, 1, n, o, p, r, s, t, u, w, x, y, odpowiednio co do JPO o powierzchni 223,99 ha, a co do UPO o powierzchni 200,38 ha i w odniesieniu do powierzchni 225,41 ha deklarowanej do JPO oraz powierzchni 201,80 ha deklarowanej do UPO, zatwierdzono do płatności jedynie obszar o powierzchni 1,42 ha. W konsekwencji prawidłowo też zastosowano w sprawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Zgodnie z tą regulacją jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006(99), a jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.

W niniejszej sprawie, jak ustalono, powierzchnia gruntów wykluczonych z płatności znacznie przekroczyła 100 % obszaru zatwierdzonego do płatności. Tym samym, na podstawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 prawidłowo w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że zaistniały podstawy do odmowy przyznania skarżącej na 2011 rok JPO i UPO oraz nałożenia na nią sankcje wieloletnie, przy obliczeniu których zastosowano stawki płatności określone odpowiednio w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2011 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2011 r. (Dz. U. Nr 238, poz. 1421) w wysokości 710,57 zł oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2011 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2011 r. (Dz. U. Nr 238, poz. 1422) w wysokości 274,23 zł. Wobec ustalonej we wcześniejszym postępowaniu, bezspornej okoliczności wycofania przez skarżącą wniosku o przyznanie płatności co do części gruntów, prawidłowo natomiast utrzymano w mocy także rozstrzygniecie o umorzeniu postępowania w części dotyczącej działek rolnych wycofanych przez skarżącą z płatności.

Dostrzec jednak trzeba, że wydając w niniejszej sprawie decyzję, jako podstawę odmowy przyznania płatności organ pierwszej instancji, obok braku spełnienia przesłanki z art. 7 ust. 1 ustawy, wskazał również sztuczne tworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, o którym mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Uwzględniając analizę materiałów dowodowych dokonaną przez organ pierwszej instancji w tym zakresie zdaniem Sądu podzielić można dokonaną na jej podstawie ocenę, która jest spójna i wywiedziona przy uwzględnieniu okoliczności dotyczących złożenia przez skarżącą wniosku o płatności. Niemniej jednak uznać trzeba, że nie miała ona znaczenie dla zastosowania w niniejszej sprawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i wobec tego, brak rozważania w decyzji odwoławczej kwestii zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, nie mógł mieć znaczenia dla oceny jej legalności. W przypadku bowiem zawyżenia powierzchni gruntów kwalifikowanych do płatności, co do których rolnik miał świadomość, że nie są one w jego posiadaniu i nigdy ich nie uprawiał art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 znajduje zastosowanie niezależnie od dokonania oceny co do tego, czy miało miejsce sztuczne tworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności.

Stosownie do zarzutów skargi wskazać ponadto należy, że dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie miały również znaczenia okoliczności ustalone podczas przeprowadzonych we wcześniejszym postępowaniu kontroli na miejscu, tak w zakresie kwalifikowalności powierzchni, jak i utrzymania spornych gruntów zgodnie z normami dobrej kultury rolnej oraz faktycznego prowadzenia na nich działalności rolniczej w roku 2011. O ile bowiem na kwestie te, jako istotne dla przyznania płatności, wskazano w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, to jednak podstawą faktyczną rozstrzygnięcia podjętego w trybie wznowienia postępowania, jak wskazano powyżej było to, że skarżąca faktycznie nie posiadała na cele rolnicze gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, a nie brak prowadzenia na tych gruntach działalności rolniczej. Ustalenia z kwestionowanych przez skarżąca kontroli na miejscu nie stanowiły podstawy dokonanej w sprawie oceny. Dlatego, jako bezzasadne i niewymagające rozważenia Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące przeprowadzonych w sprawie kontroli. Ewentualne naruszenie przepisów prawa podczas prowadzonych kontroli, nawet jeśli zaistniało, nie mogłoby mieć bowiem wpływu na wynik niniejszej sprawy. Nie znalazł też Sąd podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi dokumentu w postaci opinii rzeczoznawcy do decyzji z dnia 31 maja 2012 r., odnoszącej się do przeprowadzonych kontroli, a nie okoliczności faktycznych stanowiących podstawę podjęcia kontrolowanej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.