Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1921/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia NSA Monika Nowicka Protokolant: asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na rozprawie zdalnej w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. F. i M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1841/18 w sprawie ze skargi P. F. i M. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 lipca 2018 r. nr GZ.gn.613.29.2016 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lutego 2019 r. oddalił skargę P. F. i M. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 lipca 2018 r. nr GZ.gn.613.29.2016 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Orzeczeniem z 8 czerwca 1949 r. Wojewódzka Komisja Ziemska przy Wojewodzie Krakowskim unieważniła dokument nadania ziemi z 8 sierpnia 1945 r. nr 4884, którym Powiatowy Urząd Ziemski w T. przydzielił S. R. nieruchomość poniemiecką o powierzchni 1,32 ha, położoną w S. przy ul. [...], objętą l.w.h. [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosków M. T. i P. F. (działającego wówczas w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik H. F.) z 16 maja 2013 r., decyzją z 5 maja 2016 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie Krakowskim z dnia 8 czerwca 1949 r.

Decyzją z 24 lipca 2018 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez P. F., działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M. T., utrzymał w mocy własną decyzję z 5 maja 2016 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie Krakowskim z 8 czerwca 1949 r. unieważniające dokument nadania ziemi z 8 sierpnia 1945 r. zostało oparte na art. 101 pkt 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341). Zgodnie z tym przepisem władza nadzorcza, a gdy chodzi o decyzję władzy naczelnej - ta władza, mogła uchylić z urzędu lub na wniosek osoby interesowanej, jako nieważną, każdą decyzję, która wydana została bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, przy czym pojęcie to obejmowało również wydanie decyzji rażąco naruszającej prawo. Orzeczenie z 8 czerwca 1949 r. jako przyczynę wyeliminowania ostatecznej decyzji administracyjnej, tj. dokumentu nadania ziemi, wskazało, że istniejące w ramach nadanego gospodarstwa budynki o dużej pojemności nadawały się do założenia i prowadzenia w nich gospodarki hodowlanej przez właściwą instytucję. Obiekty te z punktu widzenia interesu państwowego nie nadawały się zatem do nadziału na rzecz jednostki (tj. do gospodarczego wykorzystywania przez jednego rolnika). Ponadto organ powołał przepis § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51). Zgodnie z tym przepisem do korzystania z reformy rolnej uprawnieni byli ci bezrolni robotnicy i pracownicy rolni oraz drobni dzierżawcy, którzy prowadzili samodzielne gospodarstwa, a praca na roli stanowiła dla nich zawód, dający główne źródło utrzymania. Tymczasem S. R. posiadał inny zawód (tj. zawód mierniczego), dający mu główne źródło utrzymania. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w istniejącym materiale dowodowym, m.in. w piśmie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z 13 października 1949 r., czy też w piśmie Urzędu Wojewódzkiego Krakowskiego z 14 października 1949 r. Również sam S. R. w piśmie z 7 sierpnia 1949 r. wskazał, że od wielu lat wykonuje prace pomiarowe, m.in. na zlecenie urzędów wojewódzkich w Krakowie i Rzeszowie. Zdaniem organu odwoławczego, dokumenty te jednoznacznie świadczą o tym, że S. R. nie był osobą uprawnioną do korzystania z reformy rolnej. W tym zakresie nie doszło więc do rażącego naruszenia prawa. Minister stanął na stanowisku, że uchybieniem proceduralnym orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. było powołanie się na podstawę prawną art. 12 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, regulującego kwestię norm obszarowych nowoutworzonych gospodarstw. Tymczasem właściwą podstawą unieważnienia dokumentu nadania ziemi z 8 sierpnia 1945 r. nie były przekroczone normy obszarowe, lecz okoliczność, że S. R. nie był osobą uprawnioną do korzystania z reformy rolnej (tj. § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r.). Jednakże przy badaniu, czy orzeczenie to dotknięte jest wadą powodującą jego nieważność, istotne jest nie samo powołanie się na określony przepis, ale to, że w świetle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania tego orzeczenia istniały podstawy do wydania rozstrzygnięcia o treści, jakie to orzeczenie zawiera. Nie jest więc to uchybienie rażące.

Ustosunkowując się do zarzutu wnioskodawców, że przedmiotowa nieruchomość została nadana S. R.owi jako repatriantowi, nie zaś w ramach reformy rolnej, Minister wyjaśnił, że istniejący w sprawie materiał dowodowy (przy braku samego aktu nadania) nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie tej kwestii. Z zapisu w księdze wieczystej [...] wynika, że podstawę nabycia przez S. R. nieruchomości stanowił wniosek Urzędu Wojewódzkiego Krakowskiego z 11 lutego 1949 r. złożony na mocy art. 2 ust. 1 pkt b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Zgodnie z tym przepisem na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie-Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej. Z księgi wieczystej wynika zatem, że nadanie nieruchomości nastąpiło w ramach reformy rolnej, nie zaś jako ekwiwalent za mienie pozostawione na wschodzie, jak utrzymują wnioskodawcy. Wprawdzie akta sprawy zawierają również dokumenty wskazujące, że S. R. był repatriantem, co wynika m.in. z pism Urzędu Wojewódzkiego Krakowskiego z 24 czerwca 1947 r., czy też z 14 października 1947 r. Dokumenty te nie wykluczają jednak tego, że nadanie nieruchomości nastąpiło w ramach reformy rolnej. Sama bowiem okoliczność, że dana osoba była repatriantem, nie może przesądzać o trybie nadania jej nieruchomości.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 24 lipca 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli P. F. i M. T.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm., dalej jako: P.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że orzeczeniem z 8 czerwca 1949 r. Wojewódzka Komisja Ziemska przy Wojewodzie Krakowskim unieważniła dokument nadania ziemi z dnia 8 sierpnia 1945 r., którym Powiatowy Urząd Ziemski w T. przydzielił S. R. nieruchomość poniemiecką o powierzchni 1,32 ha, położoną w S., przy ul. [...]. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. Podstawę prawną tej decyzji stanowił art. 101 pkt 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341) w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51). W sprawie nie jest kwestionowane, że S. R. był inżynierem i wykonywał zawód mierniczego przysięgłego. Z treści § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania kwestionowanej decyzji), powołanego w orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie Krakowskim z 8 czerwca 1949 r. obok art. 101 pkt 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem jako podstawa prawna wydanego orzeczenia wynika, że do korzystania z reformy rolnej uprawnieni byli ci bezrolni, robotnicy i pracownicy rolni oraz drobni dzierżawcy, którzy prowadzili samodzielne gospodarstwo domowe, a praca na roli stanowiła dla nich zawód, dający główne źródło utrzymania. Z pisma Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z 13 października 1949 r. i pisma Urzędu Wojewódzkiego Krakowskiego z 14 października 1949 r. oraz pisma S. R. z 7 sierpnia 1949 r. wynika, że miał on odpowiednie uprawnienia i wykonywał zawód mierniczego. Jednakże nie wynika z nich, czy było to jego główne lub jedyne źródło utrzymania. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zajmował się on także pielęgnacją sadu. Z pisma S. R. z 7 sierpnia 1949 r. wynika, że sad owocowy traktował on jako swoje przyszłe miejsce pracy "gdy do zawodowej pracy nie będzie już zdolny".

Sąd I instancji stwierdził, że przy braku dokumentu nadania ziemi z 8 sierpnia 1945 r. nr 4884 nie sposób jednoznacznie ustalić, czy S. R. otrzymał przedmiotowe gospodarstwo w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, czy w innym trybie jako repatriant. WSA zwrócił uwagę, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie tzw. Polski Centralnej i terenów tych nie dotyczył dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279, ze zm.). Natomiast z art. 16 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wynikało, że obywatele polscy - rolnicy, którzy niezależnie od swej woli znajdują się poza granicami kraju oraz żołnierze Wojska Polskiego, których rodziny obecnie znajdują się poza granicami kraju, będą uwzględnieni przy rozdziale ziemi po powrocie do kraju względnie po demobilizacji. S. R. mógł więc uzyskać przedmiotowe gospodarstwo w trybie reformy rolnej. Sama fakt, że dana osoba była repatriantem, nie przesądzała o trybie nadania jej nieruchomości. Dokumentów, na podstawie których można by było jednoznacznie rozstrzygnąć powstałe wątpliwości, nie udało się jednak uzyskać, mimo że jak wynika z akt sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi poszukiwał materiałów archiwalnych dotyczących omawianej sprawy. Jednakże nigdzie nie odnaleziono brakujących dokumentów, w tym przede wszystkim samego dokument nadania ziemi z 8 sierpnia 1945 r. oraz orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 21 stycznia 1949 r. prawdopodobnie o nr 2 wydanego w sprawie nr [...] (o którym mowa w Dzienniku Ogólnym posiedzenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 21 stycznia 1949 r., w aktach sprawy znajduje się jedynie kopia orzeczenia nr 1), na które to dokumenty powołują się i wywodzą z nich określone skutki prawne skarżący. Oznacza to, że nie jest obecnie znana treść tych dokumentów, a wszelkie na ten temat wywody, Sąd I instancji uznał za niepodlegające weryfikacji hipotezy. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie nr 1 Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 21 stycznia 1949 r. Orzeczenie to rozstrzyga jednak kwestię odwołania Państwa K. od orzeczenia Powiatowej Komisji Ziemskiej w T. z 8 maja 1948 r. nr Rol/UR-6/K/17/48. Z treści orzeczenia wynika, że wnioskodawcom odmówiono uwzględnienia odwołania w sprawie odmowy przyznania na ich rzecz spornej nieruchomości. Z uzasadnienia wynika, że przyczyną odmowy było wcześniejsze nadanie tej nieruchomości w 1945 r. S. R.. Z dokumentu tego nie wynika, że samo nadanie nieruchomości S. R. było przedmiotem badania tej Komisji w jakimkolwiek trybie. Ten dokument nie może zatem być podstawą do stwierdzenia, że kwestia prawidłowości dokumentu nadania S. R. przedmiotowej nieruchomości była dwukrotnie rozstrzygana, czyli że kwestionowane w sprawie orzeczenie z dnia 8 czerwca 1949 r. wydano z naruszeniem powagi rzeczy osądzonej. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że także skarżący nie przedstawili brakujących dokumentów lub innych dowodów jednoznacznie potwierdzających stawiane zarzuty. Sam zaś brak możliwości odnalezienia po ponad 80 latach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów archiwalnych nie może stanowić podstawy do wnioskowania, że wydana w rozpatrywanej sprawie decyzja rażąco narusza prawo. Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności i prawidłowości. Ewentualne wątpliwości co do legalności kwestionowanej decyzji ostatecznej powinny przemawiać za odmową stwierdzenia jej nieważności.

Zdaniem Sądu I instancji oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie brak jest możliwości stwierdzenia nieważności kwestionowanych przez skarżących decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli P. F. i M. T. zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 §1 pkt 1, 2 i 3 K.p.a. oraz art. 101 ust. 1 pkt b rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli działalności administracji, tj. oddalenie skargi na decyzję utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, podczas gdy orzeczenia, których unieważnienia domagali się skarżący były orzeczeniami obarczonymi wadami, powodującymi ich nieważność, ze względu na rażące naruszenie prawa (lub brak podstawy prawnej), a to:

- wydanie orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 8 czerwca 1949 r. z naruszeniem zasady instancyjności oraz powagi rzeczy osądzonej (sprawa dot. weryfikacji aktu nadania ziemi została już prawomocnie zakończona orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 21 stycznia 1949 r. utrzymującym w mocy akt nadania i prawo własności nieruchomości na rzecz S. R., nadział był wielokrotnie weryfikowany, w tym w postępowaniach toczących się w 1947 r., także przed Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych) oraz utrzymanie go w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r., co stanowi rażące naruszenie prawa (w zw. z art. 16 § 1 i 3 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a. oraz art. 101 ust. 1 pkt b, art. 72 ust. 2, art. 73, ust. 1 i 2, art. 78 ust. 1 i 2, i art. 82 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem,

- mieszanie trybów orzekania zwykłego i nadzwyczajnego w ramach orzeczeń Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. oraz Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 8 czerwca 1949 r., a w odniesieniu do orzeczenia z 30 listopada 1949 r. mieszanie trybów nadzwyczajnego i zwykłego także między instancjami, co stanowi rażące naruszenie prawa (w zw. z art. 101 ust. 1 pkt b i art. 93 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r.,

- wydanie orzeczenia w sprawie nieważności aktu nadania przez Wojewódzką Komisję Ziemską bez podstawy prawnej, bowiem Komisja ta nie posiadała uprawnień do orzekania w trybie nadzwyczajnym (ewentualnie z naruszeniem właściwości) i utrzymanie w mocy tak wadliwego orzeczenia przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, co tanowi rażące naruszenie prawa (w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 zw. z art. 101 ust. 1 pkt b i z art. 101 ust. 1 pkt a oraz art. 72 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. oraz w zw. z art. 2 dekretu z dnia 15 sierpnia 1944 r. o organizacji wojewódzkich i powiatowych urzędów ziemskich poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 5 lit. a) i c) dekretu z 13 września 1946 r. o organizacji komisyj ziemskich poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz w zw. z art. 1, art. 3, art. 6 dekretu z 12 sierpnia 1946 r. o zespoleniu urzędów ziemskich z władzami administracji ogólnej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie);

- rzeczywiste wywłaszczeniu nieruchomości bez podstawy prawnej na cele publiczne i bez odszkodowania, przy czym nieruchomość nie spełniała norm obszarowych do objęcia wywłaszczeniem na potrzeby reformy rolnej, ani innych przesłanek przeznaczenia jej na cele reformy rolnej, o których mowa w art. 2 ust. 1 a-d dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, tak więc brak było podstaw prawnych do jej legalnego wywłaszczenia, była niewielką nieruchomością podmiejską (w zw. z art. 101 ust. 1 pkt b rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. oraz w zw. z art. 2 ust. 1 e oraz art. 2 ust. 1 a-d dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie), unieważnienie aktu nadania z powołaniem na nieprzydatność dla jednostki i konieczność przekazania dla realizacji interesu państwowego oraz wyłączenia spod parcelacji (tak też uczyniono w praktyce, orzeczeniem z 1950 r. - załączono przy skardze), pomimo że nie mogło to stanowić przesłanki unieważnienia nadania ani wywłaszczenia, a nieruchomość ta jako objęte nadziałem samodzielne gospodarstwo poniemieckie nie podlegała parcelacji i procedurze podziału majątków pochodzących z parcelacji (nie była ona dzielona i nie stanowiła uprzednio części większej całości, lecz była niewielkim gospodarstwem niepodlegającym podziałowi, przydzielonym już w drodze nadziału), oraz fundamentalne naruszenie trybu przewidzianego dla wyłączenia nieruchomości spod parcelacji, co stanowi rażące naruszenie prawa (w zw. z art. 101 ust. 1 pkt b rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. oraz poprzez ich niewłaściwe zastosowanie: w zw. z art. 15 Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz w zw. z § 42 i §43 oraz §12 i §18 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r, w sprawie wykonania Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 2 ust. 1 a-e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej), co stanowiło wywłaszczenie bez podstawy prawnej;

- wadliwe sformułowania wyrzeczeń obydwu orzeczeń, nieadekwatnie do powołanych podstaw prawnych, trybów orzekania oraz wskazanego uzasadnienia (w zw. z w zw. z art. 101 ust. 1 pkt b i art. 93 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r.),

- co powinno skutkować stwierdzeniem, nieważności kwestionowanych orzeczeń w ramach orzekania w granicach całej sprawy na podstawie art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., albo uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.;

2. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. oraz w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a. oraz art. 81 K.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli działalności administracji i oddalenie skargi w sytuacji naruszenia przez organ zasady zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu, poprzez zamkniecie postępowania bez zawiadomienia stron o zamiarze zakończenia postępowania i zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia o sprawie, pomimo braku informowania stron o jakichkolwiek czynnościach w toku postępowania przez okres ponad 2 lat i pomimo złożenia przez strony dodatkowych wniosków dowodowych, złożenia przez strony zastrzeżeń co do braków postępowania dowodowego i niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności (np. naruszenie zasad instancyjności, sposób nabycia nieruchomości) oraz w sytuacji poszukiwania przez strony dodatkowych dowodów w archiwach państwowych, co skutkowało uniemożliwieniem stronom poinformowania organu o istnieniu istotnych dla sprawy dokumentów dowodowych, które powinny stanowić podstawę orzekania, złożenie wniosku o przedłużenie terminu rozpoznania sprawy ze względu na trwające postępowanie dotyczące wydania uwierzytelnionych odpisów z Archiwum Narodowego w Krakowie, złożenia do sprawy dodatkowego materiału dowodowego, istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, potwierdzającego zaistnienie podstaw stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji (w tym Dziennik Ogólnego posiedzenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie Krakowskim z dnia 21 stycznia 1949 r., wyciąg z ewidencji orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie Krakowskim z 21 stycznia 1949 r. (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego, Orzeczenie nr 1 Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie Krakowskim z 21 stycznia 1949 r. (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego, orzeczenie o wyłączeniu spod parcelacji dla potrzeb Centrali Mięsnej oraz dokumenty potwierdzające uzyskanie nieruchomości jako ekwiwalent za mienie zabużańskie) lub ewentualnie chociażby fotokopii przedmiotowych dokumentów, które potwierdzały okoliczność wcześniejszego rozpoznania sprawy i naruszenia zasady instancyjności, nabycia nieruchomości jako ekwiwalentu za mienie pozostawione na wschodzie oraz wywłaszczenie nieruchomości na cele publiczne, co powinno skutkować unieważnieniem kwestionowanych orzeczeń z 1949 r., jak również wobec czego rozstrzygnięcie sądu I-instancji bezpowrotnie uniemożliwiło dalsze poszukiwanie dokumentów i dowodów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (w toku pozostawało postępowanie dot. kwerendy archiwalnej także w Archiwum Akt Nowych w Warszawie, które nie zostało dotychczas zakończone), a strony utraciły możliwość uzupełnienia materiału dowodowego i rozpoznania go w postępowaniu administracyjnym jako materiału dowodowego sprawy, wobec czego decyzja została oparta na niepełnym materiale dowodowym z pominięciem dowodów istotnych dla jej rozstrzygnięcia oraz na brakach w ustaleniach faktycznych dot. okoliczności fundamentalnych dla rozstrzygnięcia sprawy (w tym min. brak dokumentu aktu nadania, nieuwzględnienie wcześniejszego rozpoznania sprawy, wywłaszczenia nieruchomości dla Centrali Mięsnej, nabycie nieruchomości jako ekwiwalentu za mienie zabużańskie), co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.;

3. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. oraz w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a. oraz art. 81 K.p.a. w zw. 133 § 1 P.p.s.a. oraz w odniesieniu do dowodów uzupełniających z dokumentów art. 106 § 3-5P.p.s.a. w zw. z art. 227 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 244 § 1 i 2 i art. 245 K.p.c., poprzez oddalenie skargi i niedostrzeżenie uchybienia organu, które skutkowało brakiem możliwości uzupełnienia materiału dowodowego sprawy o dowody istotne dla jej rozstrzygnięcia, potwierdzające podstawy stwierdzenia nieważności, wskutek dokonania przez Sad błędnych ustaleń na podstawie dowodów załączonych do skargi, dotyczących wejścia w posiadanie przez strony dokumentów przedłożonych przy skardze dopiero w dacie 30 sierpnia 2018 r. i błędne uznanie że nie zaistniało uchybienie dot. umożliwienia stronom czynnego udziału w sprawie i podjęcia przez nie inicjatywy dowodowej, podczas gdy z akt sprawy i dokumentów załączonych do skargi (min. pismo do Archiwum akt nowych i dowód jego nadania) jasno wynika, że strony podjęły inicjatywę dowodową poszukując dodatkowych dokumentów przed zakończeniem postępowania, a w dniu 31 sierpnia 2018 r. wydano im sporządzone uwierzytelnione odpisy dokumentów (noszą one datę 30 sierpnia 2018 r.), a gdyby strony wiedziały o zamiarze zakończenia postępowania przez organ mogłyby bądź to wnioskować o przedłużenie terminu postępowania celem umożliwienia złożenia dowodów, bądź to poinformować organ o możliwości pozyskania określonych dokumentów do sprawy, bądź przedłożyć choćby fotokopie dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które powinny być wzięte pod uwagę przez organ przy rozstrzyganiu sprawy i przez co organ dokonał błędnych, odmiennych ustaleń co do okoliczności sprawy, które stanowiły podstawę orzekania (min. kwestia złamania zasady instancyjności i powtórne orzekanie przez Wojewódzką Komisję Ziemską, nabycie nieruchomości jako ekwiwalent za mienie pozostawione na wschodzie, wywłaszczenie nieruchomości kwestionowanymi orzeczeniami na potrzeby Centrali Mięsnej), przy czym nie jest możliwa ocena postępowania i dokonywanie ustaleń w oparciu o dokumenty, które nie były wprowadzone do postępowania administracyjnego, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.;

4. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. oraz w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a. oraz art. 81 K.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli działalności administracji i oddalenie skargi w sytuacji naruszenia przez organ zasady zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu, poprzez zamknięcie postępowania bez zawiadomienia stron o zamiarze zakończenia postępowania i zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia o sprawie, pomimo pozyskania przez organ do sprawy nowych dowodów, o których to czynnościach strony nie zostały zawiadomione przez co nie mogły wypowiedzieć się, co do tych dowodów, ani podjąć żadnych czynności zmierzających do uzupełnienia postępowania dowodowego o inne materiały, w tym min. analogiczny do pozyskanego przez organ wykazu orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej, potwierdzającego rozpoznanie sprawy zakończone orzeczeniem przez tę Komisję wcześniej, w styczniu 1949 r., co skutkowało oparciem przez organ decyzji na niewłaściwym i niepełnym materiale dowodowym oraz brakach w ustaleniach faktycznych, a w konsekwencji utrzymaniem tak wadliwych decyzji przez Sąd w mocy wobec zaniechania zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.;

5. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli działalności administracji i oddalenie skargi w sytuacji zamknięcia przez organ postępowania bez rozpoznania wniosków dowodowych stron i pozostawienie tych wniosków bez rozpoznania także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co doprowadziło do nieuwzględnienia w postępowaniu innych istniejących dokumentów dot. przedmiotowych kwestii, mających istotne znaczenie dla sprawy i potwierdzających zarzuty stron dot. zaistnienia podstaw stwierdzenia nieważności decyzji oraz uniemożliwiło dalsze poszukiwanie dokumentów mających istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało utrzymaniem w mocy ewidentnie wadliwej decyzji, a powinno skutkować uchylenie zaskarżonych decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.;

6. art. 3 § 1 P.p.s.a. i 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a., art.7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., 76 § 1-3 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 77 §1 i 2 K.p.a., art. 80 K.p.a., 107 § 1 i 3 K.p.a. oraz w odniesieniu do dowodów uzupełniających z dokumentów art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227 K.p.c., art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244 § 1 i 2 K.p.c. i art 245 K.p.c. poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli działalności administracji i oddalenie skargi pomimo zaniechania przez organ zebrania całości materiału dowodowego niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy oraz braku wszechstronnego rozpatrzenia całego pozyskanego materiału dowodowego zalegającego w aktach sprawy, a wskutek tego przyjęcie niepełnych i błędnych ustaleń faktycznych dotyczących kwestii mających istotny wpływ na wynik sprawy i nie dostrzeżenie uchybień organu (w tym zaniechanie bliższego postępowania wyjaśniającego co do okoliczności, podstawy i tytułu nabycia nieruchomości przez naszego przodka S. R., pomimo iż z licznych dokumentów urzędowych widniejących w aktach postępowania, w tym dokumentów wydanych przez różne, niezależne od siebie instytucje państwowe, wynikało że był to ekwiwalent za mienie utracone na wschodzie, brak bliższego wyjaśnienia kwestii naruszenia zasady instancyjności i powagi rzeczy osądzonej, wywłaszczenia nieruchomości, jej charakteru, kwalifikacji osobowych S. R. do otrzymania nadania, wadliwy sposób zwrócenia się do archiwów państwowych, uniemożliwiający przeprowadzenie pełnej kwerendy i odnalezienie dokumentów, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które w rzeczywistości tam zalegały, naruszenie zasady szczególnej mocy dowodowej dokumentów urzędowych), co potwierdza złożony przez strony przy skardze materiał dowodowy (uzupełniające dowody z dokumentów), jak również pomimo posłużenia się przez organ nieuzasadnionymi domniemaniami - sprzecznymi z materiałem dowodowym i poczynionymi w zakresie, w jakim materiał zebrany w sprawie pozwalał na dokonanie właściwych ustaleń, odmiennych od przyjętych domniemań, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, co powinno skutkować uchylenie zaskarżonych decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.;

7. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 75 K.p.a., 76 § 1 -3 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a., art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli działalności administracji i oddalenie skargi przy braku rozważenia przez organ całości materiału dowodowego sprawy i całkowite pominiecie dowodów (w tym dowodów z dokumentów urzędowych o szczególnej mocy), które świadczyłyby o okolicznościach odmiennych od stanu przyjętego przez organ (w tym min. dwukrotne orzeczenie w tej samej sprawie w I-instancji przez Wojewódzką Komisję Ziemską 21 stycznia 1949 r. i 8 czerwca 1949 r., bezpodstawne ponowne rozpoznanie sprawy w tej samej instancji z naruszeniem ówcześnie obowiązujących przepisów - bez wymaganej obecności przedstawiciela PUR w sprawie dotyczącej repatrianta, zgodność z prawem nabycia własności nieruchomości przez S. R., nabycie nieruchomości jako odszkodowanie za mienie pozostawione na wschodzie, wielokrotna pozytywna weryfikacja tytułu do nieruchomości w różnych postępowaniach, potwierdzenie ówczesnych organów państwowych prawa S. R. do nieruchomości na podstawie obowiązujących przepisów i przyjętej praktyki, dokonanie wpisu w Księdze Wieczystej na po wydaniu orzeczenia z 21 stycznia 1949 r. potwierdzającego prawo S. R. do nieruchomości i odmawiającego stwierdzenia jego nieważności - vide pismo z 24 stycznia 1949 r., znak Rol.UR-III- 4/K/13/4/1/49 widniejące jako podstawa wpisu do KW, adekwatność nieruchomości nadanej tytułem odszkodowania do nieruchomości pozostawionej, potwierdzenie prawa do otrzymania tej nieruchomości jako ekwiwalentu przez PUR, wniosek Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Zarządu Centralnego o unieważnienie orzeczenia z 8 czerwca 1949 r., znak Rol/UR- I/3/K/13/4/9/49, wcześniejsza pozytywna weryfikacja tytułu własności w pełnym toku instancji - przed Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych, rzeczywista treść i podstaw odebrania nieruchomości S. R.), co powinno skutkować uchyleniem decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.;

8. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 16 K.p.a., art. 76 § 1-3 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I-instancji braku bezstronności i obiektywizmu organu przy prowadzeniu sprawy, objawiającym się min. w braku rozpoznania istoty sprawy i nie odniesieniu się do zarzutów odwołania stron, uwzględnieniu przez organ jedynie okoliczności potwierdzających tezy zmierzające do utrzymania w mocy decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności i prowadzenie rozważań jedynie zmierzających do utrzymania za wszelką cenę w mocy kwestionowanych orzeczeń, braku uwzględnienia materiału dowodowego przemawiającego na korzyść stron oraz kierowanie postępowania dowodowego w sposób zmierzający do udowodnienia przy ponownych rozpoznaniu sprawy jedynie tez organu wyrażonych w decyzji 1-instancji, co doprowadziło do pozostawienia w obrocie prawnym zaskarżonych decyzji, pomimo zajścia przesłanek nieważności kwestionowanych orzeczeń oraz utrzymaniu w mocy decyzji wydanych z oczywistymi naruszenia przepisów i opartych na niepełnym materiale dowodowym, przy braku wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności oraz rozpoznania istoty sprawy przez organ (min. powtórne orzekanie przez Wojewódzką Komisję Ziemską, brak aktu nadania, rzeczywisty charakter aktu jakim było wywłaszczenie nieruchomości bez podstawy prawnej), co narusza przy tym także zasadę instancyjności postępowania, praworządności, zaufania do organu i powinno był skutkować wyeliminowaniem zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego, co powinno skutkować uchyleniem decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.;

9. art. 3 § 1 i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 16 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 76 § 1-3 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a. oraz w odniesieniu do dowodów uzupełniających z dokumentów art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227 K.p.c., art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244 § 1 K.p.c. i 2 i art. 245 K.p.c. poprzez przerzucenie przez Sad I-instancii skutków braków dowodowych postępowania oraz braków w ustaleniach faktycznych na strony postępowania, z daleko idącymi skutkami prawnymi w postaci uniemożliwienia dochodzenia naruszonego prawa własności, oraz przerzucenie skutków wynikających z nieprawidłowej archiwizacji i brakowania dokumentów, niedostatków materiałów archiwalnych, jak również prawdopodobnego celowego usuwania dokumentów dot. spraw aktu nadania S. R. (np. usunięty z dokumentów akt nadania nieruchomości, usunięta z dokumentów decyzja Nr 2 Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 21 stycznia 1949 r., o której istnieniu i przedmiocie orzekania wzmianki zachowały się w innych dokumentach min. wykazie orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej i Dzienniku Posiedzeń z tego dnia) na skarżących, objawiające się min. w utrzymaniu w mocy nieprawidłowych decyzji, opartych na licznych, oczywistych i istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy uchybieniach proceduralnych i brakach dowodowych oraz opartych na przyjęciu błędnych ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym przy zaniechaniu dalszej inicjatywy dowodowej i uniemożliwieniu przedłożenia dokumentów stronom, oraz na barakach ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy uchybienia organów oraz wadliwość kwestionowanych orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej oraz Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych powinny skutkować uchylenie zaskarżonych decyzji w oparciu o 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.;

10. art. 3 § 1P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a., art.7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 76 § 1 -3 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 77 §1 i 2 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz 107 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z art. 133 § 1 K.p.a. oraz w odniesieniu do dowodów uzupełniających z dokumentów art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227 K.p.c., art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244§1 i 2 K.p.c. i art. 245 K.p.c. poprzez oddalenie skargi w sytuacji ujawnienia i udowodnienia przez strony, za pośrednictwem załączonych do skargi dowodów z dokumentów, fundamentalnych braków postępowania dowodowego przed organem oraz braków ustaleń w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również dokonania przez organ nieprawidłowych ustaleń służących za podstawę rozstrzygania względem ziszczenia przesłanek stwierdzenia nieważności orzeczeń, co uniemożliwiło sanowanie braków i uchybień oraz wypowiedzenie się przez organ i dokonanie ustaleń choćby o zebranym przez strony materiale dowodowym, mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i uniemożliwiło uczynienie z tych dokumentów materiału dowodowego sprawy administracyjnej, który mógłby stanowić podstawę ustaleń faktycznych, jako dowód przeprowadzony zgodnie z zasadami K.p.a. (zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona, materiał powinien być uzupełniany, a pozyskany przez strony i załączony do skargi materiał dowodowy należało poddać całościowemu badaniu w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z zasadami K.p.a.), przez co bezpodstawnie stwierdzono brak przesłanek stwierdzenia nieważności, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji w oparciu o 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.;

11. 151 P.p.s.a. oraz art. 160 P.p.s.a. i art. 162 P.p.s.a. zw. z art. 106 § 3-5 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 236 K.p.c. poprzez brak formalnego rozpoznania i rozstrzygnięcia przez Sąd I-instancji co do wniosków dowodowych stron o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów - uwierzytelnionych odpisów z Archiwum Narodowego w Krakowie załączonych do skargi i powtórnie przy piśmie w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. i niewydanie odpowiedniego postanowienia dowodowego, co uniemożliwiło stronom odpowiednie reagowanie odnośnie do zakresu i sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego przed Sądem I-instancji oraz co uniemożliwia identyfikację które dokładnie dowody i na jakie okoliczności stanowiły podstawę wyrokowania, co w konsekwencji powoduje wymykanie się zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej, nie jest bowiem możliwe stwierdzenie dlaczego inne dowody załączone przy skardze niż Dziennik Ogólny Posiedzeń Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej oraz orzeczenie nr 1 Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia 21 stycznia 1949 r. nie zostały tak w pełni i szczegółowo przeanalizowane, przy czym dowody załączone do skargi zostały przeprowadzone przez Sąd (nie wydano postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosków, ani nie zanegowania ich przeprowadzenia w uzasadnieniu wyroku), bowiem częściowo dokonano ich oceny w uzasadnieniu wyroku i na ich podstawie dokonano ustaleń faktycznych co do okoliczności istotnych dla sprawy i oceny uchybień organu, a zbiorczo posłużyły Sądowi za ustalenie, zgodnie z art. 106 § 3-5 P.p.s.a., że uchybienie organu choć istniało, to nie mogło prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia, co skutkowało oddaleniem skargi, podczas gdy powinna zostać uchylona, w myśl art. 145§ 1 pkt 1 a i c P.p.s.a.;

12. art.. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1P.p.s.a. poprzez nieprawidłową kontrolę administracji i dokonywanie przez Sąd I-instancji oceny w zakresie sprawy administracyjnej na podstawie dokumentów, które nie stanowiły akt postępowania administracyjnego oraz dokonywanie przez Sąd własnych ustaleń dot. istoty sprawy na podstawie nowych dokumentów, które nie znajdowały się w postępowaniu przed organem podczas gdy jest to zastrzeżone dla właściwego organu oraz poprzez uniemożliwienie prawidłowego przeprowadzenia dowodów w powtórnym postępowaniu administracyjnym wskutek oddalenia skargi, pomimo oceny że część z tych dowodów jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a.;

13. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227, art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244 § 1 i 2 K.p.c. i art. 245 K.p.c. poprzez dokonanie błędnych ustaleń na podstawie załączonych do akt postępowania dowodów uzupełniających z dokumentów, że' ’uchybienie organu w zakresie art. 10 § 1 K.p.a. nie uzasadnia uchylenia zaskarżonych decyzji, pomimo że dowody te zarówno potwierdzają, że organ niewłaściwie prowadził postępowanie, jak również że pozbawił strony możliwości przeprowadzenia istotnych dokumentów i orzekł bez uwzględnienia tych dokumentów, potwierdzających spełnienie zaistnienie przesłanek nieważności kwestionowanych orzeczeń;

14. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3-5 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przedłożone przy skardze dokumenty związane ze statusem S. R. jako repatrianta, prawem do odszkodowania i zatwierdzaniem nadziału jako ekwiwalentu nie stanowią kwestii spornej dla sprawy, podczas gdy potwierdzają one uzyskanie przedmiotowej nieruchomości jako ekwiwalent za mienie pozostawione na wschodzie, co było kwestionowane przez organ i co ma istotne znaczenie dla oceny wadliwości unieważnienia jego aktu nadania i wprost przekłada się na ocenę odmowy stwierdzenia nieważności z powołaniem na uzasadnienie wskazane przez organ (oraz organy, które unieważniły akt nadania);

15. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227, art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244 § 1 i 2 K.p.c. i art. 245 K.p.c. poprzez błędnych przyjęcie, że dokumenty dotyczące posiedzenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 21 stycznia 1949 r. są niewystarczające dla stwierdzenia nieważności, podczas gdy wprost potwierdzają okoliczność rozpoznania sprawy weryfikacji dokonanego w 1945 r. nadziału przedmiotowej nieruchomości na rzecz S. R. w tej dacie i okoliczność rozstrzygnięcia orzeczeniem (kierunek orzekania jest bez znaczenia dla samej oceny ponownego rozpoznania sprawy w tej samej instancji), natomiast dokumenty te są spójne, wiarygodne i służy im domniemanie co do prawdziwości zawartych w nich treści, a przedmioty rozpoznania są dokładnie określane w dokumencie (min. inna sprawa rozpoznawana w trybie zwykłym odwoławczym posiada taką adnotację), więc powyższe powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a.;

16. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227, art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c. i art. 244 § 1 i 2 K.p.c. poprzez błędne przyjęcie jakich okoliczności dowodzą wszystkie załączone do skargi dokumenty związane z repatriacją i odszkodowaniem za mienie zabużańskie, bowiem potwierdzają nadział przedmiotowej nieruchomości poniemieckiej jako ekwiwalentu za mienie pozostawione na wschodzie, zatem błędnie przyjęto zasadność odmowy stwierdzenia nieważności kwestionowanych orzeczeń, które zasługiwały na uchylenie;

17. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 76§1 i2 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a. oraz w stosunku do dowodów uzupełniających z dokumentu art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227, art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244 § 1 i 2 K.p.c. i art. 245 K.p.c. poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli administracji i błędne przyjęcie, że nie jest możliwe ustalenie treści aktu nadania i okoliczności dot. nadania przedmiotowej nieruchomości oraz faktu uprzedniego rozpoznania sprawy nadziału z 1945 r. przez Wojewódzką Komisję Ziemską w dniu 21 stycznia 1949 r. podczas gdy okoliczności te wynikają z szeregu dowodów akt postępowania oraz załączonych do skargi, przy czym za dowód może służyć wszystko co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a okoliczności ustala się na podstawie wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego, odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu cywilnego w odniesieniu do dowodów uzupełniających pozwalałoby na zastosowanie domniemań faktycznych z art. 231 K.p.c., a ponadto obie procedury dowodowe obejmują domniemania związane z dokumentami urzędowymi, które są w sprawie i potwierdzają w/w okoliczności oraz innymi domniemaniami wynikającymi z przepisów, w tym domniemanie prawdziwości wpisu Księgi Wieczystej;

18. art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 106 § 3- 5 P.p.s.a. poprzez dołączenie załączonych przez skarżących, wnioskowanych w trybie art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. dowodów uzupełniających z dokumentów (uzyskanych po zamknięciu postępowania przed organem co potwierdzają pieczecie Archiwum) do akt sprawy administracyjnej i dokonywanie na ich podstawie ustaleń dot. okoliczności sprawy administracyjnej (w tym min. dot. spełnienia przesłanek nieważności min. przez złamanie zasady instancyjności i powagi rzeczy osądzonej i nabycia nieruchomości oraz ocena jakie okoliczności wynikają z dokumentów dot. repatriacji i odszkodowania za mienie zabużańskie i jakie mają one znaczenie dla sprawy), podczas gdy nie stanowiły one materiału sprawy administracyjnej, a zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. obraz akt administracyjnych ma odzwierciedlać materiał jaki znajdował się w aktach postępowania przy wydaniu decyzji, a dokonywanie na etapie sadowoadministracyinym ustaleń za organ jest naruszeniem art. 3 § 1 P.p.s.a. art. 133 § 1 P.p.s.a. i art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. oraz art. 106 § 3-5 P.p.s.a., który określa zakres i tryb prowadzenia dowodów przed sądem administracyjnym, bowiem dowody te mogły być oceniane jedynie w trybie art. 106 § 3-5 P.p.s.a. przy zastosowaniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego (art. 227-257 K.p.c., w tym w szczególności art. 227, 231, 233, 234, 244 § 1 i 2, 245 K.p.c.) jako nowość, nie będąca częścią postępowania administracyjnego i na okoliczności wynikające ze specyfiki dowodu z art. 106 § 3, a przy tym okoliczność sposobu oceny dowodów wynikła dopiero z uzasadnienia wyroku;

19. art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez zmianę obrazu akt postępowania poprzez załączenie nowych dowodów złożonych przy skardze do akt postępowania, podczas gdy nie stanowiły one materiału postępowania, a akta sprawy administracyjnej powinny odzwierciedlać stan dokumentacji na etapie do zamknięcia postępowania oraz przyjęcie że nowo dodany po wydaniu decyzji materiał dowodowy stanowi akta postępowania służące kontroli administracji na podstawie art. 133 § 1 P.p.s.a.. co doprowadziło do błędnego przyjęcia braku podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji oraz dokonania przez Sąd ustaleń dot. istoty sprawy na etapie postępowania sądowoadministracyjnego z naruszeniem zasad postępowania dowodowego i właściwości (właściwy do tego jest organ);

20. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227, art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244 § 1 i 2 K.p.c. i art. 245 K.p.c. w odniesieniu do dowodów uzupełniających z dokumentów oraz w zw. z art.7 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 76 § 1-3 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w odniesieniu do oceny postępowania dowodowego administracji poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli administracji i błędne przyjęcie braku podstaw uznania, że sprawa, w której zapadły kwestionowane orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. oraz Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 8 czerwca 1949 r. została wcześniej rozpoznana i zakończona orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 21 stycznia 1949 r.. pomimo że okoliczności rozpoznania sprawy dot. weryfikacji aktu nadania na rzecz S. R. nieruchomości, przedmiot rozpoznania i fakt wydania w tej sprawie orzeczenia wynikają z załączonych do skargi dowodów, tj. Dziennika Ogólnego Posiedzeń Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 21 stycznia 1949 r., fragmentu wykazu orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 21 stycznia 1949 r., Orzeczenia nr 1 Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 21 stycznia 1949 r., jak również znajdują potwierdzenie w innym materiale dowodowym sprawy, jak np. Księga Wieczysta nieruchomości, pisma Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia 12 i 13 października 1949 r., którym to w/w dokumentom służy przymiot szczególnej mocy dowodowej dokumentu urzędowego i brak jest podstaw do kwestionowania zawartych w nich treści, a dowody załączone przy skardze dowodziły, że organ administracji dokonał błędnych ustaleń co do braku podstaw stwierdzenia nieważności oraz zebrał niepełny materiał dowodowy, wobec czego zaskarżone decyzje należało uchylić w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a.;

21. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227, art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c. i art. 244 § 1 i 2 K.p.c. w odniesieniu do dowodów uzupełniających z dokumentów oraz w zw. z art.7 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 76 § 1 i 2 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a. w odniesieniu do oceny postępowania dowodowego administracji poprzez biedne przyjęcie przez Sad I-instancji, że brak jest podstaw ustalenia sposobu i okoliczności nabycia nieruchomości, podczas gdy z materiałów zalegających w aktach sprawy (min. pismo Urzędu Wojewódzkiego Krakowskiego Dział Rolnictwa i Reform Rolnych Wydział Urządzeń Rolnych Nr. U.R.I-9/30/1568/47 z 14 października 1947, notatka służbowa "Poufne" znak UR.III. 1/1365, pisma Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z 12 i 13 października 1949 r., wpis w Księdze Wieczystej nieruchomości nie zawierający obciążenia realnego), jak również z dowodów załączonych przy skardze ewidentnie wynika, że nieruchomość została nadzielona jako ekwiwalent za mienie pozostawione na wschodzie, w tym wprost potwierdza to orzeczenie nr 1 Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakwie z 21 stycznia 1949 r. załączone przy skardze, a dokumentom tym służy domniemanie prawdziwości zawartych w nich treści, jak również błędne przyjęcie przez Sąd że dokumenty związane z repatriacją i odszkodowaniem za mienie zabużańskie dotyczą okoliczności niespornych i nie zmieniają oceny zaskarżonej decyzji, podczas gdy z dokumentów tych wynika zarówno uprawnienie do takiego ekwiwalentu, jak również prowadzenie postępowania przed PUR w związku z nadziałem oraz zatwierdzenia nadziału przez PUR i potwierdzenie przydziału tej nieruchomości za mienie zabużańskie, co dowodzi, że organ administracji dokonał błędnych ustaleń co do braku podstaw stwierdzenia nieważności oraz zebrał niepełny materiał dowodowy, co powinno skutkować uchyleniem decyzji w oparciu o art. 145§ 1 pkt 1 a i c P.p.s.a.;

22. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227, art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244 § 1 i 2 K.p.c. i art. 245 K.p.c. w odniesieniu do dowodów uzupełniających z dokumentów oraz w zw. z art.7 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 76 § 1-3 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w odniesieniu do oceny postępowania dowodowego administracji, poprzez pominiecie przez Sad I-instancji załączonego do skargi orzeczenia o wyłączeniu nieruchomości spod parcelacji dla potrzeb Centrali Mięsnej, podczas gdy potwierdza ono zarówno wywłaszczenie nieruchomości i realizację powołanych w orzeczeniach rzeczywistych podstaw unieważnienia aktu nadania, jak również podejmowanie działań zmierzających do przejęcia nieruchomości zanim zapadły kwestionowane orzeczenia, co uwidacznia błąd organu w niedostrzeżeniu przesłanek stwierdzenia nieważności i braki dowodowe oraz błędną kontrolę poprzez pominiecie przy orzekaniu wszelkich zarzutów i dowodów świadczących o wywłaszczeniu nieruchomości bez podstawy prawnej oraz zaakceptowanie i dokonanie w tym zakresie błędnych ustaleń, wobec czego nie uchylono decyzji, pomimo zajścia podstaw;

23. art. 3 § 1 i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 76 § 1-3 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli administracji i oddalenie skargi przez błędne przyjęcie (za błędnym ustaleniem organu), że S. R. jako osoba od czasów przedwojennych prowadząca samodzielnie wraz z rodzina gospodarstwo role (obejmujące między innymi duże sady owocowe i uprawy tytoniu) profesjonalnie, w sposób zorganizowany i dla celów zarobkowych, a w czasach powojennych utrzymujący się z samodzielnej uprawy wraz z żona gospodarstwa rolnego warzywno- ogrodniczego na terenach podmiejskich, wobec nie wykonywania już innych prac i braku zabezpieczenia emerytalnego czerpiący główne środki utrzymania z tego źródła (- co wynika z archiwalnego materiału dowodowego w aktach sprawy) nie spełniał cech osób, o których mowa w tym przepisie, uprawnionych nadania ziemi w drodze do reformy rolnej oraz błędne przyjęcie przez Sąd, że S. R. zajmował się wyłącznie pielęgnacją sadu, podczas gdy prowadził on wraz z rodziną oraz bratem duże gospodarstwo obejmujące sadownictwo i uprawę tytoniu, a także błędne ustalenie przez Sąd, że w oparciu o materiały nie można ustalić czy zawód mierniczego był głównym lub jedynym źródłem utrzymania dla S. R., podczas gdy dokumenty sprawy potwierdzają, że gospodarstwo stanowiło dla niego wówczas główne źródło utrzymania i było uprawiane samodzielnie, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji:

24. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3-5 P.p.s.a. w zw. z art. 227, art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244 § 1 i 2 K.p.c. i art. 254 K.p.c. poprzez pominięcie przez Sad I-instancji fragmentu wykazu orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 21 stycznia 1949 r.. którego uwierzytelniony odpis został załączony do skargi i był objęty wnioskiem o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, które Sąd przyjął do akt sprawy jako materiał dowodowy, wskutek czego błędnie ustalono że orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 8 czerwca 1949 r. i Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i naruszeniem zasady instancyjności oraz powagi rzeczy osądzonej, podczas gdy okoliczność ta wynika także min. z Dziennika Ogólnego Posiedzeń tej Komisji z 21 stycznia 1949 r., które potwierdzają zarówno fakt rozpoznania sprawy dotyczącej badania aktu nadania nieruchomości na rzecz S. R. w S., jak określają dokładnie przedmiot postępowania oraz potwierdzają okoliczność wydania orzeczenia w tym zakresie w tym dniu, co znajduje odzwierciedlenie min. w pismach Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z 12 i 13 października 1949 r., Księdze Wieczystej nieruchomości oraz pismach S. R.;

25. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., 76 § 1-3 K.p.a. oraz w odniesieniu do dowodów uzupełniających z dokumentów art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 i 2 K.p.c. poprzez brak uwzględnienia przez Sąd szczególnej mocy dowodowej dowodów z dokumentów (zarówno zebranych przez organ, jak załączonych do skargi), co spowodowało zaakceptowanie błędnych ustaleń organu oraz dokonanie błędnych własnych ustaleń służących za postawę wyroku, zarówno co do braku podstaw uchylenia zaskarżonych decyzji, jak też co do braku podstaw stwierdzenia nieważności orzeczeń z 1949 r,, których stwierdzenia nieważności domagają się skarżący, przez co niezasadnie oddalono skargę;

26. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., 76 § 1-3 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo dokonania przez organ niewłaściwych ustaleń faktycznych z naruszeniem zasady szczególnej mocy dowodowej z dokumentu przez arbitralne i nieuzasadnione pominiecie związanych z nimi domniemań przy wydaniu decyzji, bez przeprowadzenia dowodu przeciwnego, co spowodowało niewłaściwe ustalenia, w tym min. dot. wydania kwestionowanych orzeczeń z 1949 r. ze złamaniem zasady instancyjności, uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy dot. badania nadziału orzeczeniem z 21 stycznia 1949 r. i odmowy unieważnienia nadziału w tej dacie, nabycia nieruchomości jako ekwiwalentu za mienie pozostawione na wschodzie, wywłaszczenia nieruchomości na cele publiczne, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.;

27. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 i 2 K.p.a. poprzez dokonanie przez Sąd w oparciu o dowody uzupełniające z dokumentów ustaleń faktycznych w zakresie sprawy administracyjnej, podczas gdy zgodnie z istotą dowodu uzupełniającego z dokumentu dowód ten zmierza do zbadania prawidłowości zaskarżonych decyzji oraz uchybień postępowania, a nie może stanowić na etapie postępowania sadowoadministracyjnego podstawy dokonywania ustaleń faktycznych przez Sąd niejako za organ, bowiem pełna ocena materiału dowodowego zgodnie z zasadami K.p.a. na okoliczności istotne dla wyjaśnienia sprawy możliwa jest jedynie w postępowaniu administracyinym. dlatego wobec wykazania niezbadanego zakresu sprawy, mającego istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia oraz konieczności dalszego uzupełniania postępowania dowodowego przy wykazaniu przez skarżących braku rzetelności organu w gromadzeniu środków dowodowych, konieczne było uchylenie zaskarżonych decyzji (i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania);

28. art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 76 § 1 -3 K.p.a., art. 77 § 1,2 i 3 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz w zw. z art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 227 K.p.c., art. 231 K.p.c. i art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244 § 1 i 2 K.p.c. i art. 245 K.p.c. poprzez niewłaściwą kontrolę administracji i ustalenie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, przyjmując stan faktyczny ustalony przez organ administracji, który dokonał prostego przyjęcia ustaleń organów wydających kwestionowane orzeczenia bez dokonania własnej oceny i własnych ustaleń, pomimo sprzeczności tych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, przy brakach dowodowych i braku wszechstronnego rozważenia dowodów oraz pominięciu przy dokonywaniu ustaleń materiału dowodowego, z którego wynikały odmienne okoliczności, potwierdzające zajście przesłanek stwierdzenia nieważności, co potwierdzały załączone do sprawy przez skarżących dowody uzupełniające z dokumentu, a co prowadziło w konsekwencji do błędnego oddalenia skargi;

29. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a., 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 16 K.p.a., 76 § 1-3 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 107 § 1 i 3 K.p.a. oraz w odniesieniu do dowodów uzupełniających z dokumentu art. 106 § 3 i 5P.p.s.a. poprze oddalenie skargi pomimo ewidentnego braku obiektywizmu organu, który zarówno sposób prowadzenia postępowania dowodowego, jak i analizę sprawy sprowadził jedynie do usprawiedliwienia kwestionowanych orzeczeń z 1949 r., przy braku wszechstronnego, rzetelnego i obiektywnego wyjaśnienia sprawy, w tym sprowadzenie oceny zaskarżonej decyzji I-instancji oraz uzupełnienie materiału dowodowego przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy jedynie do potwierdzenia tez wyrażonych w kwestionowanych orzeczeniach i decyzji odmawiającej stwierdzenia ich nieważności;

30. art. 151 P.p.s.a. i art 133 § 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie rzetelnej i obiektywnej oceny czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego oraz jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy, podczas gdy wobec istotnych braków dowodowych postępowania oraz wadliwości jego prowadzenia, potwierdzonych dodatkowo przedłożonymi przez skarżących przy skardze dokumentami, zaskarżone decyzje należało uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania (celem umożliwienia uzupełnienia materiału dowodowego, w tym umożliwienia uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym dowodów złożonych przez strony), a merytoryczne orzekanie w tym stanie rzeczy było przedwczesne i doprowadziło do błędnego kierunku orzekania, wobec czego bezpodstawnie oddalono skargę, bowiem decyzje należało uchylić w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.;

31. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie pełnej kontroli zaskarżonych decyzji oraz pełnej kontroli spełnienia przesłanek nieważności kwestionowanych orzeczeń z 1949 r. i pominięcie przez Sad I-instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakichkolwiek rozważań dotyczących zarzutów skarżących odnośnie min. rzeczywistego charakteru kwestionowanych orzeczeń z 1949 r., jakim było wywłaszczenie nieruchomości wraz z dowodem potwierdzającym wywłaszczenie na cele publiczne dla potrzeb wyłączenia spod parcelacji dla Centrali Mięsnej, naruszenia trybu wyłączenia spod parcelacji, utrzymania przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w mocy orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej wydanego w trybie nieważności do czego nie miała podstaw prawnych (bowiem ten zakres spraw nie mieścił się w jej kompetencji), mieszania w kwestionowanych orzeczeniach z 1949 r. trybów orzekania (jednoczesne orzekanie o unieważnieniu aktu nadania oraz odebraniu nieruchomości i przeznaczeniu na wyłączenie spod parcelacji oraz orzekanie przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w trybie zwykłym o odmowie przyznania nadziału jako instancja odwoławcza w odniesieniu do decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej wydanej w trybie nieważnościowym, poprzez jej utrzymanie w mocy), wadliwego sformułowania orzeczeń z naruszeniem przepisów, brak wypowiedzenia się przez Sad I-instancji co do dowodów uzupełniających z dokumentów, przez ich ocenę, poprzez określenie które z nich dokładnie były brane pod uwagę przy orzekaniu, a które nie i z jakich powodów odmówiono niektórym wiarygodności, co skutkowało brakiem zakreślenia przez Sad na jakich dowodach opierał rozstrzygniecie, bowiem nie zapadło w sprawie postanowienie dowodowe w przedmiocie wniosków dowodowych w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a., a jedynie Sąd technicznie dołączył wszystkie dowody z dokumentów do akt postępowania administracyjnego oraz brak uwzględnienia powyższego przy wyrokowaniu, jak również brak wskazania w uzasadnieniu wyroku w jakim trybie sad przeprowadzał dowody i z zastosowaniem jakich przepisów (postępowania administracyjnego czy cywilnego), pomimo że oceniane były dowody nowe, które nie stanowiły akt postępowania administracyjnego, jak również odniesienia do wniosków dowodowych stron w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a., co skutkuje uniemożliwieniem prawidłowej kontroli instancyjnej w w/w zakresie, brakiem możliwości dokonania jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, ponadto w uzasadnieniu wyroku brak oceny przytoczonych za organem ustaleń, także pod względem zgodności z prawem, brak wskazania i wyjaśnienia podstaw prawnych oraz oceny prawnej sprawy, w tym odniesienia się do zarzutów skargi w przedmiotowym zakresie, a kontrola administracji sprowadzała się ogólnikowej aprobaty stanowiska organów oraz błędnego stwierdzenia niejednoznaczności sprawy (w skutek braku wszechstronnego jej rozważenia), co nie stanowi zbadania jej istoty, co skutkowało brakiem rzeczywistej kontroli działalności administracji, a w konsekwencji błędnym oddaleniem skargi i uniemożliwieniem prawidłowej kontroli wyroku;

32. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1-6 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, że organ prowadząc sprawę dot. stwierdzenia nieważności kwestionowanych orzeczeń z 1949 r. nie dokonał pełnej analizy spełnienia przesłanek nieważności, w odniesieniu do obydwu orzeczeń, lecz oceniał prawidłowość samego aktu nadania na rzecz S. R.. bez pozyskania tego aktu do akt sprawy i znajomości jego treści, co powinno skutkować uchylenie decyzji, bowiem inny jest przedmiot postępowania nieważnościowego, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a.;

33. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a. w zw. art. 16 § 1 i 3 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a. oraz art. 101 ust. 1 pkt b, art. 72 ust. 2, art. 73, ust. 1 i 2, art. 78 ust. 1 i 2, i art. 82 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r., poprzez oddalenie skargi na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności kwestionowanych orzeczeń, podczas gdy orzeczeniem z 30 listopada 1949r. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych utrzymał orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 8 czerwca 1949 r. wydane z naruszeniem zasady instancyjności oraz powagi rzeczy osądzonej (sprawa dot. weryfikacji aktu nadania ziemi została już prawomocnie zakończona orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 21 stycznia 1949 r. utrzymującym w mocy akt nadania i prawo własności nieruchomości na rzecz S. R., nadział był wielokrotnie weryfikowany, w tym w postępowaniach toczących się w 1947 r., także przed Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych), co stanowi rażące naruszenie prawa, co powinno skutkować uchylenie zaskarżonych decyzji;

34. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 w zw. z art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 101 ust. 1 pkt b i art. 93 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. Prezydenta Rzeczypospolitej, poprzez oddalenie skargi na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności kwestionowanych orzeczeń, podczas gdy w orzeczeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. krzyżowano tryb orzekania zwykły oraz szczególny (nadzwyczajny), co stanowi rażące naruszenie prawa, bowiem w orzeczeniu tym utrzymano w mocy orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 8 czerwca 1949 r., wydane w oparciu o art. 101 ust. 1 pkt b rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. Prezydenta Rzeczypospolitej, przy jednoczesnym rozstrzygnięciu o przeznaczeniu nieruchomości do wyłączenia spod parcelacji w oparciu o art. 15 Dekretu o reformie rolnej i o przeznaczeniu na cele użyteczności publicznej, wprost orzekając w sentencji o odebraniu nieruchomości oraz formułując wyrzeczenie w sposób nieznany ustawom i rażąco sprzeczny z przepisami prawa, bowiem orzeczono o utrzymani w mocy i połączono to wyrzeczenie z wyrzeczeniem merytorycznym innej treści, co powinno skutkować uchylenie zaskarżonej decyzji;

35. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 101 ust. 1 pkt b i art.93 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. Prezydenta Rzeczypospolitej, poprzez oddalenie skargi na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności kwestionowanych orzeczeń, podczas gdy w orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 8 czerwca 1949 r., powołując się na podstawę dot. nieważności jednocześnie rozstrzygnięto merytorycznie o dalszym losie nieruchomości, który już wówczas był urzeczywistniany (bowiem oddano nieruchomość do gospodarowania jak własną Centrali Mięsnej, dla której rzeczywiście dokonano później wyłączenia spod parcelacji), w orzeczeniu wprost wskazano: "uznać za nienadający się do nadziału na rzecz jednostki, natomiast oddać właściwej instytucji na cele ogólne" (ze względu na powołane cechy nieruchomości);

36. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 101 ust. 1 pkt b i art.93 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. Prezydenta Rzeczypospolitej, poprzez oddalenie skargi na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności kwestionowanych orzeczeń, w sytuacji gdy orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. było rozpoznawane jako sprawa dotycząca odmowy przyznania wymienionemu działki w S., ul. [...] wraz z budynkami, w uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż sprawa rozpoznawana jest w trybie zwyczajnym odwoławczym, jako odwołanie od decyzji odmawiającej przydziału przedmiotowej działki w S., podczas gdy orzeczeniem tym utrzymano w mocy wadliwe orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 8 czerwca 1949 r., rozstrzygając w trybie zwyczajnym odnośnie orzeczenia wydanego w postępowaniu nadzwyczajnym z powołaniem na art. 101 w/w rozporządzenia z 1928 r. i jednocześnie orzekając co do odmowy nadania nieruchomości, w stosunku do jej spokojnego właściciela, na podstawie aktu nadania prawomocnego od kilku lat, co stanowi krzyżowanie trybów orzekania zwykłego oraz szczególnego (nadzwyczajnego), zarówno w samym wyrzeczeniu w/w orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, jak między instancjami, co stanowi rażące naruszenie prawa oraz orzekanie bez podstawy prawnej przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych jako organu odwoławczego w sprawie nadania nieruchomości, bowiem organ ten nie posiadał uprawnień do orzekania w przedmiotowym zakresie ( w zw. z art. 5 a i c oraz art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o organizacji komisji ziemskich),

37. art. 3 § 1P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i 138 § 2 K.p.a. oraz art. 6 K.p.a., art. 107 § 1 i 3 K.p.a., art. 136 § 1 i 2 K.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a to zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 8 listopada 1947 r. w sprawie kontroli przydziału gospodarstw poniemieckich na Ziemiach Dawnych (Dz. Urz. MRiRR z 1947 r., Nr 12, poz. 107) oraz art. 2 i art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli administracji i oddalenie skargi pomimo utrzymania w mocy przez organ decyzji z 5 maja 2016 r., obarczonej licznymi wadami, w tym min. opartej na przepisie okólnika (zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 8 listopada 1947 r, w sprawie kontroli przydziału gospodarstw poniemieckich na Ziemiach Dawnych) nie stanowiącym powszechnie obowiązującego prawa i przypisaniu mu wstecznej mocy obowiązującej oraz brak uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na liczne uchybienia, w tym brak rozpoznania istoty sprawy oraz wady postępowania dowodowego i brak ustalenia i udowodnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (w tym akt nadania i okoliczności nabycia nieruchomości, złamanie zasady instancyjności poprzez rozpoznanie sprawy zakończonej orzeczeniem), a także wady w zakresie braku powołania podstaw prawnych decyzji, braków uzasadnienia oraz braku oceny decyzji I-instancji;

38. art. 3 § 1 i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 K.p.a. oraz z w zw. z art. 6 K.p.a., art. 7 § 1 K.p.a., art. 8 K.p.a. art. 75 K.p.a., art. 76 § 1-3 K.p.a., art. 77 § 1 i 2 K.p.a., art. 80 K.p.a. w odniesieniu do oceny postępowania dowodowego administracji oraz w zw. art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 227 K.p.c., art. 231 K.p.c., art. 233 K.p.c., art. 234 K.p.c., art. 244 § 1 i 2 K.p.c., art. 245 K.p.c. w odniesieniu do dowodów uzupełniających z dokumentów, poprzez błędne przyjęcie, że zasada trwałości decyzji, uzasadnia odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, mimo wadliwości decyzji potwierdzonej licznymi dowodami, w tym dokumentami posiadającymi szczególną moc dowodową dokumentu oraz błędne przyjęcie, że jednoznaczne potwierdzenie zaistnienia przesłanek nieważności orzeczeń, płynące z wielu różnych korespondujących ze sobą w pełni wiarygodnych dokumentów zgromadzonych w sprawie (w tym urzędowych) nie jest wystarczające dla stwierdzenia nieważności wadliwych orzeczeń, podczas gdy zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności podlega dowodzeniu i brak podstaw prawnych do wyprowadzania ograniczeń dowodowych w tym zakresie, bowiem stanowi to niezależnie od powyższego naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a to art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności;

39. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i 138 § 2 K.p.a. oraz art. 6 K.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a to art. 2, art. 7, art. 9, art. 21 ust. 1 i 2. art.31 ust. 3, art.32, art.45 ust. 1, art.64 ust. 1. 2 i 3 oraz art.87 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez oddalenie skargi pomimo utrzymania w mocy decyzji z 5 maja 2016 r., w której za podstawę orzekania wskazano zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 8 listopada 1947 r. w sprawie kontroli przydziału gospodarstw poniemieckich na Ziemiach Dawnych (Dz. Urz. MRiRR z 1947 r., Nr 12, poz. 107), które nie ma charakteru powszechnie obowiązującego prawa i nie należy do obowiązujących źródeł prawa, przypisano mu moc wsteczną, a ponadto jako przepis nieposiadaiacy rangi ustawowej nie mógł być podstawa odebrania własności nieruchomości:

40. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 e dekretu PKWN z dnia 7 października 1944 r. o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (jako prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie) oraz art. 5 ust. 5, art 45 ust 1 i ust. 2b, art 74 ust. 1 i art. 88 ust. 1,3 i 4 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. Prezydenta Rzeczypospolitej, poprzez oddalenie skargi na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności kwestionowanych orzeczeń, podczas gdy orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 8 czerwca 1949 r., utrzymane w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r., mimo że dotyczyło aktu nadania ziemi na rzecz repatrianta zostało wydane na posiedzeniu bez obligatoryjnego udziału przedstawiciela Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, co stanowi rażące naruszenie przepisów dotyczących współdziałania organów w sprawach dotyczących ochrony interesów repatriantów oraz zostało opatrzone rygorem natychmiastowej wykonalności pomimo braku spełnienia przesłanek ustawowych;

41. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 101 ust. 1 pkt b i art. 78 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. Prezydenta Rzeczypospolitej, poprzez oddalenie skargi, podczas gdy w orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. utrzymano w mocy orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 8 czerwca 1949 r., powołujące się w odniesieniu do aktu nadania z 1945 r. na brzmienie przepisów prawa z 1947 r., co stanowi rażące naruszenie prawa ze względu na stosowanie prawa wstecz oraz naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a to § 3 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a ponadto w podstawie prawnej w/w orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych wskazano na art. 12 Dekretu o reformie rolnej, który dotyczył norm obszarowych gospodarstw mimo, że przepis ten nie mógł stanowić podstaw unieważnienia aktu nadania w niniejszej sprawie oraz opinię Centralnej Komisji Kontroli Społecznej, która nie będąc przepisem obowiązującego prawa nie mogła stanowić normatywnej podstawy orzekania, co stanowi brak podstawy prawnej orzeczenia i naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a to odpowiednio art. 12 Dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz art. 2 i art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., co powinno skutkować uchylenie zaskarżonych decyzji w oparciu o art.. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.;

42. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. i z art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, a to pkt 5 okólnika nr 12 z dnia 6 czerwca 1946 r. Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych (DZ. Urz. MRiRR 1945/1946, Nr UR/2.II. 1/31) w sprawie regulacji przydziału gospodarstw poniemieckich, zarządzenia 25 Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 8 września1945 r., okólnika Ministerstwa Rolnictwa z dnia 26 111 1945 r., zarządzenia nr 10 z dnia 8 września 1945 r. Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych wraz z uzupełnieniem, uchwały Rady Ministrów z dnia 16 marca 1945 r., uzupełnienia zarządzenia nr 10 z dnia 8 września 1945 r. Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, okólnikiem nr 19 ZC PUR z dnia 9 czerwca 1949 r. (SAMR, 248/13), art. 1 układów republikańskie, tj. Układ pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczący ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski poprzez przyjęcie, że przepisy te nie mają znaczenia dla sprawy, bowiem przy badaniu nieważności znaczenie mają jedynie przepisy, które stanowią podstawę orzekania, podczas gdy znaczenie przy ocenie nieważności mają wszystkie przepisy, których rażącego naruszenia dopuścił się organ przy wydawaniu orzeczeń, a nie jedynie przepisy przez ten organ wymienione, co skutkowało oddaleniem skargi i utrzymaniem w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczeń rażąco naruszających przepisy prawa, w tym brakiem uwzględnienia przepisów, które przewidywały zakaz unieważnienia nadziałów nieruchomości dokonanych na rzecz repatriantów oraz odnoszących się do przydziału repatriantom ekwiwalentów za mienie pozostawione na wschodzie, co powinno skutkować uchyleniem decyzji;

43. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a. w zw. z art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. w zw. z 72 ust. 1 i art. 101 ust. 1 pkt b rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. Prezydenta Rzeczypospolitej oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, a to art. 2 i 5 lit. a i c dekretu z 13 września 1946 r. o organizacji komisyj ziemskich w zw. z art. 1, 3 i 6 dekretu z 12 sierpnia 1946 r. o zespoleniu urzędów ziemskich z władzami administracji ogólnej w poprzez oddalenie skargi na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności kwestionowanych orzeczeń, podczas gdy orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. utrzymało w mocy orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 8 czerwca 1949 r. w sytuacji gdy Wojewódzka Komisja Ziemska w dacie orzekania nie miała uprawnień do orzekania w trybie nadzorczym w odniesieniu do aktów nadania ziemi, wobec czego organ ten orzekał bez podstawy prawnej (a ewentualnie z naruszeniem przepisów o właściwości art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.), a Minister Rolnictwa i Reform Rolnych rażąco naruszył prawo, co powinno skutkować nieważnością;

44. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, a to art. 2 ust. 1 a-e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1. 2 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i w zw. z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez oddalenie skargi na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności pomimo iż stanowiły one o w rzeczywistości o wywłaszczeniu nieruchomości bez podstawy prawnej na potrzeby interesu państwowego, bez odszkodowania, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji w oparciu o art. 145§ 1 pkt 1 a i c P.p.s.a., a utrzymanie takiej decyzji stanowi naruszenie podstawowych praw i wolności;

II. naruszenie prawa materialnego poprzez:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 15 Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz § 42 i § 43, § 12 i § 18 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 2 ust. 1 a-e Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności w/w orzeczeń, pomimo że jako podstawę tych orzeczeń wskazano nieprzydatność na cele jednostki, ze względu na atrakcyjność nieruchomości i konieczność przekazania dla realizacji interesu państwowego, z powołaniem na konieczność wyłączenia spod parcelacji i przekazania na cele państwowe (tak też uczyniono w praktyce, orzeczeniem z 1950 r. - w załączeniu), pomimo że nieruchomość ta jako samodzielne gospodarstwo poniemieckie nie podlegała parcelacji i procedurze podziału majątków pochodzących z parcelacji (nie była ona dzielona i nie stanowiła uprzednio części większej całości, lecz była niewielkim gospodarstwem niepodlegającym podziałowi, rozdysponowanym), oraz pomimo rażącego naruszenia trybu przewidzianego dla wyłączenia nieruchomości spod parcelacji, co skutkowało wywłaszczeniem nieruchomości bez podstawy prawnej, wobec czego zaskarżone decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności powinny zostać uchylone;

2. niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 a-e Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzje odmawiające unieważnienia w/w orzeczeń, pomimo że brak było spełnienia przesłanek Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej uzasadniających odebranie S. R. powyższej nieruchomości, bowiem nieruchomość S. R., której dotyczyły kwestionowane orzeczenia nie spełniała norm obszarowych wymienionych w w/w przepisie, bowiem jej powierzchnia wynosiła zaledwie około 1,32 ha, wobec czego nie mogła ona zostać wywłaszczona na cele publiczne związane z reformą rolną, co zostało dokonane kwestionowanymi orzeczeniami Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 8 czerwca 1949 r. oraz Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. z powołaniem na atrakcyjny charakter nieruchomości stwierdziły jej nieprzydatność na cele jednostki i przeznaczyły do wyłączenia spod parcelacji na cele publiczne, związane z hodowlą trzody, dla potrzeb Centrali Mięsnej, zgodnie z opinią Komisji Kontroli Społecznej, co zostało urzeczywistnione, ponadto nie zostały spełnione inne przesłanki wymienione w art. 2 w/w dekretu;

3. niewłaściwe zastosowanie pkt 5 okólnika nr 12 z dnia 6 czerwca 1946 r. Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych (DZ. Urz. MRiRR 1945/1946, Nr UR/2.II.1/31) w sprawie regulacji przydziału gospodarstw poniemieckich oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wobec odmowy stwierdzenia nieważności decyzji pozbawiającej repatrianta S. R. nieruchomości pomimo, że zgodnie z obowiązującymi w chwili wydania orzeczeń przepisami nadania nieruchomości poczynione prawomocnymi orzeczeniami na rzecz repatriantów nie mogły być podważane, a osiedleni repatrianci nie mogą być pozbawieni przydzielonych im gospodarstw, zatem nie można było dokonać unieważnienia nadziału nieruchomości na rzecz S. R., co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji odmawiających nieważności;

4. błędną wykładnię § 3 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 1 ust. 2 b i c oraz art. 16 (odnoszący się do obywateli polskich - rolników) Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, polegającą na błędnym przyjęciu przy wykładni powyższych przepisów za organem optyki minionego ustroju i wpisanie w treść tego przepisu założenia "podziału społecznego czy klasowego", wedle którego jedynie osoba nie posiadająca innego zawodu mogła być rolnikiem i nadanie tym przepisom wymiaru społeczno-polityczny, który nie wynika z ich treści, co stanowi dokonanie wykładni w/w przepisów przez pryzmat założeń politycznych, społecznych czy historycznych minionego ustroju, podczas gdy przepisy te stanowią jedynie odwołanie do określonego stanu faktycznego, tj. samodzielnego sprowadzenia gospodarstwa, zawodowo i czerpanie z tego głównego źródła utrzymania, bez względu na inne cechy osobowe, wskutek czego oddalono skargę na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności orzeczeń uznających za organem, że S. R. nie mógł otrzymać nadania ziemi w ramach reformy rolnej, pomimo że spełniał od wszystkie przesłanki faktyczne i prawne, a przez to dokonanie niewłaściwej oceny zasadności kwestionowanych orzeczeń unieważniających akt nadania i błędne oddalenie skargi z naruszeniem art. 151P.p.s.a., co stanowi naruszenie art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 i art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji,

5. niewłaściwe zastosowanie § 3 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, art. 16 (odnoszący się obywateli polskich-rolników) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz art. 1 ust.2 pkt b i c w/w dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez przyjęcie przez Sąd I-instancji prawidłowości zastosowanie w/w przepisu w stosunku do S. R. jako uzasadnienie unieważnienia nadziału nieruchomości kwestionowanymi orzeczeniami, z powołaniem że S. R. jako osoba od czasów przedwojennych prowadząca samodzielnie wraz z rodziną gospodarstwo role (obejmujące między innymi duże sady owocowe i uprawy tytoniu) profesjonalnie, w sposób zorganizowany i dla celów zarobkowych, a w czasach powojennych utrzymujący się z samodzielnej uprawy wraz z żoną gospodarstwa rolnego warzywno-ogrodniczego na terenach podmiejskich, wobec nie wykonywania już innych prac i braku zabezpieczenia emerytalnego czerpiący główne środki utrzymania z tego źródła (- co wynika z archiwalnego materiału dowodowego w aktach sprawy) nie spełniał cech osób uprawnionych do nadania ziemi w drodze do reformy rolnej, podczas gdy spełniał prawne i faktyczne kryteria, a ponadto przepis §3 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jako nieposiadający rangi ustawowej nie może stanowić podstawy pozbawienia prawa własności, całkowicie pominięto przy tym art. 16 (odnoszący się obywateli polskich-rolników) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (w zw. z art. 2, art. 7 , art. 9,, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, 32. ust. 1 i 2 oraz 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez niezastosowanie i stosowanie prawa w sposób naruszający Konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej oraz umowy międzynarodowe, w tym wymienione w pozostałych zarzutach),wobec czego błędnie oddalono skargę z naruszeniem art. 151P.p.s.a.;

6. niewłaściwe zastosowanie § 3 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 16 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w zw. z art. 1 ust. 2 pkt b i c w/w dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez oddalenie skargi przy powołaniu na brak kwalifikacji osobowych wynikające z §3 w/w rozporządzenia, podczas gdy po pierwsze tworzenie samodzielnych gospodarstw dla bezrolnych (do którego to trybu dekretu odniósł się zarówno organ, jak Sąd I-instancji) oraz tworzenie gospodarstw na terenach podmiejskich, o charakterze bardziej ogrodniczo-warzywnym jak gospodarstwo S. R. stanowiły dwa odrębne tryby, przy czym wymogi dotyczące osobistych kwalifikacji nie dotyczyły drugiego z nich, wobec czego brak jest podstaw do formułowania wobec S. R. oceny, że nie spełniał on warunku do nadziału nieruchomości oraz akceptowania unieważnienia aktu nadania w oparciu o § 3 w/w rozporządzenia, przy czym należało uwzględnić charakter gospodarstwa, po drugie że art. 16 w/w dekretu przewidywał uwzględnienie w reformie rolnej "obywateli polskich - rolników" przy nadziale nieruchomości, po ich przybyciu do kraju i biorąc pod uwagę usytuowanie przepisu w dekrecie oraz zastosowane w nim określenie podmiotowe (grupa szersza podmiotowo), jest to regulacja oddzielna od regulacji wynikającej z art. 1 ust. 2 b tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców , a tylko do tej drugiej odnosi się $3 rozporządzenia o wykonaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, bowiem "obywatele polscy- rolnicy" jest pojęciem zakresowo szerszym i obejmuje szerszą grupę uprawnionych, wobec czego tym bardziej brak jest podstaw do przyjęcia braku zdolności S. R. do objęcia przedmiotowego nadziału ziemi jako ekwiwalent za mienie zabużańskie, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji, a jej oddalenie stanowiło naruszenie art. 151P.p.s.a.;

7. niewłaściwe zastosowanie art. 2, art. 21 ust. 1 i 2. art. 31 ust. 3, art. 32, art. 45 ust. 1. art. 64 ust. 1. 2 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i w zw. z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. Protokołu nr 1 ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175) do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., a następnie zmienionej Protokołem nr 3, nr 5 i nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) w zw. z naruszeniem art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych z rażącymi naruszeniami prawa i bez podstawy prawnej, przez organy które nie miały do tego uprawnień oraz w sposób rażąco nie odpowiadający przepisom prawa, co stanowiło wywłaszczenie nieruchomości na cele publiczne, bez podstaw prawnych i bez odszkodowania i pozbawia skarżących prawnie uzasadnionego oczekiwania odzyskania i efektywnego korzystania z nieruchomości (prawa własności nieruchomości), wobec czego decyzję należało uchylić.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. Ponadto wnieśli o przeprowadzenie, w trybie art. 106 § 3-5P.p.s.a., dowodu uzupełniającego z dokumentu na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a to: 1. Dziennik Ogólny posiedzenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie Krakowskim z 21 stycznia 1949 r. (fragment) - (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego), 2. wyciąg z ewidencji orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie Krakowskim z 21 stycznia 1949 r. (orzeczenia nr 1 -2) - (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego), 3. Orzeczenie Nr 1 Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie Krakowskim z 21 stycznia 1949 r. wraz z uzasadnieniem - (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego), 2 strony, 4. pismo Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Powiatowy Oddział w T. do Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w Krakowie z 17 stycznia 1946 r. - "Dotyczy: ustalenia praw do mienia repatriantów oraz wyrażenia zgody na przydział realności - (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego), 5. pismo Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w Krakowie, L. dz. 5322/47 z 11 czerwca 1947 r. do obywatela S. R. - (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego), 6. Zeznanie w miejsce przysięgi z 3 marca 1947 r. M. G. i E. K. - (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego), 7. orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w Krakowie z 29 maja 1947 r. o pozostawionym na wschodzie majątku - (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego), 8. Zaświadczenie Nr. 4986/13357 Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Powiatowy Oddział w T. o statusie repatrianta - (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego) 2 strony, 9. orzeczenie Wojewody Krakowskiego z 16 lutego 1950 r. znak L. Rol/U-I/4/K/l3/9/9/49 dot. wyłączenia spod parcelacji na cele Centrali Mięsnej - (odpis uwierzytelniony z Archiwum Narodowego) 2 strony, 10. pismo S. R. do Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z 14 stycznia 1949 r., 11. Polecenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 28 stycznia 1946 r., 12. dowód nadania pisma stron z dnia 26.06.2018 r., 13. wydruk z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej dla pisma stron z dnia 26.06.2018 r., 14. pismo do Archiwum Akt Nowych, 15. dowód nadania pisma do Archiwum Akt Nowych, 16. aktu nadania nieruchomości w T. S. przy ul. [...] na rzecz S. R. lub jego odpis, 17. orzeczenie (prawdopodobnie) nr 2 Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Krakowie z 21 stycznia 1949 r. dot. nadziału nieruchomości na rzecz S. R., 18. orzeczenia dot. weryfikacji nadziału nieruchomości w T. S. przy ul. [...] na rzecz S. R., 19. dokumenty postępowania dot. weryfikacji nadziału nieruchomości w T. S. przy ul. [...] na rzecz S. R..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawierała zarzutów usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 P.p.s.a. (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Niedopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), a ponadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2).

Rozważania należało rozpocząć od zwrócenia uwagi na wyjątkowość postępowania toczącego się w trybie stwierdzenia nieważności. Wynikiem stwierdzenia nieważności jest bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego prawomocnej decyzji administracyjnej, i to ze skutkiem ex tunc. Taki skutek łamie zaś podstawową zasadę postępowania administracyjnego jaką jest trwałość prawomocnych decyzji administracyjnych. Stąd więc materię faktyczną, podlegającą ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności, należy badać w sposób wyjątkowo wnikliwy, pamiętając o nadzwyczajności przedmiotowej instytucji prawnej. Powoduje to także taki skutek, że stwierdzenia nieważności należy dokonywać wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, gdzie zaistnienie przesłanek o jakich mowa w art. 156 § 1 K.p.a. nie budzi najmniejszych wątpliwości. Instytucja stwierdzenia nieważności jest kompromisem dwóch zasad - zasady praworządności oraz zasady trwałości decyzji administracyjnej. "Rażące naruszenie prawa", jako jedna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, nie otrzymało definicji legalnej. W procesie stosowania prawa zostało jednak ukształtowane na tyle czytelnie, że jego rozumienie nie powinno budzić wątpliwości. Podkreśla się, że z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa, gdyż nie każde naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować z uwagi na wywołane skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności i zasad demokratycznego państwa (wyroki NSA z 18 października 2016 r., I OSK 1923/15; dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92 i 436-466/92; z dnia 17 września 1997 r., III SA 1425/96; z dnia 9 marca 1999 r. V S.A. 1970/98, CBOSA). Bezprawie takie ma miejsce, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść rozstrzygnięcia stanowią zaprzeczenie obowiązującego stanu prawnego w całości lub w części (por. B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego", Komentarz", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2004, str. 729-730).

Przede wszystkim jednak Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że co do zasady, instytucja nieważności decyzji administracyjnej dotyczy naruszeń prawa materialnego. Kwalifikowane naruszenia procedury występują jako przesłanki uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym (art. 145 § 1 K.p.a.). W tym też wskazuje się różnicę pomiędzy instytucją stwierdzenia nieważności, a wznowieniem postępowania administracyjnego (J. Borkowski B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. BECK Warszawa 2005, s. 713). Stwierdzenie nieważności dotyczy wad, które tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. W postępowaniu nadzorczym ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a poprzedzające ją postępowanie może być tylko elementem prowadzącym do tej oceny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 987/18, CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się w materii sposobu rozumienia problematyki rażącego naruszenia przepisów postępowania (m.in. wyrok wydany w sprawie o sygn. akt II GSK 798/13) stwierdzając, ze rażące naruszenie przepisów postępowania, regulujących kwestię ustaleń stanu faktycznego sprawy, można rozważać w sytuacji, gdy organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń i gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy, oceniać zaś należy jako tego typu wadliwość, która może skutkować jedynie wzruszalnością rozstrzygnięcia w trybie zwykłym, a nie w trybie stwierdzenia nieważności. Stąd, w sytuacji gdy nie sposób zarzucić skutecznie organowi tego, że zaniechał w całości zebrania materiału dowodowego przed wydaniem orzeczenia, argumenty dotyczące uchybień organu przy ustalaniu stanu faktycznego nie mogą przesądzać o nieważności rozstrzygnięcia organu.

Skuteczność badanej skargi kasacyjnej wymagała przedstawienia takich zarzutów, które wykazywałyby błędy popełnione przez Sąd I instancji w trakcie kontroli legalności decyzji wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zauważenia wymaga, że Sąd nie dokonywał bezpośrednio kontroli orzeczenia Powiatowej Komisji Ziemskiej z 1945 r. lecz sprawdzał czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzjach z 24 lipca 2018 r. nr Gz.gn 613.29.2016 i z 5 maja 2016 r. nr GZ.gn.- 613-14/14 w sposób zasadny stwierdził, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. nr GKZ.I/1488/49 nie było dotknięte wadą nieważności.

W pierwszej kolejności zbadaniu podlegał jednak zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. Wbrew stanowisku autora kasacji uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie narusza powołanego przepisu. Wyjaśnia istotne dla sprawy zagadnienia w stopniu umożliwiającym poznanie motywów rozstrzygnięcia. Za pomocą zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego.

Kolejno badaniu poddać należało skierowany pod adresem kontrolowanego Sądu zarzut, iż ocenę odmowy stwierdzenia nieważności oparł on na niedostatecznie wyjaśnionym stanie faktycznym. Wynikało to, zdaniem autora kasacji, z faktu, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. nie zebrał koniecznego materiału dowodowego, który pozwoliłby na jego podstawie ocenić zasadność odmowy. Orzekając w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania ocenianej decyzji a więc - co do zasady - opiera się na materiale dowodowym stanowiącym podstawę wydania inkryminowanej decyzji. Prowadzenie w ramach postępowania nadzorczego uzupełniającego postępowania dowodowego jest w zasadzie wykluczone. Orzecznictwo sądowoadministracyjne dopuściło w wyjątkowych przypadkach oparcie się na innych dowodach, jednak muszą one mieć związek z decyzją i mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie naruszył wskazanych w kasacji przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania dowodowego, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 75, art. 78 i art. 81 K.p.a. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolujący pod tym kątem wyniki postępowania nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Dochował także wymogom z art. 133 i art. 134 P.p.s.a.

Uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadzone przed Sądem I instancji odpowiadało art. 106 § 3 P.p.s.a. Nie budzi wątpliwości, że postępowanie sądowe nie służy ponownemu przeprowadzeniu postępowania dowodowego, czy też jego uzupełnianiu, a jedynie, na zasadzie wyjątku wynikającego z art. 106 § 3 P.p.s.a., dopuszczalne jest dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania kontroli działania administracji. Kontrolowany Sąd w sposób prawidłowy wskazał w uzasadnieniu, że skorzystał z tej instytucji celem oceny czy właściwe w sprawie organy ustaliły istotne fakty zgodnie z regułami. Wbrew kasacji, Sąd I instancji nie naruszył reguł dowodzenia we wskazanych w kasacji przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała bowiem, że zastosowane przez ten sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne, co wyjaśniono powyżej. Wbrew autorowi kasacji, dostatecznym dla przyjęcia, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadzono żądane przez skarżącego dowody jest zawarcie ich oceny w kontrolowanym uzasadnieniu. Nie narusza przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a. w stopniu o którym mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaniechanie sformułowania odrębnego postanowienia przez Sąd w tym przedmiocie, czy też niezamieszczenia adnotacji w protokole rozprawy o przeprowadzeniu czynności dowodowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dysponował dokumentami obrazującymi istotne dla sprawy okoliczności, tj. jaki były zawód i wykonywane zajęcie przez S. R.. Takie też informacje były w posiadaniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w roku 1949. Okoliczności istotne dla sprawy determinowała treść przepisu §3 rozporządzenia wykonawczego do dekretu PKWN w związku z art. 1ust.2 lit.b dekretu PKWN , w świetle których koniecznym było badanie zawodu i zajęcia starającego się o przydział gospodarstwa.

Nieodnalezienie aktu własności z 8 sierpnia 1945 r. nie stało na przeszkodzie merytorycznemu zakończeniu postępowania nadzorczego skoro w aktach znajdowały się dokumenty pozwalające na przyjęcie, że własność gospodarstwa została przyznana w zamian za tzw. nieruchomości zabużańskie, pozostawione poza granicami państwa polskiego. Z tego względu nie można było skutecznie zarzucić organom nadzoru, że zaniechano zebrania materiału dowodowego w zakresie pozwalającym na niezbędne ustalenia faktyczne. W tej sytuacji nieodnalezienie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wszystkich dokumentów, jakimi w 1949 roku dysponowały organy nadzorcze nie może stanowić o rażącym naruszeniu przez tego Ministra przepisów postępowania, które regulowały kwestię ustaleń faktycznych w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Wbrew stanowisku autora kasacji, wezwania o akta archiwalne, skierowane do Archiwum Narodowego w Warszawie, Urzędu Miasta T., Starostwa Powiatowego w T. były zrozumiałe gdy chodzi o konieczny zakres poszukiwań, ich treść nie budzi wątpliwości w kontekście dokumentów relewantnych dla wyniku sprawy.

Ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonaną w postępowaniu sądowadministracyjnym Sąd II instancji uznaje za prawidłową, także w świetle dokumentów złożonych po zakończeniu postępowania nadzorczego przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Powyższe rozważania czynią również koniecznym przyjęcie, że zarzut naruszenia art. 10 K.p.a., jako niespełniający wymogów z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie mógł podważyć kontrolowanego wyroku. Wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że zarzut naruszenia prawa procesowego może być skuteczny jedynie wówczas jeżeli autor kasacji wykaże istotność jego wpływu na wynik sprawy, co w kontekście przepisów procesowych oznacza wpływ na poczynione przez organy ustalenia faktyczne.

Jeśli autor skargi kasacyjnej nie jest w stanie wykazać wpływu uchybień proceduralnych na poczynione ustalenia faktyczne, nie może być mowy o skutecznym kwestionowaniu danego rozstrzygnięcia w ramach tej podstawy kasacyjnej.

Rację ma autor kasacji, że przed zakończeniem postępowania odwoławczego do stron nie skierowano pouczenia w trybie art. 10 K.p.a. Jednak w sytuacji, gdy dokumenty złożone po zakończeniu postępowania nadzorczego nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, to należało przyjąć, że naruszenie art. 10 K.p.a. w warunkach art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie zostało wykazane, co było niezbędne dla skuteczności kasacji w tej części.

Autor kasacji nie wykazał by orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej wydano z naruszeniem powagi rzeczy osądzonej. Aby przyjąć istnienie res iudicata konieczne było niewątpliwe ustalenie, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy obie decyzje muszą dotyczyć tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego. Istotne w tej kwestii jest, że nie została odnaleziona decyzja ani jakikolwiek inny dokument, z których wynikałoby że przeprowadzono kontrolę nadzorczą aktu nadania z 1945 r. jeszcze zanim wszczęto postępowanie zakończone decyzją Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 8 czerwca 1949 r. Wbrew kasacji, wpisy w "Dzienniku Ogólnym posiedzenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 21 stycznia 1949 r." oraz w Wyciągu z Ewidencji Orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie Krakowskim nie uprawdopodabniają, by kwestia prawidłowości aktu nadania z 1945 r. była dwukrotnie badana w ramach trybu nadzwyczajnego, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego, jak i faktycznego. Ani ze wskazanych w kasacji dokumentów, ani z żadnego innego dowodu znajdującego się w aktach administracyjnych nie wynika treść decyzji (choćby w szczątkowym zakresie), która zdaniem autora kasacji, miała zapaść w dacie poprzedzającej decyzję Komisji z 8 czerwca 1949 r. Nie wiadomo (informacji takich nie podał także autor kasacji), kto miałby być inicjatorem wszczęcia tego postępowania nadzorczego, jaka wadliwość miałaby decydować o jego przeprowadzeniu i wydaniu decyzji. Charakteru postępowań nadzorczych nie miały sprawy o wydanie aktu nadania spornego terenu z wniosku innych osób czy podmiotów, nawet jeśli w ich trakcie organ oceniał jego legalność. Wbrew stanowisku kasacji zapis nr 3 w Dzienniku nie wskazywał na zakończenie postępowania nadzorczego, z jego treści nie wynika z czyjego wniosku zawisła przed Wojewódzką Komisją Ziemską opisana tam sprawa i w jakim trybie toczyła się. Nie można wykluczyć, że przy wielości podmiotów zainteresowanych spornym gruntem zapis ten dotyczył sprawy z wniosku któregoś z nich. Ponadto strona występująca z wnioskiem o stwierdzenie nieważności po upływie ponad 60 lat od zakończenia sprawy przez Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej musi liczyć się z tym, że dotarcie do części dokumentów z uwagi na upływ tak długiego czasu będzie niemożliwe lub znacznie utrudnione. Nie może jednocześnie oczekiwać, że organ w nieskończoność będzie poszukiwał dowodów na poparcie jej twierdzeń, w sytuacji gdy organy podjęły niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a z dotychczasowego materiału dowodowego nie wynika (wiedzy w tym zakresie nie posiada także sama strona) jaki konkretnie akt jest poszukiwany. Wbrew stanowisku autora kasacji informacji w tym zakresie nie zawierają także pisma Państwowego Urzędu Repatriantów z 12 i 13 października 1949 r. Pisma te skierowane były do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w trakcie postępowania drugoinstancyjnego, wywołanego odwołaniem S. R. od decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 8 czerwca 1949 r. Nie miały charakteru żądań inicjujących odrębne postępowania nadzorcze.

Z tej przyczyny nie można przyjąć, by orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 8 czerwca 1949 r. spełniało przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., tym bardziej, że stanowiące podstawę tego orzeczenia przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. nie przewidywały w art. 101 rygoru nieważności z powodu, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązujące w czasie prowadzenia postępowania nadzorczego, stanowią "instrument" pozwalający na stwierdzenie tego, że w dacie wydania konkretnej decyzji była ona nieważna, nie mogą być natomiast uważane za samoistną przesłankę dokonania takiego stwierdzenia. Ocena ważności orzeczenia nadzorczego, wydanego w roku 1949 uzależniona jest od spełnienia warunków wyznaczonych przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. (identycznie NSA w wyroku wydanym 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1190/18, wyrok NSA z 22 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1190/18).

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia art. 2 lit e dekretu PKWN z dnia 7 października 1944 roku o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (Dz. U. z 1945 r., Nr 24, poz. 145). Wskazany przepis dekretu stanowił, że do zakresu działania Państwowego Urzędu Repatriacyjnego należy m.in. planowe rozmieszczanie repatriantów i przesiedleńców. Z jego treści nie można wyprowadzić niewątpliwego wniosku, że udział przedstawiciela PUR w posiedzeniu dotyczącym badania nieważności spornego aktu nadania był obligatoryjny. Tym bardziej więc nie było możliwe przyjęcie, że nieobecność przedstawiciela PUR skutkować miałaby, tak jak chce skarżący kasacyjnie, wyeliminowaniem decyzji nadzorczych z roku 1949. Pamiętać trzeba jak zaznaczono powyżej , że decyzja będąca przedmiotem kontroli w postępowaniu nieważnościowym została wydana w oparciu o art. 101 ust. 1 pkt b rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 roku, zgodnie z którym władza nadzorcza, a gdy chodzi o decyzję władzy naczelnej - ta władza, mogła uchylić z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, jako nieważną, każdą decyzję, która: wydana została bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Dla zastosowania tej normy prawnej ówczesny organ administracji winien był stwierdzić, że decyzja będąca przedmiotem kontroli nie mogła być wydana albowiem dla ustalonego stanu faktycznego brak było przepisu dopuszczającego takie rozstrzygnięcie sprawy, jakie zostało przyjęte w sprawie.

Z powyższych względów tylko uznanie, że przepis art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia z 1928 r. w sposób oczywisty nie miał zastosowania mogłoby doprowadzić do stwierdzenia, że decyzja objęta kontrolowanym postępowaniem nadzorczym została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Skoro nieobecność przedstawiciela PUR nie skutkowała niemożnością wydania aktu nadania ziemi to nie sposób przyjąć, by brak ten czynił niemożliwym wydanie decyzji nadzorczej Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w dniu 8 czerwca 1949 roku.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że ostatecznie stanowisko przedstawiciela PUR co do żądania stwierdzenia nieważności spornego aktu nadania z 8 sierpnia 1945 r. było jednak znane Ministrowi Rolnictwa i Reform Rolnych przed zakończeniem postępowania drugoinstancyjnego orzeczeniem z dnia 30 listopada 1949 roku. Przedstawiciel PUR pisemnie wyraził swą dezaprobatę dla unieważnienia aktu nadania, w piśmie zawarł jednocześnie szczegółową argumentację na poparcie swojego stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z zarzutem, że redakcja decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. może nasuwać wątpliwości co do tego w jakim trybie została wydana. Jednak szczegółowa analiza jej treści, szczególnie w kontekście odwołania i odpowiedzi nań, pozwala przyjąć, że ówczesny Minister orzekał jako drugoinstancyjny organ nadzorczy. Bezsporne jest, że Minister Rolnictwa i Reform Rolnych wydając decyzję 30 listopada 1949 r. był właściwym organem do prowadzenia w drugiej instancji postępowania nadzorczego. To, że ówczesny Minister nie zakwestionował właściwości Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej do prowadzenia procedury nieważnościowej nie może w okolicznościach niniejszej sprawy, po ponad 60–ciu latach przesądzać o wadliwości decyzji Ministra w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., będącego odpowiednikiem obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia przepisu art. 101 ust.1 lit. a rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. Jak wynika z analizy dostępnej w aktach dokumentacji na decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z 8 czerwca 1949 r. widnieje pieczątka pracownika urzędu wojewódzkiego, odpowiedź na odwołanie złożone przez S. R.a zostało również podpisane przez pracownika urzędu wojewódzkiego z adnotacją, że działa on w imieniu Wojewody, a więc pierwszoinstancyjnego organu, który w tamtym czasie był właściwy do prowadzenia procedury nieważnościowej, odpowiedź na odwołanie zawierała merytoryczne ustosunkowanie się do zarzutów, jej autor podtrzymał ocenę dokonaną w decyzji nadzorczej z 8 czerwca 1949 r., wnioskując o utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia.

Odnosząc się do zarzutów kasacji w kontekście przesłanek wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji nadzorczych, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że z dostępnych dokumentów wynika, iż aktem nadania ziemi z 8 sierpnia 1945 r. nr 4884 przydzielono S. R. nieruchomość poniemiecką o powierzchni 1.32 ha. Uprzednio Skarb Państwa stał się jej właścicielem na podstawie art. 2 ust.1 lit b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, co wynika m.in. z księgi wieczystej spornej nieruchomości, z zapisów zamieszczonych w dziale II w rubryce "podstawy nabycia". W świetle przepisu art. 2 ust 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, będące m.in. własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej i obywateli polskich narodowości niemieckich. Wbrew stanowisku autora kasacji art. 1 ust. 2 pkt b i c dekretu PKWN z 1944 r. nie stanowił podstawy do przyjęcia, że przydział gospodarstw rolnych odbywał się w dwóch różnych trybach. Wskazany przepis regulował jedynie cele reformy rolnej. Gospodarstwa nastawione na produkcję ogrodniczo -warzywniczą miały również charakter gospodarstwa rolnego. Zgodnie z § 4 rozporządzenia wykonawczego z dnia 1 marca 1945 roku, za użytki rolne uważa się nie tylko grunty orne, łąki i pastwiska, ale także ogrody warzywne i owocowe. Określenie użytków rolnych zawarte w § 4 rozporządzenia wykonawczego z 1 marca 1945 r. ma charakter materialnoprawny, wyczerpujący i wiążący dla oceny zgodności z prawem decyzji wydanych na podstawie dekretu z dnia o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Sąd Odwoławczy raz jeszcze wyjaśnia, że co prawda w aktach brak jest aktu nadania z 1945 r. i nie sposób w związku z tym ustalić jego dokładnej treści, jednak fakt, iż przydział był związany z mieniem pozostawionym za granicą wynika z szeregu innych dokumentów znajdujących się aktach i to pochodzących nie tylko od poprzednika prawnego autora kasacji.

Wskazać należy chociażby na pisma sporządzone przez Dyrektora Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z 12 października 1949 r. oraz 13 października 1949 r. Z dokumentu datowanego na dzień 13 października 1949 r. wynika, że gospodarstwo rolne S. R. pozostawił w H. (powiat B.) i miało powierzchnię ok.2,5 ha. Także pismo z 14 października 1947 r. skierowane przez Kierownika Działu Rolnictwa i Reform Rolnych Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie do Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych zawiera stwierdzenie, że w roku 1945 S. R. – repatriantowi za dokumentem nadania ziemi przyznano 1,34 ha jako ekwiwalent za utraconą na wschodzie nieruchomość ziemską. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że organ dążąc do zrekonstruowania treści zaginionych dokumentów może oprzeć się na dowodach pośrednich, w tym przede wszystkim na takich dowodach, które pochodzą z okresu wydania weryfikowanego orzeczenia. Sąd Odwoławczy w obecnym składzie aprobuje ten pogląd.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie nie ma wątpliwości, że jako uprawnionych do skorzystania z reformy rolnej, a przez to otrzymania aktu nadania gospodarstwa rolnego przepisy dekretu w przedmiocie reformy rolnej wskazywały osoby, dla których praca na roli stanowiła ich zawód i główne źródło utrzymania. Celem reformy rolnej było wszak m.in. "tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców"(art. 1 ust. 2 lit. b) Wspólną cechą charakterystyczną dla tej grupy podmiotów, wypływającą z definicji ujętej w § 3 rozporządzenia wykonawczego (w jego pierwotnym brzmieniu, aktualnym w dacie wydawania aktu nadania) było właśnie to, że praca na roli stanowić miała ich zawód i główne źródło utrzymania. Ostateczna zmiana brzmienia § 3 rozporządzenia wykonawczego z dnia 1 marca 1945 r., która nastąpiła po wydaniu aktu nadania nie mogła mieć znaczenia w sprawie skoro treść tej regulacji obowiązującej w 1949 roku nie pozostawała w sprzeczności z dekretem w przedmiocie reformy rolnej, szczególnie zaś z postanowieniami art. 1 ust. 2 lit. b, a jedynie uszczegółowiała zawarte w dekrecie przepisy.

Mając na względzie powyższe nie może budzić wątpliwości, że nadział jest wadliwy jeśli osoba, która otrzymała prawo własności gospodarstwa rolnego, pochodzącego z reformy rolnej nie spełniała powyższych wymagań.

Zdaniem Sądu Odwoławczego rozważania te odnieść należy także do repatriantów, którzy pozostawili nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego i byli objęci jednym z układów republikańskich, jakie zawarte zostały przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, w spornym przypadku z Ukraińską SRR. którym przydzielono gospodarstwo. W przepisach dekretu czy rozporządzenia wykonawczego na próżno szukać przepisów które czyniłyby wadliwą powyższą interpretację.

Za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia przepisu art. 18 dekretu PKWN z 1944 r., w myśl którego obywatele polscy- polscy rolnicy, którzy niezależnie od swojej woli znajdują się poza granicami kraju oraz żołnierze Wojska Polskiego których rodziny znajdują się poza granicami kraju będą uwzględnieni przy rozdziale ziemi po powrocie do kraju względnie po demobilizacji. Wbrew stanowisku autora kasacji przepis ten nie wyłączał ograniczeń warunkujących przydział gospodarstwa rolnego, przejętego w trybie reformy rolnej w zakresie wymogów, jakie musiały spełniać osoby, które chciały uzyskać prawo własności takiej nieruchomości.

Przepis § 3 rozporządzenia wykonawczego, także w brzmieniu z daty wydania aktu własności jest zgodny z założeniami prawodawcy dekretowego z roku 1944, dla którego istotnym było, aby gospodarowanie na ziemiach uzyskanych z reformy rolnej oddać w ręce tych, dla których praca na roli stanowiła zawód dający główne źródło utrzymania. Nie sposób w takiej sytuacji przyjąć by przepis ten pozostawał w sprzeczności z dekretem PKWN z 1944 (por. Robert Jastrzębski – Reforma po II wojnie światowej. Ustawodawstwo państwa polskiego Czasopismo Prawno – Historyczne Tom LXX-2018-Zeszyt 1 ).

Dokonując wykładni przepisów dekretu w przedmiocie reformy rolnej oraz aktów wykonawczych wydanych na jego podstawie należy pamiętać o tym, że przepisy te przyjęto w określonej sytuacji historyczno-politycznej, której kontekst nie może być obojętny z punktu widzenia możliwości interpretacyjnych, jakim należy poddać poszczególne jego przepisy. Abstrahowanie od owego kontekstu prowadzić by mogło do stosowania takich reguł wykładni, które w istocie wypaczają literalne brzmienie przepisów, o których mowa i są sprzeczne z wolą ówczesnego prawodawcy. Szczególnie niebezpieczne jest ocenianie tychże przepisów kategoriami interpretacyjnymi, które dominują współcześnie w państwach demokratycznych i praworządnych. Jest bowiem rzeczą oczywistą że ocena czegoś co miało miejsce przeszło 60 lat temu musi zostać zobiektywizowana do standardów wówczas obowiązujących, w tym zwłaszcza do rzeczywistej woli oraz celów jakie stawiał sobie ówczesny prawodawca( identycznie wyrok NSA z dnia 25 maja 2009r. wydany w sprawie o sygnaturze I OSK 421/08).

W tym stanie rzeczy słusznym było stwierdzenie, że skoro S. R. – repatriant wykonywał zawód mierniczego i praca na roli nie stanowiła jego głównego źródła utrzymania, to uprawnionym było przyjęcie, że przepis art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 roku mógł mieć zastosowanie jako podstawa wydania orzeczeń nadzorczych w 1949 roku. Nie był w tej sytuacji słusznym zarzut o nieuwzględnieniu spełnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Jak zaznaczono już wcześniej tylko przesądzenie, że art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia z 1928 r. w okolicznościach sprawy nie mógł mieć zastosowania uprawniało do przyjęcia, że decyzja nadzorcza była wydana w warunkach naruszenia tego przepisu.

Ma rację autor kasacji, że nabycie gospodarstwa w trybie reformy rolnej następowało odpłatnie, dekret w przedmiocie reformy rolnej stanowił o zasadach szacowania nieruchomości i ustalania ceny nabycia (art. 14 ust.1-3). Na pokrycie ceny nabycia gospodarstwa z reformy rolnej możliwe było także zarachowanie wartości gospodarstwa pozostawionego przez osoby mieszkające na stałe przed dniem 1 września 1939 r. na tych terenach Rzeczpospolitej, które nie weszły w skład obszaru powojennej Polski (identycznie: Józef Paliwoda - Przebudowa ustroju rolnego – Zakres działania administracji Rolnej, Wydawnictwo prawnicze Warszawa 1964, str. 129-130). W zacytowanym powyżej opracowaniu jego autor zwrócił uwagę, że do roku 1955, tj. do dnia wejścia w życie dekretu z dnia 29 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem (Dz. U. Nr 18, poz.107) brak było przepisów wykonawczych, precyzujących zasady ustalania stanu pozostawionego za granicą mienia, którego równowartość podlegała zarachowaniu.

Odnosząc się do roli jaką w odniesieniu do oceny decyzji nadzorczych z 1949 r. spełniało zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 8 listopada 1947 r. w sprawie kontroli przydziału gospodarstw poniemieckich, które obowiązywało w dacie wydania pierwotnych decyzji nadzorczych, zauważyć trzeba, że ówczesny Minister kierował je do podmiotów mu podległych, które wykonywały dekret w sprawie przeprowadzenia reformy rolnej. Analiza przepisów zarządzenia pozwala na stwierdzenie, że akt ten miał charakter zbioru zaleceń, które w zamyśle Ministra, miały być pomocne przy właściwej interpretacji dekretu. Wskazują na to zawarte w nim wyrażenia "wyjaśniam", "przypominam". Ówczesny Minister w zapisach zarządzenia zawarł również wytyczne celem ujednolicenia sposobu kontroli, dokonywanych przez podległe mu podmioty względem aktów nadania gruntów poniemieckich, objętych reformą rolną. Zarządzeniu Ministra nie można więc przypisać charakteru powszechnie obowiązujących przepisów, w jego kontekście nie mogło odbywać się zatem badanie ważności decyzji nadzorczych z 1949 roku oraz ważności samego aktu nadania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść omawianego zarządzenia zawierająca sformułowania pozwalające odtworzyć znaczenie, jakie przypisywał ówczesny prawodawca regulacjom odnoszącym się do nadziału gospodarstw poniemieckich, przejętych w trybie reformy rolnej może posłużyć przy odtwarzaniu zamysłu prawodawcy odnośnie zasad przydziału i gospodarowania takimi nieruchomościami. I tak, Minister Rolnictwa i Reform Rolnych w powyższym zarządzeniu wyjaśnił, że przepis § 3 rozporządzenia wykonawczego miał zastosowanie także do repatriantów, którym przydzielone zostały grunty z gospodarstw poniemieckich. W konsekwencji przyjąć należało, że grunty poniemieckie przejęte w trybie reformy rolnej nie mogły być przydzielane osobom i w tej liczbie repatriantom, dla których praca na roli nie stanowiła zawodu i głównego źródła utrzymania. Minister w zarządzeniu zalecił również, by w celu usunięcia niewłaściwości, jakie miały miejsce przy przydziale gospodarstw poniemieckich, przejętych w trybie dekretu w sprawie reformy rolnej doprowadzić do usunięcia, uchylenia aktów nadania w odniesieniu do osób, które nie były uprawnione do otrzymania gospodarstwa. Wbrew stanowisku autora kasacji, nie może budzić wątpliwości, że wobec braku szczególnych unormowań w przepisach dotyczących reformy rolnej do tego celu służyć mogły instytucje przewidziane rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnem, w tym z art.101 ust.1 lit. a – e tego aktu. Zwrócenia uwagi wymaga jednak, że Minister Rolnictwa i Reform Rolnych zaznaczył w zarządzeniu z 1947 r., iż w razie uchylenia aktów nadania gospodarstwa rolnego repatriant zachowywał prawo do odszkodowania zwanego zadośćuczynieniem za mienie nieruchome pozostawione za granicą. Stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w szeregu aktów prawnych, jakie na przestrzeni kilkudziesięciu lat obowiązywały w tym względzie. Naczelny Sąd Administracyjny za wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., wydanym w sprawie K 2/04 wskazuje, że prawo do zadośćuczynienia w zamian za grunty pozostawione na terenach zabużańskich było uregulowane w: a) dekrecie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska - art. 18 ust. 1 pkt 4 i art. 23 ust. 1 (Dz. U. Nr 49, poz. 279 ze zm.), b) dekrecie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej z dnia 6 grudnia 1946 r. o przekazaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska - art. 9 ust. 1 (Dz. U. Nr 71, poz. 389), c) dekrecie z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318), d) dekrecie Rady Państwa z dnia 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu nieruchomego mienia nierolniczego na cele mieszkaniowe oraz na cele budownictwa indywidualnych domów jednorodzinnych (Dz. U. Nr 49, poz. 326), e) dekrecie z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), f) ustawie z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U. Nr 31, poz. 132), g) ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348 ze zm.), h) ustawie z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), i) ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a zwłaszcza jej art. 88 (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), j) ustawie z dnia 10 czerwca 1994 r. o zagospodarowaniu nieruchomości Skarbu Państwa przejętych od wojsk Federacji Rosyjskiej (Dz. U. Nr 79, poz. 363), k) ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), l) ustawie z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299). Należy ponadto mieć na względzie postanowienia ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397 ze zm.). Wspomnieć należy także o ustawie z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. poz. 39 i poz. 2722) oraz ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2017.2097).

Wyżej wymienione akty prawne normowały kwestie rekompensaty za mienie zabużańskie, formy tej rekompensaty oraz tryb realizacji stosownych uprawnień. Polski prawodawca nawet w poprzednim ustroju podejmował zatem szereg przedsięwzięć legislacyjnych, nakierowanych na uregulowanie zagadnienia kompensacji dla uprawnionych z tytułu mienia pozostawionego poza wschodnimi granicami państwa polskiego w nawiązaniu do zobowiązań powziętych w umowach republikańskich z września 1944 r. Repatriant, któremu uchylono wcześniejszy akt nadania ziemi miał zatem możliwość, by po jego wyeliminowaniu skorzystać z uprawnienia do zadośćuczynienia za mienie zabużańskie.

W zacytowanym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził nadto, że większość uprawnionych do uzyskania kompensacji za mienie nieruchome pozostawione za granicami uzyskała całkowite lub co najmniej częściowe zaspokojenie. Mieć należało jednak na względzie, że założeniem szeregu wymienionych powyżej regulacji była konieczna aktywność zainteresowanych zabużan lub ich uprawnionych spadkobierców, aby zaspokojenie za mienie uzyskać.

W świetle powyższych rozważań nie można racji przyznać autorowi kasacji, że w niniejszej sprawie naruszono przepisy art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust.3, art. 32, art. 45 ust.1 i art. 64 ust. 1 – 3 Konstytucji i art.1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wobec wyeliminowania aktu własności bez jednoczesnego przyznania odszkodowania za mienie zabużańskie. Uchylenie aktu przyznającego własność nieruchomości w trybie procedury nieważnościowej nie jest tożsame z utratą prawa na skutek wywłaszczenia. Ponadto na przestrzeni co najmniej kilkudziesięciu lat istniała prawna możliwość starania się o odszkodowanie za pozostawione za granicą mienie. Nie sposób więc przyjąć, że osoba która pozostawiła poza granicami państwa polskiego majątek nie miała zapewnionej drogi prawnej do uzyskania majątkowego zadośćuczynienia.

Dokonanej oceny decyzji nadzorczych nie zmienia także fakt, że decyzja Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 listopada 1949 r. wskazywała, iż przejęte gospodarstwo rolne jest niezbędne na cele użyteczności publicznej w rozumieniu art. 15 dekretu w przedmiocie reformy rolnej. W istocie bowiem wyłączenie nieruchomości spod parcelacji nastąpiło dopiero po unieważnieniu aktu nadania z 1945 r. wobec naruszenia § 3 rozporządzenia wykonawczego z 1945 r. (por: pismo Wojewody Krakowskiego z 16 lutego 1950 r., adresowane do Starostwa Powiatowego w T.).

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że ma rację skarżący kasacyjnie, iż w punkcie 5 okólnika nr 12 z dnia 6 czerwca 1946r. Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie regulacji przydziału gospodarstw poniemieckich, zawarto sugestię, że wszyscy nowonabywcy, którzy uzyskali akty nadania, nie mogli być ich pozbawieni. Autor kasacji pominął jednak, że tego rodzaju stwierdzenie w akcie, który nie zawierał przepisów powszechnie obowiązujących nie mogło stać na przeszkodzie uchyleniu aktu nadania, w sytuacji gdy zostały spełnione przesłanki nieważności z rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że identyczną konkluzję zamieszczono w treści omawianego okólnika, wskazując w nim, że usuwanie aktów własności może mieć miejsce jedynie w wypadkach wyjątkowych, po uprzednim unieważnieniu dokumentu nadania w trybie wspomnianego rozporządzenia z 1928 r.

Mając powyższe na względzie, wobec stwierdzonej bezzasadności wskazywanych w kasacji naruszeń prawa procesowego i materialnego, skargę kasacyjną, na podstawie art. 184 P.p.s.a., należało oddalić.