Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 24/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Oświata
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 91 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1372
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
article: art. 30b i art. 30c
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: par. 11ha ust. 1 pkt 2,  par. 13b ust. 8a
journal: Dz.U. 2020 poz 493
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodwej  z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia  funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi Gminy – Wójta Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...], nr [...] w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że zarządzeniem Nr [...] Wójta Gminy (Wójt Gminy) z dnia [...] w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej, Wójt Gminy, powołując się na art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym i art. 63 ust. 1 i ust. 13 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, powierzył M. W., nauczycielowi dyplomowanemu Szkoły Podstawowej, pełnienie obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej na czas od 1 września 2021 do 30 czerwca 2022 r.

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] Wojewoda (Wojewoda, organ nadzoru) stwierdził nieważność wskazanego Zarządzenia Wójta Gmin z dnia [...]. Organ nadzoru podniósł, że Wójt Gminy, przed wydaniem przedmiotowego zarządzenia, nie wystąpił o opinię ani do organu sprawującego nadzór pedagogiczny, ani nie zasięgnął opinii rady pedagogicznej i rady szkoły, a zatem nie dopełnił procedury umożliwiającej powierzenie pełnienia obowiązków nauczycielowi szkoły w oparciu o przepis § 11 ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 493 z późn. zm.), "rozporządzenie". Podkreślono, że w związku z nadzwyczajną sytuacją spowodowaną pandemią, § 13b ust. 8a rozporządzenia, wyłączył do dnia 1 września 2021 r. stosowanie przepisów art. 63 ust. 13 ustawy Prawo oświatowe.

Wójt Gminy zastosował zatem niewłaściwy tryb powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły, ponieważ powierzył pełnienie obowiązków dyrektora szkoły na podstawie art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego, którego zastosowanie było niemożliwe do dnia 1 września 2021 r.

W ocenie organu nadzoru zarządzenie Wójta Gminy zostało podjęte z rażącym naruszeniem prawa, co powodowało konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności.

Skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze z dnia [...] wywiodła Gmina reprezentowana przez Wójta Gminy (skarżąca, strona skarżąca).

Skarżąca podniosła, że Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym naruszył art. 63 ust. 1 i ust. 13 ustawy Prawo oświatowe w zw. z § 13b ust. 8a rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid - 19 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez wadliwe uznanie, że organ nie był uprawniony do wydania zarządzenia w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 30 czerwca 2022 r., albowiem obowiązywanie art. 63 ust. 13 ustawy Prawo oświatowe zostało wyłączone na mocy art. 13b ust. 8a wspomnianego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i właściwym trybem ewentualnego powierzenia obowiązków w tym okresie był § 11 ha ust. 1 pkt 2 wspomnianego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej, podczas gdy - zdaniem skarżącego - wyłączenie stosowania art. 63 ust. 13 ustawy Prawo oświatowe miało miejsce do dnia 1 września 2021 r., a wydane Zarządzenie Wójta Gminy z dnia [...] dotyczyło powierzenia pełnienia obowiązków od dnia 1 września 2021 r., czyli zdaniem skarżącego, od dnia następnego, po którym data wskazana w § 13 ust. 8b rozporządzenia przestała być relewantna. Skarżąca podniosła również, że przepisy rozporządzenia będącego aktem prawnym niższego rzędu nie mogą wyłączać stosowania przepisów rangi ustawowej, ponieważ pozostaje to w sprzeczności z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Skarżąca zarzuciła również Wojewodzie naruszenia art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym poprzez jego niezastosowanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w rozstrzygnięciu nadzorczym i nie zgadzając się z zarzutami skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2021 r., poz. 137).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, to że sąd orzeka na podstawie akt sprawy

co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2022 r., poz. 329 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez organ nadzoru w odpowiedzi na skargę, a skarżący mu nie oponował.

Stosownie do art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1372) uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Według bowiem art. 91 ust. 4 u.s.g., w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Ustawodawca nie podał przy tym kryteriów, które mają decydować o zakwalifikowaniu konkretnego naruszenia prawa jako istotne lub nieistotne. Konieczne jest zatem sięgnięcie do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i orzecznictwie. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności zalicza się między innymi naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. wyroki NSA z: 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95; 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97 oraz Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001, nr 1-2, s. 102). Natomiast pojęcie "nieistotne naruszenie prawa" obejmuje wady niemające znaczenia dla oceny prawidłowości uchwały (np. błędne powołanie podstawy prawnej w sytuacji, gdy istnieje podstawa prawna do jej podjęcia), czy też drobne wady niedotyczące istoty regulowanego zagadnienia (np. nieodpowiednie oznaczenie uchwały) oraz oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe.

Rozstrzygnięcie nadzorcze o nieważności uchwały lub zarządzenia zapada w razie ustalenia, że jest ona dotknięta wadą kwalifikowaną polegającą na tego rodzaju sprzeczności z prawem, która jest "czymś więcej" niż tylko nieistotnym naruszeniem prawa (por. W. Chróścielewski, Z. Kmieciak – Postępowanie w sprawach nadzoru nad działalnością komunalną, Warszawa 1995, str. 28).

Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdził nieważność Zarządzenia Wójta Gminy z dnia [...] w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej, stwierdzając istotne naruszenie prawa.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy podstawy prawnej zarządzenia Wójta Gminy o powierzeniu obowiązków dyrektora szkoły. W ocenie organu nadzoru Wójt Gminy zastosował niewłaściwy tryb powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły, ponieważ powierzył pełnienie obowiązków dyrektora szkoły na podstawie art. 63 ust. 13 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082), u.p.o., którego zastosowanie było niemożliwe do dnia 1 września 2021 r. w związku z regulacją § 13b ust. 8a rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19. Natomiast w ocenie skarżącego wyłączenie stosowania art. 63 ust. 13 u.p.o., miało miejsce do dnia 1 września 2021 r., a wydane Zarządzenie Wójta Gminy z dnia [...] dotyczyło powierzenia pełnienia obowiązków od dnia 1 września 2021 r.

Rozstrzygając powyższy spór, w ocenie Sądu, rację należy przyznać Wojewodzie.

Stosownie do § 11ha ust. 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia, w przypadku konieczności obsadzenia stanowiska dyrektora jednostki systemu oświaty przed dniem 2 września 2021 r. organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora jednostki systemu oświaty wicedyrektorowi, a w jednostce, w której nie ma wicedyrektora - nauczycielowi tej jednostki, po uzyskaniu pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny oraz po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły lub placówki, jednak nie dłużej niż do dnia 31 sierpnia 2022 r. Jednocześnie w myśl § 13b ust. 8a tegoż rozporządzenia, do dnia 1 września 2021 r. nie stosuje się przepisów art. 63 ust. 13 oraz art. 63 ust. 22 w zakresie stosowania przepisów ust. 13 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Podkreślić trzeba, że powierzenie pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej miało miejsce w czasie obowiązywania wskazanego rozporządzenia, ponieważ nastąpiło na podstawie Zarządzenia Wójta Gminy z dnia [...]. Nie ma przy tym znaczenia fakt powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej od dnia 1 września 2021 r. Istotna jest bowiem data wydania zarządzenia, co bezsprzecznie nastąpiło w czasie obowiązywania przywoływanego rozporządzenia. Dlatego też argumentacja skarżącego w tym zakresie jest całkowicie niezasadna.

Wskazać należy również, że podstawę prawną wskazanego rozporządzenia stanowi art. 30c w zw. z art. 30b u.p.o. W myśl art. 30c u.p.o. w przypadku, o którym mowa w art. 30b, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w drodze rozporządzenia, może wyłączyć stosowanie niektórych przepisów niniejszej ustawy, ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych jednostek systemu oświaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30b, w szczególności w zakresie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego, oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, organizacji roku szkolnego i organizacji pracy tych jednostek, a także wprowadzić w tym zakresie odrębne unormowania, tak aby zapewnić prawidłową realizację celów i zadań tych jednostek. Natomiast zgodnie z art. 30b u.p.o. w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w drodze rozporządzenia, może czasowo ograniczyć lub czasowo zawiesić funkcjonowanie jednostek systemu oświaty na obszarze kraju lub jego części, uwzględniając stopień zagrożenia na danym obszarze.

Użyte w art. 30c u.p.o. sformułowanie "wyłączyć stosowanie niektórych przepisów" nie powinno być odczytywane jako uprawniające do dokonywania wyłączeń stosowania przepisów w sposób nieograniczony, w szczególności obejmujący całość regulacji w danym przedmiocie, a zatem należy przyjąć interpretację, że art. 30c u.p.o. nie upoważnia do wyłączenia całości czy też znacznej części regulacji, lecz jedynie niektórych przepisów w tym przedmiocie. Przy tym tego rodzaju modyfikacje przepisów – wyłączenie stosowania przepisów ustawy oraz wprowadzenie odrębnych regulacji w rozporządzeniu – nie mogą zmieniać regulacji o podstawowym znaczeniu w danej ustawie. Należy mieć przy tym na uwadze przedmiot regulacji oraz jej wpływ na prawa i wolności jednostki. Tego rodzaju interpretacja zapewnia zgodność ze standardem konstytucyjnym w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, gdzie wskazuje się, że zasadnicza regulacja pewnej kwestii nie może być domeną przepisów wykonawczych, wydawanych przez organy nienależące do władzy ustawodawczej. Nie jest bowiem dopuszczalne, aby prawodawczym decyzjom organu władzy wykonawczej pozostawić kształtowanie zasadniczych elementów regulacji prawnej (por. wyrok TK z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt SK 4/17, LEX nr 2508667).

W orzecznictwie TK sformułowano ogólną zasadę na tle stosowania art. 92 ust. 1 Konstytucji, że im silniej regulacja ustawowa dotyczy kwestii podstawowych dla pozycji jednostki (podmiotów podobnych), tym pełniejsza musi być regulacja ustawowa i tym mniej miejsca pozostaje dla odesłań do aktów wykonawczych. Przy czym minimum treściowe wytycznych nie ma charakteru stałego, a wyznaczane musi być a casu ad casum, stosownie do regulowanej materii i jej związku z sytuacją jednostki. Oczywiste jest przy tym, że "wytyczne" nigdy nie mogą mieć blankietowego czy quasi-blankietowego charakteru (np. ograniczając się do ogólnego stwierdzenia, że rozporządzenie określi "ogólne zasady"), nawet jednak, gdy przybiorą one postać wskazań merytorycznych, to zawsze pozostanie pytanie, czy - na tle regulowanej materii - stopień ich szczegółowości można uznać za konstytucyjnie dostateczny (por. wyroki TK z dnia 17 października 2000 r., sygn. akt K 16/99, LEX nr 44555; z dnia 16 stycznia 2007 r., sygn. akt U 5/06, LEX nr 232289 czy też ww. wyrok TK z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt SK 4/17).

W związku z tym wymienienie zakresu materii, których wyłączenie stosowania jest możliwe w formie katalogu otwartego poprzez użycie zwrotu "w szczególności" może budzić zastrzeżenia. Nie można jednak zgodzić z twierdzeniem, że art. 30c u.p.o. stanowi przepis o charakterze blankietowym. Choć niewątpliwie możliwy zakres unormowania jest szeroki, to istotne jest to, że zakres ten jest możliwy do odczytania i nie jest nieograniczony. W świetle utrwalonego orzecznictwa TK sposób ujęcia wytycznych, zakres ich szczegółowości i zawarte w nich treści są w zasadzie sprawą uznania ustawodawcy. Istotne jest jednak czy przepis upoważniający zawiera określone wytyczne i czy sposób zredagowania wytycznych pozostaje w zgodzie z ogólnymi zasadami wyłączności ustawy i nakazami, by pewne kwestie były regulowane w całości w ustawie. Użyte po zwrocie "w szczególności" materie regulacyjne, a zatem przeprowadzanie postępowania rekrutacyjnego, ocenianie, klasyfikowanie i promowanie uczniów, przeprowadzanie egzaminów, organizacja roku szkolnego i organizacja pracy tych jednostek stanowią wytyczne dla podmiotu uprawnionego do wydania rozporządzenia. Nie jest to katalog wyczerpujący. Interpretując art. 30c u.p.o. w zgodzie ze standardem konstytucyjnym należy uznać, że uregulowanie określonej materii w rozporządzeniu na podstawie tego przepisu powinno wykazywać związek z jedną z wymienionych w nim materii, a związek ten powinien być ścisły tym bardziej, im znaczniej ingeruje w prawa i wolności jednostki. Kwestia powierzenia obowiązków dyrektora szkoły nie wykazuje takiej ingerencji w większym stopniu. Przy tym jest to kwestia, która nie wymaga uregulowania w ustawie. W ocenie Sądu wykazuje ona związek z materią organizacji pracy jednostki systemu oświaty. Ponadto odrębne unormowanie z § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wypełnia wytyczną zapewnienia prawidłowej realizacji celów i zadań jednostek, gdyż umożliwia zapewnienie ciągłości kierownictwa jednostce systemu oświaty w sytuacji, gdy nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania konkursowego na to stanowisko.

Uprawnienie do wyłączenia stosowania i wprowadzenie odrębnych unormowań umożliwia modyfikację niektórych przepisów ustawy w określonym czasie. W ocenie Sądu, mimo, iż treść art. 30c u.p.o. nie wskazuje wprost takiego czasu, to jednak możliwe jest w sposób pośredni odczytanie wytycznych w tym zakresie poprzez odwołanie się do przesłanki "przypadków uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży". Należy uznać, że okres wyłączenia stosowania powinien być skorelowany z przewidywanym czasem występowania "nadzwyczajnych okoliczności", ponadto nie może być dłuższy niż czas obowiązywania rozporządzenia wydanego na podstawie art. 30b u.p.o. Należy uznać, że § 13b ust. 8a rozporządzenia odpowiada tym wytycznym, odczytanym na podstawie art. 30c w zw. z art. 30b u.p.o., wskazując okres wyłączenia stosowania art. 63 ust. 13 u. p.o. do dnia 1 września 2021 r. Niczego nie zmienia tu, wskazywana przez stronę skarżącą, okoliczność rozpoczęcia procedury likwidacji szkoły. Przepisy ustawy Prawo oświatowe nie przewidują bowiem skróconej procedury likwidacji szkoły. Natomiast przepisy rozporządzenia w sposób jednoznaczny określiły okres wyłączenia możliwości zastosowania art. 63 ust. 13 u. p.o. Nie ma zatem znaczenia prawnego dla niniejszej sprawy podnoszony przez stronę zamiar likwidacji Szkoły Podstawowej.

W ocenie skarżącej Gminy przepis rozporządzenia nie może skutecznie uchylać stosowania normy rangi ustawowej. Skarżąca nie uzasadniła jednak swojego poglądu w uzasadnieniu skargi. Należy stwierdzić, że tego rodzaju założenie nie jest zasadne. Choć rozporządzenie stanowi akt niższego rzędu w stosunku do ustawy to jednak upoważnienie do wyłączenia stosowania niektórych przepisów ustawy ujęte zostało wprost w akcie rangi ustawowej. Wydając zatem omawiane rozporządzenie, upoważniony minister nie domniemywał swoich kompetencji. Przy tym uprawnienie do wyłączenia stosowania nie jest pojęciem tożsamym z uchyleniem przepisu, lecz z czasowym zawieszeniem stosowania, co zgodnie z art. 30c w zw. z art. 30b u.p.o. uwarunkowane jest zaistnieniem przypadków uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży, a zatem jest ograniczone do sytuacji nadzwyczajnych, wyjątkowych. Ustawodawca uznał zatem, że w określonych sytuacjach niektóre przepisy ustawowe mogą być czasowo modyfikowane przez właściwy organ władzy wykonawczej. Owszem, przepisy rozporządzenia zawieszające stosowanie określonych przepisów ustawowych, nawet w sytuacji wyjątkowej, nadzwyczajnej, nie powinny negatywnie wpływać na zakres praw i wolności jednostki, w stosunku do regulacji ustawowej, jednakże z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zmiana w kwestii procedury powierzenia obowiązków dyrektora szkoły nie wpływa w sposób negatywny na sytuację prawną osób jej dotyczących, będąc jednocześnie uzasadnioną ze względu na istniejące nadzwyczajne okoliczności. Jak wskazano powyżej, przepisy dotyczące powierzenia obowiązków dyrektora szkoły nie stanowią unormowań o istotnym znaczeniu w u.p.o. i jako takie nie muszą mieć rangi ustawowej (vide: wyrok WSA w Białymstoku z 14 października 2021 r., II SA/Bk 685/21, dostępny w CBOSA).

Należy zauważyć, że w art. 30b u.p.o. ustawodawca nie odnosi się do nadzwyczajnych okoliczności związanych z epidemią COVID-19, zatem wydanie rozporządzenia na podstawie tego przepisu może zaistnieć również w innych sytuacjach o wyjątkowym charakterze. Fakt, że w tytule rozporządzenia Minister Edukacji Narodowej używa sformułowania "w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19" nie stanowi nawiązania do przepisów specustawy, lecz do nadzwyczajnych okoliczności związanych z występowaniem tej choroby, co zagraża życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży. Art. 30c u.p.o. upoważnia do modyfikacji niektórych przepisów u.p.o. w określonym zakresie, umożliwiając tym samym realizację celów tej ustawy, tj. unormowanie funkcjonowania systemu oświaty. Nie można przy tym mówić o "całkowitym zastąpieniu" przepisów u.p.o. Modyfikacja przepisów na podstawie art. 30c u.p.o. pojmowanym przez pryzmat zasad konstytucyjnych, dokonywana poprzez czasowe wyłączenie stosowania i wprowadzenie odrębnych unormowań powinna być ograniczona do niektórych przepisów i nie powinna stanowić zmiany podstawowych zasad funkcjonowania systemu oświaty. W okolicznościach niniejszej sprawy spełnienie tej przesłanki nie budzi zastrzeżeń. Powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły jest sytuacją szczególną. Przy tym należy stwierdzić, że odmienne uregulowanie sposobu powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły nie wpływa na chronione konstytucyjnie prawa i wolności jednostki. Jest to uregulowanie o charakterze proceduralnym, adresowane do organu prowadzącego jednostkę systemu oświaty.

Nie można też pominąć, że organy administracji, przestrzegając zasady praworządności, nie mogą odmawiać stosowania obowiązujących przepisów rangi podustawowej, nawet wówczas, gdy dostrzegają ich niezgodność z ustawą lub Konstytucją, bowiem w przeciwieństwie do sądów nie korzystają z przymiotu niezawisłości (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 15/12, CBOSA).

Sądy są uprawnione do odmowy stosowania przepisów rozporządzenia w przypadku stwierdzenia ich niezgodności z Konstytucją i ustawami, natomiast uprawnienie tego rodzaju nie przysługuje organom administracji publicznej.

W związku z tym Wójt Gminy nie mógł odmówić stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.

Podkreślić należy, że zasadą jest, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły wyłania się w drodze konkursu (vide: art. 63 ust. 10 zd. 1 u.p.o.) oraz, że stanowisko dyrektora szkoły powierza się na 5 lat szkolnych (vide: art. 63 ust. 21 zd. 1 u.p.o.). Odstępstwo od tej zasady zostało wprowadzone w § 11 ha ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, które umożliwia przedłużenie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres nie dłuższy niż do dnia 31 sierpnia 2026 r. bez przeprowadzania konkursu wymaganego u.p.o. po spełnieniu dodatkowych warunków. W tym konkretnym przypadku – przedłużenia powierzenia stanowiska dyrektora - rzeczywiście organ prowadzący może dokonać wyboru – czy przeprowadza konkurs na stanowisko dyrektora szkoły w trybie u.p.o. czy też korzysta z regulacji jaką przewiduje § 11ha ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (szerzej: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 412/21, CBOSA). Takiego wyboru organ prowadzący nie ma jednak w sytuacji powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora, wicedyrektorowi lub innemu nauczycielowi. Takie powierzenie obowiązków następowało, co zresztą wskazał sam Wójt w podstawie prawnej zarządzenia z dnia [...], na podstawie art. 63 ust. 13 u.p.o., który to przepis został wyłączony w czasie obowiązywania § 13b ust. 8a rozporządzenia. W związku z tym w czasie, w którym stosowanie art. 63 ust. 13 u.p.o. zostało wyłączone, jedynym dopuszczalnym sposobem powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi lub innemu nauczycielowi jest sposób przewidziany w § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Nie ma więc racji skarżący twierdząc, że przepisy rozporządzenia umożliwiają alternatywny do ustawowego sposób powierzenia stanowiska dyrektora szkoły. Dlatego też organ nadzoru zasadnie stwierdził, że doszło do istotnego naruszenia prawa poprzez zastosowanie przepisu, którego stosowanie zostało wyłączone, a jednocześnie przez brak zastosowania § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, w tym spełnienia wymogów przewidzianych w tym przepisie, tj. uzyskania pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny oraz po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej. Niezasadny jest zatem zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ Wójt Gminy dopuścił się istotnego naruszenia prawa, poprzez zastosowanie niewłaściwego trybu powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły.

Na marginesie wskazać należy, że nawet przyjmując, iż przepisy rozporządzenia w sprawie nie miałyby zastosowania to i tak zaskarżone zarządzenie byłoby sprzeczne z przepisami ustawy Prawo oświatowe. Art. 63 ust. 10 ustawy stanowi, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora. Wymogu przeprowadzania konkursu na stanowisko dyrektora nie stosuje się do szkół i placówek publicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. Jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, organ prowadzący powierza to stanowisko ustalonemu, w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny, kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej (art. 63 ust. 11 i 12). Do czasu powierzenia stanowiska dyrektora zgodnie z ust. 10 lub 12 organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy.

Powyżej wymienione zapisy ustawy nie przewidują możliwości uproszczonej procedury powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły z uwagi na przyszłą możliwą likwidację szkoły.

Niezależnie więc od kwestii związanej z wyłączeniem stosowania przepisów ustawy i tak zaskarżone zarządzenie narusza przepisy samej ustawy.

Reasumując, podjęte rozstrzygnięcie nadzorcze jest zgodne z prawem a w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.