Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1928/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75i ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 maja 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 287/11 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od A. M. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2011r. objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, po pierwsze, uchylił zaskarżoną decyzję, po drugie, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, po trzecie, zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że A. M. przystąpiła do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką w dniu [...] września 2010 r.

Uchwałą z dnia [...] września 2010 r. Komisja Egzaminacyjna ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości w Warszawie w sprawie ustalania wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką (dalej jako: Komisja Egzaminacyjna), na podstawie art. 75a ust. 1 i ust. 1a, art. 75i ust. 3 i art. 75j ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), ustaliła wynik negatywny A. M. z egzaminu na aplikację adwokacką, stwierdzając, że na wymaganych minimum 100 pkt zdająca otrzymała 99.

Od uchwały A. M. złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie i ponowne ustalenie ilości uzyskanych punktów, kwestionując w szczególności poprawność pytań nr 2, 3, 85 i 108.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. W ocenie organu przeprowadzenie egzaminu nie naruszało przepisów Prawa o adwokaturze, a wszystkie pytania egzaminacyjne były sformułowane jednoznacznie pozwalając na udzielenie jako poprawnej tylko jednej ze wskazanych odpowiedzi.

Od decyzji A. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie stwierdził, że egzamin przeprowadzony przez Komisję Egzaminacyjną ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości w Warszawie w sprawie ustalania wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką został przeprowadzony z zachowaniem wymagań przepisów Prawo o adwokaturze. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. A. M. zakwestionowała odmowę uznania za poprawne odpowiedzi udzielone na pytania nr 3, 85, 108 i dodatkowo pytanie nr 91. Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej co do pytań nr 3, 85 i 108.

Odnosząc się do pytania nr 91 WSA wskazał przede wszystkim jego treść, w myśl której: "Zgodnie z ustawą – Prawo zamówień publicznych, w wypadku postępowania w trybie zapytania o cenę:

A. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a każdy z wykonawców może zmienić zaproponowaną cenę przed upływem terminu składania ofert,

B. prowadzi się negocjacje w sprawie ceny, a wykonawcy mogą zmieniać zaproponowaną cenę,

C. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a wykonawcy nie mogą zmienić zaproponowanej ceny".

Sąd I instancji uznał, że przez wprowadzenie w odpowiedzi A informacji o terminie składania ofert, pytanie mogło być mylące, a niewątpliwie było nieprecyzyjne. Dalej wskazał, że postępowanie o udzielenie zamówienia, zgodnie z art. 2 pkt 7a i art. 69 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.), dalej jako: p.z.p., polega również na przesłaniu zaproszeń do składania ofert. Przez ofertę art. 2 pkt 5 i art. 69 p.z.p. rozumie także zapytanie o cenę, w którym najkorzystniejsza oferta to oferta z najniższą ceną, którą wykonawca składa zamawiającemu w postępowaniu zapytania o cenę. Postępowanie w trybie zapytania o cenę ograniczone jest przedmiotowo przesłankami wskazanymi w art. 70 p.z.p. oraz od strony podmiotowej przez art. 71 ust. 1 p.z.p. Ponieważ zgodnie z art. 71 ust. 2 p.z.p. zamawiający wraz z zaproszeniem do składania ofert w postępowaniu zapytania o cenę jest obowiązany jednocześnie przesłać wykonawcom specyfikację istotnych warunków zamówienia to w istocie oferty wykonawców sprowadzają się wyłącznie do określenia ceny, gdyż pozostałe warunki zamówienia są zawarte w owej specyfikacji. Innymi słowy cena i oferta złożona przez wykonawcę w tym postępowaniu będą pojęciami tożsamymi, gdyż jedynym kryterium zamówienia (wyboru oferty) będzie cena. Do zapytania o cenę będzie miał również zastosowanie art. 86 p.z.p., w tym jego ust. 1 stanowiący, że z zawartością ofert nie można zapoznać się przed upływem terminu otwarcia ofert, gdyż dopiero z tym dniem następuje jawne otwarcie ofert (ust. 2). Zatem z tym dniem oświadczenia woli wykonawców (art. 14 p.z.p. w zw. z art. 61 k.c.), co do oferowanej przez nich ceny, zostają ujawnione zamawiającemu i nie podlegają zmianie.

Niedokładności i mylący charakter odpowiedzi A i odpowiedzi z pkt C wynikały według WSA z faktu, że w zamówieniu publicznym zapytania o cenę, oferta jest utożsamiona z ceną w niej podaną. Innymi słowy ofertą jest cena. Zgodnie z art. 69 p.z.p. zapytanie o cenę to tryb udzielenia zamówienia, w którym zamawiający kieruje pytanie o cenę do wybranych przez siebie wykonawców i zaprasza ich do składania ofert. Jeżeli więc jest to tryb zamówienia publicznego i to polegający na składaniu ofert to brak jest przesłanek ustawowych do wyeliminowania z tego trybu zamówienia publicznego możliwości stosowania przepisu art. 84 ust. 1 p.z.p., zgodnie z którym wykonawca może, przed upływem terminu do składania ofert, zmienić lub wycofać ofertę. Ponieważ oferta faktycznie sprowadza się do zaproponowanej ceny przez wykonawcę, to nic nie stoi na przeszkodzie, by wykonawca przed upływem terminu do składania ofert wycofał już złożoną ofertę i w to miejsce złożył inną z inną zaproponowaną ceną, a ponieważ zamawiający nie może zapoznać się z ofertami przed upływem terminu do ich składania (art. 86 ust. 1 p.z.p.), zmiana oferty nie będzie niezgodna z art. 72 ust. 1 p.z.p., gdyż uprzednia propozycja ceny nie będzie znana zamawiającemu i nie będzie wiązała oferenta, który tę ofertę wycofał. W ocenie Sądu art. 72 ust. 1 nie jest sprzeczny z art. 84 ust. 1 p.z.p., jak i nie jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 84 ust. 1 p.z.p. Przepisy te określają odmienne sytuacje. Art. 72 ust. 1 p.z.p. wprowadza zakaz negocjacji zaproponowanej ceny i oferowania w postępowaniu zapytania o cenę różnych cen w jednej ofercie zakazując jednocześnie wykonawcy zmianę ceny po otwarciu oferty. Natomiast art. 84 ust. 1 p.z.p. pozwala wykonawcy nie tylko na wycofanie się z postępowania w trybie zapytania o cenę, lecz także pozwala na wycofanie oferty i na złożenie innej, pod warunkiem, że nastąpi to przed upływem terminu do składania ofert, z którym to terminem dopiero zamawiający może zapoznać się z cenami podanymi w ofertach przez wszystkich wykonawców. Odpowiedź A nawiązywała do oferty, która w postępowaniu zapytania o cenę w istocie sprowadzała się do ceny. Jeżeli tak, to pytanie odnoszące się do trybu zapytania o cenę nie wykluczało możliwości/sytuacji wskazanej w art. 84 ust. 1 p.z.p. pod warunkiem nienaruszalności terminu do składania ofert. Należy Samo pytanie nie precyzowało sytuacji, do której się odnosiło, na tyle, by można było wykluczyć jako prawidłową odpowiedź A.

W ocenie Sądu obie propozycje odpowiedzi na pytanie nr 91 zawarte w pkt A i C można było uznać za prawidłowe, bowiem odnosiły się do różnych stanów faktycznych, które mogą wystąpić w postępowaniu w trybie zapytania o cenę. Zatem omawiane pytanie nr 91 i propozycje odpowiedzi na to pytanie nie spełniały kryterium z art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze, co powinno wyrażać się następstwem w podejściu do oceny odpowiedzi skarżącej na to pytanie. W związku z powyższym, WSA nakazał by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ, przy uwzględnieniu wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, odniósł się do rozstrzygnięcia zawartego w Uchwale nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr 3 ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie. W tych warunkach WSA w W. orzekł powołując w podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Sprawiedliwości zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 75i ust. 1 i 3 Prawa o adwokaturze poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że pytanie nr 91 zostało sformułowane w sposób sprzeczny z ustawowymi wymogami, podczas gdy wszystkie pytania egzaminacyjne zostały skonstruowane w sposób z nimi zgodny.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej odnośnie do prawidłowości konstrukcji pytania nr 91 podniesiono, że formułując zapytanie o cenę, zamawiający powinien na tyle jednoznacznie i ściśle określić przedmiot zamówienia oraz warunki jego realizacji, aby jedynym elementem odpowiedzi oferentów była cena. Ponieważ wykonawca w trybie zapytania o cenę może złożyć tylko jedną ofertę, a jednocześnie przepis art. 72 ust. 1 omawianej ustawy wprost zakazuje zmiany ceny, nie sposób przyjąć, jak czyni to Sąd I instancji, że odpowiedź A na pytanie nr 91 jest prawidłowa. Jeżeli bowiem wykonawca złoży dwie lub więcej ofert, to będzie to sprzeczne z ustawą, a wówczas zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 p.z.p. jego oferty powinny być odrzucone.

Odnosząc się do stwierdzenia Sądu I instancji, że "pytanie odnoszące się do trybu zapytania o cenę nie wykluczało możliwości/sytuacji wskazanej w art. 84 ust. 1 p.z.p. pod warunkiem nienaruszalności terminu do składania ofert" organ podkreślił, iż niedopuszczalne jest czynienie dodatkowych założeń, niewynikających z treści pytania, a takie założenie wprowadza Sąd I instancji uznając prawidłowość odpowiedzi A.

Za nieprawidłowością odpowiedzi A przemawiało także to, że oferta jest pojęciem odmiennym od ceny, stanowiącej element składowy oferty. Zmiana oferty nie musi oznaczać zmiany ceny, może polegać na zmianie treści złożonego oświadczenia lub zmianie dokumentów (art. 44 w zw. z art. 73 p.z.p.).

Skoro ustawodawca zdecydował się na tryb szczególny, jakim jest zapytanie o cenę, to każdy z wykonawców może zaproponować tylko jedną cenę i nie może jej zmienić. Zdanie drugie tego przepisu, wskazujące, że "nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny" jest tylko potwierdzeniem słuszności tej wykładni. Ponadto, kwestionowane przez skarżącą pytanie oraz wynikającą z niego odpowiedź oparto wprost na treści omawianego przepisu art. 72 ust. 1 p.z.p. i dlatego zdaniem Ministra Sprawiedliwości uznać należy, że odpowiada ono wymogom określonym w art. 75i Prawa o adwokaturze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała. Wynik postępowania kasacyjnego był zatem rezultatem oceny zarzutów zgłoszonych w rozpoznawanym środku odwoławczym.

Zgodnie z przepisem art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawa z art. 174 pkt.1 p.p.s.a., na której oparto skargę kasacyjną, usprawiedliwia zawarty w niej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku. Objęty zarzutami skargi kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. obliguje sąd administracyjny do uchylenia decyzji w całości lub części, w razie stwierdzenia naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Uchybienie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. organ wiąże zaś z naruszeniem art. 75i ust. 1 oraz 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez przyjęcie, że pytanie nr 91 testu na aplikację adwokacką sformułowane było w sposób niezgodny z wymienionymi przepisami ustawowymi, gdyż pytanie mogło być mylące i było nieprecyzyjne.

Na wstępie należy przypomnieć, że art. 75i ust. 1 powołanej ustawy, w dacie przystąpienia skarżącego do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką stanowił, że "egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt", a art. 75 i ust.3 stanowi, że "pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał co najmniej 100 punktów".

Przepis art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie był przedmiotem wykładni. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela pogląd, że treść przytoczonego przepisu w istocie jest jasna i przy tak jednoznacznie sformułowanych wymogach nie powinna nasuwać wątpliwości interpretacyjnych. Z przepisu wynika bowiem wprost, że konsekwencją wprowadzenia reguły testu jednokrotnego wyboru jest wykluczenie pytań zawierających propozycje odpowiedzi, z których więcej niż jedną należałoby uznać za prawidłową.

Wprowadzając takie rozwiązanie prawne ustawodawca przesądził zatem, że test egzaminacyjny, sprawdzający wiedzę w zakresie niezbędnym do skutecznego ubiegania się o przyjęcie na aplikację adwokacką, nie może zawierać pytań obejmujących kwestie sporne w doktrynie i orzecznictwie, jak też pytań na które udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia dodatkowych założeń, niewynikających z treści pytania, ani też pytań obejmujących zagadnienia prawne, na które więcej niż jedna odpowiedź może zostać uznana za prawidłową.

Zarzuty skargi kasacyjnej i jej uzasadnienie wskazują, że organ w istocie nie podważa tak przedstawionego rozumienia art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze, lecz kwestionuje prawidłowość oceny Sądu I instancji, iż pytanie testowe o numerze 91 zostało sformułowane sprzecznie z ww. wymogami.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnione są zarzuty Ministra Sprawiedliwości odnośnie dokonanej w zaskarżonym wyroku oceny sformułowania pytania nr 91 i udzielonej na nie odpowiedzi.

Pytanie to brzmiało następująco: Zgodnie z ustawą – prawo zamówień publicznych, w wypadku postępowania w trybie zapytania o cenę:

A. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a każdy z wykonawców może zmienić zaproponowaną cenę przed upływem terminu składania ofert,

B. prowadzi się negocjacje w sprawie ceny. a wykonawcy mogą zmienić zaproponowaną cenę,

C. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a wykonawcy nie mogą zmienić zaproponowanej ceny".

Według klucza odpowiedzi prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "C", oparta na art. 72 ust. 1 p.z.p.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w pytaniu tym nie ma błędu rodzącego wątpliwość przy wyborze jednej spośród trzech wskazanych odpowiedzi. Bowiem brzmienie pytania odpowiadało unormowaniu przyjętemu w art. 72 ust. 1 p.z.p. Przepis ten bowiem wyraźnie stanowi, że "każdy z wykonawców może zaproponować tylko jedną cenę i nie może jej zmienić. Nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny". Dokonanie wyboru prawidłowej odpowiedzi sprowadzało się zatem do wskazania odpowiedzi trzeciej "C".

Stanowisko, iż konstrukcja pytania nr 91 była wadliwa Sąd I instancji oparł na założeniu, że w postępowaniu w trybie zapytania ocenę pojęcie "ceny" i "oferty" są pojęciami tożsamymi, gdyż jedynym kryterium zamówienia jest cena. Ponadto, że art. 72 ust. 1 p.z.p. nie jest sprzeczny z art. 84 ust. 1 p.z.p. jak i nie jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 84 ust. 1 p.z.p. Brak też w postępowaniu zapytania o cenę przesłanek ustawowych do wyeliminowania z tego trybu możliwości stosowania art. 84 ust. 1 p.z.p. W konkluzji rozważań Sąd I instancji podaje, że wykonawca może przed upływem terminu składania ofert, zmienić lub wycofać ofertę, pod warunkiem nienaruszalności terminu do składania ofert, dlatego obie propozycje odpowiedzi "A" i "C" można uznać za poprawne.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę ze stanowiskiem Sądu I instancji nie można się zgodzić.

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych reguluje osiem trybów udzielenia zamówienia publicznego. Charakter tych postępowań jest różny. Jednym z nich jest dokonanie zamówienia przez zapytanie o cenę. Jest to prosty sposób dokonania zamówienia, w którym zamawiający kieruje pytanie o cenę do wybranych przez siebie wykonawców i zaprasza ich do składania ofert. Tryb ten jest uproszczony i ograniczony przedmiotowo. Istota postępowania prowadzonego w trybie zapytania o cenę sprowadza się do porównania cen złożonych ofert. Nie należy jednak zapominać, że wybór wykonawców musi przy tym zapewnić konkurencję , sprawny przebieg postępowania, a to oznacza, że zamawiający nie może ich wybrać jako przypadkowych. Chodzi o takich wykonawców, którzy są na danym rynku potencjalnie najlepsi i gwarantuje złożenie najkorzystniejszej oferty (vide orzeczenie GKO z 26 lutego 2001r. DF/GKO/Odw. 279 /471-472, niepubl.). Mimo, że niewątpliwie w tym trybie postępowania kryterium oceny ofert jest cena, to nie zwalnia wykonawców z obowiązku prawidłowego przedstawienia w ofercie niezbędnych dokumentów wymaganych omawianą ustawą i specyfikacją istotnych warunków zamówienia. Konkludując powyższe, twierdzenie Sądu I instancji, że ofertę należy utożsamić jedynie z ceną jest zbytnim uproszeniem.

Tryb zapytania o cenę jest sposobem dokonywania zamówienia, w którym każdy wykonawca może zaproponować tylko jedną cenę i dlatego nie może jej zmieniać (art. 72 ust. 1 p.z.p.). Zamawiający może udzielić zamówienia i zawrzeć umowę tylko i wyłącznie z tym wykonawcą, który zaoferował najniższa cenę. W trybie zapytania o cenę w art. 72 ust. 1 p.z.p. przewidziano zakaz prowadzenia negocjacji w sprawie ceny, a wykonawcy nie mogą zmienić zaproponowanej ceny. Przepis ten nie wyłącza natomiast możliwości prowadzenia negocjacji w innych sprawach, aniżeli cena. Zamawiający może więc prowadzić negocjacje w takich sprawach, jak terminy dostaw, miejsce dostaw, spełnienie świadczenia częściami, etc. Właśnie tej sytuacji dotyczy pytanie nr 91, które oparte jest wprost na treści przepisu art. 72 ust. 1 p.z.p.

Przepis art. 84 ust. 1 p.z.p. natomiast stanowi, że przed upływem terminu do składania ofert wykonawca może zmienić lub cofnąć ofertę.

Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że termin składania ofert, o którym mowa w art. 84 ust. 1 p.z.p. podawany jest w zamówieniach prowadzonych w trybach przetargowych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, a trybach z ogłoszeniem także w ogłoszeniu. Natomiast do zamówień w trybie zapytania o cenę na podstawie art. 73 p.z.p. stosuje się odpowiednio art. 64 ust. 1 p.z.p., który odnosi się do obowiązku zamawiającego wyznaczenia wykonawcom terminu do składania ofert. Termin ten musi uwzględniać czas niezbędny do przygotowania i złożenia oferty. Ustawodawca ze względu na uproszczony tryb nie wyznaczył tu żadnego terminu minimalnego.

Odnosząc się jednak do stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyrok co do rozumienia omawianych wyżej przepisów, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 84 ust. 1 p.z.p. nie stoi w żaden sposób w kolizji z art. 72 ust. 1 p.z.p., gdyż może dochodzić do zmiany oferty złożonej w trybie zapytania o cenę, ale zmiana nie może dotyczyć zaproponowanej już ceny, z uwagi na wyraźny zakaz ustawowy, może natomiast dotyczyć np. zmiany treści złożonego oświadczenia lub zmiany dokumentów. W trybie zapytania o cenę może dochodzić także do uzupełnienia i wyjaśnienia oświadczeń i dokumentów (art.26 p.z.p.). Ponadto jak słusznie podnosi autor skargi kasacyjnej, sprecyzowanie którego elementu miała by dotyczyć zmieniona oferta – zmiany ceny – byłoby czynieniem dodatkowych założeń wykraczających poza treść pytania, co było by niedopuszczalne w świetle wyżej zaprezentowanej wykładni art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze. Kontynuując te rozważania, jeżeli nie dopuszczalne jest czynienie dodatkowych założeń nie wynikających z treści pytania, a takie założenie pod warunkiem nienaruszalności terminu do składania ofert wprowadził Sąd I instancji, by uznać prawidłowość odpowiedzi "A", to zarzut skargi kasacyjnej, iż zaskarżony wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego został podjęty z naruszeniem przepisów prawa materialnego jest uzasadniony.

Reasumując powyższe, ustawa Prawo zamówień publicznych w art. 72 ust. 1 wyraźnie i wprost zakazuje dokonywania zmiany zaproponowanej ceny. Skoro ustawodawca zdecydował się na taki odrębny tryb udzielenia zamówienia jakim jest zapytanie o cenę, to jest oczywistym, że każdy z wykonawców może zaproponować tylko jedną cenę i nie może jej zmienić. Zdanie drugie tego przepisu, wskazujące, że "nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny" jest tylko potwierdzeniem słuszności tej wykładni. Kwestionowane przez Sąd I instancji pytanie oraz wynikającą z niego odpowiedź oparto wprost na treści omawianego przepisu art. 72 ust. 1 p.z.p. i dlatego uznać trzeba, że odpowiada ono wymogom określonym w art. 75 i ust. 1 Prawo o adwokaturze, gdyż ma charakter jednokrotnego prawidłowego wyboru.

Tym samym ocena Sądu I instancji co do nieprawidłowego i niezgodnego z założeniami tego przepisu sformułowania pytania nr 91 jest chybiona, a w konsekwencji chybiona też jest ocena nie prawidłowego zastosowania art. 75i ust. 3 Prawa o adwokaturze.

Wobec uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości dotyczącego naruszenia prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji, zaskarżony wyrok na podstawie art. 188 p.p.s.a. należało uchylić, a wniesioną skargę jako niezasadną oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.