Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 736/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 67, art. 64 ust. 1, art. 55
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 7 ust. 9
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 134 par. 1, art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 stycznia 2008 r. W. K. zwrócił się do Prezydenta Miasta P. o umorzenie nienależnie pobranego w okresie od 1 września 2000 r. do 28 lutego 2001 r., od 1 kwietnia 2001 r. do 30 września 2001 r., od 1 października 2001 r. do 31 marca 2002 r. i od 1 kwietnia 2002 r. do 30 września 2002 dodatku mieszkaniowego uzasadniając swój wniosek między innymi stanem swojego zdrowia oraz trudną sytuacją materialną.

Po rozpoznaniu wniosku oraz nadesłanych dokumentów obrazujących sytuację materialną skarżącego Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] 2010 r., nr [...] odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego wraz z kosztami upomnienia.

Po rozpoznaniu odwołania W. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2011 r. uchyliło wyżej opisaną decyzję Prezydent Miasta P. z dnia [...] 2010 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] ponownie odmówił umorzenia całości kwoty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego wraz z kosztami upomnienia.

Samorządowe Kolegium w P., po rozpoznaniu odwołania W. K. decyzją z dnia [...] 2011 r. uchyliło decyzję Prezydent Miasta P. z dnia [...] 2011 r. i ponownie przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. wydaną m.in. na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 60 ust. 1 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.), art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych z dnia 21 czerwca 2001 r. (Dz. U. Nr 71, poz. 734), art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta P. odmówił umorzenia w całości kwoty 10 802,52 zł nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego ustalonego wezwaniami nr [...],[...],[...] i [...] z dnia [...] r. wraz z kosztami upomnienia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż w toku ponownie prowadzonego postępowania wezwał W. K. do przedstawienia jego aktualnej sytuacji materialno-bytowej poprzez dostarczenie dokumentów potwierdzających jego dochody i wydatki. W odpowiedzi strona dostarczyła trzy kserokopie odcinków potwierdzających przekazy pocztowe emerytury, oświadczenie własne, kserokopię faktury za wymianę okna wraz z oświadczeniem wykonawcy. Ponadto wnioskodawca dostarczył potwierdzenie wykonania przelewu tytułem czynszu, fakturę za zakup ubrania - marynarki i spodni oraz oświadczenie własne o kwotach wydawanych na żywność, środki czystości oraz odzież.

Organ w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał stwierdził, iż W. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe - zamieszkuje w lokalu własnościowym. Jest on osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczony stopień ma charakter trwały. Organ ustalił, iż źródło dochodów wnioskodawcy stanowi emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 1054,66 zł na miesiąc. Na udokumentowane wydatki składają się: opłata za czynsz, gaz oraz energię elektryczną w łącznej kwocie 313,92 zł. Po odjęciu wydatków od dochodu na bieżące wydatki pozostaje kwota 740,74 zł. Organ zauważył też, iż W. K. od kwietnia 2011 r., z uwagi na zajęcia komornicze spowodowana istnieniem zaległości z tytułu nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych, otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 820,79 zł. Zdaniem organu nawet biorąc pod uwagę tę umniejszoną kwotę emerytury, po odjęciu stałych wydatków pozostaje kwota 506,87 zł, co przekracza przyjęte w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.

Zdaniem organu dostarczona przez stronę kserokopia faktury za wymianę okna nie może być wliczona w poczet stałych wydatków gospodarstwa domowego. Wymiana sprzętów codziennego użytku, czy remont lokalu mieszkalnego są koniecznością, która "dotyka" każde gospodarstwo domowe.

Organ zauważył również, iż z uzyskanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. informacji wynika, iż W. K. od lutego do kwietnia 2012 r. korzysta z bezpłatnych obiadów przyznanych w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Kwota przeznaczona na jeden obiad to 8,31 zł, a zatem w skali miesiąca to średnio 249,30 zł. Organ zaznaczył jednocześnie, iż posiłki te, otrzymują nie tylko osoby, których dochód odpowiada kryterium dochodowemu określonemu przez ustawę o pomocy społecznej, ale pozwala przyznać taki posiłek osobie, której dochód przekracza nawet o 200 % ten ustalony w ustawie o pomocy społecznej.

Prezydent Miasta P. wyjaśnił także, że zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych, w związku z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej właściwy organ na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

Mając powyższe na uwadze, organ uznał, iż sytuacja materialno-bytowa W. K. nie jest sytuacją umożliwiającą udzielenie ulgi w spłacie zadłużenia w postaci jego umorzenia. Kwota otrzymywanego świadczenia nawet po odjęciu potrącenia komorniczego pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz uiszczenie opłat eksploatacyjnych za mieszkanie. W ocenie organu nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że wnioskodawca posiada dwoje dorosłych, samodzielnych dzieci. Zgodnie bowiem z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, dzieci, jako krewni w linii prostej zobowiązani są do dostarczania środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny).

Organ wskazał także na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt III UK 77/06, dotyczący instytucji umorzenia należności. Sąd wskazał, że zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast ich umorzenie może nastąpić wyjątkowo i tylko w sytuacjach specyficznych. Również brak stałych dochodów i związana z tym ciężka sytuacja materialna, nie były w ocenie Sądu szczególną okolicznością w rozumieniu omawianego przepisu.

Zdaniem Prezydenta Miasta P. umorzenie tak dużej kwoty należności godziłoby w interes społeczny. Natomiast na podstawie zebranego materiału uznano, że W. K. jest w stanie spłacać w takiej formie jak w chwili obecnej (poprzez potrącenia będące niejako formą rat) powstałe zadłużenie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. K. podnosząc szereg zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego. Ponadto wskazał, iż z uwagi na swoje trudne relacje z dziećmi i brak kontaktu z nimi nie może oczekiwać od nich wsparcia.

Decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób bardzo szczegółowy przedstawił i przeanalizował sytuację materialno-bytową W. K., która nie pozwala w świetle obowiązujących przepisów na umorzenie kwoty 10.802,52 zł nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych wraz z kosztami upomnienia.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie może zobowiązać organu uprawnionego do egzekwowania należności będących wierzytelnościami Miasta P. do ich umorzenia. Kolegium nie ma też wpływu na przyjęte kryteria oceny sytuacji materialno-bytowej osób zobowiązanych do uregulowania należności. Aktualna udokumentowana sytuacja materialno bytowa skarżącego pozwala na ocenę, że spłata zadłużenia wobec Miasta P. w dotychczasowej formie nie zagraża jego egzystencji. Uwzględniając umniejszoną kwotę emerytury po potrąceniu obowiązkowych opłat związanych z eksploatacją mieszkania pozostaje do dyspozycji W. K. kwota (506,87 zł) wyższa od kryterium dochodowego przewidzianego w ustawie o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że strona korzystał z pomocy w formie bezpłatnych obiadów w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Pomoc ta oszacowana została na kwotę 249,30 zł w skali miesiąca.

Kolegium podzieliło stanowisko, iż zasadą jest egzekwowanie należności, a umorzenie może mieć miejsce w sytuacjach bardzo wyjątkowych. Uprawnienie wskazanego organu do umarzania należności ma charakter fakultatywny, wobec czego to ten organ decyduje o okolicznościach uzasadniających takie działanie.

Skargę na powyższą decyzję wniósł W. K. ponownie podnosząc zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz zarzucając urzędnikom poświadczenie nieprawdy. Podniósł także, iż w dniu 2 stycznia 2008 r. złożył wniosek o umorzenie nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego i do tej pory nie otrzymał odpowiedzi od organu na ten wniosek.

Skarżący podniósł także, iż cierpi na schizofrenię paranoidalną, a przewlekłe postępowanie dotyczące umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego stanowi dyskryminacje osoby niepełnosprawnej. Skarżący podniósł, iż domaga się odszkodowania od Skarbu Państwa za uszczerbek na zdrowiu poniesiony w związku z toczącym się od 10 lat postępowaniem.

Pismem dnia 26 lipca 2012 r. pełnomocnik W. K. – adw. E. T. poparła wywody zawarte w skardze W. K. i dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 106 § 4 k.p.a. polegające na niedążeniu przez organ orzekający do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niezebraniu pełnego materiału dowodowego oraz na niewłaściwym, niedogłębnym rozpatrzenia materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz naruszenie art. 67 ustawy o finansach publicznych oraz art. 67a §. 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, polegające na błędnym ustaleniu, że dochody skarżącego W. K. są na tyle wysokie, że spłata zadłużenia wobec gminy w kwocie 10.811,32 zł, poprzez comiesięczne potrącanie części emerytury, nie zagraża jego egzystencji.

Jednocześnie pełnomocnik strony skarżącej wniósł o zasądzenie nieopłaconych nawet w części, kosztów zastępstwa prawnego z urzędu, na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 "a" i § 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zdaniem strony jako nieprawidłowe należy uznać odnoszenie się w przez organy obu instancji w uzasadnieniu decyzji do przepisów ustawy o pomocy społecznej bowiem przepisy stanowiące podstawę materialno-prawną decyzji, w żaden sposób nie odsyłają bezpośrednio do przepisów o pomocy społecznej.

W ocenie pełnomocnika przyjęcie przez organy wysokości wydatków koniecznych, nie zostało poprzedzone wnikliwym badaniem i analizą. Pomimo nie przedłożenia właściwych rachunków, należało uwzględnić, iż skarżący posiada telefon oraz telewizor, za który zobowiązany jest płacić abonament. Zatem wydatki te sięgają kwoty co najmniej o 200 zł wyższej od ustalonej w zaskarżanej decyzji. Strona podniosła, iż w roku 2011 wydatki te przyjęto na poziomie 435,91 zł. zaś na potrzeby zaskarżanej decyzji, w kwocie 313,92 zł. Nie wyjaśniono, w jaki sposób wydatki te zmalały, mimo wciąż rosnących cen gazu i energii elektrycznej. Organ orzekający nie wziął również pod uwagę, że skarżący, jako osoba cierpiąca na nieuleczalną chorobę psychiczną, a także w podeszłym wieku, nie był w stanie przedstawić kompletu dokumentacji wydatków koniecznych.

Zdaniem strony do dochodu skarżącego nie można zaliczyć pomocy w postaci bezpłatnych obiadów, którą otrzymywał od kwietnia 2012 r. o wartości 249,30 zł miesięcznie. Nie jest to stały dochód, a wynika z każdorazowej decyzji wydawanej przez organy pomocy społecznej. Ponadto skarżący nie może swobodnie dysponować tą kwotą. Zdaniem strony po odjęciu stałych wydatków na utrzymanie mieszkania i żywność skarżącemu pozostaje kwota 257,87 zł miesięcznie z której musi zakupić środki czyszczące, odzież, dokupić w miejsce zużytego sprzęt gospodarstwa omowego oraz zakupić konieczne leki.

Ponadto W. K. oprócz schizofrenii cierpi na choroby reumatyczne. Nie może też zwrócić się o pomoc do swoich pełnoletnich dzieci. Skarżący nie zna miejsca pobytu swojej córki i syna. Dzieci nie utrzymują z nim żadnego kontaktu. Nadto, są to osoby nie potrafiące radzić sobie z własnym życiem, nie posiadające stałego miejsca zamieszkania i stałego źródła dochodu. Zatem nie są to osoby, które mogą udzielić wsparcia finansowego swemu ojcu.

Jakkolwiek art. 67a § 1 pkt 3 ustawy ordynacja podatkowa przewidujący możliwość umarzania należności ma charakter fakultatywny, jednakże okoliczności uzasadniające zastosowanie tegoż przepisu winny być oceniane obiektywnie, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego w zakresie oceny kosztów utrzymania i wyżywienia w społeczeństwie polskim, a także z uwzględnieniem indywidualnych elementów sprawy. W tym przypadku odmowa umorzenia należności, sprzed ponad 10 lat, w stosunku do człowieka 70 letniego i ciężko chorego, jest nie tylko sprzeczna z wykładnią celowościową cytowanego przepisu, ale i z zasadami współżycia społecznego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 1 października 2012 r. W. K. podniósł, iż aktualnie, po poniesieniu stałych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania, czynszem i opłatami za media oraz związanych z zakupem żywności pozostaje mu kwota 57,44 zł. za którą musi kupić środki czystości i konieczne leki.

Obecny na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, iż organ II instancji jest niekonsekwentny w swoich kolejnych rozstrzygnięciach zwłaszcza w zakresie sposobu obliczania dochodu skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W realiach niniejszej sprawy podkreślić trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt I SA 2027/02, publ. Lex 146756 i z dnia 29 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA 2819/02, publ. Lex 146750).

Z przywołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, iż usunięcie zaskarżonego aktu (decyzji) z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo materialne określające prawa i obowiązki stron lub normy procesowe, regulujące postępowanie przed organami administracji publicznej w stopniu określonym w art. 145 § 1 p.p.s.a. Oznacza to równocześnie, że sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez powołanie błędnej podstawy rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Niemniej jednak w ocenie Sądu, naruszenie to, o czym będzie niżej, nie stanowiło naruszenia, które miało wpływ na wynik sprawy.

Organy obu instancji rozpatrując wniosek W. K. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego błędnie zastosowały przepisy art. 67a § 1 pkt 3 ustaw ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z póź. zm. ) w zw. z art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm. ).

Nie budzi wątpliwości Sądu, iż organy prawidłowo stwierdziły, iż należność z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym o których mowa w art. 60 powołanej ustawy o finansach publicznych.

Przepis art. 60 zawiera wyliczenie przykładowych dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. W wyliczeniu tym nie zostały co prawda wymienione należności związane z zwrotem nienależnie wpłaconych kwot, o których mowa w art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 ), niemniej zauważyć należy, że wyliczenie to nie ma charakteru wyczerpującego, o czym świadczy użycie w tym przepisie zwrotu "w szczególności" (por. Ludmiła Lipiec-Warzecha "Ustawa o finansach publicznych. Komentarz", komentarz do art. 60, wyd. "ABC" 2011).

Bez wątpienia charakter należności, o której mowa w art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych świadczy, iż należy ją zaliczyć do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym. Zauważyć bowiem należy, iż należność ta stanowi podwójną wysokość nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego, a tym samym ma ona niewątpliwie charakter sankcyjny. Tymczasem zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wszelkie sankcje administracyjne w tym kary administracyjne, których funkcją jest represja, stanowią niepodatkowe należności budżetowe (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. I FPS 2/09 – dostępna na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ ).

Niemniej organu obu instancji błędnie uznały, iż wniosek W. K. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego winien zostać rozpatrzony w oparciu o przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 67 ustawy o finansach publicznych w zakresie w jakim stanowi, iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Tym samym zastosowania w niniejszej sprawie nie znajdzie przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

Jak wynika bowiem z treści art. 67 ustawy o finansach publicznych zawarte w nim odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej dotyczy spraw nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych. Tymczasem w art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych prawodawca przewidział, iż właściwy organ na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.

Z kolei art. 55 ustawy o finansach publicznych stanowi, iż należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.

Tym samym z treści art. 64 ust. 1 w zw. art. 55 ustawy o finansach publicznych wynika, iż należności o których mowa art. 60 tej ustawy (to jest niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym) mogą, na wniosek zobowiązanego, być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.

Przepis art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy o finansach publicznych nie określa przesłanek jakimi winien kierować się organ rozstrzygając w sprawie z wniosku zobowiązanego o umorzenie należności o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, a zatem decyzja wydana na tej podstawie ma charakter decyzji uznaniowej.

W ocenie Sądu z uwagi na zbliżony charakter regulacji zawartej w art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy o finansach publicznych i regulacji zawartej w zastosowanym przez organy art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, błędne zastosowanie przez organy przepisów Ordynacji podatkowej nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Również decyzja wydana na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej ma bowiem charakter decyzji uznaniowej. Z tą jednak różnicą, że rozstrzygając na podstawie tego przepisu organ winien ustalić czy zachodzi uzasadniony ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny w zastosowaniu ulgi, natomiast treść art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy o finansach publicznych takiego obowiązku na organ wprost nie nakłada.

Z uwagi, że wyżej wskazane naruszenie przepisów prawa materialnego nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Jak to już zauważono wyżej, decyzja wydana na podstawie art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy o finansach publicznych ma charakter uznaniowy o czym świadczy zawarty w art. 64 ust. 1 zwrot "może udzielać". Istota decyzji wydawanej w ramach tzw. uznania administracyjnego polega na tym, że organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden, określony i oczekiwany przez wnioskodawcę sposób, ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań. Owa zapewniona przez ustawodawcę swoboda wyboru w konsekwencji powoduje, że sąd administracyjny, kontrolujący działalność organu nie może zakwestionować zasadności dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Sąd jest jedynie władny zbadać, czy rzeczywiście zaistniała sytuacja, w której organ może dokonać swobodnego wyboru, oraz czy dokonując tego wyboru nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, działając w sposób dowolny (arbitralny), to jest dokonując wyboru bez uprzedniego rzetelnego zbadania stanu faktycznego, wysłuchania argumentów stron lub w żaden logiczny sposób nie uzasadniając, dlaczego skorzystał z tej, a nie innej możliwości rozstrzygnięcia. Jak z powyższego wynika, w przypadku uznania administracyjnego decyzja zgodna z prawem powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym sposób kontroli sądu administracyjnego decyzji uznaniowej jest nieco odmienny, niż w przypadku aktów związanych. Cechuje go bowiem zaniechanie badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. I OSK 579/06 –dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego sąd badając zgodność z prawem decyzji wydanej w granicach uznania administracyjnego kontroluje jedynie, czy jej wydanie było poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tj. czy organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy a w szczególności – czy zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz czy prawidłowo ocenił, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy poszczególne okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Sąd nie wnika natomiast w celowość i słuszność (rozumianą jako zgodność z pozaprawnymi determinantami, w szczególności z zasadami współżycia społecznego) podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż organu obu instancji rozpatrując wniosek W. K. nie przekroczyły graniczy uznania administracyjnego.

Wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. poprzedzone było wnikliwą analizą sytuacji materialno-dochodwej wnioskodawcy. Organ umożliwił stronie złożenie dowodów i wyjaśnień obrazujących jego sytuacje bytową aktualną na dzień wydania decyzji, a ponadto podjął działania zmierzające do ustalenia form pomocy otrzymywanych przez W. K. od organów pomocy społecznej. W ocenie Sądu organy, a w szczególności organ I instancji w wyczerpujący sposób wyjaśniły stan faktyczny sprawy i dokonały jego analizy, która znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych decyzji. Tym samym nie można uznać, aby decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wyczerpujący wyjaśniły także, dlaczego sytuacja bytowa strony nie uzasadnia w ich ocenie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. W szczególności wskazały, iż spłata należności w drodze potrącenia komorniczego, nie pozbawia strony wszystkich środków do życia.

Odnosząc się do zarzutów skargi zaważyć, należy, iż organy dokonując ustaleń dotyczących sytuacji materialno-dochodowej skarżącego nie były zobowiązane do odgadywania jakie jeszcze wydatki stałe ponosi wnioskodawca, w tym czy ma telefon i telewizor. W tym zakresie opierały się bowiem na oświadczeniu strony, która mimo wezwania takich wydatków nie wskazała. Pełnomocnik strony podnosił także, że ustalając wydatki stałe związane z eksploatacją mieszkania organy nie wzięły pod uwagę wzrostu cen prądu i gazu. Jak wskazano powyżej strona była wezwana do wykazania swoich wydatków na mieszkanie w 2012 r., w tym do wskazania wydatków na energię elektryczną i gaz, czego nie uczyniła. Dlatego organy ustalając wydatki na te media oparły się na materiale zgromadzonym w wcześniejszych fazach postępowania.

Odnosząc, się do uwag pełnomocnika skarżącego dotyczących ustalenia przez organy wysokości stałych wydatków na mieszkanie w kwocie 313,92 zł zauważyć należy, iż z przesłanego przez W. K. w kwietniu 2012 r. dowodu wpłaty czynszu za mieszkanie wynika, iż w marcu 2012 r. wynosił on 274,59 zł podczas gdy w maju 2010 r. wysokość opłaty za użytkowanie mieszkania (czynsz) wynosiła 396,58 zł. Tym samym ustalenia organów dotyczące ponoszonych przez W. K. wydatków należy uznać za prawidłowe i wyczerpujące.

Jak już wskazano wcześniej, ocena słuszności i celowości podjętej przez organy w tym zakresie decyzji pozostaje poza kognicją Sądu.

Nie można też czynić zarzutu organom, iż rozważając zasadność uwzględnienia wniosku W. K. porównywały jego sytuację z sytuacją osób spełniających kryterium dochodowe do otrzymywania pomocy określonej w ustawie o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu takie rozważania jak najbardziej mieszczą się w granicach uznania administracyjnego.

Zauważyć również należy, iż zgodnie z treści art. 64 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organy orzekające w sprawie związane były treścią wniosku W. K. z dnia 2 stycznia 2008 r. o umorzenie w całości należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, a zatem bez stosownego wniosku organy nie mogły z urzędu rozważyć, czy nie istnieje przesłanka do umorzenia należności w części lub czy ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.

Zwrócić należy także uwagę, iż po za zakres kontroli sądu w rozpatrywanej sprawie wykraczają zarzuty dotyczące uchybień wprowadzonym odrębnie postępowaniu egzekucyjnym.

Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy wskazać także należy, iż jak wynika z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2008 r. o finansach publicznych udzielanie ulg w spłacie zobowiązań z tytułu niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym może nastąpić jedynie na wniosek zobowiązanego. Co za tym idzie to treść wniosku zobowiązanego określa zakres rozstrzygnięcia organu administracji. Jak wynika zaś z akt postępowania administracyjnego W. K. wnioskował wyłącznie o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w całości, co uniemożliwiało organom rozważenie zasadności udzielenia innych ulg z katalogu określonego w art. 55 ustawy, w tym w szczególności umorzenia należności w części lub rozłożenia ich spłaty na raty.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wyjaśnić nadto należy, iż Sąd nie uwzględnił również wniosku adw. E. T. o zasądzenie nieopłaconych nawet w części kosztów zastępstwa prawnego z urzędu bowiem w rozpatrywanej sprawie W. K. u nie zostało przyznane prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Jednocześnie Sąd pragnie wyjaśnić, iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że przyznane stronie prawo pomocy, w tym ustanowienia dla niej profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, nie "rozciąga się" automatycznie na inne postępowania z udziałem danej strony, lecz dotyczy tylko tej sprawy, dla której zostało ustanowione (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2007 r., sygn. I OZ 634/07 - niepublikowane oraz z 9 grudnia 2010 r., sygn. I OZ 929/10 i 19 stycznia 2011 r., sygn. I OZ 19/11 – dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego uznać należy, iż adw. E. T. występowała w przedmiotowej sprawie jako pełnomocnik W. K. z wyboru co wynika także z załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa z dnia 19 września 2012 r. Tym samym, w świetle treści art. 250 p.p.s.a. brak było podstaw do uwzględnienia jej wniosku o zasądzenie nieopłaconych nawet w części kosztów zastępstwa prawnego z urzędu.