Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2229/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: 1. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ opodatkowaniu podlega sprzedaż, a nie kupno towarów.

2. Jeżeli sprzedawca niewłaściwie obliczył i pobrał cenę, na przykład w wyniku bezzasadnego uwzględnienia w cenie kwoty podatku, to kupujący ma do niego cywilnoprawne roszczenie o zwrot części ceny, która to część w danym wypadku stanowi nienależne świadczenie.

TEZY

1. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ opodatkowaniu podlega sprzedaż, a nie kupno towarów.

2. Jeżeli sprzedawca niewłaściwie obliczył i pobrał cenę, na przykład w wyniku bezzasadnego uwzględnienia w cenie kwoty podatku, to kupujący ma do niego cywilnoprawne roszczenie o zwrot części ceny, która to część w danym wypadku stanowi nienależne świadczenie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Mirosławy U. na decyzję Ministra Finansów z dnia 5 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie oprocentowania nadpłaty podatku od towarów i usług - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Finansów z dnia 22 października 1998 r. (...); zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej kwotę dziewięćdziesiąt dwa zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Aktem notarialnym z dnia 17 listopada 1995 r. Mirosława U. nabyła od Gminy R. działkę gruntu nr 924 o powierzchni 58 m2 oraz budynek usługowy. Z tego tytułu uiściła cenę w kwocie 3.073,50 zł, w której zawarty był podatek od towarów i usług /1.232 zł/, obliczony od wartości budynku usługowego.

W okresie późniejszym okazało się, że podatek VAT nie był podatkiem należnym. Mirosława U. występowała o zwrot podatku do różnych organów - w tym centralnych - a jej podania zostały przekazane do rozpoznania Ministrowi Finansów.

Ponieważ w toku postępowania Urząd Gminy w R. zwrócił Mirosławie U. kwotę 1.232 zł w dniu 28 sierpnia 1998 r., Minister Finansów w dniu 22 października 1998 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie "(...) w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług".

W odwołaniu Mirosława U. podniosła, że zaskarżona decyzja nie uwzględniła należnych jej odsetek.

Decyzją z dnia 5 sierpnia 1999 r., wydaną w trybie art. 233 par. 1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej, Minister Finansów uchylił swoją decyzję z dnia 22 października 1998 r. i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu podniósł, że ani on, ani Urząd Skarbowy w G. nie są organami właściwymi do rozpatrzenia sprawy, gdyż tylko Urząd Gminy w G. jako podatnik VAT - może otrzymać zwrot nadpłaconego podatku.

Mirosława U. wniosła skargę na decyzję Ministra Finansów, żądając rozpatrzenia "(...) sprawy dotyczącej odsetek od niesłusznie pobranego podatku VAT przez Urząd Gminy w R.".

Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rację ma Minister Finansów, że Mirosława U. nie jest stroną w sprawie o zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług.

Z żądaniem zwrotu podatku wystąpić może tylko podatnik, tzn. sprzedawca, a nie kupujący. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ opodatkowaniu podlega sprzedaż, a nie kupno towarów.

Kupujący płaci cenę, w której wprawdzie zawarty jest podatek VAT, ale nie zmienia to faktu, że przedmiotem zapłaty przez kupującego jest cena. Podatek płaci sprzedawca, czyli w rozpatrywanej sprawie Gmina R.

Jeżeli sprzedawca niewłaściwie obliczył i pobrał cenę, np. przez bezzasadne uwzględnienie w cenie kwoty podatku, to kupujący ma do niego cywilnoprawne roszczenie o zwrot części ceny, która to część w danym wypadku stanowi nienależne świadczenie.

Skoro Gmina R. zwróciła już skarżącej nadpłatę ceny /a nie podatku!/, to odsetek od nienależnego świadczenia skarżąca może dochodzić w drodze powództwa przeciwko Gminie R. w Sądzie Rejonowym w G.

Postępowanie o odsetki, wszczęte przed organem podatkowym, powinno zostać umorzone, gdyż Mirosława U. nie jest podatnikiem. Tyle tylko, że umorzyć postępowanie powinien organ właściwy, tzn. Urząd Skarbowy w G., a nie Minister Finansów, któremu żaden przepis prawa nie powierzył do rozpoznania w pierwszej instancji spraw o oprocentowanie i o zwrot nadpłaty podatku /por. ust. 13 par. 3 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

Skoro więc postępowanie umorzył organ niewłaściwy, to zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 247 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, Naczelny Sąd Administracyjny zmuszony był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej.

O kosztach postępowania sądowego postanowiono zgodnie z art. 55 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o NSA.