Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1246/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2021r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 października 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz należnych odsetek skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 października 2020r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania M. W. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013r. do czerwca 2016r. oraz od marca 2017r. do listopada 2017r. w łącznej kwocie 1.797,84 zł z odsetkami w wysokości 609,00 zł, działając na podstawie art. 67a§1 pkt 3 w zw z art. 233§1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2020r. poz. 1325 ze zm. dalej-O.p.) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Jak wynika z zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy, podaniem z dnia 27 stycznia 2020r. M. W. zwróciła się do organu o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wydana decyzja dotyczy opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wniosek w części dotyczącej podatku od nieruchomości rozpatrzono w oddzielnym postępowaniu.

W toku czynności wyjaśniających ustalono, że zaległość strony wynosiła 1.797,84 zł i należne odsetki za zwłokę i w trakcie postępowania dokonano wpłat, które zostały zaksięgowane na należność główną i odsetki. Pozostała do uregulowania należność za okres od września 2015r. do czerwca 2016r. i od marca 2017r. do listopada 2017r. Organ poinformował, że w sentencji decyzji wskazano stan zaległości na dzień złożenia wniosku i organ był zobligowany wydać merytoryczne rozstrzygnięcie co do całości wniosku. Zapłata należności po wszczęciu postępowania nie czyniła tego postępowania bezprzedmiotowym zatem nie było podstaw do jego umorzenia na podstawie art. 208§1 O.p.

Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczyła nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]. Wnioskodawczyni składając wniosek nie przedstawiła żadnych informacji na temat swojej sytuacji materialno-bytowej a także nie dołączyła żadnych dokumentów. Organ postanowieniem z dnia 13 lutego 2020r. nr [...] wezwał zobowiązaną do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu, celem przeprowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia jej aktualnej sytuacji materialno-bytowej oraz dostarczenia materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy. Strona nie podjęła współpracy z organem.

Organ omówił zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego oraz skonstatował, strona nie współpracowała z organem ustalając pełną i aktualną sytuację materialno-bytową. W związku z brakiem jakichkolwiek informacji, pozwalających na dokonanie oceny sytuacji materialnej i życiowej oraz dokumentów potwierdzających te dane, organ stwierdził, że nie jest w stanie stwierdzić czy w sprawie zaistniały przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego wobec czego wniosek strony rozpatrzono negatywnie.

W odwołaniu od decyzji, strona wskazał, że nie zgadza się z jej treścią, nie stać jej na zapłacenie zaległości a organ samodzielnie ustalił stan faktyczny i odmówił umorzenia należności.

W pisemnych motywach zaskarżonej decyzji, organ II instancji przypomniał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie tj. art. 67a O.p. i zaznaczył, że trudna sytuacja materialna strony nie stanowi automatycznie o umorzeniu zaległości. Organ przeprowadził postępowanie celem ustalenia aktualnej sytuacji osobistej i materialno-bytowej strony. Strona nie przedstawiła żadnych informacji na temat jej sytuacji (także po wezwaniu do przedłożenia takowej informacji) wobec czego nie można było stwierdzić czy zadłużenie powstało z przyczyn zawinionych czy też niezawinionych, jaka jest sytuacja rodzinna, osobista oraz materialno-bytowa. Nie można było stwierdzić czy sytuacja finansowa strony jest aż tak trudna, że nie jest w stanie uregulować należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Strona składając odwołanie od decyzji, nadal wykazała postawę bierną oraz brak inicjatywy dowodowej. Twierdzenia o trudnej sytuacji są gołosłowne. Tym samym nie wystąpiły okoliczności, które można określić jako ,,ważny interes podatnika" czy ,,interes publiczny". Organ wskazał również, że nie doszło do przedawnienia należności z uwagi na skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego w dniu 10 lipca 2016r. a nadto w toku postępowania dokonano wpłaty, którą zarachowano na należności główne i odsetki.

W skardze do Sądu, M. W. zakwestionowała powyższą decyzję, wskazując, że nie zgadza się z jej treścią. W piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2021r. pełnomocnik z urzędu wniósł o uchylenie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów udzielonej skarżącej pomocy prawnej z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Pełnomocnik z urzędu przedstawił sytuacje materialną skarżącej oraz wskazał na treść art. 7 k art. 7b K.p.a.

Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Z uwagi na zagrożenie pandemiczne, na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 w zw. z ust. 2 ustawy o COVID-19 oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I, sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 137 dalej-p.u.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 2325, ze zm., dalej-p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145§1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 p.u.s.a. oraz art. 3§1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134§1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skarga nie jest zasadna i z tych względów podlega oddaleniu.

Kontroli Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Wskazać należy, że z art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2010 ze zm. dalej-u.c.p.g.) wynika, iż gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z kolei zgodnie z art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązek uiszczenia opłaty wynika z faktu samego zamieszkiwania na określonej nieruchomości i nie wyłącza go indywidualne zagospodarowanie surowców wtórnych przez zobowiązanego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2013r. (sygn. akt: K 17/12) nie dopatrzył się sprzeczności z Konstytucją przepisów u.c.p.g., które stanowią podstawę prawną nałożenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stwierdził, że opłata ta ma charakter daniny publicznej, a więc jest świadczeniem pieniężnym ustalanym jednostronnie, przymusowym, stanowiącym dochód publiczny i podlegającym egzekucji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 20 września 2018r. sygn. akt: II FSK 2080/16 dostępne w CBOSA).

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów w badanej sprawie stanowił art. 67a§1 pkt 3 O.p. stosownie do którego, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W przytoczonej regulacji przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową: "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje przy tym na to, że wystarczy spełnienie tylko jednej z nich.

W niniejszej sprawie organ nie stwierdził istnienia którejkolwiek z tych przesłanek, co legło u podstaw rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia zaległości.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że organy, czyli Prezydent Miasta K. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze miały kompetencje do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co zresztą nie podlega sporowi. Na podstawie art. 6 ust. 12 u.c.p.g. do opłat za gospodarowanie odpadami stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. W dziale tym mieści się przepis art. 67a§1 pkt 3 O.p., stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Zgodnie z art. 67a§1 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Decyzje w przedmiocie ulg w spłacie zaległości jako decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA 7 lutego 2001r. sygn. akt: I SA/Gd 1507/00, wyrok NSA z 15 lipca 2008r. sygn. akt: II FSK 660/07, wyrok NSA z 16 lipca 2013r. sygn. akt: II FSK 2148/11).

W postępowaniu w przedmiocie ulgi podatkowej wyróżnia się dwa etapy. W pierwszym organ powinien ocenić, czy w danej sprawie zaszła choćby jedna z dwóch wskazanych przesłanek ulgi. W razie stwierdzenia, że żadna z nich nie zaszła, powinien odmówić zastosowania ulgi. Decyzja w tym zakresie, tj. ustalenia materialnoprawnej przesłanki zastosowania ulgi nie ma charakteru uznaniowego, lecz związany. Oznacza to, że organ nie może udzielić ulgi w spłacie, jeżeli nie wystąpiła żadna z przesłanek z art. 67a§1 O.p. (ważny interes podatnika/strony, interes publiczny). Postępowanie wchodzi w drugi etap jedynie wtedy, gdy organ uzna istnienie przesłanki z art. 67a O.p. Etap ten służy wykazaniu, dlaczego w tej sprawie, pomimo istnienia przesłanek, ulga nie zostaje przyznana. Tylko ten drugi etap cechuje się uznaniowością, co jednak nie oznacza dowolności. Art. 67a§1 O.p. nie określa kryteriów wyboru opcji decyzji (udzielenie lub odmowa udzielenia ulgi w spłacie zaległości). Użyte w tym przepisie pojęcie "może" oznacza tyle, że to organ samodzielnie dokonuje wyboru ustalonego alternatywnego rozwiązania co nie oznacza, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością. Wymaga jednak podkreślenia, że umorzenie zaległości podatkowych (z tytułu opłat) jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie takich należności, nie zaś zwalnianie z tego obowiązku.

Istnienia ważnego interesu zobowiązanego, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o potrzebie umorzenia należności. Przyjmuje się, że przez ważny interes wnioskodawcy należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Umorzenie należności uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które zobowiązany nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. O istnieniu ważnego interesu świadczy m.in. utrata możliwości zarobkowania lub utrata majątku. Zawsze więc, w każdej sprawie wszczętej na wniosek podatnika w trybie art. 67a O.p., przesłanka ważnego interesu wymaga od organu ustalenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpiłyby w wyniku realizacji zobowiązania przez zobowiązanego. Ważnym jest podkreślenie, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek zgromadzenia i zaprezentowania organowi, do którego zwraca się z wnioskiem o umorzenie zaległości, wszelkich danych jakie on sam uznaje za niezbędne dla wykazania swej sytuacji oraz zaprezentowania danych i dokumentów, o jakie zwróci się w tym postępowaniu organ podatkowy.

Przesłankę "interesu publicznego" charakteryzuje natomiast pogląd wyrażony w wyroku NSA z 12 lutego 2003r., sygn. akt: III SA 1838/01, w którym interes ten określono jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp.". Przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia gminy, a w rezultacie jej mieszkańców, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Z reguły interes publiczny przemawia za tym, aby ulgi nie udzielać. Unika się w ten sposób obniżenia potencjalnych wpływów - w tym przypadku z opłat za gospodarowanie odpadami - jak i nie wprowadza się różnic w traktowaniu poszczególnych zobowiązanych, w szczególności zaś nie premiuje się tych osób, które zaniechały regulowania opłaty (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013r., sygn. akt: II FSK 1351/11). Przesłanka "interesu publicznego" w rozumieniu art. 67a§1 pkt 3 O.p. powinna być jednak oceniania wielopłaszczyznowo, tj. nie tylko z punktu widzenia interesu fiskalnego, ale także z uwzględnieniem następstw odmowy udzielenia ulgi zarówno w sferze życia społecznego, jak i indywidualnego (por. wyroki NSA z 10 lutego 2016r., sygn. akt: II FSK 3139/13 oraz z 3 lipca 2017r., sygn. akt: I FSK 1026/06). W orzecznictwie sądowym, dotyczącym art. 67a§1 pkt 3 O.p. wielokrotnie zwracano już uwagę, że przesłanka "interesu publicznego" nie powinna być rozważana tylko od strony dochodowej budżetu państwa/samorządu jako zapewnienie wpływów, ale również od strony wydatków związanych z koniecznością uruchomienia środków z pomocy społecznej dla osoby, której sytuacja ekonomiczna na skutek wykonania zobowiązania uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym przyznanie tego rodzaju środków (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2007r., sygn. akt: I FSK 477/06).

Z ustaleń organów wynika, że skarżąca nie przedstawiła żadnych danych dotyczących jej sytuacji zdrowotnej, materialnej, bytowej, finansowej czy rodzinnej-mimo, że została wezwana do osobistego stawiennictwa w organie by wyjaśnić te kwestie. Nie tylko nie stawiła się ale także nie odpowiedziała na wezwanie i nie dostarczyła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację materialno-bytową. Wezwanie to zostało przez stronę zignorowane.

W rezultacie, ocena organów co do nieistnienia w sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego oraz powodów odmowy umorzenia zaległości jest w pełni uzasadniona.

Raz jeszcze podkreślić trzeba, że z brzmienia przepisu art. 67a§1 pkt 3 O.p., wynika wprost, że podatnik, aby uzyskać zamierzony skutek w postaci umorzenia zaległości ma obowiązek uzasadnić wniosek, wskazując na kwalifikowane warunki zagrożenia swojego interesu. Powinien zatem wskazać, co w praktyce rodzi problemy, okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają jego "ważny interes" lub "interes publiczny" i że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi. Oznacza to, że w przypadku postępowania w sprawie umorzenia, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. W interesie M. W. leżało podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Do niej należała inicjatywa dowodowa i to ona powinien współprzyczyniać się do gromadzenia dowodów, w konsekwencji do współtworzenia stanu faktycznego. Ona też ponosi konsekwencje zaniechań w tym zakresie.

Należy natomiast pamiętać, że umorzenie zaległości następuje na wniosek osoby zainteresowanej. To wnioskujący o ulgę podatkową ma obowiązek zupełnego, wszechstronnego i oczywiście rzetelnego wyjaśnienia organom jaka jest jego faktyczna sytuacja życiowa, zdrowotna i materialna. Udzielnie ulgi, jeśli ma być zgodne z prawem, musi być oparte na pełnych informacjach, danych pochodzących od zainteresowanej strony.

Wprawdzie zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ podatkowy obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nie można jednak tej zasady, w sprawach o umorzenie należności rozumieć w ten sposób, że organ powinien sam z urzędu ustalać wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a aktywność zainteresowanego może ograniczyć się do złożenia wniosku. Ciężar dowodu w zakresie wykazania zaistnienia ustawowych przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy.

Zdaniem Sądu, skoro strona nie chce ujawnić jaka jest jej sytuacja materialna, możliwości spłaty zadłużenia, z czego się utrzymuje, to w tych okolicznościach sprawy odmowa umorzenia zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi była zasadna.

Reasumując, Sąd w sprawie nie dopatrzył się ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani naruszenia przepisów prawa materialnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.