Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 875/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 184, art. 204 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 279 ust. 1-2, art. 280 ust. 3, art. 281 ust. 1 i ust. 2 pkt 2,
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: § 12 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 212 poz 2076
law: Rozporządzenie MInistra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędziowie NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Janusz Zajda Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I., B., Holandia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1993/11 w sprawie ze skarg P. D., H. S. na decyzje Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], [...] czerwca 2011 r. nr [...], w przedmiocie wniosków o unieważnienie patentu europejskiego na wynalazek 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od I., B., Holandia, na rzecz P. D. i H. S. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012r., sygn. akt VI SA/Wa 1993/11 po rozpoznaniu sprawy z połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skarg P. D. oraz H. S. na decyzje Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...] oraz [...] oddalające wnioski o unieważnienie patentu na wynalazek: 1/ stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji, 2/ określił, że decyzje te nie podlegają wykonaniu i 3/ zasądził od organu na rzecz skarżących koszty postępowania.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dniu 1 marca 2010r. do Urzędu Patentowego wpłynęły wnioski: P. D. oraz H. S. o unieważnienie patentu europejskiego na wynalazek pt. "Moduł chłodzący dla przenośnego lodowiska" nr [...], udzielonego na rzecz I., B., Holandia. Interes prawny wnioskodawcy uzasadniali faktem prowadzenia działalności gospodarczej, m.in. w zakresie projektowania i budowy lodowisk oraz ich wyposażania i faktem, że od uprawnionej z patentu otrzymali pisma ostrzegawcze z żądaniem zaprzestania naruszeń prawa z patentu. W ocenie wnioskodawców patent został udzielony z naruszeniem art. 25 i 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.w.p." oraz art. 54 i 56 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (Konwencja o patencie europejskim z dnia 5 października 1973r. – Dz. U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737 i 738), ponieważ w dacie zgłoszenia nie spełniał warunków nowości i nieoczywistości.

Zarzut braku nowości wnioskodawcy uzasadniali ujawnieniem cech znamiennych wynalazku w stanie techniki, poprzez liczne publikacje patentowe a zarzut nieoczywistości stosowaniem opatentowanego rozwiązania przed datą pierwszeństwa na lodowisku T. w W., w B.-B. i w G.

Uprawniona z patentu, I., B., Holandia wnosiła o oddalenie wniosków.

W dniu [...] grudnia 2010r. Urząd Patentowy przeprowadził rozprawy. Z protokołów wynika, że został wyznaczony pięcioosobowy skład kolegium orzekającego: przewodniczący kolegium i czterech członków.

Następne rozprawy w dniu [...] czerwca 2011r. Urząd Patentowy przeprowadził w składzie trzyosobowym: przewodniczący kolegium i dwóch członków.

Decyzje z dnia [...] czerwca 2011r. zostały wydane i ogłoszone w składzie trzyosobowym. Decyzjami tymi Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 89 ust. 1 p.w.p. oraz art. 54 i 56 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich, a także art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. oddalił oba wnioski o unieważnienie patentu wskazując, że wnioskodawcy nie udowodnili ani braku nowości, ani nie wykazali braku poziomu wynalazczego opatentowanego wynalazku uprawnionej.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. P. D. oraz H. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania: art. 255, art. 2558, art. 279 p.w.p. oraz art. 7, 8, 11, 77, 80 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 267) dalej powoływanej jako "k.p.a.". Argumentowali, że w ich sprawach został wyznaczony skład pięcioosobowy i w tym składzie organ przeprowadził rozprawy w dniu [...] grudnia 2010r., natomiast następne rozprawy odbyły się przed kolegium orzekającym w składzie trzyosobowym. W tym też składzie zostały podjęte i podpisane decyzje. Zmianę składu kolegium w toku postępowania skarżący uznali za rażące naruszenie przepisów procesowych. Podkreślili, że przesłanką wyznaczenia składu poszerzonego jest zawiłość sprawy i nie można wykluczać – ze względu na sposób podejmowania decyzji – że zmiana składu mogła mieć istotny wpływ na wynik spraw.

W odpowiedziach na skargi Urząd Patentowy RP wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach. Odnosząc się do zarzutu zmiany składu orzekającego stwierdził, że zgodnie z art. 279 ust. 2 p.w.p. sprawy rozpatrują kolegia w składzie trzyosobowym i w takim składzie orzekano na rozprawach w dniu [...] czerwca 2011r., w trakcie których przeprowadzono postępowanie dowodowe. Możliwość orzekania w sprawie przez skład poszerzony nie podważa prawidłowości składu trzyosobowego. Organ podkreślił, że pierwszy termin rozpraw w składzie pięcioosobowym miał charakter czysto przygotowawczy, a pełne postępowanie dowodowe odbyło się w składzie trzyosobowym.

Uprawniona z patentu, I., B., Holandia, wniosła o oddalenie skarg jako niezasadnych i podniosła, że w sprawach nie zostały wydane postanowienia o rozpoznaniu spraw w składzie pięcioosobowym, zatem zgodnie z zasadą ustawową właściwy był skład trzyosobowy.

Na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." połączył sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1993/11 i VI SA/Wa 1994/11 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalej poprowadził pod sygn. akt VI SA/Wa 1993/11.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy o unieważnienie patentu w trybie postępowania spornego. Powyższe sprawy rozpatrywane są przez kolegia orzekające do spraw spornych działające w Urzędzie Patentowym (art. 279 ust. 1 p.w.p.). Stosownie do art. 279 ust. 2 p.w.p. kolegia rozpatrują sprawy należące do ich właściwości w składzie: przewodniczący kolegium i dwaj członkowie kolegium. W sprawach zawiłych można wyznaczyć skład pięcioosobowy. Z tego przepisu prawa wynika, że od decyzji organu zależy, czy w sprawie zawiłej wyznacza skład pięcioosobowy. Samo uznanie sprawy za zawiłą nie nakłada jeszcze na organ obowiązku wyznaczenia składu pięcioosobowego. Jak wynika z akt administracyjnych, do rozpatrzenia złożonych wniosków o unieważnienie spornego patentu wyznaczono skład pięcioosobowy. Wprawdzie w aktach nie ma dokumentu w kwestii uznania zawiłości sprawy, ale fakt wyznaczenia składu pięcioosobowego nie budzi wątpliwości, czego dowodem są protokoły z pierwszej rozprawy z dnia [...] grudnia 2010r. Zatem organ uznał sprawy za zawiłe, uzasadniające wyznaczenie składu pięcioosobowego. Skoro wyznaczono skład pięcioosobowy, organ w takim właśnie składzie winien rozpatrzyć sprawy. Zgodnie ze wskazanym art. 279 ust. 1 p.w.p. kolegium orzekające w składzie pięcioosobowym było właściwym organem kolegialnym do rozpatrzenia złożonych wniosków o unieważnienie spornego patentu.

W ocenie Sądu I instancji niedopuszczalna jest zmiana składu kolegialnego w toku postępowania. W tej sytuacji wydanie zaskarżonych decyzji w składzie trzyosobowym (przewodniczący kolegium i dwaj członkowie kolegium) oznacza wydanie decyzji przez organ kolegialny w nieprawidłowym składzie i jest rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W bogatym orzecznictwie administracyjnym i doktrynie przyjmuje się, że niezgodny z przepisami prawa procesowego lub ustrojowego skład organu kolegialnego administracji powoduje, że decyzję wydaną przez taki organ należy uznać za wydaną z rażącym naruszeniem prawa.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny polecił Urzędowi Patentowemu, stosownie do treści art. 279 ust. 2 p.w.p., wyznaczyć właściwy skład kolegium, mając na uwadze, że wyznaczenie składu poszerzonego powinno być poprzedzone oceną stopnia zawiłości spraw wszczętych na skutek wniosków skarżących o unieważnienie spornego patentu.

II

Skargę kasacyjną złożyła I. w B., Holandia.

Wyrok zaskarżyła w całości. Wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ewentualnie o uchylenie wyroku i oddalenie obydwu skarg oraz – w obu przypadkach – zasądzenie kosztów postępowania.

Wnosząca skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, tj.:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 12 p.p.s.a. w zw. z art. 279 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podniesionych w piśmie uprawnionej z dnia [...] stycznia 2012r. argumentów dotyczących braku podstaw do przyjęcia, że zaskarżone decyzje Urzędu Patentowego RP zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności:

– faktu braku w aktach sprawy jakiegokolwiek rozstrzygnięcia organu w sprawie odstąpienia od ustawowej zasady składu trzyosobowego na rzecz wyjątkowego składu pięcioosobowego,

– nieprzeprowadzenia w składzie pięcioosobowym jakichkolwiek czynności procesowych, które wymagałyby następnie powtórzenia w razie rozpoznania sprawy w innym składzie (w sprawie jedyne dowody na rozprawie zostały przeprowadzone w składzie, który wydał zaskarżone decyzje),

– znaczenia dla oceny legalności zaskarżonych decyzji (w tym zwłaszcza oceny zaistnienia rażącego naruszenia prawa procesowego), faktu, że decyzje te zostały wydane przez osoby uprawnione (ekspertów Urzędu Patentowego RP) oraz w składzie przewidzianym w ustawie dla rozpatrywania spraw w postępowaniu spornym, gdy tymczasem funkcją uzasadnienia wyroku Sądu I instancji jest m.in. odniesienie się do argumentacji stron i wyjaśnienie, dlaczego Sąd uznaje daną argumentację za niezasadną, a niewykonanie tego obowiązku pozbawiło uprawnioną konstytucyjnego prawa do wysłuchania i utrudnia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku;

2. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 279 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, niemające oparcia w aktach sprawy, że doszło do wyznaczenia składu pięcioosobowego w miejsce składu trzyosobowego, gdy tymczasem w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie składu kolegium (w postaci zarządzenia lub postanowienia), które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, albowiem to błędne ustalenie stanowiło podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji;

3. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 279 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP (zasadą zaufania do działań organów władzy publicznej) poprzez niepoczynienie ustalenia, że w sprawie doszło do wyznaczenia składu podstawowego (trzyosobowego) w miejsce pierwotne, zdaniem Sądu, wyznaczonego składu pięcioosobowego, chociaż rozpoznanie sprawy na rozprawie w dniu [...] czerwca 2011r. w składzie trzyosobowym nastąpiło w takim samym trybie, w jakim wcześniej rozpoznanie sprawy w składzie pięcioosobowym (tj. bez jakiegokolwiek rozstrzygnięcia procesowego w tym zakresie w postaci zarządzenia lub postanowienia), które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Sąd był konsekwentny w swych ocenach zasad wyznaczania składów kolegium, to przyjąłby, że w sprawie doszło ostatecznie do wyznaczenia składu trzyosobowego i w takim (prawidłowym) składzie wydane zostały zaskarżone decyzje, a zatem nie ma podstaw do stwierdzania ich nieważności;

II. prawa materialnego, tj.: art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 123 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 279 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP (zasadą zaufania do działań organów władzy publicznej i zasadą legalizmu) poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji, w efekcie błędnego przyjęcia, że:

1. dla wyznaczenia składu pięcioosobowego kolegium w miejsce podstawowego składu trzyosobowego nie jest konieczne wydanie rozstrzygnięcia procesowego w postaci zarządzenia przewodniczącego lub postanowienia kolegium (zdaniem Sądu a quo wystarczający jest tutaj sam fakt odbycia się posiedzenia w powiększonym składzie), gdy tymczasem prawidłowa wykładnia powołanych przepisów powinna polegać na przyjęciu, że kwestia składu kolegium rozpoznającego sprawę w postępowaniu spornym (skład trzyosobowy albo pięcioosobowy) nie może być rozstrzygana na zasadzie faktycznego zebrania się pięciu albo trzech członków kolegium, a wymaga, zgodnie z zasadą formalizmu procesowego (zapewniającego minimum pewności sytuacji prawnej i stanowiącego jedną z gwarancji zasady legalizmu) podjęcia odpowiedniego rozstrzygnięcia w sprawie składu (zarządzenia przewodniczącego kolegium albo, co wydaje się poprawne i taka była dotychczasowa praktyka Urzędu Patentowego, wydania w tej sprawie postanowienia na podstawie art. 123 k.p.a. w zw. art. 256 ust. 1 k.p.a.); w każdym razie w sprawie nie powinno być wątpliwości jaki skład rozpoznaje daną sprawę (pięcioosobowy albo trzyosobowy), a jeżeli takie wątpliwości zaistnieją, to powinny być rozstrzygane na rzecz ustawowej zasady składu trzyosobowego, a nie wyjątku w postaci składu pięcioosobowego;

2. ewentualnie, w razie zaakceptowania poglądu, że o wyznaczeniu składu pięcioosobowego decyduje sam fakt odbycia posiedzenia w powiększonym składzie i nie jest konieczne wydanie w tym zakresie formalnego rozstrzygnięcia (który to pogląd uprawniona uznaje za pozbawiony podstaw prawnych), naruszenia wskazanych wyżej w punkcie II przepisów prawa materialnego, polegające na wykładni i przyjęciu, że:

a) niedopuszczalna jest zmiana składu kolegialnego w toku postępowania spornego oraz, że wyznaczenie liczebności składu kolegialnego może nastąpić wyłącznie przed pierwszym jego posiedzeniem i tak wyznaczonego składu kolegialnego nie można następnie zmienić;

oraz że:

b) w tym samym trybie (tj. poprzez faktyczne zebranie się kolegium) nie może dojść do powrotnego wyznaczenia podstawowego składu trzyosobowego, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia wskazanych wyżej przepisów nie daje podstaw do przyjęcia poglądu o niezmienności liczebności składu kolegium w toku postępowania, a zwłaszcza w sytuacji, gdy przesłanką orzekania w powiększonym składzie jest własna i nacechowana subiektywizmem ocena organu, czy sprawa ma charakter zawiły.

Uzasadniając zarzuty kasacyjne uprawniona wskazała, że Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. bowiem przyjął, że w sprawie został wyznaczony skład pięcioosobowy, ale nie odniósł się do argumentów uprawnionej zawartych w piśmie z dnia [...] stycznia 2012r., dotyczących braku w aktach sprawy rozstrzygnięcia organu w sprawie wyznaczenia pięcioosobowego składu, jak również do faktu, że w pięcioosobowym składzie organ nie przeprowadził żadnych czynności procesowych wymagających powtórzenia. Sąd nie odniósł się też do faktu wydania decyzji przez ustawowy skład ekspercki. Uprawniona wskazała, że nie może zaistnieć sytuacja, w której nie wiadomo jaki skład został wyznaczony do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, jednak w jej ocenie uchybienie procesowe, polegające na braku formalnego wyznaczenia składu pięcioosobowego i przeprowadzeniu pierwszej rozprawy przez ten skład nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż zasadnicze czynności dowodowe, w tym przesłuchanie świadków przeprowadzono w składzie trzyosobowym, w którym wydano zaskarżone decyzje. Z art. 279 ust. 2 p.w.p. nie wynika, jak niezasadnie uznał Sąd I instancji, niezmienność składu kolegium, bowiem Urząd Patentowy wyznacza skład uznaniowo, kierując się przesłanką zawiłości sprawy, gdy chodzi o wyznaczenie składu pięcioosobowego. Raz wyznaczony skład może ulec zmianie w toku postępowania, co nie skutkuje nieważnością decyzji, natomiast czynności podjęte w niewłaściwym składzie mogą być powtórzone w składzie właściwym.

P. D. oraz H. S. złożyli odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosząc o jej oddalenie. Argumentowali, że skład pięcioosobowy kolegium orzekającego wynika z protokołów pierwszej rozprawy z dnia [...] grudnia 2010r., co oznacza, że skład taki faktycznie był wyznaczony i nie powinien zostać zmieniony w toku rozpatrywania sprawy.

Pismem z dnia [...] września 2012r. I. w B., Holandia udzieliła repliki na odpowiedź na skargę kasacyjną i podtrzymała uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, bowiem orzeczenie Sądu I instancji jest trafne, choć jego uzasadnienie wymaga nieznacznej korekty.

Na wstępie wskazać należy, że choć wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, to w istocie wszystkie zarzuty dotyczą naruszenia prawa procesowego tj. przepisów regulujących skład kolegium orzekającego w sprawach spornych.

Zauważyć trzeba, że zagadnienie prawne, które występuje w sprawie niniejszej jest zagadnieniem procesowym, a rozstrzygnięcie Sądu I instancji spowodowane było oceną, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczących składu organu kolegialnego.

Ocena Sądu I instancji, że przy rozpoznawaniu obu skarg doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego jest trafna, choć uzasadnienie tej oceny nie do końca jest właściwe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rażące naruszenie prawa procesowego, co do składu orzekającego w sprawie nie polega na tym, że wyznaczony skład pięcioosobowy uległ zmianie w toku rozpoznawania sprawy na skład trzyosobowy. Rażące naruszenie prawa w sprawie niniejszej polega przede wszystkim na tym, że w istocie rzeczy nie wiadomo, jaki skład kolegium został wyznaczony do rozpoznawania sprawy, bowiem z akt sprawy nie wynika żadna informacja na ten temat, a działania organu są chaotyczne, gdyż na kolejnych posiedzeniach zmienia się liczebność składu orzekającego w sprawie i nie wiadomo, czym to jest uzasadnione. Ten stan i ta niejasność stały się źródłem dywagacji obu stron na temat składu. Wnosząca skargę kasacyjną broni poglądu, że nie został w ogóle wyznaczony skład pięcioosobowy, bo brak dokumentu w tej kwestii, zatem właściwy jest skład trzyosobowy. Wnioskodawcy stoją na stanowisku, że skoro na posiedzenie w dniu [...] grudnia 2010r. przyszedł i podejmował czynności procesowe skład pięcioosobowy, to znaczy, że skład taki został wyznaczony, a zatem skład ten jest właściwy aż do wydania rozstrzygnięcia. Ten ostatni pogląd prezentuje też Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Tymczasem przepisy p.w.p. wykluczają wszelką dowolność w kwestii składu organów kolegialnych orzekających w sprawach spornych.

Z art. 279 ust. 1 p.w.p. wynika, że w sprawach spornych orzekają kolegia do spraw spornych. Z art. 281 ust. 1 p.w.p. wynika, że obsługę kolegiów sprawuje wyodrębniona komórka organizacyjna Urzędu Patentowego. Z art. 281 ust. 2 pkt 2 p.w.p. wynika, że kierownik tej komórki organizacyjnej wyznacza skład orzekający w sprawie. Z art. 279 ust. 2 p.w.p. wynika, że kolegia zasadniczo orzekają w składach trzyosobowych: przewodniczący i dwaj członkowie kolegium, zaś w sprawach zawiłych można wyznaczyć skład pięcioosobowy. Z art. 280 ust. 3 p.w.p. wynika, że w skład kolegium oprócz przewodniczącego wchodzą eksperci upoważnieni do orzekania przez Prezesa Urzędu Patentowego. Z powołanych uregulowań wynika jednoznacznie, że skład uprawniony do orzekania w konkretnej sprawie wymaga wyznaczenia. Brak natomiast jakichkolwiek podstaw do uznania, że to wyznaczenie może być dorozumiane, czy niedookreślone. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczenie składu orzekającego w trybie spornym powinno przyjąć formę zarządzenia kierownika komórki organizacyjnej obsługującej kolegia do spraw spornych, podobnie jak inne czynności techniczne, o których mowa w art. 281 ust. 2 p.w.p., mające na celu przygotowanie sprawy do rozpatrywania (skompletowanie akt, doręczenie odpisów wniosku, wyznaczenie terminów, zawiadomienie o rozprawie).

Na marginesie tylko zaznaczyć trzeba, że wyznaczenie składu orzekającego poprzez przydzielenie sprawy konkretnemu sędziemu w postępowaniach przed sądami powszechnymi oraz przed sądami administracyjnymi normowane jest regulaminami sądowymi i przyjmuje formę zarządzenia przewodniczącego, gdyż kwestia wyznaczenia konkretnego składu orzekającego, aczkolwiek fundamentalna, bo warunkująca bezstronność, ma charakter techniczny. Natomiast rozpoznanie sprawy przez skład poszerzony ze względu na szczególną zawiłość w postępowaniu cywilnym zarządza prezes sądu (art. 47 § 4 k.p.c.), zaś w postępowaniu karnym, sąd w formie postanowienia (art. 28 § 3 k.p.k.). Jak widać z powyższego kwestie składu orzekającego w procedurach sądowych są precyzyjnie uregulowane i nie pozostają w sferze faktów ani przypadku. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia dla poglądu, że w postępowaniu spornym, w którym organ orzekający ma rolę nieco zbliżoną do roli arbitra rozstrzygającego spór między dwiema stronami, kwestia składu tego organu pozostawiona była faktom, w szczególności w świetle treści wyżej przytoczonych przepisów p.w.p.

Mając na uwadze uregulowania powyższe uznać należy, że kierownik komórki organizacyjnej obsługującej kolegium wyznaczając skład kolegium orzekającego określa zarówno liczebność składu (3 lub 5 osób), jak również wskazuje konkretne osoby powołane do tego składu. Działanie mające za przedmiot wyznaczenie składu kolegium powinno znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy właśnie po to, aby wykluczyć sytuację, jaka miała miejsce w sprawie niniejszej, w której to sprawie właściwie nikt nie wie (łącznie z organem), jaki skład, kiedy i dlaczego został wyznaczony do rozpoznania sprawy. Prawidłowość składu kolegialnego należy do podstawowych gwarancji rzetelnego orzekania, a przepisy określające precyzyjnie sposób powoływania składów mają za zadanie m.in. wykluczenie wszelkich manipulacji w tym względzie, wyłączenie pracowników podlegających wyłączeniu itd.

Z akt sprawy niniejszej nie wynika, aby organ zastosował się do przepisów dotyczących prawidłowego wyznaczenia składu kolegium orzekającego i takie działanie organu stanowi rażące naruszenie prawa tj. naruszenie przepisów prawa brzmiących jednoznacznie, a wymagających określenia liczebności i składu personalnego kolegium wraz ze wskazaniem przyczyny wyznaczenia składu poszerzonego. W tym stanie rzeczy stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji przez Sąd I instancji było trafne.

W świetle powyższego zarzuty kasacyjne oparte na poglądzie, że w sprawie nie doszło do wyznaczenia składu pięcioosobowego, zatem skład trzyosobowy był zgodny z prawem, nie mogą zostać uwzględnione, bowiem za podstawę nieważności uznać należy brak właściwego i jednoznacznego wyznaczenia składu kolegium, co doprowadziło do dotkniętej dowolnością zmiany składu orzekającego w toku rozpoznawania sprawy.

Nie są także zasadne zarzuty dotyczące wadliwości uzasadnienia wyroku, jako podstawy do jego uchylenia. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić przyczynę uchylenia wyroku tylko wówczas, gdy uzasadnienie z uwagi na braki wymaganych elementów konstrukcyjnych nie poddaje się kontroli. Taka sytuacja nie zachodzi w sprawie niniejszej, bowiem z uzasadnienia wyroku wynika wyraźnie jaka była przyczyna podjętego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną także wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Kontrolowane orzeczenie Sądu I instancji odpowiada prawu, zaś jego uzasadnienie zostało skorygowane wyżej przedstawionymi wywodami Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty kasacyjne za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076 ze zm.).