Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 29/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 176, art. 183, art. 184, art. 189
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 25, art. 28 ust. 2, art. 35
journal: Dz.U. 2016 poz 722
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 września 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 374/16 w sprawie ze skargi R. F. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 15 września 2016r., sygn. akt III SA/Gd 374/16, oddalił skargę R. F. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], Wojewoda Pomorski, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez R. F., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] października 2014 r., nr [...], o wymeldowaniu R. F. z pobytu stałego z lokalu przy ul. J. [...] w G.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że R. F. wiele lat temu wyjechała poza granice kraju, w związku z podjęciem pracy zawodowej. Przez pierwsze lata przyjeżdżała do Polski i w okresach urlopowych zamieszkiwała w ww. lokalu, w którym pozostawiła część swoich rzeczy osobistych. Jednak od około 2011 r., (według stwierdzenia wnioskodawcy), lub od 2013 r. (według twierdzenia skarżącej) przestała bywać w przedmiotowym lokalu, gdyż zaczęła się obawiać wspólnego przebywania z mężem. Z jej wyjaśnień wynikało, że mąż ma zaburzenia psychicznie, lecz od kilku lat zaprzestał stosowania leczenia, jest agresywny i niebezpieczny. Państwo F. są w trakcie sprawy rozwodowej, dokonali ponadto podziału majątku wspólnego, w wyniku którego Z. F. spłacił żonę, a skarżąca zamierzała za otrzymane pieniądze kupić mieszkanie, lecz uznała, że kwota jest niewystarczająca i do tej pory tego nie uczyniła. Aktualnie, gdy przyjeżdża do Polski, zatrzymuje się u któregoś z dorosłych dzieci. Jej mąż sprzedał parter domu, a pokój na pierwszym piętrze domu wynajął, wymienił także zamki w drzwiach wejściowych. Fakt ten spowodował trudności w swobodnym dostaniu się skarżącej do spornej nieruchomości, wobec tego wystąpiła do Sądu Rejonowego w G. z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu (sprawa nadal jest w toku). Złożenie pozwu nie może jednak stanowić głównego powodu, z którego należałoby utrzymać jej meldunek w lokalu. Trudno mówić o stałym zamieszkiwaniu, w sytuacji gdy R. F. podjęła pracę za granicą i od około połowy 2013 r. przestała już w nim bywać, nawet wtedy gdy przyjeżdżała do Polski. Skarżąca sama przyznała, że nie jest możliwe, aby tam zamieszkiwała, gdyż obawia się męża, który zachowuje się agresywnie. Organ odwoławczy przychylił się do stanowiska Prezydenta, że bezpośrednim powodem opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącą nie była wymiana zamków w drzwiach i tym samym utrudnianie w zamieszkiwaniu, lecz było to spowodowane początkowo decyzją skarżącej o wyjeździe do pracy, a ostatecznie brakiem możliwości wspólnego przebywania we wspólnym gospodarstwie domowym. Fakt, że strony pozostają nadal w związku małżeńskim, nie daje R. F. prawa do zamieszkiwania w lokalu, którego nie jest prawnym właścicielem. Nie ulega wątpliwości, że stosunki pomiędzy małżonkami F. są napięte i to właśnie brak możliwości porozumienia pomiędzy nimi powoduje, że nie są w stanie razem poprawnie funkcjonować, ale też właśnie i z tego powodu nie jest możliwe, aby skarżąca mogła swobodnie zamieszkiwać w lokalu. Organ odwoławczy uznał także, że nie było błędem organu I instancji zaniechanie przesłuchania świadka, o którego wnioskowała R. F., gdyż zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający, aby można było podjąć decyzję w niniejszej sprawie.

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 323/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2015 r., wskazując, że organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób nie w pełni odpowiadający wymogom art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu pominięcie przez organ zeznań świadków B. S. i D. G., w sytuacji braku obiektywnych przeszkód uniemożliwiających przeprowadzenie tych dowodów, stanowiło naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Po uprawomocnieniu się powyższego wyroku Wojewoda Pomorski ponownie, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...] października 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powtórzył argumentację powołaną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. Dodał ponadto, że wystąpił do Urzędu Miejskiego w G. z prośbą o przesłuchanie D. G. oraz do Urzędu Miejskiego w L. o przesłuchanie B. S.. Pierwsza ze świadków, pomimo odebrania kierowanej do niej korespondencji, zawierającej wezwanie do złożenia wyjaśnień, nie stawiła się w organie I instancji. Natomiast B. S. przed organem I instancji zeznała, że R. F. jest jej kuzynką i wie, że wymieniona nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości od około 4 lat, od tego czasu ma utrudniony dostęp do lokalu. Wie także, że strony nie mogły się ze sobą porozumieć z powodu konfliktu między nimi oraz, że R. F. otrzymała od Z. F. ekwiwalent za sporną nieruchomość po zakończeniu sprawy o podział wspólnego majątku. R. F., w związku z brakiem możliwości swobodnego korzystania ze spornej nieruchomości, wystąpiła do sądu z pozwem o ochronę naruszonego posiadania. Wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r. Sąd Rejonowy w G. oddalił jej powództwo, zaś wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia 20 lipca 2015 r. apelacja została oddalona. Sąd odwoławczy ocenił, że prawo R. F. do niezakłóconego posiadania nie zasługiwało na ochronę prawną. Wyjaśniono, że to z inicjatywy wymienionej nastąpił podział majątku wspólnego. Uzyskanie przez R. F. pełnej kwoty z tytułu spłaty jej udziału w majątku wspólnym gwarantuje jej realizację potrzeb materialnych. Ponadto Z. F. umożliwił R. F. zabranie swoich rzeczy z mieszkania, z której to jednak możliwości sama zrezygnowała. Ponadto z ustaleń faktycznych wynika, że wymieniony sprzedał udział w wysokości 1/3 części w prawie własności nieruchomości. Nabywcy zajęli pomieszczenia znajdujące się na parterze budynku z osobnym wejściem i z tych również względów uwzględnienie powództwa R. F. w zakresie wskazanym w złożonym przez nią pozwie nie było możliwe.

Organ wyjaśnił nadto, że przedmiotowy lokal od wielu lat nie stanowi centrum życiowego skarżącej, a zatem utrzymywanie jej zameldowania w spornym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową.

W skardze na powyższą decyzję R. F. zarzuciła: zaniechanie odniesienia się do treści wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 5 marca 2015r., sygn. akt [...], dotyczącego ustalenia, że doszło do naruszenia posiadania przez Z. F., zaś R. F. posiadała rzecz (lokal) do chwili jej naruszenia posiadania, wymiany zamków w drzwiach, jednakże ochrona posiadania stanowiłaby nadużycie prawa zgodnie z art. 5 Kodeksu cywilnego; zaniechania odniesienia się do treści wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 20 lipca 2015r., sygn. akt [...], oddalającego apelację skarżącej od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 5 marca 2015 r.; zaniechanie przesłuchania D. G. po bezskutecznym wezwaniu; błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych jako podstawa wydania orzeczenia, polegający na niesłusznym uznaniu, że R. F. dobrowolnie nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu; naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 12, 75 § 1, 77, 78, 80 k.p.a. poprzez brak działania organu z urzędu oraz na wniosek strony w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, a w szczególności: - nie zwrócenie się do Sądu Rejonowego w G. o przedłożenie akt sprawy o sygn. [...] i [...] i przeprowadzenie dowodu z tych akt, - nie wystąpienie do Komisariatu Policji w G. R. o przedłożenie do akt sprawy m.in. notatek zgłoszeń o interwencję policji pod adresem zamieszkania stron ze wskazaniem osoby zgłaszającej interwencję, określenia przyczyn interwencji, wyniku interwencji danych oraz postaw osób biorących udział w interwencji, - nie zwrócenie się do: Sądu Okręgowego w Gdańsku o przedłożenie akt sprawy o sygn. [...], Komisariatu Policji w G. R. o przedłożenie akt spraw o sygn[...] oraz [...] i przeprowadzenie dowodu z tych akt na okoliczność naruszenia przez Z. F. posiadania przez R. F. przedmiotowej nieruchomości, celowego działania Z. F., utrudniania zamieszkiwania R. F. w szczególności poprzez kierowanie do niej gróźb, zmianę zamków w drzwiach, lęku R. F. przed Z. F. i realizacją jego gróźb, - nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego polegającą na uznaniu, iż zachodzą przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej, gdy tymczasem zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu jest nieprzerwanie utrudniane przez Z. F., co oznacza, że tymczasowe opuszczanie lokalu przez skarżącą jest wynikiem jego działań i nie jest dobrowolne, - brak oceny merytorycznej dowodów złożonych przez skarżącą takich jak billingi połączeń telefonicznych, loty do kraju, umowa o usługi telefoniczne zarejestrowana na skarżącą, zakończenie działalności gospodarczej w Niemczech, dokumentacja medyczna Z. F., a także nieuwzględnienie okoliczności, że pomiędzy stronami toczy się postępowanie o rozwód; naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do wymeldowania skarżącej, gdy tymczasem działania jej męża utrudniły jej w sposób bezprawny swobodne zamieszkiwanie w ww. lokalu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę jako niezasadną. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. z 2016 r., poz. 718; dalej jako p.p.s.a.), wykonał wskazania zawarte w wyroku z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 323/15. Przesłuchano bowiem w charakterze świadka B. S., zaś przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka D. G. okazało się niemożliwe, gdyż nie stawiła się w wyznaczonym terminie, pomimo jej prawidłowego wezwania. Ponadto po wydaniu wyroku w sprawie III SA/Gd 323/15, wskutek oddalenia apelacji, prawomocny stał się wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 5 marca 2015 r. oddalający powództwo skarżącej o przywrócenie posiadania. To rozstrzygnięcie musiało mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, stanowiąc nową okoliczność, której sąd poprzednio rozpoznający sprawę wziąć pod uwagę nie mógł. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy został przez organ prawidłowo przeanalizowany i oceniony. Wynika z niego w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie zamieszkuje od kilku lat pod adresem zameldowania przy ul. J. w G.. Fakt ten nie jest w istocie kwestionowany przez stronę skarżącą, która koncentruje swą argumentację na przyczynach opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania, wskazując, że w czasie swych pobytów w Polsce przebywała tam tylko w ciągu dnia, z obawy przed mężem i ostatecznie uniemożliwił jej on pobyt w tym mieszkaniu, wymieniając zamki. W ocenie Sądu stan faktyczny nie budzi wątpliwości w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Mianowicie, skarżąca w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w G. w sprawie o podział majątku jednoznacznie deklarowała gotowość zabrania swych rzeczy z lokalu, w którym była zameldowana. Wyjaśniała, że pracuje legalnie w Niemczech i zamierza kupić mieszkanie w Polsce, kiedy otrzyma oczekiwaną spłatę od męża. A zatem już wtedy – w listopadzie 2012 r. miała zamiar ostatecznego opuszczenia miejsca zameldowania. Ostatecznie jej wizytom w miejscu zameldowania kres położyła wymiana zamków przez męża. Sądy cywilne, orzekając w sprawie roszczenia skarżącej o przywrócenie posiadania mieszkania, uznały, że roszczenie to nie zasługuje na ochronę, gdyż narusza zasady współżycia społecznego. Uznanie przez sąd powszechny, prawomocnym wyrokiem, że przywrócenie posiadania lokalu na rzecz skarżącej naruszałoby zasady współżycia społecznego, czyni niemożliwym zaakceptowanie jej poglądu co do kwestii zameldowania. Nie istnieje automatyczna zależność pomiędzy stwierdzeniem, że doszło do naruszenia posiadania strony i stanem jej zameldowania w miejscu, które nie jest już faktycznie miejscem jej zamieszkania. Skoro skarżąca w dacie wydania zaskarżonej decyzji bezspornie nie zamieszkiwała w miejscu zameldowania, zaś jej powództwo posesoryjne zostało oddalone z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, to nie jest możliwe legalne przywrócenie posiadania lokalu w przyszłości. Zatem utrzymywanie zameldowania skarżącej przy ul. J. [...] w G. nie byłoby rejestracją stanu faktycznego zamieszkiwania, zgodnie z ustawą o ewidencji ludności, lecz stanem trwale fikcyjnym, sprzecznym z istotą tej ewidencji. Decyzja o wymeldowaniu skarżącej R. F. z pobytu stałego została wydana zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 722 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skargą kasacyjną R. F. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przyjęcie, że spełnione są przesłanki z art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności do orzeczenia o wymeldowaniu R. F. z pobytu stałego w G. przy ul. J. [...], gdy tymczasem takie przestanki nigdy nie zaistniały - R. F. nigdy nie opuściła lokalu Z. F. dobrowolnie;

2. art. 145 § 1 pkt 1c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 75, 77, 78, 79, 80, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie zaniechanie przez organ przesłuchania D. G. po bezskutecznym wezwaniu. D. G. jest istotnym świadkiem, gdyż jest to córka stron postępowania i ma wiedzę o postępowaniu. Sąd nie zauważył, że organ nie wzywał skutecznie świadka - organ nie nałożył kary grzywny za niestawiennictwo i nie przymusił świadka do stawiennictwa. Taka informacja nie widnieje w aktach sprawy;

3. art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 75, 77, 78, 79, 80 a mianowicie:

a) nie odniesienie się Sądu do braku działania organu w zakresie pkt I 5) skargi, tj. uzyskania dostępu do zawnioskowanych akt spraw postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania, rozwód, podział majątku oraz spraw postępowania przygotowawczego,

b) nie odniesienie się Sądu do braku działania organu w zakresie pkt I 6) skargi, tj. oceny złożonych przez skarżącą dokumentów w postaci bilingów połączeń, lotów do kraju, umowy o usługi telefoniczne, dokumentu zakończenia działalności gospodarczej.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i orzeczenie o kosztach postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że skarżąca nigdy nie opuściła przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny - zostało to wymuszone bezprawnym działaniem jej męża. Podkreślono, że pomiędzy Z. F. a R. F. toczy się nadal postępowanie o rozwód. Nie sposób zgodzić się też z twierdzeniem, że skarżąca na rozprawie o podział majątku wspólnego zadeklarowała chęć opuszczenia lokalu. Skarżąca podniosła, że w lokalu znajdują się jej rzeczy i nieustannie powracała do męża mimo, iż znajdowali się w konflikcie. Zwróciła ponadto uwagę, że jej mąż wskazując datę rzekomego opuszczenia przez nią lokalu nie wskazał okoliczności, które uzasadniałyby podanie takiej daty, a organ takiej okoliczności nie wykazał. Podkreśliła, że fakt rozliczenia się stron z tytułu majątku wspólnego jest niezależny od ustalenia, czy skarżąca mieszka w nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki z art. 35 w zw. z art. 25 ustawy o ewidencji ludności.

Po pierwsze, Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a zatem nie mógł dopuścić się naruszenia tego przepisu w zarzucanej mu formie. Sformułowanie powyższego zarzutu zdaje się wskazywać, że intencją skarżącej było zarzucenie niewłaściwego zastosowania art. 35 w zw. z art. 25 ustawy o ewidencji ludności. Niezależnie jednak od rozumienia postawionego przez stronę zarzutu Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia powyższych przepisów, a to z poniższych względów.

Stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej do Sądu administracyjnego decyzji - organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Zameldowanie i wymeldowanie są jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu ( opuszczenia lokalu ). Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi ustanie pobytu w lokalu - nie przebywanie w lokalu. Jak bowiem stanowi przepis art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Podkreślić należy, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" - wyrażony na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) - nie stracił na aktualności w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, albowiem przewidziana w nowej ustawie konstrukcja wymeldowania zaczerpnięta została z poprzednio obowiązującej ustawy.

Opuszczeniem miejsca stałego pobytu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar taki, winien dać się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (por. wyroki NSA: z dnia 16 września 1986 r., sygn. akt III SA 437/86; z dnia 3 lipca 1985 r., sygn. akt SA/Gd 573/85; z dnia 18 marca 1987 r., sygn. akt SA/Gd 1073/86; z dnia 16 kwietnia 1987 r., sygn. akt SA/Wr 110/87). Zatem opuszczenie lokalu winno mieć charakter dobrowolny. Przebywanie w innym lokalu ( w innej miejscowości) nie stanowi spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania, chyba że towarzyszą temu inne okoliczności, wskazujące na zamiar stałego związania się z tym nowym miejscem ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88 ONSA 1989/2/72). Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu ) centrum życiowego danej osoby.

Należy zwrócić uwagę na aspekty dotyczące oceny dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w świetle podejmowanych przez stronę środków prawnych w celu powrotu do lokalu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu powyższego przepisu należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954, z dnia 7 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Wr 302/91, ONSA 1991/3-4/65, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937, z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243). Wyjazd z Polski do innego państwa może być wynikiem opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Podobnie, pobyt poza granicami Polski może być uznany za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 tej ustawy, jeśli osoba przebywającą poza granicami Polski nie skorzystała we właściwym czasie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Sam fakt pobytu za granicą nie stwarza podstaw do wymeldowania. Jeśli jednak towarzyszą temu okoliczności wskazujące na dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, to wówczas pobyt za granicą nie stanowi przeszkody w wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w Polsce.

Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, a ewentualny zamiar powrotu skarżącej do przedmiotowego lokalu nie ma wpływu na wynik sprawy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, akceptującym stanowisko organów obu instancji, że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozważył kwestie dotyczące dobrowolności opuszczenia lokalu, skoncentrowania spraw życiowych i zawodowych poza miejscem pobytu stałego, charakteru i czasu podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania oraz wpływ wyniku podjętych działań na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zasadnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na wpływ wyroków wydanych z powództwa skarżącej o przywrócenie naruszonego posiadania. A mianowicie, wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r. Sąd Rejonowy w G. oddalił powództwo, zaś wyrokiem z dnia 20 lipca 2015 r. Sąd Okręgowy w G. oddalił apelację skarżącej od tego wyroku. Sąd Okręgowy podkreślił, że to z inicjatywy wymienionej nastąpił podział majątku wspólnego. Uzyskanie przez R. F. pełnej kwoty z tytułu spłaty jej udziału w majątku wspólnym i samodzielność ekonomiczna gwarantuje jej realizację potrzeb materialnych. Ponadto Z. F. umożliwił R. F. zabranie swoich rzeczy z mieszkania, z czego jednak sama zrezygnowała. W ocenie Sądu Okręgowego zachowanie R. F. i okoliczności sporawy prowadzi do wniosku, że R. F. naruszyła normy zobowiązaniowe mające swe źródło w stosunku współwłasności, co przesądziło o bezzasadności roszczenia o przywrócenie posiadania. Sądy obu instancji oceniły zachowanie skarżącej jako niezgodne z zasadami współżycia społecznego i stanowiące nadużycie przysługujących praw podmiotowych (art. 5 K.c.), a wytoczenie powództwa jako kolejną szykanę w stosunku do pozwanego. Sądy uznały, że prawo R. F. do niezakłóconego posiadania nie zasługiwało na ochronę prawną.

W tym stanie rzeczy rację ma Sąd pierwszej instancji, że skoro skarżąca w dacie wydania zaskarżonej decyzji bezspornie nie zamieszkiwała w miejscu zameldowania, a jej powództwo posesoryjne zostało oddalone z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, to nie jest możliwe legalne przywrócenie posiadania lokalu w przyszłości. W takiej sytuacji utrzymywanie zameldowania skarżącej przy ul. J. [...] w G. nie byłoby rejestracją stanu faktycznego zamieszkiwania, zgodnie z ustawą o ewidencji ludności, lecz fikcją sprzeczną z istotą tej ewidencji.

Pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie mogą także odnieść zamierzonego skutku.

Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych przypomnieć należy, iż z postawieniem zarzutów kasacyjnych wiążą się określone wymogi ustanowione w art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, LEX nr 146732 postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6 - 7, poz. 96). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej nie pozwala na "poprawianie" zarzutów postawionych przez stronę.

Z brzmienia art. 176 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że autor skargi ma przytoczyć podstawy kasacyjne i je uzasadnić. Konieczne jest uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi kasacyjnej przez wskazanie, które przepisy ustawy – oznaczone numerem artykułu ( paragraf, ustęp) - zostały naruszone, na czym to naruszenie polega oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie.

W punkcie drugim skargi kasacyjnej strona zarzuciła Sądowi pierwszej instancji "naruszenie art. 145 § 1 pkt 1c) ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 75, 77, 78, 79, 80, które miało istotny wpływ na wynika sprawy". Zarzut ten sformułowano bez wskazania tak w petitum skargi kasacyjnej jak i jej uzasadnieniu, której ustawy – według strony – zostały naruszone przepisy art. 6, 7, 8, 9, 75, 77, 78, 79, 80 - podobnie jak w przypadku zarzutu z punktu trzeciego skargi ( powiązanego z art. 141 § 4 p.p.s.a.).

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do tak postawionego zarzutu.

Jednocześnie podnieść należy, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej, jest rezultatem przeprowadzenia przez Sąd kontroli administracji publicznej. W ujęciu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te jej przepisy, które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego. Przedstawienie podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu nie tylko przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, ale także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest skuteczny wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Ocena Sądu pierwszej instancji, odwołuje się do przedstawienia stanu faktycznego rozważanej sprawy i przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. W motywach uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd odniósł się do przepisów dotyczących niniejszej sprawy, zawartych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Z powyższych względów należy uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.