Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 405/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 166a § 2, art. 17 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 marca 2022 r. nr 1001-IEE-2.711.49.2022.2.JS w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 marca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził niedopuszczalność zażalenia A Sp. z o.o. w W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 8 lutego 2022 r., którym odmówiono zwolnienia z zabezpieczenia wierzytelności pieniężnej w kwocie 7 341,45 zł w celu wypłaty wynagrodzenia za listopad 2021 r. wraz z pochodnymi składkami ZUS oraz PIT-4.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach wystawił zarządzenia zabezpieczenia z 26 października 2021 r. o numerach:

• od [...] do [...],

• od [...] do [...] ,

• od [...] do [...] ,

• od [...] do [...] ,

które obejmują należności Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2020 r. do kwietnia 2021 r. oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2020 r. do kwietnia 2021 r.

Ww. zarządzenia zabezpieczenia zostały wystawione na podstawie decyzji o zabezpieczeniu z 20 października 2021 r., które wydał Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku.

W oparciu o ww. zarządzenia zabezpieczenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach, przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, zawiadomieniem z 29 października 2021 r. dokonał zabezpieczenia wierzytelności Spółki z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. Wskazane zawiadomienie wraz z odpisami zarządzeń zabezpieczenia doręczono spółce 29 października 2021 r.

Dłużnik zajętej wierzytelności, pismem z 29 października 2021 r. poinformował, że zajęcie zabezpieczające nie może zostać zrealizowane ze względu na blokadę rachunków przez Szefa KAS, która obowiązuje do 11 listopada 2021 r.

Pismem z 2 listopada 2021 r. organ egzekucyjny poinformował Bank, że zajęcie zabezpieczające rachunku bankowego Spółki jest kontynuacją blokady Szefa KAS, która z chwilą dokonania tego zajęcia - upadła. Dlatego organem właściwym do prowadzenia postępowania zabezpieczającego jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach.

Pismem z 5 listopada 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach zwrócił się do A S.A. o podanie salda zabezpieczonych środków na wszystkich rachunkach Spółki.

W odpowiedzi na powyższe, dłużnik zajętej wierzytelności pismem z 10 listopada 2021 r. poinformował, że "na spłatę zajęcia" 9 listopada 2021 r. została przekazana łącznie kwota 1 000 437,55 zł. Wskazana kwota została przekazana na rachunek sum depozytowych organu egzekucyjnego.

Pismem z 1 grudnia 2021 r. zatytułowanym "Wniosek o wypłatę wynagrodzeń" pełnomocnik Spółki, powołując się na art. 81 § 4 i § 5 oraz art. 166a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a.", wniósł o "zwolnienie środków pieniężnych na wypłatę wynagrodzenia za miesiąc listopad 2021 r." oraz "adekwatnie kwot na zapłatę ZUS i podatków od ww. wynagrodzeń". Do ww. pisma załączył listę płac za listopad 2021 r. oraz zestawienie składek ZUS i podatków za listopad 2021 r.

Postanowieniem z 8 lutego 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach odmówił "zwolnienia z zabezpieczenia wierzytelności pieniężnej w kwocie 7 341,45 zł w celu wypłaty wynagrodzenia za listopad 2021 r. wraz z pochodnymi składkami ZUS oraz PIT-4".

W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wniosek o wypłatę z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego może dotyczyć jedynie rachunku bankowego zobowiązanego, a nie rachunku bankowego organu egzekucyjnego, na który przekazuje się kwoty uzyskane z zajęcia zabezpieczającego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach nie jest zatem uprawniony do wyrażenia zgody na dokonanie wypłat z rachunku bankowego organu egzekucyjnego.

Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach w pouczeniu ww. rozstrzygnięcia poinformował, że nie przysługuje na nie zażalenie, ponieważ nie przewidują tego obowiązujące przepisy prawa.

Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki, za pośrednictwem platformy ePUAP, 8 lutego 2022 r.

W dniu 15 lutego 2022 r. pełnomocnik Spółki złożył, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zażalenie na ww. postanowienie z 8 lutego 2022 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wydając postanowienie z dnia 25 marca 2022 r. wskazał, że niedopuszczalność zażalenia jest to taka sytuacja, w której obowiązujące prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania odwoławczego. Może ona wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności zażalenia zalicza się przypadki, gdy środek zaskarżenia został wniesiony przez osobę, która nie jest stroną w sprawie, jak i osobę, która nie jest następcą prawnym strony w postępowaniu. Z kolei niedopuszczalność zażalenia z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji.

Następnie organ odwoławczy ocenił, że biorąc pod uwagę treść pisma strony z 1 grudnia 2021 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach prawidłowo zakwalifikował je jako wniosek wniesiony w trybie art. 166a § 2 u.p.e.a. Zauważył przy tym, że obowiązujące przepisy u.p.e.a. nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia, które organ egzekucyjny wydał w trybie ww. przepisu. Również przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a." nie przewidują takiej możliwości. W analizowanej sprawie nie został zatem spełniony, przewidziany w u.p.e.a., warunek uprawnienia do wniesienia na postanowienie organu egzekucyjnego zażalenia.

Prawo do złożenia zażalenia nie jest bowiem dorozumiane lub nie może być wyinterpretowane z przepisów ogólnych k.p.a. Zarówno przepisy u.p.e.a., jak i k.p.a. przewidują, że stronie przysługuje prawo do złożenia zażalenia, tylko wówczas, gdy ustawa wprost takie prawo przewiduje.

Ustalenie przez organ odwoławczy, że wniesione zostało zażalenie na postanowienie, w stosunku do którego przepisy nie przewidują takiej możliwości, nakłada na ten organ obowiązek stwierdzenia jego niedopuszczalności. Oznacza to, że organ odwoławczy nie mógł przystąpić do merytorycznej oceny przedstawionej przez stronę argumentacji.

Na powyższe postanowienie A Sp. z o.o. w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

1. rażące naruszenie prawa materialno-procesowego wyrażonego w art. 13 § 2 w zw. z art. 166b w zw. z art. 166a § 2 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie niedopuszczalności wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie organu egzekucyjnego i tym samym pozbawienie skarżącej Spółki wyrażonego w art. 78 Konstytucji RP prawa do zaskarżenia aktów administracyjnych wydanych w pierwszej instancji, wskutek czego organ odwoławczy błędnie rozstrzygnął w sprawie.

2. naruszenie prawa poprzez zastosowanie zasady «in dubio pro fisco» i rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącej Spółki wszelkich wątpliwości związanych z wykładnią art. 166b w zw. z art. 166a § 2 cyt. ustawy, w szczególności w zakresie formy prawnej rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny wniosku złożonego przez zobowiązanego w trybie art. 166a § 2 ustawy (postanowienie) oraz prawa wniesienia środka zaskarżenia (zażalenie), co stanowi naruszenie ww. zasad oraz art. 2 Konstytucji RP."

Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zobowiązanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi do niezwłocznego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Podkreślić należy, że w odniesieniu do postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres kognicji sądów administracyjnych wskazując w pkt 3 ww. przepisu jedynie postanowienia, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Tak zredagowany przepis nie pozostawia zatem wątpliwości interpretacyjnych co do zakresu kontroli dokonywanej przez sądy administracyjne orzeczeń wydanych w postępowaniu egzekucyjnym.

Podstawą prawną wydanego przez organ egzekucyjny postanowienia z 8 lutego 2022 r. był art. 166a § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis nie określa formy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie wyrażenia lub odmowy wyrażenia zgody na dokonanie wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego. Niemniej jednak podkreślić należy, że w zakresie formy rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, regulacja zawarta w art. 17 § 1 zd. 1 u.p.e.a. przyjmuje domniemanie wydawania postanowienia. Przepis ten stanowi, że rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. W judykaturze akcentuje się, że ma on zastosowanie w szczególności w przypadkach, gdy ustawa expressis verbis wymaga od organu przedstawienia "stanowiska", a także w tych sytuacjach, gdy ustawa wymaga wyrażenia "zgody" na dokonanie pewnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym (por. np. wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 374/08 z 13 stycznia 2009 r. i wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 503/15 z 10 listopada 2015 r.). Na postanowienie w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wypłatę środków pieniężnych z zajętych w celu zabezpieczenia rachunków bankowych nie służy zażalenie, co wprost wynika z art. 17 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem na postanowienia służy zażalenie jedynie wtedy, gdy ustawa lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Z żadnego przepisu ustawy egzekucyjnej ani k.p.a. nie wynika prawo wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 166a § 2.

Ponadto, ustosunkowując się do treści skargi podnieść należy, że art. 166b nie może zostać uznany za podstawę do przyznania stronie prawa do składania zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 166a u.p.e.a. Zgodzić się należy z organem, że gdyby intencją ustawodawcy było wprost rozszerzenie prawa do składania zażalenia na postanowienie wydane w toku postępowania zabezpieczającego w analizowanym przedmiocie, to art. 166a u.p.e.a. byłby zbędny, gdyż wystarczającą podstawę stanowiłby art. 166b w związku z art. 13 § 2. Jednak już z poziomu wykładni językowej, a więc najbliższej tekstowi, w którym sformułowane zostały przepisy prawa, przyjęta jest dyrektywa interpretacyjna, w myśl której nie wolno wykładać tekstów prawnych w taki sposób, aby ich pewne fragmenty okazały się zbędne (zakaz wykładni per non est). Z powyższego względu zarzut skargi uznać należy za nieuzasadniony.

Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 78 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Ustawa zasadnicza dopuszcza zatem, w zdaniu drugim cytowanego przepisu, wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania zastrzegając jedynie, by był on uregulowany w drodze ustawy. Taka sytuacja istnieje w rozpoznawanej sprawie, w której przepisy ustawy egzekucyjne i k.p.a. nie przewidują prawa do zaskarżenia przedmiotowego postanowienia.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

P.C.