Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 733/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art. 57 ust. 1, art. 98 ust. 1 i ust. 2
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999
article: art. 184 ust. 1, art. 207 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 174 pkt 1, art. 184, art. 204 pkt 1, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. F. – [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1077/14 w sprawie ze skargi A. F. – [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. F. – [...] na rzecz Ministra Infrastruktury i Rozwoju kwotę 3.000 (trzy tysiące) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 października 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1077/14 oddalił skargę A. F. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej: Minister) z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu ze środków z budżetu Unii Europejskiej.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 i ust. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.; dalej: u.f.p.), utrzymał w mocy decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) z dnia [...] września 2013 r. zobowiązującą A. F. do zwrotu środków w wysokości 431 800 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, udzielonych na mocy umowy o dofinansowanie realizacji projektu pn. "Nowy wzór stołu źródłem wzrostu konkurencyjności firmy [...]" z dnia [...] grudnia 2008 r. (dalej jako Umowa). Beneficjent zobowiązał się do wypracowania nowego wzoru stołu o indywidualnym charakterze z powodu nowatorskiego połączenia stopu aluminium i głównie szkła oraz niestandardowej linii i nowatorskiego kształtu. Minister uznał, że Beneficjent naruszył postanowienia § 7 ust. 2 i ust. 3 Umowy, gdyż nie zapewnił trwałości projektu w okresie wymaganych 3 lat poprzez dokonanie znaczącej modyfikacji projektu, polegającej na wniesieniu aportem do spółki [...] sp. z o.o. S.K.A. 7 form ciśnieniowych do odlewania w aluminium elementów stołu "[...]" wraz z dokumentacją techniczną, wytworzonych w ramach realizacji projektu. Naruszenie wskazanych postanowień jest naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. i skutkuje zwrotem środków. Minister podkreślił, że znacząca modyfikacja projektu nastąpiła w okresie krótszym niż 3 lata, przez co Beneficjent nie zachował trwałości projektu. Beneficjentem projektu jest A. F. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...], a nie spółka [...] (niezależnie od tego, kto jest jej akcjonariuszem i reprezentantem). Podpisując umowę o dofinansowanie na realizację projektu, A. F. przyjął na siebie prawa i obowiązki wynikające z umowy i zobowiązał się do jej dotrzymania. Zdaniem Ministra wniesienie aportem form ciśnieniowych (które stanowiły wskaźnik produktu w projekcie) do spółki [...], nie powoduje, że beneficjentem projektu i stroną umowy staje się spółka [...] i nie powoduje, że ta spółka może dalej jako beneficjent realizować projekt. To A. F. jest zobowiązany do dotrzymania warunków umowy i utrzymania rezultatów projektu w okresie jego trwałości. Minister wskazał ponadto, że Umowa nie wyklucza przenoszenia prawa własności produktu projektu na inny podmiot, jednak zgoda na takie działanie jest wydawana przez instytucję zawierającą umowę, a A. F. o taką zgodę nie wystąpił.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem i wyjaśnił w pierwszej kolejności, że procedurami, o których mowa w art. 184 u.f.p. są procedury określone w umowie o dofinansowanie.

Sąd wskazał, że zgodnie z § 7 ust. 2 Umowy Beneficjent zobowiązał się zapewnić trwałość efektów Projektu i utrzymać inwestycję na terenie województwa, w którym została zrealizowana, przez okres 3 lat od dnia zakończenia realizacji Projektu (...), natomiast stosownie do ust. 3 Beneficjent zobowiązał się do niedokonywania, w okresie wskazanym w ust. 2, zasadniczych modyfikacji Projektu, o których mowa w art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 [Dz. U. UE z dnia 31 lipca 2006 r. L 210, s. 25 ze zm.; dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006].

Sąd podzielił stanowisko organów, że doszło do zasadniczej modyfikacji projektu, gdyż nastąpiła zmiana charakteru własności elementu infrastruktury poprzez wniesienie aportem do spółki [...] 7 form ciśnieniowych, co ma wpływ na warunki realizacji operacji. Od momentu wniesienia przedmiotowych form ciśnieniowych do spółki [...], będących wskaźnikiem produktu w projekcie, Beneficjent projektu nie może utrzymać osiągniętego wskaźnika, a tym samym nie realizuje projektu zgodnie z Umową. Zgodnie z zapisami przepisu art. 57 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 Beneficjent, dokonując znaczącej modyfikacji projektu w okresie krótszym niż 3 lata od zakończenia projektu, naruszył postanowienia § 7 ust. 2 i ust. 3 Umowy i nie zachował trwałości projektu.

Beneficjent zakończył projekt [...] maja 2010 r., natomiast w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr 108 (3721) z dnia 6 czerwca 2011 r. (poz. 7246) ukazała się informacja, iż 7 form ciśnieniowych do odlewania w aluminium elementów stołu "[...]" wraz z dokumentacją techniczną tych form zostało wniesione jako wkład niepieniężny do spółki [...] sp. z o.o. S.K.A. przez akcjonariusza spółki A. F. Formy ciśnieniowe, na co zdaniem Sądu zasadnie wskazał organ, stanowią wskaźnik produktu w projekcie, a Beneficjent jest zobowiązany do osiągnięcia założonych celów i wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie oraz Umowie, zapewnienia trwałości efektów realizacji projektu i utrzymania inwestycji w obrębie danego województwa oraz niedokonywania zasadniczej modyfikacji projektu, przez okres 3 lat od dnia zakończenia realizacji Projektu – tj. do dnia [...] maja 2013 r. Wniesienie aportem do spółki [...] 7 form ciśnieniowych nastąpiło już w 2011 r., tak więc trwałość projektu nie została zachowana, gdyż dokonano znaczącej modyfikacji projektu już w rok po jego zakończeniu.

Sąd stwierdził, że wydatki poniesione niezgodnie z umową o dofinansowanie i obowiązującymi przepisami prawa nie mogą zostać uznane za kwalifikowane.

Za niezasadny uznał WSA zarzut naruszenia art. 137 oraz 140 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.; dalej: k.s.h.) w zw. z art. 201 § 1 k.s.h. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że skarżący jako wyłączny reprezentant [...] sp. z o.o. – wyłącznego komplementariusza [...] sp. z o.o. S.K.A. w okresie 3 lat od daty realizacji projektu, był jedyną osobą decydującą o wykorzystywaniu infrastruktury sfinansowanej z projektu (7 form ciśnieniowych oraz dokumentacji) i mógł samodzielnie decydować o dalszej realizacji projektu zgodnie z umową zawartą z PARP, co wyłączało jakąkolwiek możliwość, że zmiana własności przedmiotów infrastruktury mogła wpłynąć na jakąkolwiek znaczącą (w znaczeniu art. 57 cyt. rozporządzenia) modyfikację projektu, tj. zagrozić realizacji Umowy. W odpowiedzi na ten zarzut Sąd zgodził się z organem, że Beneficjent naruszył nie tylko § 7 ust. 2 i ust. 3 Umowy ale również nie zastosował się do postanowień jej § 2 ust. 5, bo nie wystąpił o zgodę do instytucji, z którą podpisał umowę o dofinansowanie, gdy zamierzał wnieść aportem do spółki [...] 7 form ciśnieniowych stanowiących produkt projektu. Niezależnie od dokonanych czynności, beneficjentem projektu zawsze pozostawał skarżący i był zobowiązany do dotrzymania warunków Umowy i utrzymania rezultatów projektu w okresie jego trwałości.

WSA nie uznał także zasadności zarzutu naruszenia § 8 ust. 10 oraz § 12 ust. 2 pkt 7 oraz pkt 8-9 Umowy poprzez ich błędną wykładnię. Zgodnie z § 7 ust. 4 Umowy naruszenie obowiązku, o którym mowa w ust. 2 i 3 stanowi podstawę do wypowiedzenia Umowy ze skutkiem natychmiastowym. Beneficjent nie zastosował się do postanowień § 2 ust. 5, o czym była mowa wyżej. Nie zastosował się również do § 8 ust. 10 Umowy, z którego wynika, że Beneficjent zobowiązuje się do niezwłocznego informowania organu o zamiarze dokonania zmian prawno-organizacyjnych w jego statusie, które mogą mieć wpływ na realizację projektu lub osiągnięcie celów projektu. Tego wymogu nie spełnia pismo z [...] maja 2012 r.

Reasumując WSA stwierdził, że skoro wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., to doszło do nieprawidłowości w projekcie w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, zatem organy prawidłowo ustaliły, iż w tej sprawie nastąpiło naruszenie § 7 ust. 2 i ust. 3 Umowy, toteż stosując § 12 ust. 2 pkt 8 i 9 Umowy organ mógł ją wypowiedzieć skarżącemu ze skutkiem natychmiastowym, wobec czego środki przeznaczone na finansowanie projektu powinny zostać zwrócone.

Skargą kasacyjną A. F. domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie prawa materialnego:

a) art. 57 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 i art. 98 ust. 1 i ust. 2 tego rozporządzenia w związku z pkt 61 oraz pkt 66 preambuły tego rozporządzenia poprzez:

– jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wniesienie przez Beneficjenta – skarżącego infrastruktury sfinansowanej na podstawie projektu w formie wkładu niepieniężnego do spółki komandytowo-akcyjnej, której jest akcjonariuszem oraz której wyłącznym komplementariuszem jest spółka z o.o., której prezesem jednoosobowego zarządu oraz wspólnikiem jest Beneficjent, stanowi na zasadzie automatyzmu (bez badania jakichkolwiek innych okoliczności) "znaczącą" zmianę charakteru własności infrastruktury sfinansowanej w ramach projektu;

– jego błędną wykładnię i przyjęcie, że Beneficjent – skarżący, jest zobowiązany do zwrotu środków, gdyż przeniósł na inny podmiot prawny (spółkę osobową prawa handlowego, której jest wspólnikiem i reprezentantem) własność infrastruktury sfinansowanej z projektu, jedynie w związku ze spełnieniem się tej przesłanki "zmiany charakteru własności infrastruktury sfinansowanej w ramach projektu", w sytuacji gdy w świetle art. 57 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w zw. z art. 98 tego rozporządzenia, beneficjent jest zobowiązany do zwrotu środków jedynie jeżeli przesłanka zmiany charakteru własności elementu infrastruktury zachodzi w koniunkcji z jedną z dwóch innych przesłanek: "wpływu na charakter lub warunki realizacji operacji – powodującą zasadniczą modyfikację projektu"; "spowodowania uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny";

b) art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że znajdują one zastosowanie, w sytuacji nieistnienia żadnych wymienionych w art. 184 u.f.p. naruszeń procedur oraz ich błędną wykładnię, nie uwzględniającą treści art. 57 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 oraz art. 98 tego rozporządzenia;

c) art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że znajduje on zastosowanie do sytuacji zmian własnościowych polegających na wniesieniu przez Beneficjenta dotacji elementu infrastruktury do kontrolowanej przez niego spółki osobowej;

d) art. 137 oraz art. 140 k.s.h. w zw. z art. 201 § 1 k.s.h. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu zawartej w tych przepisach regulacji, z której wynika, że skarżący jako wyłączny reprezentant [...] sp. z o.o. – wyłącznego komplementariusza [...] sp. z o.o. S.K.A., w okresie 3 lat od daty realizacji projektu, był jedyną osobą decydującą o wykorzystywaniu infrastruktury sfinansowanej z projektu (7 form ciśnieniowych + dokumentacji) i mógł samodzielnie decydować (tak też czyniąc) o dalszej realizacji projektu zgodnie z umową zawartą z PARP, co wyłączało jakąkolwiek możliwość, że zmiana własności przedmiotów infrastruktury mogła wpłynąć na jakąkolwiek znaczącą (w znaczeniu art. 57 wyżej wymienionego rozporządzenia) modyfikację projektu tj. zagrozić realizacji Umowy;

2) art. 65 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.; dalej: k.c.) poprzez jego wadliwe zastosowanie i nieuwzględnienie przy wykładni postanowień umowy o dofinansowanie, dyrektyw wykładni oświadczeń woli, poprzez nieuwzględnienie celu umowy o dofinansowanie, który dzięki czynnościom podjętym przez skarżącego nie został zagrożony; Wojewódzki Sąd Administracyjny na skutek naruszenia art. 65 k.c. dokonał błędnej wykładni następujących postanowień umowy:

a) § 7 ust. 2 i ust. 3 Umowy polegającej na wadliwych ocenach, iż Beneficjent naruszył wskazywane postanowienia Umowy, w sytuacji, gdy:

– trwałość efektów projektu jest utrzymywana, zaś wniesienie elementów infrastruktury do spółki związane z uzyskaniem dodatkowych środków na promocję podniosło efektywność wykorzystania funduszy europejskich;

– wniesienie elementów infrastruktury do spółki osobowej kontrolowanej przez Beneficjenta nie może być kwalifikowane jako zasadnicza modyfikacja projektu, z uwagi na to, że taka zmiana charakteru własności nie powoduje utraty atrybutów właścicielskich (związanych z prawem własności) Beneficjenta w stosunku do elementów infrastruktury, gdyż Beneficjent zachowuje pełną kontrolę nad sposobem wykorzystania tych elementów i czerpie z nich korzyści; zachowuje więc uprawnienie do korzystania z rzeczy, rozporządzania rzeczą oraz do dysponowania rzeczą, które wykonuje poprzez zależną od niego spółkę;

– wniesienie elementów infrastruktury do spółki osobowej kontrolowanej przez Beneficjenta nie może być kwalifikowane jako zasadnicza modyfikacja projektu, gdyż nie wiąże się z tą zmianą żadna nieuzasadniona korzyść uzyskiwana przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny oraz nie ma ona wpływu na warunki realizacji operacji;

– wniesienie elementów infrastruktury do spółki osobowej kontrolowanej przez Beneficjenta pozwoliło pozyskać inwestora, który wniósł do spółki środki pieniężne umożliwiające rozwój projektu, a więc działanie to nie tylko nie może być kwalifikowane jako działanie powodujące niekorzystną i zasadniczą modyfikację projektu, lecz jako działanie sine qua non zapewnienia dalszej realizacji projektu tj. właśnie zapewniające (dzięki otrzymanemu wsparciu finansowemu od zewnętrznego inwestora), że projekt nie ulegnie zasadniczym modyfikacjom (in minus) w rozumieniu art. 57 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006;

b) § 8 ust. 10 oraz § 12 ust. 2 pkt 7 oraz pkt 8-9 Umowy polegającej na wadliwym przyjęciu, że Beneficjent miał obowiązek – pod rygorem uznania, że naruszył § 7 ust. 2-3 Umowy – notyfikować PARP każdą zmianę pawno-organizacyjną w swoim statusie (a więc i wniesienie części przedsiębiorstwa tj. 7 form ciśnieniowych, aportem do S.K.A.), w sytuacji gdy zgodnie z Umową, skarżący miał obowiązek zgłaszać PARP tylko takie zmiany prawno-organizacyjne i własnościowe w zakresie sfinansowanej z projektu infrastruktury, które zagrażały realizacji Umowy.

Minister udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji zgodził się z organem, że podczas realizacji projektu doszło do jego zasadniczej modyfikacji, co miało wpływ na warunki realizacji operacji i naruszało postanowienia umowne, a w konsekwencji uzasadniało zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w związku z art. 184 tej ustawy.

Oparta na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji błędną ocenę, iż skarżący wykorzystał przyznane mu środki finansowe z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu oraz wadliwe przyjęcie, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu środków ze względu na przeniesienie sfinansowanej ze środków projektu infrastruktury w sytuacji, gdy nie nastąpiła "znacząca" zmiana w tym zakresie i gdy nie została spełniona żadna z dwóch przesłanek określonych art. 57 ust. 1 w związku z art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Zdaniem skarżącego kasacyjnie nie zaistniała żadna zasadnicza zmiana projektu mogąca mieć wpływ na charakter lub warunki realizacji operacji, nie doszło też do uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny.

Skarga kasacyjna oparta została na nieusprawiedliwionych podstawach i podlega oddaleniu.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga kwestia podstawowa, a mianowicie czy postanowienia umowy o dofinansowanie stanowią "inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., których naruszenie skutkuje obowiązkiem zwrotu przeznaczonych na realizację projektu środków finansowych, zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Otóż, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy stwierdzić, że interpretacja pojęcia "inne procedury" musi zostać dokonana na tle zarówno potocznego rozumienia terminu "procedura" jak i sposobu uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012 r. o sygn. akt II GSK 732/11, wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1546/12, wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1141/14; dostępne w CBOSA). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości, że pod pojęciem "innych procedur" należy rozumieć nie tylko procedury określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego ale również postanowienia umowy zawarte w wyniku wyłonienia danego projektu do sfinansowania, co wynika ze specyfiki uregulowań przyjętych ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.; dalej: u.z.p.p.r.). Powyższą regulacją przyjęto, że u podstaw tworzenia krajowych systemów realizacji programów operacyjnych nie leżą przepisy prawa powszechnie obowiązującego, zaś same projekty realizowanie są w oparciu o zaakceptowany wniosek oraz umowę, która określa obowiązki zarówno beneficjenta, jak też instytucji udzielającej dofinansowania, a której wzór jako element systemu realizacji programu operacyjnego (co wynika z art. 26 ust. 1 pkt 8 u.z.p.p.r.) stanowi dokumentację konkursową. Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określa procedurę wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną, jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy przyjąć, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie projektów zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania (patrz: wyrok NSA z dnia 13 października 2015 r. o sygn. akt II GSK 2109/14, publik. CBOSA).

Skarga kasacyjna wiąże zarzut naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z zarzutami naruszenia przepisów prawa wspólnotowego tj. art. 57 ust. 1 tiret pierwsze i art. 98 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w sposób wyżej opisany, a w istocie cały problem sprowadza się do oceny, czy zmiana jaka dokonała się w toku realizacji projektu przez skarżącego stanowi, wyłączoną przepisami prawa i zapisami umowy, zasadniczą modyfikację wynikającą z charakteru własności finansowanego elementu infrastruktury.

Zarzuty są nieuzasadnione, przy czym po części stanowią dyskusję z dokonaną przez Sąd oceną stanu faktycznego jako uzasadniającą zwrot pobranych na realizację inwestycji środków i nie podlegają w tym zakresie ocenie z perspektywy zarzutu błędnej wykładni. Natomiast ocenie podlega zarzut błędnej wykładni i wadliwego zastosowania art. 57 ust. 1 tiret pierwsze rozporządzenia. Zdaniem skarżącego kasacyjnie beneficjent zobowiązany jest do zwrotu środków jedynie wtedy, gdy przesłanka zmiany charakteru własności elementu infrastruktury (podobnie jak przesłanka zaprzestania działalności produkcyjnej) wiąże się ze spełnieniem jednego z określonych tym przepisem warunków: wpływu na charakter lub warunki realizacji operacji powodującym zmianę zasadniczą projektu lub spowodowania uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny.

Przedstawiona w skardze kasacyjnej wykładnia nie budzi wątpliwości, lecz w niespornych okolicznościach stanu faktycznego nie może wpłynąć na wynik sprawy.

Wyjaśniając powyższe stwierdzić na wstępie wypada, że jednym z założeń funkcjonowania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności jest zapewnienie ich skutecznego, sprawiedliwego i zrównoważonego oddziaływania [teza (61) cyt. rozporządzenia Rady], który to obowiązek spoczywa na państwach członkowskich. Przyjęty art. 98 ust. 1 i 2 rozporządzenia wspólnotowego obowiązek państwa członkowskiego śledzenia nieprawidłowości oraz dokonywania korekt finansowych w związku z ich wykryciem związany jest z nakazem trwałości operacji polegającym na tym, że w określonym terminie (rozporządzenie przyjmuje 5 lat) od zakończenia operacji obejmującej inwestycję w infrastrukturę lub inwestycję produkcyjną nie zostanie ona poddana zasadniczej modyfikacji wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury lub zaprzestania działalności produkcyjnej. Naruszenie trwałości operacji skutkujące niezachowaniem wkładu funduszy, zgodnie z art. 57 ust. 1 rozporządzenia Rady następuje wówczas, gdy spełniony zostanie jeden z warunków towarzyszących stwierdzonym czy to zmianie charakteru własności elementu infrastruktury, czy to zaprzestaniu działalności produkcyjnej.

Skarżący kasacyjnie twierdzi, że dokonana przez WSA wykładnia art. 57 ust. 1 tiret pierwsze rozporządzenia Rady rażąco narusza ten przepis poprzez pominięcie, czy w sprawie zachodzi jeden z dwóch warunków "zamykających" wskazaną normę (wpływ na charakter lub warunki realizacji operacji powodujący zmianę zasadniczą projektu lub spowodowanie uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny).

Zarzut jest całkowicie chybiony, bowiem po pierwsze, Sąd I instancji nie tyle dokonał wykładni kwestionowanego w skardze kasacyjnej przepisu, co przywołał jego treść. Natomiast nie można uznać, że przy ocenie dokonania przez skarżącego modyfikacji projektu zlekceważył lub pominął warunki określone art. 57 ust. 1, skoro zgodził się ze stanowiskiem organu, że doszło do zasadniczej modyfikacji projektu, gdyż nastąpiła 1) zmiana charakteru własności elementu infrastruktury, co miało 2) wpływ na warunki realizacji operacji (str. 14 uzasadnienia wyroku, akapit 4).

W stwierdzonych okolicznościach stanu faktycznego za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut wadliwego zastosowania art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Umowa o dofinansowanie projektu w § 7 ust. 3 zobowiązała skarżącego jako beneficjenta do niedokonywania w okresie 3 lat od zakończenia realizacji projektu zasadniczych modyfikacji projektu, o których mowa w art. 57 rozporządzenia Rady 1083/2006. Z kolei w ust. 2 § 7 beneficjent zobowiązał się do zapewnienia trwałości projektu przez okres 3 lat od zakończenia jego realizacji, zaś na podstawie § 2 ust. 5 umowy skarżący zobowiązał się w okresie trwałości projektu, o którym mowa w § 7 ust. 2 umowy, bez uprzedniej zgody Instytucji Pośredniczącej, do niedokonywania czynności rozporządzających w stosunku do innego podmiotu, dotyczących praw i obowiązków wynikających z umowy. Podstawowym zaś, a wynikającym z § 2 ust. 2 umowy obowiązkiem obciążającym skarżącego, było zrealizowanie projektu w pełnym zakresie, zgodnie z umową i opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie. Z kolei prawo do płatności przysługiwało na warunkach określonych umową wyłącznie beneficjentowi, nie innemu podmiotowi.

Wniesienie przez skarżącego, przed upływem trzyletniego okresu od dnia zakończenia realizacji projektu, aportem do spółki [...] 7 form ciśnieniowych do odlewania w aluminium stołu "[...]" wraz z dokumentacją techniczną nie jest sporne, odmienna jednak jest ocena tego faktu w relacji do przywołanych postanowień umownych; zdaniem skarżącego kasacyjnie nie nastąpiła znacząca modyfikacja, o której mowa w art. 57 ust. 1 rozporządzenia Rady, a do czego nawiązuje § 7 ust. 2 i 3 umowy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zdaje się nie dostrzegać, iż działaniem podjętym w okresie 3 lat od zakończenia realizacji projektu, bez zgody Instytucji Pośredniczącej II st., wyzbył się na rzecz spółki [...] własności wytworzonych w ramach realizacji projektu elementów infrastruktury, co pozostawało w sprzeczności z warunkami realizacji operacji. Taka właśnie ocena wyrażona przez WSA w zaskarżonym wyroku jest w pełni uzasadniona. Bez znaczenia pozostaje więc podnoszona w skardze kasacyjnej argumentacja związana z zachowanym przez skarżącego prawem do korzystania, dysponowania i rozporządzania rzeczą przekazaną, a także okoliczność, iż skarżący jest reprezentantem [...] sp. z o.o. – wyłącznego komplementariusza [...] sp. z o.o. S.K.A.

Wreszcie zaznaczyć trzeba, że skarżący wystąpił i otrzymał dofinansowanie na projekt pn. Nowy wzór stołu źródłem konkurencyjności firmy [...]. Przeniesienie na inną firmę własności uzyskanych w wyniku realizacji projektu elementów infrastruktury stanowiących przedmiot projektu, niweczy określony wnioskiem i § 2 umowy, nakreślony cel jakim był wzrost konkurencyjności firmy skarżącego i jak słusznie zauważa udzielający odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, wspomaga konkurencyjność firmy [...], przez co niedotrzymany zostaje warunek określony § 7 ust. 3 w zw. z ust. 2 umowy, a spełnione przesłanka i warunek określony art. 57 ust. 1 tiret pierwsze rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.

Podsumowując, zasadnicza dla wyniku sprawy jest utrata przez skarżącego prawa własności elementów infrastruktury w okresie trwałości projektu, co złożyło się na ocenę dokonania zasadniczej modyfikacji projektu, a co powoduje że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostają zarzuty oparte na naruszeniu przepisów kodeksu cywilnego i kodeksu spółek handlowych.

Kierując się powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. przy czym, w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a. i kierując się udokumentowaną trudną sytuacją finansową skarżącego Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w części.