Wyrok NSA, sygn. akt III SA 238/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 55
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
article: art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: poz. 116
journal: Dz.U. 1982 nr 1 poz. 5
Teza: Treść punktu 7 Zasad stanowiących załącznik do Porozumienia o ujednoliceniu zasad określania pochodzenia towaru z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji, podpisanego w Moskwie dnia 5 czerwca 1980 r. /Dz.U. 1982 r. nr 15 poz. 116 i 117/, zawiera wzajemne zobowiązanie się właściwych organów państw, które są stronami Porozumienia, do wyjaśnienia uzasadnionych wątpliwości co do prawdziwości świadectw pochodzenia towarów lub zawartych w nich danych. Nie zmienia on ustalonych w polskim prawie wewnętrznym zasad rozkładu ciężaru dowodzenia faktów w postępowaniu, mającym na celu dopuszczenie zgłoszonego towaru do obrotu na polskim obszarze celnym oraz wymierzenie cła.

TEZY

Treść punktu 7 Zasad stanowiących załącznik do Porozumienia o ujednoliceniu zasad określania pochodzenia towaru z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji, podpisanego w Moskwie dnia 5 czerwca 1980 r. /Dz.U. 1982 r. nr 15 poz. 116 i 117/, zawiera wzajemne zobowiązanie się właściwych organów państw, które są stronami Porozumienia, do wyjaśnienia uzasadnionych wątpliwości co do prawdziwości świadectw pochodzenia towarów lub zawartych w nich danych. Nie zmienia on ustalonych w polskim prawie wewnętrznym zasad rozkładu ciężaru dowodzenia faktów w postępowaniu, mającym na celu dopuszczenie zgłoszonego towaru do obrotu na polskim obszarze celnym oraz wymierzenie cła.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Małgorzaty K. K. - spółka cywilna na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 29 października 1991 r. w przedmiocie wymiaru cła i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W., a także -zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł kwotę sto pięćdziesiąt tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 6 listopada 1990 r., zawartymi w zgłoszeniach celnych nr 21402/1502 i nr 21403/1502, Dyrektor Urzędu Celnego w W. wymierzył Małgorzacie K. K. - spółka cywilna cło od sprowadzonej do kraju bielizny bawełnianej w łącznej wysokości 18 507 tys. zł. Cło to spółka zapłaciła.

Pismem z dnia 29 grudnia 1990 r. Małgorzata K. K. zwróciła się o zwrot nadpłaconego cła w wysokości 12 955 tys. zł. Twierdziła, że ponieważ bielizna sprowadzona była z Turcji /na dowód czego załączyła dwa świadectwa pochodzenia towarów/, a więc z kraju rozwijającego się, cło powinno by ustalone nie według podstawowej stawki cła, ale według stawki preferencyjnej. W dniu 7 maja 1991 r. dodatkowo wyjaśniła, że nie została pouczona przez organy celne o możliwości ubiegania się o obniżenie cła na podstawie posiadanych świadectw pochodzenia towarów.

Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzjami z dnia 31 maja 1991 r. nr 15-PC-554-5/91 i nr 15-PC 554-112/91 wznowił postępowanie celne w sprawie, odmówił jednak uchylenia decyzji o wymiarze cła. Uznał, że ponieważ w świadectwach pochodzenia towaru nie zostały wymienione szczegółowo towary, których świadectwa te dotyczą, nie wiadomo, czy chodzi o towary zgłoszone do odprawy.

W odwołaniu od tych decyzji Małgorzata K. K. - spółka cywilna wnosiła o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzucała, że jeśli na tle złożonych w sprawie świadectw pochodzenia towarów występowały jakieś wątpliwości, urząd celny powinien zwrócić się o ich wyjaśnienie do organów tureckich, które dokumenty te wystawiły.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w dniu 29 października 1991 r. /nr sprawy DTW-I-5540-680/91/ utrzymał zaskarżone decyzje w mocy. Zdaniem Prezesa Głównego Ceł, przedstawione przez stronę świadectwa zawierają jedynie ogólny opis towaru, który nie może zostać uznany za podstawę zastosowania preferencji celnych. Podane na świadectwie pochodzenia towaru symbole w jednej pozycji nie są zgodne z odprawionym towarem, a ponadto jedno ze świadectw zawiera poprawkę, która nie została uwierzytelniona przez organ wystawiający świadectwo.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca podtrzymała stanowisko sformułowane w odwołaniu, a w odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł powołał się ponownie na argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Nie można byłoby zgodzić się w pełni z taką interpretacją treści pkt 7 Zasad stanowiących załącznik do Porozumienia o ujednoliceniu zasad określenia pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji, podpisanego w Moskwie dnia 5 czerwca 1980 r. /Dz.U. 1982 r. nr 15 poz. 116 i 117/, według której strona skarżąca wykonała już wszystkie ciążące na niej obowiązki dowodowe, w związku z czym dalsze czynności w postępowaniu dowodowym w sprawie obciążają wyłącznie organy celne. Przepis powyższy bowiem zawiera jedynie wzajemne zobowiązanie się właściwych organów państw, które są stronami Porozumienia, do wyjaśniania uzasadnionych wątpliwości co do prawdziwości świadectw pochodzenia towarów lub zawartych w nich danych. Nie zmienia on natomiast ustalonych w polskim prawie wewnętrznym zasad rozkładu ciężaru dowodzenia faktów w postępowaniu, mającym na celu dopuszczenie zgłoszonego towaru do obrotu na polskim obszarze celnym oraz wymierzenie cła.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ w postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Należy w związku z tym zauważyć, że choć zgodnie z art. 77 par. 1 Kpa obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego należy w zasadzie do organu administracji, to przepisy prawa celnego obciążają obowiązkami dowodowymi podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą. Więcej nawet - przepis art. 65 prawa celnego upoważnia organy celne do nakładania na te podmioty dodatkowych obowiązków dokonania określonych czynności dowodowych.

Jednakże postępowanie organów celnych w niniejszej sprawie nie odpowiadało powołanym wyżej przepisom. Jeżeli organy celne uważały, że zachodzą wątpliwości co do tego, czy towary zgłoszone do odprawy celnej przez skarżącą były zgodne z przedstawionymi świadectwami pochodzenia towarów, powinny były - zgodnie z tym, co powiedziano wyżej - zażądać od strony dowodów uzupełniających i poddać je ocenie na zasadach ogólnych. To, jakie dowody uzupełniające strona miałaby obowiązek przedstawić, powinno być przy tym wyraźnie określone przez organy celne.

Nie wydaje się w każdym razie, aby ujemne konsekwencje należało przypisać faktowi podwójnego przebicia na maszynie dwóch cyfr w rubryce 10 certyfikatu. W rubryce tej chodzi o numer i datę faktury, której dotyczy certyfikat. Numer faktury wpisany został bez poprawek i zgodnie z fakturą. Bez poprawek i zgodnie z fakturą wpisano również dzień i miesiąc wystawienia faktury. Przebicie dotyczy jedynie cyfr oznaczających setki i dziesiątki lat w podanej dacie. Otóż nie tylko w świetle porównania certyfikatu ze znajdującym się w aktach sprawy oryginałem faktury nie powinno budzić wątpliwości, że nie chodzi tu o rok 1660 /co mogłoby wynikać z niżej zamieszczonych cyfr/, ale o rok 1990 /co wynika z cyfr zamieszczonych wyżej/.

Wątpliwości budzi też trafność zarzutu niezgodności jednego z symboli towarów z treścią faktury. Wiąże się on z przetłumaczeniem angielskiego wyrazu tunic jako koszuli nocnej. Takie tłumaczenie tego wyrazu nie wydaje się trafne. W każdym razie organ celny, który ma wątpliwości co do znaczenia wyrazów obcojęzycznych użytych w przedstawionym mu dokumencie, ma zawsze możliwość zażądania od stron na podstawie art. 49 pkt 1 prawa celnego urzędowego tłumaczenia takiego dokumentu na język polski. Z możliwości tej organy celne w niniejszej sprawie nie skorzystały.

W świetle powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że po to, aby wydać zaskarżone decyzje, organy celne nie wykonały obowiązku wyczerpująco zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, czym naruszyły przepis art. 77 par. 1 Kpa. W konsekwencji sprawa nie została należycie wyjaśniona do jej ostatecznego rozstrzygnięcia, co uzasadnia uchylenie decyzji na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 208 Kpa.