Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 847/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 127, art.233 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 847/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Piotr Głowacki, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012r., sprawy ze skargi "E" Spółka z o.o. w S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 23 marca 2012 r. Nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r., I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 23 marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania "E" Sp. z o.o. w S. (dalej: skarżąca), działając na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust.1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 6, art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.: Dz. U. 2006 r., Nr 121 poz. 844 ze zm.; dalej: u.p.o.l.), uchwały nr XLII/211/05 Rady Gminy Pcim z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz art. 21 § 3, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.) uchyliło w całości decyzję nr [...] Wójta Gminy P. z dnia 30 grudnia 2011 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2006.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. Wójt Gminy P., decyzją z dnia 30 grudnia 2011 r., określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 69.310,00 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca – jako właściciel budynków, gruntów i budowli – miała obowiązek bez wezwania uiścić podatek od nieruchomości w równych ratach do 15 dnia każdego miesiąca roku 2006. Skarżąca złożyła w ustawowym terminie deklarację, w której wskazała zobowiązanie podatkowe w kwocie 5.040 zł i deklarację na podatek od nieruchomości na 2006 r. jako zwolniona z tego podatku na kwotę 70.395 zł. Zwolnienie było zgodne z art. 31 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 4 u.p.o.l., od podatku od nieruchomości zwalnia się prowadzących zakłady pracy chronionej, jeżeli zgłoszenie ich prowadzenia zostało potwierdzone decyzją w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej, aktywności zawodowej albo zaświadczeniem. Organ uznał, iż skarżącej spółce co prawda został przyznany status zakładu pracy chronionej od dnia 1 stycznia 2004 r., jednakże decyzją nr [...] z dnia 28 lipca 2011 r., Wojewoda M. stwierdził utratę z dniem 1 stycznia 2001 r. statusu zakładu pracy chronionej. W związku z tym spółce nie przysługiwało w roku 2006 zwolnienie od podatku od nieruchomości.

Skarżąca wniosła w terminie odwołanie od powyższej decyzji. Wskazała w nim, że decyzja Wojewody M. w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej została uchylona decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej znak [...] z dnia 20 grudnia 2011r. Zdaniem strony skarżącej, powinno to prowadzić do uchylenia decyzji, określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2006 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 marca 2012 r., uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji określająca wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości należnego od skarżącej spółki za rok 2006 została wydana przedwcześnie, albowiem kwestia utraty przez podatnika statusu zakładu pracy chronionej nie została rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Ponadto, jak wynika z decyzji nr [...] Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 grudnia 2011 r. uchylającej decyzję nr [...] Wojewody M. z dnia 28 lipca 2011 r. o utracie statusu zakładu pracy chronionej przez skarżącą, tamta sprawa wymaga przeprowadzenia przez Wojewodę M. postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy w decyzji wskazał również, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji ustali, czy w sprawie utraty przez skarżącą statusu zakładu pracy chronionej została wydana decyzja ostateczna i stosownie do wyniku przeprowadzonego postępowania wyda rozstrzygnięcie w sprawie.

Pismem z dnia 8 maja 2012 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o orzeczenie zwrotu kosztów postępowania od organu na podstawie art. 200 p.p.s.a. W skardze sformułowano zarzuty naruszenia następujących przepisów:

1) art. 233 § 2 O.p. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia sprawy przez Wójta Gminy P., podczas gdy nie było przesłanek do wydania takiej decyzji, jako że sprawa nie wymagała przeprowadzenia postępowania dowodowego wobec faktu, jak uzasadnił skarżący, że spółka nigdy nie utraciła statusu zakładu pracy chronionej;

2) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 208 § 1 O.p. poprzez niewydanie decyzji merytorycznej w sprawie, tj. decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i umarzającej postępowanie w sprawie, podczas gdy od momentu wszczęcia postępowania podatkowego przez Wójta Gminy P. postępowanie to było i pozostawało bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że spółka nie utraciła statusu zakładu pracy chronionej;

3) art. 70 § 1 w zw. z art. 208 § 1 O.p. poprzez odmowę umorzenia postępowania mimo przedawnienia zobowiązania podatkowego. Albowiem wobec przedawnienia zobowiązania podatkowego organ II instancji obowiązany był decyzję organu I instancji uchylić i umorzyć postępowanie, czego nie uczynił.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości ani w znacznej części, nie było więc podstawy do wydania przez organ odwoławczy decyzji uchylającej rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania. Z tego względu, zdaniem skarżącej spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno było wydać decyzję merytoryczną umarzając postępowanie podatkowe. W ocenie strony skarżącej, postępowanie zostało wszczęte jedynie z powodu domniemanej utraty przez skarżącą statusu zakładu pracy chronionej, do czego w istocie nigdy nie doszło. Niezależnie od powyższego, skarżąca wskazała, że organ podatkowy powinien był umorzyć postępowanie także z tego względu, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2006 uległo przedawnieniu z końcem 2011 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie narusza obowiązujące prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, iż w myśl art. 127 O.p. postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Dwuinstancyjność postępowania jest zasadą konstytucyjną, silnie związaną z zasadą państwa prawnego. Na gruncie postępowania podatkowego oznacza ona możliwość merytorycznego badania tej samej sprawy podatkowej przez dwa organy. Rozstrzygnięta sprawa, o ile strona zdecyduje się wnieść odwołanie, jest badana przez organ odwoławczy (zob. wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I GSK 226/10, LEX nr 744736). Z zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego wynikają znacznie szersze – niż kontrolne – kompetencje organu odwoławczego. W szczególności, zadaniem organu II instancji jest dokładna analiza dotychczasowego postępowania dowodowego (a nie tylko jego efektów), ze szczególnym uwzględnieniem realizacji zasady prawdy obiektywnej. W razie jakichkolwiek wątpliwości organu odwoławczego co do istnienia uchybień w tym zakresie, jest on zobowiązany do ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w części (zob. wyrok NSA z 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 658/08, LEX nr 532803).

Tak skonstruowane zasady postępowania odwoławczego znajdują swoje odzwierciedlenie w treści możliwych decyzji organu drugiej instancji. Zgodnie z art. 233 § 2 O.p. organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Powyższy przepis sugeruje, że skoro wydanie decyzji kasacyjnych nie prowadzi (bezpośrednio) do merytorycznego załatwienia sprawy, to ich wydanie winno stanowić odstępstwo od zasady szybkiego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy co do jej istoty i być stosowane wyjątkowo (zob. wyrok NSA z dnia 13 września 2011r. II FSK 2310/10, LEX nr 965049, WSA w Łodzi z dnia 7 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 42/12, LEX nr 1137459). Tak więc art. 233 O.p. nadaje organowi odwoławczemu status organu merytorycznego, a nie kasacyjnego. W konsekwencji organ ten winien dążyć do załatwienia sprawy już raz załatwionej skarżonym rozstrzygnięciem we własnym zakresie i to bez względu na rodzaj stwierdzonych mankamentów postępowania pierwszoinstancyjnego. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy postępowanie przeprowadzone w pierwszej instancji wymaga znacznego poszerzenia materiału dowodowego w sprawie. Ma to miejsce wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W takich wypadkach organ odwoławczy dokonując oceny prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ I instancji, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a nie jest do tego uprawniony, bowiem wykracza to poza zakres jego kompetencji. Inne wady postępowania ani wady decyzji organu I instancji nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji przewidzianej w art. 233 § 2 O.p. Użyty w tym przepisie zwrot "w znacznej części" jest niedookreślony, ustalenie zatem tej przesłanki jest możliwe jedynie na tle okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Po 746/11, LEX nr 1118005).

W ramach niniejszej sprawy organ odwoławczy uznał, iż organ pierwszej instancji nie ustalił, czy decyzja o utracie przez skarżącą statusu zakładu pracy chronionej jest ostateczna i to uchybienie legło u podstaw wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnięcia kasacyjnego.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę organ drugiej instancji dopuścił się tym samym naruszenia art. 233 § 2 O.p. Jak wskazano, organ drugiej instancji jest organem merytorycznym i może podejmować własne ustalenia faktyczne: nie tylko na podstawie zastanego materiału dowodowego. Został bowiem wyposażony w kompetencje umożliwiające mu przeprowadzenie postępowania dowodowego o charakterze uzupełniającym. Zakres możliwości dowodowych organu odwoławczego wyznacza zapis, zgodnie z którym to organ pierwszej instancji jest upoważniony do przeprowadzania postępowania dowodowego "w całości lub w znacznej części".

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie, merytoryczne jej rozstrzygnięcie nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodu w całości lub w znacznej części. Istotnie bowiem, jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przedmiotem "brakujących" ustaleń ma być weryfikacja istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji pozbawiającej stronę skarżącą statusu zakładu pracy chronionej. Postępowanie w tym zakresie, jak się wydaje, nie wymaga znacznego nakładu sił ani środków, które przekraczałyby możliwości zaplecza organizacyjnego organu odwoławczego. Wystarczającym powinno być w istocie skierowanie jednego pisma. Po dokonaniu stosownych ustaleń, Kolegium będzie mogło podjąć w sprawie merytoryczne rozstrzygnięcie.

Nie można również zapominać o dyspozycji wynikającej z art. 229 O.p., który wprost zezwala organowi odwoławczemu na przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, bądź zlecenie jego przeprowadzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie znalazło się jakiekolwiek stwierdzenie, dlaczego przepis ten nie został zastosowany. Jeszcze raz należy w tym miejscu podkreślić, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, może nastąpić jedynie w sytuacji wyjątkowej i rozstrzygnięcie takie powinno zostać w sposób jasny i klarowny uzasadnione. Tymczasem decyzja Kolegium w tym zakresie nie zawiera żadnego uzasadnienia.

Naruszenie art. 233 § 2 O.p. skutkuje jednoczesną obrazą art. 122, 125 § 1 i art. 127 O.p., które zobowiązują organ odwoławczy do ustalenia prawdy obiektywnej w sposób wnikliwy i szybki.

Sąd pragnie zaznaczyć, iż nie przeprowadzał kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego ani nie rozpoznawał zarzutu przedawnienia, gdyż wobec stwierdzonych uchybień kontrola taka na obecnym etapie byłaby przedwczesna. Niemniej jednak, w przypadku badania przez Kolegium tej kwestii, musi ono wziąć pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. o sygn. akt P-30/11. Zostało w nim stwierdzone, że art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno usunąć wskazane wyżej uchybienia, przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe w sprawie i stosownie do jego wyników, wydać rozstrzygnięcie kończące postępowanie wywołane wniesieniem odwołania.

Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania uzasadniła z kolei treść art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 757 zł złożyła się równowartość wpisu sądowego, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone zgodnie z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Z tych przyczyn, orzeczono, jak w sentencji.