Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 234/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 61 par 1, art. 58
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie użytkowania obiektów budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego T. W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

T. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 stycznia 2019 r., nr [...], którym odmówiono mu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na pismo z dnia 29 czerwca 2018 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego sposobu użytkowania obiektów budowlanych.

Zaskarżone postanowienie podjęto w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie rejestrów oraz przeprowadzonej kontroli obiektów znajdujących się na terenie Ośrodka Wypoczynkowego A w J., gmina S., pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. poinformował skarżącego, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nielegalnego użytkowania obiektów budowlanych.

Przedmiotowe pismo stanowiło odpowiedź organu I instancji na złożone przez skarżącego w dniu 23 kwietnia 2018 r. pismo, w którym wskazano, że budynki i infrastruktura znajdująca się na terenie ośrodka A w J. może być użytkowana bez stosownych pozwoleń.

Wnioskiem z dnia 14 listopada 2018 r. skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie (pismo) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2019 r. odmawiające wszczęcia postępowania, dokonując jednocześnie uczynionej czynności.

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2019 r., nr [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia uchybionego terminu.

W ocenie organu odwoławczego, pismo organu I instancji z dnia 29 czerwca 2018 r. należało uznać za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, o jakim mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Wynika z niego, że po dokonaniu pewnych czynności kontrolnych (oględziny nieruchomości) organ nie znalazł podstaw, aby wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie zgłoszonego przez skarżącego przypuszczenia o nielegalnym użytkowaniu obiektów znajdujących się na terenie Ośrodka Wypoczynkowego A w J., a taką konstatację organ mógł poczynić tylko w formie postanowienia. Na postanowienie wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. służy zażalenie, zgodnie z art. 61a § 2 k.p.a. Zażalenie to wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (art. 141 § 2 k.p.a.).

Badając przesłankę zachowania terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia prośby o jego przywrócenie, organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż przesyłka skierowana do skarżącego i zawierająca postanowienie z dnia 29 czerwca 2018 r. została odebrana przez dorosłego domownika w dniu 5 lipca 2018 r. Tym samym termin przewidziany do wniesienia zażalenia upływał w dniu 12 lipca 2018 r. Pismem z dnia 14 listopada 2018 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie podnosząc, że uchybienie nastąpiło ze względu na wadliwą formę wydania rozstrzygnięcia w sprawie (pismo) oraz brak pouczenia przez organ I instancji co do możliwości wniesienia środka zaskarżenia. O takiej możliwości dowiedział się dopiero w dniu 14 listopada 2018 r. podczas wizyty u profesjonalnego pełnomocnika. Równocześnie z wnioskiem zostało wniesione zażalenie.

Mając na uwadze powyższe organ II instancji stwierdził, że został zachowany 7-dniowy termin, który należy liczyć od wizyty u profesjonalnego pełnomocnika. Spełniony został również wymóg określony w art. 58 § 2 k.p.a. (dopełniono czynności, dla której określony był termin). Natomiast fakt, że strona bez własnej winy nie zachowała terminu przewidzianego do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji, nie stanowi przesłanki określonej w art. 58 § 2 k.p.a.

Zdaniem organu odwoławczego w okresie od 5 lipca 2018 r. (doręczenie postanowienia) do 14 listopada 2018 r. (data złożenia wniosku) strona nie była pozbawiona prawa i możliwości wniesienia zażalenia, czy też kolejnego pisma w sprawie. Podkreślił, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywający uprawdopodobni brak swojej winy, a także wykaże, że przyczyna (niezależna od niej) istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Nieznajomość prawa nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w dochowaniu terminu.

Skoro w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła w myśl przepisów art. 58 k.p.a. wymagająca uprawdopodobnienia przyczyna ("przeszkoda nie do przezwyciężenia" czy "siła wyższa") uniemożliwiająca złożenie zażalenia na postanowienie organu I instancji, bieg terminu przewidzianego na złożenie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia nie rozpoczął się. Złożenie zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia nie może stanowić samodzielnej, wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu przewidzianego dla tej czynności. Strona nie uprawdopodobniła bowiem, że nie z własnej winy nie dochowała terminu do wniesienia zażalenia.

Skarżący domagając się uchylenia w całości postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a., art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a., a także art. 8, art. 11, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

W ocenie skarżącego, błędna jest teza organu odwoławczego, że w okresie od 5 lipca 2018 r. (doręczenie postanowienia) do 14 listopada 2018 r. (data złożenia wniosku) strona nie była pozbawiona prawa i możliwości wniesienia zażalenia, czy też kolejnego pisma w sprawie jak i to, że w sprawie nie wystąpiła (w myśl art. 59 k.p.a.) wymagająca uprawdopodobnienia przyczyna uniemożliwiająca złożenie zażalenia od postanowienia organu I instancji, a tym samym nie rozpoczął bieg termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu. Uszło uwadze organu odwoławczego, że uchybienie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2018 r. nastąpiło we względu na wadliwą formę wydania rozstrzygnięcia w sprawie (pismo zamiast postanowienia) oraz brak pouczenia przez organ I instancji strony co do możliwości wniesienia zażalenia. Te błędy organu warunkowały wywiedzenie prośby o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie organu I instancji. Podkreślono, że sam organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu przyznał, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nielegalnego użytkowania obiektów winna przybrać formę postanowienia, a nie zwykłego pisma. Organ nieprofesjonalnie załatwił sprawę w formie pisma, zamiast w formie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). Powyższe obligowało organ II instancji do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Taki obowiązek wynika z zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz z zasady informowania stron o ich uprawnieniach w aspekcie uniknięcia szkody wynikającej z nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.).

Ponadto wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby powodem odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji była którakolwiek z pozostałych przesłanek określonych w art. 58 k.p.a., w szczególności niedochowanie przez skarżącego 7-dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, o którym mowa w § 2. Przeciwnie, organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu sam potwierdził zachowanie przez skarżącego warunków formalnych wniosku o przywrócenie terminu.

Pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2018 r. zawiera niezbędne minimum elementów, jakie powinno zawierać postanowienie, co potwierdził organ odwoławczy. Od takiego odmownego rozstrzygnięcia organu administracji stronie przysługiwało zażalenie, a w dalszej kolejności skarga do sądu administracyjnego.

Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania tj. art. 58 k.p.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji, podczas gdy w istocie postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego z wniosku skarżącego zostało zakończone postanowieniem, od którego skarżącemu przysługiwało zażalenie, które organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozpatrzeć po uprzednim przywróceniu terminu do złożenia takiego zażalenia. Tym samym organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia z 29 czerwca 2018 r. nie umieszczono żadnego pouczenia o możliwości kwestionowania tego rozstrzygnięcia zażaleniem. Skoro brak było stosownego pouczenia, jakie skutki spowoduje niezachowanie terminu do dokonania określonej czynności w tym przypadku nie zachowania terminu do złożenia zażalenia, nie można tych skutków stosować. Nie można, bowiem obciążać strony skutkami braku stosownego pouczenia.

Dodatkowo skarżący wskazał, że w sprawie doszło do naruszenia 9 k.p.a. tj. zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej, co należy uznać na gruncie rozpatrywanej sprawy za rażące i mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z powołanym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Na organie administracji ciąży więc powinność informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zasada wyrażona w art. 9 k.p.a. nie uzależnia obowiązywania lub możliwości stosowania przepisów prawa od znajomości tych przepisów przez obywateli, a w szczególności od znajomości prawa przez strony postępowania administracyjnego. Organy muszą zatem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Podmiotem uprawnionym jest strona i organ obowiązany jest z urzędu udzielać jej informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej. Nadto, organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że organ ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego.

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji nie dopełnił ciążącego na nim, wyżej opisanego obowiązku. Doręczone, bowiem w dniu 5 lipca 2018 r. skarżącemu pismo (będące w istocie postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania) stało się ostateczne. W tej sytuacji jedyną możliwością zakwestionowania tego - w istocie - postanowienia - było wniesienie zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, a czynności tych należało dokonać w zawitym terminie 7 dni. Powyższego dokonał skarżący, co przyznał sam organ II instancji oceniając – w zaskarżonym postanowieniu - spełnienie przez wniosek o przywrócenie terminu warunków formalnych.

W zaskarżonym postanowieniu wadliwie przyjęto, że w sprawie nie wystąpiła przyczyna uniemożliwiająca złożenie zażalenia, albowiem strona nie była pozbawiona możliwości działania między doręczeniem postanowienia organu I instancji a złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W rezultacie organ przyjął, że bieg terminu przewidzianego na złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie rozpoczął się. Przyjmując taki tok rozumowania organ - w rezultacie - zakwestionował możliwość wywiedzenia prośby (wniosku) o przywrócenie terminu. Wszak nigdy strona, która była pozbawiona możliwości działania nie mogłaby wywieść ww. wniosku. Celem instytucji przywrócenia terminu jest sanowanie skutków uchybienia terminu. Tak było w tej sprawie. Skarżący udał się po poradę do adwokata w listopadzie 2018 r. z odebranym w lipcu 2018 r. pismem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2018 r. Z uwagi na brak jakiegokolwiek pouczenia przy tym ostatnim piśmie nie zakwestionował go w toku instancyjnej kontroli. Dopiero po uzyskaniu porady u pełnomocnika dowiedział się, że należy złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie organu I instancji. W ocenie skarżącego nie ulega wątpliwości, że brak pouczenia o sposobach i terminach do złożenia zażalenia nie powoduje skutku w postaci nierozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania - jak wadliwie przyjął organ w zaskarżonym postanowieniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa mające wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest postanowienie organu administracji odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Z uwagi na to, obowiązkiem Sądu była ocena, czy organ administracji miał podstawy do zastosowania art. 58 i art. 59 k.p.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. poinformował skarżącego o braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nielegalnego użytkowania obiektów budowlanych zlokalizowanych na terenie Ośrodka Wypoczynkowego A w J. Pismo to stanowiło odpowiedź organu na zgłoszone przez skarżącego podejrzenia co do nielegalnego użytkowania wskazanych obiektów. Organ po zweryfikowaniu zastrzeżeń, na podstawie posiadanych rejestrów oraz wyników przeprowadzonej kontroli stwierdził, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania obiektów na terenie Ośrodka Wypoczynkowego A w J. Pismo to nie przybrało formalnej postaci postanowienia, nie wskazano w nim podstawy prawnej działania organu i nie zawarto pouczenia o przysługującym stronie środku zaskarżenia.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że wskazane pismo spełnia wszystkie przesłanki niezbędne do uznania go za postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Na postanowienie wydane w tym trybie służy zażalenie (§ 2).

Organ potwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że pismo z dnia 29 czerwca 2018 r. należało uznać za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania obiektów budowlanych. Pismo to bowiem spełnia minimalne wymogi treści niezbędne do zakwalifikowania go jako postanowienie. Do tych elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji publicznej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o żądaniu strony oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. W niniejszej sprawie pismo z dnia 29 czerwca 2018 r. wszystkie te elementy konieczne posiadało, co pozwoliło na jego kwalifikację jako postanowienia z art. 61a § 1 k.p.a., ze wszystkimi tego konsekwencjami prawnymi.

Podkreślić bowiem należy, że załatwienie wniosku strony zwykłym pismem nie czyni zadość wymogom określonym w k.p.a. Ocena zasadności żądania jednostki winna być dokonana wyłącznie w formach procesowych. Nawet, gdy z mocy przepisów szczególnych postępowanie w określonym trybie nie jest dopuszczalne na żądanie strony, to nie pozbawia to podmiotu występującego z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania do procesowej weryfikacji prawidłowości stanowiska organu w tym zakresie. Zatem żądanie wszczęcia postępowania w sprawie wymaga załatwienia albo poprzez nadanie sprawie biegu, albo poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Pismo z dnia 29 czerwca 2018 r. poza brakiem właściwej formy procesowej nie zawierało również pouczenia o prawie i trybie wniesienia zażalenia, które przy postanowieniach wymagane jest na podstawie art. 124 § 1 k.p.a.

Brak pouczenia traktowany jest jak błędne pouczenie w rozumieniu art. 112 k.p.a. Przepis art. 112 k.p.a. stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Na zasadzie art. 144 k.p.a. przepis ten stosuje się również do postanowień. Norma tam zawarta niewątpliwie zabezpiecza stronę przed błędami popełnionymi przez organ administracji i skutkami nierespektowania przez niego wszystkich wymogów przewidzianych w k.p.a., w tym pouczenia strony o przysługujących jej środkach prawnych, które jest jednym z koniecznych elementów każdego rozstrzygnięcia administracyjnego, a także łamania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasady czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.).

Błędna informacja (w tym brak w ogóle pouczenia) co do prawa, trybu i terminu złożenia przysługujących środków prawnych nie może powodować dla strony negatywnych konsekwencji. Błędne informacje odnośnie środka zaskarżenia bądź ich brak w żaden sposób nie wpływają na bieg ustawowego terminu (nie zawieszają jego biegu).

W orzecznictwie sądowoadmnistracyjnym przyjmuje się, że jeżeli wskutek braku pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia strona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania czynności procesowych, wówczas okoliczność braku pouczenia może stanowić podstawę do przywrócenia terminu (por. wyroki NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., I OSK 271/05, I OSK 755/12, z dnia 19 lipca 2012 r., I OSK 1330/12, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jako brak winy należy wówczas ocenić uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej, stanowiące skutek braku pouczenia o właściwym trybie do dokonania tej czynności (por. wyrok z dnia 23 stycznia 2018 r., II OSK 1364/17, LEX nr 2466876). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Z powodu braku umieszczenia w piśmie z dnia 29 czerwca 2018 r., które w świetle obowiązującego prawa należało uznać za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z art. 61a § 1 k.p.a., pouczenia co do przysługującego zażalenia oraz trybie jego wniesienia, skarżący nie miał wiedzy o przysługujących mu uprawnieniach procesowych.

Pismo z dnia 29 czerwca 2018 r. doręczono skarżącemu skutecznie w dniu 5 lipca 2018 r., i od tej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia zażalenia, któremu skarżący uchybił. Brak pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia nie wstrzymał bowiem biegu terminu do ich wniesienia.

Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest złożenie wniosku w trybie art. 58 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia zachowując 7 – dniowy termin z art. 58 § 2 k.p.a. Okoliczność tą przyznał organ odwoławczy. Jak wynika z ujawnionych okoliczności faktycznych sprawy, w dniu 14 listopada 2018 r. skarżący uzyskał fachową pomoc prawną od adwokata A. J.. Ten dzień organ uznał za datę ustania przyczyny uchybienia terminu. Wówczas bowiem skarżący został poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach procesowych i niewykorzystanej możliwości zaskarżenia pisma organu z dnia 29 czerwca 2018 r., stanowiącego postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania obiektów na terenie Ośrodka Wczasowego A w J.

W ciągu 7 dni od powyższego zdarzenia skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie od postanowienia z dnia 29 czerwca 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach rozpoznawanej sprawy.

W przekonaniu Sądu, skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy we wniesieniu zażalenia okolicznością braku pouczenia przez organ I instancji co do możliwości wniesienia zażalenia oraz nienadaniem pismu z dnia 29 czerwca 2018 r. właściwej formy procesowej, obejmującej m.in. podstawę prawną, świadczącą o właściwym rozpoznaniu wniosku skarżącego. Brak pouczenia o środkach zaskarżenia przysługujących od wydanego rozstrzygnięcia procesowego stanowiło przeszkodę w podjęciu przez skarżącego właściwych kroków prawnych, czemu kres położyła informacja o jego sytuacji prawnej uzyskana od prawnika.

Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego co do tego, że w okresie od dnia doręczenia skarżącemu pisma organu, tj. od dnia 5 lipca 2018 r., do dnia wizyty skarżącego u profesjonalnego pełnomocnika, tj. do dnia 14 listopada 2018 r., skarżący nie był pozbawiony prawa i możliwości wniesienia zażalenia. Stanowisko wyrażone przez organ cechuje wyraźna niekonsekwencja rzutująca na ocenę jego zasadności. Z jednej strony organ zaakceptował ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w dacie wizyty skarżącego u adwokata w dniu 14 listopada 2018 r., potwierdzając tym samym, że stwierdził wystąpienie takiej przyczyny w niniejszej sprawie, a z drugiej strony stwierdził brak wystąpienia w sprawie wymagającej uprawdopodobnienia przyczyny uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Na koniec organ uznał, ze skarżący nie uprawdopodobnił, że nie z własnej winy nie dochował terminu do wniesienia zażalenia. Stanowisko to, jako wewnętrznie sprzeczne, nie zasługiwało na aprobatę.

W ocenie Sądu, z powodu braku pouczenia w piśmie z dnia 29 czerwca 2018 r. o przysługującym skarżącemu zażaleniu przeszkoda do jego wniesienia trwała od dnia doręczenia tego pisma w dniu 5 lipca 2018 r. do dnia uzyskania wiedzy o jego rzeczywistej sytuacji prawnej w dniu 14 listopada 2018 r. Jeśli bowiem strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2016 r., II OSK 1365/16, LEX nr 2190741).

Konsekwentnie, przyjmując że brak pouczenia może stanowić przyczynę uchybienia terminu, uznać należało, że skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Odmienne stanowisko organu odwoławczego, które stało się podstawą wydania zaskarżonego postanowienia, pozostaje w sprzeczności z art. 58 § 1 k.p.a. oraz z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, naruszając podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8 i 9 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien merytorycznie rozpoznać zażalenie skarżącego od postanowienia organu I instancji z dnia 29 czerwca 2018 r.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 597 zł, na którą oprócz zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego uprawniał przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stanowiąc, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.