Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 528/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 2, § 6 ust. 1,2,3 i 5
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. art. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 2 pkt 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2 lit. a,b,c, art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi Spółki M spółki jawnej na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia 16 czerwca 2014r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powołując się na przepisy § 2 i § 6 ust. 1, 2, 3 i 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w Sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009: r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1 ze zm.), art. 2 lit. a, b, c, art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające Rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/2007 oraz uchylające Rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. U. WE L 30/16 z dnia 31.01.2009 r.), art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z dnia 28 stycznia 2011 r., str. 8), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 r. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku na rok 2011 o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania odmówił przyznania tej płatności Spółce M spółka jawna.

W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 17 maja 2011 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wpłynął wniosek o przyznanie płatności na rok 2011 M.C. wraz załącznikami graficznymi, w którym zadeklarowano do płatności ONW działki rolne: AB, ĄC, AD, AE, AF, AG, AH, AI, AK, AL, AŁ, AM, AN, AO, AP, AR, AS, AT, AW, AX, AY, AZ, BA, BC, N, O, P, R, S, T, W, X, Y, Z o łącznej powierzchni 60,71 ha.

Z kolei w dniu 1 czerwca 2011 r. do Biura Powiatowego wpłynęła zmiana do wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 złożonego przez M.C..

W tym samym dniu do Biura Powiatowego wpłynął także wniosek transferowy Spółki M spółka jawna na rok 2011 wraz z umową przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] maja 2011r. oraz innymi dokumentami, który stanowił wniosek o przejęcie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) w przypadku przekazania gospodarstwa, o którym mowa w § 6 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r.

Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego obejmującego zarówno wyniki kontroli na miejscu przeprowadzoną w dniu [...] kwietnia 2012r., [...] maja 2012r. oraz [...] maja 2012r., jak i m. in. analizę dokumentów postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygn. akt [...] prowadzonego m. in. przeciwko M.C. o to, ze działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, w okresie od roku 2006 do 2010, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkich odstępach czasu doprowadziła Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział do niekorzystnego rozporządzenia pieniędzmi w ten sposób, że złożyła w Agencji poświadczające nieprawdę dokumenty, z których wynikało, że jest użytkownikiem gruntów rolnych i z tego tytułu uzyskała nienależne dotacje znacznej wartości z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności z tytułu wpierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz płatności rolnośrodowiskowej, tj. o czyn z art. 297 § 1 kk i art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 i art. 12 kk, akt oskarżenia Prokuratora Prokuratury Okręgowej, w którym wskazano, iż w toku prowadzenia przeciwko M.W. postępowania przez Prokuratora Rejonowego pod sygnaturą [...] o czyny z art. 207 § 1 kk i inne okoliczności, zostały ujawnione okoliczności uzasadniające podejrzenie, że M.W. - właściciel ponad tysiąca hektarów gruntów rolnych wspólnie z innymi osobami m.in. M.C. doprowadził Skarb Państwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem otrzymując nienależne dotacje do posiadanych przez siebie gruntów. Analizując dokumenty sprawy, w tym zeznania świadków i wyjaśnienia składane przez podejrzanych w ramach tych postępowań karnych, organ doszedł do przekonania, iż wnioskodawczyni M.C. nie była posiadaczem gruntów zgłoszonych w przedmiotowym wniosku do płatności ONW.

W konsekwencji organ uznał, że wniosek transferowy Spółki M Spółka Jawna nie spełnia wymogu przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 6 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. bowiem M.C. nie będąc posiadaczem gospodarstwa rolnego zgłoszonego do płatności nie mogła skutecznie przekazać (przenieś posiadania) gospodarstwa rolnego rzecz spółki. Tym samym Spółka nie spełnia warunku przyznania płatności, bowiem nie spełnia warunku, o którym mowa w § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. w zw. z art. 2 lit a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, bowiem nie jest posiadaczem działek wskazanych we wniosku o przyznanie płatności.

Zdaniem organu całokształt okoliczności faktycznych potwierdza również zaistnienie swoistego "mechanizmu stwarzania sztucznych warunków", o którym mowa w art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2988/95, art. 4 ust, 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, mającego na celu obejście przez M.W. przepisów prawa w celu uniknięcia stawek degresywnych lub limitu powierzchni do której można uzyskać płatności (płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowe). Na prawidłowość ustaleń organu w tym zakresie wskazuje między innymi okoliczność, iż przypadek M.C. nie był jednostkowy, lecz analogiczna sytuacja dotyczyła innych osówb, w tym pracowników zatrudnionych w firmie A ubiegających się o przyznanie płatności. W związku z faktem sztucznego podziału gospodarstwa rolnego przez M.W., M.C. (od której Spółka M Spółka Jawna przejęły płatności) nie była posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 r., a tym samym nie mógł zostać spełniony warunek niezbędny do przejęcia płatności przez Spółka M Spółka Jawna, określony w § 6 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r.

2. Spółka M spółka jawna odwołała się od powyższej decyzji. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji bądź też ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem.

W uzasadnieniu strona zarzuciła I instancji nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej gdyż organ oparł się wyłącznie na protokołach przesłuchań z postępowania przygotowawczego, tymczasem organ nie może czynić ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie zeznań świadków, którym postawiono zarzuty, albowiem takowe zeznania zgodnie z art. 182 § 3 Kodeksu postępowania karnego nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Nie można również czynić ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie, albowiem osoba taka nie jest pouczona o treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie. Podniesiono również, że kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje dowodu z akt sprawy karnej. Możliwe jest jedynie dopuszczenie w charakterze dowodu określonych dokumentów zawartych w aktach innej sprawy. Bez naruszenia zasady bezpośredniości, możliwe jest jedynie dopuszczenie dowodu z poszczególnych, ściśle określonych dokumentów, a nie mogą to być protokoły zeznań świadków przesłuchanych w innej sprawie.

Strona wskazała także, iż nieuprawnione jest twierdzenie, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności. Nie powołano bowiem ani jednego dowodu przemawiającego za tym twierdzeniem. Zdaniem strony organ oparł się jedynie na domysłach, a nie dowodach.

W podsumowaniu odwołania podkreślono zaś, iż U sp. j. jest posiadaczem wszystkich działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności, które utrzymuje w dobrej kulturze rolnej i spełnia wszelkie wymogi do przyznania płatności. Niezależnie od powyższego odwołanie od decyzji nr [...] zostało złożone także przez Spółkę M sp.j. samodzielnie, zarzucając organowi błędy w ustaleniach faktycznych.

3. Po rozpatrzeniu w/w odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Pomiarowego z dnia [...] czerwca 2014 r.

Organ w obszernym uzasadnieniu opisał zarówno przebieg postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego, jak i czynności postępowania wyjaśniającego podjęte na etapie postępowania odwoławczego. Przytoczył całe fragmenty dokumentów oraz zeznań, które stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń. Przeanalizował wzajemne relacje podmiotów związanych ze skarżącą, oraz ze zgłoszonymi do płatności gruntami, w tym system zarządzania tymi gruntami, ich obsługi zarówno faktycznej (rolniczej), jak i organizacyjnej, które również wpłynęły na przyjęte rozstrzygniecie.

Wskazując na treść przepisów rozporządzenia z 11 marca 2009 r., ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009, Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008, załącznika II do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009 oraz Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011i Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 wyjaśnił zasady i warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, a także zasady dokonywania transferu tej płatności w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, organ zwrócił uwagę, że w ich świetle istotne znaczenie ma ustalenie, czy pierwotny wnioskodawca był faktycznie posiadaczem gruntów rolnych, które następnie przekazał wnioskodawcy składającemu wniosek transferowy. W tym zakresie odwołał się organ do pojęcia posiadania.

Organ odwoławczy - mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym także zeznania M.C. złożone w toku postępowania administracyjnego, które potwierdzają zeznania złożone wcześniej przed organami ścigania – uznał, iż w omawianej sprawie nie można mówić o objęciu w posiadanie przez Spółkę M sp. j. gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego M.C.. Zauważyć bowiem należy, iż Spółka nie może przejąć wniosku i objąć w posiadanie działek rolnych, których posiadaczem nie była M.C.. W jego ocenie zaś z zeznań pierwotnej wnioskodawczyni, potwierdzonych również przez inne osoby, wynika jednoznacznie, iż posiadaczem m.in. gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku z dnia [...] maja 2011r. (data wpływu), a następnie zgłoszonych jako przejęte w dniu [...] maja 2011r. przez Spółkę M sp. j. był wyłącznie M.W.. Tym samym w niniejszej sprawie płatności za rok 2011 nie mogą zostać przyznane wobec nie spełnienia przez w/w spółkę wymagań, o których mowa w § 6 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r.

Dalej Dyrektor wyjaśnił, iż użyte w wymienionym przepisie sformułowanie przekazanie gospodarstwa rolnego dotyczy sytuacji, gdy następuje przekazanie całego gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 2b Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 gospodarstwo oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Natomiast w myśl art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008 gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Wspólnoty Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. W świetle okoliczności rozpatrywanej sprawy Spółka M sp. j. nie mogła objąć w posiadanie gospodarstwa rolnego M.C., albowiem ta nigdy nie była posiadaczem takiego gospodarstwa, a jedynie fikcyjnym użytkownikiem gruntów rolnych wchodzących w skład spójnego gospodarstwa, którego posiadaczem był M.W..

Co więcej, w świetle wskazanych w niniejszej decyzji przepisów prawa, M.C. nie była rolnikiem, o którym mowa w art. 2a Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, jak również nie prowadziła działalności rolniczej, o której mowa w art. 2c Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. W konsekwencji Dyrektor Oddziału Regionalnego stwierdził, iż Kierownik Biura Powiatowego słusznie uznał, że M.C. nie mogła skutecznie przekazać gospodarstwa rolnego w myśl § 6 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. na rzecz Spółki M sp. j. Wynika to z faktu, że M.C. w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2011 nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, a w związku z tym brak jest spełnienia przesłanki § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. (posiadanie gospodarstwa), a co za tym idzie nie była uprawniona do złożenia takiego wniosku. W konsekwencji powyższego w przedmiotowej sprawie nie mogło zaistnieć przekazanie gospodarstwa w myśl § 6 tego rozporządzenia.

Ponadto Dyrektor stwierdził, że Spółka M sp.j. nie wypełnia wskazanych powyżej przesłanek, na podstawie których przyznawane są płatności ONW albowiem działania spółki skierowane były na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w przedmiotowym. W tym zakresie organ wskazał, że grunty rolne zgłoszone do płatności na rok 2011 przez Spółka M sp. j. (na podstawie fikcyjnego przejęcia od M.C.) wchodziły w rzeczywistości w skład gospodarstwa rolnego M.W. i były przez niego zarządzane, a co za tym idzie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość. Podział miał na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie przez M.W. nienależnych uprawnień do płatności ONW (oraz innych rodzajów pomocy finansowej realizowanych przez ARiMR).

Organ szczegółowo opisał poczynione w sprawie ustalenia dotyczące wzajemnych powiązań osób fizycznych i spółek, które deklarowały w różnych okresach te same działki rolne, wchodzące w skład gospodarstwa M.W., a także szereg mechanizmów działania wszystkich tych podmiotów, które w jego ocenie świadczą o działaniu zmierzającym do obejścia zapisów § 3 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. Dalej wskazał, że dokonując analizy zadeklarowanych powierzchni w zakresie płatności ONW ustalono, M.W. dzieląc swoje gospodarstwo na poszczególne osoby i które występowały o płatności wynika, że kwota płatności ONW tylko z jednego roku wyniosła 167 049,10 zł. Natomiast jeśli M.W. zadeklarowałby w/w powierzchnię tylko jednym wnioskiem otrzymałby kwotę płatności ONW w wysokości 22 375 zł (max. do 300 ha). Tak więc dzieląc swoje gospodarstwo na mniejsze w jednym tylko roku M.W. mógł zyskać 144 674,10 zł z tytułu płatności ONW.

Ponadto w przypadku podziału gospodarstwa na mniejsze nie będzie miał zastosowania art. 16 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, zgodnie z którym obszary zadeklarowane przez beneficjenta, które otrzymują tę samą stawkę pomocy w ramach określonego środka obszarowego, uznaje się za tworzące jedną grupę upraw. W przypadku stosowania degresywnych kwot pomocy uwzględnia się jednak średnią tych kwot w stosunku do odpowiednich obszarów zadeklarowanych. W tym zakresie zatem organ stwierdził wystąpienie okoliczności uzasadniających zastosowanie w sprawie art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Organ odwoławczy uznał również, że organ I instancji prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie rozpatrzył cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz podjął wszelkie niezbędne czynności procesowe, zmierzające do udokumentowania stanu posiadania gruntów rolnych zlokalizowanych na działkach, do których o przyznanie płatności ONW na rok 2011 wnioskowała początkowo M.C., a które to następnie zostały zgłoszone do płatności na rok 2011 jako przejęte przez Spółkę M sp. j. Podkreślił, że przeprowadzone w tym zakresie postępowanie dowodowe było prawidłowe. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w tym zakresie wskazał, że zgodnie z art. 75 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Podkreślił przy tym obowiązek organów administracji dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wynikający z art. 7 i art. 77 k.p.a. Tym samym uznanie za dowód w sprawie dokumentów pochodzących z postępowania przygotowawczego oraz sądowego w sprawach karnych uznał za prawidłowe. Ponadto organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, że osoby zeznające nie były pouczone o treści art. 233 § 1 kodeksu karnego. Każdy protokół, pod którym osoby podejrzane się podpisywały, zawierał klauzulę o uprawnieniach i obowiązkach określonych w art. 300 kodeksu postępowania karnego. W przedmiotowym artykule wskazano, że zastosowanie mają przepisy art. 177-192a czyli również art. 190 § 1 i § 2 kodeksu postępowania karnego stanowiący, że przed rozpoczęciem przesłuchania należy uprzedzić świadka o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy łub zatajenie prawdy. W postępowaniu przygotowawczym świadek podpisuje oświadczenie, że został uprzedzony o tej odpowiedzialności.

Zwrócił również uwagę, że S.M. (występująca w imieniu spółki) oraz M.W. po mimo wielokrotnych wezwań nie stawili się na przesłuchania w celu złożenia wyjaśnień w sprawie. Nie udzielili także odpowiedzi na skierowane do nich, za pośrednictwem pełnomocnika, wezwanie do złożenia wyjaśnień na piśmie. Tymczasem zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 173) strona oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa bowiem na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W niniejszej sprawie – zdaniem organu – strona nie wykazała przesłanek, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie przedstawiła żadnych dowodów, które podważałyby ustalenia faktyczne organu poczynione w oparciu o powołany materiał dowodowy.

4. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyło U sp. jawna, które wniosło o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji bądź uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 19 Kpa w zw. z art. 21 § 1 ust. 3 Kpa w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i nieuwzględnienie okoliczności, iż kierownik biura powiatowego ARiMR jest właściwy według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika, co powoduje, iż decyzje wydane zostały przez organ niewłaściwy;

- art. 7 Kpa w zw. z art. 77 k.p.a., polegające na zaniechaniu zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego.

- dokonanie ustaleń na podstawie protokołów zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty, co zgodnie z art. 182 § 3 kpk nie może stanowić dowodu w sprawie - bezwzględny zakaz dowodowy oraz poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie, w sytuacji gdy osoba je składająca nie jest pouczana o treści art. 233 § 1 kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie i w konsekwencji oparcie się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie.

- pozbawienie strony postępowania prawa do złożenia zeznań w sprawie przed pierwszą instancją, gdzie strony winny być przesłuchane z urzędu, czego próby sanowania tych czynności przez organ drugiej instancji, nie mogą zastąpić.

- pominięcie dowodu z zeznań stron w sytuacji gdy z powodu choroby strony nie mogły zostać przeprowadzone, co w istocie potwierdza, że całe postępowanie było jednoinstancyjne, a nie dwuinstancyjne, tak jak nakazują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

- błędne przyjęcie, iż skarżący nie jest posiadaczem gospodarstwa bądź stworzył sztuczne warunki, w sytuacji gdy brak jest ku temu dowodów.

- przyjęcie, iż jedynym i zupełnym dowodem w postępowaniu administracyjne w przedmiocie przyznania płatności za rok 2011 jest akt oskarżenia, w sytuacji gdy zarówno okres objęty postępowaniem, jak i jego strona nie pozostają w żadnym związku przyczynowym i zarazem materialnym z zagadnieniami prawnymi objętymi aktem oskarżenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. 2014. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U 2016. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

6. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (DZ.U.2007 Nr 64 poz. 427), zwana dalej ustawą oraz wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem ONW.

Stosownie do treści art. 10 ust 1 ustawy pomoc jest przyznawana:

1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;

2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.

Przytoczony powyżej przepis odsyła do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005,) oraz do przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia.

W oparciu o przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013.

W analizowanej sprawie nastąpiło przeniesienie posiadania zadeklarowanych do płatności ONW działek gruntu. Przeniesienie posiadania nie miało wpływu na zmianę właściwości miejscowej organu, bowiem w sprawie znalazły zastosowanie przepisy § 6 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia ONW, zgodnie z którymi organ do którego złożono wniosek o przyznanie płatności jest nadal właściwy w sprawie, a przejmujący posiadanie wstępuje w miejsce przekazującego posiadanie. Czyni to niezasadnym zarzut niewłaściwości organu postawiony na wstępie skargi.

7. Odnosząc się dalszych kwestii stosownie do treści § 2 rozporządzenia ONW płatność przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli spełnia on łącznie następujące warunki: jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Z powyższego wynika, że koniecznym warunkiem uzyskania płatności ONW jest posiadanie działek rolnych o minimalnym areale wynoszącym 1 ha, na dzień 31 maja roku którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności i prowadzenie na nich "działalności rolniczej". "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. II GSK 2294/13, Lex).

Należy mieć na uwadze, że w odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie. Podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie je użytkuje, prowadzi na nich działalność rolniczą i to w dacie złożenia wniosku. Legitymowanie się prawem własności określonego gruntu bądź jego posiadaniem nie wystarcza dla otrzymania płatności ONW, konieczne jest ich rolnicze użytkowanie przez osobę ubiegającą się o płatność, które przejawia się w podejmowaniu szeregu czynności agrotechnicznych związanych z uprawą ziemi oraz podejmowaniem decyzji w tym przedmiocie.

8. W wyroku z dnia 7 marca 2012 r. sygn. II GSK 88/11 (Lex) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, zgodnie z którym dla przyznania pomocy określonej w ustawie z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ww. ustawy. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie posiada wnioskowane grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z odpowiednimi normami. Dalej Sąd stwierdził, że stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 Kpa. W postępowaniu w sprawie pomocy to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne.

9. Oceniając tak zgromadzony materiał dowodowy w badanej sprawie stwierdzić przyjdzie, że tok postępowania organu nie naruszył obowiązującej procedury administracyjnej. Brak jest przepisu prawa, który wyrażałby generalną zasadę niedopuszczalności wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań strony w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu karnym, także w sytuacji gdy istniał odpowiedni zakaz dowodowy na gruncie postępowania karnego (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt II GSK 798/09, Lex).8. Zdaniem Sądu organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie naruszyły powołanych wyżej przepisów. W świetle powołanych wyżej przepisów szczególnych, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Takie działania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zostały podjęte. Jednak wspólnicy skarżącej spółki jawnej S.M. i M.W. pomimo wielokrotnie wyznaczanych terminów nie stawili się w celu złożenia wyjaśnień dotyczących posiadania gruntów, a po skierowaniu do profesjonalnego pełnomocnika skarżącej spółki jawnej wezwania do złożenia wyjaśnień na piśmie, odnośnie użytkowania gruntów rolnych zgłoszonych do płatności, takie wyjaśnienia nie zostały złożone.

Skarżąca spółka jawna, na której ciąży ciężar dowodu, mimo kierowanych do niej wezwań nie tylko zatem nie przedstawiła dowodów, które uzasadniałyby wystąpienie przez ten konkretnie podmiot o płatności, ale również nie podjęła jakiegokolwiek współdziałania z organami w celu wykazania powyższego. Powoływanie się przez skarżącą spółkę na tytuł prawny do zgłoszonych do płatności gruntów nie jest wystarczające.

Zaniechanie przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie przez skarżącą spółkę jawną odrębnego gospodarstwa rolnego, przez które - zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej – należy rozumieć wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą, wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną powoduje, że prawidłowo organy przyjęły, że skarżąca nie wykazała tej okoliczności.

Podkreślenia wymaga, że to od konkretnych podmiotów podejmujących działalność gospodarczą zależy, w jakiej formie organizacyjnej (prawem dopuszczalnej), będą prowadzić dane przedsięwzięcie, a więc np. produkcję rolną. Prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki jawnej, nie może zwalniać od obowiązku wykazania, że to ten podmiot samodzielnie prowadzi działalność rolniczą i na własny rachunek użytkuje konkretne objęte wnioskiem o przyznanie płatności grunty rolne. Sąd w pełni akceptuje stanowisko prezentowane w objętej skargą decyzji, że w toku postępowania skarżąca spółka jawna nie przedstawiła żadnych dowodów to potwierdzających, a tym samym prawidłowe było ustalenie, że w 2012 r. nie była faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych do płatności działek i nie prowadziła na nich samodzielnej działalności rolniczej.

10. Nie budzą też zastrzeżeń Sądu ustalenia organów dokonane na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach postępowania karnego, odnośnie sztucznego tworzenia w okresie od 2004 do 2011 r. przez M.W. oraz osoby i podmioty z nim powiązane warunków do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemów wsparcia. Należy jednak zauważyć, iż działania te w stosunku do skarżącej spółki jawnej, w odniesieniu do 2012 r. i zgłoszonych do płatności gruntów, nie przyniosły efektu w postaci stworzenia warunków polegających na posiadaniu gruntów zgłoszonych do płatności oraz prowadzeniu na nich działalności rolniczej, albowiem okoliczności te nie zostały wykazane.

W tej sytuacji nie zaistniały przesłanki do zastosowania regulacji przewidzianej w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może bowiem dotyczyć "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności, czyli posiadanie gruntów zgłoszonych do płatności oraz prowadzenie na nich działalności rolniczej. W przypadku skarżącej warunki nie zostały skutecznie stworzone albowiem skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów i nie prowadziła na nich działalności rolniczej i już z tego względu nie mogła otrzymać płatności.

11. Zważywszy na omówiony zakres obowiązków procesowych organu w sprawie o przyznanie płatności, bezzasadne okazały się wywody pełnomocnika strony, iż organy orzekające w sprawie nie uzyskały z postępowania karnego tych dowodów, które miałyby świadczyć o tym, że to skarżąca Spółka była posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych oraz podejmowała na nich działania opisane w skardze, świadczące o ich rolniczym wykorzystywaniu. Stanowisko prezentowane w tym zakresie pozostaje sprzeczne z powołanymi już regulacjami art. 21 ustawy PROW.

Rozstrzygając w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż nie zasługują na uwzględnienie także pozostałe wnioski dowodowe zgłoszone w skardze. Odnośnie protokołów rozpraw z dnia [...] marca 2016 r. i z dnia [...] grudnia 2015 r., to obrazują one jedynie aktualne we wskazanych datach stanowiska procesowe oskarżonych w odniesieniu do stawianych im zarzutów obejmujących okres lat 2004-2011, nadto pierwszy z protokołów jest dokumentem powstałym już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Z przedstawionych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało ją oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.