Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2879/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1, art. 40a ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 7, 28, 77, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27, art. 28, art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1219
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 3 pkt 1, art. 17 ust. 1
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu produktu zafałszowanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (nazywany dalej "Prezesem UOKiK") decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, - dalej "k.p.a."), art. 1 ust. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 ze zm.) oraz art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm., - dalej "ustawa o jakości"), po rozpatrzeniu odwołania W. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (nazywanej dalej "Stroną", "Skarżącą"), utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] (nazwanego dalej [...] WIIH) z [...] maja 2013 r. (nr akt sprawy: [...] i [...]) nakładającą na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 50 834,35 (słownie: pięćdziesiąt tysięcy osiemset trzydzieści cztery 35/100) złotych z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanej jednej partii "masła ekstra".

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [...] listopada 2012 r., w związku ze skargą konsumenta, inspektorzy reprezentujący [...] WIIH, przeprowadzili kontrolę w hipermarkecie E. w [...] przy ul. Z. [...], należącym do Skarżącej.

W toku kontroli inspektor [...] WIIH, w oparciu o protokół pobrania próbki produktu nr [...] z [...] listopada 2012 r., pobrał do badań laboratoryjnych próbkę podstawową w ilości 5 opakowań jednostkowych artykułu rolno-spożywczego o nazwie "masło ekstra" 82% tłuszczu, o masie netto 200 g, oznaczonego datą minimalnej trwałości: "najlepiej spożyć przed 5.12" i numerem partii produkcyjnej "[...]", z partii 2439 opakowań jednostkowych wartości 7049,00 zł, wyprodukowanego przez M. Sp. z o. o., ul. M. [...],[...]-[...] G.

Jednocześnie z tej samej partii produktu, pobrano, zabezpieczono i pozostawiono pod nadzorem osoby upoważnionej do reprezentowania kontrolowanego w trakcie kontroli dodatkową próbkę kontrolną, w tej samej ilości, co udokumentowano w protokole pobrania próbki kontrolnej z [...] listopada 2012 r., nr [...].

Badania próbki masła przeprowadziło Laboratorium Kontrolno-Analityczne UOKiK z siedzibą w Olsztynie. Jednostka badawcza stwierdziła, że próbka masła ekstra nie odpowiadała deklaracji producenta podanej w oznakowaniu artykułu rolno-spożywczego oraz wymaganiom określonym w przepisach załącznika XII i XV do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz; przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U.L 299 z 16.11.2007 s. 1 ze. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1234/2007") i w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 445/2007 z dnia 23 kwietnia 2007 r. ustanawiającym niektóre szczegółowe zasady w celu stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2991/94 określającego normy dla tłuszczów do smarowania oraz stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1898/87 w sprawie ochrony nazw stosowanych w obrocie mlekiem i przetworami mlecznymi (Dz. U. L 106 z 24.4.2007r., zwanego dalej "rozporządzeniem nr 445/2007") - z uwagi na niższą zawartość tłuszczu (średnio 77 % zamiast zadeklarowanych 82 % ± 1 %), wyższą zawartość wody (w granicach od 20,8% do 21,1% zamiast wymaganych nie więcej niż 16%) i suchej masy beztłuszczowej (w granicach od 2,3% do 2,4% zamiast wymaganych nie więcej niż 2%) oraz obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym (na poziomie 63,79%) i steroli pochodzenia roślinnego wskazujących na obecność tłuszczu roślinnego (β-sitosterolu, campesterolu, stigmasterolu i brassicasterolu) - co udokumentowano w sprawozdaniu z badań z [...] listopada 2012 r. nr [...].

Pismem z [...] listopada 2012 r. Skarżąca została poinformowana o wynikach badań laboratoryjnych oraz o prawie do złożenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej. Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i w piśmie z [...] listopada 2012 r. wniosła o zbadanie próbki kontrolnej przedmiotowego produktu.

Badania próbki kontrolnej potwierdziły, ze masło było niezgodne z deklaracją producenta zawartą w jego oznakowaniu oraz z przepisami o jakości handlowej, z uwagi na: obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym (na poziomie 62,33%) i steroli pochodzenia roślinnego, a także wyższą zawartość wody (w granicach od 20,6% do 20,8% zamiast wymaganych nie więcej niż 16%) i suchej masy beztłuszczowej (na poziomie 2,1% zamiast wymaganych nie więcej niż 2%) oraz niższą zawartość tłuszczu (średnio 77% zamiast zadeklarowanych 82% ± 1%), co udokumentowano w sprawozdaniu z badań z [...] grudnia 2012 r., nr [...].

Po zapoznaniu się z wynikami badań laboratoryjnych, strona pismem z [...] marca 2013 r. poinformowała organ o podjętym działaniu naprawczym polegającym na wstrzymaniu dostaw i zaprzestaniu współpracy z producentem. Dodała, że zakwestionowana partia masła została sprzedana, zanim Skarżąca otrzymała sprawozdania z badań laboratoryjnych.

Pismem z [...] marca 2013 r. [...] WIIH zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o jakości, kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanej partii masła.

W piśmie z [...] stycznia 2013 r., skierowanym do [...] WIIH pełnomocnik producenta masła ekstra M. Sp. z o. o., zakwestionował wyniki badań laboratoryjnych, wyjaśniając równocześnie, że producent przekazał do badań w renomowanym, akredytowanym laboratorium analitycznym próbki masła ekstra z tej samej partii, z której została pobrana próbka do badań w toku kontroli, a pochodzącej z tzw. "biblioteczki", w której przechowywane są próbki większości partii tego produktu wprowadzonego wcześniej do obrotu. Ponadto w piśmie tym pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z wyników badań próbki z tzw. "biblioteczki".

W odpowiedzi z [...] stycznia 2013 r. [...] WIIH wyjaśnił, że firma M. Sp. z o.o. nie jest stroną toczącego się postępowania, a do składania wniosków dowodowych uprawniona jest wyłącznie strona postępowania. Ponadto [...] WIIH wyjaśnił, że producent wnioskuje o przeprowadzenie dowodu ze sprawozdań, które nie dotyczą zabezpieczonych przez inspektora próbek masła. Przepisy ustawy o Inspekcji Handlowej określają procedury postępowania kontrolnego, które odnośnie badania próbek kontrolnych przewidują badania próbek zabezpieczonych w trakcie kontroli. W niniejszej sprawie została przebadana zarówno próbka produktu, jak i próbka kontrolna produktu. W obu przypadkach stwierdzono obecność tłuszczu obcego, co jednoznacznie wskazuje na zafałszowanie przedmiotowego masła.

Decyzją z [...] maja 2013 r., [...] WIIH, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o jakości nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 50.834,35 złotych z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanej jednej partii masła.

Pismem z [...] maja 2013 r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z [...] maja 2013 r. Podnosząc szereg zarzutów Strona wniosła również o przeprowadzenie dowodu:

- ze sprawozdania z badań nr [...] próbki kontrolnej masła, na okoliczność właściwej jakości zakwestionowanego produktu,

- z pisma WIIH w L. z [...] maja 2013 r. do N. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na okoliczność, że stanowisko [...] WIIH w sprawie badania próbek kontrolnych po upływie ich okresu ważności jest negatywne,

- przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, będących pracownikami producenta, na okoliczność właściwej jakości zakwestionowanego produktu;

- w postaci przedłożenia do akt sprawy przez organ administracji publicznej dokumentów zaświadczających, że próbka przedmiotowego masła została dostarczona do laboratorium zgodnie z terminem określonym w Polskiej Normie PN-EN ISO 707;

- w postaci przedłożenia do akt sprawy przez organ administracji publicznej dokumentów zaświadczających, że od momentu pobrania próbki przedmiotowego masła do czasu jej dostarczenia do laboratorium, była ona przechowywana w warunkach zgodnych z Polską Normą PN-EN ISO 707;

- w postaci przedłożenia do akt sprawy przez organ administracji publicznej dokumentu poświadczającego uprawnienia do pobierania próbek produktów dla osób, które pobierały próbki przedmiotowego masła.

Prezes UOKiK, po rozpatrzeniu zarzutów odwołania od decyzji z [...] maja 2013 r. nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia, stwierdzając, że w sprawie zostały podjęte wszelkie niezbędne kroki do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co każe odrzucić jako niezasdny zarzut naruszenia przez organ art. 7 i 77 k.p.a.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kontrolowanym, a tym samym stroną postępowania była wyłącznie Skarżąca, która w świetle art. 15 ustawy o Inspekcji Handlowej, jako jedyna mogła brać udział w czynnościach kontrolnych i tylko jej, w myśl art. 127 k.p.a., przysługiwało prawo do złożenia środka odwoławczego od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Tym samym, dopuszczenie producenta, jak chciałaby Strona, do udziału w czynnościach kontrolnych pobierania próbek, wykonywanych przez inspektorów Inspekcji Handlowej u przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą na etapie obrotu detalicznego pozostaje poza przepisami postępowania i stanowi to naruszenie przepisów ustawy o Inspekcji Handlowej.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, do zadań Inspekcji Handlowej należy m.in. kontrola produktów znajdujących się w obrocie handlowym lub przeznaczonych do wprowadzenia do takiego obrotu (w tym w zakresie oznakowania i zafałszowań) oraz kontrola usług. Kontrola ta nie obejmuje kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych u producentów oraz kontroli jakości zdrowotnej środków spożywczych określonych w przepisach odrębnych. Powyższa regulacja znajduje również potwierdzenie w art. 17 ust. 3 ustawy o jakości, zgodnie z którym, nadzór nad jakością handlową artykułów rolno-spożywczych w obrocie detalicznym sprawuje Inspekcja Handlowa. Kontrola w powyższym trybie nie może być zatem przeprowadzona u producenta, a w konsekwencji nie mógł być on stroną niniejszego postępowania, jak i adresatem decyzji kończącej to postępowanie.

Powołując się na art. 3 pkt 10 ustawy o jakości, Prezes UOKiK przytoczył definicję zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego. Następnie wskazał, że stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Pojęcie Jakości handlowej" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 5 tej ustawy, jako cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Prezes UOKiK, wskazując na protokoły kontroli z [...] listopada 2012 r. i z [...] listopada 2013 r. oraz sprawozdania z badań z [...] listopada 2012 r., nr [...] i z [...] grudnia 2012 r., nr [...], uznał, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o znany stronie materiał dowodowy, z którego niezbicie wynika, że wprowadzone przez Skarżącą do obrotu masło było zafałszowane, co uzasadniało wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości.

Prezes UOKiK zaznaczył, że w prawie żywnościowym pojęcie "wprowadzania do obrotu" dotyczy każdego etapu obrotu (w tym także sprzedaży detalicznej) i nie jest zawężone jedynie do pierwszego wprowadzenia na rynek przez producenta, czy też importera. Pojęcie "obrotu" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 4 ustawy o jakości, jako czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, gdzie czynnością jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją, oznacza posiadanie żywności w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Skarżąca, posiadała, w rozumieniu tego przepisu, produkt w celu sprzedaży, a więc wprowadziła go do obrotu.

Stosownie do art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Każdy z tych podmiotów: producent, przetwarzający lub dystrybutor, obarczony jest zatem obowiązkiem przestrzegania wymagań prawa żywnościowego w zakresie jakości handlowej, niezależnie od tego, na jakim etapie stwierdzona w toku kontroli nieprawidłowość powstała. W sytuacji, gdy nieprawidłowość powstała na wcześniejszym etapie obrotu (w tym na etapie produkcji) – powinna ona zostać wyeliminowana w dalszych jego ogniwach, przy czym w zależności od pozycji rynkowej podmiotu kontrolowanego zmieniać się będą jedynie możliwości realizacji tego obowiązku.

Nazwa środka spożywczego, zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm., nazywanej dalej , "ustawą o bezpieczeństwie żywności i żywienia"), przywołanym w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości, powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środka spożywczego w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów.

Oznakowanie środka spożywczego, w myśl art. 46 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, przywołanym w art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej, nie może wprowadzać konsumenta w błąd m.in. co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Prezes UOKiK przytoczył przepisy rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 w zakresie w jakim regulują one wymogi jakie musi spełnić produkt będący masłem, jak również przytoczył wyniki badań próbek spornego masła ekstra. Mając na względzie definicję artykułu rolno-spożywczego, zawartą w art. 3 pkt 10 ustawy o jakości, uznał, że Skarżąca, stosując nazwę produktu niezgodną z rzeczywistością, naruszyła art. 46 i 47 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, wprowadzając konsumentów w błąd, co do rzeczywistego charakteru nabywanego produktu, który wbrew przekazowi wynikającemu z nazwy nie był produktem, który konsumenci chcieli nabyć.

W tym stanie rzeczy Prezes UOKiK odrzucił jako niezasadne argument Strony o niewystąpieniu przesłanek uzasadniających uznanie wprowadzonego przez nią do obrotu produktu za zafałszowany. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji, że nie ma znaczenia - wbrew przekonaniu strony - czy zafałszowany produkt został wprowadzony do obrotu w wyniku celowego działania, czy też nie, gdyż nie jest to przesłanką do odstąpienia od wymierzenia kary w ogóle.

Art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości wprowadza mechanizm polegający na tym, że każdy, w stosunku do kogo zostanie spełniona przesłanka wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych podlega karze określonej w tym przepisie. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny, a przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Art. 40a tej ustawy, jest przepisem administracyjnym, a nie - wbrew temu, co próbuje dowieść strona - przepisem karnym, a tym samym nie uzależnia on zastosowania sankcji od stwierdzenia winy po stronie podmiotu, który wprowadził do obrotu produkt nieodpowiadający jakości handlowej. Stopień zawinienia strony jest jedną z pięciu przesłanek uwzględnianych dopiero na etapie ustalania wysokości kary pieniężnej, stosownie do art. 40a ust. 5 ustawy o jakości.

Prezesa UOKiK, podzielił pogląd organu I instancji co do przywołanego przez Stronę w odwołaniu sprawozdania z badań nr [...], gdzie przedmiotem badań były próbki rzekomo z tej samej partii masła, pochodzące z tzw. "biblioteczki" producenta, iż nie można uznać go za rzetelny dowód w sprawie. W ocenie organu odwoławczego, podważanie wyników badań próbki produktu i próbki kontrolnej masła, przeprowadzonych przez akredytowane Laboratorium UOKiK w Olsztynie, poprzez przedstawienie wyników badań dostarczonych przez producenta, z pominięciem procedur przewidzianych w obowiązującym prawie, a więc w sposób sprzeczny z prawem, nie zasługuje na uwzględnienie.

Prezes UOKiK za nieuzasadniony uznał również zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 29 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej w związku z przebadaniem próbki kontrolnej masła po upływie jego okresu ważności, tj. w dniach [...]-[...] grudnia 2012 r., podczas, gdy produkt ten był oznaczony datą minimalnej trwałości "najlepiej spożyć przed: 05.12", a w efekcie pozbawienie strony prawa do zakwestionowania wyników badań przedłożonych przez [...] WIIH. Organ powołał się w tym zakresie na art. 52 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, stwierdzając, że środki spożywcze oznakowane datą minimalnej trwałości lub terminem przydatności do spożycia mogą znajdować się w obrocie do tej daty lub terminu. Badania próbki kontrolnej rozpoczęto zatem w aktualnej dacie minimalnej trwałości, tj. 5 grudnia 2012 r. Nadto, okoliczność, że badanie próbki kontrolnej zostały zakończone [...] grudnia (tj. po upływie daty minimalnej trwałości), nie miała żadnego wpływu na wyniki tych badań, albowiem upływ daty minimalnej trwałości nie mógł w żaden sposób spowodować pojawienia się tłuszczu obcego (w tym tłuszczu roślinnego), czy też zmniejszenia się zawartości tłuszczu lub zwiększenia się zawartości wody w tym produkcie.

Prezes UOKiK wyjaśnił, że przywołane przez stronę przepisy art. 18 ust. 1-5 rozporządzenia (WE) nr 273/2008 o tytule "Pobieranie próbek oraz spory dotyczące wyników analiz" nie dotyczą procedur postępowania organów Inspekcji Handlowej, gdyż te zostały kompleksowo i wyczerpująco określone w ustawie o Inspekcji Handlowej oraz rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L 165 z 30.4.2004, s. 1 z późn. zm., zwanym dalej "rozporządzeniem (WE) nr 882/2004"). Organ zaznaczył przy tym, że rozporządzenie (WE) nr 273/2008, co do zasady jest: regulacją wydaną na potrzeby rynków rolnych i wszelkie zawarte w nim procedury mają zastosowanie w sprawach między kontrahentami lub w sytuacjach, gdzie nie zostały określone żadne inne procedury postępowania. Możliwość stosowania tych metod przez organy urzędowej kontroli żywności wynika z art. 11 i 12 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, które jednak nie obliguje tych organów do stosowania procedur postępowania zawartych w rozporządzeniu (WE) nr 273/2008.

Odnosząc się do zarzutów rażącego naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie wymiaru kary, a także naruszenia art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, z uwagi na wymierzenie kary zbyt wygórowanej i dotkliwej, Prezes UOKiK stwierdził, że z materiału dowodowego, wynika, że przy ustalaniu wysokość kary pieniężnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości, organ pierwszej instancji uwzględnił w sposób prawidłowy wszystkie kryteria określone w art. 40a ust. 5 tej ustawy (tj. stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia strony, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczym oraz wielkość jego obrotów), a także kierował się ogólnymi zasadami wyrażonymi z art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, z których wynika, że kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Organ odwoławczy podkreślił, że stronie wymierzono karę pieniężną w wysokości 50 834,35 zł, która stanowi 0,05 % przychodu strony za rok 2012, podczas gdy organ Inspekcji Handlowej był uprawniony do wymierzenia tej kary w granicach od l 000 zł do 10 166 869,2 zł, gdzie górna granica stanowi 10 % przychodu Strony za rok 2012.

Analizując wnioski dowodowe złożone przez Stronę w odwołaniu, Prezes UOKiK uznał, że nie mają one znaczenia w sprawie, gdyż: sprawozdanie z badań nr [...] odnosi się do badań wykonanych na produkcie z naruszeniem procedur postępowania określonych w ustawie o Inspekcji Handlowej; pismo WlIH w L. z [...] maja 2013 r. skierowane w odrębnym postępowaniu do N. Sp. z o.o. z siedzibą w M. (nr akt sprawy: [...]) nie prezentuje stanowiska organu Inspekcji Handlowej w kwestii zasadności przeprowadzania badań próbek kontrolnych po upływie ich okresu ważności, natomiast stanowi odpowiedź na e-mail tego przedsiębiorcy z [...] kwietnia 2013 r. i wyjaśnienie, że złożony przez niego wniosek o zbadanie próbki kontrolnej masła stał się bezprzedmiotowy, gdyż stwierdzona niezgodność nie spowodowała obniżenia jego cech jakościowych, uwzględniając dodatkowo upływ jego daty minimalnej trwałości; dowody z zeznań pracowników producenta masła nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż istotą postępowania [...] WIIH było sprawdzenie jakości handlowej produktu końcowego, a nie metody jego produkcji. Istotne dla sprawy było to, że na etapie obrotu detalicznego stwierdzono wprowadzenie do obrotu zafałszowanego masła, a nie na jakim etapie produkcji powstała zakwestionowana nieprawidłowość. Również wniosek dowodowy w przedmiocie przedłożenia do akt sprawy dokumentów poświadczających o zachowaniu przez organ pierwszej instancji wymagań wynikających z Polskiej Normy PN-EN ISO 707 (co do przechowywania próbki w ściśle określonych warunkach chłodniczych) organ odwoławczy uznał za niemający znaczenia w sprawie, szczególnie w świetle art. 18 pkt I rozporządzenia (WE) nr 273/2008. Jeżeli nie przedstawiono żadnych przepisów w odniesieniu do pobierania próbek, stosuje się przepisy zawarte w Polskiej Normie PN-EN ISO 707 - "Mleko i przetwory mleczne - Wytyczne do pobierania próbek". Prezes UOKiK podkreślił, że przepisami regulującymi kwestię pobierania próbek przez organy Inspekcji Handlowej jest rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów i jak wynika z akt sprawy, próbki zostały pobrane w sposób w nim wskazany. Ponadto, o tym, że próbki były przechowywane prawidłowo przez [...] WIIH świadczą protokoły przyjęcia próbki do badań nr [...] z [...] listopada 2012 r. (próbki produktu) i nr [...] z [...] grudnia 2012 r. (próbki kontrolnej), gdzie Laboratorium UOKiK w Olsztynie oceniło przydatność próbek do badań jako właściwą, a także same sprawozdania z badań z [...] listopada 2012 r. nr [...] (próbki produktu) i z [...] grudnia 2012 r. nr [...] (próbki kontrolnej), określające zabezpieczenie próbek. Czas i warunki przechowywania próbek zakwestionowanego masła w okresie od pobrania do momentu dostarczenia ich do laboratorium nie miały wpływu na powstanie w tym produkcie stwierdzonych niezgodności, np. na niemożliwe samoistne przekształcenie się tłuszczu mlecznego w tłuszcz niemleczny. Dodać należy, zgodnie z upoważnieniami do przeprowadzenia kontroli z [...] listopada 2012 r. nr [...] i z [...] listopada 2012 r. nr [...], wystawionymi przez [...] WIIH i doręczonymi w tych samych dniach osobie upoważnionej do reprezentowania kontrolowanego w trakcie kontroli, wskazani w nich inspektorzy zostali upoważnieni do przeprowadzenia kontroli w hipermarkecie E., należącym do Skarżącej, czyli do podjęcia wszelkich czynności w tym zakresie, w tym do pobierania próbek produktów do badań, stosownie do art. 2 ust. I pkt 10 ustawy o Inspekcji Handlowej. Tym samym, wniosek Strony o włączenie do akt sprawy dokumentów potwierdzających uprawnienia osób do pobierania próbek należy uznać za bezzasadny.

Pismem z [...] sierpnia 2013 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa UOKiK z [...] sierpnia 2013 r., wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 40a ust. 1 pkt. 4 ustawy o jakości poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki,

2) art. 40a ust. 5 ustawy o jakości poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie wymiaru kary, albowiem naruszenie, które miało pierwszy raz miejsce winno skutkować łagodniejszym wymiarem kary. Skarżąca została obciążona karą pieniężną nieproporcjonalną do wagi rzekomego przewinienia,

3) art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności w zw. z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości poprzez nałożenie kary zbyt wygórowanej i dotkliwej.

4) art. 18 ust 1 - 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oceny jakości mleka i przetworów mlecznych oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 in fine k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w efekcie pozbawienie producenta możliwości wykazania niewłaściwego przeprowadzenia procedury pobierania próbek w sytuacji, gdy artykuł ten przewiduje uprawnienie producenta do wypowiedzenia się co do sposobu pobierania próbek,

5) art. 18 ust 1 - 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008 oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i ich niezastosowanie w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu przesłanki, a w konsekwencji niewłaściwe określenie stron postępowania administracyjnego przez organy I i II instancji i pozbawienie przez to spółkę M. Sp. z o. o. z siedzibą w G. udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze strony.

6) art. 18 ust 1 - 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008 oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie i wydanie decyzji organu I i II instancji w oparciu o dowody zdobyte sprzecznie z prawem, w postaci próbek z zakwestionowanej partii produktu "Masło ekstra 82 % tłuszczu a'200 g, oznaczonego należy spożyć przed 05.12 (nr partii produkcyjnej "170")" a co za tym idzie, wyników badań nr [...] i [...] zebranych niezgodnie z przepisaną prawem procedurą, podczas gdy [...]WIIH powinien zwrócić się do producenta w celu powiadomienia go o zdziałanych czynnościach i umożliwić mu wypowiedzenia się co do prawidłowości pobierania próbek zakwestionowanej partii produktów oraz błędną wykładnię wyżej wskazanych przepisów polegającą na przyjęciu, że można oprzeć decyzje administracyjne w przedmiocie wymierzenia kary na dowodach zebranych niezgodnie z procedurą przepisaną powszechnie obowiązującym prawem,

7) art. 29 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki poprzez:

a) poddanie badaniom próbki kontrolnej zakwestionowanego produktu po upływie terminu jego przydatności do spożycia, podczas gdy w takiej sytuacji próbka kontrolna tego produktu nie powinna zostać poddana badaniom,

b) przebadanie próbki kontrolnej zakwestionowanego produktu po upływie terminu jego przydatności do spożycia a w efekcie pozbawienie Skarżącej prawa do zakwestionowania wyników badań przedłożonych przez [...] WIIH, podczas gdy w przypadku zwrócenia się do niego o jej przebadanie przed upływem tego okresu mógł on wykazać należytą jakość handlową zakwestionowanego produktu poprzez jego przebadanie przed upływem tego okresu.

8) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez:

- błędne ustalenie stanu faktycznego.

- zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- arbitralne potraktowanie przez organ przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego,

- nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Ponadto Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu:

- ze sprawozdania z badań nr [...] próbki kontrolnej produktu na okoliczność właściwej jakości handlowej kwestionowanego produktu;

- w postaci przedłożenia przez [...] WIIH do akt dokumentów zaświadczających, że od momentu pobrania próbki kwestionowanej partii produktu do momentu jej dostarczenia do laboratorium przedmiotowa próbka była przechowywana w ściśle określonych warunkach chłodniczych odpowiadających normie PN-EN ISO 707 i przeprowadzenie z niej dowodu na okoliczność czy próbka kwestionowanej partii produktu była przechowywana w odpowiednich warunkach chłodniczych.

Uzasadniając zarzuty Skarżąca podkreśliła, że to nie ona dokonała zabiegów zmieniających, czy też ukrywających rzeczywisty skład masła, to nie ona zastąpiła w części tłuszcz mleczny obcym, to nie wskutek jej działań w maśle występowały sterole roślinne, wyższa zawartość wody oraz suchej masy beztłuszczowej. Zabiegów tych dokonał producent.

Powołując się na treść art. 18 rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008, Skarżąca wskazała na znaczenie w sprawie ust. 5 rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli w ciągu pięciu dni roboczych od momentu pobrania próbek producent może udowodnić że procedura pobierania próbek nie została przeprowadzona prawidłowo, pobieranie próbek należy w miarę możliwości powtórzyć; jeżeli pobranie próbek nie może być powtórzone, partię towaru należy dopuścić.

Skarżąca podniosła, że art. 18 rozporządzenia ustanawia dodatkowe gwarancje procesowe dla kontrolowanej strony oraz wprost przesądza o konieczności udziału producenta na zasadach strony w prowadzonym postępowaniu. Przepis ten zawiera nie tylko regulacje odnoszące się do pobierania, ale także normy dotyczące sposobu postępowania w przypadku kwestionowania wyników i sposobu pobierania próbek. Przepisy te nie zostały w sprawie zastosowane co w pełni uzasadnia trafność podnoszonego w tym zakresie zarzutu.

Z powyższego bez wątpienia wynika, że procedura pobierania i badania próbek winna odbywać się z udziałem producenta. Nie zapewnienie natomiast jego udziału w/w czynnościach skutkuje naruszeniem podstawowej zasady gwarantującej stronie czynny udział w postępowaniu, a same czynności kontrolne czyni wadliwymi i bezskutecznymi.

Zdaniem Strony pozbawienie producenta uprawnień procesowych oznaczało naruszenie przez organ I instancji art. 18 ust. 1 - 5 rozporządzenia (WE) nr 273/2008 a także art. 6, 7, 10, 28, 77, 80 i 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. Brak uznania producenta za stronę stoi w opozycji do art. 28 k.p.a.

Skarżąca podkreśliła również, że badania próbki kontrolnej przeprowadzono już w dniach [...]-[...] grudnia 2012 r., tj. po upływie terminu przydatności do spożycia przedmiotowego produktu. Z informacji zawartych w treści sprawozdania z badania próbki kontrolnej wynika również, że sporządzono je [...] grudnia 2013 r., co z pewnością mogło wpłynąć na charakter wyników przebadanego produktu żywnościowego. Ponadto zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez inne WIIH próbki kontrolne produktów po upływie ich przydatności do spożycia nie powinny być przedmiotem badań.

Odnośnie zarzutu naruszenia przez organ art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości, Skarżąca zakwestionowała postępowanie organu, który oparł się jedynie na wynikach badań przeprowadzonych na jego zlecenie, nie uwzględniając pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, przeczących ustaleniom organu. Przedłożone przez Stronę sprawozdanie z badań nr [...] jednoznacznie stwierdza, że kwestionowany produkt spełnia wszelkie normy jakościowe.

Na prawidłowości postępowania organu zaważył również brak informacji w zakresie stosowania się do Polskiej normy PN-EN ISO 707, zgodnie z którą próbki powinny być wysłane do laboratorium bezpośrednio po pobraniu, zaś pobrana próbka przez okres od jej pobrania do dostarczenia do laboratorium powinna być przechowywana i przetransportowana w odpowiednich warunkach chłodniczych. Uchybienie tej procedurze powoduje, ze próbka traci swoje właściwości.

W odpowiedzi na skargę Prezes OUKiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Podstawę materialnoprawną decyzji obu instancji w niniejszej sprawie, stanowi art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, zgodnie z którym: "Kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł". Powyższy przepis reguluje administracyjną odpowiedzialność o charakterze obiektywnym, za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego. Obiektywizm tej odpowiedzialności wyraża się w tym, że wystarczy samo stwierdzenia zaistnienia okoliczności wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu aby, bez przypisywania winy osobie, która dokonuje tej czynności, organ zobligowany był do wymierzenia sankcji przewidzianej w tym przepisie. Obiektywizm ten zakłada zatem automatyzm sankcji za naruszenie ustawowych przepisów. Uzasadnieniem tego typu odpowiedzialności jest przede wszystkim jej funkcja prewencyjna, co nie wyłącza również funkcji dyscyplinująco-represyjnej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 917/11).

Dla zastosowania niniejszej sankcji muszą być jednak spełnione ustawowe przesłanki zawarte w przywołanym przepisie. Musi mieć miejsce zatem, fakt wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego i artykuł ten musi spełniać wymóg artykułu zafałszowanego.

Artykułami rolno-spożywczymi, w świetle art. 3 pkt 1 ustawy o jakości handlowej oraz art. 2 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, są środki spożywcze (żywność) oznaczające "jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać". Wprowadzeniem do obrotu (na rynek) artykułów rolno-spożywczych (żywności), w świetle art. 3 ust. 3 pkt 52 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, "oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania".

Na podstawie powyższej regulacji, bez wątpienia można stwierdzić, iż Skarżąca dokonywała wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego w postaci spornego masła ekstra.

Przechodząc do definicji zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego należy w pierwszej kolejności wskazać na szereg obowiązków związanych z artykułami rolno-spożywczymi, wynikających z prawa żywnościowego. Jak wynika zatem z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej: "Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta". Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia: "Oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji". Nazwa natomiast środka spożywczego, jak stanowi art. 47 ust. 1 tej ustawy, powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego.

Z powyższymi obowiązkami koresponduje definicja zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego zamieszczona w art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, zgodnie z którą artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to: "produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej".

Regulacja dotycząca produktu będącego przedmiotem niniejszej sprawy – masła, zawarta jest w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007. Zgodnie z art. 114 ust. 1 tego rozporządzenia: "Produkty żywnościowe przeznaczone do spożycia przez ludzi można wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są one zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII". Z załącznika XII do omawianego rozporządzenia pkt II ust. 2 lit a (iii) wynika, że nazwa "masło" jest zarezerwowana wyłącznie dla przetworów mlecznych, którymi są: "produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przy założeniu że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka". Z załącznika XV do omawianego rozporządzenia wynika natomiast, że "masło" jest produktem zawierającym nie mniej niż 80 % i nie więcej niż 90 % tłuszczu mlecznego, 16 % wody i nie więcej niż 2 % suchej masy beztłuszczowej.

W przedmiotowej sprawie produkt nazwany "masłem ekstra" nie spełniał powyższych wymogów, ponieważ badania laboratoryjne próbki kontrolnej wykazały, że zawierał on niższą od wymaganej zawartość tłuszczu mlecznego – średnio 77%, która jest też mniejsza od deklarowanej przez producenta na etykiecie – 82%. Ponadto, badania wykazały obecność 62,33% tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym oraz zawartość wody w granicach od 20,6 do 20,8%.

Powyższe ustalenia jednoznacznie wskazują, że sporne masło stanowiło zafałszowany artykuł rolno-spożywczy w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, w związku ze składem niezgodnym z przepisami dotyczącymi masła oraz innym od deklarowanego przez producenta.

Skarżąca stoi jednak na stanowisku, że organy Inspekcji Handlowej arbitralnie uznały, że kwestionowana partia produktu była produktem zafałszowanym, a wywodzi to z faktu, że producent spornego "masła", kwestionował powyższe wyniki badań podkreślając, że stosowane w przedsiębiorstwie producenta procedury oraz zabezpieczenia wykluczają jakiekolwiek odstępstwa od norm jakościowych. Zdaniem Skarżącego zatem organy oparły się tylko na własnych i jednostronnych wynikach badań.

Trudno jednak uznać powyższy zarzut za zasadny. Kwestię poboru i badanie próbek w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez organy Inspekcji Handlowej regulują przepisy rozdziału 6 ustawy o Inspekcji Handlowej. Zgodnie z art. 27 i art. 28 wymienionej ustawy, została w niniejszej sprawie pobrana do badań próbka produktu, jak również dodatkowa próbka produktu – próbka kontrolna, która została pozostawiona na przechowanie u kontrolowanego. Badania próbki produktu przeprowadziło zgodnie z wymogami art. 29 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, Laboratorium Kontrolno – Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Olsztynie, posiadające wymaganą akredytację. Istotą omawianej regulacji jest fakt, iż obie próbki produktu mają być pobrane z kontrolowanej partii produktu w obecności kontrolowanego bądź upoważnionej przez kontrolowanego osoby, co też stwierdza się odpowiednimi protokołami. Zaprzeczeniem tej regulacji oraz jej istoty, polegającej na zapewnieniu wiarygodności pochodzenia próbek, a w konsekwencji wyników badań, byłoby uwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącego w postaci wyników badań przeprowadzonych na zlecenie producenta spornego "masła", poza omawianą procedurą, czyli w warunkach niedających żadnych gwarancji co do źródła pochodzenia zbadanego produktu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 917/11 oraz z 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2171/11). Dlatego też organy Inspekcji Handlowej słusznie nie uwzględniły wniosku dowodowego Skarżącego, ze sprawozdania z badań przeprowadzonych na zlecenia producenta spornego "masła" , który też oddalił Sąd.

Sąd nie widzi również podstaw w kwestionowaniu wyników badań przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno – Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Olsztynie, w związku z warunkami przechowywania oraz przekazania do badań, próbki produktu, w kontekście wytycznych do pobierania próbek mleka i przetworów mlecznych zawartych w Polskiej Normie PN-EN ISO 707. Kwestię tę, jak wskazały organy Inspekcji Handlowej, precyzyjnie regulują przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej i przekazanie pobranej próbki do laboratorium nie naruszało tej regulacji. Protokół pobrania próbki produktu nr [...], został sporządzony [...] listopada 2012 r. natomiast protokół przyjęcia próbki do badań nr [...], został sporządzony [...] listopada 2012 r. Ponadto [...] listopada została od Strony pobrana próbka kontrolna (zabezpieczona i pozostawiona u strony [...] listopada 2012 r., za protokołem nr [...]), a protokół przyjęcia jej do badań nr [...], został sporządzony [...] grudnia 2012 r. Przekazanie obu próbek zostało zatem dokonane z zachowaniem 7 dniowego terminu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Nie ma również podstaw, do kwestionowania prawidłowości przechowywania przez organy Inspekcji Handlowej pobranych próbek przed przekazaniem ich do badań, co Skarżąca czyni żądając od organów Inspekcji Handlowej przedłożenia do akt sprawy dokumentów zaświadczających, że przedmiotowe próbki były przechowywane w odpowiednich warunkach chłodniczych. Skarżąca nie precyzuje jednak, jak ta dokumentacja powinna wyglądać, jak też nie przedstawia podstawy prawnej swojego żądania w oparciu, o którą organy Inspekcji Handlowej zobligowane byłyby do sporządzania bądź prowadzenia takiej dokumentacji. Organy Inspekcji Handlowej zatem, nie naruszyły przepisów prawa procesowego nie uwzględniając powyższego, specyficznego środka dowodowego, który został również oddalony przez Sąd. Skarżąca nie wykazuje aby w niniejszej sprawie miały miejsce okoliczności polegające na nieprzechowywaniu próbek we właściwych warunkach chłodniczych, które mogłyby wpłynąć na ich właściwości. Na zaistnienie takich okoliczności nie wskazuje również analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy. Nie do obrony jest natomiast pogląd, że w przypadku nieprzesłania przedmiotowych próbek do badań w terminie krótszym niż 24 godziny, próbki te, nawet jeżeli są przechowywane w wymaganych warunkach chłodniczych, tracą swoje właściwości i badania przeprowadzone na takich próbkach nie odpowiadają rzeczywistym wynikom badań. Pogląd ten nie znajduje podstaw w przepisach prawa, jak również w realiach niniejszej sprawy, trudno bowiem przyjąć, że wyniki badań wskazujące na niższą od wymaganej jak i deklarowanej przez producenta zawartość tłuszczu mlecznego w próbce, obecność w niej tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym oraz wyższą od dopuszczalnej zawartość wody, są wynikiem przekazania próbek do badań w terminie pięciu dni od ich pobrania, a więc dłuższym niż 24 godziny.

Z podobnych względów nie można uznać, że przebadanie w dniach [...]-[...] grudnia, próbki kontrolnej spornego masła, którego termin ważności do spożycia upływał 5 grudnia, miał jakikolwiek wpływ na wynik tych badań. Podkreślenia wymaga, że badania próbki kontrolnej, mimo nieznacznie lepszych wyników, potwierdziły wyniki wcześniejszych badań próbki podstawowej, a ujawnione w sporządzonym [...] grudnia sprawozdaniu z badania próbki kontrolnej, nieprawidłowości nie mają nic wspólnego z upływem 5 grudnia, terminu ważności do spożycia spornego masła. Dlatego zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, należy uznać za niezasadny.

Konstatując, organy rozstrzygające w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowały art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, przyjmując, że Skarżący wprowadził do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowany w postaci spornego "masła ekstra". Dla uznania odpowiedzialności Skarżącej, na podstawie tego przepisu nie ma znaczenia fakt dokonania zafałszowania produktu na etapie jego produkcji. Z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 wynika, że: "Podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów".

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, poprzez wymierzoną przez organ Inspekcji Handlowej I instancji wysokość kary. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji I instancji wysokość kary zostatała ustalona z uwzględnieniem stopienia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności podmiotu i wielkość jego obrotów. Organ wskazał, że nieprawidłowość w istotny sposób naruszyła interes konsumenta. Organ uwzględnił fakt, iż zafałszowania produktu dokonał jego producent, a także fakt, że Skarżąca działa na rynku artykułów rolno-spożywczych od wielu lat, jak również okoliczność, że naruszenie w zakresie masła ma miejsce po raz pierwszy. Sama wysokość kary została ustalona na poziomie 0.05% przychodu Skarżącej za 2012 r. przy możliwości maksymalnej kary na poziomie 10% przychodu, co sytuuje wymierzoną karę w dolnej granicy kary. Trudno zatem uznać za zasadny, również zarzut naruszenia art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) 178/2002, poprzez nałożenie kary zbyt wygórowanej i dotkliwej, jeżeli nawet przyjąć, że przepis ten ma zastosowanie w indywidualnych przypadkach wymierzania kary za naruszenie przepisów żywnościowych.

Sąd uznaje również za bezzasadne zarzut niezastosowania art. 18 ust. 1 - 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008, zgadzając się w tej kwestii z argumentacją organów. Skarżąca wywodzi, iż na podstawie tej regulacji Stroną postępowania powinien być producent spornego "masła", któremu w związku z tym przysługiwało prawo do wypowiedzenia się co do prawidłowości przeprowadzenia procedury poboru próbek. Pozbawienie tej możliwości producenta miałoby skutkować bezprawnością pozyskania próbek, a co za tym idzie oparciem decyzji na nielegalnych dowodach.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było wprowadzenie do obrotu artykuły rolno-spożywczego zafałszowanego przez Skarżącą na etapie jego sprzedaży detalicznej. Nie było natomiast przedmiotem postępowania dokonanie samego zafałszowania. Art. 18 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008, miałby niewątpliwie zastosowanie w przypadku postępowania dotyczącego producenta i poboru próbek do badań u producenta. Decyzja natomiast zapadła w przedmiotowym postępowaniu nie rozstrzygała o odpowiedzialności producenta spornego "masła", za wprowadzenie do obrotu tego artykułu przez Skarżącą. Decyzja ta, wydana wobec Skarżącej, nie dotyczyła praw i obowiązków producenta spornego "masła", nie miał on zatem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Dlatego też Jego udział w postępowaniu w charakterze strony, czy też jego udział w poborze próbek produktu do badań, był nieuzasadniony (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1085/11).

Sam pobór próbek odbył się zgodnie z obowiązującymi przepisami, tak samo zresztą jak ich przekazanie do badań oraz ich przebadanie w akredytowanym laboratorium, co zostało wyżej omówione.

Zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenie przepisów postępowania, związane są z omówioną już kwestią nieuwzględnienia w postępowaniu sprawozdania z badania zleconego przez producenta spornego "masła", a ponadto z nieuwzględnieniem przez organy Inspekcji Handlowej dowodów z zeznań świadków – pracowników producenta "masła ekstra", którzy mieli potwierdzić tożsamość próbek zbadanych na zlecenia producenta, z kontrolowaną partią spornego masła. Fakt, że producent "masła ekstra" nie był stroną przedmiotowego postępowania oraz niedopuszczalność dowodu z badania zleconego przez producenta stanowi, iż zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., są bezpodstawne. Przepisów postępowania nie naruszył również sposób odniesienia się organów Inspekcji Handlowej do wniosków dowodowych w postaci przedstawienia dokumentów zaświadczających, że pobrana do badań w niniejszej sprawie, próbka "masła" była przechowywana w odpowiednich warunkach chłodniczych, co zostało już omówione powyżej, jak również przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie kontrolujących do pobrania przedmiotowej próbki. Organy słusznie wskazały, że uprawnienie to wynikało z doręczonego Skarżącemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, wystawionego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić.