Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1339/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.) Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej Eugeniusz Wasilewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku Pana R. L. z dnia [...] czerwca 2015 r. dotyczącego postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że Komendant Powiatowy Policji w J., postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., odmówił Panu R. L. wydania zaświadczenia. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Panu R.L. w dniu [...] stycznia 2014 r.

W związku z pismem Pana R.L. z dnia 7 stycznia 2014 r. zatytułowanym "zażalenie/wniosek o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego" Komendant Wojewódzki Policji [...] wezwał wymienionego do doprecyzowania jego żądania. Pismem z dnia 17 lutego 2014 r. Pan R. L. poinformował, że zrezygnował z trybu odwoławczego na rzecz zastosowania trybu nadzwyczajnego stwierdzenia nieważności z art. 156 Kpa.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Komendant Wojewódzki Policji [...] - na podstawie art. 61 a § 1 Kpa odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w J. z dnia [...] grudnia 2013 r. Postanowienie nr [...] zostało doręczone Panu R.L. w dniu 20 marca 2014 r.

W dniu 25 marca 2014 r. strona przesłała do Komendy Wojewódzkiej Policji [...] wystąpienie zatytułowane "zażalenie/wniosek o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego" dotyczące postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., które zostało przez Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] przekazane do Komendy Głównej Policji.

Pismem z dnia 30 kwietnia 2014 r. [...] zwrócono się do strony o uzupełnienie wystąpienia poprzez sprecyzowanie żądania.

Pismem z dnia 7 maja 2014 r. Pan R. L. odpowiedział, że zrezygnował z trybu zwykłego odwoławczego na rzecz zastosowania trybu nadzwyczajnego stwierdzenia nieważności z art. 156 Kpa.

Wobec powyższego postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Komendant Główny Policji odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Postanowienie to doręczono stronie w dniu [...] października 2014 r.

W dniu 6 października 2014 r. strona przesłała do Komendy Głównej Policji wystąpienie zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" oraz "wniosek o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego" dotyczące postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] września 2014 r.

Pismem z dnia 7 listopada 2014 r. [...] zwrócono się do Pana R.L. o uzupełnienie wystąpienia poprzez sprecyzowanie żądania o określenie, czy jego wystąpienie stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony w przewidzianym przepisami terminie, wniosek o stwierdzenie nieważności tego postanowienia, czy też jest pismem informującym organ o bliżej nieokreślonej przyczynie skutkującej nieważnością przedmiotowego postanowienia.

Pismem z dnia 15 listopada 2014 r. Pan R. L. odpowiedział, że zrezygnował z trybu zwykłego odwoławczego na rzecz zastosowania trybu nadzwyczajnego stwierdzenia nieważności z art. 156 Kpa.

Zważywszy na powyższe postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Komendant Główny Policji odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Postanowienie to zostało doręczone stronie w dniu [...] grudnia 2014 r.

W dniu 27 grudnia 2014 r. strona przesłała do Komendy Głównej Policji wystąpienie zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" oraz "wniosek o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego" dotyczące postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r.

Pismem z dnia 23 stycznia 2015 r. [...] zwrócono się do Pana R. L. o uzupełnienie wystąpienia poprzez sprecyzowanie żądania o określenie, czy jego wystąpienie stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniosek o stwierdzenie nieważności tego postanowienia, czy też jest pismem informującym organ o bliżej nieokreślonej przyczynie skutkującej nieważnością przedmiotowego postanowienia.

Pismem z dnia 2 lutego 2015 r. Pan R.L. odpowiedział, że zrezygnował z trybu zwykłego odwoławczego na rzecz zastosowania trybu nadzwyczajnego stwierdzenia nieważności z art. 156 Kpa.

Wobec powyższego postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Komendant Główny Policji odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Postanowienie to zostało doręczono stronie w dniu [...] marca 2015 r.

W dniu 16 marca 2015 r. strona przesłała do Komendy Głównej Policji wystąpienie zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" oraz "wniosek o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego" dotyczące postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2015 r. [...] zwrócono się do Pana R. L. o uzupełnienie wystąpienia poprzez sprecyzowanie żądania o określenie, czy jego wystąpienie stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony w przewidzianym przepisami terminie, wniosek o stwierdzenie nieważności tego postanowienia, czy też jest pismem informującym organ o bliżej nieokreślonej przyczynie skutkującej nieważnością przedmiotowego postanowienia.

Pismem z dnia 21 kwietnia 2015 r. Pan R. L. odpowiedział, że zrezygnował z trybu zwykłego odwoławczego na rzecz zastosowania trybu nadzwyczajnego stwierdzenia nieważności z art. 156 Kpa.

Wobec powyższego Komendant Główny Policji w dniu [...] maja 2015 r. wydał postanowienie nr [...], mocą którego odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 156 Kpa. Powyższe postanowienie zostało doręczone Panu R.L. w dniu 1 czerwca 2015 r.

W dniu 5 czerwca 2015 r., a zatem z zachowaniem przewidzianego przepisami terminu, Pan R. L. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdził w nim, że nie zgadza się ze stanem prawnym i faktycznym zawartym w tymże postanowieniu. Wskazał, że "obywatel ma prawo (...), aby jego oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidywanej prawem procedury i w określonych przez nie formach".

Rozpatrując niniejszą sprawę ponownie wskazano, że organy administracji publicznej, rozstrzygając powierzone im sprawy, muszą ściśle przestrzegać reguł określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Są zobowiązane do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, a także ich świadomość i kulturę prawną - art. 8 Kpa. Powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Reasumując, do obowiązków organów administracji państwowej należy czynne współdziałanie ze stronami na rzecz dogłębnego wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 1991 r. sygn akt IV SAB 8/91, ONSA 1991/3-4/62).

Mając na uwadze powyższe stwierdzono, iż Pan R.L. w dniu

16 marca 2015 r. złożył "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" i "wniosek

o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego" dotyczący postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., natomiast pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. doprecyzował, że "organ prawidłowo odczytał wystąpienie, że zrezygnowałem z trybu zwykłego na rzecz zastosowania trybu nadzwyczajnego".

Zgodnie natomiast z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwym jest stosowanie nieważności wobec decyzji/postanowienia nieostatecznego na wniosek strony, byleby strona wyraźnie wskazywała na wybór trybu nadzwyczajnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1992 r., sygn. akt III SA 946/91, Wspólnota 1992, nr 37, s. 21, z aprobującą glosą J. Zimmermanna, PS 1993, nr 7-8, s. 98: "(...) Art. 157 § 2 Kpa oraz inne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zabraniają stronie złożyć wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przed upływem terminu do jej zaskarżenia. Jeżeli strona wyraźnie powoła się na przepis art. 156 § 1 Kpa, który wyklucza stosowanie trybu odwoławczego, to organ wyższego stopnia wskazany w art. 157 Kpa winien rozpoznać wniosek w trybie nadzoru, jako organ pierwszej instancji. (...) Nie można pozbawiać strony prawa wyboru trybu, przewidzianego w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego."

W kontekście powyższego wskazano, że zgodnie z art. 157 § 1 Kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia w przypadkach wymienionych w art. 156 Kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja/postanowienie wydane zostało przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.

Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Pana R.L. z dnia 16 marca 2015 r. uzupełnionego podaniem z dnia 21 kwietnia 2015 r. był więc Komendant Główny Policji. Jeżeli bowiem decyzja/postanowienie Komendanta Głównego Policji nie dotyczy żadnej ze spraw, o których mowa w art. 32 ust. 3 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355, z późn. zm.), to należy uznać, iż jest to decyzja/postanowienie ostateczne, pochodzące od "ministra" w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 958/12, LEX nr 1291423).

Stosownie do art. 156 § 1 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1), wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (pkt 3), została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (pkt 4), była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5), w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (pkt 6) lub też zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7).

Art. 126 Kpa stanowi natomiast, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.

Zwrócono uwagę, iż organ wszczynający postępowanie w sprawie nieważności decyzji, uruchamia postępowanie w nowej sprawie. Wobec tego organ badając, czy w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, nie gromadzi nowego materiału dowodowego, który prowadziłby do nowych ustaleń faktycznych w sprawie. Celem postępowania nieważnościowego nie jest więc merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest więc kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności organ ma natomiast obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 Kpa, to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1534/13, LEX nr 1408011).

Uwzględniając powyższe wskazano, iż w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 8 kwietnia 1994 r. sygn. akt III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 910).

Mając powyższe na względzie, jak również to, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa" uznać należy, że utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Podkreślenia także wymaga, że w orzecznictwie sądowym przyjęty został trafny pogląd, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jako przewidujące odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, nie mogą być interpretowane rozszerzająco, a stwierdzenie nieważności decyzji może mieć miejsce wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa - dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2000 r. sygn. akt III RN 62/2000).

Przypadki natomiast braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie będą miały miejsce, gdy brak jest przepisu prawnego powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę załatwienia sprawy w drodze decyzji, ponieważ nie stanowi takiej podstawy prawnej ani przepis instrukcji, wytycznych, samoistnej uchwały Rady Ministrów (jak i akt wykonawczy do takiej uchwały), ani też akt normatywny nieopublikowany pomimo obowiązku jego promulgacji (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 11 wydanie, C. H. Beck, Warszawa 2011 r.).

Wskazano, iż podstawę prawną postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. stanowił art. 158 § 1 Kpa, zgodnie z którym rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji, przy czym stosownie do art. 126 Kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.

W związku więc z tym, iż z wystąpienia Pana R. L. z dnia 27 grudnia 2014 r. uzupełnionego podaniem z dnia 2 lutego 2015 r. wynikało, że domaga się on stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności, organ zastosował w sprawie art. 158 § 1 Kpa.

Reasumując wskazano że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa jest uznanie, że decyzja zawiera wady o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Rażące naruszenie prawa ma natomiast miejsce, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. W rozpatrywanej sprawie z całą pewnością sytuacja taka nie miała miejsca.

Zaznaczenia przy tym wymaga, że powołany art. 156 § 1 Kpa stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Rażące natomiast naruszenie prawa, będące przyczyną nieważności decyzji występuje jedynie wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 241/11, LEX nr 798194). Nieważność decyzji jest więc skutkiem naruszenia niewątpliwych co do treści norm prawnych, pozbawionych interpretacyjności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 538/11, LEX nr 1113273). Zastosowania więc sankcji nieważności nie można wyprowadzić

z odmiennej oceny mocy dowodowej, na której organ orzekający w sprawie oparł ustalenie stanu faktycznego, byłoby to bowiem sprzeczne z zasadą ogólną trwałości decyzji administracyjnej. Ponadto jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przekroczenie prawa musi być jasne i oczywiste, nie obejmuje zatem błędów w wykładni prawa, zaś charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Ustalenie natomiast, czy kontrolowana decyzja/postanowienie dotknięte jest wskazaną kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności wymaga zebrania konkretnych dowodów wskazujących na istnienie takiej wady. Przy czym, istnienie wady prawnej nie może być oparte na spekulacji, czy też domniemaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 363/10, LEX nr 745223).

Ponadto stwierdzono, iż brak jest także podstaw do przyjęcia, iż zachodzi którakolwiek z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, wymienionych w przepisie art. 156 § 1 Kpa. Kwestionowane przez Pana R. L. postanowienie nie dotyczy bowiem sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją/postanowieniem ostatecznym, zostało skierowane do strony postępowania, a także nie było niewykonalne w dniu jego wydania. Zaznaczyć przy tym należy, że przez niewykonalność decyzji można rozumieć zarówno niewykonalność faktyczną, jak i prawną. Niewykonalność decyzji ma charakter faktyczny, kiedy już w momencie wydania decyzji/postanowienia istnieje przeszkoda o charakterze faktycznym, obiektywnie wykluczająca określone działanie (m.in. ze względu na poziom wiedzy technicznej, rozwój technologii). Niewykonalność prawna oznacza natomiast niemożność zastosowania się do dyspozycji rozstrzygnięcia

z uwagi na istniejący w obowiązującym prawie zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostającego w sprzeczności z wydaną decyzją (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1545/13, LEX nr 1471886). Taka sytuacja nie zaistniała jednak na gruncie przedmiotowej sprawy.

Stwierdzono także, iż wykonanie postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. nie wywoływało czynu zagrożonego karą,

a nadto nie istnieją odrębne przepisy, które przesądzałyby, że powołane postanowienie zawiera wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa. Nadmienić przy tym należy, że art. 156 § 1 pkt 7 Kpa może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jedynie wtedy, gdy przepis prawa wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji powoduje jej nieważność (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 271/12, LEX nr 1146268), a także wówczas, gdy wada, którą decyzja zawiera, istnieje od chwili jej wydania, a więc wady tkwiącej w jej elementach

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zawarł obszerną polemikę z argumentami przedstawionymi przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 26 maja 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r

Na wstępie wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Stanowi ono odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. Celem zatem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie istnienia, bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana

w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4. została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,

5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

a. Powyższy przepis stosuje się odpowiednio do postanowień, o czym stanowi art. 126 K.p.a.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2012, s. 623).

Należy zwrócić uwagę, że skarżący w swoim wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2015 r. nie wskazał żadnej konkretnej podstawy prawnej, na której opierał swoje żądanie. Prawidłowe było w tej sytuacji działanie organu polegające na ocenie, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności tego postanowienia z uwzględnieniem wszystkich wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. przesłanek.

W ocenie Sądu zasadnie organ stwierdził, że postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 3 marca 2015 r. nie jest obarczone żadną z wad wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a.

Nie można bowiem zarzucić, że postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2015 r. zostało wydane przez organ niewłaściwy w sprawie. Skoro skarżący we wniosku domagał się stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Policji to właściwym organem do rozpatrzenia tego wniosku był organ wyższego stopnia, czyli właśnie Komendant Główny Policji. Stosownie bowiem do treści art. 157 § 1 K.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji

w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.

Nie można również stwierdzić, że w przypadku przedmiotowego postanowienia zachodzi przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. iż postanowienie to zostało wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Przesłanka braku podstawy prawnej jest spełniona wtedy, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie zawierają podstawy do wydania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej (postanowienia). Chodzi więc tu o sytuację, gdy nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne.

Z rażącym naruszeniem prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. mamy natomiast do czynienia wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że sporna decyzja nie może być akceptowana jako akt władczy wydany przez organ działający w państwie prawa. Podkreślenia przy tym wymaga to, że nie chodzi tutaj

o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i oczywisty.

W analizowanym przypadku w swoim wniosku skarżący domagał się bowiem stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji

w J. z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie wydania zaświadczenia. Postępowanie w sprawach zaświadczeń nie jest zaś postępowaniem administracyjnym, jakiego dotyczy art. 1 pkt 1 K.p.a., a ma jedynie charakter administracyjny z uwagi na organy je stosujące i na jedną z prawnych form działania administracji, do których się ono odnosi. W judykaturze wyklucza się również dopuszczalność stwierdzenia nieważności zaświadczenia na podstawie art. 156 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1983 r., I SA 794/83, ONSA 1983, Nr 2, poz. 92). Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest postępowaniem uproszczonym i odformalizowanym. Rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia zamyka tok czynności procesowych postępowania administracyjnego, a nie rozstrzyga o interesie prawnym, czy obowiązku. Dlatego do postanowień wydanych w ramach postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń nie stosuje się przepisów normujących tryb stwierdzenia nieważności postanowienia.

Słusznie zatem Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Nie było zatem podstaw do uznania, iż wskazane wyżej postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2015 r. rażąco narusza prawo.

Postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2015 r. nie zawiera również wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3-7 K.p.a.: nie zachodzi bowiem taka sytuacja, że sprawa rozstrzygnięta tym postanowieniem była już rozstrzygnięta innym postanowieniem, postanowienie to nie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, nie było ono niewykonalne w dniu jego wydania, w razie jego wykonania nie wywoływało czynu zagrożonego karą, nie zawiera też wady powodującej jego nieważność z mocy prawa.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia 26 maja 2015 r. odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak

w sentencji wyroku.