Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 402/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1, art. 61
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2013 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej "[...] ITD") decyzją z dnia [...] października 2012r., na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm., zwanej dalej "u.d.p."), art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej "P.r.d."), § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. Nr 32, poz. 262 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych") i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "K.p.a."), nałożył na A. sp. z o.o z siedzibą w B. (zwaną dalej "Spółką" lub "Skarżącą") karę pieniężną w wysokości 3.000zł.

Organ I instancji wskazał, że w dniu [...] września 2012r. w miejscowości B. na drodze wojewódzkiej nr [...] (na której dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0t) zatrzymano do kontroli pojazd członowy Spółki, składający się z ciągnika siodłowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Według oświadczenia kierowcy J. K. pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy z Niemiec do Polski i przewożone było około 24.208kg papieru. Pojazd został doprowadzony na punkt ważeniowy w miejscowości B. przy ul. K. o godzinie 12:00.

Według [...] ITD podczas kontroli stwierdzono, iż ww. zespół pojazdów posiada zawieszenie pneumatyczne oprócz osi kierowanej. W wyniku pomiaru nacisków osi pojazdu, dokonanego w obecności kierowcy, stwierdzono, iż przekroczony został nacisk na oś napędową ciągnika pojazdu o 2.450kg (nacisk zmierzony: 10.750kg, po odjęciu 2 % i zaokrągleniu do 0,1 t w górę: 10.450kg). W ocenie organu I instancji stanowiło to naruszenie określone pod pozycją 6.7d i 6.7e załącznika nr 2 do u.d.p. Pomiar wykonano wagami SAW 10C II 856064 i SAW 10C II 856017. Do wglądu kierowcy okazano: świadectwo zgodności, protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów oraz świadectwo legalizacji ponownej. Kierowca nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym i według oświadczenia nie był świadomy przekroczenia dopuszczalnych norm. Kierowca nie zażądał przeprowadzenia drugiego pomiaru.

Uzasadniając dokonane rozstrzygnięcie [...] ITD podkreślił, że procedura ważenia, przeprowadzona przy pomocy dwóch wag umieszczonych w dołach fundamentowych, była przeprowadzona prawidłowo. Kontrola drogowa dokonana była z zachowaniem wszelkich procedur kontrolnych, zaś kierowca został poinformowany o przysługujących mu prawach w czasie dokonywania kontroli. Natomiast Spółka, podczas prowadzonego następnie postępowania administracyjnego, nie wskazała na żadne okoliczności zwalniające ją od odpowiedzialności za ww. naruszenie. Stąd, stosownie do art. 40c i art. 13g ust. 1 i ust. 2 u.d.p., zasadne było nałożenie na nią kary pieniężnej.

W odwołaniu Skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji [...] ITD w całości, zarzucając naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 oraz art. 107 K.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, w tym uwzględnienia wyjaśnień Spółki oraz naruszenie prawa materialnego, poprzez przeprowadzenie ważenia wbrew instrukcji załączonej do wag, tj. przy użyciu włączonego hamulca postojowego oraz poprzez określenie dopuszczalnej masy całkowitej za pomocą wag do pomiaru nacisku na osiach.

W ocenie Spółki uchybiono procedurze prowadzonej kontroli oraz przed rozpoczęciem ważenia nie pouczono kierowcy o przysługujących mu prawach i obowiązkach. Z uwagi na powyższe uchybienie kierowca nie miał świadomości, iż pomiary przeprowadza się przy zwolnionych hamulcach oraz że ma prawo żądania dokonania drugiego ważenia. Zatem organ I instancji bez oparcia w faktach, stwierdził, iż kontrola drogowa dokonana była z zachowaniem wszelkich procedur kontrolnych. Ponadto dopuszczalną masę całkowitą ustalono sumując poszczególne naciski na osie, co nie jest ani dopuszczalnym, ani miarodajnym sposobem ustalenia faktycznej dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Spółka podniosła również, iż jak stwierdzono w raporcie Najwyższej Izby Kontroli "Informacja o wynikach kontroli ochrony dróg przed zniszczeniem przez przeciążone pojazdy", pomiary dopuszczalnej masy całkowitej dokonywane za pomocą wag typu SAW 10C są niewiarygodne i należy traktować je jedynie orientacyjnie. W ocenie Skarżącej orientacyjne określenie wagi pojazdu nie może być zaś traktowane jako podstawa do nałożenia kary. Jej zdaniem podobne stanowisko w tej kwestii prezentuje Główny Urząd Miar.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej "GITD") decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. utrzymał w mocy powyższą decyzję [...] ITD.

GITD odwołał się do art. 64 ust. 1 P.r.d., art. 13g ust. 1 i ust. 1b pkt 1, art. 40c u.d.p. i wskazał, że na mocy art. 41 ust. 4 i ust. 5 u.d.p. wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2010r. (odpowiednio: Dz. U. Nr 138, poz. 932 ze zm. i poz. 933 ze zm.). Droga wojewódzka nr [...] nie została wymieniona w ww. rozporządzeniach. Zastosowanie znajdował więc art. 41 ust. 6 u.d.p., zgodnie z którym drogi nie wymienione w ww. rozporządzeniach stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8t.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że przedmiotowy zespół pojazdów został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C II o nr 856017 i 856064. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami zgodności wydanymi przez Okręgowy Urząd Miar w [...]. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

W ocenie GITD bezspornym jest, że podczas kontroli stwierdzono, iż kierowca Spółki, jadąc drogą wojewódzką nr [...] w B., przekroczył dopuszczalne naciski osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych. Powyższe zostało udokumentowane protokołem kontroli z dnia [...] września 2012r.

Zdaniem odwoławczego twierdzenie Spółki, iż zastosowane do pomiarów wagi typu SAW 10C II nie służą do wyznaczania całkowitej masy zespołu pojazdów osi wielokrotnych, było nietrafne. Zdaniem organu odwoławczego stanowisko Głównego Urzędu Miar, iż odpowiednie do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej są wagi nieautomatyczne klasy dokładności III o odpowiednim obciążeniu maksymalnym Max nie zostało bowiem poparte żadną analizą prawną, ani tym bardziej faktyczną. Natomiast ze świadectwa homologacji nr [...] dołączonego do instrukcji wag SAW 10C II wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004r. Nr 4, poz. 23). Sam producent wag typu SAW, tj. C. sp. z o.o. w piśmie z dnia [...] listopada 2011r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego informował zaś, iż wyznaczenie masy pojazdu za pomocą pary wag typu SAW 10C II poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi przy spełnieniu wymagań homologacji wagi, (odpowiednie spadki, równość nawierzchni), jest technicznie możliwe z uwzględnieniem błędu wagi zgodnie z tabelę 2.3 instrukcji wagi.

W ocenie GITD skoro zatem kompetentny organ dopuścił ww. wagi do ważenia pojazdów w oparciu o ustawę z dnia 11 maja 2001r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2004r. Nr 243, poz. 2441, zwaną dalej "Prawo o miarach"), a właściwy organ zatwierdził stanowisko, na którym dokonano ważenia, to brak było podstaw do uznania, iż wyznaczenie łącznej masy pojazdu za pomocą wag do pomiarów statycznych jest nieprawidłowe.

Według organu odwoławczego kontrolę pojazdu przeprowadzono w miejscu do tego zatwierdzonym, legitymującym się pomiarem pochylenia terenu. Od uzyskanego wyniku pomiaru odjęto możliwą granice błędu tj. 2 % zaokrąglonego do 0,1t w górę. Tolerancja ta została przyjęta wewnętrznymi regulacjami Inspekcji Transportu Drogowego, gdyż rzeczywisty wynik jest zawsze wyższy. GITD podkreślił przy tym, że kierowca nie wnosił o ponowne ważenie pojazdu. W konkluzji zdaniem organu odwoławczego proces ważenia odbył się zgodnie z procedurą, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych przez kompetentne organy i jego wyniki były w pełni wiarygodne. Stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu, a takowego ważenia zarówno Spółka jak i Najwyższa Izba Kontroli oraz Główny Urząd Miar nie kwestionowały.

GITD podniósł następnie, że protokół kontroli, jako podstawowy dowód w sprawie, sporządzony przez [...] ITD, ale przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń, jest w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a., jest dokumentem urzędowym. Z treści protokołu kontroli jednoznacznie wynikało zaś, iż kontrolowany kierowca został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach, zasadach kontroli pojazdu, co potwierdza jego podpis pod stosownym oświadczeniem. Natomiast Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów czy okoliczności podważających ustalenia poczynione przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego [...] ITD słusznie nie uznał za wiarygodny dowód oświadczenia kontrolowanego kierowcy, ponieważ kierowca podczas kontroli nie wniósł żadnych uwag do protokołu kontroli, a pouczony był o przysługujących mu prawach. Zgodnie ponadto z art. 64 ust. 1 P.r.d. już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. A zatem podmiot wykonujący przejazd przed jego rozpoczęciem powinien zbadać czy pojazd odpowiada określonym normom, które w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Zatem fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

Według GITD oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Przewoźnik musi mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą przewoźnika i wyłącza możliwość zastosowania umorzenia o którym mowa w art. 5 ust 2 pkt 1 u.d.p. I tak do podstawowych obowiązków przewoźnika należy bezwzględnie sprawdzenie przed wyjazdem na drogi publiczne, czy pojazd nie narusza dopuszczalnych norm.

W ocenie organu odwoławczego Strona ani w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Zatem według organu odwoławczego, mając na uwadze treść wyjaśnień Spółki, nie zachodziła możliwość uwzględnienia jej żądań i uwolnienia jej od odpowiedzialności za wskazane naruszenia.

W ocenie GITD zarzut Spółki, iż [...] ITD wydał decyzję z obrazą art. 77 K.p.a. był bezzasadny. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz art. 77 K.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji zawiera także niezbędne elementy określone w art. 107 K.p.a. W opinii GITD [...] ITD dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i nałożył karę pieniężną w wysokości 3.000zł zgodnie z prawem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie powyższej decyzji GITD w całości, zarzucając naruszenie art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 K.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, w tym uwzględnienia wyjaśnień Spółki, a także naruszenie prawa materialnego, poprzez przeprowadzenie ważenia wbrew instrukcji załączonej do wag, tj. przy użyciu włączonego hamulca postojowego oraz poprzez określenie dopuszczalnej masy całkowitej za pomocą wag do pomiaru nacisku na osiach, a także poprzez brak deklaracji zgodności wystawionej przez producenta, uprawniającej do użycia wag SAW 10C II.

Spółka podtrzymała argumentacje prezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, iż wagi SAW 10C II winny być użyte zgodnie z instrukcją, która zawiera zapis, iż pojazd nie powinien być ważony przy włączonym hamulcu postojowym. Natomiast w niniejszej sprawie ważenia dokonano po unieruchomieniu pojazdu. Nakaz inspektora, aby zaciągnąć hamulec ręczny był zdaniem Skarżącej potwierdzeniem faktu, że stanowisko wagowe nie spełniało podstawowych wymogów np. nierówność nawierzchni. Ponadto kontrolujący nie pouczyli kierowcy przed rozpoczęciem ważenia o przysługujących mu prawach i obowiązkach.

Skarżąca podniosła także, iż GITD w sposób rażący próbuje zdezawuować znaczenie Głównego Urzędu Miar na rzecz instrukcji producenta wag, która to zresztą również nie była zastosowana przy wykonywaniu pomiaru będącego podstawą nałożenia kary. Jest to o tyle niezasadne, iż to bowiem ww. urząd ma kompetencje do wydawania certyfikatów poszczególnym produktom producenta wag – C. sp. z o.o., a nie na odwrót.

W ocenie Skarżącej nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że Minister Transportu nie wydał stosownego rozporządzenia o trybie przeprowadzania ważenia pojazdu wagami do pomiarów statycznych, tj. ważenia statycznego. W opinii Spółki [...] ITD nie posiadał w momencie kontroli instrukcji do wag, nie przedstawił również tego dokumentu Skarżącej w trakcie postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a.").

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga jest niezasadna, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło do naruszenia procedury administracyjnej, w szczególności art. 7 , art. 75 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o drogach publicznych i ustawy – Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.).

Przedmiotem skargi jest decyzja GITD z dnia [...] grudnia 2012 r., która utrzymała w całości decyzję organu I instancji, którą nałożono na Skarżącą karę pieniężną za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi:

- powyżej 9,0 t do 9,5 t,

- za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t.

Przepis art. 64 ust. 1 p.r.d. stanowi, że ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych (nienormatywnych), przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w art. 61 ust. 6, 8 i 10, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Definicję pojazdu nienormatywnego zawiera art. 4 pkt 25 u.d.p., według którego jest nim pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi.

Przepis art. 13g ust. 1 u.d.p. stanowi, że za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej.

Karę tę, zgodnie z art. 13g ust. 1a u.d.p., ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia.

Karze tej podlega, z mocy art. 13g ust. 1b pkt 1 u.d.p. przede wszystkim podmiot wykonujący przejazd. Wysokość kar pieniężnych, zgodnie z art. 13g ust. 2 u.d.p. określa załącznik nr 2 do ustawy. Podmiotami uprawnionymi do stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym oraz wymierzenia i pobrania za to kary są inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji na mocy art. 40c ust. 1 u.d.p.

Wyżej wskazany przepis 13g i 40c u.d.p. utracił moc z dniem 19 października 2012 r., jednak na mocy ustawy zmieniającej z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw – art. 9 ust. 1 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 138, poz. 932 i poz. 933), na podstawie art. 41 ust. 4 i 5 u.d.p. W związku z tym, że droga wojewódzka nr [...] po której odbywał się przejazd, nie została w podanych rozporządzeniach uwzględniona, zastosowanie znalazł art. 41 ust. 6 u.d.p., zgodnie z którym drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Wymagania co do sposobu załadunku pojazdu zawiera art. 61 p.r.d., który w ust. 1 stanowi, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Ponadto ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby m.in. nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę (art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d.). Ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia lub wywoływaniem nadmiernego hałasu, co z kolei obwarowuje art. 61 ust. 3 p.r.d. W przypadku ładunku sypkiego, może być umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ładunkowej, zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zasłonami uniemożliwiającymi wysypywanie się ładunku na drogę, w myśl art. 61 ust. 5 p.r.d.

Zawarte w protokole kontroli wyniki ważenia pojazdu jednoznacznie wskazują, iż kontrolowany pojazd przekraczał odnotowane w tym protokole dopuszczalne naciski osi na drogę, co skutkowało nałożeniem na Skarżącą kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że podmiot wykonujący przejazd nie dysponował zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym. Również bezsporna jest okoliczność, iż droga wojewódzka nr [...], na której odbywał się kontrolowany przejazd, należy do sieci dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

W przedmiotowej sprawie Skarżąca kwestionowała sposób ważenia pojazdu, polegający na przeprowadzeniu ważenia wbrew instrukcji załączonej do wag, tj. przy użyciu włączonego hamulca ręcznego, poprzez określenie DMC za pomocą wag do pomiaru nacisku na osiach oraz brak deklaracji zgodności wystawionej przez producenta, uprawniającej do użycia wag SAW 10C II oraz zbyt późne, zdaniem Skarżącej, poinformowanie kierowcy o przysługujących mu uprawnieniach związanych z kontrolą.

Przechodząc do oceny tych zarzutów wskazać należy, że zarzuty te nie zostały zgłoszone do protokołu, który został podpisany przez kierowcę bez jakichkolwiek zastrzeżeń.

Ustosunkowując się do zarzutu wadliwego przeprowadzenia ważenia pojazdu podkreślić należy, że z istoty uproszczonego i specyficznego postępowania, jakim jest postępowanie kontrolne pojazdu wykonywane na drodze, wynika, iż wiarygodny materiał dowodowy można zgromadzić przede wszystkim "na gorąco" w trakcie wykonywanych czynności kontrolnych. To nakłada szczególną odpowiedzialność nie tylko na prowadzących postępowanie inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, ale również na samego kontrolowanego, który winien czynnie uczestniczyć w czynnościach kontrolnych i na bieżąco zgłaszać wszelkie zastrzeżenia i uwagi, które następnie powinny być wpisywane do protokołu kontroli. Tylko w ten sposób możliwe jest wyczerpujące i wiarygodne utrwalenie przebiegu czynności ważenia pojazdu, a w konsekwencji ustalenie stanu faktycznego sprawy jako znajdującego pełne odzwierciedlenie w protokole kontroli i stanowiącego podstawę do wydania decyzji administracyjnej. Zgłaszanie na późniejszym etapie zarzutów odnośnie naruszeń, których miały się dopuścić organy kontrolne, jest nie tylko trudne do zweryfikowania, ale również może budzić poważne wątpliwości co do ich wiarygodności. W świetle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dowód z dokumentu urzędowego jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali na drodze. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w czynności kontroli, tj. przez inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Protokół kontroli może być zatem podważony jedynie przez konkretny dowód wskazujący, iż dane w nim utrwalone są nieprawdziwe (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1062/09, LEX nr 746054, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 50/08, LEX nr 505272, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II GSK 89/08, LEX nr 495541, wyrok NSA z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt II GSK 291/08, wyrok NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 810/08, LEX nr 547103).

W niniejszej sprawie kierujący pojazdem nie wniósł do sporządzonego przez właściwy organ protokołu żadnych uwag bądź zastrzeżeń. Zgłoszenie zarzutów na dalszym etapie postępowania nie stanowi dowodu podważającego dane utrwalone w dokumencie urzędowym jakim jest protokół kontroli. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 50/08, ustalenia protokołu z kontroli drogowej, sporządzonego przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego z udziałem przedstawiciela przewoźnika, dotyczące naruszenia przez przewoźnika przepisów ustawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy zagrożone jest to sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej, wyznaczają granice przyszłego postępowania administracyjnego, pod względem stanu faktycznego i prawnego. Brak jest podstaw prawnych do zmiany ustaleń zawartych w protokole kontroli w inny sposób, niż ewentualne sporządzenie w trybie art. 74 utd protokołu weryfikującego. Nie można tego uczynić jednostronnie. Protokół kontroli drogowej jest w zasadzie jedynym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej i nie może zatem zawierać żadnych wątpliwości co do okoliczności sprawy (tak NSA w wyroku z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 378/09).

W związku z tym zarzut Skarżącej w tym zakresie Sąd uznał za niezasadny.

Przechodząc do oceny kolejnego zarzutu dotyczącego sposobu przeprowadzenia ważenia pojazdu poprzez określenie DMC za pomocą wag do pomiaru nacisku na osiach oraz brak deklaracji zgodności wystawionej przez producenta, uprawniającej do użycia wag SAW 10C II Sąd stwierdza, że z akt sprawy wynika, iż pomiarów pojazdu dokonano na stanowisku spełniającym normy, przebadanym geodezyjnie (czego dowodem jest protokół z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów sporządzony przez uprawnionego geodetę) przy użyciu nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych, posiadających ważne świadectwo zgodności wydane przez Okręgowy Urząd Miar w Poznaniu na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG, zmienionej Dyrektywą Rady 93/68/EWG.

Zgodnie natomiast z treścią ustawy Prawo o miarach z dnia 11 maja 2001 r. (Dz. U. z 2004 r. nr 243 poz. 2441) art. 4 pkt 20 dowód legalizacji - świadectwo legalizacji lub cecha legalizacji umieszczana na przyrządzie pomiarowym, poświadcza dokonanie legalizacji. Zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 ww. ustawy prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych jest wykonywana przez:

1) zatwierdzenie typu przyrządu pomiarowego na podstawie badania typu - przed wprowadzeniem typu przyrządu pomiarowego do obrotu lub

2) legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową - przed wprowadzeniem danego egzemplarza przyrządu pomiarowego do obrotu lub użytkowania, a także

3) legalizację ponowną - w stosunku do przyrządów pomiarowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania.

Przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub do użytkowania po dokonaniu oceny zgodności z zasadniczymi wymaganiami, zwanej dalej "oceną zgodności", na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087, z późn. zm.), które są stosowane w dziedzinach, o których mowa w ust. 1, i zostały określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej.

Nie ulega wątpliwości, że obydwie wagi użyte przy niniejszej kontroli legitymowały się ważną legalizacją (w aktach świadectwo legalizacji ponownej). Do akt załączono również protokół pochylenia terenu.

Odnosząc się zatem do zarzutu Skarżącej, że wagi typu SAW 10C nie mogą służyć do pomiaru masy całkowitej pojazdu (DMC) należy uznać go za chybiony.

Stanowisko Głównego Urzędu Miar i Najwyższej Izby Kontroli, na którego treść powołuje się Skarżąca w swojej skardze o niemożności użycia wag SAW 10C do ustalenia DMC nie zostało poparte żadną analizą prawną ani tym bardziej faktyczną i nie zawiera uzasadnienia, które mogłyby doprowadzić do takich wniosków. Tym samym nie pozwala na dokonanie rzetelnej analizy i wyciągnięcia poprawnych wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Istotne jest to chociażby z uwagi na fakt, że wagi o dokładności IIII (dokładność zwykła) zostały dopuszczone stosownymi dokumentami do dokonywania za ich pomocą procesu ważenia DMC.

Jak wskazano w zaskarżonej decyzji producent wag typu SAW – C. Sp. z o.o. w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r., skierowanym do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wskazał, że wyznaczenie masy pojazdu za pomocą wag typu SAW 10C/II poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi przy spełnieniu wymagań homologacji wagi technicznie jest możliwe z uwzględnieniem określonego w tabeli wagi błędu. W związku z tym GITD prawidłowo przyjął, że stanowisko Głównego Urzędu Miar zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011r., na które powołuje się Skarżąca, nie jest wiążące dla organów w niniejszej sprawie.

Ponadto obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych, w art. 2 ust. 2 wyraźnie określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. W załączniku nr 1 w wymogach metrologicznych określono klasy dokładności wag od I do IIII. Jednocześnie w ww. dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej.

Przepisy dopuszczają wagi o klasie dokładności IIII do ważeń wykorzystywanych dla ustalenia masy do obliczania kary (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" lp. 2.1 ww. dyrektywy).

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152) także określa wagi o klasie dokładności od I do IIII.

Ze świadectwa homologacji nr D98-09-08 dołączonego do instrukcji wag SAW 10 C wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat. Zatem za pomocą wag SAW 10 C organ administracji mógł ustalić także masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (DMC).

Punkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 1998 r. III SA 396/97 (LEX nr 35489), zgodnie z którym: "wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe, niewydane na podstawie delegacji ustawowej, nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć organów administracyjnych".

Dodatkowo należy wskazać, że w wyroku z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2281/11, II GSK 2280/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że za pomocą wag typu SAW 10 C możliwe jest wyznaczenie DMC pojazdu.

W związku z tym również ten zarzut Skarżącej Sąd uznał za niezasadny.

Również zarzut dotyczący braku pouczenia kierującego pojazdem w odpowiednim czasie nie może zostać uwzględniony. Z akt sprawy wynika, że protokół sporządzony przez właściwy organ w obecności i przy udziale kierowcy został przez tego kierowcę podpisany, co oznacza również, że kierowca "oświadczył" (trzecia strona protokołu), że został poinformowany m.in. o zasadach przeprowadzonej kontroli oraz przysługujących mu w czasie kontroli prawach.

Na marginiesie należy zauważyć, że ustawodawca przewidział możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, a mianowicie w dniu 18 października 2011 r. wszedł w życie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), który stanowi, iż postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej dotyczącej przejazdu pojazdu nienormatywnego, prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, umarza się wobec podmiotu wykonującego przejazd, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna.

W tym miejscu należy wskazać, że pkt 2 w/w artykułu nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż przedmiotem transportu był papier. Nie ulega wątpliwości, że papier nie jest materiałem sypkim, choć w przepisach brak jest definicji ładunku sypkiego. Jednakże nauka, a także doświadczenie wskazuje, że substancja sypka, to rodzaj ciała stałego składającego się z drobnych cząsteczek, które nie są ze sobą na stałe połączone, wykazujący zdolność do przesypywania.

Również art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy zmieniającej ustawę prawo o ruchu drogowym (...) nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż Skarżąca nie podnosiła należytej staranności w realizacji czynności związanej z przejazdem oraz ewentualnego braku wpływu na powstałe naruszenie.

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Rozstrzygając sprawę, organy oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli oraz dokonały jego wyczerpującej oceny. Ponadto stanowisko wyrażone w obu decyzjach uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 K.p.a. Ustalony w powyższy sposób stan faktyczny i jego implikacje prawne uzasadniały nałożenie na Skarżącą kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Również wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów załącznika nr 2 do u.d.p.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.