Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 3/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 9, art. 71-81
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 232, art. 234
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie Sędzia NSA Gabriela Gorzan /spr./ as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 maja 2008 r. sprawy ze skargi F. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007r oddala skargę. /-/ K. Nikodem /-/ St. Małek /-/ G. Gorzan


UZASADNIENIE

F. i K. małżonkowie F. nabyli podstawie umowy z dnia [...]r. lokal mieszkalny i powierzchni [...]m² z przynależną piwnicą o powierzchni [...]m² i wysokości 1,40 m² wraz z udziałem wynoszącym [...]części w częściach wspólnych budynku oraz w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...]o powierzchni [...]ha.

W złożonych w dniu 21 grudnia 2006 r., 5 lutego 2007 r. i 29 marca 2007 r. informacjach w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2007 r. (druk IN-1) podatnik wykazał jedynie budynek mieszkalny, określając w nich podstawę opodatkowania odpowiednio na 30, 29 i 28,26 m² i w każdej z nich pomijając grunt stanowiący przedmiot użytkowania wieczystego.

Burmistrz Miasta i Gminy K. decyzją nr [...]z dnia [...]na podstawie art. 1c, art. 2 ust.1 pkt 1-2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 4 i 5, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.; dalej u.p.o.l.), uchwały nr XXV/150/2004 Rady Miejskiej w K. z dnia 18 listopada 2004 r. oraz art. 21 § 1 pkt 2 i § 5, art. 207 ordynacji podatkowej ustalił F. F. i K. F. podatek od nieruchomości za 2007 r. w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu wskazano, że wraz z nabyciem prawa użytkowania wieczystego podatnicy przejęli obowiązek ponoszenia opłaty z tytułu tego użytkowania. Powołując się na treść wskazanych przepisów u.p.o.l. organ wskazał, iż częściami składowymi wymienionej kwoty [...]zł są: kwota [...]zł stanowiąca podatek od lokalu mieszkalnego (przy zastosowaniu wynikającej z uchwały Rady Miejskiej stawki 0,46 zł/m²) oraz [...]zł stanowiąca podatek od gruntu stanowiącego przedmiot użytkowania wieczystego (przy zastosowaniu stawki 0,25zł/m²). Organ przedstawił także charakter instytucji prawa rzeczowego, jakim jest użytkowanie wieczyste i powołując się na treść art. 232, 233, 235 i 238 Kodeksu cywilnego i art. 31, 71 ust. 4 u.g.n. wskazał na odmienności występujące pomiędzy opłatą roczną z tytułu użytkowania wieczystego, mającą charakter cywilnoprawny, a podatkiem od nieruchomości, który ma charakter publicznoprawny i przymusowy. Na potwierdzenie powyższego organ przywołał orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Konstatując organ podkreślił, iż uiszczenie opłaty rocznej nie zwalnia od obowiązku uiszczenia podatku od prawa do nieruchomości gruntowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik zakwestionował zasadność naliczenia podatku od nieruchomości podnosząc, iż ponosi opłaty z tytułu użytkowania wieczystego i z tego względu nie powinien regulować podatku od przedmiotowej nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] r., nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej, art. 3 ust.. 1, 3, 4 i 5 u.p.o.l., art. 31, 7 ust. 1, art. 72 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 ze zm.; dalej: u.g.n.), art. 232, 235 i 238 k.c., oraz powołanej przez organ pierwszej instancji uchwały Rady Miejskiej w K. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ opisał charakter użytkowania wieczystego wskazując na to, iż budynki posadowione na gruncie stanowiącym przedmiot użytkowania wieczystego muszą stanowić własność użytkownika i powołał się w tym zakresie na uchwałę Sądu Najwyższego, w której stwierdzono, iż "umowa notarialna o oddanie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa w nieodpłatne użytkowanie wieczyste (...), w której dokonano jednocześnie sprzedaży położonych na tym gruncie budynków (...) nie może stanowić podstawy wpisu w księdze wieczystej". W uzasadnieniu Kolegium podzieliło poglądy organu pierwszej instancji w szczególności podkreślając, iż obowiązek uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu, które stanowią należność cywilnoprawną, jest niezależny od obowiązku płacenia podatku od nieruchomości (należności publicznoprawnej).

W skardze F. F. ponownie zanegował zasadność pobierania podatku od nieruchomości wskazując, iż: nieruchomość gruntowa jest własnością Skarbu Państwa ("we władaniu Wojewody"), a nie Burmistrza, działającego poza zakresem swojego władztwa; skarżący uiszcza opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego oraz podniósł, że organ odwoławczy powołał się na orzeczenie Sądu Najwyższego, które nie znajduje zastosowania w sprawie, bowiem dotyczy użytkowania wieczystego nieodpłatnego.

Organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kwestią sporną w sprawie jest podleganie przez stronę skarżącą podatkowi od nieruchomości gruntowej stanowiącej przedmiot użytkowania wieczystego. W ocenie strony obowiązek uiszczania opłaty z tytułu użytkowania wieczystego wyłącza obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż za podstawę ustalenia kwestionowanego podatku od nieruchomości gruntowej organy prawidłowo przyjęły art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 4 u.p.o.l., z których wynika, iż podatnikami podatku od nieruchomości są m. in. osoby fizyczne będące użytkownikami wieczystymi gruntów, przy czym w przypadku współposiadaczy (współużytkowników wieczystych) obowiązek ten ciąży na nich solidarnie. Wskazany obowiązek wynika z przepisów rangi ustawowej, a zatem został ustanowiony zgodnie z treścią art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Argumentacja skarżącego sprowadzająca się do zrównania obu instytucji i wykluczającego się charakteru obu należności, jest niezasadna, bowiem podatek od nieruchomości powstaje i jest niezależny od opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Przypomnieć trzeba, iż ustawową zasadą jest odpłatność użytkowania wieczystego, co wynika z ogólnej zasady wyrażonej w art. 238 k.c. oraz przepisów szczegółowych – art. 71-81 u.g.n., a wyjątki od tej zasady muszą mieć podstawę ustawową. Wynika to z faktu, iż użytkowanie wieczyste, czego zdaje się nie zauważać skarżący, jest prawem na rzeczy cudzej (art. 232 i 233 k.c.). Skarżący nie jest właścicielem nieruchomości stanowiącej przedmiot przysługującego mu użytkowania wieczystego, a grunt, co nie powinno budzić wątpliwości, jest własnością Skarbu Państwa. Konieczność uiszczenia opłaty rocznej wynika właśnie z tego, iż umowa o ustanowienie użytkowania wieczystego jest umową o charakterze wzajemnym (z jednej strony właściciel udostępnia swoją nieruchomość drugiemu podmiotowi, a z drugiej – użytkownik wieczysty, jako posiadacz zależny w rozumieniu art. 336 k.c. in fine w zamian za udostępnienie gruntu stanowiącego własność publiczną uiszcza na rzecz właściciela opłatę). Wprawdzie podatnicy nie nabyli prawa użytkowania wieczystego bezpośrednio od Skarbu Państwa, a od spółki A SA (por. § 3 aktu notarialnego z dnia 19 września 2006 r., Rep. A nr [...]- k. 8 akt administracyjnych), jednak opłata roczna za użytkowanie wieczyste gruntu wiąże każdego kolejnego nabywcę tego prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1999 r., sygn. akt II CKN 639/98, OSNC 2000/6/121), a nadto podatnicy w § 8 umowy sprzedaży oświadczyli, iż "przejmują obowiązek ponoszenia do 31 marca każdego roku opłaty z tytułu użytkowania wieczystego".

Zrównanie opłaty o charakterze cywilnym stanowiącej świadczenie wzajemne skarżącego z podatkiem (ze swej natury mającego charakter jednostronny i nieekwiwalentny) jest zatem nieporozumieniem.

Zwolnienie podatkowe wynikające wyłącznie z faktu istnienia zobowiązania cywilnoprawnego, stanowiłoby naruszenie zasady równości i powszechności opodatkowania i było nieuzasadnionym przepisami prawa uprzywilejowaniem podatnika, a w konsekwencji - naruszeniem zasady sprawiedliwości podatkowej.

Podnoszony przez skarżącego brak związku pomiędzy powołaną przez organ tezą uchwały Sądu Najwyższego, a niniejszą sprawą jest o tyle nieuzasadniony, iż dotyczyła ona nierozłączności przeniesienia prawa własności budynków i prawa użytkowania wieczystego gruntu, na której są posadowione, co jednak w sprawie nie jest kwestionowane i co z punktu widzenia przepisów prawa podatkowego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Fakt pobierania podatku i opłaty z tytułu użytkowania przez dwa niezależne organy jest związany z odrębnością obu instytucji i wynika z przepisów prawa to jest z treści art. 1c u.p.o.l. (przewidującego właściwość Burmistrza w zakresie podatku od nieruchomości) oraz art. 4 pkt 9 u.g.n. (przewidującego właściwość starosty jako organu wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa).

Skoro zatem uiszczanie opłat z tytułu użytkowania wieczystego, stanowiącego trwałą formę udostępniania gruntu państwowego skarżącemu, pozostaje bez wpływu na istnienie wynikającego z przepisów ustawy obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.

/-/ K. Nikodem /-/ S. Małek /-/ G. Gorzan