Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 460/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Zwrócić uiszczony wpis w sprawie
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 i 2 , art. 16
journal: Dz.U. 2015 poz 1142
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - tekst jedn.
article: art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 25 § 3, art. 29 , art. 50 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8 § 2 i art. 102, art. 109 § 1, art. 551 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity
article: art. 432 § 1, art. 435 § 1, art. 437
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.S.O. Spółka z o.o. Spółka komandytowa z/s w [.] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] maja 2017 r. nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2009 r. - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę, II. zwrócić Z.S.O. S. PSO SP J ul. [.] kwotę 5 177 zł (słownie: pięć tysięcy sto siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem nienależnie uiszczonej opłaty sądowej.


UZASADNIENIE

W dniu 17 lipca 2017 r. wpłynęła do Sądu skarga na opisaną w sentencji decyzję, w której określono jako stronę skarżącą "Z.S.O. "S." Produkcja Sprzętu Oświetleniowego Spółka Jawna, ul. Św [.], NIP [.] (dawna nazwa)", obecnie "Z.S.O. Spółka z o.o. Spółka komandytowa, [.], NIP [.]". Do skargi dołączono odpis pełny z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nr [.] oraz pełnomocnictwo ogólne udzielone adwokat PU przez YS do reprezentowania "Z.S.O. Spółka z o.o. Spółka komandytowa, [.]".

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [.] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [.] z dnia [.] października 2016 r. nr [.], którą określono spółce Z.S.O. S. Produkcja Sprzętu Oświetleniowego sp.j. NIP [.] zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2009 r., od której odwołanie w imieniu spółki jawnej wniósł radca prawny JP.

Na rozprawie dniu 19 września 2017 r. stawił się radca prawny JP, który złożył do akt pełnomocnictwo udzielone przez YS do reprezentowania "S.L. Limited sp.j." KRS [.] w sprawie o sygn. I SA/Rz 460/17. Radca prawny oświadczył, że "S.L. Limited sp.j." jest następcą prawnym "ZSO sp. z o.o. sp.k.". Stawił się także A.S., który oświadczył, że w spółce tej - "S.L. Limited sp.j.", pełni funkcje zarządcy, ale nie posiada przy sobie pełnomocnictwa do jej reprezentowania w tej sprawie.

W związku z zaistniałymi wątpliwościami co do zdolności sądowej podmiotu wnoszącego skargę oraz należytego umocowania pełnomocników do reprezentowania strony skarżącej, jako że informacje te nie wynikały ze złożonego do akt odpisu pełnego KRS nr [.], na rozprawie w dniu 19 września 2017 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do wykazania następstwa prawnego adresata zaskarżonej decyzji przez podmioty, w imieniu których zostało mu udzielone pełnomocnictwo, pod rygorem odrzucenia skargi.

W odpowiedzi, w piśmie z dnia 25 września 2017 r. adwokat PU podała, że do skargi wniesionej w dniu 21 czerwca 2017 r. dołączone zostało pełnomocnictwo od YS, uprawnionego do reprezentowania spółki S.L. Limited spółka jawna nr KRS [.]. Pełnomocnik nie miał jednak możliwości zapoznania się z treścią wpisu dokonaną w KRS w dniu 28 czerwca 2017 r., a więc już po wniesieniu skargi. Mylne oznaczenie nowej nazwy strony skarżącej, następcy prawnego spółki jawnej S., wypełnia więc znamiona błędu określone w art. 84 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, od którego to oświadczenia pełnomocnik pragnie się uchylić. Na rozprawie w dniu 19 czerwca 2017 r. informowano Sąd o tym, że A.S. – prezes Z.S.O. "S." spółka jawna, nie poinformował swoich pełnomocników o planowanych i dokonanych przekształceniach spółki, a obaj pełnomocnicy nie brali w tych pracach udziału. S.L. Limited spółka jawna zachowała dotychczasowy NIP i REGON spółki jawnej S. Do pisma dołączono pełnomocnictwo dla adwokat PU udzielone przez YS w imieniu i na rzecz S.L. Limited spółka jawna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd administracyjny obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi , ponieważ zgodnie z przepisami art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) dalej zwanej "Ppsa", skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1, art. 172 i art. 285k § 3 Ppsa).

Postępowanie sądowoadministracyjne ma charakter skargowy. Oznacza to, że do jego wszczęcia konieczna jest inicjatywa uprawnionego podmiotu, który określają przepisy art. 50 § 1 i 2 Ppsa. Podmiot taki, aby miał zdolność występowania w charakterze strony w postępowaniu sądowym, musi posiadać zdolność sądową. Ta zaś przysługuje podmiotom określonym w przepisach art. 25 Ppsa i jest to osoba fizyczna, organ administracji publicznej albo określona w przepisach jednostka organizacyjna. Natomiast w myśl art. 29 Ppsa, przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.

Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin, stosownie do art. 31 § 1 Ppsa. Jeżeli braków takich uzupełnić nie można sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 5 Ppsa, Sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej, przy czym – jak postanowiono w § 2 tego artykułu, z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak ten nie zostanie uzupełniony.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że podmiot określony w skardze jako skarżący, tj. Z.S.O. Spółka z o.o. Spółka komandytowa, [.], NIP [.], nie istnieje. Nie został jak dotychczas wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego (brak danych na stronie internetowej https://ems.ms.gov.pl/krs/ wyszukiwaniepodmiotu?t:lb=t). Posługując się w firmie oznaczeniem formy prawnej wskazano, że skarżący to spółka osobowa prawa handlowego – spółka komandytowa, której wspólnikiem – komplementariuszem, jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie zatem z art. 8 § 2 i art. 102 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1577), spółka osobowa prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą. Do jej powstania, jak wynika z literalnego brzmienia art. 109 § 1 K.s.h., konieczne jest dokonanie wpisu do rejestru, czyli rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, który ma charakter konstytutywny. Skoro wpisu takiego dotychczas nie dokonano i podmiot taki nie powstał to oznacza to, że skarga została wniesiona przez twór niemający zdolności sądowej. Brak ten ma charakter nieusuwalny i pierwotny, tj. istniejący w dniu wniesienia skargi, skoro spółka komandytowa powstaje dopiero w chwilą wpisu do rejestru. Nie można go więc konwalidować czy sanować na dzień wniesienia skargi w toku niniejszego postępowania. Tym samym zgłaszający się jako pełnomocnicy skarżącego JP i PU nie mogli uzyskać prawnie skutecznego umocowania do jego reprezentowania od podmiotu nieistniejącego i imieniu którego działała - jak wynika z przedłożonych dokumentów, osoba upoważniona do reprezentowania innego podmiotu, a mianowicie S.L. Limited spółka jawna. Skarga pochodząca od "Z.S.O. Spółka z o.o. Spółka komandytowa", jako podmiotu niemającego zdolności sądowej, podlega zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 25 § 3 Ppsa.

Zaznaczyć należy też, że "Z.S.O. Spółka z o.o. Spółka komandytowa" nie są następcą prawnym adresata decyzji organów podatkowych, czyli "Z.S.O. "S." Produkcja Sprzętu Oświetleniowego Spółka Jawna", ani – jak sugerował na rozprawie radca prawny JP, nie zostały one przekształcone w "S.L. Limited sp.j.". Jak bowiem wynika z odpisu pełnego KRS nr [.] spółka jawna, działająca pod firmą "Z.S.O. "S." Produkcja Sprzętu Oświetleniowego Spółka Jawna", powstała w 2004 r. z przekształcenia spółki cywilnej osób fizycznych. W dniu 15 lutego 2017 r. (a nie jak podaje w piśmie z dnia 25 września 2017 r. adwokat PU 28 czerwca 2017 r.) dokonano zmiany treści niektórych wpisów w rejestrze, ale nie wynikały one z przekształcenia, jak zdają się sugerować radcowie prawni strony skarżącej. Kodeks spółek handlowych nie przewiduje natomiast możliwości przekształcenia spółki jawnej w spółkę jawną (por. art. 551 § 1 K.s.h.). Możliwa jest co najwyżej zmiana wspólników oraz firmy, pod którą prowadzona będzie działalność (a więc nazwy, por. art. 432 § 1, art. 435 § 1, art. 437 K.c .).

Przedłożony ze skargą odpis pełny KRS nr [.] dotyczy spółki jawnej prowadzącej działalność pod firmą "S.L. Limited Spółka Jawna" posługującej się nr NIP [.], REGON [.], a nie "Z.S.O. Spółka z o.o. Spółka komandytowa". Z dokumentu tego wynika, że w dniu 15 lutego 2017 r. (wpis nr 18) w rejestrze dokonano zmiany danych w zakresie oznaczenia firmy, pod którą prowadzona jest działalność z "Z.S.O. S. Produkcja Sprzętu Oświetleniowego Spółka Jawna" na "S.L. Limited Spółka Jawna", odnotowano zmianę siedziby z [.] do [.] oraz danych wspólników, którymi stali się: S.L. Limited oraz S.I. LTD. Podmiotem uprawnionym do reprezentacji Spółki jawnej jest YS. Stawający przed Sądem jako pełnomocnicy skarżącego nie przedłożyli zaś dokumentów potwierdzających przekształcenie "Z.S.O. S. Produkcja Sprzętu Oświetleniowego Spółka Jawna" w "Z.S.O. Spółka z o.o. Spółka komandytowa", na co wskazali w części nagłówkowej skargi opisującej strony postępowania. Nie wykazali także, aby podmiot skarżący kiedykolwiek istniał. Podmiot taki nigdy bowiem nie funkcjonował pod nr NIP [.] i nr KRS [.]. Innych przekształceń niż ze spółki cywilnej "Z.S.O. S. Produkcja Sprzętu Oświetleniowego Spółka Jawna" w KRS nie zarejestrowano. Zresztą, przekształcenie spółki jawnej w spółkę komandytową, której komplementariuszem miałaby być spółka z o.o., nie jest możliwe. Najpierw bowiem musiałaby zostać zawiązana spółka z o.o., która dopiero później mogłaby zostać wraz ze spółką jawną przekształcona w spółkę komandytową, której komandytariuszem zostaje spółka z o.o. Takich działań jednak nie wykazano. Okoliczność ta także więc stanowi potwierdzenie braku zdolności sądowej "Z.S.O. Spółka z o.o. Spółka komandytowa".

Jeżeli chodzi o podnoszony w piśmie adwokat PU z dnia 25 września 2017 r. błąd w oznaczeniu firmy skarżącego popełniony przy sporządzaniu skargi to zauważyć należy, że oznaczenie w skardze strony skarżącej ma charakter oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli i kierowane jest do Sądu, a nie kontrahenta czy innego podmiotu czynności prawnej. Z oczywistych względów nie może więc znajdować w toku postępowania sądowoadministracyjnego do niego zastosowania art. 84 Kodeksu cywilnego. Stanowi on bowiem, że "[w] razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej". Tym bardziej wydaje się to niestosowne biorąc pod uwagę, że skargę sporządzał zawodowy pełnomocnik, a zatem osoba profesjonalnie świadcząca usługi prawne, w stosunku do której należałoby przyjąć założenie, że określone czynności procesowe podejmuje świadomie i z rozwagą, także mając na uwadze zasady jawności wpisów w KRS i powszechnego dostępu do danych zawartych w rejestrze za pośrednictwem Centralnej Informacji KRS, skodyfikowane w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 700). W myśl natomiast art. 16 ustawy o KRS, nikt nie może zasłaniać się nieznajomością treści wpisu w rejestrze, chyba że mimo zachowania należytej staranności nie mógł wiedzieć o wpisie. Trudno jednak przyjąć, ponieważ założenie takie mogłoby podważyć profesjonalizm radcy prawnego/adwokata i zaufanie do niego, że podejmując się reprezentacji klienta niebędącego osobą fizyczną, a więc jednostki organizacyjnej, nie zweryfikował tego, czy jednostka taka istnieje i przez kogo jest reprezentowana. Bez względu jednak na tę ocenę, jako że nie ma ona przy badaniu dopuszczalności skargi istotnego znaczenia, relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem kształtowane są w ramach zawiązanego między nimi stosunku obligacyjnego (zobowiązaniowego, opartego na przepisach art. 96 i art. 750 K.c.) i to te podmioty, a nie Sąd, ponoszą konsekwencje nawiązanej współpracy. Powody, dla których skarga została wniesiona "w imieniu" podmiotu nieistniejącego, nie mają wpływu na pierwotną ocenę dopuszczalności skargi. Przepisy Ppsa nie przewidują bowiem w zaistniałych okolicznościach możliwości zmian podmiotowych, a jedynie pozwalają na usunięcie braku zdolności sądowej, jeżeli ma on charakter usuwalny. Jak jednak już wyjaśniono, w przypadku Z.S.O. Spółka z o.o. Spółka komandytowa z/s w W. możliwość taka nie istnieje. Brak zdolności sądowej nie może być natomiast uzupełniony poprzez wstąpienie do postępowania innego podmiotu zamiast tego, który zdolności sądowej nie ma i mieć nie może. Dlatego skarga musiała zostać odrzucona.

W kwestii orzeczenia o kosztach postępowania Sąd postanowił, na podstawie art. 225 Ppsa, zwrócić opłatę sądową na rachunek podmiotu, który uiścił go w niniejszej sprawie w dniu 7 sierpnia 2017 r. pomimo, że nie był stroną postępowania. Z uwagi na wniesienie skargi przez podmiot nieistniejący nie było bowiem możliwe orzeczenie o zwrocie wpisu w trybie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.