Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 843/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2011 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a) w zw. z art. 21 ust.2 pkt 4 lit. c) ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002, Nr 42, poz. 371), pozbawił uprawnień kombatanckich S. S., przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w K. z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej.

W uzasadnieniu organ podał, opierając się na aktach ZBoWiD, że w okresie, za który zostały przyznane uprawnienia kombatanckie, S. S. odbywał służbę w [...] Brygadzie KBW w R., która w okresie od [...] maja 1948 r. do [...] października 1945 r. wykonywała zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań mających na celu walkę o niepodległość i suwerenność RP: Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz Zrzeszeniem "[...]". Informacja, że osobiście brał on udział w walce z "reakcyjnym podziemiem" znajduje się w punkcie 12 deklaracji członkowskiej b. ZBoWiD.

Organ powołał się następnie na ww. przepisy ustawy o kombatantach..., stanowiącymi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. S. oświadczył, że nie uczestniczył w akcjach przeciwko organizacjom niepodległościowym Polski, tylko walczył z UPA. Podniósł, że nie ma żadnego uzasadnienia wydanie zaświadczenia o zwalczaniu przez niego organizacji wolnościowych

W dniu [...] marca 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a) w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit. c) ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002, Nr 42, poz. 371).

W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ww. ustawy osoba, której dotyczy przepis art. art. 25 ust.2 pkt 1 lit. a) cyt. ustawy nie może uzyskać (zachować) uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu.

Następnie organ scharakteryzował KBW i powołał orzeczenia NSA dotyczące tej jednostki, służby w niej i konsekwencji z nią związanej. Stwierdził, że z zaświadczenia Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] listopada 1977 r. wynika, że S. S. pełnił służbę w [...] Brygadzie KBW, gdzie " brał osobiście czynny udział w walce z bandami z reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej ", a jednostka, w której pełnił służbę brała udział w walkach z Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz Zrzeszeniem "[...]".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, podnosząc, że walczył z UPA, najpierw brał udział w wykrywaniu i likwidowaniu min, a "po tym jak został ranny pełnił służbę wartowniczą". Zaprzeczył aby walczył z podziemiem patriotycznym.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Zgodnie z treścią przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Zatem służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej oraz wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych i śledczych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane.

Skarżący służył w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Niewątpliwie Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi.

Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" jak prawidłowo zauważył Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91 - OSNCA 1992, nr 10, poz. 174) podzieloną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., T 15/93 - OTK 1994, nr 1, poz. 4, oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.

Tym samym przyjąć należy, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej.

Pozbawienie zaś uprawnień kombatanckich osoby, która pełniła służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego wiąże się z wykazaniem wykonywania przez nią zadań śledczych i operacyjnych w zwalczaniu osób, organizacji walczących na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy zgodzić się z twierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego należy interpretować rozdzielnie.

Zgadzając się więc z poglądami prawnymi zaprezentowanymi przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. Sąd pragnie podkreślić, że organy administracyjne mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Obowiązek ten wynika z art. 7 kpa i znajduje szczegółowe uzupełnienie w treści art. 77 kpa, który nakazuje zbieranie i rozpatrywanie całego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, organ nie zebrał i nie rozpoznał jeszcze całego materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie, że skarżący podczas i w związku ze służbą w KBW wykonywał zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zauważyć bowiem należy, że ani w życiorysie ani w deklaracji członkowskiej skarżący nie powoływał się na walkę z bandami, czy "reakcyjnym podziemiem" (adnotacja na pierwszej stronie deklaracji "walka z band." jest sporządzona innym charakterem pisma), a we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (podobnie, jak w skardze do WSA) skarżący zaprzeczył, aby brał udział w walkach z podziemiem niepodległościowym , twierdząc, że nie było podstaw do wydania oświadczenia, jakie znalazło się w zaświadczeniu z dnia [...].11.1977 r. Jednocześnie we wspomnianym zaświadczeniu Jednostki Wojskowej Nr [...] "na podstawie dokumentów ewidencyjno-personalnych" znajdujących się w jednostce stwierdzono, że S. S. w okresie od [...].05.1948 r. do [...].10.1950 r. "brał osobiście czynny udział w walce z bandami z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej na terenie województwa rzeszowskiego." Jedynym zatem, jak się wydaje, sposobem na wyjaśnienie ww. rozbieżności będzie poznanie treści dokumentów ewidencyjno-personalnych w zakresie udziału skarżącego w tych walkach. Skoro bowiem zgodnie z treścią przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 21 ust.2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która nie tylko pełniła służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, ale również podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, to obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania dowodowego, zmierzającego do jednoznacznego i niebudzącego stwierdzenia, czy skarżący uczestniczył w tych walkach. Okoliczność, że jednostka, w której skarżący odbywał służbę walczyła z podziemiem niepodległościowym nie przesądza automatycznie o tym, że skarżący osobiście brał udział w tych walkach.

Organ powinien przeprowadzić dowód z dokumentów powołanych w zaświadczeniu z dnia [...].11.1977 r. lub wydanego na ich podstawie dokumentu dotyczącego uczestniczenia przez skarżącego w walkach z organizacjami niepodległościowymi (zawierającego szczegółowe dane np. przez podanie daty, miejscowości akcji, itp. ). Dane dotyczące jednostki wojskowej, w której służył skarżący w konfrontacji ze znajdującymi się w aktach ZBoWiD (pkt 12 deklaracji członkowskiej) informacjami o miejscowościach, w których konkretnie służył oraz powołane w zaświadczeniu dokumenty ewidencyjno - personalne mogą pomóc organowi w ustaleniu, czy istnieją przesłanki do zastosowania ww. przepisu.

Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ma zatem na celu uzupełnienie postępowania II instancyjnego przez uzyskanie dokumentów powołanych w zaświadczeniu z dnia [...].11.1977 r. bądź co najmniej informacji udzielonej na ich podstawie pozwalającej odpowiedzieć na pytanie, czy skarżący podczas i w związku ze służbą w jednostce KBW wykonywał zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U, Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.