Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 598/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 10 i ust. 11
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J. G., J. C., W. C. - wspólników spółki cywilnej Firmy Handlowo-Usługowej A. w Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 czerwca 2022 r. nr 380300/71/2022/6492297189/RKS/JT-215/RDZ-B6/13208 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 15 czerwca 2022 r. nr 380300/71/2022/6492297189/ RKS/JT-215/RDZ-B6/13208 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ administracji), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021, poz. 2095, dalej ustawa o COVID 19) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009), odmówił J.G., J. C. i W. C. - wspólnikom spółki cywilnej Firmy Handlowo-Usługowej A w Z. (dalej: skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 31 grudnia 2020 r. skarżący zwrócili się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie ich z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 r. We wniosku jako działalność uprawniającą do skorzystania ze zwolnienia skarżący wskazali działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku organ administracji, decyzją z 21 stycznia 2021 r. nr [...], odmówił spółce cywilnej -Firmie Handlowo-Usługowej A w Z. zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za wskazany okres, a następnie na skutek wniosku strony decyzją z dnia 14 lutego 2022 r. [...] stwierdził jej nieważność, jako skierowaną do osoby nie będącej stroną postępowania.

W dniu 13 kwietnia 2022 r. organ administracji wszczął postępowanie w sprawie zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r. W jego toku organ odmówił dopuszczenia i przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżących w piśmie z 20 kwietnia 2022 r. dowodów na okoliczność prowadzenia przez nich we wrześniu oraz listopadzie 2020 r. przeważającej działalności gastronomicznej oznaczonej kodem PKD 56.10.A. Postępowanie zakończyło się wydaniem w dniu 15 czerwca 2022 r. zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji odmawiającej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za ww. okres.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwołał się do art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID 19, zgodnie z którym płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną wymienionymi według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) kodami wskazanymi w ustawie, jako rodzaj przeważającej działalności, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r., przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

Dokonując oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według PKD, na postawie wpisu w CEIDG wg stanu na dzień 30 września 2020 r. organ ustalił, że przeważającym rodzajem prowadzonej przez skarżących działalności była działalność oznaczona kodem PKD 61.20.Z. Kod ten nie widnieje na liście wskazanych w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID 19 branż, które mogą skorzystać z umorzenia składek. Zgłoszenie zmiany we wpisie kodu PKD przeważającej działalności zostało dokonane dopiero 21 listopada 2020 r. Tym samym brak było podstaw do zwolnienia skarżących z opłacania składek.

Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu pełnomocnik zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego tj.

- art. 31zo ust. 10 w zw. z ust. 11 ustawy o COVID 19, przez błędną, zawężającą wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że ustalenie rodzaju działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę dokonuje się wyłącznie w oparciu o kod PKD ujawniony w rejestrze REGON i w konsekwencji, że warunkiem koniecznym do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, o których mowa w tych przepisach, jest posiadanie ujawnionego w rejestrze REGON kodu PKD, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią przedmiotowych przepisów, ustalenie rodzaju działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę i w konsekwencji uprawnienia do zwolnienia z opłacania należnych składek, winno być dokonywane w oparciu o rzeczywistą (faktyczną) działalność prowadzoną przez przedsiębiorcę w relewantnym okresie, zaś kody PKD ujawnione w rejestrze REGON mają charakter jedynie pomocniczy,

- art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID 19, poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie i odmówienie skarżącym prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r., podczas gdy skarżący spełnili wszystkie przesłanki do skorzystania z tegoż zwolnienia.

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.;

- art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez nieuwzględnienie żądań skarżących dotyczących przeprowadzenia dowodów, których przedmiotem były okoliczności mające kapitalne znaczenie dla sprawy, a to okoliczności, że skarżący prowadzili w rzeczywistości działalność gastronomiczną oznaczoną kodem PKD 56.10.A we wrześniu 2020 r. i w każdym innym okresie mogącym mieć dla sprawy znacznie,

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynność niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, a to do ustalenia jaką działalność w rzeczywistości prowadzili skarżący we wrześniu 2020 r., niezabranie koniecznego materiału dowodowego oraz niewyczerpujące rozpatrzenie materiału zebranego, w tym w szczególności całkowite pominięcie tez, argumentacji i dowodów przedstawionych przez skarżących we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez sporządzenia rażąco nieprawidłowego i lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwiło realizację zasady pogłębiania i zaufania do organów państwa oraz utrudnia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, które to naruszenia miały oczywisty wpływ na wynik sprawy albowiem doprowadziły organ do oczywiście błędnych konstatacji, jakoby skarżący we wrześniu 2020 r. nie prowadzili działalności o kodzie PKD 56.10.A i w konsekwencji i nie zasługiwali na przyznanie im pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek społecznych, podczas gdy, gdyby organ przeprowadził postępowanie administracyjne z poszanowaniem jego fundamentalnych zasad wyrażonych w przywołanych powyżej przepisach, to organ doszedłby do przekonania, że skarżący w relewantnym dla sprawy okresie prowadzili działalność gastronomiczną objęta kodem PKD 56.10.A (w postaci prowadzenie dwóch restauracji), wobec czego podlegają zwolnieniu ze składek społecznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wyjaśnił, że organ uznał za nieprzydatne wnioskowane przez skarżących dowody z przesłuchania skarżących oraz plików JPK i deklaracji VAT, bowiem ustawodawca zastrzegł w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID 19 szczególną formę dowodową dla ustalenia rodzaju przeważającej działalności gospodarczej. W przypadku tego przepisu mamy bowiem do czynienia ze wskazaniem jedynego dopuszczalnego przez ustawodawcę środka do stwierdzenia spełniania przez przedsiębiorcę (skarżącego) przesłanki rodzaju prowadzonej działalności tj. danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej określanej skrótem p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ponadto w świetle art. 52 § 3 p.p.s.a wniesienie przez skarżących skargi bezpośrednio do sądu z pominięciem trybu złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy było dopuszczalne.

Oceniając zaskarżoną decyzję, odmawiającą skarżącym prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za listopad 2020 r., według podanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przede wszystkim w aktach sprawy brakuje wniosku skarżących o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, co już na wstępie kontroli sądowej nie pozwala na weryfikację zaskarżonej decyzji z zakresem wniosku w konsekwencji – granicami sprawy.

Sporna w sprawie jest kwestia spełnienia przez skarżących przesłanek do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za wnioskowany okres, w szczególności zaś przesłanki prowadzenia na dzień 30 września 2020 r. działalności objętej kodem PKD, uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia.

Podstawowym przepisem regulującym sporne zagadnienie jest art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID 19 stanowiący, iż na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Ponadto w myśl art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID 19 , oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

Literalna wykładnia cytowanych przepisów istotnie prowadzi do wniosku, że warunkiem uprawniającym do uzyskania zwolnienia, jest prowadzenie na dzień 30 września 2020 r. przeważającej działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jednym z wymienionych w tym przepisie kodów, a oceny spełnienia tego warunku, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Odejście od literalnej wykładni przepisów jest jednak możliwe i pożądane w sytuacji, gdy jej rezultaty, wypaczają założone przez prawodawcę cele i założenia ustawy, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.

Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd akceptuje stanowisko wyrażane już wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącym zwolnień z opłacania należności z tytułu składek, że organ w tego rodzaju sprawach nie może bezkrytycznie przyjmować danych statystycznych zawartych w rejestrze REGON, co do uwidocznionego w ewidencji rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez podmiot ubiegający się o przyznanie takiej ulgi. Istotne jest bowiem ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w danym dniu, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w rejestrze. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w CEIDG, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności (por. wyroki m.in.: wyrok NSA z 30 listopada 2022 r. sygn. akt I GSK 1427/22, wyrok WSA w Gliwicach z 27 września 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 87/22, wyrok WSA w Warszawie z 15 listopada 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 736/22, wyroki WSA w Rzeszowie: z 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 255/21 i I SA/Rz 214/21, wyroki WSA w Białymstoku: z 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 140/21, z 5 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 171/21).

Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 i z dnia 23 listopada 2016 r., II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Wskazać dalej należy, podzielając w tym zakresie stanowiska Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Szczecinie i Wrocławiu, że wyrażenie "przeważająca działalność gospodarcza" wyjaśnia rozporządzenie Rady Ministrów z 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U.2015.2009). W § 9 tego rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu.

Dokonując wykładni przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, nie można zatem pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność/prawidłowość wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wobec tego należy uznać, że pomoc, o jakiej stanowi ustawa COVID-19 nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Tym bardziej, nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności uprawniającej do zwolnienia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie jedynie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których pomoc ta została faktycznie skierowana i do nich też tylko powinna trafić. Stanowiłoby to wypaczenie celu tych przepisów, którym jest przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Rezultaty takiej wykładni podważają ratio legis przepisu i prowadzą do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi.

Trafnie wskazuje się także w orzecznictwie, że przepisy ustawy COVID-19 mają na celu m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej. Musi jednak mieć realny wymiar, zwłaszcza, że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.

W ocenie Sądu, faktyczne prowadzenie działalności objętej według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek powinno skutkować udzieleniem tej pomocy mimo, iż na dzień 30 września 2020 r. przeważająca działalność uwidoczniona w rejestrze REGON, nie jest zgodna z kodami wymienionymi w przepisie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID. Tylko w takim wypadku nie zostaną naruszone zasady równości, niedyskryminacji i swobody działalności gospodarczej.

W sprawie naruszone zostały również zasady postępowania administracyjnego. Organ ustalił bowiem jedynie w oparciu o rejestr CEIDG, że skarżący na dzień 30 września 2020 r. nie prowadziła przeważającej działalności zgłoszonej we wniosku, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r., a zgłoszenie zmiany kodu PKD dokonała po 30 września 2020 r.

Organ administracji miał wiedzę o dokonanych zmianach w rejestrze CEIDG, jednak tych kwestii organ w ogóle nie analizował, podobnie jak nadesłanych przez stronę przy piśmie z 20 kwietnia 2022 r. dokumentów mających potwierdzić, iż działalność gastronomiczna była działalnością przeważającą. W wydanej decyzji organ administracji nie odniósł się do powyższych okoliczności, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Nadto przed wydaniem decyzji nie wezwał skarżących do wyjaśnienia rozbieżności.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że w świetle art. 37zt ustawy o COVID 19 obsługa przez ZUS zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o którym mowa w art. 31zo realizowana jest w trybie umorzenia składek. Zatem w trybie uregulowanym w art. 83 ust. 4 w związku z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oczywiście w miejsce badania przesłanek z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ZUS zobowiązany jest zbadać przesłanki z art. 31zo ustawy o COVID 19. Wobec czego ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi zasadami postępowania, zawartymi w k.p.a. oraz regułami logiki.

Zaznaczyć także należy, że ustawodawca wymaga w art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., aby decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. Jak z kolei stanowi art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem nie powinno ograniczać się jedynie do przytoczenia treści przepisów ale także do ich wykładni. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest istotnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok procesu myślowego organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto, odpowiednie przedstawienie procesu rozumowania organu w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Stanowi także jedną z gwarancji realizacji zasady pogłębiania zaufania wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia, lecz również przez sąd. Realizowanie powyższych zasad jest tym bardziej konieczne, w sytuacji wdrażania nowych, uzasadnionych stanem pandemii przepisów oraz ich częstych zmian.

W rozpatrywanej sprawie ZUS w istocie nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżących działalności będącej działalnością przeważającą. Te okoliczności, w kontekście dokonanej przez Sąd wykładni przepisów art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o COVID 19 były istotne z perspektywy możliwości udzielenia zwolnienia z opłacania składek ZUS. Przeszkodą do rozpoznania wniosku skarżących w podanym zakresie i przeprowadzenia czynności wyjaśniających, nie powinno być niedokonanie zmian w CEiDG lub dokonanie ich po 30 września 2020 r. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie dowodów w sytuacji, gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia, czy skarżący faktycznie na dzień 30 września

2020 r. wykonywali jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.10.A, który to kod uprawnia do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Sąd dostrzega, że realizacja przez ZUS zadań wynikających z ustawy o COVID 19, nakłada na organ dodatkowe obowiązki. Jednak przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w podanym zakresie jest niezbędne i konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i nie wymaga ono przeprowadzenia skomplikowanych i pracochłonnych czynności dowodowych. Zaś dowody, co do zasady winien przedstawić płatnik składek.

Wskazać również należy, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem jej zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając tego przyczyny. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a uchylił wydaną w sprawie decyzję.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), gdyż strona skarżąca reprezentowana była przed sądem przez adwokata. Na kwotę 480 zł przysługujących do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania składają się koszty zastępstwa procesowego.