Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 320/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - K.p.a.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder /spr./ Protokolant Joanna Janczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku pieniężnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. Nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 104 i 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 pkt 6,7, art. 4, art. 32, art. 43 ust. 1,3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz.414 ze zmianami), przyznał R. R. w [...] r. pomoc społeczną w postaci celowego zasiłku pieniężnego w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności i częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a nadto organ I instancji zawarł w niej stwierdzenie, iż pomoc przyznano stosownie do możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej.

Z uzasadnienia decyzji wynika nadto, że trudna sytuacja materialna i bytowa R. R. spowodowana jest niepełnosprawnością, a jego dochód wynosi [...] zł, na który składa się zasiłek stały wyrównawczy w kwocie [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego w wysokości [...] zł.

Organ I instancji stwierdził nadto, że ze względu na charakter świadczeń pomocy społecznej, przyznany zasiłek jest uzupełnieniem, nie zaś zaspokojeniem wszystkich potrzeb świadczeniobiorcy w pełnym zakresie i w pełnej wysokości, albowiem środki, którymi dysponuje Ośrodek są ograniczone.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji R. R. wniósł o przyznanie wyższej kwoty na zakup leków, gdyż po raz trzeci w [...] i [...] nie mógł leków wykupić. Podaje, że jego wydatki na miesięczne utrzymanie wynoszą [...] zł oraz [...] zł na lekarstwa. Z Ośrodka Pomocy Społecznej otrzymuje [...] zł, co uniemożliwia mu stosowanie diety zgodnie z zaleceniami lekarza oraz wykupienie leków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że R. R. musi stale przyjmować leki w tym [...] razy dziennie.

Odwołujący się otrzymuje zasiłek stały wyrównawczy, lecz ze względu na zaległości w wykonywaniu zobowiązań alimentacyjnych zasiłek w części objęty jest zajęciem komorniczym.

Organ ustalił nadto, że prawo R. R. do bezzwrotnych świadczeń pomocy społecznej ze względu na sytuację materialną i zdrowotną jest bezsporne.

Kolegium ustaliło również, że organ I instancji przyznał R. R. zasiłek celowy z przeznaczeniem na żywność i częściowe pokrycie kosztów zakupu leków, a także dwa zasiłki celowe po [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie zaległości za gaz i za czynsz.

Organ odwoławczy stwierdził w swojej decyzji, że zdaje sobie sprawę z tego, że przyznana pomoc nie zabezpiecza potrzeb odwołującego się, lecz nie jest kompetentny do zmiany wysokości i rodzaju przyznanej pomocy. Zasiłki celowe przyznawane są w ramach uznania administracyjnego, a przyznawana pomoc nie zawsze może być przyznawana w wysokości, która zaspokoi zaistniałe potrzeby. Nie pozwalają na to ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje Ośrodek.

R. R. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W skardze podał, że choruje na [...], a zasiłki z pomocy społecznej przyznawane są skarżącemu w wysokości uniemożliwiającej wykupienie leków co powoduje zagrożenie życia.

R. R. kwestionował nadto zajęcie mu zasiłku stałego wyrównawczego przez komornika co narusza Konstytucję i prawo do normalnego i godnego życia.

Skarżący domagał się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, umożliwienia mu wykupienia leków oraz wstrzymanie dalszego ściągania przez komornika z zasiłku stałego zaległych alimentów do czasu otrzymania emerytury.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sąd sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wniesiona skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Jednocześnie art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy przewiduje, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 kwietnia 2003 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji oraz kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalenia wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2003 r. (M.P. Nr 21, poz. 326), kwoty 461 zł.

W niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły, że dochody R. R. nie przekraczają minimum dochodowego określonego przepisami, a nadto, że w przypadku skarżącego występuje potrzeba zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej i został mu przyznany zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności i częściowe pokrycie kosztów zakupu leków, co stanowiło kwotę poniżej potrzeb i oczekiwań skarżącego.

Podkreślić należy, że w przypadku zasiłku celowego przepisy nie nakładają na organy pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, ani też nie określają wysokości zasiłku, lecz stanowią, że może zostać przyznany. Oznacza to, że kwestia przyznania zasiłku, jak i jego wysokość zostały pozostawione uznaniu organów pomocy społecznej. Uznanie to nie może oczywiście mieć zupełnie dowolnego charakteru.

Kontrola legalności decyzji uznaniowej wydanej na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej dokonywana przez Sąd sprowadza się do zbadania czy organy administracji publicznej nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, czy nastąpiło wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, czy dokładnie wyjaśniono okoliczności faktyczne oraz, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących wydanie decyzji o określonej treści.

Z treści art. 2 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy, natomiast ust. 4 tego przepisu stanowi o uwzględnianiu potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że organ pomocy społecznej przy ustalaniu wysokości zasiłku celowego miał na względzie przede wszystkim ograniczoną ilość środków finansowych i rosnącą liczbę osób wymagających pomocy.

Zdaniem Sądu, okoliczności te są niewystarczające do przyznania świadczenia w oparciu o uznanie administracyjne, tym bardziej, że organ nie wykazał w żaden sposób okoliczności uzasadniających odmowę poza stwierdzeniem tego faktu zawartym w uzasadnieniu decyzji.

Zasiłek celowy w wysokości [...] zł, przyznany osobie przewlekle chorej na [...], wymagającej regularnego przyjmowania leków oraz wypełniania określonych reżimów dietetycznych, a której stan zdrowia i wiek uniemożliwiają podjęcie zatrudnienia w celu zaspokojenia tych potrzeb we własnym zakresie, oznacza, że organy orzekające w sprawie niewłaściwie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u R. R., który stanowi swoisty tryb postępowania dowodowego, jednoznacznie wynika trudna sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego, którą organy orzekające w sprawie uwzględniły tylko częściowo.

Jakkolwiek świadczenia pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne możliwości i środki osób korzystających z pomocy, to jednak tej przesłance nie można nadawać charakteru uniwersalnego. Wspomniany wyżej art. 2 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej bezsprzecznie to potwierdza.

Zdaniem Sądu wniosek skarżącego dotyczący przyznania pomocy na leki i żywność, której nieudzielanie lub udzielenie w stopniu obiektywnie niewystarczającym może narazić na trudne do odwrócenia skutki zdrowotne z utratą życia włącznie , winien być rozważony z wnikliwym rozeznaniem sytuacji życiowej strony w chwili zaistnienia takiej potrzeby.

Organy pomocy społecznej sytuację skarżącego oceniły nader pobieżnie nie zwracając uwagi na skutki, jakie przyniesie udzielenie pomocy w wysokości, którą organy te uznały za wystarczającą.

Skoro zaskarżone decyzje w omawianej części dokładnie nie wyjaśniają stanu faktycznego i nie dowodzą załatwienia sprawy z uwzględnieniem celów, o których mowa w art. 7 i 77 § 1 k.p.a., na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), należało je uchylić.

Dodać również należy, że Sąd nie może odnieść się do zawartego w skardze żądania wstrzymania egzekucji prowadzonej przez komornika z zasiłku stałego wyrównawczego skarżącego na poczet zaległych alimentów, albowiem sprawa ta pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji.