Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2112/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1 i 2 i art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. W., B. J., I.J., M. J., M. J., M. C., Z. C. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 280/14 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 12.000 (dwanaście tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A. W., B. J., I.J., M. J., M. J., M. C., Z. C. sumę pieniężną w wysokości po 4000 (cztery tysiące) złotych dla każdego z nich; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A. W., B. J., I.J., M. J., M. J., M. C., Z. C. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. W., B. J., I. J. M. J., M. J., M. C., Z. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 280/14 zobowiązującego Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 2 lipca 2013 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]", rej. hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy i stwierdzającego, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W skardze wnieśli o: 1) stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekanie postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) nałożenie na Prezydenta m.st. Warszawy stosownej grzywny; 3) przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w dopuszczalnej maksymalnej wysokości, tj. w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, mając na względzie represyjny i kompensacyjny charakter tej należności, a w szczególności rynkową wartość przedmiotowej nieruchomości i wieloletnie przewlekanie postępowania; 4) rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym; 5) zasądzenie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych; 6) pilne rozpoznanie niniejszej sprawy poza kolejnością, z uwagi na konieczność niezwłocznego przywrócenia stanu praworządności, podeszły wiek skarżącej B. J. ([...] lat). W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że Prezydent m.st. Warszawy nadal ignoruje wyrok tutejszego Sądu z 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 280/14. Tymczasem zarówno grzywna, jak i suma pieniężna przyznawana z tytułu zwłoki organu w załatwieniu sprawy ma charakter przede wszystkim represyjny, ma przymusić organ do wydania rozstrzygnięcia. Podstawowa funkcją grzywny oraz sumy pieniężnej jest zatem reakcja na niewykonanie prawomocnego wyroku. Ponieważ oba te środki mają w pierwszym rzędzie na celu wymuszenie wykonania prawomocnego wyroku, przy ich nakładaniu i określaniu należy mieć wzgląd na przewidywaną efektywność. Pobłażliwe traktowanie spraw, w których Prezydent m.st. Warszawy wielokrotnie nie wykonuje wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ma wpływ na bardzo dużą ilość skarg wnoszonych przez skarżących, a Prezydent m.st. Warszawy nie podejmuje działań w celu rozwiązania tej sytuacji.

Skarżący podkreślili, że przez 9 lat od momentu złożenia wniosku z 2 lipca 2013 r. o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość oczekują na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. Fakt długości trwania postępowania, przeciągającego się stanu bezczynności organu powinien mieć istotne znaczenie dla wymiaru możliwej do zasądzenia przez tutejszy Sąd grzywny. Zgodnie z orzecznictwem wymierzenie grzywny w zbliżonej do maksymalnej wysokości uzasadniać może jedynie wyjątkowo drastyczne i rażące naruszenie przez organ administracji publicznej przepisów o terminach załatwiania spraw. Na wysokość orzekanej grzywny wpływ powinno mieć również zachowanie się organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, czy organ podjął trud wyjaśnienia przyczyn z jakich nie wykonał orzeczenia Sądu.

W niniejszej sprawie organ nie wskazał przekonujących argumentów uzasadniających tak długotrwały stan bezczynności, co powinno także wpłynąć na wymiar grzywny. Oceniając zachowanie organu należy też wziąć pod uwagę zakres koniecznych do przeprowadzenia czynności mających na celu wyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy, w tym chociażby należyte zgromadzenie i ocenę materiału dowodowego, do czego zobowiązuje art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Dopiero wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. dziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia może okazać się wystarczającą i odczuwalną sankcją. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z 9 lutego 2022 r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej w 2021 r. wyniosło 5.662,53 zł.

Skarżący uważają, że jest wielce wątpliwe, czy niskie grzywny w przedmiotowej sprawie odniosą zamierzony skutek. Organ nie podejmuje w sprawie skutecznych działań zmierzających rzeczywiście do zakończenia sprawy. Brak jest również ze strony organu logicznego uzasadnienia dla tak długotrwałego stanu bezczynności. W związku z tym zasadnym jest zasądzenie grzywny w odczuwalnej wysokości.

Odnośnie przyznania sumy pieniężnej skarżący podnieśli, że trwający stan bezczynności z całą pewnością narusza prawo stron do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zasądzenie sumy pieniężnej powinno zdyscyplinować organ do wykonania swojej powinności. Prezydent m.st. Warszawy nie wykonał wyroku WSA z 20 sierpnia 2014 r. Zachodzi więc obawa, że bez przyznania tej kwoty w odpowiednio istotnej wysokości organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku, a prawo skarżących do wykonania dotyczącego ich wyroku WSA nadal będzie bagatelizowane. Tym bardziej, że powszechnie znane jest lekceważenie przez Prezydenta m.st. Warszawy tych wyroków tut. Sądu, które przyznają sumy pieniężne w dolnych granicach zagrożenia.

Przyznanie sumy pieniężnej stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jest to więc środek represyjny i sankcja za ignorowanie przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych, a także za nierespektowanie prawomocnych wyroków. Oprócz funkcji dyscyplinującej i represyjnej względem organu środek ten pełni także funkcję kompensacyjną względem strony postępowania będąc swoistym zadośćuczynieniem za krzywdę wywołaną wadliwym działaniem administracji publicznej. Przesłanką przyznania sumy pieniężnej, ale także określenia jej wysokości, jest skala uciążliwości wywołanych bezczynnością organu oraz poczucie bezsilności wywołane odwlekaniem załatwienia sprawy.

Podstawową funkcją grzywny oraz sumy pieniężnej jest zatem reakcja na niewykonanie prawomocnego wyroku. Środki te mają charakter dyscyplinujący. W przypadku grzywny towarzyszy mu element represyjności zaś w przypadku sumy pieniężnej również element kompensacyjności. Oba środki mają w pierwszym rzędzie na celu wymuszenie wykonania prawomocnego wyroku. Przy ich nakładaniu i określaniu ich wysokości należy mieć wzgląd na przewidywaną efektywność. Dla miarkowania wysokości znaczenie mogą mieć nadto: stopień naruszenia prawa przez organ, okoliczności towarzyszące naruszeniu i zwłoce w wykonaniu prawomocnego wyroku oraz zasadność wynagrodzenia skarżącemu bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku uwzględniającego jego skargę. Okoliczności danego przypadku mają znaczenie dla określenia przez Sąd w jakiej wysokości grzywna oraz ewentualna suma pieniężna powinny być określone, aby dawały możliwość wypełnienia swojej roli.

Skarżący podnieśli, że poprzez brak wykonania wyroku z 20 sierpnia 2014 r., a więc brak merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ponieśli istotną szkodę niemajątkową. Przyznanie wnioskowanej kwoty jest uzasadnione krzywdą, wynikającą z naruszenia dóbr osobistych skarżących w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania dziedzictwa rodzinnego, prawa do niezwłocznego rozpoznania swej sprawy przez właściwy organ lub sąd. Wyrazem i skutkiem takiego naruszenia jest m.in.: - notoryczne poczucie bezsilności i pokrzywdzenia związane z poczuciem braku możliwości korzystania z rodzinnych składników majątkowych skarżących, w tym poczucie krzywdy i szkoda związane z brakiem możliwości zagospodarowania tych środków, np. na lokacie bankowej lub jako inna lokata kapitału, - notoryczne poczucie bezsilności i krzywdy związane z ignorowaniem prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy przez organ administracji i związany z tym wpływ na sferę zdrowia skarżących poprzez rozdrażnienie i stres.

Obok kwestii wskazanych powyżej krzywda skarżących polega na poczuciu bezsilności poprzez brak jakiegokolwiek wpływu na organ w sprawie ważnej dla skarżących, poczuciu, że jako obywatele, pomimo sumienności w wykonywaniu wymaganych prawem czynności w celu uzyskania odszkodowania, w zderzeniu z działaniami reprezentujących organ urzędników, nie mogą liczyć na rozstrzygnięcie sprawy w rozsądnym terminie. Ponadto, w kontekście ostatnich doniesień o tzw. aferze reprywatyzacyjnej, skarżący mają poczucie dużej niesprawiedliwości. W czasie bowiem kiedy w ich sprawie nie podejmowano działań, na rzecz podmiotów zamieszanych w tzw. aferę reprywatyzacyjną, wypłacane były w krótkim czasie z budżetu, przeznaczonego na odszkodowania, ogromne sumy pieniędzy. Świadomość tego procederu sprawia, że skarżący czują się w pewien sposób oszukani i w ich opinii zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej, w określonej przepisem wysokości, jest właściwą odpowiedzią na doznaną krzywdę. Wskazana krzywda ma charakter obiektywny.

Zjawisko niewykonywania wyroków WSA w Warszawie nie tylko godzi w interes prawny skarżących, ale także narusza powagę wymiaru sprawiedliwości, ponieważ u skarżącego musi narodzić się pytanie: "Co to za sąd, który nie potrafi wyegzekwować swoich wyroków?". Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej ma bowiem uświadomić skarżącemu, że nie jest bezbronny, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jego sprawy i że obejmuje skarżącego swoja ochroną.

Skarżący zwrócili uwagę na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC), który wielokrotnie stwierdzał, że przedłużające się postępowanie administracyjne stanowi naruszenie przez Polskę art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W swoim orzecznictwie ETPC przyjmuje, że istnieje silne domniemanie, iż nadmierna długość postępowania powoduje szkodę moralną. Suma pieniężna ma za zadanie skompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu.

Skarżący przez długi okres oczekują na rozpatrzenie swojej sprawy. Zasadne jest więc wynagrodzenie skarżącym tak długotrwałego i frustrującego stanu bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku, uwzględniającego przecież ich skargę. Niezrozumiałym jest dla skarżących dlaczego muszą tak długo czekać na rozstrzygnięcie, do którego Sąd w całym swoim majestacie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy. Należy również zwrócić uwagę na związek pomiędzy bezczynnością organu, a koniecznością nieustannego monitorowania przez skarżących tej sprawy m.in. korespondencji związanej z trwającym postępowaniem. Skarżący ponoszą także koszty sądowe oraz koszty związane z angażowaniem pełnomocnika. Można stwierdzić, że życie skarżących zostało w pewien sposób podporządkowane do trwającego postępowania. Jedynie przyznawanie wysokich sum pieniężnych mogłoby skłonić organ do podjęcia działań zmierzających do przyspieszenia załatwiania sprawy, co potwierdza znana nam praktyka innych wydziałów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz potraktowanie ww. spraw z właściwą surowością przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Nie może być tak, że w odniesieniu do spraw związanych z dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy normą stanie się ich załatwianie w pierwszej instancji w terminie 5-10 lat. Tego stanu rzeczy nie zmienią grzywny, czy sumy pieniężne wymierzane w kwotach pozostających w najniższych, minimalnych wręcz granicach przewidzianych w art. 154 § 6 i 7 ppsa.

Skarżący wskazali, że podnoszone zwykle przez Prezydenta m.st. Warszawy okoliczności braku akt sprawy, ze względu na konieczność przekazania ich do organu lub Sądu na skutek wnoszonych ponagleń, czy skarg nie mogą stanowić okoliczności usprawiedliwiającej niezałatwienie sprawy w terminie. Brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpatrzenia sprawy. Rzeczą organu jest zorganizować swoją pracę tak, aby pozostawać w posiadaniu samych akt administracyjnych albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi, czy sądowi. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. Bierne oczekiwanie na zwrot akt jest bezczynnością.

W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Ponad kwestią szybkiego zakończenia sprawy istotne dla organu jest całościowe jej zbadanie zgodnie z zasadą z art. 7 kpa. W celu uzupełnienia materiału dowodowego organ podjął następujące czynności. 4 marca 2022 r. zlecono geodecie uprawnionemu wykonanie opracowanie geodezyjnego polegającego na wkreśleniu przedmiotowej nieruchomości na zdjęcia pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego [...], [...], [...], [...]. Powyższe opracowanie wpłynęło do organu 29 kwietnia 2022 r. 26 lipca 2022 r. zlecono opracowanie fotogrametryczne polegające na opisie zdjęć pozyskanych z Wojskowego Biura Historycznego [...], [...], [...]. Powyższe opracowanie wpłynęło do organu 11 sierpnia 2022 r. Pismem z 22 sierpnia 2022 r. strony zostały wezwane przez organ na rozprawę administracyjną w przedmiotowej sprawie. Termin rozprawy został wyznaczony na 29 września 2022 r.

W piśmie z 30 stycznia 2023 r. A. W., B. J., I. J. M. J., M. J., M. C., Z. C. podnieśli, że wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 280/14 nie został wykonany przez Prezydenta m.st Warszawy do dnia dzisiejszego. Poza rozprawą administracyjną, która odbyła się 29 września 2022 r., a która potwierdziła niewątpliwe spełnienie przesłanek z art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ administracji nadal podejmuje jedynie pozorowane czynności, które mają usprawiedliwiać dalsze przewlekanie postępowania (protokół rozprawy administracyjnej z 29 września 2022 r., pismo Biura Spraw Dekretowych z 17 stycznia 2023 r.).

Dodatkowo skarżący, wobec – ich zdaniem - notorycznego, rażącego i uporczywego ignorowania wyroku tutejszego Sądu, pomimo zebrania w sprawie wymaganego materiału dowodowego, wnieśli o orzeczenie przez Sąd istnienia uprawnienia skarżących do odszkodowania należnego na podstawie art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z pozostawieniem organowi administracji ustalenia i rozstrzygnięcia, co do wysokości należnego odszkodowania. Podkreślili, że art. 154 § 2 ppsa został systemowo umieszczony w ramach normy prawnej, dotyczącej niewykonania wyroku w przedmiocie bezczynności. Trudno zaś wyobrazić sobie sprawę, w której jego zastosowanie byłoby bardziej uzasadnione. Rozumiejąc jednak, że poziom sądowej ochrony obywateli przed organami publicznymi mógł nie osiągnąć jeszcze dojrzałości pozwalającej na pełne i zdecydowane wykorzystanie istniejących norm prawnych, służących przymuszeniu organu administracji do wykonania wyroku i wydania decyzji merytorycznej, skarga stanowiąca podstawę niniejszego postępowania stanowi również środek krajowy mający na celu, po uprzednim złożeniu i rozstrzygnięciu skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przygotowanie sprawy przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu.

W piśmie z 9 lutego 2023 r. A. W., B.J., I. J. M. J., M. J., M. C., Z.C. podnieśli, że wniosek o odszkodowanie z 2 lipca 2013 r. pozostaje wciąż nierozpoznany. Wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 280/14 nie został wykonany przez Prezydenta m.st Warszawy do dnia dzisiejszego, mimo kolejnego wezwania do wykonania wyroku z 6 lutego 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 280/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 2 lipca 2013 r. o odszkodowanie za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]", rej. hip. [...], w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Termin na wykonanie tego wyroku upłynął 13 kwietnia 2015 r.

W latach: 2016, 2018, 2021 WSA w Warszawie, na skutek skarg na niewykonanie powyższego wyroku, wydał prawomocne wyroki mające doprowadzić do rozpoznania przez Prezydenta m.st. Warszawy wniosku A. W., B. J., I. J. M. J., M. J., M. C., Z. C. z 2 lipca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Chodzi o wyroki: z 27 października 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 589/16, z 18 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 232/18, z 9 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2090/21. W wyrokach tych Sąd wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny odpowiednio: 1.000 zł, 3.000 zł, 12.000 zł. We wszystkich tych wyrokach Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W pierwszym wyroku Sąd oddalił skargę w części dotyczącej wniosku o przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej. W kolejnych wyrokach Sąd przyznał na rzecz każdego z siedmiu skarżących sumę pieniężną w kwocie, odpowiednio po: 300 zł, 2000 zł.

Wyrok Sądu z 9 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2090/21. (prawomocny) Prezydent m.st. Warszawy otrzymał 16 marca 2022 r.

Do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie Prezydent m. st. Warszawy nie załatwił wniosku z 2 lipca 2013 r. o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość.

Skarga o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna.

Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) – dalej zwanej "ppsa" grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 504 ze zm.).

Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2022 r. (M.P. z 2023 r. poz. 171) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2022 r. wyniosło 6.346,15 zł.

Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Analizując dotychczas zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi kolejnej grzywny w wysokości 12.000 zł.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że na organ już 3-krotnie została nałożona prawomocnie sankcja finansowa w postaci grzywien w łącznej wysokości 16.000 zł. 3-krotnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 2-krotnie Sąd przyznał na rzecz każdego z siedmiu skarżących sumy pieniężne w kwocie łącznej 16.100 zł.

Mimo to prawomocny wyrok Sądu z 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 280/14, zobowiązujący do rozpoznania wniosku o odszkodowanie nie został wykonany, mimo upływu ponad 7 lat, licząc od upływu terminu dwóch miesięcy wyznaczonego przez Sąd (uwzględniając w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. wstrzymanie biegu terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym wynikające z ustawodawstwa dotyczącego COVID-19), do dnia orzekania w niniejszej sprawie. Wniosek o odszkodowanie zalega w aktach sprawy już ponad 9 lat.

Przy wymiarze wysokości grzywny i ustaleniu jej na tej samej, co poprzednio, wysokości Sąd uwzględnił podnoszone w skardze okoliczności, jak również to, że: 1) Prezydent m.st. Warszawy po otrzymaniu w grudniu 2021 r. nieprawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 9 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2090/21 nie był zupełnie bezczynny, lecz podjął czynności zmierzające do merytorycznego wyjaśnienia sprawy. Na podstawie zlecenia nr [...] z 4 marca 2022 r. zlecił geodecie sporządzenie opracowania geodezyjnego z wkreśleniem granic nieruchomości ozn. hip. jako "[...]", rej. hip. [...] na zdjęcia lotnicze, pismem z 5 maja 2022 r. wystąpił do pełnomocnika skarżących o wyjaśnienie zakresu żądania wniosku o odszkodowanie wskazując, że J. J. była współwłaścicielką trzech z pięciu działek składających się na dawną nieruchomość hipoteczną. Po otrzymaniu przez Prezydenta m.st. Warszawy niniejszej skargi 21 lipca 2022 r. na podstawie zlecenia nr [...] z 26 lipca 2022 r. aneksowanego 9 sierpnia 2022 r. organ zlecił fotogrametrze wykonanie opracowania fotogrametrycznego przedmiotowej nieruchomości zawierającego opis zagospodarowania obszaru nieruchomości uwidocznionego na zdjęciach lotniczych. 29 września 2022 r. przeprowadzona została w sprawie rozprawa administracyjna m.in. z udziałem pełnomocnika skarżących. Pismem z 13 października 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy wystąpił o udzielenie informacji na temat figurowania przedmiotowej nieruchomości w ewidencji gruntów podatku rolnego. Pismami z 14 grudnia 2022 r. organ wystąpił do Polskiej Spółki Gazownictwa oraz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji o przedłożenie dokumentacji dotyczącej budowy na przedmiotowym gruncie przyłączy gazowych i wodno-kanalizacyjnych do powstających budynków o obecnym adresie [...], a także do Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] o udzielenie informacji na temat sposobu zagospodarowania w latach 1945-1958 nieruchomości hipotecznej sąsiadującej z budynkiem szkoły, 2) przyczyny niezałatwienia sprawy nie są nacechowane negatywnym personalnym stosunkiem do skarżących, ale są natury obiektywnej, skoro zasadniczo wynikają z zalegającej w organie bardzo dużej ilości spraw tego typu, co znane jest Sądowi z urzędu.

Wobec takiego stanu rzeczy Sąd stwierdził, że utrzymująca się bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu powyższego wyroku Sądu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem Sądu okoliczności niniejszej sprawy nie dawały podstaw do wymierzenia grzywny we wnioskowanej przez skarżących maksymalnej wysokości wynoszącej [...] zł.

Zdaniem Sądu dotychczasowe podnoszenie wysokości grzywny nie dało oczekiwanych rezultatów, a przekazywanie coraz to wyższych kwotowo środków publicznych między jednostkami sektora finansów publicznych, nie jest realną sankcją dla Prezydenta m.st. Warszawy.

Sąd uznał za zasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwotach po 4000 zł. Zdaniem Sądu, tego rodzaju dodatkowa sankcja finansowa (w łącznej wysokości 28.000 zł) winna być wymierzona obok grzywny, skoro dotychczasowe grzywny nie odniosły zamierzonego skutku.

Sąd uznał, że adekwatną do okoliczności sprawy będzie suma pieniężna w wysokości dwukrotnie wyższej, niż poprzednia suma pieniężna (po 2000 zł).

Suma pieniężna w wysokości orzeczonej w niniejszym wyroku, w powiązaniu z grzywną, winny skłonić organ do załatwienia niniejszej sprawy odszkodowawczej w rozsądnym terminie.

Zdaniem Sądu okoliczności niniejszej sprawy nie dawały podstaw do przyznania sumy pieniężnej we wnioskowanej przez skarżących maksymalnej wysokości (w kwocie łącznej [...] zł).

W ostatnim z prawomocnych wyroków Sąd przyznał na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w wysokości po 2000 zł w relacji do poprzedniego prawomocnego wyroku przyznającego każdemu ze skarżących sumę pieniężną w kwocie po 300 zł, przy przerwie czasowej pomiędzy tymi wyrokami wynoszącej ponad 3 lata.

Skoro więc pomiędzy ostatnim wyrokiem, a obecnie rozpoznawaną skargą na niewykonanie wyroku minął ponad 1 rok, to Sąd podwyższył sumę pieniężną dwukrotnie, mając na uwadze opisane wyżej okoliczności sprawy.

Poza tym analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że zwłoka organu nie wynika z podejmowanych względem stron celowych działań utrudniających procedowanie (np. wzywania stron o przedłożenie dowodów nieadekwatnych do przedmiotu sprawy, czy zagubienia akt sprawy), ale prawdopodobnie ma swe podłoże w sytuacji kadrowo-organizacyjnej komórki organizacyjnej obsługującej tego typu sprawy, spotęgowanej utrzymującą się od lat sytuacją zalegania w organie bardzo dużej ilości spraw odszkodowawczych.

Sąd uznał za bezzasadny wniosek skarżących o orzeczenie przez Sąd o istnieniu uprawnienia skarżących do odszkodowania.

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 154 § 2 zdanie pierwsze ppsa sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

Zdaniem Sądu tego rodzaju instrument może być zastosowany w sprawach nieskomplikowanych, gdzie nie ma potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego w szerszym zakresie i gromadzenia różnej kategorii dowodów (np. dokumentów, opinii biegłych), co do których należy zapewnić stronom możliwość zgłoszenia swych uwag, zastrzeżeń, przeciwdowodów. Chodzi o sprawy tego rodzaju, które kończą się poprzez podjęcie, np. czynności administracyjnej, rodzącej skutki materialnoprawne lub w których wydawane są indywidualne akty administracyjne o charakterze niekwalifikowanym, tzn. inne, niż decyzje administracyjne, akty (por. wyrok NSA z 7 września 2017 r. sygn. akt I OSK 709/17; wyrok NSA z 16 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2742/17).

Tymczasem sprawy o odszkodowania za tzw. nieruchomości warszawskie, unormowane w art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) nie należą do tej kategorii spraw. Sprawy te są skomplikowane, z uwagi na ich historyczny i wielowątkowy charakter. W sprawach tych organ musi wyjaśnić i ocenić wiele okoliczności w warstwie podmiotowej i przedmiotowej, przykładowo: interes prawny ubiegających się o odszkodowanie, charakter (prawny, faktyczny, planistyczny) przedmiotu przejęcia (gospodarstwa, domu, działki), czy, a jeżeli tak, to w jakiej dacie uprawnieni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotem przejęcia. Jeżeli zostaną wyjaśnione pozytywnie dla stron przesłanki podmiotowe i te z art. 215, niezbędne jest uzyskanie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość przedmiotu przejęcia, która będzie podstawą do ustalenia wysokości odszkodowania, a do której należy stronom umożliwić odniesienie się. Decyzja administracyjna ustalająca wysokość odszkodowania (jeżeli okaże się, że wniosek jest zasadny) ma charakter konstytutywny i zapada po analizie i ocenie przesłanek zawierających zwroty niezdefiniowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami (np. gospodarstwo rolne, dom jednorodzinny, pozbawienie faktycznej możliwości władania).

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, § 2 zdanie drugie, § 6 i § 7 ppsa (pkt: 1,2,3 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 154 § 2 zdanie pierwsze ppsa (pkt 4 wyroku) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 5 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).