Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 754/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 50 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi W. P. i J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących W. P. i J. P. solidarnie kwotę 740 zł /słownie: siedemset czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 754/13

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) po rozpoznaniu odwołania W. P. i J. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki altany murowanej, utrzymał ją w mocy.

W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.).

Powołaną wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nakazał W. P. i J. P. rozbiórkę stanowiącej ich własność altany murowanej o wymiarach 3,22 x 5,00 m i wysokości 3,70 m, częściowo podpiwniczonej wraz z ustępem o wymiarach 0,84 x 1,25 m, wybudowanej na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym 1913, położonej na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w S.

Organ ustalił, że wskazana altana usytuowana jest w odległości 8,60 m od gazociągu wysokoprężnego Ø 700/6,3 MPa relacji [...].

Zgodnie z zeznaniami stron, altana ta powstała w latach 1973-1975. W 2003 r. dokonano wymiany dachu z jednospadowego na dwuspadowy i rozbudowano altanę (o pomieszczenie na narzędzia) w elewacji szczytowej o ok. 1,5 do 2m., następnie do altany dobudowano ustęp. Wspomniany wyżej gazociąg wysokoprężny wybudowany został na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w S., w oparciu o decyzję Prezydium Miejskiej Rady Narodowej [...] z dnia [...].08.1964 r. nr [...] wydaną dla Zakładu [...] w T., którą organ ocenił jako decyzję zezwalającą na "wejście w teren" - zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości – Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 (nie zaś udzielającą pozwolenia na budowę).

Z kolei pracowniczy ogród działkowy "[...]" w S. urządzony został na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej [...] z dnia [...].11.1968 r. nr [...] oraz z dnia [...].04.1971 r. [...].

Mając na uwadze brzmienie art. 28 ust. 1, art. 3 pkt 6, art. 30 ust. 1 i art. 29 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. organ stwierdził, że budowa altany o łącznej powierzchni zabudowy 17,15 m² i wysokości 3,70 m nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, jak też dokonania zgłoszenia. Natomiast dobudowane do altany pomieszczenie na narzędzia i ustęp nie stanowią odrębnych obiektów budowlanych; konstrukcyjnie są z nią powiązane i wykorzystywane w podobnym celu. W ocenie organu I instancji przedmiotowa altana wybudowana została w sposób, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, a więc w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Dlatego też jest to inny przypadek niż wymieniony w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, a zatem w sprawie mają zastosowanie regulacje art. 50-51 wskazanej ustawy.

Organ podniósł, że gazociąg, zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy Prawo budowlane z 1961 r., jest "obiektem inżynierskim", zaliczonym do budownictwa specjalnego (§ 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1961 r. w sprawie budownictwa specjalnego). Budowa tego rodzaju obiektów budowlanych w myśl art. 36 Prawa budowlanego z 1961 r. wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, co oznacza, że przedmiotowy gazociąg stanowi samowolę budowlaną.

PINB wskazał, że altana, której dotyczy sprawa wybudowana została w odległości 8,60 m od istniejącego gazociągu wysokoprężnego, przez co w sposób rażący narusza podstawowe odległości obowiązującego w trakcie budowy rozporządzenia. Wyklucza to możliwość doprowadzenia jej do stanu zgodnego z prawem w sposób inny niż poprzez nakazanie jej rozbiórki w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Zgodnie z unormowaniami ustaw Prawo budowlane z 1961 r., 1974 r. oraz z 1994 r. obiekty budowlane powinny być projektowane i budowane w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i mienia. Wybudowanie altany murowanej w odległości 8,60 m od gazociągu wysokoprężnego Ø 700/6,3 MPa - niezależnie od okoliczności, w jakich do tego doszło - stanowi rażące naruszenia zasad bezpieczeństwa. Wprawdzie z ekspertyzy technicznej dotyczącej przedmiotowego gazociągu wynika, że nie stwarza on zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska, jednak nie stanowi to o przyzwoleniu na pozostawienie obiektów budowlanych w strefie ochronnej gazociągu.

W. P. i J. P. odwołali się od tej decyzji wskazując, że w dniu otrzymania działki oraz później w trakcie jej użytkowania oraz budowy i przebudowy altany nie byli informowani, że przez teren tej działki przebiega wysokoprężny gazociąg. Podkreślili, że działka bez altany nie ma dla nich żadnej wartości. Zwrócili uwagę na krzywdzący charakter nakazu rozbiórki tej altany na ich koszt.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach wskazał, że wprawdzie w świetle art. 29 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego nie wymagała ona uzyskania pozwolenia na budowę, nie oznacza to jednakże, że obiekt ten nie podlega ocenie prawnej w myśl art. 51 w zw. z art. 50 ustawy Prawo budowlane. Organ uznał, że altana wybudowana została w sposób, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy. Zaznaczył, że w dacie budowy altany, gazociąg wysokoprężny relacji [...] istniał na gruncie, a to obligowało inwestora altany do jej realizacji zgodnie z ówcześnie obowiązującymi normami bezpieczeństwa, określającymi minimalne odległości sytuowania obiektów budowlanych względem gazociągu. Organ zaznaczył, że postępowanie w sprawie legalności budowy gazociągu zostało zakończone poprzez zalegalizowanie obiektu, wobec czego stan faktyczny i prawny sprawy uległ zmianie, co uwzględniono przy rozpatrywaniu odwołania.

Organ powołał się na normę branżową BN-71/8976-31 pt. "Odległości bezpieczne gazociągów wysokiego ciśnienia ułożonych w ziemi", obowiązującą w zakresie projektowania i budowy od dnia 1.10.1971 r. ogłoszoną zgodnie z obowiązującym wówczas art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27.11.1961 r. o normalizacji (Dz. U. Nr 53 poz. 298 ze zm.). Wedle tej normy, podstawowa odległość bezpieczna oddzielnie stojących budynków niemieszkalnych od gazociągu o średnicy 500 – 800 mm i ciśnieniu 2,5 do 6,4 MPa powinna wynosić 30 m. Natomiast zmniejszone odległości bezpieczne - obowiązujące wyłącznie dla gazociągów mających specjalne zabezpieczenia - w zależności od zastosowanych zabezpieczeń specjalnych przy ciśnieniu nominalnym 2,5 do 6,4 MPa wynoszą przy zabezpieczeniu gazociągu o oznaczeniu Z1,Z2, Z3 - 15 m, zaś przy zabezpieczeniu Z4 - 10 m.

Organ II instancji wskazał też na art. 4 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 31 stycznia 1961 r., zgodnie z którym obiekty budowlane powinny być zaprojektowane i wybudowane w taki sposób, aby zapewnione było m. in. bezpieczeństwo ludzi i mienia. Natomiast w świetle art. 4 ust. 2 tego aktu, w celu zachowania tych warunków należy stosować obowiązujące normy państwowe, normatywy techniczne projektowania i inne obowiązujące przepisy techniczno-budowlane oraz przestrzegać zasad współczesnej wiedzy technicznej.

WINB zaznaczył, że powyższych uwarunkowań nie zmieniły także późniejsze regulacje – rozporządzenie Ministra Górnictwa z dnia 18 sierpnia 1978 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 21, poz. 94), rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z 14 listopada 1995 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 139, poz. 686) i rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 97, poz. 1055).

Mając powyższe na uwadze, jak też orzecznictwo sądowe Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że usytuowanie przedmiotowej altany względem gazociągu wysokoprężnego należało ocenić z uwzględnieniem minimalnych odległości bezpiecznych wymienionych w normie branżowej BN-71/9876-31. Lokalizacja zatem altany w odległości 8,60 m od gazociągu wysokoprężnego wyklucza doprowadzenie jej do stanu zgodnego z prawem poprzez nakazanie czynności na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. To z kolei skutkowało koniecznością orzeczenia nakazu rozbiórki w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy.

Decyzję tę zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie W. P. i J. P., wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ja decyzją organu I instancji z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podkreślili, że tak w dacie otrzymania działki, jak też później w czasie jej użytkowania (w tym budowy i przebudowy altany) Zarząd Ogrodów Działkowych ani jakikolwiek inny organ nie poinformował ich, że przez należącą do nich działkę przebiega wysokoprężny gazociąg. Ponadto altana została usytuowana zgodnie z zaleceniami ówczesnego kierownika ogrodu (dotyczyły one odległości od granicy działki oraz budowy altan w równych rzędach). Ponadto, w dokumentach założycielskich ogrodu działkowego nie było informacji o przebiegającym przez jego teren gazociągu. Dopiero w 1978 r. gazociąg został naniesiony na mapie zasadniczej, ale już nie uwidoczniony w terenie, a zatem użytkownicy działek nadal nie wiedzieli o jego istnieniu. Wnoszący skargę zaznaczyli, że nakaz rozbiórki altany wybudowanej zgodnie z prawem, wobec braku legalizacji gazociągu podczas jej budowy i przebudowy stanowi o naruszeniu Prawa budowlanego jak również zasady lex retro non agit. Zarzucili, że organ II instancji pomimo stwierdzenia, iż uwzględnia w części złożone przez nich odwołanie, nie wskazał w jakim faktycznie zakresie to nastąpiło.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, z powodów wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo.

Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowią przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 , art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623, ze zm.). Pierwszy z wymienionych przepisów stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49 b ust. 1 (budowa obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu) właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 organ ten przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, nakazuje w drodze decyzji zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części (pkt 1), albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (pkt 2), a w przypadku odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę - nakłada obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego i ewentualnie inne czynności (pkt 3).

Powołany w podstawie prawnej art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane nakazuje stosować odpowiednio art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, jeżeli roboty, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49 b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Kierując się powołanymi przepisami organy stwierdziły, że będąca przedmiotem postępowania altana została wzniesiona w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, co skutkuje koniecznością jej rozbiórki, bowiem jej usytuowanie uniemożliwia doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.

W świetle zgromadzonego przez organy materiału dowodowego tego rodzaju ocena jest co najmniej przedwczesna.

W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że murowana altana o wymiarach 3,22 m x 5 m będąca własnością skarżących została wzniesiona w latach 1973-1975 (przebudowana w 2003 r.) na terenie ogródków działkowych, w odległości 8,60 m od gazociągu wysokoprężnego Ø 700/6,3 MPa relacji [...], który jak wynika z ustaleń organów wykonano w 1963 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Przyjmując za datę powstania altany w obecnym kształcie (po przebudowie dachu i dobudowaniu pomieszczenia na narzędzia) – 2003 r. organy uznały, że na jej wzniesienie nie było wymagane pozwolenie na budowę, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Gdyby nawet przyjąć za datę powstania altany wybudowanie jej w pierwotnym kształcie (1975 r.) - to również wówczas, pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48, ze zm.), na wzniesienie tego rodzaju obiektu nie było wymagane pozwolenie na budowę ani zgłoszenie.

Skarżący podkreślają, że nie wiedzieli o istniejącym gazociągu i nie znali jego przebiegu, a altanę usytuowali zgodnie z zaleceniami ówczesnego kierownictwa ogrodu działkowego w zakresie odległości od granicy działki i budowy altan w jednej linii.

W rozpoznawanej sprawie organy uznały, iż niebezpieczeństwo, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wynika z faktu zbyt bliskiego usytuowania altany w stosunku do gazociągu. Organ I instancji powołał się w tym zakresie na odległości wskazane w normach branżowych, wymieniając obowiązujące chronologicznie od daty powstania gazociągu – wytyczne Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego z 1959 r., wytyczne Ministerstwa Górnictwa i Energetyki z 1965 r., a następnie normę branżową – 71/8976-31 z dnia 18 marca 1971 r. "Odległości bezpieczne gazociągów wysokiego ciśnienia ułożonych w ziemi", ustanowioną przez Ministra Górnictwa i Energetyki, które to normy określały minimalną odległość budynków gospodarczych, w tym altan, od gazociągu wysokoprężnego Ø 700 –na 100 m, dopuszczając zmniejszenie odległości do 30 m (przy ciśnieniu nominalnym 2,5 do 6,4 MPa – odpowiednio 15 m i 10 m) przy zastosowaniu specjalnego zabezpieczenia. Dalej organ wskazał na obowiązujące kolejno przepisy rozporządzeń –Ministra Górnictwa z dnia 18 sierpnia 1978 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 21, poz. 94), które nie precyzowało wymaganych odległości gazociągów od obiektów budowlanych, odsyłając w tym zakresie do norm branżowych – wymienianej już normy BN-71/8976-31 oraz późniejszej BN-80/8976-31 pod nazwą "Odległości bezpieczne gazociągów wysokiego ciśnienia od obiektów terenowych", a także na rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 r. (Dz. U. Nr 139, poz. 686) i obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 97, poz. 1055).

Odwołując się również do tych wszystkich unormowań Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że co prawda normy branżowe nie stanowiły źródła prawa powszechnie obowiązującego, jednakże konieczność ich stosowania dla zachowania m. in. bezpieczeństwa ludzi i mienia przy projektowaniu i budowie wynikała z art. 4 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 31 stycznia 1961 r. Organ II instancji podkreślił też, że uwarunkowania w zakresie bezpiecznej odległości od granicy zostały wskazane w później obowiązujących (a wymienionych powyżej) przepisach rozporządzeń. Podobne uregulowanie zawiera obowiązujące w dacie orzekania przez organy rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 97, poz. 1055), które w § 89 stanowi, że przepisów rozporządzenia nie stosuje się do gazociągów, stacji gazowych, punktów redukcyjnych, tłoczni i magazynów gazu wybudowanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia i dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę.

Ostatecznie WINB wskazał, że w niniejszej sprawie usytuowanie altany względem gazociągu wysokoprężnego należało ocenić z uwzględnieniem minimalnych odległości bezpiecznych wymienionych w powołanej normie branżowej BN-71/8976-31, a w konsekwencji przyjąć, że sytuowanie obiektów budowlanych względem gazociągu z naruszeniem odległości wskazanych w tej normie branżowej stanowi wykonanie robót powodujących zagrożenie ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, którego nie da się wyeliminować w procedurze prowadzonej w trybie art. 51 tej ustawy. Organ powołał się przy tym na wyroki NSA z dnia 11.12.2012 r., II OSK 1467/11 oraz z dnia 17.01.2013 r., II OSK 1711/11.

Argumentacja taka budzi zastrzeżenia, a orzecznictwo w tym zakresie nie jest jednolite.

W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę, iż normy branżowe (resortowe, zakładowe) w przeszłości były opracowywane na potrzeby poszczególnych resortów i miały moc wiążącą wobec ich jednostek organizacyjnych. W przypadku sytuowania gazociągu do ich przestrzegania zobowiązany był inwestor gazociągu. Stąd też wadliwe jest uznanie, że posadowienie innego obiektu przez osoby trzecie w takiej odległości od gazociągu, która narusza te normy, skutkuje automatycznym stwierdzeniem, że dany obiekt wzniesiony został w sposób zagrażający bezpieczeństwu ludzi lub mienia. Zwłaszcza obecnie, pod rządami Konstytucji RP z 1997 r., która w art. 87 ustala źródła powszechnie obowiązującego prawa w Polsce, i nie ma wśród nich norm branżowych, tego rodzaju konkluzja, skutkująca najostrzejszą z sankcji w prawie budowlanym jest nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa.

Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 19.03.2013 r., II OSK 2223/11, (publikowany na stronie https://cbois.nsa.gov.pl), wskazując, że normy branżowe nie stanowiły przepisów budowlano-technicznych, które miałyby moc wiążącą w stosunku do inwestorów spoza danej branży lub zakładu, a których ewentualne naruszenie skutkowałoby automatycznym uznaniem, że dany obiekt został wzniesiony w sposób zagrażający bezpieczeństwu ludzi lub mienia. NSA przyjął w powoływanym wyroku, a przedmiotem jego oceny była kwestia związana z usytuowaniem altany w pobliżu tego samego gazociągu, który występuje w niniejszej sprawie, Ø 700/6,3 MPa relacji [...], że wyłączone jest również stosowanie obowiązującego w dacie orzekania przez organy (a w rozpoznawanej sprawie także w dacie przebudowy altanki – 2003 r.) rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe z uwagi na treść § 89 wyłączającego stosowanie nowych przepisów do gazociągów wybudowanych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w powoływanym wyroku NSA, że skoro w dacie budowy altany nie było przepisów ustanawiających zakaz wznoszenia budynków w określonej odległości od gazociągu, to brak jest podstaw do tego, by zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, wywodzić z faktu usytuowania danego obiektu budowlanego wobec gazociągu w odległości mniejszej niż wynikała z norm branżowych obowiązujących inwestora sieci w dacie budowy gazociągu.

Sąd wskazuje jednocześnie, że pogląd tego rodzaju nie jest odosobniony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zwłaszcza ostatnio, podobne stanowisko zajął NSA w wyrokach z dnia 11.04.2013 r., II OSK 2061/11, z dnia 29.05.2013 r., II OSK 174/12, a także w wyrokach z dnia 9.05.2013 r., II OSK 47/12 i z dnia 18.09.2013 r., II OSK 947/12, (wszystkie dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl), orzekając w sprawach ze skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Rzeszowie II SA/Rz 579/11 i II SA/Rz 1040/11 zapadłych przy zbliżonym stanie faktycznym (dotyczyły również altan w relacji z gazociągiem Ø 700/6,3 MPa J. – R.).

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma również fakt, że w postępowaniu administracyjnym, a następnie sądowym badana była kwestia legalności gazociągu wysokoprężnego Ø 700/6,3 MPa relacji [...], przebiegającego przez teren Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w S.

Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego fakt ten był znany, bowiem odroczył on termin rozpatrzenia odwołania W. i J. P. od decyzji organu I instancji wydanej w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia w sprawie tego gazociągu, niemniej jednak organ odwoławczy nie wziął pod uwagę zaistniałych w tamtym postępowaniu okoliczności, co także stanowi wadę zaskarżonej decyzji.

Postępowanie w sprawie gazociągu wysokoprężnego Ø 700/6,3 MPa relacji [...] zakończyło się decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. o jego umorzeniu jako bezprzedmiotowego, utrzymaną w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...]. Decyzja ta była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r. II SA/Rz 98/12 oddalił skargę (wyrok uprawomocnił się 23.07.2012 r.). Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że w prowadzonym postępowaniu została sporządzona ekspertyza przez zespół specjalistów z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie dotycząca stanu technicznego gazociągu.

Wyniki tej ekspertyzy powinny być wzięte pod uwagę w niniejszym postępowaniu jako pomocne w ocenie czy istniejąca na działce nr ewid. 1913 położonej na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w S. murowana altana powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju zagrożenie bezpieczeństwa, stanowiące podstawę decyzji o rozbiórce nie zostało wykazane, co czyni zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję wadliwymi, bo naruszającymi art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wymienione przepisy obligują organy do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie jego całokształtu czy dana okoliczność została udowodniona.

Dla stwierdzenia czy wskazana w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane sytuacja istnieje, niezbędna jest indywidualna ocena organu czy lokalizacja obu obiektów, tj. gazociągu i altany stwarza zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Przy tej ocenie organ winien uwzględnić, że legalnie wzniesiona altana istnieje "bezkolizyjnie" od wielu lat, przede wszystkim zaś fakt, iż obowiązek dbałości o bezpieczeństwo i właściwą eksploatację sieci gazowych należy do operatora sieci, który powinien podjąć działania zabezpieczające według warunków i przepisów wewnętrznych. Obowiązek ten nie może być przerzucany na właścicieli czy użytkowników gruntów sąsiednich (wyrok NSA z dnia 12.03.2009 r., sygn. akt II OSK 337/08, nie publ.). Taki pogląd zajął też NSA w powoływanym już wyroku z dnia 19.03.2013 r., II OSK 2223/11, gdzie stwierdził, iż dokonując oceny organ winien "uwzględnić, że zagwarantowanie bezpieczeństwa sieci należy do właściwego zarządcy sieci gazowej i jedynie konkretne zagrożenie dla otoczenia spowodowane zbyt bliską odległości miedzy oboma obiektami mogłoby uzasadniać wydanie nakazu rozbiórki obiektu legalnie wzniesionego. (...) Dopiero ustalenie, że stan techniczny sieci, w połączeniu ze zbyt bliską odległością między gazociągiem a altaną stwarza zagrożenie dla obiektów budowlanych położonych w jej sąsiedztwie, może stanowić podstawę do podjęcia działań w trybie ww. przepisów Prawa budowlanego".

Podobne stanowisko zajął też tut. Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 767/09, oddalając skargę A. S.A. Odział [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie kolizji budynku gospodarczego z gazociągiem wysokoprężnym Ø 300/4,0 MPa, relacji [...]. Sąd podzielił wówczas pogląd organu, iż brak wykazania realnego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi przy braku naruszenia przepisów prowadzić muszą do przyjęcia braku podstaw prawnych do dalszego prowadzenia postępowania czyli jego bezprzedmiotowości.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyjaśni, czy istniejąca murowana altana powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska i na czym to zagrożenie polega (konieczne może okazać się zasięgnięcie opinii biegłego), a następnie wyda decyzję odpowiadająca prawu, uwzględniając zmianę stanu prawnego wynikającą z wejścia w życie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r., poz. 640).

Z wszystkich tych przyczyn, uznając, iż zaskarżona decyzja i poprzedzającą ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. naruszają wymienione wyżej przepisy postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz przepisy prawa materialnego – art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, Sad w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił obie te decyzje.

Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek skarżących.