Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 341/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-06-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt  2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 16 czerwca 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S.D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia odmówić S.D. przyznania prawa pomocy. LF


UZASADNIENIE

II SA/Łd 341/10

Uzasadnienie

S.D. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie jej od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach S.D. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem R.D. oraz dwójką dzieci: 15-letnim J. i 6-letnim K. Skarżąca prowadzi działalność rolniczą (działy specjalne produkcji rolnej), z której zadeklarowała 200 zł dochodu. R.D. prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje 3000 zł dochodu. Skarżąca posiada dom o powierzchni 150 m², wskazała także, że posiada samochód osobowy Jeep Liberty oraz samochody dostawcze Renault i Citroen.

Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącej okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 maja 2010 r. skarżąca została wezwana do złożenia:

- odpisów zeznań rocznych o wysokości dochodów osiągniętych przez nią oraz jej męża J.D. w 2008 r. i w 2009 r.,

- odpisów deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe, składanych na potrzeby działalności gospodarczej prowadzonej przez J.D.;

- wyciągów i wykazów z posiadanych przez nią oraz J.D. rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w tym rachunku prowadzonego na potrzeby wykonywanej przez J.D. działalności gospodarczej),

- podania daty produkcji samochodu osobowego Jeep Liberty.

w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca poinformowała, że jej mąż rozlicza się samodzielnie. Dodała, że dochody męża wpisała do formularza omyłkowo, a mąż nie jest zameldowany w miejscu jej zamieszkania. Wobec tego jego dochodów nie należy brać pod uwagę. Dodała, że samochód osobowy Jeep Liberty (rok produkcji 2002) należy do męża, a ona go tylko użytkuje. Skarżąca podała również, że nie posiada konta bankowego. Skarżąca złożyła również deklarację PIT36 za 2009 r., z którego wynika, że z działów specjalnych produkcji rolnej osiągnęła 2827 zł dochodu.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 75481).

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Ustosunkowując się do wniosku skarżącej stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04).

Tymczasem oświadczenie skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za daleko niewystarczające, jako że zawierało jedynie wskazanie wysokości dochodów i niezwykle lakoniczne uzasadnienie. Nie wskazano w nim natomiast na żadne okoliczności świadczące o trudnej sytuacji życiowej czy materialnej skarżącej. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie wnioskodawczyni do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jej realnych możliwości płatniczych, w tym do wykazania rzeczywistych dochodów jej męża. Jednakże skarżąca nie przedstawiła żądanych informacji, tłumacząc to faktem zameldowania męża pod innym niż jej adresem, oraz omyłkowym wpisaniem dochodów męża we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Tymczasem fakt zameldowania, a choćby i nawet zamieszkiwania współmałżonka pod innym adresem, niż wnioskodawczyni, nie ma w sprawie o przyznanie prawa pomocy żadnego znaczenia. Podkreślić należy, że wynikający z treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami nie zostaje wyłączony nawet w przypadku nieistnienia wspólności majątkowej. Obowiązek pomocy dotyczy każdej dziedziny życia i rozciąga się także na pomoc przy prowadzeniu spraw sądowych.

Uznać więc należało, że skarżąca, wbrew wyraźnemu żądaniu referendarza sądowego, nie przedstawiła żadnych informacji o stanie majątkowym i dochodach męża. Odmawiając udzielenia informacji w powyższym zakresie skarżąca pozbawiła referendarza możliwości oceny jej rzeczywistych zdolności płatniczych, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia ustalenie, czy rzeczywiście nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jej możliwości płatniczych, nie uczyniła zadość tym wymaganiom.

Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.

LF