Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1031/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 czerwca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Decyzją z dnia 18 lutego 2020 r. ([...]) na podstawie 124b ust. 1, 2, 2a i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65) Starosta [...]:

I. zobowiązał P. K. do udostępnienia spółce [...] S.A. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poł. w obr[...]. ewid. Ś. G., w celu usunięcia awarii sieci telekomunikacyjnej znajdującej się na przedmiotowej nieruchomości, a polegającej na wymianie kabla ziemnego typu XzTKMXpw o pojemności 50x4x0,6 oraz określił, że zajętość nieruchomości na czas wykonania remontu w obrębie istniejących urządzeń teletechnicznych będzie stanowić pas od strony ulicy [...] o wymiarach 1,5 m x 6 m; teren na którym znajduje się kabel ziemny oznaczył na mapie stanowiącej załącznik graficzny do niniejszej decyzji, jako oznaczenie pasa zajętości;

II. wskazał, że udostępnienie obowiązuje na okres 60 dni, który to okres następuje dopiero po 30 dniach od dnia ostateczności niniejszej decyzji, a prace na nieruchomości powinny być wykonane w ciągu 4 kolejnych dni roboczych od dnia przystąpienia do prac.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że pismem z dnia 22 sierpnia 2018 r. [...] S.A. wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem

o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej (działka nr [...]) położonej przy ul. [...] we W. poprzez zezwolenie na wykonanie czynności związanych z usuwaniem awarii sieci telekomunikacyjnej poprzez dostęp do infrastruktury teletechnicznej zlokalizowanej na ww. nieruchomości. We wniosku wskazano, że usuwanie awarii będzie polegało na naprawie usług świadczonych dla klientów poprzez wymianę zerwanego przy budowie wjazdu na działkę, kabla ziemnego znajdującego się na terenie ww. nieruchomości. W tym celu konieczne jest wyznaczenie pasa o wymiarach 1,5 x 6 mb działki przy granicy posesji z ulicą [...] według mapy stanowiącej załącznik nr [...] do wniosku. Zawnioskowano

o wyznaczenie 30 dniowego terminu celem uzgodnienia wejścia na teren nieruchomości i dokonania wymaganych prac objętych wnioskiem. [...] S.A. wniosło także o wyznaczenie 4 dniowego terminu na wykonanie przedmiotowych prac w okresie 60 dni liczonych od dnia ostateczności decyzji, przy uwzględnieniu, iż jako czterodniowy termin zostaną wskazane kolejne cztery dni robocze.

Ustalono, że Telekomunikacja [...] obecnie [...] S.A. wraz ze Społecznym Komitetem Telefonizacji [...] posadowiła na działce w 2000 r. kabel telefoniczny ziemny na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 26 lipca 2000 r. Obecnie właściciel nieruchomości uniemożliwia wejście na swoją nieruchomość celem uzyskania dostępu do infrastruktury teletechnicznej, aby wykonać niezbędne prace związane z usunięciem uszkodzenia przywracającego możliwość świadczenia usług telekomunikacyjnych. Kabel został zerwany przy pracach budowy wjazdu na teren posesji zleconych przez właściciela nieruchomości. Na przestrzeni ostatnich kilku miesięcy podejmowane były kilkukrotnie próby uzyskania zgody na wejście na posesję.

Ustalono nadto, że z właścicielem nieruchomości zostały przeprowadzone negocjacje, a ich wynik jest negatywny. Z dokumentacji dostarczonej przez wnioskodawcę wynika bowiem, że pismami z dnia 16 kwietnia 2018 , z dnia 4 maja 2018 r. i z dnia 22 maja 2018 r[...] S.A. zwróciła się do właściciela nieruchomości, a także do jego pełnomocnika (pismo 22 maja 2018 r.) o umożliwienie wejścia na nieruchomość. W pismach z dnia 11 maja 2018 r. i 5 września 2019 r. właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na udostępnienie nieruchomości. Wskazał, że przed Sądem Rejonowym w W., Sygn. akt I C [...] toczy się postępowanie o naruszenie posiadania z powództwa spółki, w którym to postępowaniu Sąd powszechny rozstrzygnie w przedmiocie ewentualnego obowiązku do udostępnienia nieruchomości. Podniósł, że spółka nie wykazała, aby urządzenia przesyłowe znajdujące się na nieruchomości stanowiły składnik przedsiębiorstwa spółki.

Na podstawie decyzji z dnia 26 lipca 2000 r. ([...]) o pozwoleniu na budowę wydanej na rzecz Społecznego Komitetu Telefonizacji wsie we W. oraz uchwały Zarządu TP. S.A. z dnia 1 marca 1994r. organ ustalił, że przedmiotowy kabel nie stanowi części składowej nieruchomości, lecz jest składnikiem wnioskodawcy. Zgodnie z art. 49 §1 kc, urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

Wniosek o wstęp na działkę nr [...] był rozpatrzony w trybie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami i wynika z niego, że udostępnienie nieruchomości konieczne jest do usunięcie awarii i będzie polegało na wymianie kabla. Kabel zostanie wymieniony na kabel o obecnych parametrach kabla uszkodzonego tj. kabel ziemny typu XzTKMXpw o pojemności 50x4x0,6 i nie powstania nowa infrastruktura. Zajętość terenu na czas prowadzenia prac będzie stanowić pas o wymiarach 1,5 m x 6 m działki przy granicy posesji z ulicy [...] według mapy stanowiącej załącznik do wniosku.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył P. K., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez wydanie decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia wnioskodawcy nieruchomości w zakresie wskazanym w jej treści celem usunięcia awarii, w sytuacji gdy w sprawie nie wykazano, aby usunięcie awarii było możliwe wyłącznie poprzez wymianę kabla ziemnego typu XzTKMXpw, a nie przez połączenie przerwanego kabla, przez co zakres udostępnienia nieruchomości mógł być mniej uciążliwy dla właściciela;

- art. 7, 77, 80, 107 § 3 poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność, czy sposób usunięcia awarii polegający na wymianie kabla jest technicznie uzasadniony i czy istnieje możliwość połączenia przerwanego kabla zamiast jego wymiany, co wpłynęłoby na zmniejszenie uciążliwości udostępnienia nieruchomości dla właściciela oraz poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie z uwagi na zaniechanie poczynienia ustaleń, czy bez udostępnienia nieruchomości wnioskodawca nie może świadczyć usług na rzecz odbiorców ani wykonywać umowy dzierżawy łączy dla operatorów alternatywnych, w szczególności czy istnieje możliwość przeprowadzenia kabla w sposób omijający nieruchomość;

Decyzją z dnia 23 czerwca 2020 r. ([...]) na podstawie art. 9a w związku z art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przestawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje:

W niniejszej sprawie planowane prace polegające na wymianie uszkodzonego kabla teletechnicznego stanowią usunięcie awarii urządzenia łączności publicznej i

w związku z tym zasadnym jest stwierdzenie, że planowana inwestycja mieści się w ramach uregulowanej art. 124b ust. 1 u.g.n., dopuszczalnej ingerencji w prawo własności przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z art. 4 pkt 18 u.g.n., przez łączność publiczną należy rozumieć infrastrukturę telekomunikacyjną służącą zapewnieniu publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych w rozumieniu przepisów prawa telekomunikacyjnego. Z kolei

z przepisem art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2019 r., poz. 2460 ze zm.), infrastruktura telekomunikacyjna to urządzenia telekomunikacyjne, oprócz telekomunikacyjnych urządzeń końcowych, oraz w szczególności linie, kanalizacje kablowe, słupy, wieże, maszty, kable, przewody oraz osprzęt, wykorzystywane do zapewnienia telekomunikacji. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 31 ww. ustawy publicznie dostępna usługa telekomunikacyjna to usługa telekomunikacyjna dostępna dla ogółu użytkowników. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż właściciel sieci telekomunikacyjnej służącej do korzystania z publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych jest zobowiązany do utrzymywania tego rodzaju infrastruktury, a więc jest uprawniony do uzyskania przedmiotowej decyzji, zgodnie z art. 124b ust. 2 u.g.n.

W świetle znajdującej się w aktach sprawy korespondencji, nie budzi wątpliwości, że wnioskodawca czynił starania, aby pozyskać zgodę właściciela na wykonanie niezbędnych napraw znajdującej się na przedmiotowej nieruchomości infrastruktury telekomunikacyjnej, które jednak pozostały bez odpowiedzi. Wyjaśnić przy tym należy, że "przepis art. 124b nie wymaga przeprowadzania rokowań w celu uzyskania zgody. W praktyce jednak, w wielu wypadkach, dojdzie do wymiany korespondencji, która w istocie będzie stanowiła rokowania. Brak zgody będzie oznaczać milczenie lub stawianie warunków, których przedsiębiorca nie będzie chciał spełnić (G. Matusik, w: G. Bieniek, M. Gdesz, S. Kalus, G. Matusik, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, red. S. Kalus, Lexis.pl/el. 2012).

W przedmiotowej sprawie zostały spełnione obie przesłanki wynikające

z regulacji prawnych zawartych w art. 124b, uzależniające zobowiązanie przez starostę, właściciela oraz innych osób, którym przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości, do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii opisanych wyżej obiektów liniowych oraz urządzeń niezbędnych do korzystania z tych obiektów liniowych.

Do określenia zakresu i sposobu przeprowadzenia koniecznych prac naprawczych kompetentny jest właściciel infrastruktury technicznej. Przywrócenie sprawności technicznej urządzeń przesyłowych należy do zadań zarządzającego daną infrastrukturą techniczną, który posiada odpowiednią wiedzę specjalistyczną w tym zakresie i to on ocenia zakres przeprowadzanego remontu w złożonym do organu I instancji wniosku. Z kolei organ administracji władny jest do oceny, czy w danych okolicznościach ingerencja będzie możliwie najmniej dotkliwa dla władającego nieruchomością. Nie sposób uznać, że wskazany przez wnioskodawcę termin 4 dni na wykonanie naprawy jest nadmierny. Również zobowiązanie odwołującego się do udostępnienia nieruchomości przez okres 60 dni od ostateczności decyzji mieści się w terminie określonym w art. 124b ust. 3 u.g.n. i wynika z konieczności przygotowania się wnioskodawcy do wykonania prac oraz faktycznej możliwości wejścia na teren działki, które wobec negatywnego stanowiska właściciela w tym zakresie może wymagać podjęcia czynności egzekucyjnych.

Jeśli chodzi o załączone do odwołania pismo procesowe spółki [...] S.A. z 17 października 2019 r., to dotyczy ono powództwa cywilnego w sprawie

o naruszenie posiadania, zawisłego przed Sądem Rejonowym w W. pod sygnaturą akt I C [...] i nie ma wpływu na wniosek ww. spółki o zobowiązanie właściciela przedmiotowej nieruchomości do jej udostępnienia w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n., które jest postępowaniem administracyjnym odrębnym od powyżej wskazanego postępowania przed sądem powszechnym.

Na powyższą decyzję P. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

1. art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020, poz. 65) poprzez:

- utrzymanie w mocy decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości w zakresie wskazanym w jej treści celem usunięcia awarii, w sytuacji gdy organ odwoławczy nie ustalił, czy usunięcie awarii było możliwe wyłącznie poprzez wymianę kabla ziemnego typu XzTKMXpw, a nie przez połączenie przerwanego kabla, przez co zakres udostępnienia nieruchomości mógł być mniej uciążliwy dla właściciela;

- utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, w sytuacji braku weryfikacji, czy zakres prac wskazanych we wniosku spółki [...] S.A. z siedzibą w W., ma stanowić wyłącznie usunięcie awarii czy niedopuszczalną w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 124b ww. ustawy zmianę parametrów technicznych sieci telekomunikacyjnej;

2. . 7, 77, 80, 84 § 1, 107 § 3 kpa wobec :

- braku przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność, czy sposób usunięcia awarii polegający na wymianie kabla jest technicznie uzasadniony i czy

istnieje możliwość połączenia przerwanego kabla zamiast jego wymiany, co wpłynęłoby na zmniejszenie uciążliwości udostępnienia nieruchomości dla właściciela;

- braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie z uwagi na brak ustaleń, czy bez udostępnienia nieruchomości wnioskodawca nie może świadczyć usług na rzecz odbiorców ani wykonywać umowy dzierżawy łączy dla operatorów alternatywnych, w szczególności czy istnieje możliwość przeprowadzenia kabla w sposób omijający nieruchomość;

- braku przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność, czy prace zamierzone przez wnioskodawcę, w szczególności z uwzględnieniem parametrów wymienianego kabla, stanowić będą wyłącznie usunięcie awarii czy doprowadzą do zmiany parametrów technicznych sieci telekomunikacyjnej;

- braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, w sytuacji gdy w sprawie było

konieczne uzyskanie wiadomości specjalnych, zwłaszcza wobec zawartego

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia, że "Przywrócenie sprawności technicznej urządzeń przesyłowych należy bowiem do zadań zarządzającego daną infrastrukturą techniczną, który posiada odpowiednią wiedzę specjalistyczną w tym zakresie i to on ocenia zakres przeprowadzanego remontu w złożonym do organu I instancji wniosku", co oznacza pozostawienie przez organ odwoławczy w wyłącznej kompetencji wnioskodawcy określenie zakresu prac, bez kontroli ze stronu organów administracji publicznej, które to stanowisko jest oczywiście błędne.

Podniósł skarżący, że o uciążliwości nie przesądza tylko wyłącznie okres, na który zobowiązano właściciela do udostępnienia nieruchomości (4 dni robocze, co według Organu II instancji przesądza o braku uciążliwości), ale również obszar nieruchomości, który ma być objęty planowanymi pracami ziemnymi, polegającymi wg wnioskodawcy na wymianie kabla ziemnego w pasie gruntu o wymiarach 1,5 m x 6 m.

Wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych dla prawidłowego zastosowania art. 124b Ustawy niezbędne jest dokonanie uprzedniej kwalifikacji planowanych robót w kontekście pojęć, jakimi posługują się przepisy Prawa budowlanego (por. NSA z 11 grudnia 2018 roku, sygn. akt: I OSK 406/17, Legalis). Jednakże w tym zakresie Organy I i II instancji wykazały bierność przy prowadzeniu postępowania dowodowego, czym w ocenie skarżącego naruszyły art. 7, 77, 80, 84 § 1, 107 § 3 kpa. Nadto organy zaniechały dokonania ustaleń, czy bez udostępnienia nieruchomości wnioskodawca nie może świadczyć usług na rzecz odbiorców ani wykonywać umowy dzierżawy łączy dla operatorów alternatywnych, w szczególności czy istnieje możliwość przeprowadzenia kabla w sposób omijający nieruchomość.

W ocenie skarżącego nie zostało również udowodnione faktyczne zapotrzebowanie na usługę świadczoną przez wnioskodawcę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli miało to lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wynik tak przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji jest pozytywny.

Zgodnie z art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020. 65) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

W ocenie Sądu przepis ten został prawidłowo przez organy zastosowany.

Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostawało, że skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowany jest , stanowiący część sieci należącej do wnioskującej Spółki, uszkodzony kabel. Jest też niewątpliwe, że sieć ta stanowi urządzenie łączności publicznej; w tej mierze organ odwoławczy przeprowadził wyczerpującą analizę.

Zarzuty skargi dotyczą w istocie braków w zakresie postępowania wyjaśniającego. Skarżący twierdzi, że konieczne było zweryfikowanie wniosku pod kątem potrzeby wymiany kabla, a nie jego połączenia, a także pod kątem rzeczywistego celu wnioskującego polegającego na zmianie parametrów technicznych sieci. Zarzucił także skarżący brak ustaleń co do konieczności czy zbędności przeprowadzenia planowanych robót dla dalszej działalności Spółki.

Tak jak stwierdziły to organy, przeprowadzanie dowodów na wskazywane okoliczności, w tym z opinii biegłego, było zbędne. Wystarczające było stwierdzenie, że kabel należy do Spółki, która przy jego wykorzystywaniu świadczyła usługi komunikacji, a obecnie czynić tego nie może. Poza zakresem rozpoznawanej sprawy pozostaje to, czy możliwe jest urządzenie części sieci w innym miejscu niż nieruchomość skarżącego. Celem art. 124b ugn jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymywania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości i za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Przepis ten wyposaża przedsiębiorstwa w instrument pozwalający na realizację celów publicznych i wiążą się z utrzymywaniem zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji określonego zadania.

W rozpoznawanej sprawie usunięcie awarii kabla ma doprowadzić do odtworzenia dotychczasowych możliwości, zakresu i sposobu korzystania z sieci. Prawidłowo organy przyjęły za miarodajną deklarację Spółki, że kabel zostanie wymieniony na nowy o takich samych parametrach. Obawy skarżącego w tej kwestii są oczywiście nieuzasadnione, zwłaszcza jeśli zważyć, że wymianie ma podlegać tylko niewielka część kabla, a to nie może mieć wpływu na parametry całej sieci. Także stwierdzenie wnioskującego, że konieczna jest wymiana przerwanego kabla, nie wymagało weryfikacji specjalisty. Bez wątpliwości przyjąć należy, że przy tego rodzaju awarii wskazany sposób naprawy jest prawidłowy.

Na bazie tak, poprawnie przyjętych założeń, organ dokonał analizy co do zakresu koniecznych ograniczeń i nie ma żadnych powodów do kwestionowania sformułowanych na jej tle wniosków.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.