Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 199/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt  2 , art. 3 pkt 11, art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Alicja Stępień Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2012r. na rozprawie sprawy ze skargi T. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej T. F. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął w 2007 r postępowanie w sprawie samowolnego wykonania przez inwestora S. H. robót budowlanych polegających na wymianie pokrycia połaci dachowej z realizacją nowego opierzenia oraz wymianą części odeskowania połaci dachowej budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] w S.

Decyzją z dnia 12 grudnia 2007 r., nr [...], organ ten stwierdził brak podstaw do rozpatrzenia sprawy w oparciu o przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane z 1994 i.

Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 9 września 2009 r., nr [...], utrzymał w całości w mocy powyższą decyzję organu nadzoru budowlanego I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 650/09, uchylił decyzję z dnia 9 września 2009 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia 12 grudnia 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że wymiana pokrycia połaci dachu stanowi remont budynku wymagający zgłoszenia. Realizacja takich robót przed dokonaniem zgłoszenia uzasadnia przeprowadzenie postępowania w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się uchybień procesowych w zakresie gromadzenia materiału dowodowego odnośnie realizacji tych robót. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy obowiązkiem organów nadzoru budowlanego będzie poczynienie wyczerpujących ustaleń faktycznych mających na celu ustalenie stanu pierwotnego przedmiotowego budynku w części dotyczącej pokrycia połaci dachu, a następnie ustalenie jego stanu aktualnego. Tak poczynione ustalenia faktyczne winny stanowić podstawę porównania parametrów technicznych pokrycia dachowego według stanu pierwotnego z jego parametrami w stanie aktualnym. Sąd wskazał, że jeżeli organy, w wyniku tak przeprowadzonej analizy stanu faktycznego uznają, że inwestor wykonał roboty budowlane bez wymaganego zgłoszenia, wówczas spełniona zostaje przesłanka z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 29 listopada 2010 r., nr [...], stwierdził brak podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.

Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 24 marca 2011 r., nr [...], uchylił w całości powyższą decyzję organu nadzoru budowlanego I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dokonał wyczerpujących ustaleń w kwestii pierwotnego kształtu i powierzchni pokrycia dachowego przedmiotowego budynku i nie wziął pod uwagę stanowiska przedstawionego przez skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 15 kwietnia 2010 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 sierpnia 2011 r., nr [...] po raz kolejny stwierdził brak podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w przedmiocie robót budowlanych polegających na wymianie pokrycia połaci dachowej budynku mieszkalnego usytuowanego na terenie działki nr [...] w S. przy ul. [...] w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] w S. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji uznał, że analiza zdjęć wykonanych w trakcie oględzin w dniu 24 maja 2000 r. (jeszcze przed realizacją robót remontowych) pozwala na stwierdzenie, że opierzenie pokrycia połaci dachowej częściowo wykraczało poza lico budynku mieszkalnego w stronę działki nr [...] w S. Natomiast podstawowe parametry dachu i wysokość budynku nie uległy zmianie. Organ stwierdził, iż roboty wykonano prawidłowo, wobec czego nie zaistniały przesłanki zastosowania art. 51 ustawy Prawo budowlane.

T. F. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc zarzuty wiązane z naruszeniem jej prawa własności przez przekroczenie, przy realizacje robót budowlanych związanych z opierzeniem, granicy jej nieruchomości.

Decyzją z dnia 14 marca 2012 r., Nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na ustalenia dokonane przez organy nadzoru budowlanego w trakcie oględzin w dniu 20 października 2010 r. podczas których stwierdzono, że:

* remont połaci dachu budynku mieszkalnego usytuowanego na terenie działki nr [...] w S. według oświadczenia S. H. polegał na wymianie pokrycia dachowego całego budynku z wykonaniem nowego opierzenia oraz częścią deskowania, która była w złym stanie technicznym,

* podczas remontu krokwie nie zostały wymienione (fakt ten potwierdzili T. F. i S. H.),

* ukształtowanie dachu (jego spadek) pozostało bez zmian (spadek skierowany w głąb działki nr [...] i w stronę działki nr [...] w S.),

* w wyniku remontu zmienił się materiał pokrycia - obecnie na całej połaci dachowej budynku położona jest blacha trapezowa (wcześniej była papa i płyty eternitowe) połać dachu jest wysunięta na teren działki nr [...] w S. fartuchem opierzenia o ok. 15 cm,

* istniejące krokwie nie przekraczają poza lico budynku w stronę działki nr [...] w S.,

* roboty budowlane zostały zakończone w całości,

* inwestor S. H. nie dokonał zgłoszenia w/w prac właściwemu organowi,

* według stwierdzeni inwestora roboty budowlane dotyczące wymiany pokrycia dachowego zostały wykonane w 2000 r. T. F. podtrzymała swoje zeznania, iż prace te S. H. zrealizował najprawdopodobniej w 2003 r.

Nadto, organ wskazał, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 9 czerwca 2011 r. S. H. podtrzymał swoje zeznania wskazując, że remont dachu został zrealizowany w 2000 r. oraz wiązał się z wymianą pokrycia dachowego całego budynku z wykonaniem nowego opierzenia i części deskowania, która była w złym stanie technicznym (krokwie nie zostały wymienione). Z uwagi na brak dokumentacji projektowej S. H. nie mógł potwierdzić, że wysokość budynku nie uległa zmianie. T. F. podtrzymała swoje oświadczenia zawarte w poprzednich protokołach. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że fakt wykonania w 2000 r. bądź w 2003 r., bez skutecznego zgłoszenia, robót budowlanych polegających na wymianie pokrycia dachowego przedmiotowego budynku mieszkalnego, uzasadniał wdrożenie procedury określonej w przepisach art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Organ odwoławczy ustalił, że S. H. Państwo jest właścicielem budynku mieszkalnego na działce nr [...] w S. od 1993 r. Według oświadczenia S. H. budynek został wybudowany na początku XX wieku, przed I Wojną Światową. Do protokołu oględzin zostały dołączone 2 zdjęcia, gdzie na jednym z nich widoczny jest przedmiotowy budynek mieszkalny od strony działki nr [...] w S., którego opierzenie dachu nieznacznie wystaje poza obrys budynku w stronę działki sąsiedniej.

W toku postępowania odwoławczego organ podjął czynności mające na celu pozyskanie dokumentacji budowlanej dotyczącej budynku inwestora. Ustalono, że dokumentacji takiej nie ma. W ocenie organu, brak archiwalnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej w postaci decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, jakie były pierwotne parametry techniczne pokrycia dachowego budynku, tj. przed wymianą pokrycia dachu w 2000 bądź w 2003 r. W dokumentacji zawierającej dokonane w 2007 r. i 2008 r. przez S.H. zgłoszenia zamiaru zmiany/remontu pokrycia dachowego, którą przesłał do tutejszego organu Wydział Budownictwa Starostwa Powiatowego, nie ma żadnych zdjęć czy rysunków przedstawiających stan pokrycia dachowego przed wykonaniem w warunkach samowoli robót budowlanych. Natomiast porównując zdjęcie załączone do protokołu oględzin z dnia 24 maja 2000 r. ze zdjęciami załączonymi do protokołów oględzin przeprowadzonych w dniu 20 października 2010 r. i 9 czerwca 2011 r. można jedynie stwierdzić, że już w maju 2000 r. opierzenie dachu przedmiotowego budynku nieznacznie wystawało poza obrys tego budynku w stronę działki sąsiedniej tj. działki nr [...] w S. Według protokolarnych ustaleń dokonanych w toku postępowania wykonane w warunkach samowoli roboty budowlane na dachu przedmiotowego budynku nie doprowadziły do wymiany krokwi i ukształtowania spadku dachu. Z uwagi na powyższe oraz mając na uwadze fakt, iż zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził konieczności doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko przedstawione przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o braku podstaw do zastosowania 4 przepisu art. 51 ustawy Prawo budowlane. Organ wskazał, iż samo naruszenie prawa własności sąsiedniej nieruchomości poprzez wysunięcie opierzenia dachu w przestrzeń powietrzną nad terenem działki sąsiedniej nie może być uznane za wystarczającą podstawę do zastosowania tych przepisów.

Skargę na wskazaną decyzją złożyła T. F. W skardze podniesiono zarzuty

naruszenia § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędne zastosowanie tego przepisu polegające na nie uwzględnieniu faktu, że przepis ten wprost stanowi, iż odpowiednio wymienione części konstrukcji budynku nie mogą pomniejszać odległości od działki budowlanej, podczas gdy prace wykonane przez S. H. przekraczają granice działek,

naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez brak zastosowania ww. przepisu pomimo jednoznacznego stwierdzenia, że prace budowlane polegające na wymianie połaci dachowej zostały wykonane bez wymaganego zgłoszenia,

naruszenia art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie,

naruszenia art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie pomimo jednoznacznego stwierdzenia, że prace budowlane polegające na wymianie połaci dachowej zostały wykonane bez wymaganego zgłoszenia.

sprzeczności istotnych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym skutkujące uznaniem, że spadek dachu pozostał bez zmian, podczas gdy materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że nachylenie dachu w kierunku działki skarżącej powstało w wyniku dokonanych przez niego prac, wcześniej zaś owo nachylenie nie występowało.

Wskazując na powyższe uchybienia, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez nakazanie S. H. rozbiórki samowolnie wykonanej części nieruchomości bądź doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organy administracji nie poczyniły w sprawie właściwych ustaleń faktycznych, tj. nie ustaliły pierwotnego kształtu i powierzchni pokrycia dachowego przedmiotowego budynku. Stwierdzono, że analiza położenia i ukształtowania pokrycia dachowego przed dokonaniem robót, jak również po ich zakończeniu winna wskazać, kiedy opierzenie kalenicy dachowej zostało wykonane. W tym kontekście analizie należało poddać pierwotny projekt budowlany przedmiotowego obiektu mieszkalnego, albowiem z niego wynikać będzie zatwierdzona forma pokrycia dachowego. Skarżąca zakwestionowała by projekt budowlany dopuszczał instalację opierzenia dachu wykraczającą poza obręb budynku, gdy kalenica poza ten obręb nie wychodziła. Zakwestionowano ustalenie organu pierwszej instancji, że nie dokonano zmiany ukształtowania dachu podczas, gdy w ocenie skarżącej zmiana taka nastąpiła poprzez instalację opierzenia.

Skarżąca wskazała, że w trakcie prac remontowych inwestor dobudował niewielki spadek w kierunku działki skarżącej zmieniając tym samym zarówno ukształtowanie dachu i powiększając jego powierzchnię, a sam inwestor w trakcie oględzin nieruchomości potwierdził, że wykonał prace nieuwzględnione w projekcie budowlanym domu, aby woda nie podciekała pod dach od strony działki stanowiącej jej własność.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów skargi organ odwoławczy wyjaśnił, że próby uzyskania dokumentacji prac budowlanych na działce S. H. nie powiodły się. Z porównania zdjęć nieruchomości pochodzących z 2000 r. i 2010 i 2011 r. wynika, że już w maju 2000 r. opierzenie dachu budynku inwestora wystawało poza obrys budynku w stronę działki sąsiedniej nr [...]. Z ustaleń protokolarnych wynika, że roboty remontowe wykonane przez inwestora nie doprowadziły do wymiany krokwi i ukształtowania dachu.

Na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. skarżąca wskazała, iż usunięcie opierzenia dachu przekraczającego granice jej nieruchomości jest konieczne z uwagi na zamiar budowy przez nią w przyszłości budynku na granicy nieruchomości zlicowanego z budynkiem na sąsiedniej nieruchomości stanowiącej własność S. H.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 6

Kontroli legalności w przedmiotowej sprawie poddano decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 marca 2012 r., która utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 sierpnia 2011 r. stwierdzające brak podstaw do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (tj.: Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.).

Oba rozstrzygnięcia wydane zostały w toku ponownego rozpoznania sprawy zainicjowanej wnioskiem T. F. właścicielki nieruchomości nr [...], po uchyleniu wcześniejszych decyzji zapadłych w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 650/09.

Z mocy przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wobec tego mając na uwadze sformułowane w uzasadnieniu powołanego wyroku wskazania co do dalszego postępowania organy ponownie rozpoznające sprawę winny były podjąć wszelkie dostępne kroki celem ich zrealizowania.

W ustalonym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości, że S. H. bez wymaganego zgłoszenia dokonał wymiany pokrycia dachu budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w S. wraz z wykonaniem nowego opierzenia, które wystaje poza obrys budynku o około 15 cm w kierunku działki sąsiedniej nr [...] należącej do T. F. Wykonane samowolnie roboty budowlane zarówno organy nadzoru budowlanego, jak i Sąd orzekający w 2010 r., zakwalifikowały jako remont, który uzasadniał wszczęcie procedury naprawczej określonej w przepisach art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Z art. 51 ust. 7 tejże ustawy wynika, że w sytuacji, gdy roboty budowlane, inne niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1, zostały już wykonane w warunkach samowoli budowlanej, stosuje się odpowiednio przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, co oznacza, że właściwy organ w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robot budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Obecnie przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostała wyłącznie kwestia opierzenia dachu przekraczającego granice nieruchomości skarżącej. Dla prawidłowego ustalenia, czy zachodzi w sprawie sytuacja odpowiadająca hipotezom przepisów art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy Prawo budowlane, organy winny były, zgodnie z kierunkiem określonym w wytycznych przez Sąd, wyjaśnić, jakie parametry w tym zakresie miał pierwotnie dach przedmiotowego budynku zatwierdzony w pierwotnym projekcie budowlanym budynku mieszkaniowego na działce nr [...].

Poczynienie takich ustaleń winno opierać się o wszelkiego rodzaju środki dowodowe zarówno z dokumentów, np. decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę, jak i tzw. osobowe źródła dowodowe w postaci zeznań świadków czy przesłuchania stron. W sytuacji, gdy organ nie był w stanie pozyskać decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego wzniesionego na działce nr [...] z powodu jej braku w archiwach organu, winien podjąć próbę dokonania istotnych dla sprawy ustaleń przy pomocy innych źródeł dowodowych, np. w postaci zeznań świadków czy przesłuchania stron. Pozwoliłoby to na ustalenie, czy pierwotna postać dachu była taka jak w chwili obecnej, tj. czy opierzenie już wówczas wystawało ponad obrys budynku na działce nr [...] i wkraczało w przestrzeń nad działką nr [...].

Powyższa kwestia ma istotne znaczenie z uwagi na fakt przekroczenia przy realizacji robót granic nieruchomości skarżącej. Stanowisko organu II instancji, iż kwestie własnościowe nie mają znaczenia dla oceny prawidłowości wykonanych robót budowlanych i możliwości ich legalizacji, nie jest w ocenie Sądu uzasadnione.

Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane, przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Odtworzenie stanu pierwotnego, dotyczyć winno stanu zgodnego z prawem wynikającego w udzielonego pozwolenia na budowę, a prace przekraczające zakres prac odtworzeniowych nie stanowią prac remontowych, lecz inne roboty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego.

Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika bezspornie, że opierzenie dachu budynku inwestora, zlokalizowanego przy granicy z działką sąsiednią T. F., wystaje o około 15 cm poza obrys jego budynku i wkracza w przestrzeń działki nr [...].

Zgodnie z art. 143 k.c, stanowiącym, iż w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią, przestrzeń nad tą działką stanowi przedmiot własności T. F. T. F., jako właścicielowi nieruchomości przysługuje wyłączne prawo do korzystania z jej nieruchomości, wynikające z art. 140 k.c, stanowiącego, iż w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Ochrona tego prawa zagwarantowana jest w art. 21 ust. 1 i 64 Konstytucji.

Organy administracji pominęły kwestie uprawnień S. H. do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. S. H. realizując inwestycję winien legitymować się uprawnieniem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym także w części dotyczącej nieruchomości zajętej pod wykonanie opierzenia. Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, inwestor zamierzający zrealizować roboty budowlane czy to na podstawie pozwolenia na budowę, czy to zgłoszenia, winien, przedłożyć organowi oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy przez to rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienie do wykonywania robót budowlanych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym sporna była kwestia czy organ winien badać tytuł prawny inwestora do dysponowania nieruchomością na cel budowlane w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.

W uchwale z dnia z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. II OPS 2/10 Naczelny Sąd Administracyjny, wskazał, iż przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Niemniej z uzasadnienia tej uchwały wynika konieczność badania, w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uchwale tej wskazano, iż " nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze regulowane art. 51 Prawa budowlanego, po ustaleniu w szczególności, że inwestor z własnej inicjatywy przerwał roboty budowlane i nie zamierza ich kontynuować, jak też nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane (art. 4 Prawa budowlanego), skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być też decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku jednak podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, a nie to czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa." (orzeczenie dostępne na stronie internetowej nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale w sposób wyraźny zróżnicował dwie kwestie - kwestię możliwości zastosowania normy art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. (analogicznie art. 30 ust. 2 tej ustawy), przewidującej obowiązek złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz kwestię badania w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny, wypowiadając się przeciwko możliwości stosowania trybu przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r., wskazał jednocześnie, iż badanie tytułu prawnego do nieruchomości w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 51 tego prawa powinno odbywać się w ramach prowadzonego postępowania dowodowego. Rozwiązanie takie jest uzasadnione, strona dokonująca samowoli budowlanej nie powinna bowiem być w sytuacji lepszej niż strona realizująca roboty na podstawie pozwolenia lub zgłoszenia, która nie mogłaby uzyskać akceptacji organów dla realizacji robót w przypadku braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi przeszkodę do uzyskania pozwolenia na budowę lub skutecznego zgłoszenia, a w przypadku popełnienia samowoli budowlanej uniemożliwia jej legalizację.

Organ nadzoru budowlanego, stosując art. 51 ust. 1 ustawy, winien zatem dokonać ustalenia okoliczności istotnych dla zastosowania tego przepisu, w tym prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W razie ustalenia, że inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, organ winien skorzystać z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i wydać decyzję nakazującą rozbiórkę robót wykonanych przez inwestora na nieruchomości sąsiedniej.

Organ w niniejszej sprawie winien zatem poczynić ustalenia umożliwiające ocenę, czy realizacja opierzenia stanowiła remont legalnie zrealizowanego opierzenia, czy też stanowi nowy element budynku, nie objęty treścią pozwolenia na budowę. Winien on zatem ustalić, czy pierwotna postać dachu była taka jak w chwili obecnej, tj. czy opierzenie już wówczas wystawało ponad obrys budynku na działce nr [...] i wkraczało w przestrzeń nad działką nr [...] i zostało zaakceptowane przez właściwy organ zezwalający na realizację inwestycji, czy też inwestor wykonał opierzenie samowolnie. Natomiast w sytuacji, gdy organ nie był w stanie pozyskać takiej dokumentacji, brak było podstaw do uznania, iż inwestor wykazał, że miał prawo do realizacji opierzenia dachu od strony nieruchomości skarżącej, w sposób przekraczający granice tej nieruchomości. Inwestor powinien zatem obecnie wykazać się tytułem prawnym do nieruchomości sąsiedniej, nad którą znajduje się opierzenie jego budynku, czego nie uczynił.

Orzekając o braku podstaw do zastosowania art. 51 ustawy Prawo budowlane organy dokonały tego przedwcześnie, w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. Organy nadzoru budowlanego nie wykonały prawidłowo wytycznych Sądu zwartych w wyroku z dnia 15 kwietnia 2010 r., naruszając przepis art. 154 p.p.s.a. Organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy te niewłaściwie uznały, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane kwestia tytułu prawnego do nieruchomości nie podlega badaniu, a brak takiego tytułu nie może uzasadniać nakazu rozbiórki robót. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nadzoru budowlanego w uzupełni postępowanie zgodnie z przepisami k.p.a. i na podstawie jego wyników, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w niniejszym uzasadnieniu, rozważy zasadność zastosowania do wykonanych robót budowlanych przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu obu wydanym w sprawie decyzji.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 152 tej ustawy, z uwagi na charakter kontrolowanej decyzji, nienadającej się do wykonania.

Na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasadził na rzecz skarżącej kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania obejmujących koszty zastępstwa prawnego w wysokości 257 zł. – wynagrodzenia pełnomocnika i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.