Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1796/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 146
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Protokolant specjalista Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. T. i J. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z dnia [...] marca 2010r. nr [...] i postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2010r. nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. T. i J. L. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. T. i J. L. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2010 r., nr [...], wydana w postępowaniu wznowieniowym, w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z 4 grudnia 2009 r. skarżący – A. T. i J. L., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] stycznia 2005 r. nr [...] wydaną w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi, zlokalizowanych na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. U. w W. Wskazana we wniosku decyzja o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie została wydana w postępowaniu naprawczym, które organ nadzoru budowlanego prowadził z uwagi na realizowanie inwestycji z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Dostrzegając okoliczności w jakich ww. decyzja zapadła, skarżący uzasadniając wniosek o wznowienie powołali się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) i podnieśli w tym zakresie, że wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu, wybudowanego z istotnymi odstępstwami, powinno nastąpić po prawomocnym zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego i po uchyleniu pierwotnego pozwolenia na budowę. Natomiast w niniejszej sprawie w obrocie prawnym pozostaje nadal pierwotne pozwolenie na budowę. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2009 r. uchylone bowiem zostały decyzje eliminujące z obrotu prawnego to pozwolenie. Nadto, brak jest zatwierdzonego projektu budowlanego zamiennego z uwagi na to, iż decyzja wydana w tym przedmiocie została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2005 r.

Skarżący w omawianym piśmie wnieśli również o ewentualne stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] stycznia 2005 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Wnieśli także o zobowiązanie inwestora do doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem poprzez. zapewnienie dojazdu do działek przy ul. U. [...] i U. [...] w W.

Pismem z 4 stycznia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. poinformował pełnomocnika wnioskodawców, iż postępowanie, którego domagają się skarżący było już prowadzone. Po dokonaniu kontroli i po analizie zgromadzonego materiału, postępowanie to zostało zakończone decyzją z [...] stycznia 2007 r., którą odmówiono uchylenia decyzji z [...] stycznia 2005 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie. Organ wskazał przy tym, iż podnoszone obecnie -tj. we wniosku z 4 grudnia 2009 r.- kwestie, zostały uwzględnione w tym przeprowadzonym postępowaniu wznowieniowym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał też, że uchylenie ww. decyzji z 2005 r. w przekonaniu, że w wyniku wznowienia postępowania zapadnie wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej nie znajduje uzasadnienia.

W piśmie z 20 stycznia 2010 r., w reakcji na ww. pismo organu, pełnomocnik skarżących -zwracając się o sprecyzowanie stanowiska w przedmiotowej sprawie- zauważył, że obowiązujące przepisy nie przewidują rozstrzygania wniosków w formie informacji.

W efekcie, postanowieniem z [...] marca 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W., po rozpatrzeniu wniosku A. T. i J. L. z [...] grudnia 2009 r., postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] stycznia 2005 r. W podstawie prawnej tego orzeczenia organ przywołał art. 145 § 1 pkt 8, art. 149 § 1 oraz art. 142 k.p.a. W uzasadnieniu zaś wskazał, że w postępowaniu nadzwyczajnym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji wydanych w obu instancjach, a dotyczących zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego. I dalej podał, że stwierdzenie nieważności decyzji, poprzedzającej wydanie pozwolenia na użytkowanie, wypełnia przesłankę wznowieniową. Następnie, decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. na podstawie art. 146 § 2 i art. 104 k.p.a. odmówił uchylania decyzji z [...] stycznia 2005 r. wydanej w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, albowiem -jak wskazał- w wyniku wznowienia postępowania zapadnie wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu decyzji organ ograniczył się do przytoczenia treści art. 146 § 2 k.p.a., który powołał również w sentencji.

W odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z [...] kwietnia 2010 r., pełnomocnik reprezentujący skarżących wniósł o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty zgodnie z wnioskiem skarżących, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 146 § 2, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 k.p.a., a także art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 15 wymienionej ustawy W uzasadnieniu środka zaskarżenia pełnomocnik wskazał przede wszystkim na to, iż wydana decyzja nie zawiera uzasadnienia, a to powoduje, że nie można ocenić, jakie okoliczności oraz jakie dowody przemawiają za tym, że w wyniku wznowienia postępowania zapadłaby decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Po rozpatrzeniu tego odwołania, w dniu [...] lipca 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję z [...] kwietnia 2010 r. i orzekając odmówił uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z [...] kwietnia 2010 r. z przyczyn formalnych w związku z upływem pięcioletniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 146 § 1 i stwierdził, że niedopuszczalne jest uchylenie decyzji z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 8, jeśli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat. I dalej podał, że przedmiotowa decyzja z [...] stycznia 2005 r. udzielająca pozwolenie na użytkowanie doręczona została stronie 20 stycznia 2005 r., a to oznacza, że w wyniku wznowienia postępowania uchylić tę decyzję można było jedynie do 20 stycznia 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zauważył także, że prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 146 § 1 k.p.a. naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych. Stwierdził też, że po upływie okresu przedawnienia nie może dojść do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Upływ okresu przedawnienia oznacza bowiem bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, po upływie tego okresu organ traci kompetencję nie tylko do uchylenia decyzji, ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwyczajnym z powodu stwierdzenia przez organ administracji braku podstaw do jej uchylenia, gdyż jest to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Po upływie okresu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. organ może jedynie odmówić uchylenia decyzji z przyczyn formalnych. Stąd też organ odwoławczy uznał, iż decyzję I instancji jako merytoryczną, a tym samym wadliwą w okolicznościach sprawy, należało uchylić i orzec ponownie.

Postanowieniem z [...] września 2010 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostował z urzędu błąd pisarski w decyzji własnej z [...] lipca 2010 r. wskazując, że w wersie 20 i 21 na stronie 1 decyzji, w miejsce oznaczenia decyzji PINB W. z [...] kwietnia 2010 r. winno być oznaczenie decyzji tego organu z [...] stycznia 2005 r.

W skardze na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2010 r. skarżący – A. T. i J. L., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej z [...] kwietnia 2010 r. i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

-art. 104 i art. 107 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji, która zawiera wewnętrzną sprzeczność w sentencji orzeczenia, z jednej strony uchyla decyzję PINB W. z [...] kwietnia 2010 r., a z drugiej strony odmawia uchylenia tego samego rozstrzygnięcia;

-art. 146 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż po upływie okresu przedawnienia wskazanego w tym przepisie organ traci kompetencję do merytorycznego rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku wystąpienia negatywnej przesłanki uchylenia decyzji, organ odmawiając uchylenia ma możliwość stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa;

-art. 146 § 1 k.p.a. poprzez nie uchylenie decyzji z [...] stycznia 2005 r, z uwagi na upływ okresu przedawnienia, w sytuacji gdy decyzja powyższa nigdy nie została skarżącym wydana ani ogłoszona, a więc nie ma do nich zastosowania 5-letni termin wynikający z ww. przepisu;

-art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 157 tej ustawy poprzez brak rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2005 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie, w sytuacji gdy wniosek taki został złożony, a organ II instancji był właściwy do jego załatwienia i w przypadku uznania, iż nie zachodzą w sprawie przesłanki wznowieniowe, winien był załatwić sprawę w trybie nieważnościowym i rozważyć argumenty podniesione przez skarżących w tym zakresie w żądaniu z 4 grudnia 2009 r.;

-art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącym wnikliwego i szybkiego rozpoznania sprawy i wydania decyzji przez organ I i II instancji, co spowodowało, iż doszło do upływu terminu uniemożliwiającego uchylenie decyzji.

W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności skarżący podnieśli, iż organy administracyjne w sposób nieudolny i opieszały działały w przedmiotowej sprawie. Zauważyli, iż wniosek został złożony przed upływem okresu przedawnienia, a tym samym mógł i powinien być rozpoznany zgodnie z art. 35 k.p.a. Tymczasem organy procedowały w sprawie ponad 7 miesięcy. Następnie, skarżący -powołując się na doktrynę i literalne brzmienie art. 151 § 2 k.p.a.- podnieśli, iż negatywne przesłanki z art. 146 § 1 k.p.a. nie ograniczają dopuszczalności wznowienia postępowania i merytorycznej oceny sprawy. W ich ocenie organ nie mógł odmówić uchylenia decyzji tylko z tego powodu, że wystąpiła negatywna przesłanka z art. 146 § 1 k.p.a. Winien on merytorycznie zbadać sprawę i w przypadku stwierdzenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, odmówić uchylenia decyzji i stwierdzić takie naruszenie prawa. Odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej jest możliwa tylko wówczas, gdy brak jest podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 § 1 lub art. 145a. Jeżeli zatem -w ocenie skarżących- organ ustali, że nie występuje żadna z podstaw wznowienia podstępowania, nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, nie może bowiem -nawet w przypadku, gdy stwierdzi innego rodzaju wadliwości decyzji- uchylić jej w tym trybie. W przypadku natomiast stwierdzenia, iż zachodzi okoliczność z art. 146 k.p.a. organ winien merytorycznie zbadać sprawę i ocenić, czy zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa. W przedmiotowym przypadku, jak zaznaczyli skarżący, takiej merytorycznej kontroli nie było.

W dalszej części uzasadnienia skarżący podnieśli, iż w przedmiotowym przypadku zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia z [...] stycznia 2005 r. Wskazali na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 51 ust. 4 w zw. z art. 36a ust. 2 ustawy – Prawo budowlane.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, przy czym nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2010 r. wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, w trybie wznowieniowym. Orzeczeniem tym organ zweryfikował decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z [...] kwietnia 2010 r. wydaną w I instancji w oparciu o art. 146 § 2 k.p.a. w ten sposób, iż orzekając po uchyleniu tego rozstrzygnięcia zastosował § 1 ww. art. 146, tj. wskazał na upływ terminu określonego w tym przepisie, który -jak przyjął- uniemożliwia merytoryczną ocenę sprawy i stanowi o braku kompetencji organu nie tylko do uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwykłym, ale i do odmowy uchylenia tej decyzji.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznanie sprawy ograniczył więc w istocie do przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 146 § 1 k.p.a. i na tym przepisie oparł swoje rozstrzygnięcie, tj. odmówił uchylenia decyzji "z przyczyn formalnych w związku z upływem pięcioletniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 146 § 1 K.p.a.".

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to nie odpowiada prawu i nie mogło pozostać w obrocie prawnym z następujących przyczyn:

-Przede wszystkim należy zaznaczyć, iż przesłanki negatywne uregulowane w art. 146 k.p.a. są przeszkodą do uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwykłym, ale nie zwalniają organu orzekającego od wznowienia postępowania, a następnie - ustalenia, czy w sprawie występuje przesłanka wznowieniowa i w końcu - oceny merytorycznej sprawy zakończonej decyzją ostateczną, w której postępowanie zostało wznowione. Przesłanki te mają bowiem znaczenie dopiero w ostatniej fazie postępowania wznowieniowego, w której organ przystępuje do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy materialnej pod warunkiem, że uprzednio (we wcześniejszym etapie postępowania) ustalił istnienie podstawy wznowienia. Przepisy prawne regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 – art. 152 k.p.a.) w sposób wyraźny wyodrębniają bowiem kilka etapów tego postępowania. Na każdym etapie organ ustala i rozważa właściwe dla tego etapu okoliczności sprawy oraz stosuje odpowiednie na tym etapie podstawy prawne określonych rozstrzygnięć. Przed zamknięciem danego etapu postępowania lub dokonaniem związanych z nim ocen i powstaniem jego skutków procesowych, organ nie rozważa okoliczności istotnych w kolejnej fazie postępowania.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekając w sprawie w ogóle nie zachował reguł rządzących postępowaniem wznowieniowym. Powołał się na przesłankę negatywną z art. 146 § 1 k.p.a. chociaż wcześnie nie zbadał, czy w sprawie rzeczywiście istnieje podstawa wznowienia (i z jakimi okolicznościami sprawy jest ona związana). Nie dostrzegł też, że rodzaje decyzji rozstrzygających sprawę wznowieniową określa art. 151 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania kończy się wydaniem decyzji, które w zależności od rezultatów przeprowadzonego postępowania wznowieniowego mogą przybrać jedną z możliwych, tj. wymienionych w tym przepisie postaci. Przepis ten nie przewiduje odmowy uchylenia decyzji z przyczyn formalnych, bez merytorycznego odniesienia się do decyzji dotychczasowej. Stanowi natomiast w § 2, iż w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Wydanie takiej decyzji musi być zaś niewątpliwie poprzedzone merytoryczną oceną sprawy zakończoną decyzją dotychczasową. Dopiero bowiem w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ może ustalić, czy decyzja kwestionowana w tym postępowaniu winna być uchylona i winno zapaść nowe rozstrzygnięcie o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2), czy też wprawdzie została wydana z naruszeniem prawa, ale jej uchyleniu sprzeciwiają się przesłanki negatywne określone w art. 146 k.p.a. (tj. od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lub 5 lat (w zależności od występującej w sprawie podstawy wznowienia, v. § 1) oraz w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (§ 2)), a tym samym należy orzec w oparciu o art. 151 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 11 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 768/09).

Tymczasem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego swoje rozstrzygnięcie wadliwie oparł wyłącznie na przesłance z art. 146 § 1 k.p.a., chociaż na tym etapie sprawy (tj. bez poczynienia ustaleń co do podstawy wznowienia i merytorycznej oceny sprawy), przesłanka ta nie powinna być ustalana i brana pod uwagę, a w końcu – nie powinna zdeterminować rozstrzygnięcia. Jednocześnie trzeba dodać, iż wskazując w rozstrzygnięciu na przeszkodę wynikającą z ww. art. 146 § 1 k.p.a., [...]WINB nie odniósł się do decyzji zaskarżonej, a do tego obliguje go przecież ww. przepis art. 151 § 2. Powyższe, w ocenie Sądu, świadczy o naruszeniu przez [...]WINB w sprawie art. 146 § 1 oraz art. 151 § 2 k.p.a. z uwagi na błędne przyjęcie, że upływ terminu przedawnienia (w tym przypadku 5 lat), powoduje, iż organ traci kompetencję do merytorycznej oceny sprawy zakończonej decyzją dotychczasową.

W tym powyżej przedstawionym zakresie Sąd w pełni podziela zaprezentowane w skardze zarzuty i przytoczoną na ich poparcie argumentację.

Jednocześnie Sąd zaznacza, że nie zgadza się ze skarżącymi co do tego, iż w stosunku do nich termin przedawnienia wynikający z art. 146 § 1 k.p.a. nie ma zastosowania, albowiem decyzja kwestionowana nie była im ani ogłoszona, ani doręczona. W wyroku z 12 stycznia 2009 r. (sygn. akt II OSK 1776/07, lex nr 484885), Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż uregulowanie objęte art. 146 § 1 k.p.a., określając początek biegu wskazanych w nim terminów posługuje się pojęciem "doręczenia lub ogłoszenia decyzji", nie precyzując adresata tego doręczenia. Tym samym przyjąć należy, iż w rozumieniu tego przepisu chodzi o doręczenie lub ogłoszenie decyzji osobom biorącym udział w postępowaniu jako strony. I dalej NSA podał, iż doręczenie decyzji, o jakim mowa w tym przepisie to skierowanie decyzji do którejkolwiek ze stron biorących udział w postępowaniu i doręczenie im tej decyzji, a termin 5-letni wymieniony w tym przepisie biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie. Sąd w niniejszej sprawie w pełni przytoczone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela i wyjaśnia, iż z tego też powodu argumentację skarżących w kontekście art. 146 § 1 k.p.a. uznał za nietrafioną. W tym miejscu Sąd zaznacza również, iż nie mógł podzielić tych zarzutów skargi, które dotyczą naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Wskazany przepis nie był w sprawie stosowany, a tym samym nie można stwierdzić jego naruszenia przez organ odwoławczy. Jeżeli zaś skarżący są zdania, iż organ ten winien wydać rozstrzygnięcie w postępowaniu nieważnościowym, to powinni dochodzić swoich praw poprzez skargę na bezczynność.

Przechodząc do dalszej oceny sprawy wskazać trzeba, iż uchybienia w kontrolowanym postępowaniu popełnione zostały nie tylko przez organ odwoławczy. Takich uchybień dopuścił się również Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W, tak w początkowej fazie postępowania, wydając postanowienie o wznowieniu, jak i na kolejnym etapie, tj. orzekając w oparciu o art. 146 § 2 k.p.a. Nie zostały one jednak w żaden sposób dostrzeżone i skorygowane przez organ odwoławczy, a zaważyły znacząco -w ocenie Sądu- na całym postępowaniu.

-W tym miejscu należy przypomnieć, iż postępowanie to było prowadzone na żądanie skarżących. Przy czym wymaga podkreślenia, że we wniosku z 4 grudnia 2009 r. skarżący wnieśli o wznowienie z urzędu, a nie na wniosek, postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] stycznia 2005 r. Tymczasem organ I instancji postanowieniem z [...] marca 2010 r. po rozpatrzeniu -jak wyraźnie wskazał w sentencji- wniosku z dnia 4 grudnia 2009 r. złożonego przez pełnomocnika Pani A. T. i Pana J. L., postanowił wznowić postępowanie. Działał więc nie z urzędu, a na wniosek skarżących, co zaznaczył również w uzasadnieniu ww. postanowienia. Takim zachowaniem, tj. poprzez wszczęcie postępowania na wniosek w sytuacji, gdy wniosku o wszczęcie nie było, a było jedynie żądanie wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, organ dopuścił się istotnego naruszenia art. 147 k.p.a.

I dalej podnieść trzeba, iż wznawiając postępowanie na wniosek skarżących, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. nie przeprowadził na tym wstępnym etapie postępowania wznowieniowego, ustaleń dla tego etapu istotnych. Nie zbadał bowiem przed wydaniem postanowienia o wznowieniu na wniosek, czy wniosek o wznowienie pochodzi od stron postępowania oraz, czy zachowany został termin miesięczny, wynikający z art. 148 k.p.a. i przewidziany do wniesienia podania o wznowienie. To zaś świadczy o kolejnej wadliwości w działaniu organu I instancji w sprawie. Bez wyjaśnienia wskazanych zagadnień formalnych i w konsekwencji dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wznowieniowego w sprawie, do wznowienia postępowania nie powinno było bowiem dojść.

Nadto, wznawiając postępowanie postanowieniem z [...] marca 2010 r. i wskazując na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. nie wziął pod uwagę, iż postępowanie wznowieniowe w związku z ww. przesłanką w tej samej sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] stycznia 2005 r. już prowadził i wydał ostateczną (jak wynika z akt administracyjnych) decyzję. W tym miejscu wskazać bowiem trzeba, iż pismem z [...] września 2006 r. A. T. i J. L. zwrócili się o wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] stycznia 2005 r. o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie. Wniosek ten (na co wskazują akta administracyjne sprawy), z uwagi na argumentację w nim zawartą, organ potraktował jako żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ww. orzeczeniem z [...] stycznia 2005 r. i postanowieniem z [...] grudnia 2006 r. wznowił postępowanie w tej sprawie. Istotnym jest, iż organ wskazał wówczas na tę samą co obecnie przesłankę wznowieniową, tj. przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., i przywołał te same co obecnie okoliczności przemawiające za jej istnieniem w sprawie. Podał bowiem, że decyzja kwestionowana z [...] stycznia 2005 r. o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie zapadła w oparciu o decyzję wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, która w trybie nieważnościowym została wyeliminowana z obrotu prawnego. Dostrzegając powyższe wskazać więc raz jeszcze należy, iż PINB W. tych okoliczności nie wziął pod uwagę i przed wznowieniem postępowania nie rozważył, czy nie ma tożsamości pomiędzy ww. sprawami, tj. tą, zakończoną decyzją z [...] stycznia 2007 r. o odmowie uchylenia decyzji z [...] stycznia 2005 r. (kończącą postępowanie wznowione z urzędu postanowieniem z [...] grudnia 2006 r.), a obecną, prowadzoną w związku z żądaniem zawartym w piśmie skarżących z 4 grudnia 2009 r. Zauważyć zaś należy, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważności decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).

-Konkludując, PINB W. orzekając o wznowieniu postępowania całkowicie nie zwrócił uwagi na powyższe okoliczności i przepisy prawa, którymi powinien kierować się wznawiając postępowanie i orzekając w postępowaniu wznowieniowym. Błędy popełnione przez ten organ w początkowej fazie postępowania, mające niewątpliwie znaczenie dla prawidłowości całego postępowania wznowieniowego, uzasadniały uchylenie wszystkich orzeczeń zapadłych w tym postępowaniu i skierowania sprawy do etapu wstępnego, tj. do wniosku skarżących z 4 grudnia 2009 r. Dlatego też, Sąd za konieczne dla prawidłowego załatwienia sprawy uznał uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji (w tym z przyczyny juz powyżej zaprezentowanych), ale również decyzji organu I instancji oraz postanowienia tego organu o wznowieniu postępowania w sprawie.

Wyjaśnić przy tym także trzeba, iż za uchyleniem decyzji PINB W. przemawiają także te same okoliczności, które Sąd podniósł oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Organ I instancji swoje rozstrzygnięcie oparł bowiem również wyłącznie na przesłance negatywnej, w tym przypadku wynikającej z art. 146 § 2 k.p.a. ograniczając się w uzasadnieniu decyzji do przytoczenia treści tego przepisu. Przepis ten stanowił także wyłączną podstawę prawną rozstrzygnięcia tego organu wskazaną w sentencji. Takim postępowaniem organ I instancji naruszył nie tylko w sposób istotny art. 107 § 3 k.p.a. (poprzez nieuzasadnienie swojego orzeczenia, czym spowodował, że orzeczenie to wymyka się spod kontroli Sądu), ale również reguły rządzące postępowaniem wznowieniowym, albowiem do przesłanki negatywnej odwołał się przedwcześnie, tj. nie na tym etapie postępowania wznowieniowego.

I w końcu Sąd wyjaśnia, iż działając na zasadzie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), za konieczne uznał także uchylenie postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2010 r., którym organ na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostował z urzędu błąd pisarski w sentencji decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie w ten sposób, iż wskazał, że w miejsce decyzji PINB W. z [...] kwietnia 2010 r., której odmówił uchylenia winna być decyzja tego organu z [...] stycznia 2005 r. W ocenie Sądu uchylenie wskazanego postanowienia stało się uzasadnione z uwagi na uchylenie decyzji, którą postanowienie to prostowało. Niezależnie od tego trzeba też wskazać, iż sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia, a w niniejszym przypadku do tego się ono w istocie sprowadzało. To zaś stanowi o wadliwym zastosowaniu przez [...]WINB ww. przepisu art. 113.

-Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie rozpoznając sprawę winien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czego domagają się skarżący. Podanie z 4 grudnia 2009 r. zawiera żądanie wznowienia postępowania z urzędu oraz ewentualnie – żądanie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z [...] stycznia 2005 r. Należy mieć zaś na względzie, iż wskazane w ww. piśmie postępowania nadzwyczajne oparte są na zasadzie niekonkurencyjności, a także, że dalej idące skutki wywołuje postępowanie nieważnościowe. W skardze skarżący wskazali zaś, iż w sprawie występują zarówno podstawy wznowienia, jak i przesłanki do stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] stycznia 2005 r. W takich okolicznościach -w ocenie Sądu- organ winien wezwać skarżących do sprecyzowania ich podania co do trybu w jakim sprawa ma być prowadzona. Przy czym Sąd dostrzega, iż skarżący są reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, ale dla prawidłowości tego postępowania z uwagi na zarzuty skargi, w których wskazuje się na niezałatwienie sprawy w trybie nieważnościowym, wezwanie takie należy uznać za niezbędne.

PINB W. winien także ustalić (poprzez wezwanie do sprecyzowania podania), czy postępowanie ma toczyć się z urzędu, czy na wniosek. Prowadząc postępowanie wznowieniowe na wniosek organ musi zaś pamiętać o zbadaniu tego wniosku pod względem formalnym i ustaleniu w efekcie, czy wniosek ten spełnia wszystkie wymogi, tj. m.in. czy został wniesiony w odpowiednim terminie i czy pochodzi od strony. W tym ostatnim przypadku organ winien mieć na względzie, że kwestionowana decyzja o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie zapadła na skutek postępowania naprawczego, a wobec tego -zgodnie z obowiązującym w tym zakresie orzecznictwem- organ ustalając krąg stron postępowania nie może ograniczyć się do wskazania na przepis art. 59 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane i uznać za stronę jedynie inwestora.

Nadto, orzekając w sprawie PINB W. winien pamiętać o wymogach wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. Winien również wziąć pod uwagę poczynione przez Sąd w sprawie uwagi, w tym dotyczące sprawy wznowieniowej zakończonej ostateczną (jak wynika z akt administracyjnych) decyzją z [...] stycznia 2007 r. nr [...].

Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 i art. 200 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.