Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 911/96
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1998-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Opłaty administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1-6, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: Odstąpienie przez organ egzekucyjny od przewidzianego w art. 34 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela /nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym/ przed rozpatrzeniem zarzutów zobowiązanego, o których mowa w art. 33 pkt 1-6 powołanej ustawy, stanowi naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

TEZY

Odstąpienie przez organ egzekucyjny od przewidzianego w art. 34 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela /nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym/ przed rozpatrzeniem zarzutów zobowiązanego, o których mowa w art. 33 pkt 1-6 powołanej ustawy, stanowi naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Stadniny Koni W. spółki z o.o. w W. na postanowienie Izby Skarbowej w (...) z dnia 23 maja 1996 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżone postanowienie, a także za sądził od Izby Skarbowej na rzecz skarżącej dziesięć złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w Ł., na podstawie otrzymanych w dniu 5 lutego 1996 r. tytułów wykonawczych wystawionych przez Urząd Wojewódzki w (...) w stosunku do Stadniny Koni W. - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, dokonał w dniu 8 lutego 1996 r. zajęcia rachunku bankowego dłużnika do ogólnej wysokości 32.278,54 zł, a w dniu 14 lutego 1996 r. przejął powyższą należność na swoje konto.

Pismem z dnia 21 lutego 1996 r. Stadnina Koni W. złożyła na podstawie art. 32 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zarzucając błąd co do osoby zobowiązanego. Strona podała, że objęte tytułami wykonawczymi Urzędu Wojewódzkiego w (...) opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska za 1992 r. powinny obciążać Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa, a nie Stadninę Koni W., która swoją obecną działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością rozpoczęła dopiero od 1 września 1993 r.

Urząd Skarbowy w Ł. postanowieniem z dnia 12 marca 1996 r., wydanym na podstawie art. 34 par. 2 w związku z art. 33 pkt 4 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdził, że brak jest "racjonalnych przesłanek dla uchylenia dotychczasowych czynności egzekucyjnych", albowiem egzekucja została przeprowadzona na podstawie prawidłowych tytułów wykonawczych, wystawionych przez wierzyciela, który dodatkowo załączył także odpisy upomnień w sprawie zapłaty dochodzonych należności, otrzymanych przez dłużnika w dniu 23 sierpnia 1995 r. Organ egzekucyjny podał również, że po dokonanej egzekucji z konta bankowego dłużnika przekazał ściągniętą należność, po potrąceniu kosztów egzekucyjnych, na rzecz wierzyciela, w związku z czym postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 59 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy podlegało umorzeniu.

W zażaleniu na postanowienie Urzędu Skarbowego w Ł. Stadnina Koni W. zarzuciła naruszenie art. 34 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez wydanie zaskarżonego postanowienia bez uprzedniego zajęcia stanowiska przez wierzyciela. Zarzucono także nieprawidłowy przebieg postępowania egzekucyjnego, polegający na przejęciu egzekwowanej kwoty z konta bankowego w terminie krótszym niż 7 dni od zajęcia rachunku bankowego, co pozbawiło dłużnika możliwości obrony jego interesów przez złożenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Po rozpatrzeniu zażalenia Izba Skarbowa w (...) utrzymała w mocy postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji, uznawszy, iż podniesione przez dłużnika zarzuty są niezasadne. Organ drugiej instancji powołał się na okoliczność, iż wierzyciel wystosował do dłużnika w sierpniu 1995 r. upomnienia w sprawie zapłaty dochodzonej należności, a następnie w lutym 1996 r. skierował do organu egzekucyjnego wystawione przez siebie tytuły wykonawcze, w związku z czym zarzut zobowiązanego o braku wypowiedzi wierzyciela nie znajduje uzasadnienia. W orzeczeniu podano także, że zgodnie z art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien być skierowany do wierzyciela, a nie do organów egzekucyjnych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stadnina Koni W., wnosząc o uchylenie postanowienia Izby Skarbowej w (...), powtórzyła swoje wcześniejsze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 34 par. 1 tej ustawy przez zaniechanie uzyskania wypowiedzi wierzyciela przed rozpatrzeniem zgłoszonych zarzutów. Skarżąca powtórzyła również uzasadnienie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym na temat błędu co do osoby zobowiązanego, stwierdzając, iż należność objęta tytułami wykonawczymi obciążała inny podmiot prawny.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w (...) wniosła o jej oddalenie i podtrzymała w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Według organu, fakt przesłania przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułów wykonawczych do realizacji stanowił wystarczające wyrażenie jego woli w zakresie egzekucji należności, w związku z czym uzyskanie jego wypowiedzi przed rozpatrzeniem zarzutów dłużnika było zbędne.

Rozpatrując sprawę, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie badania przedstawionych akt sprawy należy uznać, że przeprowadzone w stosunku do strony skarżącej postępowanie egzekucyjne nastąpiło z naruszeniem przepisów, w szczególności art. 32 par. 1 i 2 oraz art. 34 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./; naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ egzekucyjny pierwszej instancji, po otrzymaniu od wierzyciela - Urzędu Wojewódzkiego w (...) /właściwie wskazanym organem powinien być Wojewoda/ tytułów wykonawczych wystawionych w stosunku do Stadniny Koni W. - spółki z o.o., pismem z dnia 8 lutego 1996 r. zawiadomił Bank (...) - Oddział w Ł. o zajęciu rachunku bankowego dłużnika, a następnie już w dniu 14 lutego 1996 r. dokonał przejęcia całej należności.

W aktach postępowania egzekucyjnego brak jest dowodu doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego lub wskazania zastosowanego środka oraz pouczenia o prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które to obowiązki organu egzekucyjnego zostały przewidziane w art. 32 par. 1 i 2 powołanej ustawy. Zastosowany przez organ egzekucyjny sposób postępowania pozbawił zobowiązanego możliwości skutecznej obrony jego słusznego interesu przez złożenie zarzutów w terminie przed dokonaniem egzekucji z rachunku bankowego.

Dalsze istotne naruszenie zasad postępowania egzekucyjnego nastąpiło na etapie załatwiania zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego /art. 33 pkt 4 cytowanej ustawy/, zgłoszonego przez zobowiązanego w piśmie z dnia 21 lutego 1996 r. Zarówno zgłoszony zarzut, jak i zawarte w piśmie zobowiązanego uzasadnienie tego zarzutu mogły mieć znaczenie dla dalszego postępowania egzekucyjnego, to zaś wymagało ustosunkowania się wierzyciela do podniesionych okoliczności. W tym zakresie nie można podzielić poglądu wyrażonego przez Izbę Skarbową, iż sam fakt nadesłania przez wierzyciela tytułów wykonawczych do realizacji oraz wcześniejsze wystawienie przez niego upomnień w sprawie zapłaty dochodzonej należności może powodować odstąpienie organu egzekucyjnego od obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela odnośnie do zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Należy uznać, że odstąpienie przez organ egzekucyjny od przewidzianego w art. 34 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela /nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym/ przed rozpatrzeniem zarzutów zobowiązanego, o których mowa w art. 33 pkt 1-6 tej ustawy, stanowi naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego. (...)

Zgodnie z art. 59 par. 2 omawianej ustawy we wszystkich sytuacjach określonych w par. 1 tego artykułu, powodujących umorzenie postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny jest zobowiązany do wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, na które przysługuje zażalenie /art. 59 par. 4 cytowanej ustawy/. W aktach sprawy brak jest postanowienia organu egzekucyjnego o ewentualnym umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto złożenie przez zobowiązanego zarzutów dotyczących wszczętego postępowania egzekucyjnego oraz rozpatrywanie tych zarzutów przez organ już po dokonanym ściągnięciu należności świadczą o tym, że nie nastąpiło umorzenie postępowania.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy egzekucyjne powinny zwrócić się do wierzyciela egzekwowanej należności o ustosunkowanie się do podniesionego przez dłużnika zarzutu co do osoby zobowiązanego z podaniem wierzycielowi argumentów wysuniętych przez zobowiązanego.

Mając na względzie stwierdzone naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego, mogące mieć istotne znacznie dla wyniku rozpatrzenia zarzutów strony skarżącej, należało na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji wyroku.