Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 125/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1 art. 134 par. 1 art. 151 art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1 art. 6 art. 27 art. 32 ust. 1 ust. 2 ust. 3 ust. 5 art. 33 zd. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 104 poz 662
law: Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej,podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r.
article: art. 2 art. 87 par. 1 art. 89 par. 1 art. 91 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 13 par. 4 art. 16 art. 65 par. 5 art. 70 art. 83 par. 2 par. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
article: art. 120 art. 121 art. 122 art. 123 art. 187 art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 2 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Beata Sokołowska Asesor sądowy Małgorzata Bejgerowska ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej J. W. - B. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru cła o d d a l a s k a r g ę /-/M. Bejgerowska /-/B. Koś /-/B. Sokołowska


UZASADNIENIE

Firma [...] "A" K. Z., dokumentami celnymi SAD OBR nr [...] z dnia [...], nr [...] z dnia [...] i nr [...] z dnia [...], zgłosiła do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towar (odzież używaną sortowaną, dezynfekowaną) z zastosowaniem obniżonej (zerowej) stawki celnej dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej. Po przyjęciu zgłoszeń celnych i zwolnieniu towaru, polskie władze celne zwróciły się do niemieckich władz celnych z wnioskiem o weryfikację deklaracji pochodzenia towarów sporządzonych na fakturach, dołączonych do zgłoszeń celnych. Niemieckie władze celne pismem z dnia [...], nr [...], poinformowały, że towary wymienione w fakturach są towarami niepochodzącymi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego.

Mając na uwadze wynik powyższej weryfikacji, Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 13, art. 19 § 1, art. 20 § 1, art. 65 § 4 pkt. 2 b i c, art. 83, art. 85 § 1, art. 209 § 1 pkt. 1, art. 231 § 1 pkt. 1 i art. 262 Kodeksu celnego, art. 16 ust. 1 lit. b, art. 21, art. 31 i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (zał. do Dz. U. Nr 104 z 1997 r., poz. 662 ze zm.), § 11 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217 ze zm.), uznał powyższe zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej, preferencyjnej stawki celnej i kwoty długu celnego oraz określił ten dług w kwocie 3907,20 zł z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej (60%).

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podniósł, że zastosowanie stawek celnych obniżonych dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej uzależnione było w okresie dokonywania spornych zgłoszeń celnych - zgodnie z przepisem ust. 5 Części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217 ze zm.) oraz postanowieniem art. 13 i art. 16 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. - od jednoczesnego spełnienia następujących warunków :

- towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego,

- pochodzenie zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze,

- spełniono warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Zgodnie natomiast z art. 32 Protokołu nr 4 dopuszczalna jest dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru, którą można przeprowadzać wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Ponieważ wynik weryfikacji dokonanej w niniejszej sprawie przez niemieckie władze celne (wiążący dla organów polskich) nie potwierdził faktu pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej, należało stwierdzić brak podstaw do zastosowania obniżonej stawki celnej, która została zadeklarowana na podstawie dokumentów poświadczających nieprawdę.

Organ celny I instancji wskazał, że zaimportowana przez firmę "A" K. Z. odzież używana wymieniona jest w wykazie towarów przywożonych na polski obszar celny, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być dokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130 z 1997 r., poz. 851 ze zm.).

W odwołaniu od powyższej decyzji K. Z. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, bądź też przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów art. 120 - 125, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, art. 2, art. 87, art. 89 i art. 91 Konstytucji RP, art. 16 - 20, art. 83 i 85 w zw. z art. 65 Kodeksu celnego oraz art. 5 ust. 1 pkt. h w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 16 oraz art. 33 w zw. z art. 31 i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (zał. do Dz. U. Nr 104 z 1997 r., poz. 662 ze zm.), a ponadto § 3 ust. 2, 5 i 11 oraz § 13 i nast., powołanego powyżej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (...).

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organ I instancji nie brał pod uwagę praktyki polegającej na zaniechaniu żądania przedstawiania szczegółowej dokumentacji wskazującej na pochodzenie towaru, które zanegowała dopiero weryfikacja przeprowadzona przez niemieckie władze celne ponad 2 lata od przyjęcia przedmiotowych zgłoszeń celnych. Zaniechanie przedstawiania świadectw pochodzenia towaru powodowało, zdaniem odwołującego, że przeprowadzona weryfikacja nie może stanowić nowego dowodu w sprawie. Zarzucił on organowi I instancji niedokonanie wystarczających ustaleń dotyczących przetworzonego towaru w oparciu o prawo krajowe i bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu niemieckiego. Zarzucił ponadto, że organ celny nie uwzględnił również złożonego przez niego świadectwa pochodzenia wydanego retrospektywnie i dlatego bezzasadnie zastosowano stawki celne autonomiczne. Odwołujący podniósł także, że organ celny nie zapewnił stronie czynnego udziału w sprawie na etapie zgłaszania wątpliwości organom celnym kraju eksportu.

Po rozpoznaniu odwołania K. Z., Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego i określił ten dług w kwocie 1.282,80 zł z zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej (19,7 %), wskazując jednocześnie, że w sprawie korekty podatku od towarów i usług strona powinna zwrócić się do właściwego urzędu skarbowego.

W motywach tego rozstrzygnięcia decyzji organ odwoławczy podał, że brak jest podstaw do zastosowania obniżonej stawki celnej zadeklarowanej przez stronę w zgłoszeniach celnych z uwagi na wiążący polskie organy celne wynik weryfikacji, a obowiązkiem importera jest zapłata cła w oparciu o stawkę podstawową - konwencyjną. Organ II instancji dopuścił jako dokument potwierdzający niepreferencyjne pochodzenie towaru, przedłożone przez K. Z., świadectwo pochodzenia z dnia [...], nr [...], i na tej podstawie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej i określonej w tej decyzji kwoty długu celnego, w pozostałej zaś części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Pismem z dnia 11 lipca 2007 r. K. Z. wniósł skargę na powyższą decyzję i żądając jej uchylenia w całości, powtórzył zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu na decyzję pierwszoinstancyjną.

Wyrokiem z dnia 31 maja 2006 r., sygn. akt 3/I SA/Po 1964/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił skargę K. Z., nie dopatrując się naruszenia prawa materialnego i proceduralnego przez organy celne. Sąd I instancji wskazał, że normatywną podstawą działania organów celnych w sprawie był Kodeks celny oraz akt o charakterze umowy międzynarodowej - Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej - podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (zał. do Dz. U. Nr 104, poz. 662), które stanowią źródło powszechnie obowiązującego w Polsce prawa.

Sąd I instancji podał, że zgodnie z art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia może być przeprowadzona wyrywkowo, lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. W oparciu o ten przepis władze celne kraju eksportu (Niemcy) dokonały takiej weryfikacji i poinformowały polskie władze celne, że importowana odzież używana nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu cytowanej powyżej umowy międzynarodowej. Sąd podkreślił również, że odzież ta nie była towarem uzyskanym (wyprodukowanym) w całości na terenie Unii Europejskiej - co wykazano w procesie weryfikacji, ale również nie można było ją uznać za towar uzyskany na tym obszarze i zawierający materiały nie w pełni tam uzyskane, chociaż poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu na terenie UE (zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 Protokołu). Sąd stwierdził, że odzież była wyprodukowana poza obszarem Unii Europejskiej i została sprowadzona do jednego z jej krajów w celu normalnego używania, przez co nie mogła podlegać procesowi obróbki, czy też przetworzenia w rozumieniu postanowień art. 6 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego.

Ponieważ, zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie nie było podstaw do skorzystania z przywileju stawki obniżonej, organy celne były zobligowane do zastosowania stawki niepreferencyjnej i uznania zgłoszeń celnych za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanych preferencji, stawek celnych i obliczenia kwoty długu celnego oraz określić kwotę tego długu na nowo. Sąd wskazał również, że skarżący, jako uczestnik profesjonalnego obrotu towarowego, prowadząc działalność, winien zachować odpowiednią staranność i dbałość o własne interesy, zawierać umowy odpowiedniej treści, które chroniłyby go przed nieuczciwością, czy nierzetelnością innych uczestników obrotu towarowego. W przeciwnym razie powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia wszelkich ujemnych skutków wcześniejszych zaniedbań w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutów natury proceduralnej Sąd uznał, że organy celne nie uchybiły przepisom postępowania i zasadom określonym w Ordynacji podatkowej, których naruszenie zarzucał skarżący.

K. Z. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, domagając się uchylenia w całości powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonych decyzji organów celnych obu instancji.

Wnoszący skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 120-125; art. 187 i 191 oraz art. 207 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, a także art. 16-20 i art. 83 i 85 w związku z art. 65 i art. 4 § 1 Kodeksu celnego, jak również art. 5 ust. 1 pkt (h) w związku z art. 7 ust. 1 i art. 16 oraz art. 33 w związku z art. 31 i 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego (zał. do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662) i § 3 ust. 2, 5 i 11 oraz § 13 i nast. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być dokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), a także naruszenie przepisów art. 2 oraz art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, że weryfikacja dokonana przez władze celne państwa importera jest wiążąca dla polskich organów celnych niezależnie od jakichkolwiek okoliczności związanych z przyczyną, zakresem, sposobem i wynikami tej weryfikacji;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 113 § 1 i 2, art. 134 § 1 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez pominięcie części istoty rozpoznania sprawy w zakresie wskazanym w zarzutach skargi należących do granic sprawy w rozumieniu art. 134 tej samej ustawy.

W uzasadnieniu kasacji skarżący wskazał, że wbrew przyjętemu poglądowi zawartemu w uzasadnieniu wyroku, zarówno polskie organy celne, jak i Sąd nie wyjaśniły w pełni stanu faktycznego związanego z weryfikacją dowodów pochodzenia, a przede wszystkim przyczyn i kolejności procesu weryfikacji, jak i istoty problemu związanego z interpretacją pojęcia produktu pochodzącego. Skarżący podniósł, że Sąd I instancji zaniechał również zbadania, czy polskie organy celne nie zakładały w pierwszym rzędzie lub w pierwszym okresie stosowania postanowień Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, że każda dostawa odzieży używanej z krajów Unii bezpośrednia i z deklaracją eksportera spełnia wymogi "produktu pochodzącego" w rozumieniu tego Protokołu, ze względu na istotę produktu, którą jest brak nowości.

Wyrokiem z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt I GSK 2372/06, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i stwierdził, że Sąd I instancji kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem przyjął za podstawę swoich ustaleń negatywny wynik weryfikacji świadectw pochodzenia towarów, przeprowadzonej przez niemieckie władze celne i na tej podstawie uznał, że towary te nie mają statusu towaru pochodzącego w rozumieniu przepisów Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego i dlatego nie mogą korzystać z preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej. Sąd I instancji przyjął, że przywieziona odzież była wyprodukowana poza obszarem Unii Europejskiej i została sprowadzona do jednego z krajów Unii w celu normalnego używania, przez co nie mogła podlegać procesowi obróbki, czy też przetworzenia w rozumieniu art. 6 Protokołu Nr 4 UE.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że opierając swoje rozstrzygniecie na tych przesłankach Sąd I instancji całkowicie pominął fakt, że zaskarżona decyzja nie została wydana na podstawie przeprowadzonej przez niemieckie władze celne (pismo z dnia 25 września 2002 r.) weryfikacji świadectw pochodzenia, lecz podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiło, dopuszczone przez organ odwoławczy, świadectwo pochodzenia Nr [...] (k. 58 akt administracyjnych). W świadectwie tym stwierdzono, że odzież używana wymieniona w rachunkach dołączonych do zgłoszeń celnych została zebrana w Republice Federalnej Niemiec oraz że była ona sortowana, zdezynfekowana i zapakowana. Na podstawie tego dokumentu organ odwoławczy uznał, że sprowadzona odzież jest towarem niepreferencyjnym i zastosował do obliczenia kwoty wynikającej z długu celnego stawkę celną w wysokości 19,7 %. W tej sytuacji Sąd odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazał, że Sąd I instancji winnien zbadać, czy oparta na tym dowodzie decyzja organu odwoławczego jest zgodna z prawem.

Prokurator, zgłaszając na rozprawie swój udział w sprawie, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, kwestionując prawidłowość retrospektywnego świadectwa pochodzenia ze względu na brak w nim kraju pochodzenia w odpowiedniej rubryce. Zdaniem prokuratora organ II instancji nie odniósł się do tej okoliczności oraz nie uzasadnił, dlaczego zakwestionował stawkę autonomiczną przyjętą w decyzji organu I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny

rozważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem Sąd badając zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, nie stwierdził naruszenia przez organy celne przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 190 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przez co rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Wszelkie korzystanie z preferencji celnych w postaci obniżonych stawek celnych jest uwarunkowane konkretnymi wymogami określonymi przez przepisy prawa celnego i stosowne umowy międzynarodowe. Aby zastosować obniżoną stawkę celną za dany towar należy zatem spełnić wszystkie wskazane przepisami warunki. W orzecznictwie sądowym podkreśla się wyraźnie konieczność rygorystycznego przestrzegania wymogów postawionych importerom w umowach międzynarodowych ustanawiających strefy wolnego handlu. Zgodnie z jego wytycznymi przywileje celne mogą być udzielane tylko na warunkach ściśle określonych w odpowiednich przepisach prawa i organy celne nie mogą w jakikolwiek sposób odstępować od ich przestrzegania, gdyż naruszenie tych zasad prawa celnego byłoby sprzeczne z zasadą równości podmiotów gospodarczych wobec prawa oraz interesem państwa (m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja199 8r., sygn. akt III RN 32/98).

W tym zakresie skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach o analogicznym stanie faktycznym (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt I GSK 2214/06, niepubl. oraz wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt I GSK 2216/06, niepubl.), a mianowicie, że wynik postępowania weryfikacyjnego, którego przeprowadzenie należało do władz celnych niemieckich, a który wiązał polskie władze celne był negatywny, bo umożliwiał wyraźne ustalenie, iż importowanych towarów nie można było uznać za "pochodzące" w rozumieniu art. 32 ust. 5 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Stanowisko dotyczące zaś wiążącego charakteru wyniku weryfikacji przesyłanego władzom celnym kraju importu przez władze celne kraju eksportu jest ugruntowane w judykaturze i to nie tylko poprzez orzecznictwo polskich sądów administracyjnych (w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego), ale i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (por. np. wyrok ETS z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt C 24-25/05, Sfakianakis AEVE przeciwko Ellinikio Dimosis publ. Dz.Urz. UE.C rok 2006, Nr 86, str. 8). Zważyć należy, iż w konkretnej sprawie dla przyjęcia wiążącego charakteru wyniku weryfikacji przesłanego przez władze celne kraju eksportu nie miało znaczenia to, czy władze celne kraju importu, wnioskując o weryfikację, podały przyczynę zgłoszenia wniosku. Art. 32 ust. 2 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ani żaden inny przepis nie nakłada bowiem na władze celne kraju importu obowiązku podawania zawsze powodu wnioskowania o weryfikację, która może być przecież inicjowana także wyrywkowo (art. 32 ust. 1 powołanego aktu prawnego).

Przewidziany w Protokole Nr 4 do Układu Europejskiego system współpracy administracyjnej oparty jest na podziale zadań między władzami celnymi krajów wywozu i przywozu oraz na ich wzajemnym zaufaniu. Stąd zarzut strony skarżącej, iż polskie władze celne niewłaściwie postępowały, ograniczając się jedynie do zaakceptowania wyniku weryfikacji przekazanego przez władze celne kraju eksportu, jest nietrafny.

Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie nie zaistniał spór co do procedur weryfikacyjnych między władzami celnymi wnioskującymi o weryfikację i władzami celnymi odpowiedzialnymi za przeprowadzenie tej weryfikacji i nie było podstaw do powstania wątpliwości interpretacyjnych w odniesieniu do Protokołu Nr 4, które wymagałyby przekazania Komitetowi Stowarzyszenia, bezzasadne jest wskazywanie przez stronę skarżącą na argumentację opartą na odwołaniu się do brzmienia art. 33 zd. 1 omawianego aktu prawnego.

W niniejszej sprawie nie mogło mieć też znaczenia akcentowanie przez stronę skarżącą zmian w praktyce działania organów celnych, skoro jej rozstrzygnięcie w sprawie mogło być uzależnione wyłącznie od oceny zgodności działania organów celnych z prawem. Ponadto strona skarżąca nie wykazała też zaistnienia obrazy art. 2 i art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, skoro nie podważyła, że Protokół Nr 4 do Układu Europejskiego jest źródłem prawa w Rzeczypospolitej Polskiej, jako ratyfikowana umowa międzynarodowa.

Podstawą normatywną działania organów celnych w niniejszej sprawie był Kodeks celny oraz akt o charakterze umowy międzynarodowej - Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej - podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku (załącznik do Dz. U. z 1997 r., Nr 104 poz. 662).

Zarówno sam Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r., Nr 11, poz. 38 ze zm.), jak i powyższe Porozumienie zostały przyjęte, ratyfikowane i potwierdzone w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej przez Prezydenta RP, wobec czego należało stwierdzić, iż zgodnie z art. 87 § 1 Konstytucji RP stanowią one - jako ratyfikowane umowy międzynarodowe - źródło powszechnie obowiązującego w Polsce prawa. Ratyfikacja tych aktów nie wymagała przy tym uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, albowiem ich treść nie dotyczyła materii wyszczególnionej w art. 89 § 1 Konstytucji RP. Należy zatem wyraźnie podkreślić, iż powyższe umowy - po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP - stanowią część krajowego porządku prawnego i powinny być stosowane w krajowym obrocie prawnym bezpośrednio (art. 91 ust. 1 Konstytucji RP). Są to zatem akty prawne równorzędne wobec Kodeksu celnego, mogące w związku z tym stanowić podstawę wydania decyzji administracyjnych.

Zgodnie z art. 13 § 4 tego Kodeksu obniżone stawki celne są stosowane wyłącznie na wniosek zgłaszającego, o ile towary do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania, określone w odpowiednich umowach międzynarodowych. Według art. 16 powyżej cytowanego Protokołu zastosowanie stawek celnych obniżonych dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej uzależnione było od jednoczesnego spełnienia następujących warunków :

- towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień przedmiotowego Porozumienia.

- pochodzenie zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze

- spełniono warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Art. 2 ust. 1 Protokołu zawiera natomiast precyzyjną definicję pojęcia pochodzenia produktów z krajów UE, która obejmuje produkty całkowicie uzyskane na ich obszarze, bądź też uzyskane i zawierające materiały, które nie zostały tam w pełni uzyskane, pod warunkiem poddania ich wystarczającej obróbce lub przetworzeniu na terenie UE w rozumieniu art. 6 Protokołu. W przypadku ustalenia, że dany towar nie może być w myśl powyższych kryteriów uznany za pochodzący z krajów UE, nie ma podstaw do zastosowania stawek preferencyjnych.

Należy zauważyć, że organ celny I instancji nie miał możliwości sprawdzenia we własnym zakresie (w momencie obejmowania towaru procedurą dopuszczenia do obrotu) wiarygodności i autentyczności przedstawionych przez importera dokumentów, dotyczących faktycznego pochodzenia spornego towaru, mógł jedynie zbadać je pod kątem formalnym. Mógł on jednak zweryfikować zgłoszenia celne oraz dołączone do niego dokumenty (faktury) i to w terminie do 3 lat od dnia przyjęcia tego zgłoszenia, co wynika z przepisów art. 70 i art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Czynności kontrolnych dotyczących danych zawartych w zgłoszeniu można też dokonywać po zwolnieniu towarów (art. 83 § 2 i § 3 Kodeksu celnego).

W przedmiotowej sprawie polskie organy celne zwróciły się do niemieckich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji sporządzonych na fakturach załączonych do zgłoszeń celnych SAD. Zgodnie bowiem z art. 32 cytowanego Protokołu dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia może być przeprowadzona wyrywkowo, lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.

W oparciu o ten przepis władze celne kraju eksportu (Niemcy) dokonały takiej weryfikacji i w piśmie z dnia [...], nr [...], poinformowały o jej negatywnym wyniku. W tej sytuacji polskie organy celne słusznie przyjęły, że skoro sprowadzony towar nie ma statusu produktu pochodzącego, to nie może korzystać z preferencji celnych. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że władze celne kraju eksportera, dokonując weryfikacji mają prawo żądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą (art. 32 pkt.3 Protokołu). Sąd stoi na stanowisku, że w świetle obowiązujących przepisów prawa weryfikacja przeprowadzona przez właściwe władze celne kraju eksportu, w tej sprawie niemieckie organy celne, jest jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i wynik tej weryfikacji wiąże władze celne kraju importu.

Tym samym Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela też pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 kwietnia 1998 r. - sygn. akt I SA/Łd. 777/97, na gruncie art. 27 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego (zmienionego z dniem 1 lipca 1997 r. przez powyższe Porozumienie), a mianowicie, że wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera i mają one charakter wiążący dla organów celnych państwa importera. Podkreślić też trzeba, że przepisy Porozumienia nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady weryfikacja została przeprowadzona, o czym wspomniano wcześniej.

W ocenie Sądu organ celny miał zatem pełne podstawy prawne do zlecenia przedmiotowej weryfikacji statusu pochodzenia używanej odzieży, a fakt uprzedniego dokonania zgłoszeń celnych nie wykluczał w jakikolwiek sposób - wbrew stanowisku skarżącego - możliwości dalszej kontroli związanych z nimi dokumentów. Negatywny wynik weryfikacji spowodował natomiast konieczność odmowy preferencyjnego traktowania spornego towaru, albowiem nie miał on statusu towaru "pochodzącego" w myśl postanowień Protokołu, a tym samym nie został spełniony podstawowy warunek określony w przedmiotowej umowie międzynarodowej. Należy przy tym podkreślić, że importowana odzież nie tylko nie była towarem uzyskanym (wyprodukowanym) w całości na terenie Unii Europejskiej - co wykazano w procesie weryfikacji, ale również nie można jej było uznać za towar uzyskany na tym obszarze i zawierający materiały nie w pełni tam uzyskane, chociaż poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu na terenie UE (zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 Protokołu). Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiotowa odzież była wyprodukowana poza obszarem Unii Europejskiej i została sprowadzona do jednego z jej krajów w celu normalnego używania, przez co nie mogła podlegać procesowi obróbki czy też przetworzenia w rozumieniu postanowień art. 6 Protokołu.

W związku z tym, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do skorzystania z przywileju stawki obniżonej, organy celne obu instancji były zobligowane do zastosowania stawki niepreferencyjnej. Z tego właśnie względu musiały uznać przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanych preferencji, stawek celnych i obliczenia kwoty długu celnego oraz określić kwotę tego długu na nowo, w oparciu o stawkę konwencyjną. Organ II instancji, uchylając w tej części decyzję pierwszoinstancyjną, dokonał tego na podstawie, przedłożonego przez skarżącego, retrospektywnie wystawionego świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...].

Wbrew twierdzeniom Prokuratora, zdaniem Sądu, powyższy dokument nie budzi wątpliwości co do prawidłowości, podobnie jak świadectwa pochodzenia w sprawach o analogicznym stanie faktycznym rozpatrywanych przez tutejszy Sąd (wyroki z dnia 15 marca 2006 r. o sygn. akt 3/I SA/Po 1425/03 i sygn. akt 3/I SA/Po 1426/03), które zostały poddane kontroli sądowej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (odpowiednio: wyrok NSA z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt I GSK 2214/06, niepubl. oraz wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt I GSK 2216/06, niepubl.)

Należy też zauważyć, iż rozstrzyganie o istocie niniejszej sprawy celnej nie było uzależnione od rozstrzygnięcia przez organ celny kwestii przyczyn wadliwości wystawionych dowodów pochodzenia, jak również ustalania wysokości szkody, jaką ewentualnie poniósł podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą w wyniku niewłaściwego postępowania eksportera, albowiem nie mieści się to w zakresie stosunku celnoprawnego łączącego polski organ celny z importerem (patrz m.in. wyrok NSA z dnia maja 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1298/98).

Sąd w składzie orzekającym nie podzielił zarzutów procesowych zawartych w skardze i uznał, że organy celne nie uchybiły przepisom postępowania i zasadom określonym w Ordynacji podatkowej. W szczególności nie naruszyły zasad dotyczących nakazu działania na podstawie przepisów prawa, gromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 120, art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej - dalej O.p.). Prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej (art. 121 O.p.) i zapewniły stronie czynny udział w każdym stadium toczącego się postępowania (art. 123 O.p.). Nie została też naruszona zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.), a organ II instancji w sposób wystarczający uzasadnił zastosowanie stawki konwencyjnej w sprawie, czyli najkorzystniejszej dla strony, choć niepreferencyjnej.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać, iż zaskarżone decyzje odpowiadają prawu, wobec czego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.

/-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska

\

D.W.d