Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1502/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6166  Łowiectwo
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 156 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. M. i M. M. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczeń oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], wydaną na skutek odwołań Koła Łowieckiego "[...]" w [...] od decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] i nr [...], którymi odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] i nr [...] – w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkody łowieckie, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych (dalej: Dyrektor Generalny, organ odwoławczy lub organ) stwierdził nieważność:

1. decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...];

2. decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...];

3. decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...];

4. decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...];

5. postanowienia Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...];

6. postanowienia Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...];

7. decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], w części w jakiej zobowiązywała ona Koło Łowieckie "[...]" w [...] do wypłaty odszkodowania;

8. decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], w części w jakiej zobowiązywała ona Koło Łowieckie "[...]" w [...] do wypłaty odszkodowania.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Decyzjami z [...] listopada 2020 r., nr [...] i nr [...], Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] ustalił wysokość odszkodowania za szkody łowieckie wyrządzone w uprawach rolnych na rzecz M. i M. M.. W decyzjach tych wskazano też, iż zobowiązanym do zapłaty odszkodowania jest Koło Łowieckie "[...]" w [...].

Obie te decyzje stały się przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania, złożonego przez M. i M. M..

Postanowieniami z [...] lutego 2021 r., nr [...] i nr [...], Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] wznowił postępowania zakończone przywołanymi wyżej decyzjami i wyznaczył Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] do prowadzenia postępowania w sprawie.

Decyzjami z [...] marca 2021 r., nr [...] i nr [...], Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] uchylił decyzje Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z [...] listopada 2020 r. oraz ustalił na nowo wysokość odszkodowania za szkody łowieckie w uprawach rolnych, zobowiązując Koło Łowieckie "[...]" do wypłaty tego odszkodowania.

Koło Łowieckie "[...]" w [...] wystąpiło z wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z [...] marca 2021 r., jednak decyzjami z [...] czerwca 2021 r., nr [...] i nr [...], Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa [...].

Odwołania od powyższych decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] wniosło Koło Łowieckie "[...]" w [...].

Rozpoznając sprawę Dyrektor Generalny zważył, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której wadą nieważności dotknięta jest cała seria rozstrzygnięć, a sytuacja ta jest następstwem faktu, że już postanowienia Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] lutego 2021 r., nr [...] i nr [...] – wydane zostały bez podstawy prawnej.

Zgodnie bowiem z art. 49a ustawy Prawo łowieckie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (w sytuacji, o jakiej stanowi art. 46f tej ustawy) w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym zastosowanie to odbywa się tylko w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie. Z przepisu tego wynika, że przepisy tego Kodeksu stosuje się tylko do samego postępowania prowadzącego do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie, a zakończenie postępowania (czyli wydanie odpowiedniej decyzji) powoduje także, iż ustaje możliwość dalszego stosowania jego przepisów. Świadczy o tym chociażby fakt, iż stronie niezadowolonej z decyzji nie przysługuje środek odwoławczy przewidziany przepisami Kodeksu (a więc odwołanie od decyzji), lecz zgodnie z art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego, niezadowolony z decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Okoliczność ta przesądza o tym, iż stronom nie przysługują zwyczajne środki odwoławcze przewidziane w postępowaniu administracyjnym, a co za tym idzie tym bardziej nie przysługują im środki o charakterze nadzwyczajnym, w tym także wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 kpa. Jeśli strona kwestionuje prawidłowość działań nadleśniczego (lub dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych), to jedynym środkiem pozwalającym na zmianę ustalonego odszkodowania jest powództwo do sądu cywilnego. Dlatego też Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...], wydając postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego decyzjami Nadleśniczego Nadleśnictwa [...], zarówno w sposób rażący naruszył art. 46e ust. 4 ustawy Prawo łowieckie, jak i działał bez podstawy prawnej, bowiem brak było takiego przepisu, który pozwalałby mu na wydanie przedmiotowych rozstrzygnięć. Okoliczność ta powodowała konieczność stwierdzenia nieważności przedmiotowych postanowień, a w konsekwencji także kolejnych rozstrzygnięć wydanych w toku wadliwie wznowionego postępowania.

Na marginesie organ wspomniał, iż postępowanie toczące się przed sądem powszechnym nie jest bynajmniej kontynuacją quasi administracyjnego postępowania prowadzonego przez nadleśniczego. Sąd powszechny nie posiada kompetencji nadzorczych w stosunku do wydanej decyzji, a jego orzeczenie zastępuje jedynie rozstrzygnięcie wydane przez organ, zatem de facto w przypadku wniesienia powództwa, dopiero prawomocne orzeczenie sądu ostatecznie ustali wysokość należnego odszkodowania.

Odnosząc się zaś do wydanych w granicach niniejszej sprawy decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] organ odwoławczy wskazał, iż oparte były one m.in. o art. 46e ustawy Prawo łowieckie, który stanowi, że nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód, ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji, biorąc w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach, o których mowa w art. 46a ust. 4, art. 46c ust. 5 i art. 46d ust. 8 ustawy.

Z przepisu tego wynika zatem, iż wydający decyzję o ustaleniu odszkodowania nadleśniczy uprawniony jest jedynie do dokonania tego właśnie ustalenia, a co za tym idzie sentencja decyzji ustalającej wysokość odszkodowania nie powinna zawierać jakichkolwiek innych elementów, w szczególności nie może ona zobowiązywać dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego do wypłaty odszkodowania. Ta okoliczność wynika bowiem wprost z treści art. 46e ust. 3 Prawa łowieckiego, który stanowi, że wypłata odszkodowania następuje ze środków dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji o ustaleniu odszkodowania. Dlatego też zobowiązanie Koła Łowieckiego "[...]" przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] do wypłaty odszkodowania uznać należało za rozstrzygnięcie wydane bez podstawy prawnej, a co za tym idzie konieczne było stwierdzenie nieważności decyzji tego Nadleśniczego z dnia [...] listopada 2020 r. w tym właśnie zakresie.

W skardze na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. M. i M. M., reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżyli ją w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punktach 1-6 petitum tej decyzji zarzucając jej:

1) naruszenie art. 10 § 1 w związku z art. 6 i art. 8 § 1 kpa oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez niezastosowanie i w konsekwencji ziszczenie się przesłanki stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przez bezpodstawne pozbawienie skarżących prawa do udziału w postępowaniu przed Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych, ponieważ skarżącym nie zostały doręczone odwołania wnioskodawców od dwóch decyzji Dyrektora Regionalnego Lasów Państwowych w [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...] i [...], a także nie został skarżącym wyznaczony termin na zapoznanie się z aktami sprawy i do zajęcia stanowiska w sprawie; skarżący nie mieli możliwości zajęcia merytorycznego stanowiska przed wydaniem zaskarżonej decyzji w oparciu o materiał zgromadzony w aktach sprawy;

2) naruszenie art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie, poprzez błędne przyjęcie przez Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do czasu wydania przez właściwego nadleśniczego decyzji na skutek odwołania złożonego od wysokości odszkodowania ustalonego przez właściwe koło łowieckie, pomimo faktu, że przepis ten nie zawiera takiego ograniczenia, nie ogranicza zastosowania tego przepisu w powyższym zakresie także art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego; art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania przed właściwym nadleśniczym w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkody łowieckie w zakresie w jakim nie przewidziano regulacji w przepisach Prawa łowieckiego, które nie regulują wznowienia postępowania przed nadleśniczym;

3) naruszenie art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, poprzez:

1. niezastosowanie na skutek braku dokonania jakichkolwiek ustaleń, że powodem wznowienia dwóch postępowań przed Nadleśniczym Nadleśnictwa [...] było pozbawienie skarżących przez tego Nadleśniczego prawa do udziału w istotnej części dwóch postępowań prowadzonych na skutek złożonych przez skarżących dwóch odwołań od ustalonych dwóch odszkodowań za szkody łowieckie przez Koło Łowieckie "[...]", w ramach których wydane zostały dwie decyzje z [...] listopada 2020 r. (a nie z [...] lutego 2020 r., jak omyłkowo wskazano w punktach 7 i 8 petitum zaskarżonej decyzji), nr [...] i [...], ustalające wysokość dwóch odszkodowań z tytułu dwóch szkód łowieckich;

2. a następnie, poprzez brak dokonania jakichkolwiek ustaleń w zakresie skutków takich uchybień dla ww. dwóch postępowań prowadzonych przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...], tj. możliwości wznowienia takich postępowań na podstawie art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego w związku z art. 145 §1 pkt 4 kpa; podstawą prawną i faktyczną wniosku o wznowienie tych dwóch postępowań prowadzonych przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] było pozbawienie skarżących możliwości udziału w istotnej części tych dwóch postępowań bez ich winy;

4) naruszenie art. 156 §1 pkt 2 kpa i art. 46e ust. 1 i ust. 4 Prawa łowieckiego, poprzez:

1. brak dokonania jakichkolwiek ustaleń, że doszło do pozbawienia skarżących przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] prawa do udziału w istotnej części dwóch postępowań prowadzonych na skutek złożonych przez skarżących dwóch odwołań od ustalonych dwóch odszkodowań za szkody łowieckie przez Koło Łowieckie "[...]", w ramach których wydane zostały dwie decyzje z [...] listopada 2020 r., nr [...] i [...], ustalające wysokość dwóch odszkodowań z tytułu dwóch szkód łowieckich;

2. a następnie, poprzez brak dokonania jakichkolwiek ustaleń w zakresie skutków takich uchybień dla ww. dwóch postępowań prowadzonych przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...], tj. możliwości wznowienia takich postępowań na podstawie art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego w związku z art. 145 §1 pkt 4 kpa; podstawą prawną i faktyczną wniosku o wznowienie tych dwóch postępowań prowadzonych przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] było pozbawienie skarżących możliwości udziału w istotnej części tych dwóch postępowań bez ich winy;

3. błędne przyjęcie, że na skutek złożonego przez wnioskodawców wniosku o wznowienie ww. dwóch postępowań przed Nadleśniczym Nadleśnictwa [...] doszło do wydania ww. decyzji i postanowień bez podstawy prawnej, skutkującej ich nieważnością, skoro art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego dopuszcza wznowienie postępowania przed nadleśniczym w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkody łowieckie.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w punktach 1-6, ewentualnie uchylenie jej w tej części oraz o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów sądowych według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Z kolei skarżący, w odpowiedzi na odpowiedź na skargę, podtrzymali swoje stanowisko zaprezentowane w skardze i odnieśli się do błędnych ich zdaniem argumentów podniesionych przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.

Podnieść w tym miejscu należy, że Sąd podzielił zasadnicze ustalenie organu, co do konieczności stwierdzenia nieważności wskazanych w punktach 1-6 sentencji zaskarżonej decyzji: dwóch decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] – nr [...] i nr [...], dwóch decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] – nr [...] i nr [...] oraz dwóch postanowień Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] – nr [...] i nr [...].

Sąd nie zgodził się jednak ze stanowiskiem organu, w myśl którego skoro stronie nie przysługują zwykłe środki odwoławcze od decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za szkody łowieckie, to tym bardziej nie przysługują jej środki nadzwyczajne, w tym wniosek o wznowienie postępowania w takiej sprawie. Takie jednoznaczne stwierdzenie i aprioryczne założenie nie uwzględnia szeregu okoliczności i możliwych stanów faktycznych. Kwestia ta nie wpłynęła jednak na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, bowiem mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1683 ze zm.; dalej: Prawo łowieckie lub ustawa), w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z kolei z art. 46e ustawy wynika przede wszystkim, że nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód ustala wysokość odszkodowania, w drodze decyzji, biorąc w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach, o których mowa w art. 46a ust. 4, art. 46c ust. 5 i art. 46d ust. 8 tej ustawy (ust. 1). Decyzja taka wydawana jest w terminie 14 dni od dnia otrzymania protokołów, o których mowa w ust. 1, i jest ostateczna (ust. 2). Natomiast właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji, o której mowa w ust. 1, może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody (ust. 4).

Z kolei wzruszenie decyzji ostatecznej w postępowaniu nadzwyczajnym stanowi wyjątek od zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej określonej przepisem art. 16 Kpa. Istotą tej zasady jest domniemanie legalności i mocy obowiązującej decyzji ostatecznej oraz dopuszczalność jej zmiany lub uchylenia wyłącznie w ustawowo określonym trybie i przez właściwy do tego organ administracji publicznej lub sąd.

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji tworzy prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych przede wszystkim wadami materialnoprawnymi, powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym.

Dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji jest w Kodeksie postępowania administracyjnego oparta na przesłankach negatywnych, z których jedną stanowi termin, a drugą spowodowanie przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych, a także na przesłance pozytywnej, którą stanowi wystąpienie jednej z wyczerpująco wyliczonych w art. 156 § 1 kpa przesłanek skutkujących koniecznością eliminacji decyzji z obrotu prawnego. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Przesłanka zawarta w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 kpa stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Granica między tymi dwiema sytuacjami jest bardzo nieostra i nastręcza trudności w precyzyjnym wskazaniu sytuacji, w której bez wątpienia będzie można przyjąć którąś z tych dwóch przesłanek. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, co do zasady, że decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie (materialnym, wyjątkowo także procesowym). Decyzję można uznać za wydaną bez podstawy prawnej, między innymi, w sytuacji, gdy:

1) została wydana w sprawie nienormowanej przez prawo administracyjne;

2) z przepisów prawa materialnego wynika, że załatwienie sprawy ma nastąpić w innej formie niż decyzja administracyjna;

3) brak w przepisach prawa podstawy do zawarcia w treści decyzji określonej klauzuli;

4) decyzja (postanowienie) została wydana z urzędu w sytuacji, gdy mogła być wydana wyłącznie na wniosek strony;

5) organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną na podstawie przepisów, które w czasie rozpatrywania odwołania już nie obowiązywały;

6) organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w czasie, gdy obowiązywały już zmienione przepisy prawa materialnego, wprowadzające nowe przesłanki rozstrzygnięcia sprawy.

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne.

Rażące naruszenie prawa oznacza natomiast wadliwość decyzji na skutek naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego – o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Przyjmuje się, iż do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o tę przesłankę niezbędne jest zaistnienie następujących okoliczności:

1) decyzja, której zarzuca się, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ma podstawę prawną jej wydania;

2) wadliwość, która zarzucana jest decyzji nie wyczerpuje jednocześnie znamion innych wad nieważności oraz wad stanowiących podstawę wznowienia postępowania;

3) decyzji zarzucana jest sprzeczność z przepisami prawa powszechnie obowiązującego;

4) w zakresie objętym decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny;

5) sprzeczność treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z przepisami prawa powszechnie obowiązującego jest bezsporna (por. E. Śladkowska; Wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym; LEX 2013, pkt 4.3. "Przesłanki wstępne wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa").

Do stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia prawa jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy, a o rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 10 § 1 w związku z art. 6, art. 8 § 1 kpa i art. 7 Konstytucji RP, Sąd podzielił pogląd, że nie każde naruszenie art. 10 § 1 kpa skutkuje uchyleniem decyzji poddanej kontroli sądu, a zarzut naruszenia tego przepisu poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Do strony stawiającej taki zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, LEX nr 204033, z dnia 9 kwietnia 2014 r., I OSK 2572/12, LEX nr 1574646, z dnia 29 kwietnia 2021 r., II GSK 918/18, LEX nr 3199860).

Skarżący nie wskazali związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem art. 10 § 1 kpa, a rozstrzygnięciem sprawy. Nie wykazali również jakich czynności procesowych nie mogli wykonać w związku z niezawiadomieniem o czynnościach podjętych przez organ. Nie bez znaczenia pozostaje również rodzaj wydanego przez organ rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie stwierdzano bowiem nieważność wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji orzeczeń. Nie wydano decyzji merytorycznej, zatem przedstawienie przez skarżących stanowiska w przedmiotowej sprawie nie mogłoby wpłynąć na zapadłe rozstrzygnięcie. Po stwierdzeniu zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ był zobligowany wydać decyzję w brzmieniu z 3 sierpnia 2021 r., bez względu na argumenty jakie podnieśliby w tej sprawie skarżący.

Co do naruszenia art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego, to z uwagi na poczynione na wstępie niniejszych rozważań zastrzeżenie – zarzuty w tej mierze nie mają praktycznego waloru w sprawie, choć można zauważyć, że w orzecznictwie jasno zaznacza się, że z przepisu art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego jednoznacznie wynika, że z woli ustawodawcy warunkiem skorzystania z drogi sądowej, tj. wniesienia powództwa do sądu powszechnego jest wydanie, po rozpatrzeniu wniesionego przez uprawnione podmioty odwołania – decyzji przez nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Aby zatem właściciel czy posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody oraz dzierżawca czy zarządca obwodu łowieckiego, mógł wnieść powództwo do sądu powszechnego, konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 46e ust. 1 ustawy, czyli musi zostać wyczerpana droga postępowania administracyjnego

Wreszcie zauważyć należy, że istota postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie sprowadzała się do kwestii wysokości odszkodowania za szkody łowieckie, a w tym względzie zapadł już wyrok Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...] z powództwa skarżących, które zostało uwzględnione. Choć orzeczenia tego nie ma w aktach administracyjnych, to okoliczności te wynikają z tych akt i nie były kwestionowane przez skarżących.

Powyższe kwestie wskazują, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał jego poprawnej oceny, właściwe stosując prawo materialne i w rezultacie przeprowadzonego postępowania zasadnie orzekł co do istoty analizowanej sprawy, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji, choć posiada pewne mankamenty (w postaci twierdzenia, że skoro stronie nie przysługują zwykłe środki odwoławcze od decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za szkody łowieckie, to tym bardziej nie przysługują jej środki nadzwyczajne, w tym wniosek o wznowienie postępowania w takiej sprawie), to spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. W okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na jej wynik. Przedstawione w skardze argumenty stanowią jedynie dowolną polemikę ze zgodnym z prawem rozstrzygnięciem, a jako takie pozostają bez wpływu na jego prawidłowość i nie mogły być uwzględnione. Organ słusznie orzekł na podstawie art. art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż były podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczeń wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Konkludując, w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest dowodów na wydanie przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] decyzji z [...] listopada 2020 r. o ustaleniu dla skarżących odszkodowań za szkody łowieckie na skutek przestępstwa. Postępowania w sprawie tych odszkodowań toczyły się na ich wniosek (a więc z ich udziałem) i choć mogło w ich trakcie dojść do pewnych uchybień, to nie noszą one cech rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza że same decyzje zostały im doręczone. Nie było więc podstaw do wznowienia tych postępowań, a w konsekwencji do wydania dalszych decyzji (z [...] marca 2021 r. i z [...] czerwca 2021 r.).

Na zakończenie zauważyć należy, że poza zarzuconymi w skardze Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani innych naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czy naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.