Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 874/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 75, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 61 ust. 2e, art. 61 ust. 2, art. 59 ust. 1, art. 64
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Decyzją z dnia 14.10.2015 r. A. B. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w (dalej DPS) na czas nieokreślony, zaś decyzją z dnia 20.10.2015 r. został umieszczony w DPS, gdzie przebywa od dnia 22.10.2015 r.

Organ I instancji ustalił, że A. B. jest osobą rozwiedzioną, posiada dwoje dorosłych dzieci: córkę C. D. oraz syna D.E. Źródłem dochodu A. B. jest pobierana emerytura z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, a od października 2019 r. otrzymuje świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. A. B. ponosił odpłatność za pobyt w DPS w wysokości 70 % swojego dochodu, tj. 872,63 zł miesięcznie w okresie od 22.10.2015 r. do 28.02.2019 r., zgodnie z decyzją z dnia 14.10.2015 r., w okresie tym emerytura A. B. wynosiła wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym 1.246,62 zł. W okresie od 01.03.2019 r. do 30.11.2019 r. A. B. ponosił odpłatność w wysokości 70 % swojego dochodu (wówczas emerytura z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosiła 1.359,63 zł), tj. 951,74 zł miesięcznie – zgodnie z decyzją z dnia 14.10.2015 r., zmienioną decyzją z dnia 19.06.2019 r. Od dnia 01.12.2019 r. A. B. ponosi odpłatność w wysokości 70 % swojego dochodu (emerytura z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i świadczeniem uzupełniającym – 1.619,60 zł), tj. 1133,72 zł miesięcznie, zgodnie z decyzją z dnia 14.10.2015 r., znak: 14.10.2015 r., zmienioną decyzją z dnia 10.02.2020 r. Organ I instancji ustalił ponadto, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS od dnia 01.04.2016 r. do 28.02.2017 r. wynosił 2.920,00 zł, od dnia 01.03.2017 r. do dnia 31.03.2018 r. – 2.972,18 zł, od dnia 01.04.2018 r. do dnia 28.02.2019 r. – 3.035,64 zł, od dnia 01.03.2019. r. do dnia 29.02.2020 r. – 3.082,21 zł, zaś od dnia 01.03.2020 r. – 3.306,37 zł.

Decyzją z dnia 5 marca 2020 r. organ I instancji:

1) zwolnił C. D. - z mocy ustawy - z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca A. B. w DPS za okres od dnia 01.11.2016 r. do 30.06.2017 r. z uwagi na niespełnienie kryterium dochodowego do ponoszenia tej odpłatności;

2) ustalił C. D. wysokość opłaty za pobyt ojca A. B. w DPS w kwocie:

od dnia 01.07.2017 r. do dnia 31.03.2018 r. – 1.049,78 zł miesięcznie;

od dnia 01.04.2018 r. do dnia 28.02.2019 r. – 1.081,51 zł miesięcznie;

od dnia 01.03.2019 r. do dnia 30.11.2019 r. – 1.065,24 zł miesięcznie;

od dnia 01.12.2019 r. do dnia 29.02.2020 r. - 974,25 zł miesięcznie

od dnia 01.03.2020 r. – 1.086,33 zł miesięcznie;

3) wskazał, że w związku z pkt 2 opłata za okres od 01.07.2017 r. do 31.03.2020 r. w łącznej wysokości 34.940,87 zł podlega wpłacie na rachunek bankowy MOPS w w terminie 30 dni od daty, kiedy ww. decyzja stanie się ostateczna;

4) wskazał, że opłata od dnia 01.04.2020 r. w kwocie ustalonej w pkt 2 podlega uiszczaniu z góry - w terminie do 28-go dnia każdego miesiąca kalendarzowego na podany rachunek bankowy.

W podstawie prawnej powołano art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a, b, art. 61 ust. 2e, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2473), zwanej dalej ustawą.

W złożonym odwołaniu C. D. zakwestionowała pkt 2, 3 i 4 ww. rozstrzygnięcia, wskazując że nic nie łączy jej z osobą biologicznego ojca, a organ I instancji nie uwzględnił jej sytuacji finansowej, jak również nie przeanalizował w świetle art. 64 ustawy szczególnych okoliczności pozwalających na zwolnienie z opłat.

SKO, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzieliło w całości ustalenia organu I instancji i powołaną wyżej podstawę prawną, podkreślając, że obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania krewnego skierowanego do DPS przez osoby wymienione w art 61 ust. 2 pkt 2 ustawy jest zależny od ich sytuacji dochodowej. W tym zakresie podkreślono, że wysokość obciążeń osoby spełniającej kryterium dochodowe określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., zależna jest od tego, o ile jej dochód przekracza kwotę kryterium dochodowego, opłata bowiem nie może być wyższa od tej nadwyżki. Mając na uwadze, że z treści art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy wprost wynika, że C. D. jako zstępna jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS, SKO podzieliło stanowisko organu I instancji o tym, że do dnia 18.06.2018 r., tj. do dnia śmierci syna odwołującej się, prowadziła z nim wspólne gospodarstwo domowe (kryterium dochodowe 1.584,00 zł), natomiast po tej dacie została osobą prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe (kryterium dochodowe 2.103 zł). Odnosząc się do argumentacji odwołania, jakoby na utrzymaniu strony pozostawał jej ojczym mieszkający w [...]ach, SKO uznało, że strona (która mieszka i pracuje w Warszawie) jedynie doraźnie mu pomaga, a nie wspólnie z nim gospodaruje. Wskazano na ustalenia przeprowadzonego w dniu 27.10.2016 r. z C. D. wywiadu środowiskowego, zgodnie z którym dochodem jej rodziny był zasiłek chorobowy w kwocie 2.636,78 zł, a więc dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł 1.318,39 zł (2.636,78 zł / 2 osoby) i nie przekraczał 300 % kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie, tj. wówczas kwoty 1.542,00 zł (514 zł x 300%) obowiązującej do 30.09.2018 r. W rezultacie organ I instancji w pkt 1 decyzji zwolnił odwołującą z mocy ustawy z ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS za okres od dnia 01.11.2016 r. do 30.06.2017 r. (okoliczność niesporna). Ze względu na brak możliwości przeprowadzenia ze stroną kolejnego wywiadu środowiskowego organ I instancji:

- w celu ustalenia jej sytuacji dochodowej, materialnej od czerwca 2017 r. do września 2019 r. – wystąpił do właściwych urzędów (ZUS w Warszawie, Urząd Skarbowy) oraz do pracodawcy,

- ustalając, że w ww. okresie odwołująca się pobrała najniższe wynagrodzenie netto w kwocie 13.023,48 zł, zaś najwyższe w kwocie 58.218,07 zł,

- wobec czego dochody strony znacznie przekraczają 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie odwołującej od 01.07.2017 do 18.06.2018 r., tj. do dnia śmierci syna osoby samotnie gospodarującej, czyli kwotę 1.542,00 zł (300% x 514,00 zł),

- przy czym bezspornym pozostaje, że w kolejnych miesiącach zostało przekroczone 300 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 1.902,00 zł (634,00 zł x 300%), które obowiązywało do dnia 30.09.2018 r.,

- ustalił, że od dnia 01.10.2018 r. 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 2.103,00 zł (300% x 701,00 zł).

W dniu 28.10.2019 r. do MOPS wpłynęło pismo z MOPS Dzielnicy [...], informujące, że nie udało przeprowadzić się wywiadu środowiskowego z C. D. W dniu 02.10.2019 r. skierowano do strony pisemne wezwanie z prośbą o kontakt, które zostało doręczone stronie w dniu 03.10.2019 r., jednakże kontaktu nie nawiązano. W konsekwencji, zdaniem SKO, organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował dyspozycję art. 61 ust. 2e ustawy, który - w razie odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, przesądza o ustaleniu, w drodze decyzji wysokości opłaty za pobyt mieszkańca w DPS w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. Wobec powyższych ustaleń organ I instancji prawidłowo ustalił, że pozostałą do uregulowania opłatą za pobyt ww. w DPS stanowią kwoty wymienione w pkt 2 decyzji, obliczone jako różnica pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w DPS, a opłatą ponoszoną przez A. B. – podzieloną przez dwa z uwagi na to, że A. B. ma dwoje dzieci.

Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wskazało na bierną postawę strony, uniemożliwiającą dokonanie stosownych ustaleń, niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co uzasadniało zastosowanie dyspozycji art. 61 ust. 2e ustawy. Wyjaśniono przy tym, że organ (i jego pracownicy), jako instytucja pracująca w określonych godzinach, nie może dostosować się do dyspozycyjności strony, która z uwagi na wykonywaną pracę nie mogła umówić się na wywiad środowiskowy w godzinach dopołudniowych.

Ustosunkowując się do argumentacji odwołania co do tego, że C. D. nie może ponieść kosztów odpłatności za pobyt ojca w DPS z uwagi na ciążące na niej zobowiązania finansowe (kredyt, opłaty, bieżące koszty utrzymania, koszty swojego leczenia, jak również koszty leczenia i opieki ojczyma) organ podkreślił, że niewymienione w art. 8 ust. 4 ustawy przychody podlegają wliczeniu do dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej.

Końcowo SKO wskazało, że m.in. we wniosku z dnia 23.02.2020 r. strona zwróciła się o całkowite zwolnienie z odpłatności za pobyt ojca w DPS na podstawie art. 64 i 64a ustawy – które to postępowanie ma charakter odrębny od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Natomiast najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek w tym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach C. D. wskazała, że decyzja SKO została wydana sprzecznie z prawem i jest bezpodstawna, godząc w najważniejsze wartości chronione przez Konstytucję i prawa człowieka oraz naruszając zasady demokratycznego państwa prawa, przede wszystkim sprawiedliwości społecznej i ochrony rodziny. W tym zakresie skarżąca szczegółowo opisała skrajnie naganne postępowanie biologicznego ojca względem jej osoby, kwestionując nałożenie nań opłaty za jego pobyt w DPS. Strona podkreśliła, że wyraźnie wskazywała swoje zobowiązania finansowe w pisemnych oświadczeniach o zarobkach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych, które zaciągnęła nie wiedząc, że będzie obciążona kosztami pobytu ojca w DPS. Natomiast Konstytucja RP gwarantuje skarżącej prawo do wolności, równości i niedyskryminowania tylko z tego powodu, że więcej zarabia, czy pracy w godzinach podobnych do tych pracowników MOPS. W rezultacie, wydając decyzję nie uwzględniono w ogóle sytuacji finansowej strony, nie odniesiono się zupełnie do jej zobowiązań finansowych, jak i nie przeanalizowano szczególnych okoliczności w świetle art. 64 ustawy, pozwalających na zwolnienie osoby w całości z jakichkolwiek opłat. Skarżąca podniosła, że informacja o braku kontaktu z pracownikami MOPS nie polega na prawdzie, gdyż ilekolwiek próbowała się umówić na spotkanie, osoby te ograniczały się do swoich godzin biurowych, pomijając zupełnie specyfikę pracy strony jako lekarza, zwłaszcza w czasach obecnej epidemii. W wydanych decyzjach pominięto, że do dnia 02.08.2018 r. skarżąca miała na utrzymaniu studiującego syna, co istotnie wpływa na koszty utrzymania (czynsz, opłaty za media, koszty wyżywienia, środków czystości, ubrań, obuwia, oraz innych bieżących potrzeb, jak np. wyposażenia mieszkania, podręczników, pomocy naukowych, papieru, zeszytów, pisaków, komputera i oprogramowania do niego, drukarki itp.), co średnio miesięcznie wynosiło 3.000-3.500 zł. Do tego dochodziły koszty stałych miesięcznych wydatków strony (czynsz, opłaty, media, spłata szeregu kredytów, w tym hipotecznego we frankach szwajcarskich, wyposażenie mieszkania, wyżywienie, środki czystości, obuwie, ubrania, wyposażenie mieszkania, koszty dojazdów do [...] do syna i ojczyma, koszty delegacji, wydatki na wsparcie ojczyma wobec jego choroby i niepełnosprawności). W międzyczasie koszty utrzymania i obsługi zobowiązań wzrosły, pojawiła się konieczność dodatkowej terapii. Strona wskazała, że rata kredytu hipotecznego to ok. 5.500-6.000 zł, czynsz za mieszkanie 1.200 zł, koszt kredytu konsolidacyjnego 1.200 zł, koszty pozostałych kredytów to ok. 1.000 zł miesięcznie, opłaty za prąd - 200 zł, opłaty za leczenie - koszt jednej wizyty 250 zł, terapia – 1600 zł miesięcznie, koszty dojazdów do pracy – 500 zł. Ponadto na utrzymaniu skarżącej pozostaje jej ojczym, który ją faktycznie wychowywał. O ile organ uznaje za osoby pozostające na utrzymaniu jedynie osoby zamieszkujące wspólnie, to przepisy wyraźnie tego nie precyzują, bowiem nadal jest prowadzone jedno gospodarstwo domowe z niepełnosprawnym i chorym ojczymem, nad którym koszty opieki wahają się pomiędzy 2.000-3.000 zł miesięcznie, przy czym dojazdy z [...] do [...] (dwa razy w tygodniu) kosztują skarżącą 1.600 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 02.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie dokonują natomiast oceny podjętych rozstrzygnięć pod względem słuszności i celowości, bądź zgodności z zasadami współżycia społecznego. W zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zakwestionowanego rozstrzygnięcia w zakresie tak wyznaczonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja SKO, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w DPS.

Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że:

- decyzją z dnia 14.10.2015 r. A. B. został skierowany do DPS na czas nieokreślony,

- decyzją z dnia 20.10.2015 r. A. B. został umieszczony w DPS, gdzie przebywa od dnia 22.10.2015 r.,

- A. B. jest osobą rozwiedzioną i posiada dwoje dorosłych dzieci, w tym skarżącą C. D.,

- skarżąca, wobec szeroko opisanego przezeń nagannego postępowania biologicznego ojca, jak również z uwagi na deklarowany szereg wydatków (w tym związanych z pomaganiem choremu ojczymowi) i zobowiązań finansowych, nie zgadza się na uiszczanie opłaty za pobyt A. B. w DPS,

- z przeprowadzonego w dniu 27.10.2016 r. z C. D. wywiadu środowiskowego wynika, że dochodem jej rodziny był zasiłek chorobowy w kwocie 2. 636,78 zł, wobec czego nie przekroczono 300 % kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie (wówczas kwoty 1.542,00 zł - 514 zł x 300%) obowiązującej do 30.09.2018 r. (skarżąca prowadziła wówczas gospodarstwo domowe z synem);

– wobec czego organ I instancji w pkt 1 podjętej w niniejszej sprawie decyzji (w tej części niezakwestionowanej odwołaniem) zwolnił skarżącą z mocy ustawy z ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS za okres od dnia 01.11.2016 r. do 30.06.2017 r.

Obecnie strona kwestionuje utrzymanie w mocy przez SKO pkt 2, 3, 4 decyzji organu I instancji, którą ustalono wysokość opłaty za pobyt ojca w DPS od dnia 01.07.2017 r. do dnia 31.03.2018 r. – 1.049,78 zł miesięcznie, od dnia 01.04.2018 r. do dnia 28.02.2019 r. – 1.081,51 zł miesięcznie, od dnia 01.03.2019 r. do dnia 30.11.2019 r. – 1.065,24 zł miesięcznie, od dnia 01.12.2019 r. do dnia 29.02.2020 r. - 974,25 zł miesięcznie, od dnia 01.03.2020 r. – 1.086,33 zł miesięcznie, ze wskazaniem terminów wpłaty na podany rachunek bankowy. W tym zakresie skarżąca podnosi, że organ nie uwzględnił licznych, wysokich obciążeń finansowych, konieczności pomagania ojczymowi, zaniechał przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w godzinach popołudniowych (które wyłącznie jej pasowały z uwagi na wykonywaną pracę), konsekwentnie zarzucając obciążanie obowiązkiem uiszczanie opłaty za pobyt w DPS biologicznego ojca, który nagannie postępował wobec strony.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy przytoczyć art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2473), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

W art. 61 ust. 2 ustawy określono, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium;

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Jak wynika z kolei art. 61 ust. 2e ustawy, w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. W tym właśnie trybie wydano utrzymaną przez SKO w mocy decyzję organu I instancji – co było uzasadnione przebiegiem prowadzonego postępowania.

Pismem z dnia 03.10.2017 r. (k. 77-78) organ I instancji poinformował stronę, że pomimo odebrania wezwania z dnia 4.08.2017 r. w sprawie ustalenia terminu żądanego wywiadu środowiskowego i odbycia kilkukrotnych wizyt w miejscu zamieszkania (podczas których nikogo nie zastano), brak jest kontaktu ze strony skarżącej – wobec czego pouczono stronę, że w razie odmowy współpracy lub nieudostępnienia informacji o sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej, zostanie wydana decyzja w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w DPS z pominięciem ww. ustaleń. Niezależnie od powyższego podejmowano kolejne – bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego – wezwaniami z dnia 14.05.2018 r., 21.05.2018 r., 2.10.2019 r. (k. 124, 123, 164-165).

Ze względu na powyższe, wobec braku możliwości przeprowadzenia ze stroną wywiadu środowiskowego organ I instancji, w celu ustalenia jej sytuacji dochodowej, materialnej od czerwca 2017 r. do września 2019 r., wystąpił do ZUS (k. 152, 153, 168), Urzędu Skarbowego (k. 122, 150-151) oraz do pracodawcy strony (k. 95, 148, 170), ustalając na podstawie nadesłanych informacji (niezakwestionowanych przez skarżącą), że:

- w ww. okresie C. D. pobrała najniższe wynagrodzenie netto w kwocie 13.023,48 zł, zaś najwyższe w kwocie 58.218,07 zł,

- wobec czego dochody strony znacznie przekraczają 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie odwołującej od 01.07.2017 do 18.06.2018 r., tj. do dnia śmierci syna osoby samotnie gospodarującej, czyli kwotę 1.542,00 zł (300% x 514,00 zł),

- przy czym ustalono, że w kolejnych miesiącach przekroczono 300 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 1.902,00 zł (634,00 zł x 300%), które obowiązywało do dnia 30.09.2018 r.,

- ustalając wysokość kolejnych 300% kryterium dochodowego, dla osoby samotnie gospodarującej – które również zostały przekroczone.

Odpowiedzią strony na wielokrotne wezwania do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego było pismo z dnia 23.02.2020 r. (k. 179-181), zawierające opis sytuacji finansowej z wyszczególnieniem szeregu zobowiązań – zbliżony do tego zawartego w skardze.

W konsekwencji, nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowano przepis art. 61 ust. 2e ustawy, który - w razie niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, przesądza o ustaleniu, w drodze decyzji wysokości opłaty za pobyt mieszkańca w DPS w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. W tym zakresie trafnie ustalono, że:

- po pierwsze, średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS, do którego na mocy odrębnych decyzji został skierowany i umieszczony A. B. od dnia 01.03.2017 r. do dnia 31.03.2018 r. wynosił 2.972,18 zł, od dnia 01.04.2018 r. do dnia 28.02.2019 r. 3.035,64 zł, od dnia 01.03.2019. r. do dnia 29.02.2020 r. 3.082,21 zł, od dnia 01.03.2020 r. 3.306,37 zł – miesięcznie;

- po drugie, A. B. ponosił odpłatność za pobyt w DPS w wysokości 70% swojego dochodu, tj. 872,63 zł miesięcznie w okresie od 22.10.2015 r. do 28.02.2019 r., zgodnie z decyzją z dnia 14.10.2015 r., w okresie tym emerytura A. B. wynosiła wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym 1.246,62 zł; okresie od 01.03.2019 r. do 30.11.2019 r. A. B. ponosił odpłatność w wysokości 70% swojego dochodu (wówczas emerytura z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosiła 1.359,63 zł), tj. 951,74 zł miesięcznie – zgodnie z decyzją z dnia 14.10.2015 r., zmienioną decyzją z dnia 19.06.2019 r.; od dnia 1.12.2019 r. A. B. ponosi odpłatność w wysokości 70 % swojego dochodu (emerytura z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i świadczeniem uzupełniającym – 1.619,60 zł) tj. 1133,72 zł miesięcznie, zgodnie z decyzją z dnia 14.10.2015 r., zmienioną decyzją z dnia 10.02.2020 r.

W odniesieniu do przeprowadzonego postępowania dowodowego należy przytoczyć art. 75 § K.p.a., zgodnie z którym jako dowód można dopuścić wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, akcentując że dowodami umożliwiającymi dokonanie ustaleń w istotnym z punktu zastosowania art. 61 ust. 2e ustawy w szczególności mogły być dokumenty dostarczone przez ZUS, Urząd Skarbowy oraz pracodawcę skarżącej. W sprawie dotyczącej odpłatności za pobyt w DPS istotne bowiem jest ustalenie przez organ sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zstępnych osoby uprawnionej. Jakkolwiek w postępowaniu w sprawach z zakresu pomocy społecznej podstawowym dowodem przeprowadzanym w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby z niej korzystającej bądź jej rodziny, jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, to niemożność przeprowadzenia wywiadu nie uniemożliwiała organowi dokonania ustaleń i oceny sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej strony postępowania w sprawie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 06.02.2020 r. o sygn. akt III SA/Gd 722/19, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w prowadzonym postępowaniu organy nie naruszyły zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 § 1 K.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 K.p.a.) ani obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.).

Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy podkreślić, że ustawodawca w art. 61 ust. 2 u.p.s. zastrzega, że decyzyjne obciążenie krewnych w linii prostej kosztami pobytu osoby bliskiej w DPS może nastąpić jedynie wtedy, gdy dysponują oni dochodem przewyższającym 300% kryterium dochodowego (osoby samotnie gospodarującej lub na osobę w rodzinie) albowiem na koszty pobytu małżonka lub krewnego w linii prostej w domu pomocy społecznej może być przeznaczona nadwyżka ponad 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie lub osoby samotnie gospodarującej. Natomiast gmina (z której osoba została skierowana do DPS) ponosi odpłatność w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatami wnoszonymi przez podmioty wymienione punktach 1 i 2, tj. samego mieszkańca oraz jego małżonka czy krewnych w linii prostej. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jeszcze przed podjęciem przez NSA uchwały w sprawie z dnia 11.06.2018 r. o sygn. akt I OPS 7/17, wielokrotnie zwracano uwagę, że wynikający z ustawy obowiązek osób bliskich dla mieszkańca DPS, ponoszenia kosztów jego utrzymania w placówce, doznaje konkretyzacji i indywidualizacji w decyzji o ustaleniu należnych opłat, wydawanej w oparciu o art. 59 ust. 1 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9.06.2010 r. o sygn. I OSK 204/10 (dostępnym j.w.) stwierdził, że stosunek prawny polegający na udzieleniu świadczenia z pomocy społecznej, w tym również świadczenia w formie usług opiekuńczych w DPS, ma charakter publicznoprawny (administracyjny). Decyzją właściwy organ orzeka o skierowaniu do DPS, o umieszczeniu w konkretnej placówce, ustala opłatę za pobyt w DPS osoby skierowanej (art. 59 ust. 1 u.p.s.), jak też ustala należną opłatę od osób bliskich osobie umieszczonej w placówce, indywidualizując przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 i 61 ust. 1 i 2 obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby. Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS mogą być: osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także (a niekiedy wyłącznie) osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy, tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina. Decyzja o ustaleniu opłat zabezpiecza interes gminy, która zastępczo będzie musiała wyłożyć za osoby zobowiązane brakujące koszty utrzymania mieszkańca DPS. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny prezentował pogląd, że wydanie decyzji opartej o treść art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy, tj. dotyczącej obowiązku zwrotu wydatków wyłożonych zastępczo przez gminę na pokrycie kosztów utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, powinno nastąpić dopiero po decyzyjnym skonkretyzowaniu i zindywidualizowaniu obowiązku wnoszenia opłat przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy (por. wyrok NSA z 30 października 2012r. o sygn. akt I OSK 653/12).

Poglądy, wyrażane przez różne składy orzekające NSA, zostały potwierdzone w ww. uchwale z dnia 11.06.2018 r. o sygn. I OPS 7/17, w której wprost stwierdzone zostało, że obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy opłat za pobyt w DPS umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy (ewentualnie w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy). Tym samym obowiązek uiszczenia opłaty za pobyt w DPS wynika z mocy ustawy. Skoro więc obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w DPS, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat, wynika wprost z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, to w sytuacji uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane – co miało miejsce w niniejszej sprawie wobec braku zawarcia stosownej umowy – gmina, która zastępczo poniosła te wydatki, może egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15.01.2010 r., sygn. akt I OSK 1171/09 i wyrok NSA z dnia 14.09.2011 r., sygn. akt I OSK 666/11, dostępne j.w.). Pogląd ten prezentowany jest również w orzecznictwie sądów powszechnych, w którym uznaje się, że niedopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o zwrot wydatków poniesionych zastępczo przez gminę w przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w DPS przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Należy zarazem zaakcentować, że na mocy ustawy o pomocy społecznej, obowiązek partycypacji osób bliskich w ponoszeniu kosztów pobytu w DPS ciąży od daty umieszczenia danej osoby w placówce. Decyzja o ustaleniu opłat za pobyt mieszkańca w DPS ma charakter konstytutywny. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 02.03.2016 r. o sygn. I OSK 221/16, wydanego na tle oceny również konstytutywnej decyzji o zmianie wysokości opłat za pobyt mieszkańca w DPS, deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza o skutkach z niej wynikających. W doktrynie i judykaturze dominuje bowiem pogląd, że kwestia, jaki skutek: ex tunc, czy ex nunc, ma określone orzeczenie, zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy więc uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W tej sytuacji konstytutywna decyzja może działać, zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. W ww. uchwale I OPS 7/17 wprost zostało podane, że decyzja o ustaleniu opłaty winna obejmować okres od dnia zaistnienia zdarzenia prawnego w postaci umieszczenia osoby bliskiej w DPS. O ile bowiem skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku, pozwoli na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w DPS, albowiem decyzja wydania na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.

Ojciec skarżącej został umieszczony w DPS w dniu 22.10.2015 r., a następnie skarżąca – od dnia 01.07.2017 r. przekroczyła wymagane kryterium dochodowe 300 % kryterium dochodowego (co szczegółowo wykazały organy), wobec czego od tej daty ciąży nań obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS. Obowiązek ten jest wtórny i ma charakter subsydiarny, tj. pomocniczy, a warunkiem wstępnym uruchomienia postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłat jest stwierdzenie, że mieszkaniec DPS kosztów tych (w całości, bądź w części) z własnych dochodów nie jest w stanie pokrywać. Powyższe wynika z art. 61 ust. 1 u.p.s. w części stwierdzającej, że osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Inaczej mówiąc, jeżeli osoba umieszczona w placówce jest w stanie ponosić koszty pobytu w instytucji, obowiązki osób bliskich i jednostki samorządu terytorialnego nie powstają. Zatem małżonek, krewni oraz gmina uiszczają opłatę dopiero wtedy, gdy mieszkaniec DPS nie jest w tym zakresie samowystarczalny. Dostrzec nadto wypada, że odpłatność osób, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., jest kaskadowo subsydiarna, tzn. że zstępni odpowiadają przed wstępnymi, a wskazani krewni przed małżonkiem. Na marginesie, ustawowa kolejność wnoszenia opłat za pobyt mieszkańca domu statuowana przez art. 61 ust. 1 u.p.s. jest zbieżna z obowiązkiem dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) uregulowanym w ustawie z dnia 25.02.1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017, poz. 682), gdzie ów obowiązek obciąża zstępnych przed wstępnymi (art. 129 K.r.o.). Jednocześnie pomocnicza (subsydiarna) odpowiedzialność gminy zachodzi w dwóch sytuacjach, o odmiennie zakreślonych przesłankach ustawowych. Otóż, w pierwszej sytuacji, gmina ponosi własną, ustawową odpowiedzialność partycypacyjną w kosztach utrzymania pensjonariusza DPS wynikającą z art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.s. w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 tej ustawy. Jej normatywną przesłanką jest niewywiązanie się przez mieszkańca domu (art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy), małżonka, jak i krewnych (art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy) z powinności pokrycia pełnej odpłatności z uwagi na wskazane przywołanym przepisem ograniczenia finansowe w partycypacji w rzeczonej odpłatności. Z kolei, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a ustawy, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do DPS, przy czym w takowej sytuacji przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków, o czym stanowi art. 61 ust. 3 ustawy. Odpowiedzialność ta, jak wynika wprost z brzmienia cytowanego przepisu, ma charakter zastępczy względem mieszkańca domu, małżonka, zstępnych i wstępnych, jeśli ci nie wywiązują się z własnego - ustawowego, uprzednio zindywidualizowanego i skonkretyzowanego na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy - obowiązku wnoszenia opłat. Dopiero zaistnienie okoliczności uzasadniających uiszczenie opłat za pobyt w DPS przez gminę stanowi podstawę roszczeń regresowych gminy dochodzonych w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji (art. 104 ust. 1 ustawy), którego materialnoprawną podstawę prowadzenia stanowi decyzja wydana na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy, określająca na rzecz osób uchylających się od uiszczenia opłaty wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu.

W okolicznościach faktycznych sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją, w świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego istniały podstawy do wydania decyzji o ustaleniu należnych od skarżącej opłat z tytułu pobytu ojca skarżącej w DPS zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Skarżąca – niezależnie od deklarowanego nagannego postępowania ojca – jest córką A. B., a jej dochód w okresie od 01.07.2017 r. przewyższał kwotę wolną od przeznaczenia na opłaty za pobyt mieszkańca w DPS, tj. 300% ustawowego kryterium dochodowego. Jednocześnie zgodnie z cyt. przepisami ustawy ustalona przez organ opłata stanowi obciążającą skarżącą różnicę między średnim kosztem utrzymania mieszkańca w DPS a opłatą uiszczaną przez jej ojca. W tym zakresie w zaskarżonej decyzji przedstawiono szczegółowe wyliczenia, wskazując:

- za okres od 01.07.2017 r. do 31.03.2018 r. na kwotę 2.099,55 zł (2.972,18 zł – średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS, który obowiązywał od dnia 01.03.2017 r. do dnia 31.03.2018 r. minus 872,63 zł, tj. opłatę ponoszoną przez A. B.); z uwagi na fakt, że A. B. ma dwoje dzieci przyjęto, iż maksymalna opłata wnoszona przez każde z dzieci w tym okresie od 01.07.2017 r. do 31.03.2018 r. nie może przekroczyć kwoty 1.049,78 zł miesięcznie na osobę – tj. (2.099,55 zł / 2 osoby);

- za okres od 01.04.2018 r. do 28.02.2019 r. na kwotę 2.163,01 zł (3.035,64 zł - średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS minus 872,63 zł, tj. opłatę ponoszoną przez A. B.); z uwagi na fakt, że A. B. ma dwoje dzieci, organ przyjął, iż maksymalna opłata wnoszona przez każde z dzieci w tym okresie nie może przekroczyć kwoty 1.081,51 zł miesięcznie na osobę (tj. 2.163,01 zł / 2 osoby);

- za okres od 01.03.2019 r. do 31.11.2019 r. na kwotę 2.130,47 zł (3.082,21 zł – średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS minus 951,74 zł, tj. opłatę ponoszoną przez A. B.); z uwagi na fakt, że A. B. ma dwoje dzieci, przyjęto, iż maksymalna opłata wnoszona przez każde z dzieci w ww. okresie nie może przekroczyć kwoty 1.065,24 zł miesięcznie na osobę (tj. 2.130,47 zł / 2 osoby);

- za okres od 01.12.2019 r. do 29.02.2020 r. kwotę 1.948,49zl (3.082,21 zł – średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS minus 1.133,72 zł, tj. opłatę ponoszoną przez A. B.); z uwagi na fakt, że A. B. ma dwoje dzieci, przyjęto że maksymalna opłata wnoszona przez każde z dzieci w ww. okresie nie może przekroczyć kwoty 974,25 zł miesięcznie na osobę (tj. 1.948,49 / 2 osoby);

- od dnia 01.03.2020 r. kwotę 2.172,65 zł (3.306,37 zł – średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS minus 1.133,72 zł, tj. opłata ponoszona przez A. B.); z uwagi na fakt, że A. B. ma dwoje dzieci, przyjęto że maksymalna opłata wnoszona przez każde z dzieci w ww. okresie nie może przekroczyć kwoty 1.086,33 zł miesięcznie na osobę (tj. 2.172,65 zł / 2 osoby).

Brak zarazem podstaw by uznać, że organ miał obowiązek zbierania z urzędu jakichkolwiek dalszych dowodów, skoro zebrany w sprawie materiał okazał się dostateczny do jej rozstrzygnięcia. W szczególności organy nie miały obowiązku gromadzić dowodów dla ustalenia wydatków skarżącej, bowiem nie dotyczyło to faktów istotnych dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy. Przywołane w skardze okoliczności w tym zakresie będą mogły być badane w ewentualnym postępowaniu z wniosku skarżącej o zwolnienie jej, częściowo lub całkowicie z tej opłaty (art. 64 ustawy).

Nie mogła odnieść skutku argumentacja strony o tym, że na jej utrzymaniu pozostaje niepełnosprawny ojczym – [...], mieszkający w [...]ach, do którego jeździ dwa razy w tygodniu – w sytuacji gdy skarżąca mieszka i pracuje w Warszawie. Jakkolwiek obowiązujące przepisy nie definiują pojęcia "wspólnego gospodarstwa domowego", to w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że pod pojęciem "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" rozumie się stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych. Przez wspólne zamieszkiwanie rozumie się mieszkanie w tym samym lokalu mieszkalnym bądź w tym samym budynku, natomiast przez wspólne gospodarowanie rozumie się ponoszenie wspólnych wydatków na zaspokajanie potrzeb osób zamieszkujących w tym samym lokalu lub budynku.

Ustawodawca, uzależniając w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy wysokość opłaty wnoszonej m.in. przez zstępnych mieszkańca DPS od kryterium dochodowego, nie zawarł w ustawie jakichkolwiek szczególnych przepisów dotyczących metod obliczania dochodu tych osób, co powoduje, że w stosunku do nich znajdzie zastosowanie art. 8 ust. 3, w którym ustawodawca zdefiniował, co należy rozumieć pod pojęciem dochodu na gruncie ustawy o pomocy społecznej. W definicji dochodu, jak i w enumeratywnym katalogu składników, których do dochodu się nie wlicza, nie wymienia się kwot pomniejszających faktyczny miesięczny dochód, przeznaczanych na bieżące wydatki bytowe (np. opłaty za wszelkie media, paliwo, telefon, gaz, utrzymanie samochodu), czy wydatki związane z kosztami leczenia bądź ratami kredytu. Obowiązki zstępnego osoby skierowanej i umieszczonej w DPS uzależnione są wyłącznie od jej sytuacji dochodowej. W rezultacie okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, czy majątkowej, w tym obciążeń związanych z codziennym funkcjonowaniem, nie mają znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego i jej wysokości (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 06.02.2020 r. o sygn. akt II SA/Sz 1098/19, dostępny j.w.). Te szczególne uwarunkowania mogą stanowić podstawę do wydania przez organ decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty – jednak na podstawie art. 64 ustawy w odrębnym postępowaniu, prowadzonym już po wydaniu decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w DPS. Odrębność ta polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek ponoszenia opłaty w określonej wysokości, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku (na odrębności te zwracał uwagę NSA w wyroku z dnia 06.06.2017 r. o sygn. akt I OSK 649/16). W związku z tym twierdzenia strony co do ponoszonych kosztów leczenia, bieżącego funkcjonowania, czy też rat kredytów są na obecnym etapie sprawy przedwczesne i nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od ustalenia w stosunku do strony wysokości opłaty za pobyt jej ojca w DPS. Końcowo, przytaczając treść art. 64 ustawy należy wskazać, że osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny (pkt 2), osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu (pkt 5), osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu (pkt 6).

Mając na uwadze, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a następnie w sposób niewadliwy dokonały jego subsumpcji do ustalonych w ustawie przesłanek ustalenia podmiotu zobowiązanego oraz wysokości opłaty za pobyt w DPS brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.