Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1493/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: ar 40 ust 1, ust 2
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art 145 par 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Beata Sobocha (spr.), sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] dotyczącą umorzenia postępowania w przedmiocie nadania statusu uchodźcy z uwagi, że wniosek jest niedopuszczalny.

Przedstawiając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przebieg postępowania administracyjnego organ II instancji wskazał w szczególności, co następuje.

W dniu 20 maja 2011 r. S.R. obywatel [...], deklarujący narodowość [...], po raz pierwszy złożył wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskiem tym objął małoletniego syna I. R.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy, powołując się na przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że cudzoziemiec nie spełnia przesłanek, o których mówi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. Jednocześnie organ stwierdził, że brak jest przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej jak i zgody na pobyt tolerowany cudzoziemcowi i postanowił wydalić go z terytorium RP. Szef Urzędu zakazał też Cudzoziemcowi ponownego wjazdu na terytorium RP i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy.

Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję w części orzekającej o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z powodu braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, jednocześnie uchyliła decyzję organu I instancji w części orzekającej o zakazie wjazdu na terytorium RP i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy i w tym zakresie umorzyła postępowanie I instancji.

Na powyższą decyzję Rady Cudzoziemiec złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 7 marca 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2157/13) skargę oddalił.

Równocześnie w dniu 12 sierpnia 2013 r. cudzoziemiec złożył drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy w RP. Jako powód wskazał następujące okoliczności: "Nie mogę wrócić do domu, chcę pozostać w Polsce, bo tu jest spokojnie. W kraju pochodzenia mam problemy. Mój starszy brat przepadł bez wieści, nikt nie wie, co się z nim stało ani gdzie jest. Faktem jest, że w [...] wciąż zabierają ludzi, biją i często ślad po nich ginie, nie mogę tam wrócić. Wciąż przychodzą do mojego domu wezwania. Do [...] pojechałem z synem aby zrobili mu operacje, już jest zdrowy. Nie chcę nigdzie wyjeżdżać, chcę pozostać w Polsce. W [...] mieszkaliśmy u kuzynki, do niej wciąż przychodzą wezwania, że jestem poszukiwany, poprosiliśmy z żoną, aby nam je przysłano, jeszcze ich nie otrzymaliśmy, ale kiedy je dostanę chce je dołączyć jako nowy dowód w sprawie. Wnioskiem tym została również objęta jego małżonka, która także wcześniej - w odrębnej procedurze - ubiegała się o nadanie statusu uchodźcy. oraz troje małoletnich dzieci.

Z tych względów Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po analizie akt sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] umorzył postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Wskazał, że porównując zeznania cudzoziemca składane w pierwszym postępowaniu z deklaracjami zawartymi w rozpatrywanym wniosku, wyraził przekonanie, że cudzoziemiec nie zadeklarował żadnych nowych okoliczności, ponad te, które były już przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu zakończonym decyzją merytoryczną. Dodatkowo organ wskazał też, że zapoznał się z aktami sprawy małżonki cudzoziemca –K. R.. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że organ przeanalizował także kwestię stanu zdrowia wszystkich osób objętych wnioskiem oraz nie dopatrzył się w aktualnej sytuacji cudzoziemców żadnych powodów, dla których mieliby być oni narażeni na prześladowania lub ryzyko doznania poważnej krzywdy.

Od powyższej decyzji S. R. złożył odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców, która po jego rozpatrzeniu, decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że kolejny wniosek strony został oparty na tych samych podstawach, co poprzedni, który został rozpatrzony merytorycznie. Cudzoziemiec nie opuszczał Polski od momentu złożenia pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy i nie powoływał się na jakiekolwiek wydarzenia lub okoliczności, które zaistniałyby po wydaniu ostatecznej decyzji odmownej. Organ stwierdził, że jedyne co odróżnia obydwa wnioski to stwierdzenie, że stan zagrożenia trwa nadal i wciąż na adres zamieszkania cudzoziemca w [...] nadsyłane są wezwania na przesłuchania. Formalnie cudzoziemiec zadeklarował zaistnienie nowych wydarzeń, ale dotyczących tych samych zagrożeń, do których organ w uzasadnieniu decyzji Rady z dnia [...] lipca 2013 r. szeroko się odniósł i uznał za niewiarygodne. Odnosząc się do oświadczenia strony dotyczącego jego dzieci, że wydalenie z kraju wpłynie na ich rozwój psychofizyczny, jak również załączona dokumentacja szkolna mogłaby stanowić nową okoliczność w kontekście przesłanek udzielenia zgody, to w ocenie Rady nie daje to podstaw, że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności. Dzieci cudzoziemca funkcjonowały przez cały w polskiej szkole, były poddawane procesom społecznym właściwym dla ich wieku ale to również nie oznacza, że uległ zmianie stan faktyczny. Organ nie uważa, że sam fakt pobytu na terytorium RP, czy realizowanie pobytu szkolnego po wydaniu decyzji ostatecznej zmienia stan faktyczny sprawy. Gdyby przyjąć taki stan, to wówczas decyzję w sprawach o nadanie statusu uchodźcy nie korzystałyby z ochrony trwałości.

Rada również nie podziela opinii, że fakt objęcia kolejnym wnioskiem nowonarodzonego dziecka sprawia, iż sprawę wszystkich członków rodziny należy powtórnie rozpatrzyć merytorycznie. Należy zauważyć, iż zgodnie z ustawą o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz. U. z 2012 r., poz. 680) ustawowe określenie niedopuszczalności wniosku zostało dokonane między innymi poprzez pomyłkowe odniesienie się do osoby składającej wniosek. Zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, który normuje sytuację złożenia wniosku przez osobę, która miała status wnioskodawcy w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją odmowną natomiast art. 40 ust. 2 pkt 3 do sytuacji złożenia kolejnego wniosku przez osobę, która w zakończonym postępowaniu występowała jako małżonek, który wyraził zgodę na złożenie wniosku w jej imieniu. Nie sformułowano wymogu absolutnej zgodności kręgu stron w obu postępowaniach. Można byłoby się zgodzić z argumentacją strony, gdyby uznanie wniosku za niedopuszczalny zamykało małoletniemu drogę do rozpatrzenia zasadności udzielenia mu ochrony. Jednak tylko przedstawiciel ustawowy może wystąpić z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy małoletniemu i w takiej sytuacji art. 40 ust. 2 cyt. ustawy nie pozwala uznać takiego wniosku za niedopuszczalny, ponieważ nie odnosi się do sytuacji złożenia wniosku przez małoletniego uprzednio objętego "wnioskiem wspólnym". Z uwagi na powyższe w ocenie Rady zasadne było umorzenie postępowania w sprawie uznania, że wniosek jest niedopuszczalny.

Od powyższej decyzji pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Jednocześnie zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez przyjęcie, że złożony przez Skarżącego wniosek jest niedopuszczalny, przy jednoczesnym przyjęciu, iż powołał się na nowe zagrożenie, poprzez dokonanie oceny wiarygodności nowych dowodów, jakkolwiek konieczność oceny wiarygodności nowych dowodów warunkuje wydanie decyzji o udzieleniu bądź odmowie udzielenia ochrony, poprzez pominięcie okoliczności i dowodów dotyczących praw jego dzieci;

- art. 97 ust. 1 pkt la cyt. ustawy poprzez nieudzielenie zgody na pobyt tolerowany, jakkolwiek wydalenie do kraju pochodzenia naruszyłoby prawa jego dzieci w stopniu mającym istotny wpływ na ich rozwój psychofizyczny.

Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania syna i córki Skarżącego, dowodu z opinii biegłego na okoliczność prawdziwości dowodu z dokumentu urzędowego (wezwania na przesłuchanie);

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 4 Kpa poprzez brak przeprowadzenia dowodów na okoliczność aktualnej sytuacji w jego kraju pochodzenia, przyjęcie, iż aktualna sytuacja w [...] stanowi fakt powszechnie znany;

- art. 80 Kpa poprzez dowolną ocenę dowodów polegającą na apriorycznym przyjęciu, iż Skarżący jest niewiarygodną stroną postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ uznał, że skarga w pełnym zakresie jest niezasadna, wobec czego powinna podlegać oddaleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna. Skarżący podniósł, że poprzednie postępowanie administracyjne nie obejmowało jego syna, który urodzi się 25 września 2013 r. Ponadto ze względu na dobro dzieci i troskę o ich prawidłowy rozwój, skarżący wnioskował o uwzględnienie przesłanki stanowiącej podstawę do wydania zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jaką jest ochrona prawa do życia rodzinnego. Dodatkowo wskazał, że wciąż jest poszukiwany, a do jego domu przychodzą wezwania na przesłuchania. Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżący załączył wezwanie na przesłuchanie z dnia 10 grudnia 2014 r., zaświadczenie psychologa dotyczące jego dzieci, oraz informacje o dzieciach pochodzące ze szkół, do których uczęszczają.

Organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że okoliczność urodzenia kolejnego dziecka jest bez znaczenia w sprawie, bowiem skarżący może wystąpić w imieniu małoletniego z wnioskiem o nadanie mu statusu uchodźcy. Natomiast dokumentacja szkolna nie daje podstaw do stwierdzenia, że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności, które nie istniały w lipcu 2013 r. Odnosząc się do wezwania na przesłuchanie, organ wskazał, że w poprzednim postępowaniu przesądzono, iż przedkładane wezwania były fałszywe, zatem kolejnego wezwania nie można traktować jako dowód w sprawie.

Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680). Zgodnie z art. 40 ust. 1 tej ustawy, jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Zgodnie zaś z ust. 2 pkt 2 tego artykułu, wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył wniosek oparty na tych samych podstawach. Ocenie Sądu podlega zatem, czy organy administracji orzekające w sprawie mogły uznać kolejny wniosek cudzoziemca za niedopuszczalny z tego względu, że jest drugim wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, w kontekście ustalenia, czy nowy wniosek oparty został na tych samych podstawach co poprzednie składane przez cudzoziemca. W tym celu odwołać się należy do wytycznych zawartych w dyrektywie Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz.U.UE.L.05.326.13). Zgodnie z treścią art. 32 ust. 3 i 4 tej dyrektywy, kolejny wniosek o udzielenie azylu jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu co do tego, czy po podjęciu w sprawie poprzedniego wniosku decyzji ostatecznej, zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje odnoszące się do rozpatrzenia możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE. Wniosek jest rozpatrywany merytorycznie, jeżeli po wstępnym rozpatrzeniu zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełniania przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Znaczenie może więc mieć ujawnienie nowych okoliczności faktycznych dotyczących indywidualnej sytuacji cudzoziemca czy sytuacji w kraju pochodzenia, jak również zmiana sytuacji w samym kraju pochodzenia. Przy czym należy podkreślić, że w tym postępowaniu badaniu podlegają nie tylko okoliczności dotyczące spełnienia warunków do uznania za uchodźcę ale także, wobec stwierdzenia, że wnioskodawca na takie nowe okoliczności się nie powołuje, inne okoliczności skutkujące ochroną przed wydaleniem, tj. możliwością zastosowania ochrony uzupełniającej bądź udzielenia ochrony w postaci zgody na pobyt tolerowany. Gdy zatem cudzoziemiec złoży kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy, organ w pierwszej kolejności winien ocenić, czy powołane są w nim nowe podstawy, mogące mieć wpływ na udzielenie którejkolwiek z form ochrony, tj.: nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej, udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Z kolei za "Podstawy wniosku" należy rozumieć okoliczności faktyczne i prawne, określające całokształt sytuacji tego samego wnioskodawcy w danych okresach czasu, które organ pierwszej instancji po złożeniu nowego wniosku, a organ drugiej instancji w trybie odwołania - będą poddawać analizie porównawczej.

W tym kontekście nie jest uprawnione stanowisko organu, że skarżący nie przedstawił żadnych nowych podstaw wniosku w stosunku do poddanych ocenie przy rozpatrywaniu jego pierwszego wniosku.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie okolicznością, która nie była oceniana w poprzednim postępowaniu - z wniosku skarżącego o objęcie go ochroną międzynarodową - był fakt urodzenia się syna I. R. w dniu [...] września 2013 r.. O tym fakcie skarżący powiadomił organ podczas rozpatrywania jego drugiego wniosku, kwestia ta nie mogła znaleźć zatem żadnego odzwierciedlenia we wcześniej wydanych decyzjach obu instancji. Organ nie przeprowadził oceny jego znaczenia w sprawie.

Twierdzenie organu zarówno I jak i II instancji, że powoływane przez skarżącego okoliczności nie mają wpływu na rozstrzygnięcie, jest wadliwe. Urodzenie dziecka to niewątpliwie nowa okoliczność i nie pozwala na przyjęcie stanowiska o tożsamości wniosków. Jest to nowy fakt, który powinien być oceniony przez pryzmat spełniania lub nie przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Również w tym kontekście organ winien dokonać oceny nowych dowodów w postaci zaświadczenia psychologa i informacji szkolnych o pozostałych dzieciach skarżącego.

Organ wydający decyzję umarzającą to postępowanie nie uwzględnił zatem zmiany okoliczności polegającej na odmiennej sytuacji osobistej cudzoziemca (urodzenie się dziecka) w porównaniu do stanu ocenianego we wcześniejszym wniosku. Należy mieć bowiem na uwadze, że zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania przez organy art. 97 ust. 1 pkt 1 a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Nie było także uprawnione stanowisko Rady, w przedmiocie przedstawionego przez skarżącego dowodu w postaci wezwania na przesłuchanie. Organ błędnie a priori uznał przedmiotowy dowód za nieprawdziwy. Okoliczność, że na etapie poprzedniego wniosku dowód tego typu okazał się być sfałszowany nie może obecnie powodować, że nowe wezwanie, bez dokonania jego oceny, potraktowane zostało podobnie. W ocenie Sądu organ w pierwszej kolejności winien był zbadać omawiany dowód co do jego autentyczności, a następnie dokonać jego oceny w świetle przesłanek art. 40 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Konkludując stwierdzić należy, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania (art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez brak precyzyjnego ustalenia czy zachodzi tożsamość nowego wniosku cudzoziemca z poprzednim wnioskiem. Naruszone także zostały przepisy prawa materialnego w postaci art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało wyeliminowanie decyzji obu instancji z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a., a także art. 152 p.p.s.a, - orzekł jak w sentencji.

Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, organy ponownie rozstrzygając w sprawie uwzględnią ustalenia i ocenę prawną w nim wyrażoną, mając na względzie treść przepisu art. 513 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650).