Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 395/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi L.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu świadczeń wychowawczych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., znak [...]. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. - na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej jako: "k.p.a.", oraz art. 25 ust. 1 ust. 2 pkt 6 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.), dalej jako: "u.p.p.w.d.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., znak [...], o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze i zwrocie tychże nienależnie pobranych świadczeń.

Jak wynika z akt administracyjnych, ww. decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o:

1. uznaniu za nienależnie pobrane:

- świadczenie wychowawcze na dziecko A.U.za okres od 1 lipca do 30 września 2019 r., w wysokości 500 zł miesięcznie,

- świadczenie wychowawcze na dziecko D.U.za okres od 1 lipca do 30 września 2019 r., w wysokości 500 zł miesięcznie,

- świadczenie wychowawcze na dziecko P.U.za okres od 1 lipca do 30 września 2019 r., w wysokości 500 zł miesięcznie,

2. zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dzieci: A. U., D.U.i P.U.za okres od dnia 1 lipca do dnia 30 września 2019 r., w wysokości 4 500 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji w kwocie 143,55 zł, co łącznie stanowi kwotę 4 643,55 zł.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ przywołał przepis art. 104 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1, ust. 2, art. 20 ust. 1, art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 7, ust. 8, ust. 9 u.p.p.w.d.

W odwołaniu od powyższej decyzji L.U., wskazując na naruszenie art. 7, art. 9, art. 11, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 25 ust. 1-3 u.p.p.w.d., wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości oraz wyjaśniła, iż zawarła porozumienie z ojcem dzieci co do sprawowania władzy rodzicielskiej oraz realizacji jej kontaktów z dziećmi. Wskazała, że wykonuje bieżącą pieczę nad dziećmi co najmniej cztery razy w tygodniu, zatem nie sposób przyjąć, że nie była ona uprawniona do złożenia wniosku o przyznanie świadczeń. Świadczenia wpływały na konto ojca dzieci, a decyzje na kolejny okres zasiłkowy zostały wydane na ojca dzieci.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i odwołując się do treści przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym w szczególności art. 25 ust.2 pkt 6, art. 25 ust. 1, ust. 3 i ust. 9, wskazał, iż w dniu 26 lipca 2018 r. L.U. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: P.U.,A.U. i D.U.. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie prawo do wnioskowanych świadczeń w wysokości po 500 zł miesięcznie na każde dziecko na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. W dniu 28 października 2019 r. do organu I instancji wpłynął prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] r., sygn. [...], z treści którego wynika, że miejscem pobytu małoletnich dzieci: P.U., A.U. i D.U. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ich ojca – Ł.U. oraz że zostały zasądzone od odwołującej alimenty na rzecz dzieci. W tej sytuacji organ I instancji uznał, iż skoro L.U. nie mieszka z dziećmi i nie sprawuje nad nimi opieki, nie spełnia przesłanki określonej w art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d., co powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci od 1 lipca 2019 r. W związku z tym Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] r. zmienił własną ostateczną decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia wychowawczego, w trybie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., które decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości, wskazując, iż organ I instancji nieprawidłowo dokonał zmiany decyzji przyznającej świadczenie, które zostało już w całości zrealizowane, uznając dalsze prowadzenie postępowania w sprawie zmiany decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. za bezprzedmiotowe i umorzyło postępowanie organu I instancji w całości. W tak ustalonym stanie faktycznym Prezydent Miasta Ł. wydał ww. decyzję z dnia [...] r.

W ocenie Kolegium, z dniem 1 lipca 2019 r. nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej strony powodująca jej brak uprawnień do pobierania świadczenia wychowawczego na dzieci, gdyż odwołująca się od czerwca 2019 r. nie sprawuje bezpośredniej opieki nad dziećmi. Zgodnie bowiem z wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] r., miejscem zamieszkania małoletnich dzieci jest każdorazowe miejsce zamieszkania ich ojca. Ponadto Sąd zobowiązał odwołującą do uiszczania alimentów na dzieci.

Następnie Kolegium, wskazując na treść art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 4 ust. 3 i art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., podkreśliło, iż prawo do pobierania świadczeń powinno przysługiwać osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem i ponoszącej związane z tym wydatki, a także wspólnie z nim zamieszkującej, o ile tylko należy do ustawowego katalogu osób uprawnionych do jego wnioskowania i pobierania (w rozumieniu art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d.). Przy czym sformułowanie "wspólne zamieszkanie" należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u osoby, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspakaja jego potrzeby życiowe. Wskazuje na to cel, na jaki przyznawane jest świadczenie wychowawcze, który określony jest w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Zgodnie z tym przepisem, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Tym samym granice przedmiotowe ustanowione przez ustawodawcę, wyznaczają przesłanki: "zamieszkiwania", "wychowywania", "opieki" i "zaspakajania potrzeb życiowych dziecka".

Z akt sprawy wynika, że dzieci zamieszkują z ojcem, natomiast z matką utrzymują codzienny kontakt. Kontakty dzieci z matką nie można jednakże, w ocenie Kolegium, utożsamiać z bezpośrednią opieką nad tymi dziećmi. W sprawie odwołująca się w istocie nie tylko nie zamieszkuje wspólnie z dziećmi, ale także nie sprawuje nad nimi bieżącej i stałej faktycznej opieki, chociażby w ramach opieki naprzemiennej. Jak wyjaśniło Kolegium, opieka naprzemienna wynika z określenia w orzeczeniu sądu, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Z tego powodu, uregulowanie sposobu kontaktów z dzieckiem nie może być utożsamiane z wprowadzeniem opieki naprzemiennej.

W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, że pomimo braku uprawnień odwołującej do świadczenia wychowawczego, świadczenia te wypłacone zostały za okres od 1 lipca do 30 września 2019 r. nienależnie, a zatem w sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. (świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia). Świadczenia nienależnie pobrane za powyższy okres, zgodnie z art. 25 ust. 1 oraz ust. 3 u.p.p.w.d., podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Na marginesie Kolegium wyjaśniło, iż Prezydent Miasta Ł. błędnie powołał w podstawie prawnej decyzji uchylony z dniem 1 lipca 2019 r. przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d, zamiast aktualnie obowiązującego art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d., jednak ten błąd - zdaniem Kolegium - nie ma wpływu na rozstrzygnięcie.

W konkluzji Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż świadczenia pobrane przez stronę za okres od 1 lipca do 30 września 2019 r. są nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze na powyższą decyzję L.U. wskazała na naruszenie art. 7, art. 9, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 25 ust. 1-3 u.p.p.w.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co - zdaniem skarżącej - uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W motywach skargi strona wyjaśniła, iż Sąd Okręgowy w Ł. orzekł o rozwodzie i ustalił, iż miejscem pobytu dzieci będzie miejsce zamieszkania ich ojca – Ł.U., jednak - co podkreśliła skarżąca - sąd nie pozbawił jej władzy rodzicielskiej wobec porozumienia co do sprawowania władzy i realizacji kontaktów. Skarżąca kontaktuje się z dziećmi codziennie i wykonuje bieżącą pieczę co najmniej 4 razy w tygodniu, zatem nie sposób przyjąć, że skarżąca nie była uprawniona do złożenia wniosku o przyznanie świadczeń na dzieci. Ponadto, świadczenia wpływały na konto ojca dzieci, a decyzja o kontynuacji świadczeń na kolejny okres zasiłkowy została wydana na ojca dzieci. Zdaniem skarżącej, decyzja jest sprzeczna z zasadą ważenia słusznego interesu obywateli, ponieważ organ mimo iż dysponował dokumentacją, nie wezwał skarżącej do wcześniejszych wyjaśnień, a dalsze decyzje stanowiły kontynuację decyzji wydanych na skarżącą.

Do skargi strona dołączyła oświadczenie Ł.U., z którego wynika, że świadczenia od dnia 26 września 2018 r. wpływały na jego konto, podobnie jak alimenty od skarżącej w kwocie 450 zł miesięcznie, zatem nie ma możliwości, aby skarżąca czerpała korzyści z tych środków.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Zarządzeniem Sędziego z dnia 6 sierpnia 2020 r. poinformowano strony o możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym z uwagi na obowiązywanie stanu epidemii z powodu COVID-19 oraz istniejące ograniczenia w przeprowadzaniu posiedzeń sądowych w formie rozpraw w budynku sądowym i rozpraw przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w piśmie z dnia 12 października 2020 r. wniosło o skierowanie do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Na mocy zarządzenia Sędziego z dnia 21 października 2020 r. doręczono skarżącej pismo organu z dnia 12 października 2020 r. z pouczeniem o treści art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pismo to doręczono skarżącej w dniu 29 października 2020 r.

Zarządzeniem Sędziego z dnia 10 listopada 2020 r. sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w piśmie z dnia 12 października 2020 r. wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Odpis ww. pisma organu wraz z pouczeniem o treści zacytowanego przepisu doręczono skarżącej w dniu 29 października 2020 r. W terminie określonym w przepisie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

W kontrolowanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń wychowawczych i zwrocie tychże nienależnie pobranych świadczeń.

Podstawę materialonprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.), powoływanej również jako: "u.p.p.w.d.". Stosownie do art.25 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. W myśl zaś art. 25 ust. 2 pkt 6 tej ustawy za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.

Ustalony przez organy administracji stan faktyczny kontrolowanej sprawy nie budzi wątpliwości i nie jest przez skarżącą kwestionowany. Natomiast istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca była uprawniona do pobrania świadczeń wychowawczych na trójkę jej małoletnich dzieci w okresie od 1 lipca do 30 września 2019 r. w rozumieniu przepisów powołanej wyżej ustawy.

Zmierzając do rozstrzygnięcia tak ksztaltującego się sporu między stronami przede wszystkim zauważyć należy, że składając w dniu 28 sierpnia 2018 r. wniosek o przyznanie powyższych świadczeń skarżąca pozostawała w związku małżeńskim z ojcem dzieci. Dopiero wyrokiem z dnia [...] r., sygn. [...], Sąd Okręgowy w Ł. rozwiązał przez rozwód związek małżeński L. U. i Ł.U., powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi obojgu rodzicom, ustalając przy tym, iż miejscem zamieszkania małoletnich jest miejsce zamieszkania ojca oraz zobowiązał oboje rodziców do ponoszenia kosztów wychowania i utrzymania małoletnich dzieci oraz w ramach tego obowiązku zasądził od skarżącej na rzecz dzieci alimenty w kwocie po 150 zł miesięcznie płatne do rąk ojca dzieci. Wspomniany wyrok stał się prawomocny od dnia 11 czerwca 2019 r. Jak podaje skarżąca, świadczenia wpływały na konto ojca jej dzieci (Ł.U.), a ona nie czerpała korzyści z tych środków.

Mając na względzie tak kształtujący się stan sprawy zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtowanym wprawdzie na tle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, aczkolwiek zachowującym aktualność także na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, podkreśla się, że skoro racjonalny ustawodawca posłużył się pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia", które odnosi się do cechy czynności ("pobrania"), a nie cechy świadczenia ("nienależnego"), to należy rozróżnić pojęcie "nienależnego świadczenia" od "świadczenia nienależnie pobranego". Przyjmuje się więc, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła. Podczas gdy "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przepis art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d., analogicznie jak art. 30 ust. 1 u.ś.r., wprowadza pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego", co oznacza, że obowiązek zwrotu takiego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się ono nie należy. O świadczeniu nienależnie pobranym można mówić wówczas, gdy nie tylko doszło do jego wypłaty mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania, ale przy zaistnieniu świadomości osoby, która świadczenie pobiera, iż świadczenie jej nie przysługuje. Taka jest generalna reguła wykładni pojęcia świadczenia nienależnie pobranego. Skoro jest to zasada ogólna, to przez jej pryzmat należy rozważać każdą z ustalonych przez organ podstaw uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Nawet ustalenie przez organ, że wypłacone świadczenie w świetle dowodów ujawnionych po jego przyznaniu, okazało się świadczeniem nienależnym, nie przesądza jeszcze o tym, że było ono "świadczeniem nienależnie pobranym" i można orzec obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami na podstawie art. 30 u.ś.r., czy art. 25 u.p.p.w.d. W postępowaniu w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że kwestia winy osoby pobierającej świadczenie wychowawcze bądź ubiegającej się o to świadczenie powinna być uwzględniana w każdym z przypadków wymienionych w przepisie art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d., czy podobnie w przepisie art. 30 ust. 2 u.ś.r. (por. odpowiednio: np. wyrok NSA z dnia 21 marca 2019r., I OSK 3417/18, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontrolowanej sprawie, organ wydał decyzję zobowiązującą do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego (świadczenia wychowawczego) bez ustalenia, czy skarżąca miała świadomość tego, że utraciła prawo do świadczeń wychowawczych. Skarżąca niewątpliwie miała świadomość tego, że jej małżeństwo z ojcem dzieci zostało rozwiązane przez rozwód i tego, że ich małoletnie dzieci na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] r. będą zamieszkiwać z ojcem. Jednak gdyby przyjąć prawdziwość oświadczenia, że świadczenia i tak wpływały na konto ojca dzieci (fizycznie zatem skarżąca nie pobierała tych świadczeń), można się zastanawiać, czy w ogóle doszło w sprawie do pobrania owych świadczeń w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 powołanej wyżej ustawy, a tym bardziej czy mogła mieć świadomość, że utraciła prawo do tych świadczeń. W tej sytuacji podstawową okolicznością wymagającą ustalenia przez organ jest okoliczność: na czyje konto wpływały środki z przyznanych świadczeń.

Podkreślić przy tym należy, że organy nie zweryfikowały tej okoliczności, mimo że na okoliczność tę skarżąca powoływała się już w odwołaniu. Nieodniesienie się do tych argumentów jest naruszeniem art. 7 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W konsekwencji należało uznać, że organy nie zbadały należycie, czy przedmiotowe świadczenia zostały przez skarżącą "nienależnie pobrane" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. Organ I instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy, przede wszystkim nie dokonały oceny, czy skarżąca była osobą, która "pobierała" owe świadczenia, a co za tym idzie, czy w ogóle mogła mieć świadomość, że zaistniały okoliczności mające wpływ na kwestie tego uprawnienia, a jeśli tak, to czy skarżąca posiadała wiedzę o tych okolicznościach od chwili ich zaistnienia i apriorycznie założyły, że nie zastosowała się do odebranych pouczeń w tej kwestii.

Reasumując, należało stwierdzić, że organy nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego niezbędnego dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszyły zasady postępowania określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powyższe uchybienie związane jest z błędną wykładnią pojęcia świadczenia nienależnie pobranego i oceną zaistnienia okoliczności uzasadniających uznania za takie świadczenia – świadczeń wnioskowanych przez skarżącą. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zatem uzupełnić postępowanie wyjaśniające we wskazanym zakresie (w tym należycie rozważyć zgłaszaną w toku postępowania kwestię wpływu przedmiotowych świadczeń na rachunek bankowy ojca dzieci skarżącej, co do okoliczności związanych z koniecznością wyjaśnienia przesłanek z art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w setencji wyroku.

dc