Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 832/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz, sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] odmawiającą I. K. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. K. .

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdzając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ niepełnosprawność u J. K. powstała w 48 roku życia. Prezydent uznał ponadto, że wystąpiła negatywna przesłanka przyznania świadczenia określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, bowiem osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Organ odwoławczy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Kolegium stwierdziło także, że przyjęcie literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy jest nie do pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż niweczyłoby możliwość przyznania świadczenia w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie, pomimo że na małżonku ciąży względem drugiego małżonka obowiązek alimentacyjny, który wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki. Co więcej, prowadziłoby do nieakceptowanego wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu który nie może sprawować faktycznej opieki z uwagi na swoją własną niepełnosprawność i który sam wymaga opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zaakceptowało zatem przyjętych przez organ I instancji podstaw odmowy przyznania świadczenia.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium zauważyło, że okolicznością niesporną w sprawie jest to, iż mąż strony legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 12 sierpnia 2013 r.

Kolegium uznało jednak, że w sprawie powstały zasadnicze wątpliwości co do oceny charakteru opieki sprawowanej faktycznie przez stronę nad mężem i powód niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organu, art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności (np. mężem) - bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem małżonka - lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje.

W ocenie organu odwoławczego, udzielana przez stronę pomoc mężowi nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W toku postępowania I. K. oświadczyła, że zrezygnowała z zatrudnienia od 1 września 2021 r., ponieważ jej mąż wymaga stałej opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Wyjaśniła, że pomaga mężowi w utrzymaniu higieny osobistej i ubieraniu, podaje mu leki, przygotowuje posiłki, zaś w nocy pomaga mężowi pójść do łazienki. Kiedy wychodzi załatwić sprawy urzędowe lub zrobić zakupy zabiera męża ze sobą na wózku inwalidzkim lub zostaje z nim córka wnioskodawczyni. Wskazała, że mąż choruje na stwardnienie rozsiane oraz czerwienicę, ma niedosłuch oraz słaby wzrok. Z uwagi na lewostronny niedowład ma problemy z poruszaniem się po domu, porusza się po mieszkaniu przy chodziku, czasami na wózku inwalidzkim, a kiedy czuje się gorzej, to leży. Nie jest w stanie samodzielnie przygotować posiłków, opuścić mieszkania i zrobić zakupów, wyjść na wizyty lekarskie. Mąż samodzielnie je posiłki, ale zdarza się, że drży mu ręka. W ciągu dnia samodzielnie korzysta z toalety, a czasem przy pomocy żony, natomiast, gdy wnioskodawczyni wychodzi z domu, zakłada mężowi pieluchomajtki. Czasami też na noc zakłada mężowi pieluchomajtki, jednak stara się zaprowadzać go do toalety. Podała, że mąż powoli sam się ubiera, a czasami musi mu pomóc. Przypomina mężowi, żeby wziął leki, które przyjmuje trzy razy dziennie. Pomaga mężowi umyć się, przygotowuje posiłki, sprząta, pierze. Strona jest również odpowiedzialna za rehabilitację męża. Mąż jest pod opieką neurologa w [...] i lekarza rodzinnego. Wizyty u neurologa odbywają się dwa razy w roku, zaś u lekarza rodzinnego raz na dwa miesiące w formie teleporady w celu wypisania recept. Gdy zachodzi potrzeba, mąż jeździ na wizyty do lekarza rodzinnego do przychodni.

Strona podniosła, że w 1979 r. ukończyła szkołę podstawową. Po skończeniu 18 lat została zatrudniona w [...] jako pomoc kuchenna, gdzie pracowała około 2 lat. Potem, około 1984 r., podjęła pracę w [...] w [...], zatrudniona była tam przez rok. Później pracowała przez około 5 lat w drukami. Około 1990 r. podjęła pracę w [...] jako sprzątaczka, gdzie pracowała do 2014 lub 2015 r. Następnie przebywała na zasiłku dla bezrobotnych, a około 2016 r. podjęła pracę w szpitalu w [...], gdzie pracowała 1,5 roku. W 2018 r. pracowała przez jakiś czas w firmie sprzątającej, zaś 2 listopada 2018 r. podjęła pracę w [...] w [...]. Pracowała tam do 31 sierpnia 2021 r., ponieważ do tego dnia miała zawartą umowę.

Organ ocenił, że I. K. wspiera męża w codziennym funkcjonowaniu, jednakże opieka przez nią sprawowana nie spełnia wymogów opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pomoc zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych codziennych czynności, takich, jakie wykonuje się zazwyczaj w każdym gospodarstwie domowym, także w tych rodzinach, gdzie wszyscy członkowie rodzin pracują. W ocenie organu, nie można zatem przyjąć, że wykonywane względem męża czynności wypełniają cały dzień w stopniu uniemożliwiającym podjęcie pracy, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Takie czynności jak sprzątanie, pranie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, palenie w piecu, uiszczanie opłat nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności strony. Również zapewnienie wizyt lekarskich nie wymaga zaprzestania aktywności zawodowej.

Organ podniósł, że strona w zasadzie nie wykonuje przy mężu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż mąż nie jest osobą leżącą, nie wymaga karmienia, leczenia odleżyn, ran. Z zeznań strony wynika, że pomaga mężowi - jeśli chodzi o czynności pielęgnacyjne - jedynie przy myciu, a czasami też przy ubieraniu, zaś czynności te zasadniczo wykonuje się rano i wieczorem.

Organ podkreślił, że niepełnosprawność męża istnieje od 2005 r., tymczasem strona pozostawała w zatrudnieniu do 31 sierpnia 2021 r. Nie sposób tym samym przyjąć, że rezygnacja przez nią z aktywności zawodowej jest wymuszona koniecznością sprawowania opieki nad mężem, a zakres tej opieki jest na tyle duży, że uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub wykonywanie innej pracy zarobkowej - zwłaszcza, że dotychczas strona takie zatrudnienie podejmowała. Organ podkreślił również, że stosunek pracy z I. K. ustał w dniu 31 sierpnia 2021 r. wraz z upływem czasu, na jaki umowa została zawarta.

I. K. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stawiając zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało istotny wpływ na treść decyzji, a polegające na jego błędnym zastosowaniu i utrzymaniu w mocy decyzji I instancji w sytuacji spełnienia wszystkich przesłanek do przyznania I. K. świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności wobec całkowicie błędnego przyjęcia braku istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością opieki nad mężem w świetle orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wydane dla męża: orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji są ważne, obowiązujące i zachowują aktualność. Skarżącej pomaga tylko jej córka, ale jest ona osobą pracującą i wychowującą troje dzieci.

W ocenie skarżącej, ustawodawca wykluczył możliwość wywodzenia braku związku przyczynowo-skutkowego z faktu, że osoba o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności nie wymaga opieki ze względu na stopień swojej samodzielności. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane przez wskazany prawem organ, ma walor dokumentu urzędowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy ocenić jako prawidłowe stanowisko organu odwoławczego w zakresie dotyczącym uznania za wadliwe rozstrzygnięcia organu I instancji odmawiającego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także wystąpienia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) tej ustawy. Rozważania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tej części znajdują bowiem potwierdzenie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Sąd nie podziela jednak stanowiska organu odwoławczego, który przyjął, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Koniecznym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie rezygnującej z zatrudnienia (lub niepodejmującej zatrudnienia) jest zatem, aby rezygnacja ta miała na celu sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie, art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być rozumiana jako opieka całodobowa. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, iż w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym (zob.: B. Chludziński [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2019 r., II SA/Rz 590/19; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2019 r., IV SA/Wr 287/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 listopada 2019 r., II SA/Gl 970/19, wyrok NSA z dnia 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, wszystkie przytaczane orzeczenia opublikowane w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie zaś z treścią art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Jak wynika z cytowanego przepisu, osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, a taką osobą jest niespornie w rozpoznawanej sprawie mąż skarżącej, wymaga, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Należy zauważyć, że treść tego przepisu koresponduje z przesłankami przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które, jak wskazano, uzależniają przyznanie tego prawa od rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skoro ustawodawca określił, że dla pełnienia ról społecznych osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga opieki o charakterze stałym i długotrwałym, to oczywiste jest, że uznał, iż zakres sprawowanej opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga od osoby sprawującej takiego rodzaju opiekę rezygnacji z podejmowania zatrudnienia. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zaś częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, a zakres tych potrzeb jest określony w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. stanowisko wyrażone w wyrokach NSA dnia 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3946/18 i 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie organ nie kwestionował samego faktu sprawowania opieki przez skarżącą, uznając jednak, że zakres tej opieki nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy.

Tymczasem, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt I OSK 643/21). Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się wyżej opisanym rodzajem orzeczenia o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Taki kontekst prawny, jaki wyłania się z przywołanych regulacji prawnych, powinny mieć na względzie organy przy ocenie zakresu oraz "adekwatności" opieki sprawowanej nad osobą zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zaliczenie osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności oznacza, że wymaga ona, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (zob. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19; z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19 oraz z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I OSK 448/15).

Organy orzekające o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają kompetencji do dokonywania oceny stanu zdrowia osoby, nad którą sprawowana jest opieka, w tym również do badania, czy osoba ta wymaga opieki o charakterze stałym lub długotrwałym. Okoliczności te są bowiem przedmiotem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane zgodnie ze standardami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2018 r., poz. 2027). Zarówno organ, jak i sąd administracyjny nie mają wiadomości specjalistycznych pozwalających na dokonywanie oceny, czy stan zdrowia badanego wymaga sprawowania nad nim stałej lub długotrwałej opieki. W tym zakresie konieczne jest zatem oparcie się na prawomocnym orzeczeniu o niepełnosprawności.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ w istocie zignorował wskazania zawarte w orzeczeniu i podjął samodzielną próbę ustalenia, w jakim zakresie mąż skarżącej wymaga stałej opieki, do czego w świetle powyższych rozważań nie był uprawniony. Uwagi organu dotyczące stopnia samodzielności męża skarżącej w istocie zmierzają do zakwestionowania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, co nie może mieć miejsca na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tylko zmiana takiego orzeczenia w odpowiednim trybie i przez właściwe organy mogłaby uprawniać do odmiennej oceny stanu zdrowia osoby, nad którą sprawowana jest opieka.

W ocenie Sądu, przyjęta przez organ ocena zakresu koniecznej opieki świadczonej przez skarżącą pozostaje w sprzeczności nie tylko z treścią orzeczenia o niepełnosprawności, ale również z ustalonym w toku postępowania, na podstawie niekwestionowanych przez organ oświadczeń skarżącej, stanem zdrowia i stopniem samodzielności męża skarżącej. Organ uznał bowiem, że opieka może być świadczona przez skarżącą jedynie rano i wieczorem, tj. przed wyjściem do pracy i po powrocie do domu, pomimo że uprzednio przyjął, iż mąż skarżącej porusza się po mieszkaniu przy pomocy chodzika, w czasie nieobecności opiekuna jest pampersowany, wymaga pomocy przy korzystaniu z toalety oraz czynności higienicznych, czasami również podczas jedzenia z uwagi na drżenie ręki. Nie można zgodzić się z organem, że wykonywane przez skarżącą czynności stanowią "zwykłe codzienne czynności, jakie wykonuje się zazwyczaj w każdym gospodarstwie domowym". Ustalony stan faktyczny nie potwierdza zatem, że mąż skarżącej nie wymaga opieki świadczonej w sposób stały lub długotrwały.

Powoływane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyły całkowicie odmiennych stanów faktycznych niż ustalony w rozpoznawanej sprawie. W sprawie sygn. akt I OSK 2201/15 osoba niepełnosprawna przebywała w zakładzie opieki, nie wymagała więc pomocy osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei w sprawie sygn. akt I OSK 1148/20 strona wnosząca o przyznanie świadczenia ukończyła 73 lata, w związku z tym nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. W przytaczanych przez organ wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosił się natomiast do sytuacji, w której organ dokonuje oceny zakresu sprawowanej opieki w sposób sprzeczny z wydanym w sprawie orzeczeniem o niepełnosprawności.

Należy również zauważyć, że powoływana przez organ okoliczność, iż niepełnosprawność męża skarżącej istnieje od 2005 r., zaś skarżąca pracowała do dnia 31 sierpnia 2021 r., a stosunek pracy został rozwiązany w związku z upływem czasu, na jaki zawarta była umowa o pracę, nie świadczy o tym, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mężem. Dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego istotne jest bowiem spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania z uwagi na konieczność sprawowania opieki w okresie, na który świadczenie to ma być przyznane. Aktywność zawodowa wnioskodawcy w okresie poprzedzającym przyznanie świadczenia może być relewantna jedynie, gdy świadczy o tym, że niepodejmowanie zatrudnienia jest wynikiem innych okoliczności niż świadczenie opieki. Biorąc pod uwagę przedstawioną przez skarżącą (i niesporną w sprawie) historię jej zatrudnienia, należy stwierdzić, że taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu, a badając spełnienie przez skarżącą przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględni konsekwencje wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności męża skarżącej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.