Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 166/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2007r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich- w sprawie wznowienia postępowania postanawia: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia przedstawiając stan faktyczny sprawy, sąd wskazał, iż decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych, pozbawił J. A. uprawnień kombatanckich, przyznanych decyzją [...] w K. dnia [...] r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w ramach MO w okresie 19 stycznia 1945 r. - [...] 1945 r. Jako podstawę prawną decyzji organ orzekający powołał przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.).

W motywach rozstrzygnięcia podano, że J. A. pełnił służbę w organach MO, stąd też uprawnienia kombatanckie zostały mu przyznane na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, co stanowić winno podstawę pobawienia uprawnień kombatanckich. Nadto organ orzekający wyjaśnił, że nie jest zobowiązany do badania innych tytułów uprawnień, zaś wobec podnoszonego przez J. As. faktu działalności w Armii Krajowej podał, że ustalony termin składania wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych wart. 1 -4 cyt. ustawy, upłynął w dniu 31 grudnia 1998 r. Zatem zdaniem organu, nie jest możliwe złożenie wniosku w tej sprawie, a fakt ten nie może mieć wpływu na przebieg postępowania w sprawie uzyskanych uprawnień kombatanckich na podstawie decyzji ZBoWiD.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. A. wniósł o pozytywne zweryfikowanie jego działalności zarzucając, że nie miał wpływu na termin wszczęcia postępowania w jego sprawie, stąd też nie może ponosić winy z powodu upływu terminu rejestracji AK-owców.

Decyzją z dnia [...] r. organ d/s kombatantów utrzymał w mocy poprzednie rozstrzygnięcie, podtrzymując dotychczasową argumentację, iż nie był zobowiązany w ramach niniejszego postępowania do badania, czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich, określonych wart. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. W tym względzie organ odwołał się do orzecznictwa SN /wyrok z dnia 09 kwietnia 1999 r. sygn. akt III RN 169/98/.

W skardze do Sądu Administracyjnego J. A. zarzucił, że decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich jest krzywdząca. Podał, że w dniu 19 stycznia 1945 r. wstąpił w szeregi powstańców Armii Krajowej, walcząc następnie z rozbitymi oddziałami armii niemieckiej. Z czasem jego oddział został podporządkowany pod nowo powstałą Milicję Obywatelską. Po kapitulacji Niemiec hitlerowskich, nie chcąc pozostać etatowym funkcjonariuszem MO, odszedł ze służby. Skarżący podniósł, że ubiegając się o uprawnienia w ZBoWiD, nie mógł się powołać na działalność w AK. Wreszcie, skarżący zarzucił, że decyzja jest krzywdząca, gdyż jego działalność, nawet przyjmując, że mimo woli w szeregach Milicji Obywatelskiej, nie miała nic wspólnego z utrwalaniem władzy ludowej, gdyż trwała jeszcze wojna. W toku rozprawy sądowej skarżący dla wykazania faktu, iż nie był funkcjonariuszem MO, okazał legitymację nr [...], wydaną dnia [...] 1945 r. przez Zarząd Gminy w Z., pow. [...], której kserokopię złożył do akt.

Odpowiadając na skargę organ d/s kombatantów wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji. Nadto, organ ten podniósł, że żadna działalność w szeregach MO jako formacji aparatu bezpieczeństwa publicznego, nie może być uznana za działalność kombatancką lub równorzędną.

W zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 stycznia 2002 r. wywodach Naczelny Sąd Administracyjny podał, iż podniesiony przez skarżącego zarzut w ramach postępowania weryfikacyjnego sprowadzał się do twierdzenia, że dnia 19 stycznia 1945 r. wstąpił w szeregi powstańcze Armii Krajowej, a nie -Milicji Obywatelskiej. Jednakże zdaniem Sądu takie twierdzenia nie mogły odnieść skutku w ramach prowadzonego postępowania. Powyższy zarzut skarżącego pozwala stwierdzić, że nie było podstaw do przyznania mu uprawnień przez ZBoWiD na gruncie ustawy z 1981 r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w szeregach MO, gdyż wstąpił do oddziału Armii Krajowej, przy czym chodzi o pokrywające się przedziały czasu, tj. od 19 stycznia 1945 r. Tymczasem w ramach postępowania weryfikacyjnego, zmierzającego do wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, brak jest podstaw prawnych do badania zasadności decyzji o przyznaniu tych uprawnień na gruncie przepisów obowiązujących przed 01 stycznia 1991 r. Nie mógł więc organ d/s kombatantów w toku niniejszej sprawy podważyć okoliczności faktycznych, przyjętych przez ZboWiD i to zgodnie z oświadczeniem skarżącego, iż dnia 19 stycznia 1945 r. wstąpił ochotniczo w szeregi MO.

Sąd wskazał także, iż zaskarżona decyzja nie narusza art. 25 ust. 2 pkt.2 ustawy o kombatantach (...). W świetle tej regulacji, obligatoryjne jest pozbawienie uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 -1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione wart. 1 ust. 2, wart. 2 oraz wart. 4. Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz.U. Nr 16, poz. 122 ze zm.), z tytułu "utrwalania władzy ludowej", co wynika jednoznacznie z treści zaświadczenia ZBoWiD.

W dalszej kolejności dnia [...] r. J. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym w dniu 16 stycznia 2002 r. w sprawie o sygn. II SA/Ka 1227/00. W uzasadnieniu skargi, a następnie w piśmie procesowym z dnia [...] r. stanowiącym jej uzupełnienie wskazał, iż w dniu 16 stycznia 2002 r. sąd administracyjny orzekł iż z powodu rozwiązania Armii Krajowej nie mógł być on żołnierzem tej organizacji, z kolei jego działalność uznano za utrwalanie władzy ludowej i w konsekwencji został pozbawiony uprawnień kombatanckich. W związku z powyższym orzeczenie sądu uznał za krzywdzące, gdyż w Krajowym Studium Polski Podziemnej w K. dowiedział się, iż z powodów technicznych proces rozwiązywania oddziałów AK trwał znacznie dłużej. Rozwiązywanie AK było złożonym procesem. O faktycznym rozwiązaniu decydowała nie data rozkazu lecz data dotarcia tego rozkazu do danej jednostki AK. Rozkaz o rozwiązaniu AK docierał w teren z dużym opóźnieniem, a do niektórych oddziałów wcale nie dotarł. Ponownie więc stwierdził, iż faktycznie działał w Armii Krajowej. Starając się z kolei o przyznanie uprawnień kombatanckich popełnił błąd polegający na poddaniu się sugestiom osoby wprowadzającej go do ZBoWiD-u zdaniem, której należało rozbudować mit milicji kosztem sił patriotycznych. W skardze J. A. wniósł o uchylenie wyroku z dnia 16 stycznia 2002 r., a także o unieważnienie wpisu dotyczącego utrwalania władzy ludowej, co umożliwi mu starania o przywrócenie uprawnień kombatanckich. Do skargi dołączył pismo Krajowego Studium Polski Podziemnej w K. z dnia [...] r.

W dniu [...] r. po dokonaniu badania przesłanek wznowienia postępowania z art. 280 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na mocy powyższego przepisu sprawa została skierowana na rozprawę w celu jej rozpoznania w trybie art. 281 wyżej cytowanej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

W myśl. art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a w przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.

Stosownie do art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.

Z powyższego wynika, iż zakres badania skargi o wznowienie postępowania jakie przeprowadza sąd na posiedzeniu niejawnym obejmuje sprawdzenie warunków skargi w zakresie zachowania terminu i oparcia skargi na ustawowej przesłance wznowienia. Badanie to nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie, celem bowiem tego badania jest stwierdzenie czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie skargi o wznowienie. W przypadku podstaw wznowienia postępowania należy wskazać, że nie chodzi o stwierdzenie czy rzeczywiście one istnieją, gdyż to będzie dopiero przedmiotem badania na rozprawie w związku dopuszczalnością skargi, czyli chodzi tu jedynie o stwierdzenie czy zachowane zostały warunki, które uniemożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Oceny tej Sąd dokonuje na podstawie twierdzeń zawartych skardze, nie bada jednak trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich prawidłowego powołania (vide K. SobieraIski Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Zakamycze 2003).

Na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany (art. 281 P .p.s.a.). Ową dopuszczalność określają te same okoliczności, które były badane na posiedzeniu niejawnym tj. ustawowa podstawa wznowienia i zachowanie terminu przewidzianego do jej wniesienia. W odniesieniu do podstaw wznowienia sąd bada na tym etapie postępowania jednakże zaistnienie rzeczywistych, realnych podstaw wznowienia.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę w niniejszej sprawie za wniesioną z zachowaniem przewidzianego terminu. W myśl albowiem art. 277 P .p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia (...). Podstawę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie stanowi środek dowodowy, w postaci pisma Krajowego Studium Polski Podziemnej z dnia [...] r. Przyjąć zatem należy, iż strona żąda wznowienia postępowania sądowego prowadzonego pod sygn. II SA/Ka 1227/00 na mocy art. 273 § 2 P.p.s.a., zgodnie z treścią którego można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. O podstawie wznowienia w niniejszej sprawie strona zatem mogła dowiedzieć się najwcześniej w dniu [...] r., z kolei skargę wniosła do Sądu w dniu [...] r.. W związku z powyższym uznać należy, iż skargę w niniejszej sprawie wniesiono do Sądu z zachowaniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w cytowanym art. 277 P.p.s.a.

Wskazać jednak trzeba, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała rzeczywista, realna postawa wznowienia. Skarżący jako podstawę wznowienia postępowania wskazuje środek dowodowy, który w jego ocenie ma wpływ na wynik sprawy, a z którego nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu. Ów dowód stanowi pismo, o którym mowa powyżej zgodnie z treścią, którego Armia Krajowa faktycznie została rozwiązana rozkazem gen. Okulickiego dnia 19 stycznia 1945 r., co jednakże nie oznaczało automatycznego rozwiązania jej oddziałów. Po rozwiązaniu

AK podjęła działalność nowa poakowska organizacja o nazwie "Niepodległość".

Powyższy fakt wszelako nie może wywrzeć wpływu na wynik sprawy prowadzonej pod sygn. II SA/Ka 1227/00 w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Dla postępowania weryfikacyjnego, zmierzającego do wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, bez znaczenia pozostaje kwestia opisana w przedmiotowym piśmie. Skarżący uzyskał bowiem uprawnienia kombatanckie decyzją ZBoWiD ZW w K. z dnia [...] r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w ramach Milicji Obywatelskiej od 19 stycznia 1945 r. do [...] 1945 r. /dowód -zaświadczenie Nr [...].

Z kolei przyjęcie, iż skarżący dnia 19 stycznia 1945 r. wstąpił w szeregi AK, a nie MO sprowadzałyby się do twierdzenia, że nie było podstaw do przyznania mu uprawnień przez ZBoWiD na gruncie ustawy z 1981 r.. Tymczasem w ramach postępowania weryfikacyjnego brak było podstaw prawnych do badania zasadności decyzji o przyznaniu tych uprawnień. Nie mógł więc organ ds. kombatantów w toku sprawy toczącej się pod sygn. II SA/Ka 1227/00 podważyć okoliczności faktycznych przyjętych przez ZBoWiD i to – co trzeba wyraźnie uwypuklić - zgodnie z oświadczeniem skarżącego, iż dnia 19 stycznia 1945 r. wstąpił ochotniczo w szeregi MO.

Podstawę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie II SA/Ka 1227/00 stanowił z kolei fakt, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu "utrwalania władzy ludowej", a obligatoryjne stało się pozbawienie uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 -1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione wart. 1 ust. 2, wart. 2 oraz wart. 4. Uprawnienia te z mocy powołanego przepisu zachowały jedynie osoby, które uczestniczyły w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947 r.

Z powyższego wyraźnie wynika, iż Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w dniu 16 stycznia 2002 r. nie oparł swego rozstrzygnięcia - wbrew błędnemu przekonaniu skarżącego - na braku dowodów dla wykazania, że faktycznie pełnił on służbę wojskową w Armii Krajowej.

Konkludując stwierdzić należy, iż nie może wywrzeć skutku na wynik sprawy o sygn. II SA/Ka1227/00 środek dowodowy w postaci pisma z dnia [...] r. oraz wynikająca z niego okoliczność, iż w dniu 19 stycznia 1945 r. Armia Krajowa nie uległa automatycznemu rozwiązaniu.

Na zakończenie godzi się podkreślić, iż powyższa konstatacja nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia stosownego wniosku do Kierownika Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych ( w trybie art. 22 ust. 1 ustawy kombatanckiej) o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu walki zbrojnej w szeregach AK.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w oparciu o art. 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.