Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 413/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 157 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. K. i J. S. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], L.dz. [...] Minister Gospodarki (zwany dalej "Ministrem") utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], L.dz. [...], odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności: 1) orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. (zwanego dalej "orzeczeniem z dnia [...] lutego 1948 r."), o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przejętej wraz z przedsiębiorstwem Fabryka [...] "W." wł. W. i B. S. w K., ul. [...](zwanego dalej "spółką") - nieruchomości stanowiącej parcelę katastralną [...], objętą [...], (zwanej dalej "nieruchomością"), 2) orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] marca 1950 r. (zwanego dalej "orzeczeniem z dnia [...] marca 1950 r."), wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o zatwierdzeniu protokołu zdawczo - odbiorczego Fabryki [...] "W." W. i B. S. w K., ul. [...].

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2008 r. J. K. i J. E., zwani dalej "skarżącymi", wnieśli do Ministra o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1948 r. w części dotyczącej przejętej wraz ze spółką nieruchomości oraz orzeczenia z dnia [...] marca 1950 r. z uwagi na wydanie tych aktów z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

W piśmie skarżący wskazali, że:

wspólnikami spółki jawnej byli W. i B. S.;,

w 1939 r. ze spółki wystąpiła B. S., a do spółki w charakterze wspólników

jawnych przystąpiły jej dzieci: O. S., S. S. i E. ze S.

K.,

po śmierci W. i B. S. ich dzieci zostały jedynymi współwłaścicielami

nieruchomości,

* spadkobiercami B. S. zostali: . S., S. S. i E. ze

S. K. (uchwała spadkowa Sądu Grodzkiego Oddział [...] w K. z dnia

[...] listopada 1938 r),

* spadkobiercami W. S. zostali: E. K. z domu S., O. S. i S. S. (postanowienie spadkowe z dnia [...] marca 1961 r.),

* jedynym spadkobiercą E. K. z domu S. co do prawa do uzyskania całego

majątku, praw i nieruchomości znajdujących się w Polsce został jej syn J.

K. (testament z dnia [...] grudnia 1989 r.),

* jedyną spadkobierczynią w zakresie dotyczącym majątku nieruchomego po

S. S. jest J. S. (testament z dnia [...] czerwca 1987 r.),

* jedyną spadkobierczynią po O. S. jest H. S.

(testament z dnia [...] czerwca 1981 r.).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Minister odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, stwierdzając niewykazanie przez skarżących interesu prawnego.

Uzasadniając decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r, Minister wskazał w szczególności, że z wyciągu pełnego z Rejestru Handlowego [...] wynika, że wspólnikami spółki byli: W. S., O. S., S. S. oraz E. ze S. K., przy czym prawo do reprezentowania spółki wpisane było dla J. B. Wyciąg z rejestru handlowego jest nieaktualny, albowiem jak wynika z informacji zawartych we wniosku wspólnicy spółki nie żyją, nie są natomiast znane losy J. B. Spółka nie została wykreślona z rejestru handlowego, a zatem nadal istnieje i posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych. Interes prawny w żądaniu stwierdzenia orzeczeń dotyczących nacjonalizacji majątku spółki jawnej może wynikać z faktu bycia wspólnikiem spółki jawnej, zaś w przypadku ustania bytu prawnego tej spółki - z faktu bycia spadkobiercą wspólnika takiej spółki. O ile spółka jawna nie uległa likwidacji, to interes prawny w rozumieniu art.28 k.p.a. posiadają jedynie wspólnicy spółki, a w przypadku innego uregulowania kwestii reprezentacji spółki, uprawnione do tego osoby - w niniejszym przypadku zgodnie z zapisem zawartym w rejestrze handlowym prawo do reprezentacji spółki posiadał jedynie J. B.

Minister wskazał również, że z zaświadczenia z dnia [...] września 2008 r. Sądu Rejonowego dla [...] o zamknięciu Księgi Wieczystej (dotyczącego

wyłącznie kart A i B) wynika, że współwłaścicielami w równych częściach przejętej wraz ze spółką nieruchomości byli W. S. i B. S. W odniesieniu do żądania stwierdzenia nieważności orzeczeń w części dotyczącej przejętej wraz ze spółką nieruchomości interes prawny posiadają wyłącznie wskazani w księdze wieczystej współwłaściciele, bądź w przypadku ich śmierci spadkobiercy legitymujący się postanowieniami właściwych sądów powszechnych o stwierdzenie nabycia spadku. W odpowiedzi na wezwanie organu pełnomocnik skarżących przedłożył do akt sprawy jedynie wyciąg pełny z rejestru handlowego, zaświadczenie z zamknięcia księgi wieczystej oraz uwierzytelnione za zgodność z oryginałem postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] lutego 2009 r., sygnatura akt [...] o uznaniu skuteczności na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej orzeczeń sądów państw obcych o stwierdzeniu nabycia spadku. Postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] lutego 2009 r. nie obejmuje swym rozstrzygnięciem nieruchomości znajdujących się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, tym samym nie może stanowić dowodu na wykazanie następstwa prawnego po właścicielach tych nieruchomości.

Skarżący wnieśli do Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r., podzielając i uzupełniając zawarte w niej oceny.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał w szczególności, że wstąpienie do spółki w miejsce zmarłego wspólnika jego spadkobiercy jest możliwe tylko wtedy jeżeli umowa spółki przewiduje taką możliwość. Wobec braku w aktach sprawy odpisu umowy zawiązania spółki nie sposób przyjąć, że w treści tej umowy znajduje się zapis, zgodnie z którym w razie śmierci wspólnika spółka będzie trwać dalej z jego spadkobiercami (art.114 i 115 k.h.) albo jeśli po śmierci wspólnika pozostali wspólnicy umówią się, że spółka trwa nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami (art.119§1 k.h.). Powyższa okoliczność nie może być bowiem przedmiotem jakiegokolwiek domniemania, lecz musi wynikać wprost z umowy zawiązania spółki, względnie umów zmiany spółki.

Nie znajduje uzasadnienia stanowisko skarżących, że spółka uległa rozwiązaniu z chwilą śmierci W. S. Zgodnie bowiem z art.84§2 k.s.h. rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. Wykreślenie z rejestru ma charakter konstytutywny. Dopiero wówczas spółka traci swój byt prawny

- zdolność prawną. Z kolei §1 in fine tego artykułu stanowi, że w przypadku rozwiązania spółki bez przeprowadzenia likwidacji obowiązek złożenia wniosku o wykreślenie spółki z rejestru ciąży na wspólnikach.

Kserokopia uchwały z dnia [...] listopada 1938 r., sygn. akt [...] w sprawie spadkowej po B. z W. S. oraz odpisu postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] lutego 2009 r., sygn. akt [...] o uznaniu za skuteczne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej czterech orzeczeń sądów zagranicznych nie są w pełni wystarczające do wykazania praw wynikających ze spadkobrania zarówno po B. S. i W. S., jak też po ich następcach prawnych. Dokumenty te oraz ich tłumaczenia zostały załączone przez skarżących do akt sprawy w nieuwierzyteinionych kopiach. Postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] lutego 2009 r. , sygn. akt [...], nie może stanowić wystarczającego dowodu na potwierdzenie prawa sukcesorów W. S. do znacjonalizowanej nieruchomości z uwagi na okoliczność, że postanowienie to swoim zakresem wyłącza uznanie praw spadkowych co nieruchomości położonych na terenie Polski, co prowadzi do wniosku, że osoby dziedziczące po W. S. (względnie następcy prawni jego sukcesorów) nie mogą zgłaszać praw w niniejszym postępowaniu nieważnościowym w stosunku przypadającego wcześniej W. S. udziału w znacjonalizowanej nieruchomości.

W skardze na zaskarżoną decyzję Ministra z dnia [...] grudnia 2009 r. skarżący podnieśli zarzuty:

1. Naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

art.1 ust.1 i 2 oraz art.15(1) ust.1 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy

obowiązującej orzeczeń sądowych wydanych w okresie okupacji

niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art.79§1 pkt 3

kodeksu handlowego w związku z art.13§1 kodeksu handlowego poprzez

przyjęcie, że wpis w rejestrze handlowym nr [...] J. B., jako osoby uprawnionej do reprezentowania spółki jest

ważny, a osoba ta jest uprawniona do reprezentowania spółki.

2. Naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik

sprawy, tj.:

3. - art.28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykazali interesu

prawnego uprawniającego ich do żądania podjęcia czynności przez organ

administracji, a zatem nie przysługuje im przymiot strony w postępowaniu,

* art.7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ działań zmierzających

do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz

dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

* art.75§1 k.p.a. oraz art.80 k.p.a. poprzez uznanie, że istotne w sprawie

okoliczności można udowodnić wyłącznie określonymi środkami

dowodowymi oraz bezzasadne odmówienie wiarygodności i mocy

dowodowej dokumentom przedkładanym w postępowaniu przez

skarżących, skutkujące przyjęciem, że:

* skarżący nie wykazali istnienia w umowie spółki zapisu, zgodnie z którym

spadkobiercy wspólników wstępują w ich prawa i obowiązki,

* skarżący nie wykazali następstwa prawnego po B. S. i W.

S. oraz ich sukcesorach.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli w szczególności, że:

- nie można zgodzić się z tezą, że dokumenty w postaci nieuwierzytelnionej

kserokopii z założenia nie mogą korzystać z mocy dowodowej, gdyż łatwo podlegają

sfałszowaniu,

- dokumenty przedkładane przez skarżących w postępowaniu administracyjnym były

weryfikowane w postępowaniu sądowym zakończonym postanowieniem Sądu

Okręgowego w K. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] lutego 2009 r., w którym Sąd

precyzyjnie opisał orzeczenia, które uznał za skuteczne na obszarze

Rzeczypospolitej Polskiej (ze wskazaniem ich dat, numerów spraw, oznaczeń sądów

wydających orzeczenia i ich przedmiotu), a postanowienie to złożono do akt sprawy

w oryginale,

- postępowania spadkowe, których przedmiotem objęte byłyby nieruchomości

położone w Polsce nie mogą być aktualnie prowadzone z uwagi na treść art.1108§2

k.p.c,

- brak jest w sprawie wyłącznej jurysdykcji krajowej przewidzianej dla spraw o prawa

rzeczowe na nieruchomości i o posiadanie nieruchomości, gdyż warunkiem

ustalenia, że w skład spadku po poprzednikach prawnych wnioskodawców wchodziła

nieruchomość położona w Polsce, musiałoby być stwierdzenie nieważności orzeczenia, którym ich własności tej nieruchomości pozbawiono,

- przesłanką jurysdykcji krajowej, czy też wyłącznej jurysdykcji w sprawach

spadkowych jest to, by w skład spadku wchodziła nieruchomość (prawa rzeczowe), a

taka okoliczność w realiach tej sprawy nie zachodzi tak długo, jak długo pozostaje w

obrocie zaskarżone orzeczenie administracyjne, odmienne stanowisko prowadziłoby

do powstania sytuacji "błędnego koła", w której polski sąd nie mógłby stwierdzić

nabycia spadku (wobec braku jurysdykcji krajowej), a spadkobierca nie posiadałby

legitymacji w żadnym postępowaniu prawnym, którego rezultat może dotyczyć praw

rzeczowych do rzeczy położonej w Polsce - ze względu na nieprzedłożenie

postanowienia spadkowego sądu polskiego,

niedopuszczalne jest działanie organu administracji, polegające na przyjęciu, że

jedynym dokumentem mogącym wykazać następstwo prawne po współwłaścicielu

znacjonalizowanej nieruchomości jest postanowienie spadkowe wydane przez polski

sąd powszechny,

dokonany w rejestrze handlowym wpis J. B. jako powiernika

spółki jest nieważny i pozbawiony skutków prawnych, a w konsekwencji osoba ta nie

jest legitymowana do działania w imieniu spółki w jakiejkolwiek sprawie, w

konsekwencji ostatnim wpisem ważnym i odpowiadającym rzeczywistemu stanowi

faktycznemu jest wpis z dnia [...] maja 1939 r., zgodnie z którym uprawnionym do reprezentowania spółki jest W. S.,

pomimo nieodnalezienia przez spadkobierców umowy spółki, a zatem pomimo

niemożności wykazania w sposób bezpośredni, że umowa ta przewidywała

możliwość wstępowania spadkobierców wspólników spółki jawnej w prawa i

obowiązki wspólników, istnienie takiej klauzuli należy przyjąć w związku z

przedłożeniem wniosku z dnia [...] maja 1939 r. o wpis do rejestru handlowego

spadkobierców B. S. oraz wyciągu pełnego z rejestru handlowego, z którego

wynika, że w dniu [...] maja 1939 r. wnioskodawcy zostali wpisani do rejestru w

charakterze jej wspólników, a wykreślona została B. S.,

organ administracji wykazał się w toku postępowania bierną postawą w zakresie

zbierania materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd rozpoznał skargę na decyzję Ministra Gospodarki na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. -zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art.157§3 k.p.a. odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji administracyjnej następuje w drodze decyzji. Z przepisu tego wynika, że wszczęcie tego rodzaju postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art.157§3 k.p.a., w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia tego postępowania z przyczyn podmiotowych bądź z przyczyn przedmiotowych. Do przyczyn podmiotowych należy zaliczyć w szczególności złożenie podania przez podmiot nie będący stroną w sprawie.

Słusznie organ odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczeń na wniosek skarżących, albowiem skarżący nie posiadają interesu prawnego w sprawie.

Zgodnie z art.28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podkreślić należy, że art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, a

mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązujący, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1559/06).

Trafnie uznał Minister, że źródłem interesu prawnego skarżących sprawie nie może być jedynie to, że skarżący są spadkobiercami wspólników spółki oraz że są spadkobiercami współwłaścicieli nieruchomości znacjonalizowanej wraz z majątkiem spółki.

Prawidłowość takiego stanowiska wynika - w odniesieniu do oceny skutków prawnych wynikających z faktu, że skarżący są spadkobiercami wspólników spółki -z nie budzącego zastrzeżeń założenia, że w sytuacji w której spółka jawna istnieje to wyłącznie ona, reprezentowana przez wspólników ma legitymację do żądania wszczęcia postępowania dotyczącego wzruszenia orzeczeń administracyjnych, dotyczących majątku tej spółki. Interes spadkobierców wspólników można uznać w tej sytuacji za realnie istniejący, niemniej ma on wymiar wyłącznie faktyczny.

Spółka, której przedmiotem był majątek znacjonalizowany orzeczeniami funkcjonowała w okresie obowiązywania kodeksu handlowego. Przepis art. 81 tego kodeksu stanowił, że spółka jawna może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Z kolei art.82 kodeksu stanowił, że rzeczy i prawa, wniesione tytułem wkładu, a także nabyte lub uzyskane dla spółki w jaki bądź sposób w czasie jej istnienia, stanowią majątek spółki.

Pomimo zatem, że spółka jawna była spółką osobową i nie posiadała osobowości prawnej, mogła samodzielnie występować w obrocie prawnym. W świetle art.83 kodeksu prawo do reprezentowania spółki posiadał każdy ze wspólników (§1). Umowa spółki mogła jednakże przewidywać, że wspólnik może być wyłączony od prawa reprezentowania spółki lub uprawniony do reprezentowania tylko łącznie z innym wspólnikiem lub prokurentem (§2).

W świetle powyższego skuteczne wywiedzenie, że źródłem interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczeń dotyczących majątku spółki jawnej może być następstwo prawne (spadkobranie) po wspólnikach spółki możliwe byłoby wyłącznie pod warunkiem wykazania, że spółka w sposób trwały nie może być stroną tego postępowania z uwagi na ustanie jej bytu prawnego.

Brak podstaw do uznania, że przesłanki te ziściły się w niniejszej sprawie.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wyciągu pełnego z Rejestru Handlowego [...] wynika, że spółka jawna Fabryka [...] nie została z tego rejestru wykreślona. Mając na uwadze, że wpis o wykreśleniu spółki jawnej z rejestru handlowego miał charakter konstytutywny przyjąć należy, że z formalnego punktu widzenia spółka ta w dalszym ciągu istnieje w obrocie prawnym.

Argumentacja skarżących, że byt prawny spółki ustał nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślić należy, że w art.112 kodeks handlowy wskazywał kilka przesłanek powodujących rozwiązanie spółki. Zgodnie z tym przepisem rozwiązanie spółki powodowały: 1) przyczyny, przewidziane w umowie spółki, 2) zgoda wszystkich wspólników, 3) ogłoszenie upadłości spółki, 4) śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości, 5) wypowiedzenie, 6) wyrok sądowy.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że nie każda okoliczność, która zgodnie z art. 112 była przesłanką powodującą rozwiązanie spółki musiała taki skutek faktycznie wywoływać. Art. 113 kodeksu stanowił, że spółkę uważa się za przedłużoną milcząco na czas nieograniczony, jeżeli mimo istnienia powodów rozwiązania, przewidzianych w umowie, prowadzi nadal swe czynności za zgodą wszystkich wspólników. Z kolei w świetle art.119§1 kodeksu pomimo śmierci lub upadłości wspólnika oraz pomimo wypowiedzenia, dokonanego przez wspólnika lub jego wierzyciela osobistego, spółka trwała nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli tak stanowiła umowa spółki lub pozostali wspólnicy tak się ułożyli.

Po drugie wskazać należy, że w świetle przepisów kodeksu nawet skuteczne rozwiązanie spółki jawnej nie prowadziło w sposób automatyczny do ustania jej bytu prawnego - Gdy zajdzie przyczyna rozwiązania spółki, odbywa się jej likwidacja, chyba że wspólnicy umówili się o inny sposób zakończenia działalności spółki (art.122§1). Likwidatorzy zakończą interesy bieżące spółki, ściągną wierzytelności, wypełnią zobowiązania i spieniężą majątek spółki zarówno ruchomy jak nieruchomy z wolnej ręki lub przez licytację publiczną. Nowe interesy mogą zawierać tylko wówczas, gdy to jest potrzebne do ukończenia dawnych (art.132§1). Ukończenie likwidacji zgłoszą likwidatorzy celem wykreślenia firmy z rejestru handlowego. W

przypadku rozwiązania spółki bez przeprowadzenia likwidacji obowiązek zgłoszenia ciąży na wspólnikach (art.139§1).

Bez wątpienia skarżący nie wykazali, że w niniejszej sprawie doszło do wykreślania spółki z rejestru.

Skarżący nie wykazali również, że skutecznie wstąpili w prawa wspólników spółki.

W świetle przepisów kodeksu handlowego ewentualność wstąpienia spadkobiercy wspólnika w prawa wspólnika spółki była uzależniona od uwzględnienia takiej ewentualności w umowie spółki. Wniosek taki wynika z art.114§1, zgodnie z którym jeżeli umowa spółki stanowi, że w razie śmierci wspólnika spółka ma istnieć nadal z jego spadkobiercami, a nie zawiera w tym względzie szczególnych postanowień, każdy spadkobierca może uzależnić swe pozostanie w spółce od przekształcenia spółki na spółkę komandytową i przyznania mu stanowiska komandytariusza. W razie uwzględnienia żądania spadkobiercy udział spadkodawcy, wykazany w ostatnim bilansie rocznym, albo przypadająca na danego spadkobiercę część tego udziału stanowi jego wkład oraz sumę komandytową. W przeciwnym razie spadkobierca może bez wypowiedzenia ustąpić ze spółki. Ustąpienie uskutecznia się przez zawiadomienie pozostałych wspólników lub wspólnika, uprawnionego do reprezentowania spółki.

Argumentacja, którą skarżący przedłożyli na rzecz tezy, że umowa spółki zawierała klauzulę wstąpienia spadkobiercy wspólnika w prawa wspólnika spółki jest z konieczności - wobec niezachowania się egzemplarza umowy - oparta o domniemania. Następstwo prawne jednego podmiotu po drugim nie może jednakże pozostawać w sferze domniemań, czy poszlak, musi bowiem zostać wykazane w sposób nie budzący wątpliwości w oparciu o wiarygodne i jednoznaczne podstawy. Standard ten musi być dochowany zwłaszcza w tych postępowaniach administracyjnych, w których -jak to ma miejsce w sprawie niniejszej - ich przedmiot przedstawia znaczną wartość materialną.

Skarżący winni w te sytuacji rozważyć ewentualność podjęcia działań mających na celu uporządkowanie statusu prawnego spółki. Zgodnie z art. 331§1 kodeksu cywilnego do jednostek organizacyjnych nie będących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. Zgodnie z art.42§1 i 2 k.c. jeżeli osoba prawna nie może

prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. O ewentualności zastosowania tego przepisu m.in. w stosunku do spółek jawnych wspomina się w doktrynie (Komentarz do art. 42 kodeksu cywilnego (Dz.U.64.16.93), teza 11 [w:] A. Kidyba (red.), K. Kopaczyńska-Pieczniak, E. Niezbecka, Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliński, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, LEX, 2009).

Skarżący muszą zatem wykazać w sposób jednoznaczny, że są wspólnikami spółki lub że spółka utraciła byt prawny, w związku z czym mogą wywodzić swój interes prawny z samego faktu bycia spadkobiercami wspólników.

W tej sytuacji nie ma zasadniczego znaczenia podniesiona w skardze kwestia badania ważności wpisu do rejestru handlowego osoby uprawnionej do reprezentowania spółki (J. B.). Nawet bowiem, gdyby okazało się, że osoba ta nie ma prawa do reprezentowania spółki, to w niczym nie polepsza to sytuacji procesowej skarżących, albowiem nie oznacza to automatycznie, że reprezentantami spółki są spadkobiercy, lub też że można uznać, że z uwagi na brak reprezentacji spółki legitymacja przechodzi na spadkobierców wspólników.

Jeżeli chodzi o ewentualność wywiedzenia interesu prawnego skarżących z faktu spadkobrania po współwłaścicielach nieruchomości znacjonalizowanej wraz majątkiem spółki, Sąd w pełni podziela stanowisko Ministra, że interesu tego nie da się wywieść w sytuacji, w której skarżący nie przeprowadzili przed polskim sądem postępowania spadkowego w odniesieniu do nieruchomości położonych w Polsce.

Zgodnie z art.1108 kodeksu postępowania cywilnego do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim lub miał miejsce zamieszkania bądź miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej (§1). Do jurysdykcji krajowej należą również sprawy spadkowe, jeżeli majątek spadkowy albo jego znaczna część znajduje się w Rzeczypospolitej Polskiej (§2).

Skarżący nie wystąpili o stwierdzenie nabycia spadku, a jedynie prognozują, że wszczęcie procedury nie doprowadzi do korzystnego rezultatu. Prognozę tę opierają na poglądzie wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2000 r., sygn. akt 804/2000, zgodnie z którym jurysdykcji sądów

polskich nie uzasadnia ekspektatywa odzyskania nieruchomości położonej w Polsce przez osobę nie mającą obywatelstwa polskiego.

W ocenie Sądu formułowanie takich obaw jest przedwczesne, w sytuacji gdy skarżący nie podjęli próby przeprowadzenia stosownej procedury. Dopiero ewentualne formalne potwierdzenie jej niedopuszczalności może być przesłanką do rozważenia innych źródeł interesu prawnego skarżących.

W tym kontekście podniesiona w skardze kwestia dokonania przez Ministra wadliwej oceny prawidłowości formy dokumentów składanych przez skarżących w postępowaniu sądowym nie ma wpływu na wynik sprawy.

Skarga nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.