Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 414/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 210 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 872 i art. 1025 par. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Dnia 6 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. na rzecz skarżącej kwotę 720,- (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. orzekł o wymierzeniu M. s. c. [...] kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach do gry poza kasynem gry.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano m. in. co następuje.

W dniu 7 października 2015 r. w sklepie [...] przy ul. [...] w [...] w toku kontroli funkcjonariusze Urzędu Celnego w L. ujawnili dwa automaty do gry. W drodze eksperymentu procesowego przeprowadzono gry kontrolne wykazujące, że są to automaty, na których można uzyskać wygrane pieniężne lub rzeczowe, a gra zawiera element losowości.

Postanowieniem z [...] września 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. z urzędu wszczął wobec M. s. c. [...] postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na dwóch automatach poza kasynem gry.

Postanowieniem z [...] września 2016 r. organ ten uznał za dowód kopię ramowej umowy dzierżawy powierzchni lokalu (k. 27-28 akt adm.).

W aktach adm. znajduje się ponadto m. in.:

- pismo adw. [...] z uwierzytelnionym odpisem pełnomocnictwa szczególnego dla tego adwokata (w imieniu spółki M. s.c. [...] udzieliła go D. K.),

- umowa spółki cywilnej z 1 grudnia 1994 r. (k. 57-59 akt adm.) z aneksami z 30 grudnia 2010 r. (k. 55 akt adm.) i 22 sierpnia 2013 r. (k. 56 akt adm.),

- wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dotyczący W. K. (k. 61 akt adm.), z którego wynika, że 31 marca 2016 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej,

- akt zgonu W. K. (zmarł 21 sierpnia 2013 r.).

Zgodnie z § 14 umowy spółki z 1 grudnia 1994 r. w przypadku śmierci wspólnika spółka trwa nadal, a spadkobiercy wspólnika wejdą do spółki na jego miejsce. W takim wypadku spadkobiercy wskazują spółce jedną osobę, która będzie wykonywała ich prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozostały wspólnik może sam podejmować wszelkie czynności w zakresie prowadzenia spółki.

Po śmierci wspólnika W. K. 21 sierpnia 2013 r. następnego dnia (tj. 22 sierpnia 2013 r.) sporządzono aneks do umowy spółki z 1 grudnia 1994 r. Zgodnie z nim W. K. posiadał 40% udziału w spółce, a jego spadkobiercami są jego dzieci: D. K. i W. K. W. K., przystępując do spółki, zgodził się na warunki określone w umowie spółki z 1 grudnia 1994 r. z późniejszymi aneksami, a - jak już wyżej wskazano - 31 marca 2016 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej.

Decyzją z [...] maja 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.), dalej: "o.p.", w zw. z art. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Jako stronę w decyzji organu odwoławczego, w odróżnieniu decyzji organu pierwszej instancji, oznaczono nie M. s. c. [...], lecz D. K. i W. K., będących w dniu kontroli wspólnikami M. s. c. [...].

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że zebrany materiał dowodowy uzasadnia orzeczenie o wymierzeniu D. K. i W. K. kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach do gry poza kasynem gry.

W skardze wniesionej przez D. K. stwierdzono, że M. s. c. [...] nie istnieje od 31 marca 2016 r., a wymierzenie kary nie ma podstaw w świetle przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, polegające braku wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie oznaczenia strony.

Decyzja powinna zawierać oznaczenie strony (art. 210 § 1 pkt 3 o.p.), co pozwala na ustalenie jej adresata. Potraktowanie jako adresata decyzji podmiotu nie będącego stroną w sprawie jest wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności (art. 247 § 1 pkt 5 o.p.).

Stroną w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry może być nie tylko osoba fizyczna, osoba prawa, ale również jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, czyli także spółka cywilna (por.: akapit 4 pkt 6.3 uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GPS 1/16 - dostępna na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Organ pierwszej instancji oznaczył jako stronę M. s. c. [...], zaś organ odwoławczy - osoby fizyczne: D. K. i W. K., będące w dniu kontroli wspólnikami tej spółki.

Jak wynika z akt adm. (k. 57) spółka, którą organ pierwszej instancji oznaczył jako stronę, powstała 1 grudnia 1994 r. Umowę spółki zawarły cztery osoby: W. K., W. K., M. K. i A. K. W spółce zachodziły przekształcenia podmiotowe: od 31 grudnia 2010 r. wspólnikiem przestał być M. K. (k. 55 akt adm.), a 21 sierpnia 2013 r. zmarł W. K. Ponadto, 31 marca 2016 r., przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, W. K. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej (k. 61 akt adm.). Brak informacji o wspólniku A. K.

Organ pierwszej instancji jako stronę oznaczył M. s. c. [...]. W świetle powyższych danych, w szczególności wobec śmierci wspólnika W. K., organ ten nie uzasadnił jednak wystarczająco swej decyzji w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 872 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej: "K.c.", można zastrzec, że spadkobiercy wspólnika wejdą do spółki na jego miejsce. W wypadku takim powinni oni wskazać spółce jedną osobę, która będzie wykonywała ich prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozostali wspólnicy mogą sami podejmować wszelkie czynności w zakresie prowadzenia spraw spółki. Ostatnie zdanie tego artykułu stanowi o pozostałych wspólnikach. Oznacza to, że spółka może trwać mimo śmierci jednego ze wspólników, ale tylko wtedy, gdy poza wspólnikiem, który zmarł, spółkę tworzy co najmniej dwóch wspólników. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uznał, że spółka trwa mimo tego, że po śmierci W. K. jedynym wspólnikiem pozostała D. K.

Niezależnie od powyższego należy podnieść, że w aktach sprawy:

- nie ma dokumentu, z którego wynikałoby następstwo prawne po W. K.; zgodnie art. 1025 § 2 K.c. z domniemywa się, że spadkobiercą jest osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia; stosownie do art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. nr 189, poz. 1158 ze zm.) zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabyci spadku; brak tego rodzaju dokumentu nie daje podstaw do stwierdzenia, że D. K. i W. K. są spadkobiercami W. K.;

- nie ma dokumentów wykazujących przekształcenia podmiotowe w spółce dotyczące wspólnika:

- A. K. - była ona jedną z czterech osób zawierających umowę spółki z 1 grudnia 1994 r.; wiadomo jedynie, że W. K. zmarł, M. K. wycofał się ze spółki, a W. K. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej; brak natomiast informacji, czy i na jakich zasadach A. K. przestała być wspólnikiem;

- D. K. - nie była ona podpisana pod umową spółki, a z akt wynika, że wyraziła zgodę na wystąpienie M. K. ze spółki, a później (31 maja 2015 r.) podpisała umowę dzierżawy części lokalu umożliwiającą zainstalowanie urządzeń do gier.

Organ odwoławczy, utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w mocy, nie tylko nie wyjaśnił powyższych okoliczności, ale uznał, że stroną jest inny podmiot: nie M. s. c. [...], lecz D. K. i W. K., będących w dniu kontroli wspólnikami M. s. c. [...]. Czyniąc to nie zawarł w uzasadnieniu swej decyzji jakichkolwiek wyjaśnień w tym zakresie, naruszając art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 1 pkt 3 o.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a.").

W tej sytuacji przedwczesne byłoby nie tylko merytoryczne odniesienie się do zarzutu skargi naruszenia przepisów prawa materialnego, ale również do jednoznacznego wskazania strony, wobec której organ prowadzi postępowanie.

Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji ustali kolejne przekształcenia podmiotowe zachodzące w M. s.c. [...] od daty jej powstania, w tym skutek prawny śmierci wspólnika W. K. dla istnienia M. s.c. [...] i oceni walor prawny aneksu z 22 sierpnia 2013 r. do umowy spółki z 1 grudnia 1994 r. Jeżeli uzna, że spółka trwa mimo śmierci W. K., stanowisko swe wyczerpująco uzasadni i ustali jego spadkobierców na podstawie stosownych dokumentów.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I. sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt II. sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy. Na zasądzone koszty składa się kwota w wysokości 720 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.