Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 748/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 pkt 1,  art. 26
journal: Dz.U. 2009 nr 84 poz 712
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity
article: art. 44 ust. 3 pkt 1,  art. 184,  art. 207
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25  art. 2 ust. 7,  art. 60,  art. 70 ust.  1 i 2
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 1 ust. 2,  art. 4 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka, sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 29 maja 2014r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu środków dofinansowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Zarząd Województwa, pełniący zgodnie z art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (j.t. Dz. U. z 2009r., Nr 84, poz. 712 ze zm., dalej jako z.p.p.r.) funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-2013 (dalej jako IZ), po rozpoznaniu wniosku T. C. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" (dalej jako beneficjent, strona, skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu i terminu od którego nalicza się odsetki oraz sposobu zwrotu środków finansowych przeznaczanych na projekt pn. Dywersyfikacja działalności "[...]" poprzez budowę profesjonalnego zakładu fryzjerskiego i odnowy biologicznej, realizowanej na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia "[...]", utrzymał w mocy decyzję administracyjną Nr "[...]" z dnia "[...]" zobowiązującą beneficjenta do zwrotu środków w kwocie 204.728,99 zł wraz z należnymi odsetkami.

Jako podstawę prawną wydania ww. decyzji wskazano art. 207 ust. 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013r. poz. 885 ze zm., dalej jako u.f.p.), art. 46 ust 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa (j.t. Dz. U. z 2013r. poz. 596 ze zm., dalej u.s.w.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013r. poz. 267, dalej jako kpa).

W uzasadnieniu wskazano, że przeprowadzona w dniu 18 października 2012r. przez Agencję (dalej jako IP II) kontrola na miejscu realizacji projektu wykazała znaczne rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym zakupionych i okazanych przez beneficjenta narzędzi i urządzeń a przedstawioną w rozliczeniu, we wniosku o płatność dokumentacją księgową. Następnie po złożeniu wyjaśnień i zastrzeżeń do raportu z kontroli przez beneficjenta, w dniu 4 marca 2013r. przeprowadzono ponowną kontrolę projektu, w wyniku której stwierdzono, że zastrzeżenia zawarte w raporcie z kontroli z dnia 18 października 2012r. nie zostały usunięte. Pojawiły się bowiem wątpliwości czy sprzęt i urządzenia okazane przez beneficjenta kupione w ramach realizacji projektu odpowiadają przedmiotom wyszczególnionym w części D-4 wniosku o dofinansowanie oraz czy wartość poszczególnych przedmiotów jest adekwatna do cen zawartych w fakturach zakupu. W celu wyjaśnienia powyższych wątpliwości IP II powołała rzeczoznawcę, który na podstawie wizji lokalnej z dnia 11 marca 2013r. wskazał na niezgodność ilościową i jakościową kupionych środków w stosunku do przestawionych dokumentów księgowych. W trakcie identyfikacji przedmiotów stwierdzono, że w zdecydowanej większości nie zgadzają się producenci, nazwy i typy narzędzi i urządzeń w stosunku do przedstawionych faktur. Zauważono też dużą ingerencję w nazwy identyfikowanych środków trwałych poprzez samodzielne naklejanie znaków firmowych celem dopasowania do informacji zawartych w fakturach oraz brak wielu tabliczek znamionowych. Stwierdzono także znaczące rozrzuty wartości zakupionych środków w stosunku do cen przedstawionych w fakturach. Tym samym IP II uznała, że przedstawione przez beneficjenta do rozliczenia faktury poświadczają nieprawdę co do typu/marki urządzeń oraz ich rzeczywistej wartości. Zawyżenie cen zakupu o kwotę co najmniej 151.727,52 zł miało zdaniem IP II na celu uzyskanie nienależnego dofinansowania w kwocie co najmniej 60.539,28 zł (39 % przeszacowanej kwoty). W konsekwencji czego IP II pismem z dnia 28 marca 2013r. przesłała beneficjentowi oświadczenie o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie bez wypowiedzenia. Jednocześnie złożyła zawiadomienie do Prokuratury o podejrzenie popełnienia przestępstwa, tj. wyłudzenia dofinansowania przez beneficjenta.

Następnie IP II pismem z dnia 4 kwietnia 2013r. wezwała beneficjenta do zwrotu wypłaconych na podstawie wniosków o płatność kwot nienależnie pobranego dofinansowania w wysokości 204.728,99 zł wraz z należnymi odsetkami.

IP II zgodnie z systemem realizacji RPO przekazała sprawę do IZ celem podjęcia czynności zmierzających do odzyskania środków, tj. do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu wraz z należnymi odsetkami.

IZ w zaskarżonej decyzji ustosunkowując się do zarzutu strony, iż realizacja I części projektu (wybudowanie profesjonalnego zakładu fryzjerskiego i odnowy biologicznej) nie może stanowić podstawy do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia i obowiązku zwrotu całości przyznanej dotacji na mocy § 18 ust. 2 pkt 1 i 7 umowy o dofinansowanie, wskazała, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Organ nie kwestionuje bowiem prawidłowości realizacji projektu w zakresie wybudowania profesjonalnego zakładu fryzjerskiego i odnowy biologicznej. IP II miała uprawnienia do rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu w związku z ustalonymi nieprawidłowościami nawet, jeśli dotyczyły one realizacji jego części, a tym samym mogła żądać zwrotu całości kwoty dofinansowania. Wynika to wprost z zapisów § 18 ust. 2 pkt 1 i 7 umowy o dofinansowanie projektu. Dowody potwierdzające zaistnienie powyższych okoliczności znajdują się w aktach sprawy (m.in. opinia rzeczoznawcy, zdjęcia, faktury). W związku z faktem, że działanie beneficjenta miało na celu uzyskanie nienależnego dofinansowania oraz doprowadziło do wykorzystania środków niezgodnie z planowanymi wydatkami w ramach projektu IP II mogła rozwiązać umowę o dofinansowanie, a następnie żądać zwrotu wypłaconych środków w całości, na podstawie § 18 ust. 3 i § 16 ust. 9. Dodatkowo podniesiono, że w chwili obecnej w zawiązku z zachowaniem beneficjenta prowadzone jest postępowanie karne.

Odnosząc się do zarzutu, iż uprawnienie żądania zwrotu całości dotacji nie wynika z powołanego przez Zarząd art. 207 u.f.p. ani z treści § 8 ust. 1 umowy o dofinansowanie wskazano, że beneficjent składając wniosek o dofinansowanie zobligowany jest do podpisania oświadczenia zobowiązującego do utrzymania trwałości projektu przez okres 3 lat liczonych od daty zakończenia realizacji projektu. Obowiązek ten wynika z art. 57 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE L Nr 210 ze zm., dalej jako rozporządzenie 1083). Transpozycję powyższego zapisu stanowi również treść § 16 ust. 9 zawartej z beneficjentem umowy o dofinansowanie, zaś zgodnie z zapisem § 16 ust. 6 umowy o dofinansowanie beneficjent zobowiązuje się do niewykonywania zasadniczej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia 1083. Jednocześnie § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie nakłada na beneficjenta obowiązek realizacji projektu z należytą starannością, co oznacza m.in. jego realizację w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcia celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie. Rozwiązanie umowy o dofinansowanie, z przyczyn leżących po stronie beneficjenta, skutkuje brakiem utrzymania wskaźników produktu i rezultatu w okresie trwałości projektu. Zmiana warunków realizacji projektu stanowi przesłankę naruszającą trwałość projektu. W ocenie organu beneficjent przedstawiając do rozliczenia faktury poświadczające nieprawdę co do typu/marki oraz rzeczywistej wartości urządzenia w celu uzyskania nienależytego dofinansowania, realizował projekt niezgodnie z umową o dofinansowanie, przepisami prawa oraz procedurami właściwymi dla RPO na lata 2007-20013, co doprowadziło do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, a w konsekwencji nie utrzymania celów projektu (produktów i rezultatów) założonych we wniosku o dofinansowanie oraz wypełniło przesłanki definicji nieprawidłowości. Zrefundowanie wydatków przewidzianych na realizację projektu, w którym nie została zachowana trwałość, spowodowało szkodę w budżecie ogólnym UE. To zaś skutkowało rozwiązaniem umowy o dofinansowanie i koniecznością wszczęcia procedury odzyskiwania środków. W zawiązku z tym, iż podstawowym obowiązkiem beneficjenta jest utrzymanie trwałości projektu, rozwiązanie umowy niweczy to założenie, a przekazane dofinansowanie podlega bezwzględnemu zwrotowi. Działanie beneficjenta wyczerpało przesłankę nieprawidłowości zdefiniowaną w art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083, w konsekwencji czego doszło do naruszenia art. 57 ust. 1 rozporządzenia 1083, tj. zasady trwałości i wystąpienia rzeczywistej szkody, polegającej na otrzymaniu nieuzasadnionego dofinansowania przez beneficjenta.

Tym samym organ uznał, że beneficjent pobrał środki w sposób nienależyty, naruszający procedury tj. § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie oraz pkt 5.7. Wytycznych w sprawie kwalifikowalności wydatków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 – 2013 do konkursu "[...]", co spowodowało rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, a tym samym obowiązek zwrotu środków zgodnie z § 18 ust. 3 i § 16 ust. 9 umowy o dofinansowanie . Beneficjent naruszając trwałość projektu doprowadził do wykorzystania środków z naruszeniem procedur, tj. § 16 ust. 8 umowy o dofinansowanie. Natomiast treść § 8 ust. 1 umowy o dofinansowanie rzeczywiście przewiduje zwrot środków w całości lub części, w zależności od zakresu i przyczyn uchybienia. Jednak w przedmiotowej sprawie zastosowanie znalazł § 18 ust. 3 i § 16 ust. 9 umowy o dofinansowanie.

W ocenie organu beneficjent błędnie cytuje zapisy § 18 ust. 3 umowy. Zdaniem IZ, IP II miała bowiem uprawnienie do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, a zatem mogła żądać zwrotu całości dofinansowania.

Organ wskazał, że celem sporządzenia opinii rzeczoznawcy była ocena zgodności zakresu przedmiotowego i ilościowego zrealizowanych przez beneficjenta zakupów z dokumentacją finansową dostarczoną do rozliczenia projektu. Na jej podstawie stwierdzono znaczne niezgodności ilościowe i jakościowe w stosunku do przedstawionych dokumentów księgowych. Przedstawiono zestawienie wyceny kilku wybranych urządzeń o najwyższej wartości wg faktur, z którego wynika, iż nastąpiło wielokrotne zawyżenie cen zakupu. Podkreślono, że rozbieżność cenowa sprzętu zawnioskowanego i zakupionego będzie istniała zawsze z uwagi na fakt, iż są to różne marki, a ich ceny porównywano w jednym dniu. Jednak w sprawie dokonano wyceny tylko kilku głównych urządzeń, natomiast niezgodność typu/marki występuje w przypadku większości sprzętu, który był poddany oględzinom. W ocenie organu rozważanie kwestii, czy opinia rzeczoznawcy odzwierciedla realną wartość zakupionego sprzętu czy też nie , nie jest zasadna w sytuacji, gdy zakupiony przez beneficjenta sprzęt nie jest tożsamy ani ze sprzętem wykazanym w przedłożonych przez beneficjenta fakturach, ani ze sprzętem ujętym w części D-4 wniosku o dofinansowanie. Tym samym strona przedstawiła w toku wykonywanych czynności w ramach realizacji projektu niezgodne z wnioskiem o dofinansowanie i nieprawdziwe, poświadczające nieprawdę dokumenty w celu uzyskania dofinansowania, co zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 1 i 7 umowy skutkowało jej rozwiązaniem.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego mało przejrzystego wyboru oferty organ wskazał, że jest on bezpodstawny. W zapytaniu ofertowym beneficjent zastosował różne kryteria wyboru oferty, w stosunku do firmy A oraz B była to "cena", "obsługa serwisowa" oraz "przejrzystość negocjacji", zaś w odniesieniu do firmy C wskazał "cenę" oraz "jakość". Tymczasem zgodnie z zapisami § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie w przypadku niepodlegania przez beneficjenta przepisom ustawy z dnia 29 stycznia 2009r. Prawo zamówień publicznych (tj. Dz. U. z 2007r. Nr 223, poz. 1655 ze zm.) lub braku jej zastosowania ze względu na wartość zamówienia nie przekraczającą kwoty obligującej beneficjenta do stosowania ustawy, beneficjent przy wyłanianiu wykonawcy dla usług, dostaw lub robót budowlanych, w ramach realizowanego projektu – jest zobowiązany do wyboru wykonawcy w oparciu o najbardziej korzystną ekonomicznie i jakościowo ofertę, przestrzegania przy wyborze wykonawcy i wydatkowaniu środków prawa wspólnotowego i krajowego m.in. w zakresie zapewnienia zasad przejrzystości, jawności, ochrony uczciwej konkurencji, swobody przepływu kapitału, towarów, dóbr i usług oraz równości szans wykonawców na rynku ofert (...), dołożenia wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności przy wyłanianiu przez beneficjenta wykonawcy (...). Beneficjent podpisując przedmiotową umowę wyraził zgodę na stosowanie wobec niego jej postanowień, zatem nieuzasadnione jest tłumaczenie, iż z uwagi na brak doświadczenia nie wiedział, że powinien zastosować te same kryteria do wszystkich potencjalnych oferentów.

Ustosunkowując się do zarzutu strony, iż nie tuszowała ona oryginalnej nazwy sprzętu, z uwagi na umieszczenie naklejek obok jej właściwej nazwy organ wskazał, że na podstawie opinii rzeczoznawcy słusznie stwierdzono ingerencję beneficjenta w nazwy identyfikowanych środków trwałych poprzez samodzielne naklejanie znaków firmowych celem dopasowania do informacji zawartych w fakturach oraz brak wielu tabliczek znamionowych. Niepodważalnym dowodem na powyższe było zestawienie wyników identyfikacji środków trwałych oraz zdjęcia z wizji lokalnej. W ocenie IZ działanie to w konsekwencji doprowadziło do rozwiązania umowy na podstawie § 18 ust. 2 pkt 1 i 7 umowy o dofinansowanie.

Odnosząc się do uzasadnienia prawnego wskazano, że materialnoprawną podstawę zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich stanowią przepisy art. 207 u.f.p. IZ w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustaliła, że stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie wypełnia dyspozycję normy art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p i środki uzyskane przez beneficjenta podlegają zwrotowi wraz z odsetkami. Beneficjent przy realizacji projektu naruszył również procedury określone w art. 184 u.f.p. i § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie oraz pkt 5.7. Wytycznych, co spowodowało rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, a tym samym obowiązek zwrotu środków zgodnie z § 18 ust. 3 oraz § 16 ust. 9 umowy o dofinansowanie. Beneficjent naruszając trwałość projektu doprowadził do wykorzystania środków dofinansowania z naruszeniem procedur, tj. § 16 ust. 8 umowy o dofinansowanie.

Dodatkowo wskazano, że niniejszy stan faktyczny wypełnia również dyspozycję normy art. 207 ust. 1 pkt 1, 2, 3 u.f.p., gdyż środki publiczne przekazane beneficjentowi w zakresie, w jakim wykorzystał je na sfinansowanie zakupów sprzecznie z wnioskiem o dofinansowanie zostały pobrane niezgodnie z przeznaczeniem i procedurami, a także nienależnie z uwagi na ich uzyskanie w wyniku przedstawienia dokumentów poświadczających nieprawdę. Wydając decyzję w I instancji organ nie przywołał ani w jej sentencji, ani w uzasadnieniu prawnym dyspozycji art. 207 ust. 1 pkt 1 i 3 u.f.p., jednak zdaniem organu II instancji uchybienie to miało charakter formalny i nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy.

Przedmiotowa decyzja zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne opisane w art. 107 § 1 kpa, jej uzasadnienie spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa, została również podpisana zgodnie z zasadami reprezentacji określonymi w art. 46 ust. 2a u.s.w. oraz została wydana z zasadami zawartymi w art. 35, 36 i 10 § 1 kpa.

Powyższą decyzję IZ zaskarżyła T. C., reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu: opinii rzeczoznawcy F. G. z dnia 4.10.2013r. na okoliczność użyteczności i funkcjonalności zakupionych przez skarżącą urządzeń, wyciągu z rachunku bankowego za okres 30.01.2012r. do 29.02.2012r. nr "[...]" na okoliczność dokonania przez skarżącą zapłaty za zakupione urządzenia w kwocie wskazanej na fakturach.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania:

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy i wszechstronnego rozpatrzenia materiału zgromadzonego w sprawie,

- art. 75 § 1 kpa poprzez dopuszczenie i uwzględnienie dowodu z wadliwej opinii rzeczoznawcy,

- art. 10 § 1 kpa poprzez niedoręczenie skarżącej opinii i brak pouczenia o możliwości wniesienia zastrzeżeń,

- art. 107 kpa poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa,

- art. 6, 7, 8, 9 kpa poprzez niezastosowanie;

2. przepisów prawa materialnego:

- art. 44 ust. 3 pkt 1 u.f.p. poprzez niezastosowanie, a przez to nie uwzględnienie przy ocenie zasadności rozwiązania umowy bez wypowiedzenia okoliczności, iż skarżąca dokonała wydatków w sposób celowy z zachowaniem zasad uzyskania najlepszych efektów,

- § 5 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania poprzez niezastosowanie,

- art. 207 u.f.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ błędnie przyjął, że IP II miała prawo do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, gdyż skarżąca przedstawiła do rozliczenia faktury poświadczające nieprawdę co do typu, marki urządzeń oraz ich rzeczywistej wartości. Tezę tą organ wysnuł wyłącznie w oparciu o treść opinii rzeczoznawcy, której jednak zgodnie z art. 75 kpa nie można traktować jako dowodu w sprawie gdyż:

- w opinii brak jest jednoznacznego wniosku o niezgodności zakresu przedmiotowego i ilościowego zakupionego sprzętu z dokumentacją finansową dostarczoną do rozliczenia projektu,

- wskazane w rubryce "uwagi" – uwagi biegłego w żaden sposób nie wskazują na nieprawidłowości mogące skutkować uprawnieniem do rozwiązania umowy,

- opinia nie wskazuje z jakiego źródła biegły czerpał materiał porównawczy, jednakże jak się zdaje jedynym źródłem informacji był internet,

- biegły nie dokonał wyceny urządzeń, brak bowiem w opinii wskazania przyjętej metody wyceny i materiału porównawczego,

- z treści opinii wynika jedynie, że biegły wybiórczo i nierzetelnie prześledził jedynie na stronach internetowych ceny sprzętu podobnego typu,

- nie wskazano też w opinii czy podane ceny uwzględniają koszt dostawy, montażu, obsługi gwarancyjnej, szkoleń pracowników,

- wycena wartości urządzeń powinna być dokonana wg daty zakupu, nie zaś kontroli, bowiem między tymi dwoma zdarzeniami nastąpił znaczny upływ czasu, co ma ogromne znaczenie, bowiem rynek tego typu sprzętu rozwija się bardzo szybko w zakresie rozwiązań technologicznych, a sprzęt znacznie traci na wartości,

- w opinii nie wskazano czy analizowano ceny urządzeń nowych, czy używanych.

Organ nie miał zatem podstaw do uznania, że przedstawione przez skarżącą faktury poświadczały nieprawdę co do rzeczywistej wartości zakupionego towaru. Nadto skarżąca zapłaciła za zakupiony sprzęt cenę, która wynikała z faktur, na co przedłożyła dowód w postaci potwierdzeń przelewu, czego organ nie kwestionował.

W jej ocenie bezpodstawne jest także twierdzenie jakoby przedstawione przez skarżącą do rozliczenia projektu faktury poświadczały nieprawdę co do typu urządzeń. Przede wszystkim to sprzedawca wystawia fakturę i to on wskazuje nazwę zakupionego towaru. Nadto rozporządzenie w § 5 ust. 1 pkt 7 jako obligatoryjną treść wskazuje nazwę bądź rodzaj towaru. Oznacza to, że jest możliwe wskazanie na fakturze ogólnej nazwy towaru. Taką też nazwą posłużył się sprzedawca w przypadku m.in. kapsuły z sauną. Także wskazane przez skarżącą we wniosku o dofinansowanie nazwy miały charakter typu nie zaś urządzenia o konkretnej nazwie handlowej nadanej przez producenta. Ponadto pojęcie wydatku kwalifikowanego, na który powołuje się organ należy interpretować przez pryzmat postanowień umowy, w tym § 9 pkt 7, zgodnie z którym wiodącym kryterium oceny zgodności realizacji projektu z wnioskiem jest funkcjonalność oraz zachowanie parametrów, a nie nazwa. Tym samym organ uznał bezpodstawnie, że sprzęt nie jest tożsamy ze wskazanym w dokumentacji. Zarówno z przepisów jak i umowy nie wynika obowiązek spójności nazw handlowych. Na marginesie zarzucono, iż niezgodnie z art. 107 kpa jest wskazywanie w uzasadnieniu decyzji jako podstawy prawnej całego aktu prawnego.

Nie może być też mowy o ingerencji w nazwy identyfikowanych środków trwałych poprzez samodzielne naklejanie znaków firmowych. Nazwy – typy urządzeń zostały doklejone przez skarżącą wyłącznie do celów inwentaryzacyjnych sprzętu, o czy poinformowano na początku kontroli. Oryginalne znaki firmowe nie zostały zaklejone. Nie miało więc miejsca tuszowanie oryginalnej nazwy.

Instytucja Prowadząca nie miała podstaw do rozwiązania umowy powołując się na § 18 ust. 7 umowy, albowiem przedłożone przez skarżącą faktury nie były nieprawdziwe, podrobione ani też przerobione, czy też poświadczające nieprawdę. Organ nie dysponuje prawomocnym wyrokiem stwierdzającym powyższe fakty, dlatego też wszelkie twierdzenia w tym zakresie są nieudowodnione i bezpodstawne.

Nie było też podstaw do rozwiązania umowy powołując się na § 18 ust. 1 umowy. Skarżąca nie wykorzystała przekazane jej środki na inny cel niż określony w projekcie, niezgodnie z umową, przepisami prawa lub procedurami właściwymi dla programu. Skarżąca dokonała wydatków w sposób celowy z zachowaniem zasad uzyskania najlepszych efektów zgodnie z nakazem wypływającym z art. 44 ust. 3 pkt 1 u.f.p., czego organ nie wziął pod uwagę.

Z uwagi na upływ czasu między złożeniem wniosku, a jego realizacją część z zawnioskowanego sprzętu nie była już dostępna, co można zakwalifikować jako czynnik siły wyższej, o której mowa w § 21 umowy. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakupione wyposażenie niewątpliwie spełnia tożsame funkcje i posiada parametry nie gorsze ( a nawet lepsze) niż zawnioskowany asortyment. Cały projekt został zrealizowany w całości. Niewątpliwie osiągnięte zostały cele projektu, w tym wskaźnik na poziomie produktu, rezultatu oraz zatrudnienia.

Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem organu, że zastosowanie różnych kryteriów w zapytaniu ofertowym dotyczącym zakupu wyposażenia zakładu fryzjerskiego i odnowy biologicznej, stanowiło naruszenie procedur pozwalających na rozwiązanie umowy. Różnica kryteriów dotyczyła tylko jednej oferty. We wszystkich ofertach dominującym kryterium stanowiła cena. Okoliczność ta nie miała zatem wpływu na naruszenie zasad przejrzystości, jawności, ochrony uczciwej konkurencji, na które powołuje się organ.

IP II rozwiązała umowę o dofinansowanie i zażądała zwrotu całej kwoty przyznanej dotacji, tymczasem organ nie kwestionuje realizacji I części tj. wybudowania profesjonalnego zakładu fryzjerskiego i odnowy biologicznej. Zatem nie ma podstaw do żądania zwrotu dotacji za wykonany prawidłowo projekt w części I. Nawet w sytuacji przyjęcia, że skarżąca wykorzystała część dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, organ mógł na podstawie § 8 ust. 1 umowy o dofinansowanie żądać zwrotu jedynie dotacji – tej części co do której zgłasza zastrzeżenia i której skarżąca nigdy nie otrzymała. Organ niezasadnie wywodzi żądanie zwrotu całości dotacji z przepisu art. 207 u.f.p. Przepis ten reguluje procedurę zwrotu środków publicznych, nie stanowi zaś materialnoprawnej podstawy zwrotu.

Organ nigdy nie poinformował skarżącej podczas tworzenia projektu i jego konsultowaniu, że niecelowe a wręcz szkodliwe jest wpisywanie szczegółowych symboli planowanego sprzętu. Dopiero po realizacji projektu i jego kontroli kontrolujący wskazali, że nie potrzebne było tak szczegółowe opisywanie istniejących wówczas nazw na rynku. Organ nie poinformował również skarżącej jakie konsekwencje mogą się wiązać z określeniem nazw planowanych do zakupu urządzeń, co było jego obowiązkiem.

Dodatkowo wskazano, że organ powinien prowadzić postępowanie w taki sposób by pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa, a nadto do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. To wszystko spowodowało, że organ naruszył zasady postępowania określone w art. 7, 8 i 9 kpa.

W odpowiedzi na skargę IZ podtrzymała swoje stanowisko oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację i wniosła o oddalenie skargi.

Dodatkowo wskazała, że w obecnym stanie nic nie wiadomo, aby skarżąca kwestionowała w postępowaniu przed sądem powszechnym zasadność i zgodność z prawem złożonego oświadczenia woli IP II w zakresie wypowiedzenia umowy o dofinansowanie projektu. Na mocy § 2 ust. 2 umowy o dofinansowanie skarżąca realizując projekt zobowiązuje się do realizacji projektu zgodnie ze złożonym wnioskiem o dofinansowanie oraz w oparciu o Harmonogram rzeczowo-finansowy przedkładany do IP II przed podpisaniem umowy. Jakiekolwiek zmiany we wniosku o dofinansowanie projektu mogą się odbywać wyłącznie na zasadach jasno i klarownie opisanych w § 16 i 17 umowy. W myśl § 16 ust. 1 beneficjent realizujący projekt chcąc dokonać jakichkolwiek koniecznych zmian dotyczących realizacji projektu np. dokonania zakupu innych urządzeń niż te wskazane we wniosku o dofinansowanie, zobowiązany jest do ich zgłoszenia w formie pisemnej do IP II przed ich wprowadzeniem i nie później niż na 30 dni przed planowanym zakończeniem finansowym realizacji projektu. Zmiany wymagają zgody IP II i dokonania zmiany umowy w formie pisemnego aneksu do umowy. Z § 17 ust. 1 i 2 umowy jednoznacznie wynika zaś, że zmiany w treści umowy wymagają zachowania formy aneksu do umowy pod rygorem nieważności. Tak samo zmiany w załącznikach do umowy wymagają formy aneksu do umowy pod rygorem nieważności. Kwestią bezdyskusyjną jest to, że nigdy pomiędzy stroną skarżącą a IP II nie doszło do zawarcia aneksu na mocy którego doszłoby do zmian we wniosku o dofinansowanie projektu odnośnie przyzwolenia na zmianę urządzeń tam wymienionych.

Na rozprawie sąd dopuścił dowód z postanowienia Prokuratury Rejonowej z dnia "[...]" o umorzeniu śledztwa w sprawie przedłożenia w 2012r. nierzetelnych dokumentów dotyczących zakupu sprzętu stanowiącego wyposażenie salonu fryzjersko-kosmetycznego "[...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy , że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. w D.U. z 14.03.2012r., poz. 270 , cyt. dalej jako p.p.s.a. ), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji obejmuje zarówno prawidłowość stosowania przepisów postępowania, jak i zgodność z przepisami prawa materialnego. Tylko prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne umożliwiają prawidłową subsumcję stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym , że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego . Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji .

Przedmiotem zaskarżenia i oceny jest wydana przez instytucję zarządzającą (Zarząd Województwa) decyzja, utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję tej instytucji , zobowiązującą beneficjentkę ( skarżącą T. C.) do zwrotu środków finansowych przeznaczonych na realizację projektu finansowanego z udziałem środków europejskich wraz z odsetkami. Była to decyzja wydana w postępowaniu regulowanym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz szczegółowymi przepisami cytowanej wyżej ustawy o finansach publicznych i ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju . Zastosowanie miały także wskazane w decyzji przepisy unijnych aktów prawnych. Oceniając ogólnie sprawę od strony procesowej , należy więc stwierdzić , że decyzja powinna odpowiadać wszystkim zasadom postępowania administracyjnego , w tym w szczególności zasadzie prawdy obiektywnej ( art.7 kpa) , zasadzie pogłębiania zaufania do organów państwa ( art.8 kpa) i zasadzie przekonywania (art. 11 kpa) , czyniąc zadość obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego (art. 77§1 kpa) oraz regułom postępowania dowodowego , w tym zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Natomiast uzasadnienie decyzji powinno spełniać wymogi przewidziane w art.107 § 1 - 3 kpa .

W ocenie sądu zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przedstawionymi zasadami , a przy jej wydaniu nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Uzasadnienie decyzji w pełni odpowiada wymogom , zawierając prawidłowo ustalony stan faktyczny , obszerną ocenę prawną przyjętych ustaleń , odniesienie się do zarzutów strony ( beneficjentki) . Nie są więc zasadne zarzuty skargi w tym zakresie . W szczególności zauważenia wymaga przy tym , że skarga nie wskazała bliżej okoliczności , które świadczyłyby o naruszeniu w postępowaniu zasady zaufania i informowania ( art. 8 i 9 kpa ). Stwierdzenia o braku informowania skarżącej o konsekwencjach szczegółowego opisu w projekcie nazw planowanych do zakupu urządzeń i sprzętów , niezależnie od oceny ich zasadności w świetle zasad udziału w konkursie , nie mogą odnosić się do badanego przez sąd postępowania administracyjnego . Sporządzenie , zgłoszenie i przyjęcie projektu do dofinansowania miało bowiem miejsce w procedurze oceny projektu i kwalifikowania go do dofinansowania . Ten etap nie jest przedmiotem rozpatrywanej sprawy .

Jak już wspomniano skarga dotyczy decyzji instytucji zarządzającej w przedmiocie określenia kwoty przypadających do zwrotu środków finansowych przeznaczonych na realizację projektu zgłoszonego przez skarżącą . Środki te wypłacane były skarżącej , jako beneficjentce Regionalnego Programu Operacyjnego 2006-2013 , na podstawie umowy zawartej z nią przez instytucję pośredniczącą , tj. Agencję. Umowa zawarta była w dniu "[...]" i była następnie czterokrotnie aneksowana . W umowie określono szczegółowo zasady realizacji , prawa i obowiązki stron , konsekwencje naruszeń i nieprawidłowości . Umowa ta została skutecznie rozwiązana bez wypowiedzenia przez instytucję pośredniczącą na podstawie § 18 ust. 2 pkt 1 i 7 umowy . Te postanowienia umowy dawały podstawę do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia wobec stwierdzenia nieprawidłowości polegających na wykorzystaniu przekazanych środków "na cel inny niż określony w projekcie lub niezgodnie z umową oraz przepisami prawa lub procedurami właściwymi dla Programu" bądź na złożeniu w ramach realizacji Projektu "nieprawdziwych , podrobionych , przerobionych lub poświadczających nieprawdę albo niepełnych dokumentów i informacji w celu uzyskania dofinansowania w ramach niniejszej umowy ". W § 18 ust. 3 umowy przewidziano natomiast skutek rozwiązania umowy , tj. obowiązek zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami .

Wskazanie powyższych okoliczności związanych z treścią umowy i faktem jej rozwiązania ma w sprawie znaczenie tylko w zakresie związanym z ustaleniami faktycznymi , które legły u podstaw zaskarżonej decyzji . Wskutek rozwiązania umowy skarżąca przestała bowiem być osoba uprawnioną do otrzymywania dofinansowania ze środków Programu Operacyjnego , a więc utraciła status beneficjentki Programu . Fakt ten stanowi element stanu faktycznego zaskarżonej decyzji . Decyzja ta ( jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia "[...]") wydana została na podstawie art. 207 ust. 1 u. f. p i ta decyzja jest przedmiotem kontroli sądowej . Przedmiotem tej kontroli nie jest i nie może być rozwiązanie umowy i towarzyszące temu rozwiązaniu okoliczności ( vide wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012r. , sygn. akt II GSK 732/11 ; dostępny w bazie www.orzeczeniansa.gov.pl ) . W konsekwencji nie można przyjąć jako zasadne zarzutów skargi co do przesłanek faktycznych i prawnych oraz zasadności rozwiązania umowy .Przepisy obowiązującej ustawy o finansach publicznych nie uzależniają ani wszczęcia ani też wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu środków od rozwiązania umowy o dofinansowanie. W tym aspekcie bez znaczenia dla rozstrzyganej sprawy jest podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 44 ust. 3 pkt 1 u.f.p. , oparty na tezie , że podstaw do rozwiązania umowy nie było , gdyż wydatki dokonane zostały w sposób celowy , oszczędny i efektywny .

Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów skargi , wskazać należy, że unormowania regulujące zasady zwrotu środków przekazywanych z programów operacyjnych na dofinansowanie projektów zawarte są zarówno w prawie krajowym , jak i wspólnotowym . Aktem prawa wspólnotowego, mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie , jest w szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego , Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 ( opub. w Dz.U.UE L z dnia 31 lipca 2006r.; dalej jako rozporządzenie nr 1083/2006 , rozporządzenie sektorowe ). Z treści uregulowań tego rozporządzenia wynika , że za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę odpowiedzialne są państwa członkowskie . Do tych państw należy zapobieganie , wykrywanie i korygowanie nieprawidłowości oraz odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności ( art. 70 ust. 1 rozporządzenia sektorowego ) . Skuteczność realizacji przez państwa procedur odzyskiwania środków finansowych , które zostały wypłacone beneficjentom ma znaczenie dla konsekwencji , które obciążają to państwo . Zgodnie z art. 70 ust. 2 cyt . rozporządzenia , w przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom przez państwo członkowskie , państwo to odpowiada za zwrot tych kwot do budżetu Unii , jeżeli zostanie stwierdzone , że straty te powstały z jego winy lub niedbalstwa z jego strony . Natomiast w sytuacji , gdy państwo członkowskie uchyla się od odzyskania środków finansowych wydatkowanych nieprawidłowo , Komisja może wnieść do Trybunału Sprawiedliwości UE skargę na naruszenie przez to państwo zobowiązań traktatowych ( art. 258 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej) lub zawiesić termin płatności okresowych ( art. 92 ust. 1 lit. c rozporządzenia sektorowego ). Szczegółowe zadania instytucji zarządzającej określa art. 60 cyt. rozporządzenia , który stanowi , że instytucja ta m.in. " odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami , a w szczególności za : a/ zapewnienie , że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz , że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji ; b/ weryfikację, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz , że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi .

Przepisy unijne nie definiują pojęć "kwota nienależna " czy "kwota podlegająca zwrotowi". Posługują się pojęciem " nieprawidłowości" , wprowadzonym rozporządzeniem Rady ( WE , EURATOM ) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ( Dz. U. UE. L. 1995.312.1; dalej jako rozporządzenie horyzontalne ) . Zgodnie z art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia , nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego , wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego , które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach , które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów , które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot , albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem . W świetle tego przepisu , do uznania , że wystąpiła nieprawidłowość nie jest konieczne faktyczne wystąpienie uszczerbku finansowego w budżecie Unii , a wystarczy sama możliwość jego wystąpienia. Nie ma przy tym wątpliwości , że - w świetle orzecznictwa TSUE- pojęcie "nieprawidłowość" odnosi się do naruszenia zarówno praw unijnego , jak i prawa krajowego.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia horyzontalnego każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych nienależnie lub bezprawnie uzyskanych . Stosownie do art. 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia , procedury odnoszące się m.in. do stosowania środków administracyjnych ( w tym mieści się zobowiązanie do zwrotu kwot pieniężnych ) będą podlegały prawu państw członkowskich , z zastrzeżeniem wymogów prawa wspólnotowego.

Na podstawie przedstawionych wyżej w rozporządzeniu horyzontalnym przesłanek zdefiniowano "nieprawidłowość" w rozporządzeniu sektorowym na potrzeby realizacji programów operacyjnych , uwzględniając specyfikę polityki spójności przez przyjęcie , że naruszenie przepisów prawa unijnego może dotyczyć wyłącznie wydatkowej strony budżetu UE , co następuje poprzez sfinansowanie lub groźbę sfinansowania nieuzasadnionego wydatku. Wyraźnie definiuje to art. 2 pkt 7 cyt. rozporządzenia 1083/2006 , stanowiąc , że " nieprawidłowość" to jakiekolwiek naruszenie przepisu praw wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego , które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego ".

Z zacytowanych unormowań obu rozporządzeń unijnych , wynika zatem , że istotą nieprawidłowości jest niezależna od winy bezprawność , polegająca na naruszeniu norm praw unijnego lub krajowego. Do organu krajowego należy przy tym określenie normatywnego wzorca zachowania i ocena , czy zachowania podmiotu gospodarczego stanowiły jego naruszenie oraz czy i jakie zastosować sankcje . Jedną z możliwych konsekwencji nieprawidłowości jest odpowiedzialność administracyjna .

W krajowym porządku prawnym zasady realizacji programów operacyjnych określa cyt. wyżej ustawa z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ( dalej jako u.z.p.p.r.) . Zadania instytucji zarządzającej określone zostały szczegółowo w art. 26 . W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma wynikające z art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. nałożone na tę instytucję zadanie " odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi , w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań , o której mowa w przepisach o finansach publicznych". Aktem prawnym , który zawiera takie przepisy o finansach publicznych jest , mająca zastosowanie w niniejszej sprawie , ustawa z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych ( dalej jako u.f.p.).

Mając na uwadze powyższe , sądowa kontrola w niniejszej sprawie może więc być dokonywana tylko odnośnie do zaskarżonej decyzji administracyjnej . Jak wspomniano, decyzja ta została wydana na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p. , który stanowi , że : " W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są:

1/ wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem ,

2/ wykorzystywane z naruszeniem procedur , o których mowa w art. 184,

3/ pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych , liczonymi od dnia przekazania środków , w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji , o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy , z zastrzeżeniem ust. 8 i 10 ." Zacytowany przepis stanowi materialnoprawną podstawę decyzji . W ramach sprawowanej przez sąd kontroli badaniu podlega więc , czy prawidłowo ustalone zostały wymienione w przepisie przesłanki zwrotu dofinansowania i czy ustalone przez organ okoliczności dawały podstawę do wydania zaskarżonej decyzji .

Przed dokonaniem tej oceny wspomnieć należy , że zachowane zostały proceduralne wymogi wynikające z art. 207 ust. 8 i 10 u.f.p. Po rozwiązaniu umowy , instytucja pośrednicząca wezwała skarżącą do zwrotu wypłaconych kwot . Skarżąca nie dokonała zwrotu , a wniosła o przesunięcie terminu spłaty lub rozłożenie jej na raty. W tej sytuacji konieczne stało się wszczęcie przez instytucję zarządzającą postępowania administracyjnego celem wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin , od którego nalicza się odsetki ( art. 207 ust. 9 u.f.p.) .

Postępowanie to przeprowadzone zostało zgodnie z cytowanymi na wstępie przepisami kodeksu postępowania administracyjnego . W szczególności nie można zgodzić się z zarzutami skargi co do naruszenia art. 75 § 1 kpa, zgodnie z którym "jako dowód należy dopuści wszystko , co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy , a jednocześnie nie jest sprzeczne z prawem " . Zarzut ten skarżąca podnosi w związku z opinią rzeczoznawcy "[...]", który na zlecenie instytucji pośredniczącej (IP) dokonał oględzin sprzętów i wyposażenia oraz ustalał ich wartość dla potrzeb ustalenia stanu rzeczywistego wobec stwierdzenia w trakcie kontroli IP , że skarżąca uzyskała środki na zakup innych urządzeń niż faktycznie zakupiła . Rzeczoznawca ten nie był więc powoływany jako biegły w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez instytucję zarządzającą ( IZ) . Natomiast instytucja zarządzająca , właśnie zgodnie z art. 75 § 1 kpa , mogła czynić ustalenia także przy uwzględnieniu opinii tego rzeczoznawcy , dokonując jej oceny w ramach wymogu wyczerpującego rozważenia całego zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Nadmienić przy tym należy , że skarżąca była informowana o dokonywanych oględzinach , zapoznana została z ustaleniami i opinią rzeczoznawcy . Czynności rzeczoznawcy utrwalone zostały na fotografiach i w opinii pisemnej . Wynikało z nich niewątpliwie , że skarżąca wykazała w fakturach zakup urządzeń innych i droższych niż faktycznie to miało miejsce . Dla potrzeb sprawy nie było przy tym istotne precyzyjne ustalenie wartości wszystkich sprzętów i urządzeń , stanowiących wyposażenie zakładu ale bezstronne stwierdzenie faktów świadczących o naruszeniu umowy . Sama skarżąca faktów ustalonych przez rzeczoznawcę oraz wcześniej przez kontrolę nie kwestionowała .

W ocenie sądu IZ prawidłowo ustaliła , że zachodzą przewidziane w cyt. art. 207 ust. 1 u.f.p. przesłanki zwrotu dofinansowania . W szczególności nie budzi wątpliwości , że skarżąca pobrała środki nienależnie ( art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. ) . Zebrany materiał dowodowy , w tym omawiana wyżej opinia rzeczoznawcy , wyniki kontroli IP , dokumentacja fotograficzna jednoznacznie wskazują , że występowały rozbieżności pomiędzy typami , nazwami i producentami urządzeń opisanych we wniosku o dofinansowanie oraz harmonogramie realizacji a stanem rzeczywistym i dokumentacją księgową . Celem dopasowania nazw do wykazanych w fakturach , na urządzeniach umieszczono samowolnie nalepki i znaki firmowe nieodpowiadające rzeczywistym producentom , typom i nazwom urządzeń . Faktury opiewały na zakup urządzeń ( sprzętów) innych i o wartości wyższej niż w rzeczywistości . Szczególnie drastyczne rozbieżności wskazane zostały w tabeli na str. 7 decyzji na przykładzie kilku wybranych urządzeń . Wynika z niej , że skarżąca wykazała w fakturach zakup urządzeń o wartości ponad 178. 102 zł , a w rzeczywistości zainstalowane urządzenia miały wartość ok. 26 .237 zł . W wyniku tego działania uzyskiwała dofinansowanie nienależne i niezgodnie z częścią D-4 wniosku o dofinansowanie ( Planowane wydatki w ramach projektu ) . Działanie takie stanowiło niewątpliwie rażący przykład naruszenia prawa , wykluczający skarżącą z kręgu podmiotów korzystających z dofinansowania z funduszy europejskich . Naruszeniem przepisów o ochronie znaków towarowych i praw producentów było także naklejanie na sprzętach oznaczeń i nazw niezgodnych z rzeczywistością .

W świetle powyższych rozważań całkowicie bezzasadne są zarzuty skargi co do braku podstaw do przyjęcia ustaleń w omawianym tu zakresie . Opieranie tych zarzutów na treści § 5 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom , wystawiania faktur i sposobu przechowywania oraz listy towarów i usług , co do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług( D.U. nr 68, poz. 360 ; przywołane w skardze bez podania miejsca publikacji i z niepełnym tytułem) jest całkowicie nieuzasadnione . Przepisy te wydane zostały w innych celach ( dot. podatku VAT) i w żadnej mierze nie upoważniają do poświadczania w fakturze nieprawdy . Zauważenia wymaga przy tym , że skarżąca w istocie rzeczy nie zaprzecza faktowi zakupu i wyposażenia zakładu w inne niż w dokumentacji i fakturach urządzenia . Utrzymuje bowiem , że zakupione sprzęty, jakkolwiek inne , nie odbiegają od zaplanowanych funkcji i celów , niektóre są nawet lepsze, a niektóre z planowanych do zakupu sprzęty nie były już na rynku osiągalne więc zastąpiła je innymi Po ustaleniach kontroli IP , skarżąca , nie kwestionując ówczesnych ustaleń , wnosiła o przedłużenie terminu zwrotu lub rozłożenie na raty kwot uzyskanych niezgodnie z prawem .

Wskazania także wymaga , że do ustalenia przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. nie jest konieczne stwierdzenie wyrokiem , że faktury były nieprawdziwe , a więc , że ich wystawienie stanowiło przestępstwo . Takiego wymogu nie ma w cyt. przepisie . Pogląd zaprezentowany w tym względzie w skardze jest więc niezasadny. Ustaleniu organu nie przeczy nadto treść postanowienia prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia "[...]", z którego dowód uzupełniający dopuszczono na rozprawie na wniosek pełnomocnik skarżącej ( k. 127 akt sąd.) . Postanowieniem tym umorzono postępowanie karne w sprawie w przedmiocie przestępstwa z art. 297 § 1 kk . Z treści uzasadnienia wynika jednak niewątpliwie , że faktury poświadczały nieprawdę co do rzeczywiście dostarczonych sprzętów i urządzeń i że skarżąca była tego świadoma i nawet prosiła o wystawianie dokumentów zgodnie z zatwierdzonym projektem ( wnioskiem o dofinansowanie ) . Organ z ramach swego postępowania , mając na względzie zapisy umowy oraz obowiązki w zakresie kontroli prawidłowości wykorzystywania przyznanego dofinansowania , uprawniony był do oceny działań skarżącej jako uzasadniających żądanie zwrotu środków . Wspominano juz wyżej , że wina nie jest przesłanką decyzji o zwrocie na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p.

W zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej , instytucja zarządzająca odwołuje się do postanowień umowy o dofinansowanie jako kryterium oceny działań beneficjentki i ustalenia przesłanek zwrotu dofinansowania. Takie stanowisko IZ jest w ocenie sądu zgodne z prawem i znajduje oparcie w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. , który nawiązuje do treści art. 184 uf.p.. Przesłanką zwrotu środków jest bowiem ich wykorzystanie z naruszeniem procedur , które określone zostały w art. 184 ust. 1 u.f.p. Przepis ten stanowi , że "wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków , o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i3 , są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi obowiązującymi przy ich wykorzystaniu". W świetle utrwalonego w tym względzie orzecznictwa sądowego nie budzi wątpliwości , że ustawodawcy nie chodziło wyłącznie o procedury uregulowane powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Pod pojęciem " inne procedury " rozumieć należy także postanowienia umowy o dofinansowanie . Naruszenie tych postanowień może zatem rodzić obowiązek zwrotu przyznanych środków ( vide wyroki NSA : z dnia 19 czerwca 2012r. , sygn. akt II GSK 732/11 i z dnia 9 stycznia 2014r. , sygn. akt II GSK 1546/12 ; dostępne w bazie internetowej ).

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia "[...]" szczegółowo wskazują , które z postanowień umowy zostały przez beneficjentkę naruszone . Są to m.in. postanowienia określające :

- obowiązek realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie oraz w oparciu o "Harmonogram rzeczowo-finansowy" przedłożony przed podpisaniem umowy ( § 2 ust. 2 umowy ) ;

- ponoszenia wydatków z należytą starannością przy uwzględnieniu zasad celowości , rzetelności , racjonalności i oszczędności, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami , w sposób zapewniający prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów zakładanych we wniosku ( § 4 ust. 3 umowy) ;

- dokonywania zmian w projekcie zgodnie z wymogami określonymi w § 16 i 17 umowy ( § 2 ust. 2 w zw. z § 17 i § 17 umowy ) , a więc w szczególności po pisemnym zgłoszeniu i uzyskaniu zgody instytucji pośredniczącej ;

- wyłanianie wykonawcy usług , dostaw lub robót budowlanych w oparciu o najbardziej korzystną ekonomicznie i jakościowo ofertę , przestrzegania przy wyborze wykonawcy i wydatkowaniu środków prawa wspólnotowego i krajowego , w tym reguł zapewnienia przejrzystości , jawności , ochrony uczciwej konkurencji , swobody przepływu kapitału , towarów , dóbr i usług oraz równości szans wykonawców , dochowanie bezstronności i obiektywności , a także dokumentowanie czynności związanych z wyłanianiem wykonawców ( § 11 ust. 2 umowy ) .

Decyzje obszernie i wszechstronnie przedstawiły okoliczności wskazujące na naruszenie przez skarżącą tych postanowień umowy . W ocenie sądu stanowisko organu jest trafne i zgodne ze wskazanymi wyżej regułami postępowania . Trafnie zatem organ ustalił , że działania beneficjentki stanowiły naruszenie procedur , o których mowa w art. 207 ust. 2 pkt 2 u.f.p. , co dawało podstawę do rozwiązania umowy oraz orzeczenia o zwrocie środków.

Odnosząc się do zarzutów skargi sformułowanych w związku z tymi ustaleniami i ocenami organu , stwierdzić należy , że są one niezasadne. W szczególności nie można przyjąć stanowiska skarżącej , jakoby wystawienie faktur na sprzęty ( urządzenia) inne niż rzeczywiście zakupione nie stanowiło naruszenia umowy i prawa . Jak już wyżej wskazano , skarżąca dokonała zakupu urządzeń , które nie zgadzały się jakościowo, przedmiotowo , ilościowo i wartościowo z wnioskiem i stanem rzeczywistym. Błędne jest w ocenie sądu twierdzenie , że dopuszczalne było zakupienie dowolnego sprzętu spełniającego funkcje i parametry sprzętu wskazanego we wniosku i że podstawę do takiego twierdzenia stanowi § 9 ust. 7 i 8 umowy . Dopuszczenie w tych postanowieniach umowy możliwości zbycia środka trwałego nabytego ze środków dofinansowania i zastąpienia go innym o analogicznych funkcjach i parametrach niegorszych od sprzedanego nie dotyczy sytuacji , gdy beneficjentka dokonuje zakupu innego sprzętu od początku . Nie było bowiem wymiany zakupionego sprzętu na inny. Nadto w § 9 ust. 7 umowy wprost zapisany jest wymóg uzyskania na taka wymianę zgody instytucji pośredniczącej . Takiej zgody skarżąca nie miała , gdyż o nią w ogóle nie występowała.

W swoim działaniu skarżąca całkowicie ignorowała również postanowienia cyt. wyżej § 16 i § 17 umowy , które określają zasady zmian w projekcie . Zgodnie z tymi zasadami , warunkiem dokonania jakichkolwiek zmian realizowanego projektu konieczne jest zgłoszenie ich w formie pisemnej przed ich wprowadzeniem i nie później niż na 30 dni przed planowanym zakończeniem finansowym realizacji , a zmiany wymagają zgody IP i zmiany umowy aneksem . Podobnej formy wymagają zmiany załączników do umowy. Niewątpliwe jest , że do zawarcia takich aneksów nie doszło , a skarżąca nie zgłaszała do IP propozycji koniecznych zmian w wymaganym trybie . Zauważenia wymaga przy tym , że powoływanie się w skardze na niemożność zakupienia niektórych sprzętów z powodu niedostępności ich na rynku jako skutek "siły wyższej" przewidziany w § 21 umowy jest ewidentnie sprzeczne z definicją tego pojęcia . Definicje tę zawiera umowa w § 1 pkt 25 .

Sąd nie podziela także poglądu skarżącej , że zastosowanie przez nią różnych kryteriów w zapytaniu ofertowym na zakup wyposażenia zakładu nie stanowiło naruszenia procedur wyłaniania dostawcy. Stanowisko organu jest w tym zakresie trafne i zgodne z postanowieniami § 11 ust. 2 umowy oraz art. 44 u.f.p. Bezsporne jest , że skarżąca w kierowanych ofertach wskazała niejednakowe kryteria wyboru . Do firm A i B podała kryteria "cena" , " obsługa serwisowa" oraz " przejrzystość negocjacji" . Natomiast w zapytaniu do firmy C podał tylko dwa kryteria , tj . "cena" i " jakość". Nie ulega wątpliwości ,że takie działanie stanowiło naruszenie zasady równych szans i ochrony równej konkurencji . Nie ma przy tym znaczenia , że różnica dotyczyła tylko jednej z firm i że dominującym kryterium była cena .

W skardze sformułowany został także zarzut naruszenia § 8 ust. 1 umowy w związku z art. 207 u.f.p. Zdaniem skarżącej nawet gdyby przyjąć , że część dofinansowania wykorzystano bez zachowania procedur lub część dofinansowania pobrano nienależnie , to organ mógłby żądać jedynie zwrotu tej części , co do której zgłoszone są zastrzeżenia i której nie otrzymała . Art. 207 u.f.p. nie stanowi bowiem podstawy materialnoprawnej zwrotu , a tylko reguluje procedurę zwrotu środków .

Z takim stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić . Co do charakteru art. 207 ust. 1 u.f.p. wskazano już wyżej , że stanowi on materialnoprawną podstawę orzeczenia o zwrocie . Skarga nie wskazuje jednostek redakcyjnych całego unormowania w art. 207 , który zawiera 13 ustępów , z których część ma niewątpliwie charakter procesowy lub mieszany .

Do kwestii zastosowania § 8 ust. 1 i dopuszczalności żądania zwrotu tylko części środków organ odniósł się obszernie w pkt II uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zawarto w nim podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia , wskazując na fakt skutecznego rozwiązania umowy bez wypowiedzenia ( na podstawie § 18 ust.2 pkt 1 i 7) umowy . W takiej sytuacji zastosowanie miało postanowienie § 18 ust. 3 umowy , zgodnie z którym beneficjent zobowiązany jest do zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami . W zapisie tym nie dopuszcza się zwrotu części środków co jest konsekwencją skutków takiego rozwiązania umowy . Najistotniejszym skutkiem jest bowiem pozbawienie statusu beneficjenta z powodu poważnych naruszeń prawa i procedur oraz przedstawienia nieprawdziwych lub poświadczających nieprawdę dokumentów i informacji . Stosownie do zapisu umowy, a także wykonując przedstawione wyżej obowiązki instytucji zarządzającej w zakresie kontroli nad wykorzystywaniem środków programów operacyjnych i odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych , organ obligowany był do orzeczenia o zwrocie całej kwoty . Powołany przez skarżącą § 8 ust. 1 umowy nie dotyczy sytuacji po rozwiązaniu umowy . Wydając na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p. decyzję o zwrocie organ prawidłowo objął decyzją całą kwotę . Nadmienić przy tym należy, że skarżąca otrzymała dofinansowanie na jeden całościowy projekt . Nieprawidłowości stwierdzone w fazie wyposażania wybudowanego zakładu rzutują na ocenę realizacji całego projektu . W pkt II uzasadnienia zaskarżonej decyzji IZ obszernie wskazała wszystkie przesłanki przemawiające za określeniem obowiązku zwrotu całej kwoty dofinansowania , trafnie przywołując także konsekwencje wynikające z naruszenia zasady trwałości projektu . Zasada ta miała zastosowanie nie tylko z mocy art. 57 ust.1 rozporządzenia 1083/2006 ale także wobec zapisu § 16 ust. 8 umowy . Nieprawidłowe działania skarżącej , które doprowadziły do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia , skutkowały złamaniem wspomnianej zasady.

Na rozprawie oddalono wniosek skarżącej o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z opinii rzeczoznawcy sporządzonej na jej zlecenie . W ocenie sądu dopuszczenie takiego dowodu byłoby niedopuszczalne w świetle art.106 § 3 p.p.s.a. W postępowaniu sądowoadministracyjnym z zasady nie przeprowadza się postępowania dowodowego . Wyjątkowo , jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania , sąd może ( nie ma obowiązku ) dopuścić dowody uzupełniające ale tylko z dokumentów . Oczywistym jest , że te uzupełniające dowody powinny mieć związek z badaniem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji . W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko , że opinia biegłego jest innym środkiem

dowodowym niż dowód z dokumentu ( vide: wyroki NSA : z dnia 11.12 . 2011r. , sygn. akt II OSK 1445/11; z dnia 22.06.2012r. , sygn. akt II FSK 2466/10 ; z dnia 14.09.2012r. , sygn akt I GSK 1722/11) .

Mając na względzie powyższe sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa . Na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzec więc należało jak w sentencji wyroku.