Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1114/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 153, art. 141 par. 4, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 127 par. 3, art. 138 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 24 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2008 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ... lutego 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników; 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. uchyla decyzję z dnia ... czerwca 2006 r. znak ....


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 12 marca 2008 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez S. T., jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z ... lutego 2008 r. znak: ... utrzymująca w mocy decyzje: z ... stycznia 2006 r. znak: ... oraz z ... czerwca 2006 znak: ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 23 sierpnia 2005 r., uzupełnionym następnie pismem z 15 grudnia 2005 r., S. T. wystąpił do Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) w B. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną, zdrowotną (niepełnosprawność) oraz rodzinną, wskazując, iż po śmierci brata jest osobą samotną. Zaznaczył, że otrzymywane świadczenie socjalne pozwala mu na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych.

Decyzją nr ... z ... stycznia 2006 r. Prezes KRUS powołując w podstawie prawnej art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), dalej powoływanej jako: u.u.s.r., umorzył zadłużenie S. T. w części, która nie była zabezpieczona wpisem hipoteki przymusowej na nieruchomości należącej do Wnioskodawcy tj. w kwocie ... zł (w tym należność główna ... zł) stanowiącej zadłużenie za okres ... r. Jednocześnie organ odmówił umorzenia zadłużenia w części zabezpieczonej hipoteką przymusową za okres ... r. w kwocie należności głównej ... zł.

W dniu 8 lutego 2006 r. (pismo z 7 lutego 2006 r.) S. T. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy domagając się umorzenia zaległości w całości. Podniósł, iż jest osobą niepełnosprawną od urodzenia, KRUS nigdy nie informował go o możliwości uzyskania renty socjalnej, zaś on sam nigdy nie korzystał z żadnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Powyższy wniosek nie został rozpoznany, gdyż równocześnie Strona złożyła odwołanie do sądu powszechnego od decyzji KRUS z ... grudnia 2005 r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników z dniem 1 stycznia 2005 r.

W dniu 24 maja 2006 r. wpłynęło do KRUS kolejne pismo S. T. zawierające prośbę o umorzenie zaległości w całości. Wnioskodawca po raz kolejny wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną.

Decyzją nr ... z ... czerwca 2006 r. Prezes KRUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, której kwota w dniu wpływu wniosku wynosiła ... zł i dotyczyła okresu ... r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż o odmowie umorzenia zadecydował fakt, iż należność jest zabezpieczona wpisem hipoteki.

W dniu 4 sierpnia 2006 r. Strona złożyła w KRUS pismo, w którym opisując swoją trudną sytuację życiową wniosła o umorzenia zaległych należności w całości.

Decyzją nr ... z ... września 2006 r. Prezes KRUS działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a." oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., nie umorzył należności. W uzasadnieniu stwierdził, iż nie zostały znalezione żadne nowe okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od powyższej decyzji S. T. wskazał, iż decyzja Prezesa KRUS o odmowie umorzenia należności jest dla niego krzywdząca, gdyż z uwagi na trwałe kalectwo żyje w skrajnym ubóstwie i nie jest w stanie spłacić jakiegokolwiek zadłużenia. Ponadto zaznaczył, że nigdy nie korzystał z żadnych świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego, nawet w sytuacji, gdy mu się należały w związku ze śmiercią brata. Dodał, że pozostaje na rencie socjalnej, co oznacza, że w przyszłości nie będzie korzystał z przedmiotowych świadczeń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 26 lipca 2007, sygn. akt V SA/Wa 331/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, iż narusza ona przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 8, 11, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, iż organ orzekający w sposób nieprawidłowy potraktował pismo Wnioskodawcy złożone 24 maja 2006 r. (k. 135 akt admin.) jako nowy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, podczas gdy nadal nierozpoznany był środek odwoławczy od decyzji Prezesa KRUS z ... stycznia 2006 r. (omyłkowo Sąd wskazał datę decyzji: ... stycznia 2006 r.), tj. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 7 lutego 2006 r. Sąd zauważył, iż w aktach brak jest dowodu, że Skarżący wniosek ten cofnął. Za błędne Sąd uznał zatem postępowanie Prezesa KRUS, który wniosek dotyczący tożsamego zadłużenia za tożsamy okres potraktował jako wszczynający postępowanie od początku przed zakończeniem już prowadzonego.

Następnie Sąd wskazał, iż decyzja Prezesa KRUS z ... września 2006 r. narusza w sposób istotny art. 138 § 1 k.p.a. bowiem, jakkolwiek wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc w trybie odwoławczym, zawiera rozstrzygnięcie niezgodne z normą tego przepisu. W rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji odmówiono umorzenia należności, podjęto więc rozstrzygnięcie, jakie zostało zastrzeżone dla organu I instancji. Tymczasem przepis art. 138 § 1 k.p.a. w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, jakie rozstrzygnięcia mogą być wydane przez organ odwoławczy - i tak, może on wydać decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie I instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Zatem niedopuszczalne jest wydanie w trybie odwoławczym decyzji orzekającej co do meritum, bez uprzedniego uchylenia decyzji I instancji, podobnie jak niedopuszczalne jest, nawet po uchyleniu decyzji organu I instancji, wydanie rozstrzygnięcia takiego samego, jakie było wydane w zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie Prezes KRUS wydał decyzję o identycznym rozstrzygnięciu jak zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej.

Ponadto Sąd wskazał, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem ogranicza się w zasadzie wyłącznie do stwierdzenia, że organ orzekający przeanalizował ponownie sytuację Skarżącego i nie znalazł nowych okoliczności mających wpływ na zmianę decyzji. W uzasadnieniu brak jest natomiast rozważań Prezesa KRUS dotyczących oceny sytuacji majątkowej Skarżącego koniecznej do zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego, regulujących kwestię umorzenia zaległości z tytułu składek. Skoro zaskarżona decyzja nie oddaje pełnej oceny sprawy i nie obrazuje, jakimi względami kierował się Prezes KRUS przy podjęciu rozstrzygnięcia, to nie można uznać, iż odmowa umorzenia należności była oparta na właściwych przesłankach, mieszczących się w ramach uznania administracyjnego. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, noszące wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego, jest - zdaniem Sądu - w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Sąd zaznaczył, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu, poza koniecznością wyeliminowania powyższych wadliwości w rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, należy - zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a. - zagwarantować Skarżącemu przed wydaniem decyzji możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek ten w kontrolowanym postępowaniu nie został dochowany. Ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno natomiast dać jasny obraz motywów rozstrzygnięcia, zwłaszcza w zakresie tego, jak Prezes KRUS ocenia sprawę.

W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, po rozpoznaniu wniosku S. T. z 8 lutego 2006 r. i 4 sierpnia 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego od decyzji z ... stycznia 2006 r. znak: .... oraz z ...czerwca 2006 znak: ..., decyzją z ... lutego 2008 r. znak: ... Prezes KRUS, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., postanowił utrzymać w mocy zaskarżone decyzje.

W uzasadnieniu wskazał, iż S. T. posiada gospodarstwo rolne o pow. ... ha (... ha przeliczeniowych), co uzasadnia obowiązek opłacania składek na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Powstałe zadłużenie na koncie płatnika zostało zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomości rolnej.

Podkreślił, iż w wyniku przeprowadzonej wizytacji w gospodarstwie Wnioskodawcy ustalono, iż prowadzi on w dalszym ciągu działalność rolniczą, z której uzyskuje nieznaczne dochody. Dodatkowo otrzymuje rentę socjalną w kwocie ... zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie ... zł. W latach ... pobierał zasiłek celowy łącznie w kwocie ... zł. Od 2004 r. korzysta z opłat obszarowych z tytułu prowadzenia działalności rolniczej, wypłacanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odpowiednio w wysokości ... zł za rok 2004, ... z za rok 2005 oraz ... za rok 2006. Z uzyskiwanych dochodów opłaca podatek rolny. Istniejące warunki mieszkaniowe nie spełniają wprawdzie przyjętych norm społecznych, jednak - zdaniem organu - Wnioskodawca nie jest pozbawiony możliwości ich poprawy. Mimo niepełnosprawności ruchowej nie wymaga on pomocy osób trzecich.

Z powyższych względów Prezes KRUS uznał, iż sytuacja Strony nie jest na tyle trudna, aby uniemożliwiała uregulowanie zadłużenia. Tym samym nie znalazł podstaw do umorzenia wnioskowanych należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję S. T. wniósł o jej uchylenie w całości jako naruszającej prawo i umorzenie zadłużenia.

Ponownie podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy. Podkreślił, iż wprawdzie obecna sytuacja materialna pozwala mu godnie żyć, jednak w dacie powstawania zadłużenia nie był w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych, a tym bardziej uregulować zobowiązań wobec KRUS. Zdaniem Skarżącego, zaskarżona decyzja narusza zasadę zaufania obywateli do państwa wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, określoną w art. 8 k.p.a., a której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z powodów innych, aniżeli w niej poniesione.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a., a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Następnie zważyć należy, iż na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego sądu oznacza zaś to, że jest on zobowiązany do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi prawnemu oraz do dokonania kontroli legalności działań organu administracyjnego podjętych w następstwie realizacji wskazań sądu co do dalszego postępowania, sformułowanych na podstawie art.141 § 4 p.p.s.a.

Sąd zważył, iż w rozpoznawanej sprawie skarżona decyzja została wydana na skutek zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lipca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 331/07, w którym Sąd uchylił decyzję Prezesa KRUS z ... września 2006 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz umorzenia odsetek od zaległych składek. Zatem, wydając zaskarżoną decyzję, Prezes KRUS związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powyższym orzeczeniu Sądu i miał obowiązek uwzględnić je w prowadzonym postępowaniu. Decyzja organu, wydana na skutek wyroku WSA, winna więc w szczególności uwzględniać ocenę prawną i wskazania w zakresie dotyczącym rozpoznania środka odwoławczego Skarżącego od decyzji Prezesa KRUS z ... stycznia 2005 r. oraz zastosowania art. 138 § 1 k.p.a. przy ponownym rozstrzyganiu w sprawie. Badając zaskarżoną decyzję Prezesa KRUS z ...lutego 2008 r., wydaną na skutek powyższego wyroku, Sąd uznał, iż decyzja ta nie uwzględnia wytycznych Sądu, a wobec tego została wydana z naruszeniem cyt. przepisu art. 153 p.p.s.a., tj. z obrazą zasady związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu, co spowodowało konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a także wzruszenia decyzji z ... czerwca 2006 r. w oparciu o przepis art. 135 p.p.s.a.

Jak wskazał WSA w uzasadnieniu wyroku z 26 lipca 2006 r. organ orzekający błędnie potraktował pismo Skarżącego złożone 24 maja 2006 r. (k. 135 akt admin.), jako nowy wniosek wszczynający nowe postępowanie administracyjne wobec nierozpoznania środka odwoławczego z 7 lutego 2006 r. - wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z ... stycznia 2006 r. (k. 127 akt admin.). W konsekwencji, pomimo niezakończenia decyzją ostateczną sprawy z wniosku Skarżącego z 23 sierpnia 2005 r., Prezes KRUS - z naruszeniem art. 110 k.p.a. formułującego zasadę związania organu administracyjnego wydaną decyzją - wydał kolejną decyzję pierwszoinstancyjną z ... czerwca 2006 r., dotyczącą tożsamego zadłużenia za tożsamy okres.

Orzekając ponownie w sprawie na skutek ww. wyroku WSA, w wyniku rozpatrzenia wniosku S. T. z 8 lutego 2006 r. i 4 sierpnia 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego od decyzji z ... stycznia 2006 r. oraz z 14 czerwca 2006 r., decyzją z ... lutego 2008 r. Prezes KRUS, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

Podkreślić należy, iż powyższa decyzja Prezesa KRUS wydana została w trybie art. 127 § 3 k.p.a.. W przepisie tym przewidziano tryb zaskarżania decyzji w sytuacji, gdy z uwagi na pozycję organu I instancji nie jest możliwe zastosowanie zwykłego trybu odwoławczego, uregulowanego w art. 127 § 1 i 2 k.p.a. Stronie Skarżącej służy tu nie odwołanie, a środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stosuje się do niego jednakże przepisy dotyczące odwołań od decyzji, w tym określające rodzaje rozstrzygnięć, jakie mogą być podjęte przez organ odwoławczy. Powyższe oznacza, że organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje tylko i wyłącznie takie rozstrzygnięcia, które zostały przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a. Wskazany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według dyspozycji tego przepisu w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1 pkt 1) - gdy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy uznaje w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 ab initio) - gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, tudzież w toku postępowania nastąpiła zmiana tych okoliczności, mająca wpływ na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ramach art. 138 § 1 k.p.a. może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 in fine) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie jest niedopuszczalne. Wskazany art. 138 § 1 k.p.a. jest jasny w swej treści co do sposobów zakończenia odwoławczego postępowania administracyjnego, a rozstrzygnięcie organu rozpatrującego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nieprzewidziane w katalogu ujętym w ww. przepisie w sposób rażący narusza prawo.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została przez Prezesa KRUS z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co stanowiło przesłankę stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Decyzją tą Prezes KRUS utrzymał w mocy zaskarżone decyzje - z ...stycznia 2006 r. oraz z ...czerwca 2006 r., co stanowi oczywiste i wyraźne zaprzeczenie niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie dopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ odwoławczy orzeka w jednej decyzji o bycie prawnym dwóch funkcjonujących w obrocie prawnym decyzji pierwszoinstancyjnych wydanych w tej samej, pod względem podmiotowym i przedmiotowym, sprawie.

Podkreślić należy, iż u podstaw wadliwości ww. decyzji Prezesa KRUS legł brak realizacji wytycznych zawartych w wyroku WSA z 26 lipca 2007 r. odnośnie błędnej kwalifikacji pisma Skarżącego z 24 maja 2006 r., której konsekwencją było wydanie kolejnej "nowej" decyzji I instancji z ... czerwca 2006 r. w tej samej sprawie przy jednoczesnym zaniechaniu rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 7 lutego 2006 r. od decyzji z ... stycznia 2006 r. Wobec nie naprawienia przez organ wskazanych wad postępowania zasadne było - zdaniem Sądu - uchylenie decyzji z ... czerwca 2006 r. na podstawie art. 135 p.p.s.a.. W myśl tego przepisu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Powołany przepis nakłada na sąd administracyjny obowiązek wyjścia poza granicę skargi i zajęcie się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Nadrzędnym obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem - przez wydanie orzeczenia - stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodny z prawem (v. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 275/06, LEX nr 293171).

Wobec powyższego, rozpatrując sprawę ponownie, Prezes KRUS, mając na względzie wytyczne WSA zawarte w wyroku z 26 lipca 2007 r., zobowiązany będzie do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego w dniu 8 lutego 2006 r. (k. 127 akt admin.) od decyzji I instancji z ... stycznia 2006 r. (k. 117 akt admin.) przy jednoczesnym wzięciu pod uwagę pism Skarżącego z 22 maja 2006 r. oraz 2 sierpnia 2006 r. (k. 135 i 151 akt admin.), jako uzupełniających ww. wniosek.

Wskazane powyżej przyczyny wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS z ... lutego 2008 r. oraz decyzji z ...czerwca 2006 r. stanowiły okoliczności przesądzające treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.

Końcowo Sąd zauważa, że wydanie zaskarżonej decyzji przez pracownika podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, na mocy art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., co z kolei jest podstawą dla uchylenia takiej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. W kontrolowanej sprawie decyzję z ... stycznia 2006 r. (jak i decyzję z ... czerwca 2006 r.) podpisał z upoważnienia Prezesa KRUS Dyrektor Oddziału Regionalnego KRUS w W.- .... Ta sama osoba (... - pracownik organu) podpisała również decyzję z 14 lutego 2008 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.u.s.r. Prezes KRUS jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 1 pkt 1) do 5) Prezes KRUS kieruje kasą przy pomocy: zastępców Prezesa Kasy; dyrektorów komórek organizacyjnych centrali; dyrektorów oddziałów regionalnych; kierowników placówek terenowych; dyrektorów zakładów rehabilitacji leczniczej. Zważywszy zatem na obowiązek zagwarantowania stronie prawa do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy w postępowaniu administracyjnym, a nie dokonanie autokontroli decyzji jak w art. 132 § 1 i 2 k.p.a., uznać należy, iż brak jest podstaw, ażeby w wyniku ponownego rozpoznania konkretnej sprawy, decyzję wydawał i podpisywał ten sam pracownik organu. Wskazać należy, iż przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym powyższa zasada znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Stanowisko takie - jakkolwiek w odniesieniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego - zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06 (ONSAiWSA 2007/3/61). W uchwale tej stwierdzono, że w przypadku postępowania wszczętego na wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 k.p.a., zastosowanie znajduje art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Ponadto, zaznaczyć należy, iż przepisy o wyłączeniu pracownika odgrywają ważną rolę i mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005 r. sygn. akt P 8/03 (OTK-A 2005/3/20). Takie gwarancje powinny być zapewnione także i stronie postępowania prowadzonego przez ten sam organ, z uwagi na zawarte w art. 127 § 3 k.p.a. odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołania.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.