Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2238/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 190
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji solidarnie na rzecz skarżących [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy decyzję, wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosków [...], decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości w miejscowości [...], powiat [...], na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r.

Nie zgadzając się z tym stanowiskiem, [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa. Zarzucili organom naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7, art. 76 § 3, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i niewłaściwą jego ocenę, w szczególności nieuwzględnienie dowodów podważających decyzję Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, w tym dokumentów urzędowych, co doprowadziło do ustalenia błędnego stanu faktycznego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji Wojewody [...] i postanowienia z dnia [...] marca 2013 r. w zakresie wielkości mienia pozostawionego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 285/14 uznał, że skarga jest niezasadna.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, [...] wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. W uzasadnieniu zarzucili Sądowi i organom naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa w związku z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego w zakresie oceny dowodów. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 389/15 uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. i zwrócił sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, czyli Wojewodę [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] odmówił wnioskodawcom potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, [...] złożyli odwołanie. Po jego rozpatrzeniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania oraz szeroko omówił zebrane w sprawie materiały dowodowe. Wyjaśnił, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że [...] zmarł w dniu [...] maja 1945 r. i nigdy nie opuścił byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej. [...] nie spełnił więc warunku opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub niemożliwości powrotu na to terytorium z przyczyn o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla oceny nabycia przez wnioskodawców prawa do rekompensaty na podstawie spadkobrania.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przywołał treść art. 77 § 1 kpa oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości i stwierdził, że [...] przed wojną był jedynym właścicielem majątku pozostawionego w [...]. Został on uznany za zmarłego w dniu [...] maja 1945 r. Spadek po nim nabyli: żona [...] oraz dzieci [...], każde z nich po [...] części. Z treści oświadczenia [...] z dnia [...] października 2013 r. wynika, że [...] nigdy nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ zginął w trakcie działań wojennych. W ocenie organu nie zostały zatem spełnione przesłanki określone w art. 1 ust. 1, ust. 1a i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości, zgodnie z którymi tzw. przymusowe przesiedlenie z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest jedną z podstawowych ustawowych przesłanek nabycia prawa do rekompensaty. Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanki materialnoprawne określone w art. 2 w związku z art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. odnoszą się wyłącznie do osób fizycznych, które w dniu 1 września 1939 r. były właścicielami nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ma to zdaniem Ministra istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie, ponieważ były właściciel mienia pozostawionego w majątku [...], uznany został za zmarłego w dniu [...] maja 1945 r. i nigdy nie opuścił byłych terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej. Nie spełnia zatem warunku opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub niemożności powrotu na to terytorium z przyczyn o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Nabycie powyższego prawa przez spadkobierców ma charakter pochodny względem prawa byłego właściciela. Jeśli były właściciel nie zrealizował przesłanek z art. 2 w związku z art. 1 powołanej ustawy, to jego spadkobiercy nie mogą nabyć prawa do rekompensaty. Na potwierdzenie zasadności przedstawionego poglądu organ II instancji przywołał fragmenty wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1038/16.

Dodatkowo Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że mimo podjętych przez organ działań w celu wypełnienia zaleceń wynikających z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 389/15 zebrany materiał dowodowy nie pozwolił na usunięcie wątpliwości i rozbieżności, które potwierdzałyby żądania wnioskodawców dotyczące powierzchni pozostawionej nieruchomości. W ocenie organu II instancji, w wyniku rozbieżności w zebranym materiale dowodowym nie jest możliwe wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Wątpliwości Ministra budzi także, że fakty zawarte w zaświadczeniu wydanym przez Archiwum Państwowe Obwodu [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nie zostały w późniejszym okresie potwierdzone przez to Archiwum w związku z pismami skierowanymi przez organ wojewódzki.

W tej sytuacji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał zaskarżoną decyzję za Wojewody za prawidłową i utrzymał ją w mocy.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. skargę (uzupełnioną pismem z dnia [...] marca 2019 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli [...]. W uzasadnieniu zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, czyli art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, poprzez dokonanie przez organy ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranymi w sprawie dowodami i niewzięcie pod uwagę słusznego interesu stron. Skarżący zarzucili także naruszenie prawa materialnego, czyli art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zebrane w sprawie dowody prowadzą do wniosku odmiennego, niż przedstawiły organy.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 2097). Ustawa ta kompleksowo reguluje zagadnienia uprawnień Zabużan, określając w art. 1, 2 i 3 podmiotowe i przedmiotowe przesłanki, jakie musi spełnić wnioskodawca, by uzyskać potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W rozpatrywanej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że przedmiotowa sprawa była już rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 389/15 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 285/15 i zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. Sprawę zwrócona została do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, czyli Wojewodę [...].

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Art. 153 tej ustawy stanowi natomiast, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie (taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie).

Z treści przywołanych przepisów art. 190, a także art. 153 wynika, że w przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji wydanej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę, sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w wydanym wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowo wydanej decyzji. Sąd ponownie rozpatrujący sprawę nie ma zatem całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przez ocenę prawną należy natomiast rozumieć rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego co do prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu powołanych przepisów oznacza również konieczność reagowania przez Sąd w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że w wyroku z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 389/15 Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 285/15 oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r., sformułował poglądy prawne oraz zalecenia, wiążące zarówno dla organów ponownie rozpatrujących sprawę, jak i dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, odwołując się do treści art. 80 i art. 76 § 1 kpa, że dokonywana przez organy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego winna opierać się na całym materiale dowodowym zebranym przez organ i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego w kontekście znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe przyjął stanowisko, zgodnie z którym "organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, a rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki i nie może opierać się na przypuszczeniach". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził przy tym jednoznacznie, że w rozpatrywanej sprawie "organy oparły swoje rozstrzygnięcia jedynie na części materiału dowodowego, pomijając istotne – zgromadzone w sprawie dowody". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał równocześnie istotne w jego opinii dokumenty, które nie zostały przez organy właściwie przeanalizowane. W szczególności podkreślił, że wobec zarzutów skarżących dotyczących treści orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1946 r. oraz karty ewidencyjnej nr [...]

"obowiązkiem orzekających w sprawie organów jest rozważenie podnoszonych przez strony argumentów w kontekście obalenia domniemania zgodności z prawdą wskazanych dokumentów urzędowych. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zagadnienie to nie było w sposób przekonywujący przedmiotem rozważań organów". Sąd ten uznał także, że "okoliczności wskazywane przez strony, z których wynikać miało podanie Urzędowi Repatriacyjnemu fałszywych danych o rodzaju i wielkości pozostawionego na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej – majątku, są na tyle osadzone w realiach historycznych, że powinny być rozważone przez orzekające w sprawie organy".

Taka ocena Sądu działalności organów orzekających w sprawie zobowiązywała je przy ponownym rozpatrywaniu sprawy do dokonania ponownej, szczegółowej analizy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem dogłębnej analizy dowodów wskazanych i omówionych przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wydanego wyroku. Przy tym analiza ta miała być wykonana w zgodzie z treścią art. 80 kpa i znaleźć właściwe odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych orzeczeń w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa.

Niestety, analiza uzasadnień zaskarżonych decyzji wskazuje, że ani organ I instancji, ani organ II instancji nie wykonały zaleceń zawartych w uzasadnieniu przywołanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu organu I instancji w ogóle nie ma analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego. Natomiast w uzasadnieniu organu II instancji kwestii tej poświęcony jest jedynie na ostatniej stronie jeden niewielki akapit, którego treści w żadnym wypadku nie można uznać za wykonanie zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Organ I i II instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówiły wnioskodawcom potwierdzenia prawa do rekompensaty powołując się na okoliczność, że były właściciel pozostawionych nieruchomości, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy sądowego postanowienia, został uznany za zmarłego z dniem [...] maja 1945 r. Oznacza to zdaniem organów, że były właściciel nie repatriował się, a zatem jego następcom prawnym nie przysługuje rekompensata. Należy podkreślić, że sądowe postanowienie o uznaniu [...] za zmarłego dołączone było do wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. (k-1 akt adm.), zatem jego treść znana była organom od początku postępowania w sprawie. Znana była także sądom administracyjnym orzekającym wcześniej w tej sprawie. Nie jest to zatem nowa okoliczność, która uzasadniałaby odstąpienie od realizacji wiążących organy zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Równocześnie zwrócić należy uwagę, że ani Wojewódzki Sąd Administracyjny, ani Naczelny Sąd Administracyjny nie wywodziły z tego faktu konsekwencji prawnych, które obecnie podnoszą organy. Poprzednio wydane decyzje dotyczyły odmowy potwierdzenia wnioskodawcom prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez spadkobierców [...], o czym świadczy na przykład postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. (k-180) znajdujące się w aktach sprawy oraz treść uchylonych decyzji. Organy nie miały wątpliwości, że skoro były właściciel nieruchomości zginął w wyniku działań wojennych, to repatriantami którzy pozostawili nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, byli jego spadkobiercy. W związku z tym zarówno dokładna data śmierci [...], jak i jej miejsce oraz inne okoliczności nie miały w sprawie żadnego znaczenia. Fakt ten nie był kwestionowany ani przez organy, ani sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) orzekające w sprawie. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji wskazują, że ponownie rozpatrując sprawę, organy bez żadnego uzasadnienia zmieniły przedmiot postępowania. Niezależnie od oceny merytorycznej prawidłowości prezentowanego obecnie przez organy stanowiska, zmiana na tym etapie przez organy przedmiotu postępowania nie może być uznana za dopuszczalną. W postępowaniu wszczynanym na wniosek jego przedmiot zależy od woli strony składającej taki wniosek. To strona, a nie organ decyduje o przedmiotowym zakresie składanego wniosku. W rozpatrywanej sprawie organy prowadziły dotychczas postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez spadkobierców Wincentego Czajkowskiego. Wnioskodawcy tego rozumienia złożonych wniosków nigdy nie kwestionowali, w szczególności w odwołaniach i skargach. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując złożoną skargę kasacyjną, także nie zakwestionował prawidłowości przedmiotu postępowania. Oznacza to, że jego zmiana po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego musi być oceniana obecnie jako próba "obejścia" przez organy wiążących go zaleceń zawartych w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Takie działanie organów stoi w sprzeczności z art. 190 w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w cytowanym w zaskarżonej decyzji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1038/16. Z przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynika jedynie, że były właściciel pozostawionej nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. miał posiadać obywatelstwo polskie i miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten nie zawiera wyrażonego wprost warunku, aby w tym dniu dana osoba była właścicielem pozostawionej nieruchomości. Nie można zatem spełnienia takiego, pozaustawowego warunku wymagać od osób, które właścicielami opuszczonych nieruchomości stały się w czasie działań wojennych w drodze dziedziczenia. Takie zawężenie podmiotowego zakresu osób uprawnionych do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie nie znajduje umocowania w przepisach powołanej ustawy. Art. 3 ust. 2 ustawy dotyczy innej grupy uprawnionych – spadkobierców osób, które się repatriowały. Osoby te nie muszą spełniać ani warunku repatriacji, ani warunku zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli tylko posiadają obywatelstwo polskie. W rozpatrywanej sprawie ocena stanowiska zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1038/16 nie może mieć jednak obecnie znaczenia prawnego ze względu na omówione powyżej związanie organów i sądów treścią zapadłych wcześniej w rozpatrywanej sprawie wyroków. Przytoczony wyrok zapadł w innej sprawie i wyrażone w nim poglądy nie mogą stanowić podstawy do uchylenia się przez organy i sąd orzekający od tego związania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien, zgodnie z wiążącymi go zaleceniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1038/16 oraz oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku, dokonać dogłębnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a następnie ustalić składniki mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez [...]. W zależności od tych ustaleń organ oceni, czy w związku z dotychczas zrealizowanymi uprawnieniami, wnioskodawcom przysługuje jeszcze prawo do rekompensaty. Ustalenia organu winny znaleźć właściwe odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 190 w związku z art. 153 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.