Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 328/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2020 sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2019 r. M. K. (dalej: skarżąca, wnioskująca, strona) wystąpiła do organu pierwszej instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką M. K., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., zaliczającym ją na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza S., Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej organ I instancji) w wyniku ponownego, kolejnego rozpatrzenia sprawy, odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Rozstrzygnięcie uzasadniono brakiem związku przyczyno-skutkowego pomiędzy zakresem i stopniem sprawowanej opieki nad matką a niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że chociaż matka wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, to - w świetle ustaleń wywiadu przeprowadzonego w dniu 11 marca 2020 r. - skarżąca nie sprawuje opieki nad matką w takim stopniu i zakresie, że nie może kontynuować lub podjąć pracy zarobkowej. W sprawie ustalono bowiem, że matka skarżącej (79 lat) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od 2000 r. na stałe. Jak ustalił organ pierwszej instancji w wywiadach środowiskowych przeprowadzonych w dniu 3 stycznia 2020 r. w miejscu zamieszkania matki skarżącej oraz w dniu 11 marca 2020 r. w miejscu zamieszkania skarżącej, wnioskodawczyni nie jest jedyną osobą opiekującą się matką, jest bowiem jeszcze druga córka, która utrzymuje bliski kontakt z matką i w miarę możliwości pomaga w opiece. Matka skarżącej mieszka poza miejscowością, w której zamieszkuje strona. Ustalono także, że wnioskodawczyni z powodu problemów komunikacyjnych, odwiedza matkę raz na 2-3 dni i wtedy świadczy jej pomoc i zapewnia potrzebną opiekę, przy czym pozostają w stałym kontakcie telefonicznym. Matka skarżącej mimo orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej bezpośredniej, całodobowej opieki osoby drugiej.

Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła w ustawowym terminie odwołanie od decyzji organu I instancji, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez ustalenie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 sierpnia 2019 r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez:

- błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącej o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygn. akt K 38/13, został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, przez co narusza to art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

- przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność matki umożliwia jej samodzielną egzystencję oraz że nie potrzebuje ona w tym zakresie pomocy osób trzecich jak również, że skarżąca nie sprawuje stałej opieki nad matką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej organ II instancji, organ odwoławczy), zaskarżoną decyzją z dnia [...] mają 2020 r. nr [...] w wyniku rozpatrzenia odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, po dokonaniu analizy art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm., dalej: ustawa), określającego katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, organ wskazał, że warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności, z którego wynika, że osoba niepełnosprawna wymaga zarówno stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji, jak również stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia, pozostający w bezpośrednim związku przyczynowo- skutkowym ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie Kolegium, w świetle akt sprawy należało rozważyć okoliczność, czy stopień i zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawczynię nad matką uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie zawsze bowiem osoba nieaktywna zarobkowo oraz zarazem opiekująca się osobą niepełnosprawną spełnia ustawową przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Znaczenie ma charakter i zakres sprawowanej opieki, który rzeczywiście czyni niemożliwe podjęcie lub kontynuowanie aktywności zarobkowej.

Dalej wyjaśniono, że wynika to z tego, że obowiązująca definicja niepełnosprawności oraz jej stopnie nie przystają do odrębnego ryzyka socjalnego, jakim jest niesamodzielność, zwłaszcza osób starszych (potrzeba opieki, pielęgnacji lub wsparcia). Dlatego też samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza - w świetle obowiązującego prawa - dla określenia zakresu potrzeb osoby niepełnosprawnej (opieki, pielęgnacji, wsparcia). Na użytek ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca przewidział specyficzny instrument badania i weryfikacji, czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zarazem aktywność zarobkową i zawodową jej opiekuna. Stosownie do treści art. 23 ust. 4aa ustawy, jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu weryfikacji tych wątpliwości. Nadto stosowanie do art. 23 ust. 4b ustawy, w przypadku, o którym mowa w ust. 4aa, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, jeżeli okoliczności te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji.

W konsekwencji wskazano, że tak jak w przypadku skarżącej i jej matki samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza jeszcze o tym, że dana osoba niepełnosprawna jest niesamodzielna w stopniu wymagającym stałej opieki i pomocy osób drugich. Jak bowiem wynika z treści rodzinnego wywiadu środowiskowego, matka skarżącej mieszka sama i korzysta z pomocy i opieki ze strony skarżącej co 2-3 dni. Ponadto, opieka ta polega na robieniu zakupów i porządków w mieszkaniu, czyli ogólnie prac związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z informacji pozyskanych w trakcie wywiadu środowiskowego wynika, że zasadnicza część czynności podejmowanych przez skarżącą dotyczy po prostu pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego (zakupy, przyrządzanie posiłków). Czynności te mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo i nie dotyczą zapewniania opieki i pomocy w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Znaczenie ma także częstotliwość świadczonej pomocy, co 2-3 dni, która nie ma charakteru sprawowania pieczy nad osobą.

Kolegium podkreśliło, że skoro uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ma mieć na celu opiekę, stanowiącą pieczę nad osobą, taka opieka musi w związku z tym mieć charakter trwały lub długotrwały oraz być wykonywana osobiście. Osoba sprawująca długotrwałą opiekę lub niosąca długotrwałą pomoc musi być zmuszona do porzucenia zamiaru podjęcia pracy zarobkowej, mimo istniejących na rynku miejsc pracy i zdolności do pracy lub zmuszona do rezygnacji z kontynuowania danej pracy zarobkowej. W opinii Kolegium trudno przyjąć, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym, która wyklucza zarazem jej aktywność zarobkową, jeśli nie mieszka z podopiecznym, a podopieczny spędza sam kilkanaście godzin na dobę, bez problemu zaspakajając swoje podstawowe potrzeby bytowe. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia zasadniczego warunku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bowiem zakres i charakteru sprawowanej względem matki opieki, nie wyklucza jej aktywności zawodowej i zarobkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy przez błędne uznanie, że skarżąca nie sprawuje opieki nad swoją niepełnosprawną matką w zakresie, który uniemożliwiałby jej podjęcie pracy zarobkowej oraz, że matka skarżącej nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki oraz przez błędne uznanie, że skarżąca nie sprawuje pieczy nad swoją niepełnosprawną matką, gdyż częstotliwość i zakres świadczonej pomocy nie uzasadnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto strona zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i niezasadne uznanie, naruszające zasadę praworządności, że skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do ustalenia na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast oceny wypełniania przez organy administracji tzw. poza systemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., w sprawie I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie są one obarczone wadami, skutkującymi koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Kontrolowane decyzje wydano bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.

Wbrew zarzutom skargi ponownie przeprowadzone w sprawie postępowanie nie było obarczone wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W rozpatrywanej sprawie organy w myśl zasad określonych w art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., w toku prowadzonego postępowania w żaden sposób nie naruszyły obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji, a mianowicie spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 ustawy przesłanek pozytywnych, od których łącznego spełnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.). Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania.

W rozpatrywanej sprawie skarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia.

Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika bezspornie, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, a niepełnosprawność istnieje od sierpnia 2000 r (vide k. 1 akt administracyjnych).

W tej kwestii zatem zasadnie przyjęto, że matka skarżącej legitymuje się wymaganym do przyznania skarżącej prawa do doświadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami do opieki wyraźnie określonymi w art. 17 ust. 1 ustawy. Jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 3 stycznia 2020 r. w miejscu zamieszkania osoby wymagającej opieki (k. 27 ) matka skarżącej mieszka sama, wnioskodawczyni odwiedza ją co drugi dzień, robi zakupy, sprząta, dba o zdrowie – zaopatruje w leki, w razie konieczności zawozi do lekarza. Ponadto jak wynika z oświadczenia skarżącej (k. 39 akt administracyjnych), złożonego w trakcie wywiadu przeprowadzonego z wnioskodawczynią w dniu 11 marca 2020 r. w miejscu jej zamieszkania (k. 40 akt administracyjnych) strona jest obecna w miejscu zamieszkania matki co drugi lub trzeci dzień z uwagi na problemy komunikacyjne (brak sprawnego samochodu). Czasami matka nocuje w domu córki. W pozostałe dni pozostają w kontakcie telefonicznym. Pomoc i opieka ze strony wnioskodawczyni dostosowana jest do potrzeb bytowych matki (wyręczanie w obowiązkach domowych, robienie zakupów, zawożenie do lekarzy), wnioskodawczyni czuwa nad systematycznym przyjmowaniem leków przez mamę i przestrzeganiem zaleceń lekarskich. Wobec tak ustalonych okoliczności sprawy kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje zatem nie zakres, lecz charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawną matką, a właściwie jego ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.

Podstawę orzekania o przedmiotowym świadczeniu stanowi art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1)matce albo ojcu,

2)opiekunowi faktycznemu dziecka,

3)osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4)innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera zaś definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Omawiana ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała, lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Ze wspomnianego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować, tak jak w rozpatrywanej sprawie, niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, w tym przypadku rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Natomiast w sytuacji, gdy niepełnosprawna matka skarżącej mieszka samotnie w miejscowości oddalonej o ponad 16 km od miejsca zamieszkania wnioskodawczyni i w miarę możliwości komunikacyjnych, (wnioskodawczyni nie dysponuje bowiem własnym środkiem lokomocji), jest odwiedzana jest przez córkę co drugi lub trzeci dzień, w celu wyręczenia jej głównie w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, to zdaniem Sądu wymagany zgodnie z omawianą regulacją art. 17 ust. 1 ustawy związek między rezygnacją z (bądź niepodejmowaniem) zatrudnienia, a opieką nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym jest co najmniej zachwiany albo w ogóle nie istnieje.

W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały zatem jedynie dwie z trzech określonych w tym przepisie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym.

Zasadnie organ drugiej instancji uznał natomiast, że odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką.

Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką. W istocie bowiem okoliczność pozostawania niepełnosprawnej matki przez co najmniej pół tygodnia bez faktycznej opieki skarżącej, nie koliduje z możliwością podjęcia zatrudnienia przez nią (np. w niepełnym wymiarze czasu pracy) lub innej pracy zarobkowej. Opieki nad niepełnosprawną matką skarżąca nie wykonuje bowiem całodobowo ani nawet codziennie. Podana przez skarżącą częstotliwość świadczenia przez nią osobistej opieki nad matką (co dwa, trzy dni) oraz charakter tej opieki, sprowadzający się do wyręczania w obowiązkach związanych z prowadzeniem domu oraz wspólnym odbywaniu wizyt lekarskich, potwierdzony także przez samą osobę wymagającą opieki, nie przekreśla bowiem możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zaznaczyć należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością każdego dziecka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela skarżąca, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Jak zasadnie zauważono w zaskarżonej decyzji, w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad matką przez skarżącą, nie jest na tyle absorbująca, że uniemożliwia skarżącej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach powołanej już definicji art. 3 pkt 21 ustawy, skoro sprawowania jest w odstępach jedno lub dwudniowych.

W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawną matką nie była opieką wymagającą rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.