Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 156/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. nr 41, poz. 361 ze zm.), art. 4 pkt 9b1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 105 § 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku K.K. z dnia 3 stycznia 2006 r., umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...] i[...], stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ powołując się na treść art. 73 ust. 1 oraz art. 73 ust. 4 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. podkreślił, że zgodnie z tą regulacją odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne wypłacane będzie na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Wskazany termin jest terminem zawitym (prekluzyjnym), jego przekroczenie powoduje wygaśnięcie roszczenia, co skutkuje utratą przez dany podmiot możliwości dochodzenia przysługujących mu uprawnień.

Prezydent W. stwierdził, że K.K. w dniu 3 stycznia 2006 r. wystąpiła do Urzędu W. z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...].Przyjmując, że wniosek o odszkodowanie został złożony po terminie organ uznał za zasadne wydanie decyzji o umorzeniu postępowania.

Od powyższej decyzji K. K. złożyła odwołanie do Wojewody [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wprowadzającego wymóg, iż wniosek właściciela nieruchomości o odszkodowanie musiał być złożony w terminie zawitym do dnia 31 grudnia 2005 r., wskazał, że z akt sprawy wynika, że wniosek w sprawie ustalenia odszkodowania został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 3 stycznia 2006 r., czyli już po upływie powyższego terminu.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. K. (z domu K.) wnosząc o jej uchylenie. Na rozprawie w dniu [...] maja 2007 r. domagała się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji. K. K. podała w skardze, że wniosek o odszkodowanie nadała w Urzędzie Pocztowym w dniu 31 grudnia 2005 r., na co posiada stosowne potwierdzenie, a zatem dotrzymała określonego prawem terminu. Do skargi dołączona została m. in. kserokopia dowodu nadania przesyłki poleconej nr [...] w dniu [...] grudnia 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i stwierdził, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy wpływające na sposób jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej i dla ustalenia daty wszczęcia postępowania nie ma znaczenia data nadania podania w polskim urzędzie pocztowym (art. 57 § 5 kpa). Data ta ma znaczenie tylko dla zachowania terminu do dokonania czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie niniejszej zainicjowane zostało skierowanym do Zarządu Dzielnicy W. [...] wnioskiem K. K., datowanym 31 grudnia 2005 r. o zapłatę odszkodowania za nieruchomość składającą się z działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...] z obrębu [...] położonych w W. w Dzielnicy [...]. przy ul. [....] i ul.[...] opisanych w księdze wieczystej KW nr [...]. We wniosku tym jako podstawę zgłoszonego żądania strona wskazała art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 ze zm.), który to przepis dopuszcza możliwość ubiegania się przez właściciela lub użytkownika nieruchomości m. in. o odszkodowanie w związku z konsekwencjami, jakie dla nieruchomości wywołało uchwalenie planu miejscowego albo jego zmiana.

Delegatura w Dzielnicy [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta W. przekazując w dniu 8 maja 2006 r. ów wniosek do Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa tego Biura celem jego załatwienia według kompetencji, powołała się na przepis art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), wskazując ponadto, że wniosek został złożony w związku z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.). W konsekwencji dalsze postępowanie prowadzone było w trybie przewidzianym w tym przepisie mimo, że w aktach postępowania brak jest potwierdzenia takiej woli wnioskodawczyni.

Jak wskazały organy, stosownie do treści art. 73 ust. 1 i 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r., przysługuje odszkodowanie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Podstawą umorzenia postępowania z wniosku skarżącej było stwierdzenie, że wniosek taki wniesiony został po terminie. Organ odwoławczy mimo, że dysponował złożoną przy odwołaniu kserokopią dowodu nadania przesyłki poleconej w dniu 31 grudnia 2005 r. nie wypowiedział się w tej kwestii i stwierdził bezpodstawnie, że jak wynika z akt sprawy wniosek w sprawie ustalenia odszkodowania został nadany w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 3 stycznia 2006 r., a więc po upływie terminu ustawowego.

Podkreślić należy, że art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną odszkodowanie stanowią dwie niezależne od siebie podstawy prawne dla ewentualnej wypłaty odszkodowania i nie mogą być stosowane zamiennie. Dlatego też w sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się wypłaty świadczenia wskazując na konkretny przepis, organ bez uzyskania jednoznacznego stanowiska strony nie może samowolnie zinterpretować wniosku i stwierdzić, że żądanie opiera się na innej podstawie prawnej.

Ponadto z akt sprawy nie wynika jaki tytuł prawny przysługiwał stronie skarżącej do nieruchomości objętej wnioskiem, a co za tym idzie czy była ona legitymowana do wystąpienia o świadczenie. Przepis art. 36 ust. 1 ww. ustawy oraz przepis art. 73 ust. 4 ww. ustawy wskazują na właściciela nieruchomości lub jej użytkownika wieczystego jako podmioty uprawnione do żądania wypłaty odszkodowania. W aktach sprawy brak jest wypisu z księgi wieczystej, a ze znajdujących się w materiale dowodowym wydruków z rejestru gruntów nie wynika, by K. K. przysługiwało prawo własności do działek nr [...] i [...] z obrębu [...] położonych w W. w Dzielnicy [...] przy ul. [...] i ul. [...]. Podkreślić należy, że ustalenie statusu prawnego podmiotu inicjującego postępowanie administracyjne, co pozwala na uznanie go za stronę w rozumieniu art. 28 kpa jest jedną z pierwszych czynności, która powinna zostać dokonana przez organ.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że nawet gdyby okazało się, że wniosek skarżącej z dnia 31 grudnia 2005 r. dotyczył wypłaty odszkodowania na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, to wbrew temu co twierdzi Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę, dla oceny prawidłowości zachowania terminu jego złożenia określonego w art. 73 ust. 4 nie ma znaczenia data wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61 § 3 kpa). Termin bowiem uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej.

W powyższej sytuacji uznanie przez Prezydenta W. oraz Wojewodę [...], że materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania naruszało omówione wcześniej przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.), a także przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienia te spowodowały, że umorzenie postępowania w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość uznane być musiało w świetle materiału dowodowego sprawy za nieuzasadnione.

Ponownie rozpatrując wniosek należy w pierwszej kolejności uzyskać oświadczenie skarżącej, po udzieleniu jej niezbędnych pouczeń w jakim trybie dochodzi odszkodowania. Następnie zaś trzeba wyjaśnić dalsze kwestie, w tym czy K. K. ma status strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa oraz związane m. in. z terminem złożenia wniosku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.