Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 789/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 120, art. 121 § 1, art. 122
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 62 §1, art. 160 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, , po rozpoznaniu w dniu 28 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ł.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1612/21 w sprawie ze skargi Ł.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1612/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Ł.M. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 12 maja 2021 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym.

Skargę kasacyjną wywiódł skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił istotne naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 62 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) - poprzez wydanie postanowienia zabezpieczającego w sytuacji, gdy Prokuratura Krajowa Departament Z. dokonała zajęcia w wyższej kwocie, w szczególności poprzez ustanowienie hipotek przymusowych na majątku skarżącego;

2) art. 160 § 1 u.p.e.a. poprzez zabezpieczenie, które wprost zmierza do wyegzekwowania należności;

3) art. 120, art. 121 § 1, art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) poprzez błędne uznanie, że udzielenie i wykonanie zabezpieczenia w przypadku, gdy zostało wydane zabezpieczenie w postępowaniu karnym, w rzeczywistości odpowiada prawu i nie stanowi zdublowania tytułów zabezpieczenia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie od Dyrektora IAS na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zawnioskował o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), ze względu na konieczność rozpoznania jej bez zbędnej zwłoki oraz na ograniczenia związane z sytuacją pandemiczną. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Postawiono w niej bowiem zarzuty naruszenia art. 62 § 1 i art. 160 § 1 u.p.e.a. oraz art. 120, art. 121 § 1, art. 122 O.p., które to przepisy nie były i nie mogły być stosowane przez Sąd pierwszej instancji, a to przez wzgląd na przedmiot rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku, który wyznaczał zakres kontroli tego Sądu.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia wydanego przez orzekające organy była zasadność wniesionego w postępowaniu zabezpieczającym zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku. Podkreślić należy, że jest to jedyny zarzut postawiony przez skarżącego w ustawowym terminie i to właśnie zakres w jakim skarżący skorzystał z możliwości zaskarżenia postępowania zabezpieczającego w trybie określonym w art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a. wyznaczył zakres rozstrzygnięcia organów, a następnie Sądu pierwszej instancji.

Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty mogą być wniesione w terminie 7 dnia od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (mocą art. 166b u.p.e.a. przepis ten jest stosowany w postępowaniu zabezpieczającym). Po upływie tego terminu zobowiązany nie tylko nie może wnieść po raz pierwszy zarzutów, ale też innych zarzutów niż wniesione w terminie. Inaczej mówiąc, zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów ich uzupełniać powołując nowe podstawy. Zarzuty wniesione po terminie nie podlegają rozpatrzeniu, gdyż ani organ odwoławczy, ani sąd administracyjny nie są uprawnieni do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy w zażaleniu, skardze czy skardze kasacyjnej. Stanowisko takie jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie i Sąd orzekający w niniejszej sprawie je podziela (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 grudnia 2006 r., I OSK 1057/06; z dnia 14 września 2007 r., I OSK 522/07; z dnia 28 kwietnia 2009 r., II FSK 108/08; z dnia 1 września 2011 r., II FSK 407/10; z dnia 27 stycznia 2015 r., II FSK 3081/12; z dnia 2 lutego 2016 r, II FSK 3259/13; z dnia 1 marca 2018 r., II FSK 411/16; z dnia 12 sierpnia 2020 r., II FSK 1188/18; z dnia 25 marca 2021 r., III FSK 2889/21; z dnia z dnia 8 marca 2022 r., III FSK 4669/21 - publ. orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).

Z kolei stosownie do postanowień art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Z przepisu tego wynika, że sąd pierwszej instancji jest związany "granicami sprawy", a nie jest związany wyłącznie "granicami skargi". Termin "granice sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Również i to stanowisko jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie. Dla przykładu przywołać można uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r., OPS 12/96 (ONSA 1997/3, poz. 104), w której stwierdzono, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność (tak też w wyrokach NSA np. z dnia z 28 maja 2018 r., II FSK 1698/17 oraz z dnia 13 października 2020 r. II FSK 1819/18 – publ.: CBOSA).

W warunkach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji mógł, w świetle obowiązujących przepisów prawa, ocenić stanowisko organów wyłącznie w zakresie dotyczącym uznania przez nie za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku objętego zarządzeniem zabezpieczenia i tak też uczynił. Nie miał zaś prawa badać kwestii, które wykraczają poza zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tym normowanych w art. 62 § 1 i art. 160 § 1 u.p.e.a., na które wskazano w skardze kasacyjnej.

Zauważenia wymaga, że w skardze kasacyjnej w ogóle nie kontestowano stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż wniesiony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny, lecz podniesiono zupełnie inną okoliczność, tj. podwójne zabezpieczenie tej samej należności, co może oznaczać, że skarżący podzielił stanowisko Sądu odnośnie do istnienia przedmiotu zabezpieczenia. Okoliczność ta, jak już wywiedziono, nie podlegała kontroli Sądu pierwszej instancji, zatem zarzut naruszenia art. 62 § 1 i art. 160 § 1 u.p.e.a. jest niezasadny.

Na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122 O.p. Po pierwsze, w sprawach dotyczących zarządzenia zabezpieczenia stosowane są przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 w związku z art. 166b u.p.e.a.), więc co najwyżej mogłoby dojść do naruszenia przepisów tej ustawy. Po drugie, sąd administracyjny nie stosuje ani przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ani Ordynacji podatkowej, zatem nie może naruszyć przepisów zawartych w tych aktach prawnych (sąd stosuje przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Po trzecie, dla skuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania konieczne jest wykazanie wpływu zarzucanego ich naruszenia na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 P.p.s.a.), a tego nie uczyniono.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

s. J. Pruszyński s. B. Dauter s. J. Sokołowska