Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 402/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 180 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art.83 a ust. 2, art. 31
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2010r. sprawy ze skargi J.M. oraz J.B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie stwierdzenia odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 18 stycznia 2010 r. wniesionej przez J.C. i J.B. jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w [...], Inspektorat w J. z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia odpowiedzialności M.C., jako Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o. z siedzibą w J., za zobowiązania spółki powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zaległości spółki dotyczyły poszczególnych miesięcy w okresie od maja 1999 r. do sierpnia 2000 r.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z [...] grudnia 2004 r., nr [...] orzeczono odpowiedzialność M.C. jako Prezesa Zarządu spółki z o.o. Z. z siedzibą w J. za jej zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iz zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpoiwedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarzadu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezsskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego lub wszczęto postępowanie układowe albo, że nie ogłoszenie upadłości oraz brak wszczęcia postępowania układowego nastapiły nie z jego winy, bądź też wskaże majątek, z którego może być zaspokojona znaczna część należności. Mając na uwadze powyższe, organ zaznaczył, że prowadzone wobec Z. Sp. z o.o. postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, zaś wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie, a wobec tego należało uznać, iż M.C. jako Prezes Zarządu spółki Z. Sp. z o.o. jest odpowiedzialny za jej zobowiązania.

Wyrokiem z dnia [...] maja 2006 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję ustalając, iż M.C. ponosi odpowiedzialność za zobowiąznaia spółki powstałe do 22 marca 2000 r., (tego dnia został odwołany z funkcji prezesa - członka zarządu spółki), gdyż nie wykazał on istnienia żadnej z przesłanek, które zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej, zwolniłyby go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, a w pozostałym zakresie Sąd odwołanie oddalił.

Na skutek apelacji strony od ww. orzeczenia Sąd Apelacyjny w L., wyrokiem z dnia [...] września 2007 r., sygn. akt [...] uchylił zaskarżony wyrok w zakresie w jakim oddalono odwołanie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K.. W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia [...] marca 2009 r., sygn. akt [...] oddalił odwołanie. W uzasadnieniu wskazano na treść art. 116 Ordynacji podatkowej, który – po spełnieniu wymienionych w nim przesłanek – umożliwia zwolnienie członka zarządu spółki z o.o. od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Następnie wyjaśniono, iż w przedmiotowej sprawie żadna ze wskazanych w ww. przepisie przesłanek nie została spełniona. Przede wszystkim wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie, gdyż M.C. z wnioskiem tym wystapił dopiero w styczniu 2000 r., zaś spółka nie płaciła zobowiązań już przez cały rok 1999. Ponadto M.C. nie podniósł żadnych okoliczności, które wskazywałyby, iż opóźnienie w zgłoszeniu wniosku nastapiło bez jego winy. Zaznaczono również, że Prezes Spółki nie wskazał mienia umożliwiającego zaspokojenie wierzycieli.

W trakcie postępowania w miejsce zmarłego M.C. wstąpiły J.C. oraz J.B.

Od wyroku z dnia [...] marca 2009 r., sygn. akt [...], oddalającego odwołanie została złożona apelacja do Sądu Apelacyjnego w L.

Jednocześnie pismem z 10 lutego 2009 r. pełnomocnik skarżących zwrócił się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2004 r., nr [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż zgodnie z art. 108 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, bądź też decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta oraz określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę. Następnie zarzucono, iż w przedmiotowej sprawie organ nie wydał decyzji, o jakiej mowa w ww. przepisie, a ponadto nie wszczął postępowania w sprawie odpowiedzialności M.C. Jedyną decyzją dotyczącą odpowiedzialności M.C. za zobowiązania Z. Sp. z o.o. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2004 r., nr [...]. Zdaniem skarżących powyższa okoliczność potwierdza, iż organ w sposób rażący naruszył obowiązujące przepisy prawa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r. Minister wskazał, iż w postępowaniu prowadzonym przez ZUS nie ma zastosowania powoływany przez pełnomocnika strony skarżącej art. 108 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Wyjaśniono, iż ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala na odpowiednie stosowanie do należności z tytułu składek, przepisów Ordynacji podatkowej, lecz zastosowanie znajdą tylko te jej przepisy, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 31 u.s.u.s., a z którego nie wynika, by odpowiednie zastosowanie miał także art. 108 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Pismem z dnia 20 października 2009 r. pełnomocnik skarżących złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podtrzymując zarzuty podniesione już we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dodatkowo zarzucił, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 10 i 12 k.p.a. Organ nie umożliwił bowiem M.C. przedstawienia dowodów potwierdzających, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie, lub że złożenie wniosku po terminie nastąpiło bez jego winy. Ponadto M.C. nie miał możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Zaznaczono również, iż wydanie decyzji przenoszącej odpowiedzialność na Prezesa Spółki dopiero po 5 latach od powstania zobowiązania wobec Zakładu, stanowi naruszenie wyrażonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania.

W wyniku rozpatrzenia wniosku Minister Pracy i Polityki Społecznej, decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano treść art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpoiwedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarzadu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezsskuteczna, chyba że czonek zarządu wykaże, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego lub wszczęto postępowanie układowe albo, że nie ogłoszenie upadłości oraz brak wszczęcia postępowania układowego nastapiło nie z jego winy, bądź też wskaże majątek, z którego może być zaspokojona znaczna część należności. Wyjaśniono, iż przed przeniesieniem odpowiedzialności za zaległości składkowe spółki na jej Prezesa M.C. prowadzone były działania zmierzające do ustalenia majątku zobowiązanej spółki, a w trakcie postępowania egzekucyjnego organy egzekucyjne dokonywały wszelkich możliwych czynności egzekucyjnych, w tym również sprawdzenia możliwości zaspokojenia zadłużenia z wierzytelności Z. Sp. z o.o. Dopiero w związku z treścią pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w J., z dnia [...] grudnia 2004 r., z którego wynikało, iż po wyegzekwowaniu niewielkiej części należności dalsze postępowanie było bezskuteczne, Zakład decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. przeniósł odpowiedzialność za należności z tytułu nieopłacnocy składek na M.C., jako członka Zarządu Z. Sp. z o.o. Mając na uwadze powyższe organ podniósł, iż bezzasadny jest zarzut dotyczący przewlekłości postępowania. Wskazano, że skoro bezskuteczność egzekucji jest jedną z przesłanek do przeniesienia odpowiedzialność za zaległości, a Zakład o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego poinformowany został w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2004 r., to nie można mówić, iż decyzja z [...] grudnia 2004 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za należności składkowe na M.C., wydana została z naruszeniem zasad dotyczących szybkości postępowania. Następnie ustosunkowano się do zarzutów dotyczących uniemożliwienia M.C. przedstawienia dowodów potwierdzających, iż zgłoszenie przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło we właściwym czasie. Wyjaśniono, iż w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. ZUS prawidłowo wskazał, iż Z. Sp. z o.o. miała problemy z regulowaniem należności składkowych już od początku 1999 r., a wniosek o ogłoszenie upadłości, złożony dopiero w dniu 17 stycznia 2000 r. został oddalony postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 2000 r. Zaznaczono, iż wniosek ten powinien zostać zgłoszony w sądzie w terminie 14 dni od dnia zaprzestania płacenia długów. Podniesiono, że M.C. był Prezesem Zarządu Z. Sp. z o.o i zarazem jedynym członkiem jej Zarządu, uprawnionym do reprezentowania Spółki i zobowiązanym do prowadzenia jej spraw. Z racji pełnienia tej funkcji znany mu był stan finansowy spółki i stąd możliwe było stwierdzenie istnienia podstawy do złożenia wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie. Dlatego też Minister wskazał, iż nie było podstaw do odstapienia od przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Z. Sp. z o.o. na M.C..

W skardze z dnia 18 stycznia 2010 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej, z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], skarżący zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucił naruszenie art. 7, 8, 11, 77, oraz art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kilkakrotnie podkreślono, iż w zaskarżonej decyzji Minister nie odniósł się do zgłaszanych przez skarżącą zarzutów i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, tym samym nie przeprowadził rzetelnej kontroli decyzji organu rentowego. Dołożenie należytej staranności przy rozpatrywaniu złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, musiałoby bowiem skutkować uchyleniem decyzji ZUS. Następnie powtórzono argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń. Wskazano, iż zgodnie z art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej w przypadku odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe spółki, istnieje obowiązek doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, bądź też decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta oraz określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę, przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Zarzucono, iż w przedmiotowej sprawie ZUS nie dokonał wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności M.C., ani też nie wydał decyzji, o której mowa w art. 108 § 2 pkt. 2 Ordynacji Podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Dodatkowo zaznaczono, że decyzja, której stwierdzenia nieważności żąda strona skarżąca, tj. decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] była i nadal jest weryfikowana na drodze postępowania przed sądem powszechnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: ,,p.p.s.a.’’), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Przed przystąpieniem do oceny zaskarżonej decyzji i ustosunkowaniem się do podniesionych w skardze zarzutów zauważyć należy, iż przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r., nr [...].

Ww. decyzją z [...] września 2009 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia odpowiedzialności M.C., jako Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o. z siedzibą w J., za zobowiązania spółki powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W związku z wniesieniem odwołania od ww. decyzji, kwestia odpowiedzialności M.C. poddana została ocenie sądu powszechnego (wyrok Sądu Okręgowego w K. - Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r., sygn. akt [...], wyrok Sądu Apelacyjnego w L. z dnia [...] września 2007 r., sygn. akt [...], wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] marca 2009 r., sygn. akt [...], od którego złożona została apelacja do Sądu Apelacyjnego w L.).

Mając na uwadze charakter przedmiotowej sprawy wskazać należy na ukształtowane w orzecznictwie dwa przeciwstawne poglądy dotyczące możliwości poddania tej samej decyzji kontroli sądu powszechnego oraz kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej.

Według pierwszego z nich przepis art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej k.p.a. określa zasadę, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, przewidując wyjątki od regulacji kodeksowych w przepisach dotyczących ubezpieczeń. Przepisem szczególnym, zawierającym wyjątek od regulacji zawartej w art. 157 § 2 k.p.a. (zgodnie z którym postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu) jest przepis art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej u.s.u.s. Wspomniana ustawa wprowadza w art. 83 ust. 2 regułę zaskarżania decyzji administracyjnych, podejmowanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia do sądu powszechnego. W przepisie art. 83 a ust. 2 u.s.u.s. przewiduje jednocześnie, że decyzje ostateczne organu rentowego, od których nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego, mogą być z urzędu przez organ uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Istnieje więc wyjątkowo możliwość weryfikowania takich decyzji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Według przedstawianego poglądu nie ulega wątpliwości, że przepis art. 83 a ust. 2 u.s.u.s. dopuszczający taki wyjątek powinien być interpretowany w sposób, który wyklucza możliwość powstawania kolizji pomiędzy tymi postępowaniami, wynikających z poddania tej samej decyzji kontroli sądu powszechnego oraz kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej. Z kolizją mielibyśmy do czynienia, gdyby przyjąć, że strona może na podstawie art. 83 a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych żądać w postępowaniu administracyjnym stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu rentowego, która była wcześniej kontrolowana przez sąd powszechny. Wówczas w istocie orzeczenia sądu powszechnego byłyby kontrolowane w inicjowanym przez stronę nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Z tych względów przepis art. 83 a ust. 2 przywoływanej ustawy pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Oznacza to, że w takich sprawach nie ma zastosowania przepis art. 157 § 2 k.p.a. przewidujący wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony lub z urzędu (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 240/08, LEX nr 493540).

Drugie stanowisko zakłada, iż przepis art. 83 a ust. 2 u.s.u.s. odnosi się do uprawnień Zakładu (organu) i odmiennie od tego jak to czyni przepis art. 157 § 2 k.p.a. określa uprawnienia tego podmiotu do podejmowania inicjatywy w zakresie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. W tym znaczeniu przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do normy art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 180 § 1 k.p.a. Przepis art. 83a ust. 2 u.s.u.s. ograniczył uprawnienia organu do wszczynania postępowania nadzorczego wyłącznie do sytuacji, gdy mamy do czynienia z decyzją ostateczną i strona nie złożyła odwołania do sądu powszechnego. Jednak z treści tej normy prawnej nie sposób wyinterpretować ograniczeń w zakresie inicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, przyznanych stronie postępowania z mocy art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 180 k.p.a. (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 475/07, LEX nr 471161).

Sąd orzekający podziela pogląd wyrażony w tym ostatnim stanowisku, mając przede wszystkim na uwadze, iż w każdym wypadku, gdy strona skorzystała z drogi odwołania do sądu powszechnego – wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych, brak byłoby możliwości wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, nawet w przypadku wystąpienia bardzo ciężkich wad o charakterze procesowym (np. wydania jej z naruszeniem przepisów o właściwości), które nie podlegają badaniu w postępowaniu przed sądem powszechnym, gdyż sąd powszechny w sprawie ubezpieczeniowej prowadzi postępowanie i orzeka o meritum sprawy, a nie o procesowych wadach decyzji administracyjnej. Zdaniem sądu, przewidziany przez przepisy zwykły tryb weryfikacji decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (odwołanie rozpoznawane przez sąd powszechny) i jego zakres, nie może jednak pozostać bez znaczenia przy badaniu nieważności decyzji w trybie administracyjnym i sądowo administracyjnym, o czym będzie mowa dalej, przy rozważaniu poszczególnych zarzutów podnoszonych przez skarżące.

Granice niniejszej sprawy zostały zakreślone we wniosku skarżących z 10 lutego 2009r. ( data wpływu do organu 19.03.2009r.) o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r. w przedmiocie stwierdzenia odpowiedzialności M.C. jako Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o. za zobowiązania spółki z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ze względu na to, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa wnioskodawczynie upatrywały w zaniechaniu wydania w stosunku do M.C. decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, bądź też decyzji o odpowiedzialności płatnika lub inkasenta oraz określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę przed wydaniem zaskarżonej decyzji, podczas gdy przepisy Ordynacji podatkowej przewidują uprzednie obligatoryjne wydanie decyzji w trybie art. 108 § 2 pkt. 2 Ordynacji podatkowej. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wnioskodawczynie rozszerzyły zarzucany zakres wadliwości decyzji z [...] grudnia 2004 r. poprzez wskazanie, że organ w toku postępowania naruszył art.7, 77, 8, 10 § 1i 12 k.p.a. Naruszenia te, według strony, polegały na uznaniu za udowodnione, bez żądania dodatkowych wyjaśnień i umożliwienia złożenia dowodów i wypowiedzenia się M.C. w przedmiocie tego, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie, bądź nie nastąpiło to z jego winy. Za stanowiskiem, że ZUS nie dokonał dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przemawia także fakt, iż pierwotna decyzja ZUS została częściowo zmieniona wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] maja 2006r. (sygn. akt [...]).

Co do zakresu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji należy podkreślić, że tryb ten służy wyeliminowaniu decyzji dotkniętych tak ciężkimi wadami, iż dalsze pozostawanie ich w obrocie prawnym nie da się pogodzić z wymogami praworządności. Wady decyzji wyliczone wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a. mają w przeważającej mierze charakter materialnoprawny. "Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też podstawę prawną, w wyniku czego dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Nie są to wady ze swej istoty o charakterze proceduralnym, gdyż ich usuwanie dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania.(...) Analiza orzecznictwa sądowego dotyczącego nieważności decyzji administracyjnej wskazuje na to, że wprawdzie decyzja jest traktowana jako obarczona wadami materialnoprawnymi, ale przyczyną ich powstania może być nie tylko naruszenie samego prawa materialnego, lecz także naruszenia szczególnie istotnych przepisów KPA, takich jak dotyczących toku instancji administracyjnych, stosunku wzajemnego środków weryfikacji decyzji w trybie zwykłym, a w trybach nadzwyczajnych, dopuszczalności dysponowania postępowaniem i prawami przez strony postępowania. Przypadki działania wbrew przepisom proceduralnym są kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa powodujące nieważność decyzji administracyjnej." (B.Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H.BECK. Warszawa 2004 str.704-7050). Z kolei odnośnie przesłanki rażącego naruszenia prawa, na którą powoływały się skarżące, to przyjmuje się , iż warunkiem jej spełnienia jest oczywista sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a treścią przepisu, nie wypełnia zatem tej przesłanki "tylko" błędna wykładnia przepisów lub nieodpowiednie ich zastosowanie.

Jeśli chodzi o zarzut rażącego naruszenia w decyzji z [...].12.2004r. omówionych wcześniej przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, to organ orzekający w decyzjach dotyczących stwierdzenia nieważności przekonująco wyjaśnił, iż nie miało ono miejsca. Przepis art. 108 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji podatkowej bądź określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę, nie ma zastosowania w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala na odpowiednie stosowanie do należności z tytułu składek przepisów Ordynacji podatkowej, ale zastosowanie mają tylko przepisy enumeratywnie wymienione w art. 31 u.s.u.s. W treści art. 31 u.s.u.s. wymieniono jedynie art. 108 § 1 i 4 Ordynacji, brak jest tam natomiast odesłania do § 2 i 3 tegoż artykułu, zatem art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej nie znajduje zastosowania przed Zakładem w sprawach dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne. Reasumując: organ orzekając o odpowiedzialności M.C. za zaległości spółki z o.o. z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie miał nie tylko obowiązku, ale nawet podstaw do tego, aby wcześniej wydawać decyzję w trybie art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7 i 77 k.p.a. poprzez "niezbadanie prawidłowości postępowania organu rentowego", gdyż " dołożenie należytej staranności przez Ministra musiałoby skutkować uchyleniem decyzji organu rentowego". Zarzut ten został sformułowany w sposób niezrozumiały, jednak w dalszej części wywodu strona przechodzi do swojej interpretacji dotyczącej konieczności zastosowania art. 108 § 2 Ordynacji, zatem można się domyślać, iż chodzi o omówione wcześniej zarzucane naruszenie tego przepisu.

Z kolei z zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 i 8 k.p.a. zdaje się wynikać, iż strona kwestionuje kompletność zebranego i ocenionego w decyzji, co do której wnosiła o stwierdzenie jej nieważności, materiału dowodowego i niedostateczne uwzględnienie tych okoliczności w niniejszym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Poddając co do zasady w wątpliwość możliwość uznania braków w zakresie kompletności i oceny materiału dowodowego za podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (chyba, że w przypadkach szczególnie rażących, gdzie w ogóle nie ustalono stanu faktycznego) należy jeszcze raz przypomnieć, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2004r. nie zakończyła przecież merytorycznego postępowania w sprawie. Przyjęty tryb weryfikacji decyzji administracyjnych w przedmiocie składek na ubezpieczenie społeczne – w drodze odwołania do sądu powszechnego – powoduje, iż merytoryczne postępowanie w sprawie toczy się dalej – aż do wydania prawomocnego wyroku przez sąd powszechny. Strona ma możliwość dowodzenia swoich racji, zgłaszania wniosków dowodowych i prezentowania swojego stanowiska w dwóch instancjach sądowych z pełnym zagwarantowaniem i poszanowaniem jej praw. Tym bardziej nie mogły być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji ogólnikowe zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących zasad gromadzenia i oceny materiału dowodowego przez organ. Wbrew twierdzeniom skargi Minister Pracy i Polityki Społecznej ustosunkował się do tych zarzutów, wskazując w decyzji z [...].12.2009r. m.in., że decyzja, której stwierdzenia nieważności żąda strona była i jest nadal weryfikowana na drodze postępowania przed sądem powszechnym, sąd ten bada zasadność zaskarżonej decyzji i zgłoszonych zarzutów w tym przede wszystkim zasadność obciążenia M.C. odpowiedzialnością za zaległości składkowe spółki. Organ wskazał również, iż niektóre zarzuty strony skarżącej są uwzględniane, o czym świadczy fakt, że sąd powszechny zmienił zaskarżoną decyzję na korzyść dłużnika w odniesieniu do okresu za jaki M.C. jest odpowiedzialny za zaległości składkowe. Można w tym miejscu dodać, iż sprzecznie ze stanowiskiem skarżących okoliczność ta przemawia nie za, lecz przeciwko dopuszczalności orzeczenia o nieważności decyzji na podstawie naruszenia przepisów dotyczących gromadzenia materiału dowodowego, gdyż decyzja ta weryfikowana merytorycznie przez sąd może być w tym trybie "naprawiona"’.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów skargi, należy bowiem podkreślić, iż wbrew jej wywodom tylko takie naruszenie przepisów postępowania może prowadzić do uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia, które mogło mieć istotny wpływ na jego treść ( art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a.). Strona, cytując w skardze stanowiska różnych sądów, skądinąd słuszne, ale wyrwane z kontekstu, nie próbuje ich nawet odnieść do kontrolowanej sprawy.

Omówione względy powodują, że skargę należy uznać za nieuzasadnioną w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalił.