Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1743/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Odmówiono wyłączenia sędziego
Powołane przepisy: article: art. 19, 22 § 1 i art. 193, art. 49 § 2 i 161 § 1 pkt 3 i § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. B. o wyłączenie sędziów od rozpoznania skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1846/20 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: 1. odmówić wyłączenia sędziego NSA Elżbiety Kremer, sędziego NSA Zbigniewa Ślusarczyka, sędziego NSA Jolanty Rudnickiej, sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Mirosława Wincenciaka, sędziego NSA Tamary Dziełakowskiej, sędziego NSA Iwony Boguckiej, sędziego NSA Marka Stojanowskiego, sędziego NSA Mariana Wolanina, sędziego NSA Moniki Nowickiej, sędziego NSA Macieja Dybowskiego, sędziego NSA Romana Ciąglewicza, sędziego NSA Marzenny Linskiej-Wawrzon, sędziego NSA Aleksandry Łaskarzewskiej, sędziego NSA Czesławy Nowak-Kolczyńskiej, sędziego NSA Zygmunta Zgierskiego, sędziego del. WSA Mariusza Kotulskiego, sędziego del. WSA Agnieszki Miernik i sędziego del. WSA Arkadiusza Blewązki; 2. pozostawić bez rozpoznania wniosek o wyłączenie niewskazanych z imienia i nazwiska sędziów; 3. umorzyć postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Wiesława Morysa, sędziego NSA Marii Wiśniewskiej, sędziego NSA Jana Tarno, sędziego NSA Joanny Runge-Lissowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego NSA Ireny Kamińskiej, sędziego NSA Jolanty Rajewskiej, sędziego NSA Bożeny Popowskiej, sędziego NSA Ewy Dzbeńskiej, sędziego NSA del. Jerzego Krupińskiego, sędziego del. WSA Rafała Wolnika, sędziego del. WSA Jolanty Górskiej, sędziego del. WSA Sławomira Antoniuka i sędziego del. WSA Ewy Kręcichwost-Durchowskiej.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1846/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi S. B. (dalej Skarżący) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej Minister) z [...] czerwca 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie drugim zasądził od Ministra na rzecz Skarżącego kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego I. P.

W piśmie z 11 kwietnia 2022 r., Skarżący kasacyjnie, reprezentowany przez radcę prawnego I. P., zawarł m.in. wniosek o: "wyłączenie sędziów ze spraw". We wniosku wskazał: "Jednocześnie w sprawach o sygnaturach:

- I SA/Wa 1846/20,

- I SA/Wa 1666/20,

wnoszę, za pośrednictwem Pana Prezesa NSA o wyłączenie sędziów, którzy wydali wyroki:

- z dnia 8.12.2020 r., I OSK 3077/19,

- z dnia 15.01.2019r., IOSK462/17,

- z dnia 8.12.2020 r. I OSK 1918/19,

- z dnia 7.07,2017 r., I OSK 2488/16,

- z dnia 9.10.2014 r., I OSK 2763/13,

- z dnia 11.08.2020 r., I OSK 3343/19,

a także innych sędziów, jeśli wydawali wyroki analogiczne, w oparciu o pozbawione treści pojęcia "celu ustawy’, "sensu ustawy", "charakteru uprawnienia", "postanowienia incydentalnego", albowiem wyroki te wydano w oparciu o treści pozaustawowe. Innymi słowy – nie rozpoznawali spraw na podstawie prawa stanowionego (szczegóły w załączniku). Jeśli okaże się, że w wydziale nie ma sędziów, którzy mogliby rozpoznać sprawy, wnoszę o wyznaczenie innego sądu (tj. przekazanie sprawy do rozpoznania w innym wydziale) (...)".

Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 21 kwietnia 2022 r. wezwano pełnomocnika Skarżącego kasacyjnie do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku o wyłączenie sędziów, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, przez wskazanie z imienia i nazwiska sędziów, których ww. wniosek dotyczy oraz o podanie przyczyn uzasadniających wyłączenie każdego z sędziów oraz okoliczności uprawdopodabniających istnienie tych przyczyn.

Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi Skarżącego kasacyjnie 28 kwietnia 2022 r.

W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Skarżącego kasacyjnie wniósł 5 maja 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pismo zatytułowane "Uzupełnienie wniosku o wyłączenie sędziów". W piśmie tym wskazano imiona i nazwiska sędziów: sędziego NSA Elżbiety Kremer, sędziego del. WSA Ewy Kręcichwost-Durchowskiej, sędziego NSA Zbigniewa Ślusarczyka, sędziego NSA Jolanty Rudnickiej, sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Wiesława Morysa, sędziego NSA Marii Wiśniewskiej, sędziego del. WSA Mariusza Kotulskiego, sędziego del. WSA Agnieszki Miernik, sędziego NSA Mirosława Wincenciaka, sędziego NSA Tamary Dziełakowskiej i sędziego NSA Jana Tarno, których wniosek o wyłączenie dotyczył, zaś w obszernym uzasadnieniu podano przyczyny uzasadniające sam wniosek.

Następnie pełnomocnik Skarżącego kasacyjnie w pismach z 9 maja 2022 r. i z 10 maja 2022 r. wniósł o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego od orzekania w sprawie bez wskazania ich imion i nazwisk.

Następnie w piśmie z 28 maja 2022 r., pełnomocnik Skarżącego kasacyjnie wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie: sędziego NSA Iwony Boguckiej, sędziego NSA Marka Stojanowskiego, sędziego NSA Mariana Wolanina, ponownie sędziego NSA Zbigniewa Ślusarczyka, sędziego NSA Moniki Nowickiej, sędziego NSA Joanny Runge-Lissowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego NSA Macieja Dybowskiego oraz sędziego NSA Romana Ciąglewicza.

Następnie w piśmie z 5 czerwca 2022 r., pełnomocnik Skarżącego kasacyjnie wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie: ponownie sędziego NSA Mariana Wolanina i sędziego NSA Marka Stojanowskiego, sędziego NSA Ireny Kamińskiej, sędziego NSA Jolanty Rajewskiej, ponownie sędziego NSA Jolanty Rudnickiej, sędziego NSA Mirosława Wincenciaka i sędziego NSA Moniki Nowickiej, sędziego NSA Bożeny Popowskiej, sędziego NSA Ewy Dzbeńskiej, sędziego NSA Marzeny Linskiej-Wawrzon, sędziego del. WSA Rafała Wolnika, sędziego NSA Aleksandry Łaskarzewskiej, sędziego del. WSA Arkadiusza Blewązki, sędziego NSA Czesławy Nowak-Kolczyńskiej, sędziego NSA Zygmunta Zgierskiego, ponownie sędziego NSA Jana Tarno, sędziego del. WSA Jolanty Górskiej, ponownie sędziego NSA Iwony Boguckiej, sędziego NSA del. Jerzego Krupińskiego i sędziego del. WSA Sławomira Antoniuka.

Następnie pełnomocnik Skarżącego kasacyjnie w pismach z 7 lipca 2022 r. i z 1 sierpnia 2022 r. wniósł o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego od orzekania w sprawie bez wskazania ich imion i nazwisk.

Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 2 sierpnia 2022 r. wezwano pełnomocnika Skarżącego kasacyjnie do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosków o wyłączenie sędziów, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, przez wskazanie z imienia i nazwiska sędziów, których ww. wniosek dotyczy oraz o podanie przyczyn uzasadniających wyłączenie każdego z sędziów oraz okoliczności uprawdopodabniających istnienie tych przyczyn.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik Skarżącego kasacyjnie pismem z 8 września 2022 r. wskazał, że w związku z żądaniem uzupełnienia braków formalnych wniosku, wskazał już szereg wyroków nie opartych w prawie.

W oświadczeniach: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (z 8 czerwca 2022 r.), sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (z 8 czerwca 2022 r.) sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (z 27 czerwca 2022 r.), sędzia NSA Mirosław Wincenciak (z 28 czerwca 2022 r.), sędzia NSA Elżbieta Kremer (z 11 lipca 2022 r.), sędzia NSA Marek Stojanowski (z 19 września 2022 r.), sędzia NSA Marian Wolanin (z 19 września 2022 r.), sędzia NSA Maciej Dybowski (z 20 września 2022 r.), sędzia NSA Tamara Dziełakowska (z 20 września 2022 r.), sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (z 21 września 2022 r.), sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (z 21 września 2022 r.), sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (z 22 września 2022 r.), sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (z 22 września 2022 r.), sędzia NSA Zygmunt Zgierski (z 29 września 2022 r.), sędzia NSA Roman Ciąglewicz (z 29 września 2022 r.), sędzia NSA Iwona Bogucka (z 30 września 2022 r.), sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (z 30 września 2022 r.), sędzia NSA Monika Nowicka (z 4 października 2022 r.) oraz sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (z 24 października 2022 r.), stwierdzili, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia ich z mocy samej ustawy, wymienione w art. 18 P.p.s.a. oraz nie istnieją okoliczności wyłączenia ich, o jakich mowa w art. 19 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", wyłączenie sędziego na wniosek strony następuje wówczas, gdy zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Przepis ten łącznie z art. 18 § 1-3 P.p.s.a. ustanawia instytucję wyłączenia sędziego, będącą gwarancją procesową zasady obiektywizmu i bezstronności, a więc gwarancją tego, że rozstrzygnięcie w sprawie zawisłej przed sądem nie będzie determinowane przez osobiste zapatrywania, uprzedzenia lub interesy osoby wydającej rozstrzygnięcie. Stosownie zaś do treści art. 20 § 1 P.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 § 1-3 i art. 19 P.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność przewidzianą ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Okoliczności, o których mowa w art. 19 P.p.s.a., obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 P.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że fakt, iż strona nie akceptuje rozstrzygnięć procesowych sądu, zarządzeń wydawanych w toku postępowania, czy też pozostaje w subiektywnym przeświadczeniu o stronniczości bądź złej woli sędziego rozpatrującego jej sprawę czy też wszystkich sędziów danego sądu, nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Przekonanie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, nie jest przesłanką żądania jego wyłączenia. Strona może bowiem zwalczać nieprawidłowe jej zdaniem orzeczenie wydane przez sąd pierwszej instancji wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze.

W związku z powyższym oraz biorąc pod uwagę treść złożonych do akt sprawy oświadczeń sędziów, nie jest możliwe uwzględnienie zgłoszonego w niniejszej sprawie żądania wyłączenia sędziów, tj.: sędziego NSA Elżbiety Kremer, sędziego NSA Zbigniewa Ślusarczyka, sędziego NSA Jolanty Rudnickiej, sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Mirosława Wincenciaka, sędziego NSA Tamary Dziełakowskiej, sędziego NSA Iwony Boguckiej, sędziego NSA Marka Stojanowskiego, sędziego NSA Mariana Wolanina, sędziego NSA Moniki Nowickiej, sędziego NSA Macieja Dybowskiego, sędziego NSA Romana Ciąglewicza, sędziego NSA Marzenny Linskiej-Wawrzon, sędziego NSA Aleksandry Łaskarzewskiej, sędziego NSA Czesławy Nowak-Kolczyńskiej, sędziego NSA Zygmunta Zgierskiego, sędziego del. WSA Mariusza Kotulskiego, sędziego del. WSA Agnieszki Miernik i sędziego del. WSA Arkadiusza Blewązki, o czym postanowiono w oparciu o art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 193 P.p.s.a. (punkt 1 sentencji postanowienia).

Stan faktyczny sprawy, w której pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosków o wyłączenie sędziów, nie uczyniono zadość obowiązkowi wskazania sędziów oraz podstaw twierdzenia o konieczności ich wyłączenia od rozpoznania skargi kasacyjnej powodował konieczność pozostawienia wniosków w pozostałym zakresie bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a. (punkt 2 sentencji postanowienia).

Stosownie natomiast do treści art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Z uwagi na to, że, sędzia NSA Wiesław Morys, sędzia NSA Maria Wiśniewska, sędzia NSA Jan Tarno, sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, sędzia NSA Jolanta Sikorska, sędzia NSA Irena Kamińska, sędzia NSA Jolanta Rajewska, sędzia NSA Bożena Popowska, sędzia NSA Ewa Dzbeńska przeszli w stan spoczynku, a sędziowie del. WSA Rafał Wolnik, sędzia del. WSA Jolanta Górska, sędzia del. WSA Sławomir Antoniuk, sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska i sędzia NSA del. Jerzy Krupiński zakończyli delegację do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym – wniosek o ich wyłączenie na postawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a. stał się bezprzedmiotowy (punkt 3 sentencji postanowienia).