Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 439/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 62 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 62 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Monika Kramek, Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia kontroli stanu technicznego wiaduktu oddala skargę


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 439/19

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB", "organ I instancji") z dnia [...] września 2018 r., znak: [...], nakładającej na Gminę obowiązek przeprowadzenia kontroli stanu technicznego wiaduktu drogowego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W dniu 3 sierpnia 2018 r. pracownicy [...] WINB przeprowadzili z urzędu kontrolę stanu technicznego wiaduktu drogowego w ciągu gminnej drogi wewnętrznej, znajdującego się w km 123.469 linii kolejowej nr [...][...] (CMK) w miejscowości [...], usytuowanego na działkach o nr ew. [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], będących w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. Przedmiotowy wiadukt drogowy jest konstrukcją trzyprzęsłową wykonaną z belek prefabrykowanych. Belki prefabrykowane z płytą pomostu wspierają się na filarach zwieńczonych oczepem oraz przyczółkach, podparcie belek stanowią łożyska stalowe dylatacje znajdują się nad filarami i przyczółkami. Obiekt nie jest uciąglony, nie posiada odwodnienia, schodów skarpowych oraz urządzeń obcych. Przęsła tworzą ustrój nośny na którym znajduje się jezdnia o nawierzchni bitumicznej z obustronnym chodnikiem o nawierzchni bitumicznej. Wiadukt posiada obustronne zabezpieczenie w postaci stalowych balustrad o wysokości 1 m i osłon przeciwporażeniowych znajdujących się bezpośrednio nad trakcją kolejową. W trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości dotyczące stanu technicznego wiaduktu w postaci:

- deformacji i ubytków nawierzchni asfaltowej na jezdni i chodnikach,

- miejscowej wegetacji roślin na nawierzchni drogi i chodnikach ,

- znacznej (miejscami wżerowej) korozji elementów stalowych barierek osłon przeciwporażeniowych oraz przekryć dylatacji,

- korozji elementów betonowych ustroju nośnego wiaduktu z miejscowym brakiem otuliny z widocznym zbrojeniem,

- miejscowej korozji łożysk skrajnych,

- przecieków na dylatacjach obiektu,

- zacieków na gzymsach wiaduktu i miejscowych uszkodzeń powierzchni betonu na gzymsach,

- częściowy brak wypełnienia osłon przeciwporażeniowych, które mogą spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi.

Podczas kontroli obecni byli upoważnieni przedstawiciele Gminy [...],[...] S.A oraz [...] S.A., jednak nie przedłożyli oni dokumentów związanych z budową wiaduktu, ani też dokumentów wymaganych art. 62 ustawy - Prawo budowlane. Ponadto stwierdzili, że wiadukt nie znajduje się w ich ewidencji środków trwałych w związku z powyższym nie wykonywali obowiązków wynikających z art. 62 wskazanej ustawy. Równocześnie przedstawiciele Urzędu Gminy [...] oświadczyli do protokołu, że na części nieruchomości o nr ew. [...], obręb [...], będącej własnością gminy [...] znajduje się fragment gminnej drogi wewnętrznej łączącej miejscowości [...]. Przedmiotowa gminna droga wewnętrzna przechodzi między innymi przez działki o nr ew. [...], obręb [...], będących w użytkowaniu wieczystym [...] S.A., a następnie (za wiaduktem) przez działkę o nr ew. [...], obręb [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa (na zasadach posiadania samoistnego), będącej w użytkowaniu Gminy [...] oraz przez działkę o nr ew. [...], obręb [...], będącej we władaniu (na zasadach posiadania samoistnego) Gminy [...]. Dodatkowo do protokołu oświadczono, że w wyniku likwidacji w km 122.110 linii kolejowej nr [...] przejazdu kolejowego strzeżonego kat. A. za zgodą Rady Gminy w [...], [...] S.A. zorganizowała ruch dla mieszkańców gminy drogami technologicznymi przy torze nr 1 i nr 2 do przedmiotowego wiaduktu (kopia porozumienia z dnia września 2010 r. pomiędzy Gminą [...] a [...] S.A.). Przedstawiciele Urzędu Gminy [...] stwierdzili, że wiadukt służy nie tylko okolicznym mieszkańcom, ale również [...] S.A. Ponadto oświadczono, że droga znajdująca się na działkach o nr ew. [...], obręb [...] nie jest drogą gminną publiczną.

Po przeanalizowaniu akt sprawy [...] WINB decyzją z [...] września 2018 r. nałożył na Gminę [...] obowiązek przeprowadzenia w trybie art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, kontroli stanu technicznego przedmiotowego wiaduktu drogowego, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania tego obiektu budowlanego wraz z uwzględnieniem jego estetyki i otoczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Gmina [...], zaskarżając ją w zakresie podmiotu zobowiązanego do wykonania kontroli okresowej. Po jego rozpatrzeniu GINB decyzją z [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że art. 62 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane stanowi, że organ nadzoru budowlanego - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Adresatem takiej decyzji może być właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (art. 61 omawianej ustawy).

GINB podkreślił, że ustalony przez organ I instancji stan techniczny przedmiotowego wiaduktu oraz zakres nałożonego decyzją obowiązku nie są kwestionowane przez Gminę. Natomiast w spornej kwestii adresata wyjaśnił, że stan władania nieruchomością, na której jest zlokalizowany obiekt budowlany czy własność obiektu budowlanego, nie przesądza o podmiocie odpowiedzialnym za utrzymanie tego obiektu. W odniesieniu do obiektów mostowych zlokalizowanych "w ciągu dróg", na znaczeniu traci okoliczność, na czyim gruncie taki obiekt, jak np. wiadukt czy kładka się znajduje. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca

1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) uznać trzeba, że leżący w ciągu dróg wewnętrznych obiekt inżynierski (wiadukt) jest częścią tych dróg. Tym samym podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie tak usytuowanego wiaduktu jest zarządca drogi, w ciągu której wiadukt jest położony. Uzasadnienia dla takiego stanowiska upatruje się w tym, że droga jest obiektem liniowym i nie można jej dowolnie dzielić na odcinki, wyłączając niektóre z nich (np. wiadukty, kładki itp.), gdyż stanowiłoby to zaprzeczenie istoty obiektu liniowego jako budowli stanowiącej całość techniczno-użytkową przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego. Wiadukt (odpowiednio też kładka) jest obiektem mostowym zaliczanym do drogowych obiektów inżynierskich i jest budowlą przeznaczoną do prowadzenia drogi, co wynika z brzmienia art. 4 pkt 13 ustawy o drogach publicznych.

Ponadto przyjmuje się, że drogi, które nie są zaliczane do żadnej kategorii dróg publicznych są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zgodnie z art. 8 ust 2 tej ustawy uznać trzeba, że leżący w ciągu dróg wewnętrznych obiekt inżynierski (wiadukt) jest częścią tych dróg. Tym samym podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie tak usytuowanego wiaduktu jest zarządca drogi w ciągu której wiadukt jest położony.

Z kolei zarządzanie infrastrukturą kolejową polega m.in. na zarządzaniu nieruchomościami będącymi elementami infrastruktury kolejowej oraz utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego (art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, Dz. U. z 2017 r. poz. 2117 ze zm.). Zgodnie z art. 4 pkt 1 tej ustawy - infrastruktura kolejowa to elementy określone w załączniku nr 1 do ustawy. W punkcie 4 wskazanego załącznika ustalono, że obiekty inżynieryjne to : mosty, wiadukty, przepusty i inne konstrukcje mostowe, tunele, przejścia nad i pod torami, mury oporowe i umocnienia skarp. Jednocześnie w § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 151, poz. 987 ze zm.) zdefiniowano pojęcie budowli kolejowej jako całość techniczno-użytkową wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, oraz instalacjami i urządzeniami, służącą do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiającą dokonywanie przewozów osób lub rzeczy, a w szczególności: drogi szynowe normalnotorowe, szerokotorowe i wąskotorowe, koleje niekonwencjonalne, budowle ziemne, mosty, wiadukty, przepusty, konstrukcje oporowe, rampy, perony, place ładunkowe, skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi w jednym poziomie, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych (...).

W przedmiotowej sprawie sporny wiadukt nie służy do ruchu pojazdów kolejowych czy obsługi podróżnych. W związku z tym nie stanowi on części infrastruktury kolejowej.

Natomiast organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym. Drogowy obiekt inżynierski - obiekt mostowy to budowla przeznaczona do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową, w szczególności: most wiadukt, estakada, kładka (art. 4 pkt 12 i 13 ww. ustawy). W niniejszej sprawie powinny więc mieć zastosowanie przepisy ustawy o drogach publicznych i akty wykonawcze odpowiednie w tej materii.

Kwestia podmiotu odpowiedzialnego za budowę (przebudowę) i utrzymanie skrzyżowania linii kolejowej z drogą w poziomie szyn jak również skrzyżowania bezkolizyjnego (dwupoziomowego) została uregulowana w art. 28 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg z liniami kolejowymi w poziomie szyn, wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi, jak również nawierzchnią drogową w obszarze między rogatkami, a w przypadku ich braku - w odległości 4 m od skrajnych szyn, należy do zarządu kolei. Natomiast z art. 28 ust. 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych wynika, że do zarządów kolei należy budowa skrzyżowań dróg z torami kolejowymi w różnych poziomach w razie budowy nowej lub zmiany trasy istniejącej linii kolejowej, zwiększenia ilości torów, elektryfikacji linii, zwiększenia szybkości lub częstotliwości ruchu pociągów.

Dodatkowo zdaniem GINB za tym, aby w świetle art. 62 ustawy - Prawo budowlane za zarządcę wiaduktu drogowego zlokalizowanego na obszarze kolejowym uznać zarządcę drogi gminnej czy wewnętrznej (art. 8 ustawy o drogach publicznych), w ciągu której położony jest wiadukt, przemawia art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, który stanowi, że do zarządów kolei należy jedynie konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi.

W ocenie organu odwoławczego z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że sporny wiadukt drogowy nie jest związany z funkcjonującą linią kolejową (nie służy do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiającego dokonywanie przewozów osób lub rzeczy), a jedynie pełni rolę przeprawy nad linią kolejową i stanowi obiekt inżynierski drogi łączącej miejscowości [...] oraz [...]. Wobec powyższego stanowi on budowlę przeznaczoną do przeprowadzenia drogi nad przeszkodą terenową, w tym przypadku torowiskiem kolejowym CMK, a zatem wiadukt należy uznać za część drogi, za drogowy obiekt inżynierski. Zarządcą drogi gminnej jest zaś wójt (burmistrz, prezydent miasta) - art. 15 ust.2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych. Natomiast budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu (art. 8 ust. 2 tej ustawy). Stąd też utrzymanie przedmiotowego wiaduktu leży w gestii organów czy służb Gminy [...].

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina [...], domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji, wstrzymania jej wykonania, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, jednocześnie zarzucając organowi naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niezebranie wszystkich dowodów niezbędnych w sprawie, zaniechanie ustaleń faktycznych, a w szczególności:

a) kto i kiedy wybudował przedmiotowy wiadukt (poprzez brak wystąpienia do Wojewody [...] lub innego właściwego terytorialnie organu z okresu rozpoczęcia budowy, celem ustalenia kto był inwestorem i kto wykonawcą przedmiotowego wiaduktu),

b) na jakiej podstawie i w oparciu o jaki projekt budowlany, przez kogo dostarczony (poprzez zaniechanie ustalenia, kto był inwestorem przedmiotowej inwestycji i czy jego realizacja była objęta projektem budowlanym),

c) jaki organ wydał pozwolenie na budowę i dla kogo oraz co ono zawierało w swej treści, a w szczególności czy zawierało obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie i jego warunków w zakresie użytkowania i dla kogo ewentualnie zostało wydane,

d) kto przejął obiekt do zarządzania po oddaniu go do użytku i czy został wprowadzony jako środek trwały w księgach rachunkowych stosownie do wymogu art. 60 ustawy – Prawo budowlane,

e) czy właściciel lub zarządca przedmiotowego wiaduktu posiadał zezwolenie od wieczystego użytkownika terenu zamkniętego na prowadzenie czynności związanych z zarządem tym obiektem w terenie zamkniętym,

f) od jakiej daty organy nadzoru budowlanego przyjęły istnienie ciągu drogowego przez przedmiotowy wiadukt i jaki rodzaj drogi przez wiadukt przebiega w sytuacji gdy działka nr ew. [...] położona w obrębie [...] została skomunalizowana w 2016 r. decyzją Wojewody [...] znak: [...], zaś dla działki nr ew. [...] położonej także w obrębie [...] nie istnieje żaden tytuł prawny oprócz bezpodstawnego zapisu z dnia

[...] sierpnia 2018 r. "użytkowanie" Gmina [...],

g) w jaki sposób został zorganizowany ruch kołowy po zamknięciu przejazdu kolejowego w poziomie szyn na drodze [...] w czerwcu 2011 roku i kto miał go zapewnić oraz czy warunki ustaleń w tym zakresie zostały spełnione w sytuacji gdy w obu decyzjach nie rozważono i pomięto fakt, że w dniu 23 maja

2011 r. na wniosek [...] S. A. w [...] pomiędzy Gminą [...] a [...] S. A. poczyniono protokolarne ustalenia dotyczące likwidacji przejazdu kolejowego w poziomie szyn, w którym [...] S. A. zobowiązała się do skierowania ruchu kołowego i pieszego dla użytkowników drogi pomiędzy miejscowościami [...] drogami technologicznymi [...] wzdłuż toru nr 1 i 2 linii kolejowej (CMK) opisanej wyżej przez przedmiotowy wiadukt;

h) od jakiej daty organy nadzoru budowlanego przyjęły istnienie ciągu drogowego przez przedmiotowy wiadukt i jaki rodzaj drogi przez wiadukt przebiega, w sytuacji gdy działka nr ew. [...] położona w obrębie [...] została skomunalizowana w 2016 roku decyzją Wojewody [...], zaś dla działki nr ew. [...] położonej także w obrębie [...] nie istnieje żaden tytuł prawny oprócz bezpodstawnego zapisu z dnia [...] sierpnia 2018 r. "użytkowanie" Gmina [...],

- art. 62 ust. 3 w zw. z art. 62 ust. 1 pkt. 2 ustawy - Prawo budowlane przez błędne przyjęcie, że pomiędzy działkami nr ew. [...] przez przedmiotowy wiadukt istnieje ciąg drogowy niezależnie od faktu, że działka nr ew. [...] kończy się po kilkunastu metrach patrząc od granicy terenu kolejowego, na którym jest posadowiony wiadukt do granicy z terenami leśnymi Lasów Państwowych, przez które nie przebiega żadna droga ogólnodostępna, a tym bardziej droga gminna czy wewnętrzna należąca go skarżącej,

- art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych przez przyjęcie, że skarżąca jest zarządcą przedmiotowego wiaduktu leżącego w ciągu drogi gminnej kategorii wewnętrznej, w sytuacji gdy wiadukt ten stanowi ciąg dróg technologicznych [...] o nr 1 i 2 wzdłuż torów przez które został skierowany ruch lokalny za zgodą [...] na skutek zamknięcia przejazdu w poziomie szyn na wniosek tegoż [...] za zgodą skarżącej w celu zwiększenia szybkości ruchu pociągów na przedmiotowej linii kolejowej (CMK),

- art. 28 ust. 2 pkt. 3 ustawy o drogach publicznych poprzez nieuwzględnienie faktu, że trwale zamknięcie przejazdu kolejowego kat. A w km 122.110 u miejscowości [...] nastąpiło w celu zwiększenia szybkości ruchu pociągów w zamian za skierowanie ruchu kolejowego z zamkniętego przejazdu drogami technologicznymi [...] przez przedmiotowy wiadukt, który pozostawał i pozostaje we własności i zarządzie [...].

W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła zarzuty skargi. Wskazała, że niepoczynienie przez organ wskazanych wyżej ustaleń spowodowało wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa z zakresu przebiegu i prowadzenia postępowania administracyjnego. Mimo wcześniejszych wniosków skarżącej zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji nie podjęły wskazanych działań. Zaskarżona decyzja nie odnosi się ponadto w swojej treści do pominięcia przytoczonych przez skarżącą okoliczności. Nie wyjaśnia też dlaczego wnioski skarżącej nie zostały uwzględnione, mimo że zmierzały do ustalenia stanu faktycznego z okresu istnienia spornego wiaduktu aż do dnia wydania rozstrzygnięcia.

W ocenie skarżącej skoro stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, to stosowanie prawa materialnego nie może nastąpić, stąd też zachodzi przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] grudnia 2018r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2018r., nakładającą na Gminę [...] obowiązek przeprowadzenia , w trybie art. 62 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego, kontroli stanu technicznego wiaduktu drogowego znajdującego się w ciągu gminnej drogi wewnętrznej łączącej miejscowości [...], usytuowanego w km 123.469 linii kolejowej nr [...] (CMK), na działkach o nr ew. [...] obręb [...], będących w użytkowaniu wieczystym [...] S.A., polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania powyższego obiektu budowlanego wraz z uwzględnieniem jego estetyki i otoczenia.

Przepis art. 61 Prawa budowlanego stanowi, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

W myśl art. 62 ust. 3 tego artykułu, właściwy organ - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1 tegoż artykułu, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części.

Adresatem obowiązków przewidzianych w art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, w przypadku istniejącego obiektu, może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

O ile stan techniczny przedmiotowego wiaduktu nie budzi wątpliwości stron postępowania o tyle w niniejszej sprawie problem sprowadza się do prawidłowego wskazania adresata nałożonego przez organ nadzoru budowlanego obowiązku z art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Ustalony przez organy stan faktyczny wskazuje, że wiadukt drogowy komunikuje miejscowości [...] ( droga wewnętrzna Nr [...] oraz droga wewnętrzna Nr [...]) rozdzielone linią kolejową, tzn. komunikuje drogi będące własnością Gminy [...] poprzez obszar kolejowy oraz działki leśne ( vide zdjęcie poglądowe, oraz mapa). Inaczej mówiąc, służy do przeprowadzenia ruchu kołowego (pieszego) nad linią kolejową nr [...] w km 123.469. Wobec powyższego, Sąd przychyla się do stanowiska organu odwoławczego, że wiadukt jest elementem drogi, co rozstrzyga o podmiocie odpowiedzialnym za jego utrzymanie.

Organ słusznie wskazał, że adresatem decyzji nakładającej ww. obowiązki może być zarówno właściciel, zarządca nieruchomości, bowiem zgodnie z art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego, na obu tych podmiotach spoczywa obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. Jednakże nie ma także przeszkód aby odpowiedzialnym stał się zarządca dróg o dostępie publicznym, które połączone są przedmiotowym wiaduktem. Sąd podziela stanowisko organu, że nie ma znaczenia, w tej konkretnej sprawie okoliczność, że działki o nr ew. [...] na której usytuowany jest wiadukt jest w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. i to ma wyznaczać adresata (jak wskazuje skarżąca). Istotne jest bowiem to, że nieruchomości, które są we władaniu [...] S.A. nie tworzą samodzielnego ciągu drogowego o funkcji transportu drogowego na potrzeby kolei.

Należy podkreślić ,że "wiadukt" jako obiekt mostowy (pkt 13 art. 4 ustawy o drogach publicznych) jest drogowym obiektem inżynierskim (pkt 12), wobec czego stanowi część drogi (pkt 2). Wiadukt znajduje się wprawdzie nad linią kolejową położoną na działce nr [...] , której użytkownikiem wieczystym jest [...] S.A., to jednak Sąd podziela stanowisko organu, że leży on w ciągu wspomnianej drogi wewnętrznej, położonej na działkach nr [...] oraz [...], pozostającej bezspornie w zarządzie Gminy [...], z czym wiąże się obowiązek jego utrzymania. Zgodnie bowiem z treścią art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych utrzymanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga. Nie zmienia tego, treść art. 28 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, który stanowi, że do zarządcy kolei należy konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych. Należy też zauważyć, że zastosowanie przepisów art. 28 tej ustawy nie zostało ograniczone tylko do kategorii dróg publicznych. Mają więc również zastosowanie do dróg wewnętrznych i wiaduktów będących w ciągu tych dróg (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2012r. sygn. akt II OSK 1061/11, wyrok NSA z dnia 16 września 2009r. sygn. akt II OSK 1330/08, wyrok NSA z dnia 14 maja 2013r. sygn. akt II OSK 93/12, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2015r. sygn. akt II OSK 2270/13 oraz wyrok NSA z dnia 22 listopada 2013r. sygn. akt II OSK 1285/12 dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać przy tym należy, że droga może pełnić także główną funkcję komunikacji w gospodarce leśnej. Drogi leśne zdefiniowane w art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 788 z późn. zm.) to drogi położone w lasach niebędące drogami publicznymi w rozumieniu przepisów o drogach publicznych. Działki znajdujące się w zarządzie Lasów Państwowych , po których przebiega w granicy tych działek droga gruntowa łącząca drogę gminną z wiaduktem, nie tworzą drogi leśnej komunikującej przykładowo kompleksy leśne nad linią kolejową.

Prawidłowo organy przyjęły, że adresatem obowiązków z art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w przypadku istniejącego obiektu, może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że zarządcą drogi wewnętrznej, w ciągu której zlokalizowany jest obiekt inżynierski w postaci spornego wiaduktu, jest Gmina [...], to również Gmina [...] powinna być adresatem obowiązków z art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego. Należy bowiem podkreślić, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 994 z późn. zm.) stanowi, że sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, należą do zadań własnych gminy. Organy jednostek samorządu terytorialnego, do których właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, są zarządcą drogi (art. 19 ust. 1).

Jak wynika z akt postępowania , że w wyniku likwidacji w km 122.110 linii kolejowej nr [...] przejazdu kolejowego strzeżonego kategorii A, za zgodą Rady Gminy [...],[...] S.A zorganizowała ruch dla mieszkańców gminy drogami technologicznymi przy torze nr 1 i nr 2 do przedmiotowego wiaduktu. W związku z powyższym Gmina [...] oraz [...] S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...] w dniu [...] września 2010r. zawarli porozumienie Nr [...], którego przedmiotem jest poprawienie, utwardzenie kolejowych dróg technologicznych równoległych do torów nr 1 i 2 , a także ich bieżącego utrzymania wraz z odśnieżaniem w okresie zimowym. W żadnym punkcie wskazanego porozumienia, wbrew twierdzeniom skarżącej Gminy, strony nie rozstrzygały kwestii utrzymania przedmiotowego wiaduktu ( łączącego te drogi), bowiem nie pozostaje on własnością ani w zarządzie [...] S.A, jako wiadukt drogowy.

Na ustalenie adresata zaskarżonej decyzji nie ma wpływu także art. 4 pkt 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym ( tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 1727 z późn. zm.) zawierającego definicję infrastruktury kolejowej oraz obszaru kolejowego. Zgodnie z nimi infrastruktura kolejowa to - linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Z kolei obszar kolejowy to - powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy. Jak wynika z ich treści znajdują zastosowanie do budowli i urządzeń służących do obsługi i przewozu osób i rzeczy, jak i zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej. Natomiast przedmiotowy wiadukt służy do przeprawy drogowej nad linią kolejową i nie pełni funkcji wymienionych w powołanych przepisach.

Należy także podkreślić, że bez znaczenia dla zastosowania art. 62 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 62 ust 3 Prawa budowlanego, przepisów dotyczących utrzymania obiektów budowlanych, pozostaje okoliczność daty powstania obiektu, jego pierwotnego inwestora, wykonawcy, a także przechowywania dokumentacji projektowej czy też oddania do użytkowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.