Wyrok NSA, sygn. akt III SA 470/03
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 191, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Pojawienie się nowych dowodów w sprawie jest przesłanką do uchylenia decyzji i wznowienia postępowania, także wówczas, gdy decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego.

TEZY

Pojawienie się nowych dowodów w sprawie jest przesłanką do uchylenia decyzji i wznowienia postępowania, także wówczas, gdy decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 14 października 2003 r. sprawy ze skargi Lecha M. na decyzje Izby Skarbowej w W. z dnia 6 lutego 2003 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług - uchyla zaskarżone decyzje; (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia 6 lutego 2003 r. (...) Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy dwie decyzje dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 15 października 2002 r.:

1. (...) w sprawie określenia w podatku od towarów i usług zobowiązania i zaległości za wymienione niżej miesiące 2000 r. wrzesień, październik, grudzień w wysokości (...) oraz należnych odsetek od zaległości na dzień wydania decyzji w łącznej kwocie (...),

2. (...) w sprawie określenia w podatku od towarów i usług zobowiązania i zaległości za wymienione niżej miesiące 2001 r., luty, marzec, maj w wysokości łącznie (...) oraz należnych odsetek od zaległości na dzień wydania decyzji w łącznej kwocie (...).

W zbliżonych uzasadnieniach Izba Skarbowa podała, że strona od 1997 r. prowadziła działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa sprzedaży nieruchomości jako osoba fizyczna oraz w okresie od 26 stycznia 1999 do 28 września 2002 r. w formie spółki cywilnej z Anną J. - w tym samym zakresie, nie zawieszając jednak samodzielnie prowadzonej działalności. Usługi takiego pośrednictwa były, zgodnie z par. 69 pkt 5 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wydania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 109 poz. 1245 ze zm./, zwolnione z podatku od towarów i usług.

W wyniku kontroli skarbowej przeprowadzonej w prowadzonym przez podatnika Biurze Nieruchomości "Posesja" ustalono, że Lech M. w 2000 r. dokonał 4 transakcji sprzedaży oleju bazowego i 5 transakcji sprzedaży usług przewozu oleju koleją, które udokumentował 9 fakturami VAT, nieujętymi w żadnej ewidencji. Podobnie w 2001 r. Lech M. dokonał 13 transakcji sprzedaży oleju bazowego i jego transportu koleją, co dokumentowało 13 niezaewidencjonowanych faktur.

Organ kontroli stwierdził też, że Lech M. nie złożył w urzędzie skarbowym do czasu rozpoczęcia kontroli zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku od towarów i usług. Natomiast rozpoczynając działalność gospodarczą wybrał zwolnienie od podatku na podstawie art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Zatem w myśl art. 32 ust. 1 i 5 tej ustawy oraz par. 32 ww. rozporządzenia nie był uprawniony do wystawiania faktur VAT. Dlatego też należało uznać, że z chwilą dokonania pierwszej sprzedaży oleju bazowego i wystawienia faktury VAT Lech M. stał się podatnikiem podatku od towarów i usług na podstawie art. 33 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 tej ustawy, przy czym obowiązek podatkowy powstał stosownie do art. 6 ust. 4 z momentem wystawienia tych faktur. Z uwagi na niedopełnienie obowiązku rejestracyjnego dla tego podatku Lech M. w myśl art. 25 ust. 3 nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach zakupu oleju bazowego jak również usług dotyczących transportu tego towaru.

Dlatego też konieczne było określenie zaległego podatku i należnych odsetek. Stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w obu decyzjach w całości podzieliła Izba Skarbowa. Ustosunkowała się w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji do argumentacji podatnika zawartej w odwołaniu /który wspierał się też opinią prof. W. Modzelewskiego/. Podatnik twierdził, iż nie zajmował się obrotem olejem bazowym, a dokonywał jedynie jego refakturowania udostępniając swoją firmę w celu zakupu olejów bazowych firmie "E.-O.". Dlatego też nie przeprowadzał transakcji zakupu oleju od firmy "P.-O." z K. we własnym imieniu i na własny rachunek, lecz występował w tej transakcji jako pośrednik kojarzący dwie strony umowy kupna sprzedaży, tj. "P.-O." oraz ".O.". W związku z powyższym nie uczestniczył jako strona rzeczywistej umowy kupna - sprzedaży towaru, a wystawione faktury VAT były "fakturami pustymi", nierodzącymi obowiązku zapłaty wykazanego w nich podatku należnego w świetle art. 33 ust. 1 ustawy o VAT.

Izba Skarbowa argumentację podatnika przedstawioną w odwołaniach uznała za całkowicie bezzasadną i nieznajdującą odzwierciedlenia w materiale dowodowym zebranym w sprawie. Stwierdziła bowiem, że podatnik dokonywał zakupu i sprzedaży towaru na swoje imię. Ponadto ponosił koszty jego transportu. Zapłata za towar dokonywana była przez jego konto bankowe. Obrót olejem faktycznie występował. Istniał więc towar i strony umów, które w obrocie tym towarem uczestniczyły. Dlatego też brak jest podstaw do przyjęcia, że wystawiono faktury niedokumentujące rzeczywistych transakcji. Podsumowując swoje stanowisko w obu decyzjach Izba Skarbowa stwierdziła, że podatnik wykonywał czynności określone w art. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, bowiem na własne nazwisko zakupił i sprzedał olej bazowy. Z tego tytułu powstał obowiązek podatkowy w podatku VAT. Dlatego też wystawienie faktur było prawidłowe, natomiast naruszenie prawa stanowiło ominięcie obowiązku rejestracyjnego oraz nieodprowadzenie należnego podatku.

Izba podała też, że w obu sprawach wystąpiono do podatnika w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej postanowieniami z dnia 6 stycznia 2003 r. Podatnik odpowiedział na nie pismem z dnia 13 stycznia 2003 r., w którym zawiadomił, że ustanowił pełnomocnika i wnosił o rozpatrzenie załączonych do pisma dowodów. Wbrew swojej treści pismo nie zawierało, żadnych załączników, ani też pełnomocnictwa, o czym powiadomiono podatnika pismem z dnia 14 stycznia 2003 r. wyznaczając mu 7 dniowy termin na uzupełnienie braków. Pismo Izby Skarbowej zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi podatnika w dniu 20 stycznia 2003 r. Mimo to do dnia wydania decyzji Lech M. nie uzupełnił wskazanych braków.

W skargach do Naczelnego Sądu Administracyjnego Lech M. domagał się uchylenia obu ww. decyzji Izby Skarbowej i zwrotu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzucił tym decyzjom naruszenie art. 33 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1, art. 25 ust. 3 i art. 14 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, polegające na przyjęciu, że był zobowiązany do zapłaty podatku, gdy tymczasem wystawione faktury nie dokumentowały faktycznej sprzedaży określonej w art. 33 ust. 1 tej ustawy. Uzasadniając swoje stanowisko powołał się na treść uchwały rozszerzonego składu NSA z dnia 22 kwietnia 2002 r. FPS 2/02. Polemizował z twierdzeniami Izby Skarbowej, że dokonywał rzeczywistej sprzedaży i ponosił koszty transportu. Zbędne wystawienie faktur nie przyniosło mu żadnych korzyści, a przy dokonywaniu transakcji występował jedynie jako pośrednik kojarzący dwie strony umowy kupna-sprzedaży "P.-O." i "E.-O.". Dlatego też nie podlegał opodatkowaniu na podstawie art. 2 i art. 33 ust. 1 ustawy o VAT.

Ponadto Lech M. w obu skargach wnosił o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów przesłanych do Izby Skarbowej w dniu 6 lutego 2003 r., które nie zostały przez Izbę wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Dokumenty te powstały w czasie prowadzenia postępowania przez organ odwoławczy, a nie zostały mu wcześniej doręczone bowiem wezwania do ich doręczenia skarżący nie otrzymał do rąk własnych. Dokumenty te dotyczą "pustych" faktur i prostują nabywcę, którym był "E.-O.".

W odpowiedziach na skargi Izba Skarbowa wniosła o ich oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 219 Kpc w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ połączyć sprawy do wspólnego rozpatrzenia i rozpoznania i zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna z przyczyn procesowych. Sąd stwierdził bowiem, że w sprawie występują przesłanki do wznowienia postępowania podatkowego. Dokumenty, na które pełnomocnik Lecha M., powołuje się w skardze istotnie dotyczą "pustych" faktur i jak twierdzi "prostują" nabywcę, którym był "E.-O.". Ten materiał dowodowy został przekazany do Izby Skarbowej już po wydaniu decyzji. Opóźnienie nastąpiło wprawdzie z winy skarżącego, który w odpowiednim czasie nie wykonał tego co deklarował w piśmie z dnia 13 stycznia 2003 r., stanowiącym odpowiedź na wystąpienie organu w trybie art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej, a ponadto mimo prawidłowego doręczenia mu kolejnego wezwania Izby Skarbowej, nie zareagował na nie w odpowiednim czasie, ale nie zmienia to faktu, że nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie były przedmiotem oceny organu odwoławczego gdyż nie były temu organowi znane. Zachowanie strony może mieć co prawda wpływ na ocenę wiarygodności tego materiału ale takiej oceny nie może przeprowadzić Sąd tylko organ administracji ponownie rozpatrując sprawę i stosując art. 191 i art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej. Wskazuje na to również art. 52 ust. 2, drugie zdanie /po średniku/ ww. ustawy o NSA. Ocena nowego materiału dowodowego wiąże się bowiem z rozstrzygnięciem kluczowego zagadnienia - jakie czynności faktycznie wykonywał podatnik, wystawiając "puste faktury". W związku z tym Izba Skarbowa będzie musiała ponownie przeprowadzić postępowanie odwoławcze i zbadać, również w świetle nowego materiału dowodowego, ewentualnie po przeprowadzeniu dodatkowych dowodów, jeśli zawnioskuje o nie strona bądź też organ uzna, że są niezbędne do oceny wiarygodności "nowych" dowodów, jakie czynności wykonywał rzeczywiście podatnik i czy i w jaki sposób te czynności były opodatkowane podatkiem od towarów i usług.

W obecnym stanie sprawy Sąd nie ma natomiast jeszcze podstaw do wypowiadania się co do zarzutów podniesionych w skardze, dotyczących niewłaściwego zastosowania przez organy podatkowe prawa materialnego, w szczególności art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw. z art. 52 ust. 2 ww. ustawy o NSA oraz w zw. z art. 240 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej uchylił zaskarżone decyzje Izby Skarbowej w Warszawie. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 i 3 tej ustawy, miarkując wysokość zwróconych pełnomocnikowi skarżącego kosztów zastępstwa procesowego z uwagi na fakt, że w jego stanowisku nie podniesiono powodów, które stały się przyczyną uwzględnienia skarg.