Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 160/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75a ust. 3, art. 75b, art. 75i ust. 1,3
journal: Dz.U. 1982 nr 16 poz 124
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.
article: art.151, art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2007 r. wydanym w sprawie II GSK 240/07 uchylił zaskarżony przez J. W. skargą kasacyjną wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2007 r. sygn. VI SA/Wa 2218/06 wydany na skutek skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nietrafne stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku, że zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. została wydana bez podstawy prawnej, czego wynikiem było stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazał, że komisja egzaminacyjna jest organem administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. Ma kompetencje przyznane jej w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm., dalej powoływaną jako "p.o.a."). Podzielił pogląd zawarty w skargach kasacyjnych strony i organu, że ustalenie wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką ma charakter decyzji administracyjnej, którą to formę prawną działania komisji egzaminacyjnej odrzucił WSA. Stwierdził, że przepis art. 75j ust. 2 p.o.a określa kompetencję Ministra Sprawiedliwości do rozpatrzenia odwołania uczestnika postępowania konkursowego w zakresie osiągniętego przez niego wyniku egzaminu w formie decyzji administracyjnej.

Przedmiotem ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest skarga J. D., obecnie J. W. (dalej zwanej skarżącą) na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

Z ustaleń faktycznych Ministra Sprawiedliwości wynika, że skarżąca poddając się egzaminowi konkursowemu na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] uchwałą tej Komisji Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. uzyskała 188 punktów i tym samym wynik egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką został uznany za negatywny.

W odwołaniu od powyższej uchwały skarżąca podniosła, że nie uzyskała pozytywnego wyniku z egzaminu z uwagi na zbyt szeroki zakres materiału wykraczający poza zakres tematyczny przewidziany w treści art. 75a pkt 3 ustawy Prawo o adwokaturze. Jednocześnie zarzuciła pytaniom testowym 102, 116 i 54, iż zostały sformułowane w sposób nieprecyzyjny, uniemożliwiający udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi. Podniosła też zarzut zmiany treści pytania numer 138 i tym samym naruszenia § 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie pytań na egzamin konkursowy. Wskazywała także na niedyspozycję spowodowaną chorobą, przez co nie uzyskała wymaganego progu 190 punktów.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2006 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 75j ust. 2 p.o.a., po rozpatrzeniu odwołania :

I. uchylił - w zakresie ustalenia ilości uzyskanych punktów - zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] i ustalił, iż J. D. uzyskała podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006 r. łącznie 189 punktów;

II. w pozostałym zakresie zaskarżoną uchwałę z dnia [...] lipca 2006 r. utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 75 ust. 1 p.o.a. egzamin konkursowy polegał na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź i za każdą prawidłową uzyskał 1 punkt. W myśl ust. 3 pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymał kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów (art. 75i ust. 3 p.o.a.)

Analizując akta osobowe skarżącej, zwłaszcza zawarty w nich test, kartę odpowiedzi i całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem, stwierdził, że był on przeprowadzony w trybie zgodnym z wymogami ustawy - Prawo o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. z 2005 r., Nr 258, poz. 2160 z późn. zm.). Ocenił, że z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Z treści protokołu wynika jednoznacznie, iż skarżąca w dniu [...] lipca 2006r. złożyła egzamin konkursowy, z którego uzyskała wynik 188 punktów. Ponowne przeliczenie ilości uzyskanych punktów potwierdziło tę liczbę punktów. Uchwałę Komisji uznał za podjętą zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Minister Sprawiedliwości, odnosząc się do zarzutu dotyczącego pytania nr 102, podzielił pogląd skarżącej, iż zostało ono sformułowane w taki sposób, że możliwe było udzielenie dwóch poprawnych odpowiedzi, tj. "B" i "C". Wprawdzie w kluczu odpowiedzi wskazana była odpowiedź "C" jako prawidłowa, jednak do testu wkradł się błąd drukarski i w odpowiedzi "B" zamiast "dłużnik (spółka)" wydrukowano "dłużnik spółki". Wobec powyższego, przy takim sformułowaniu pytania również odpowiedź "B" okazała się prawidłowa. Skarżąca udzieliła na powyższe pytanie odpowiedzi "B", wobec czego za odpowiedź tę uzyskała dodatkowy 1 punkt.

Odnośnie podniesionego przez skarżącą zarzutu związanego z oceną pytania nr 116 Minister Sprawiedliwości uznał, iż polemika dotycząca prawidłowej odpowiedzi jest bezpodstawna. Pytanie nr 116, sformułowane było następująco:

"Prokura wygasa:

A. wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru;

B. wskutek utraty przed przedsiębiorcę zdolności do czynności prawnych;

C. wskutek odwołania."

Prawidłowa była tylko odpowiedź A wskazująca na wykreślenie przedsiębiorcy z rejestru, jako ustawowy sposób "wygaśnięcia" prokury, a skarżąca wskazała na odpowiedź C. Celem pytania było sprawdzenie wiedzy zdającego odnośnie znajomości dwóch odrębnych instytucji prawnych, rozróżnienia instytucji "wygaśnięcia prokury" od jej ustania wskutek odwołania. Nie podzielił wywodów skarżącej, iż postawione pytanie dopuszcza możliwość udzielenia również odpowiedzi: "C".

Minister Sprawiedliwości uznał, iż prawidłowość odpowiedzi "A" wskazującej na wykreślenie przedsiębiorcy z rejestru, jako sposób wygaśnięcia prokury, wynika z treści art. 109 (7) k.c., który wyraźnie przewiduje dwa sposoby ustania prokury. W świetle § 1 tego przepisu prokura może być w każdym czasie odwołana, natomiast § 2-4 przewiduje jej wygaśnięcie z mocy prawa na skutek określonych w tym przepisie zdarzeń. I tak, odwołanie prokury następuje na skutek złożenia oświadczenia woli przez uprawnionego reprezentanta przedsiębiorcy podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców. Natomiast w świetle §2 wygaśnięcie prokury następuje na skutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy. W świetle § 3 prokura wygasa ze śmiercią prokurenta. Z punktu widzenia teorii prawa cywilnego odwołanie prokury w drodze czynności prawnej oraz jej wygaśnięcie z mocy prawa na skutek wymienionych enumeratywnie w ustawie zdarzeń są zupełnie różnymi sposobami ustania prokury. Okoliczność, że prowadzą do tego samego skutku, czyli, że prokurent przestaje pełnić swoją funkcję nie ma decydującego znaczenia.

Za nietrafny uznał także zarzut dotyczący pytania nr 54, które brzmiało: "Spółdzielnia powstaje jako osoba prawna z chwilą:

A. podpisania statutu przez wszystkich członków założycieli;

B. uprawomocnienia się postanowienia sądu rejestrowego o wpisie spółdzielni do Krajowego Rejestru Sądowego;

C. zamieszczenia danych w Krajowym Rejestrze Sądowym na podstawie natychmiast wykonalnego i skutecznego postanowienia sądu rejestrowego"

Minister Sprawiedliwości wskazał, że w pytaniu chodziło o precyzyjne ustalenie chwili powstania osoby prawnej. Instytucji "spółdzielni" użyto jedynie w charakterze przykładu, bowiem identyczna sytuacja występuje w przypadku innych osób prawnych. Odpowiedź "C" jako jedynie właściwa wynika z szerszego opisania przesłanek, co było niezbędne dla dostatecznie precyzyjnego jej ujęcia. Nie zgodził się z zarzutem, że pytanie zostało sformułowane w sposób niejasny, wprowadzający zdających w błąd, a sformułowanie poprawnej odpowiedzi wskazanej w punkcie "C" nie służyło sprawdzeniu wiedzy kandydatów.

Za bezprzedmiotowe uznał zarzuty dotyczące pytania nr 138, bowiem udzielona odpowiedź uznana została za prawidłową i zaliczona do punktacji.

Minister Sprawiedliwości w konsekwencji uchylił zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej w części ustalającej liczbę punktów i ustalił ich prawidłową ilość - 189 punktów. Mając na uwadze uzyskany wynik stwierdził, iż uchwałą z dnia [...] lipca 2006 r. został ustalony przez Komisję Egzaminacyjną prawidłowy (negatywny) wynik egzaminu, bowiem skarżąca nie uzyskała wymaganych przez ustawę co najmniej 190 punktów, niezbędnych dla uznania wyniku za pozytywny.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej podkreślił, iż test na aplikację adwokacką jest testem jednokrotnego wyboru, w którym tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa i jest to wymóg ustawowy, wynikający z przepisu art. 75i pkt 1 p.o.a. Dlatego też, z wyjątkiem pytania nr 102, co do którego skarżąca uzyskała dodatkowy punkt, zarzut, iż niemożliwym było udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi na poszczególne pytania testowe uznał za chybiony.

Odnośnie zakresu tematycznego pytań konkursowych wskazał, że został on dostosowany do zakresu materiału wskazanego w treści art. 75a pkt 3 ustawy p.o.a.

Odpierając zarzut umieszczenia w teście pytań z zakresu Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, Minister Sprawiedliwości dokonał oceny pojęcia "postępowania karnego" użytego w art. 75 a ust. 3 ustawy p.o.a. Wskazał mianowicie, że postępowanie w sprawach o wykroczenia nie mieści się w pojęciu "postępowania karnego" użytego w art. 1 Kodeksu postępowania karnego. Jednakże w art. 75a ust. 3 ustawodawca nie posłużył się nazwą tego ostatniego kodeksu. Gdyby wolą ustawodawcy było ustalenie zakresu egzaminu tylko z Kodeksu postępowania karnego, to wprost by to wyraził. W tej sytuacji organ dokonał oceny tego pojęcia niejako autonomicznie na gruncie ustawy - Prawo o adwokaturze. Za tym, że w przedmiotowym pojęciu mieści się również postępowanie w sprawach o wykroczenia, przemawiają: po pierwsze, we wspomnianym artykule ustawodawca tuż po posłużeniu się pojęciem "prawa cywilnego" użył pojęcia "postępowania cywilnego". W dalszej kolejności zaś wymienione zostało: "prawo gospodarcze", "prawo pracy i ubezpieczeń społecznych", "prawo rodzinne". Nie ulega wątpliwości, że ustawodawcy chodziło również o możliwość zamieszczania w teście pytań z procedury dotyczącej prawa gospodarczego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz procedury dotyczącej prawa rodzinnego. Tak więc samo posłużenie się pojęciem "postępowania cywilnego" we wcześniejszej fazie przepisu wcale nie oznacza, że nie odnosi się on i do innych dziedzin prawa użytych w dalszej części. Ten sam sposób rozumowania należało odnieść do pojęć: "postępowanie karne i wykroczeń".

Po drugie, w piśmiennictwie od lat prezentowane są poglądy, że w pojęciu postępowania karnego, czy procesu karnego mieszczą się również przepisy regulujące postępowanie w sprawach o wykroczenia. Jak stwierdził prof. Wiesław Daszkiewicz: "trudno byłoby twierdzić, że przepisy regulujące postępowanie w sprawach wykroczenia nie wchodzą w zakres prawa karnego procesowego, stanowią jakiś inny rodzaj prawa" (zob. prof. Wiesław Daszkiewicz, Prawo karne procesowe. Zagadnienia ogólne - Oficyna Wydawnicza Branta 1999, strona 42). Na marginesie zaznaczył, iż test pozytywnie zaliczyło ponad 40% zdających.

Odnosząc się do zarzutów związanych z samopoczuciem skarżącej podczas zdawania egzaminu konkursowego, to brak jest jakichkolwiek ustawowych przesłanek, które pozwoliłyby mu uznać wypadek losowy za podstawę do zmiany wyniku egzaminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r.:

1. rażące naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 75a ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U.02.123.1058), polegające na umieszczeniu w zestawie pytań egzaminacyjnych z zakresu nieprzewidzianym w ustawie,

2. rażące naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 75i § 1 p.o.a., polegające na dopuszczenie jako pytania egzaminacyjnego pytania nr 116, w którym nie tylko jedna odpowiedź może być uznana za prawidłową i nie uznanie skarżącej zaznaczonej prawidłowej odpowiedzi, która nie była uwzględniona w kluczu jako prawidłowa,

3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy - § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie pytań na egzamin konkursowy na aplikację adwokacką przez zmianę treści pytania nr 138 w trakcie trwania egzaminu,

Domagała się:

1. uchylenia decyzji z dnia [...] września 2006 r. i przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia oraz zwrot kosztów postępowania;

ewentualnie

2. uchylenia decyzji z dnia [...] września 2006 r. na podstawie art. 146 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi i orzeczenie, że skarżąca uzyskała 191 punktów z egzaminu na aplikację adwokacką przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006 r. przez co uzyskuje pozytywny wynik z tego egzaminu oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu wskazała, że art. 75a ust. 3 p.o.a. zakreśla zakres przedmiotowy egzaminu konkursowego, zaś pytania o numerach 221, 248 oraz 249 sprawdzały wiedzę z zakresu ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148 z późn. zm.). Jej zdaniem pytania te nie powinny były znaleźć się w zestawie pytań egzaminacyjnych. Po zapoznaniu się z zakresem materiału obowiązującym na egzaminie na aplikację adwokacką nie objęła przygotowaniami ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia jako, że prawo to nie wchodzi w zakres egzaminu.

Wywiodła, że skoro w pytaniu nr 221 zaznaczyła odpowiedź, która nie była prawidłowa, to ze względu na przekroczenie zakresu merytorycznego egzaminu, odpowiedź ta powinna zostać uznana za prawidłową i tym samym zwiększyć liczbę punktów o 1. Podkreśliła, że niezgodne z aktualnym stanem prawnym i nieaktualne jest stanowisko organu, że w pojęciu postępowanie karne "mieści się również postępowanie w sprawach o wykroczenia". Nie zgodziła się ze sposobem dokonania przez organ wykładni znaczenia i zakresu pojęcia postępowanie karne, bez wskazania podstawy prawnej. Uznała za chybiony argument, że prawo postępowania w sprawach o wykroczenia jest elementem postępowania karnego.

Odnosząc się do cytowanego poglądu prof. Daszkiewicza, był on trafny na gruncie dawnego kodeksu z 1971 r., a w odniesieniu do obecnego stanu prawnego jest on nieaktualny. Powołała się na obszerny fragment komentarza do art. 1 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U.01.106.1148). T. Grzegorczyka, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. III, gdzie autor dowodzi o dezaktualizacji poglądu, na gruncie kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia z 2001 r., że postępowanie to jest częścią postępowania karnego, dowodząc jego autonomiczności. Według skarżącej podobne wnioski formułuje W. Kotowski w Komentarzu praktycznym do kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U.01. 106.1148) LEX/el. 2003, we fragmencie dotyczącym art. 1 tegoż kodeksu, m.in., że "ustawodawca nakazał stosowanie do postępowania w sprawach o wykroczenia 264 artykuły, spośród 687 artykułów tworzących polską procedurę karną". Zatem, jeżeli 687 artykułów tworzy polską procedurę karną, to należy stwierdzić, że autor miał na myśli kodeks postępowania karnego, który właśnie z takiej ilości artykułów się składa. Zakres pojęcia procedura karna nie zawiera w sobie prawa postępowania w sprawach o wykroczenia, które cechuje się autonomicznością w stosunku do postępowania karnego.

Zarzucając nieprawidłowość wykładni art. 75a ust. 3 p.o.a. podkreśliła, że prawa danego typu: np. prawo karne, prawo cywilne są wyraźnie podzielone na część materialną oraz procesową i wymienione jedne po drugim, np. prawo karne, prawo postępowania karnego, prawo cywilne i prawo postępowania cywilnego, prawo administracyjne i prawo postępowania administracyjnego. Nie ma wątpliwości, że w art. 75a ust. 3 ustawy prawo o adwokaturze, wyraźnie stwierdzono, że przepisy dotyczące postępowania gospodarczego, z zakresu prawa i ubezpieczeń społecznych oraz z zakresu prawa rodzinnego objęte są zakresem egzaminu, co wynika z faktu, że postępowania te są uregulowane w ustawie prawo postępowania cywilnego, jako postępowania odrębne. Prawo postępowania w sprawach o wykroczenia nie jest już częścią prawa karnego procesowego, a jest odrębną "autonomiczną dziedziną prawa", zatem nie można stosować analogicznego rozumowania, gdzie postępowania odrębne są częścią postępowania cywilnego, na dodatek zawarte w jednym akcie prawnym. Nie ma również możliwości, aby zinterpretować prawo wykroczeń jako definicję określającą zarówno prawo materialne jak i procesowe. Gdyby ustawodawca zdecydował się na takie rozwiązanie, nie wskazywałby odrębnie innych praw materialnych i procesowych, np. prawo karne i postępowanie karne. Koncepcja całościowa ma miejsce jedynie w odniesieniu właśnie do prawa karnoskarbowego, poprzez połączenie w jednej ustawie prawo materialne i procesowe, a takiej tradycji w prawie wykroczeń nie było. Racjonalny ustawodawca, zdaniem skarżącej, konstruując normę prawną zawartą w art. 75a ust. 3 p.o.a., wyłączył z niej postępowanie wykroczeniowe. Udzielenie błędnej odpowiedzi na pytanie 221 nie może rodzić dla niej negatywnych skutków i zasadne zatem jest przyznanie dodatkowego punktu, co zapewnia jej pozytywny wynik egzaminu 190 punktów.

Nadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 75i § 3 ustawy Prawo o adwokaturze w związku z takim sformułowaniem pytania nr 116, że 2 odpowiedzi okazały się prawidłowe A i C. Skarżąca zaznaczyła odpowiedź zgodną z przepisami (C), jednak organ nie uwzględnił jej punktu za to pytanie, gdyż jako odpowiedź prawidłowa, w kluczu widniała druga odpowiedź prawidłowa (A). Nie zgodziła się z przedstawioną argumentacją odnośnie art. 1097 k.c., powołując się na poglądy komentatorów, m. in. J. Strzebińczyka wyrażonego w "Podstawach prawa cywilnego" pod redakcją prof. dr hab. Edwarda Gniewka wyd. 2 uaktualnione wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2005 na stronie 91 "W art. 109(7) k.c. ustawodawca wyliczył tylko najbardziej typowe i najczęściej wykorzystywane przyczyny wygaśnięcia prokury, zaliczając do nich odwołanie prokury (§ 1), pewne ściśle wskazane w § 2, zdarzenia związane z ustaniem dotychczasowej działalności przedsiębiorcy oraz śmierć prokurenta (§ 3)." Pogląd ten został również wyrażony przez autora w Komentarzu C.H. BECK do kodeksu cywilnego pod redakcją prof. dr hab. Edwarda Gniewka, Tom I str. 392.

Podobny pogląd głosi Jacek Kaczor w pracy "Pojęcie czynności prawnej upoważniającej w nauce prawa cywilnego" opublikowanej w Acta Universitatis Wraclavcensis no 2777 Prawo CCXCVI na stronie 22 "Wygaśnięcie prokury następuje w wyniku jej odwołania przez mocodawcę, zrzeczenia się prokury przez prokurenta lub na skutek wystąpienia określonych okoliczności". Według skarżącej fakt, że odwołanie prokury powoduje jej wygaśnięcie jednoznacznie potwierdza art. 1098 § 1 kc, mówiący, że "udzielnie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców". Wskazała, że odwołanie prokury jest jedną z przyczyn jej wygaśnięcia, co wynika także z notatek z ćwiczeń w trakcie studiów. Jeżeli celem pytania nr 116 było sprawdzenie znajomości ustawowych sposobów wygaśnięcia prokury, jak twierdzi organ w decyzji, to należało w pierwszej części pytania dodać: Prokura wygasa (zgodnie z art. 1097 § 2 k.c.), to wtedy rzeczywiście jedynie odpowiedź A można uznać za jedyną prawidłową.

Podniosła dodatkowo, że pytanie nr 102 w formie zaprezentowanej na teście ma dwie odpowiedzi prawidłowe A i C, zatem uzyskanie przez skarżącą dodatkowego punktu na tej podstawie pozwoli na osiągnięcie 190 punktów z egzaminu co zapewnia jego pozytywny wynik.

Nie zgodziła się z wyjaśnieniem organu odnośnie pytania 138, bowiem zamieszanie, które powstało na sali w wyniku zmiany treści tego pytania nie pozostało bez wpływu na jej koncentrację i mogło skutkować popełnieniem błędu przy innym pytaniu. Zarzuciła zatem naruszenie przepisów postępowania, poprzez niedochowanie warunków przewidzianych w § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie pytań na egzamin konkursowy na aplikację adwokacką, bowiem chaos wywołany na sali, gdzie był przeprowadzany egzamin mógł mieć wpływ na ostateczny wynik egzaminu.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. W obszernym uzasadnieniu podkreślił w szczególności, że zakwestionowane pytania konkursowe zostały sformułowane jednoznacznie, spełniały kryteria określone treścią przepisu art. 75i ust. 1 p.o.a., a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Jedynym wyjątkiem było pytanie nr 102, co wynikło nie z wadliwej jego konstrukcji, a z błędu drukarskiego. Wskazał nadto, że wymóg uzyskania 190 punktów podczas egzaminu konkursowego wynika wprost z zapisu art. 75a ust. 3 p.o.a. i nie może zostać zmieniony w drodze indywidualnej decyzji Ministra Sprawiedliwości nawet na skutek niezawinionych przez zdającego przyczyn losowych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 75a ust. 3 p.o.a. polegającego na umieszczeniu w zestawie pytań egzaminacyjnych o numerach 221, 248 i 249 z zakresu nieprzewidzianego w ustawie prawo o postępowaniu w sprawach o wykroczenia, Minister Sprawiedliwości podtrzymał wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko.

Odnosząc się do zakwestionowanej prawidłowości sformułowania pytania nr 116 dotyczącego wygaśnięcia prokury wskazał, że według klucza odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź "A", natomiast skarżąca wskazała jako prawidłową odpowiedź "C". Podkreślił, że pytania były układane w oparciu o treść obowiązujących przepisów prawa, nie sprawdzały znajomości orzecznictwa sądów, czy poglądów doktryny, które mogą być różnorodne, nierzadko rozbieżne. Udzielając odpowiedzi na pytania testowe, osoba egzaminowana winna była oprzeć się na treści konkretnego przepisu odnoszącego się do pytania. Przepis art. 1097 § 2 kc brzmi: "Prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy". Pytanie nr 116 jest więc ewidentnym powtórzeniem tego przepisu. Paragraf 1 art. 1097 k.c., w którym mowa o odwołaniu prokury, nie posługuje się natomiast zawartym w treści pytania sformułowaniem "prokura wygasa".

Powtórzył, iż w art. 1097 k.c. zostały uregulowane różne zdarzenia prawne pociągające za sobą zakończenie (ustanie) stosunku prawnego związanego z udzieleniem prokury. Przepis ten przewiduje dwa sposoby ustania prokury: ustanie

wskutek odwołania (§ 1) oraz wygaśnięcie z mocy prawa na skutek określonych w tym przepisie zdarzeń (§ 2-4). Pytanie dotyczyło zdarzeń powodujących wygaśnięcie prokury i nie odnosiło się natomiast do ustania prokury wskutek odwołania. Wobec tego tylko odpowiedź "A", wskazująca na wykreślenie przedsiębiorcy z rejestru jako ustawową przyczynę wygaśnięcia prokury, była prawidłowa, a zarzut skarżącej uznał za chybiony.

Ustosunkowując się do ostatniego zarzutu skarżącej, tj. zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005r. w sprawie pytań na egzamin konkursowy na aplikację adwokacką przez zmianę treści pytania nr 138 w trakcie trwania egzaminu stwierdził, że skarżąca udzieliła na to pytanie prawidłowej odpowiedzi zgodnej z kluczem odpowiedzi i Komisja Egzaminacyjna przyznała jej za tę odpowiedź jeden punkt. Poinformowanie przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej o błędzie drukarskim w pytaniu nr 138 nie miało, w przypadku skarżącej, wpływu na uzyskany przez nią wynik punktowy z egzaminu konkursowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów, w ocenie Sądu, nie narusza ona prawa, zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak na wstępie wskazano, kwestia, czy na uchwałę komisji egzaminacyjnej dotyczącą ustalenia wyniku egzaminu osobie egzaminowanej służyło odwołanie do Ministra Sprawiedliwości w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego została rozstrzygnięta w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, którego oceną prawną Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany na mocy art. 190 p.p.s.a.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, w pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, iż zakresem kognicji Sądu w rozpatrywanej sprawie nie była ponowna ocena wyników egzaminu skarżącej, lecz ocena prawidłowości podjętej w tej sprawie decyzji Ministra Sprawiedliwości.

W myśl zasady wyrażonej w art. 75a ust. 3 p.o.a. egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu. Zgodnie z art. 75i ust. 1 p.o.a. egzamin konkursowy polegał na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa i kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymał kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów, o czym stanowił art. 75i ust. 3 p.o.a.

Innymi słowy, do uzyskania wyniku pozytywnego kandydat mógł pomylić się, bądź nie znać prawidłowej odpowiedzi w nie więcej niż 60 pytaniach, co stanowiło 24 % wszystkich pytań testowych. Istniała więc dość duża liczba pytań, na które dopuszczalne było udzielenie błędnej odpowiedzi, tak z powodu niewiedzy osoby egzaminowanej, jak i nieprawidłowego zrozumienia pytania. Skarżąca przekroczyła wspomniany limit, przy czym w odwołaniu zakwestionowała jedynie 5 pytań spośród 250, co stanowi zaledwie 2%. W skardze zakwestionowała zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości w zakresie 4 pytań: nr 102, 138, 116 i 221.

I.

Należy podkreślić, że odwołanie skarżącej w zakresie pytania nr 102 zostało uwzględnione przez Ministra Sprawiedliwości. Ocena zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej działającej na obszarze Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] i zarzutów przedstawionych wobec niej w skardze została przeprowadzona w sposób rzetelny, odrębnie wobec każdego zgłoszonego zarzutu. Z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji (błędu drukarskiego) za pytanie nr 102 skarżąca otrzymała 1 punkt i w tym zakresie organ odwoławczy uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej i ustalił, że podczas egzaminu konkursowego uzyskała 189 punktów. Zatem zarzut zawarty w skardze, co do dodatkowej możliwości doliczenia punktu za pytanie nr 102, co pozwoli skarżącej na uzyskanie 190 pkt i wyniku pozytywnego, jest pozbawiony podstaw.

W ocenie Sądu, także uwagi dotyczące pytania nr 138, za które skarżąca otrzymała 1 punkt, nie mają wpływu na wynik sprawy. Wbrew jej zarzutom, naruszenie § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. poprzez zmianę treści pytania w trakcie egzaminu, w sytuacji kiedy zostało ono skarżącej zaliczone w postaci 1 punktu, nie może być uznane jako naruszenie prawa materialnego mające wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżąca nie dowodziła przed organem, że dekoncentracja spowodowana zamieszaniem na sali egzaminacyjnej miała wpływ na błędną odpowiedź w innym, konkretnym pytaniu.

Innymi słowy, podnoszone uchybienia odnośnie pytań: nr 102 i nr 138 nie mają wpływu na wynik rozstrzygnięcia, bowiem odpowiedzi na nie zostały zaliczone skarżącej jako prawidłowe i uzyskała za każde po 1 punkcie. Należy bowiem podkreślić zasadę, jaka wynika z art. 75i ust. 1 zdanie 3 p.o.a.: za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Skoro za każde z tych pytań skarżąca uzyskała już maksimum możliwej punktacji, to nie może za te same pytania dochodzić kolejnych punktów.

II.

Nie może ulegać wątpliwości, że pytania egzaminacyjne powinny być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do ich zakresu przedmiotowego. Z drugiej strony pytania testowe na aplikację adwokacką winny być rzeczywiście trudnym i wymagającym solidnej wiedzy testem umiejętności kandydata na przyszłego aplikanta adwokackiego, ale zarazem testem wyłącznie na wiedzę zdobytą na studiach, wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne, a nie egzaminem z niejednoznacznych i kontrowersyjnych często poglądów wyrażonych przez doktrynę, czy też przez judykaturę.

Wychodząc z tego punktu widzenia, przynajmniej w kontekście niniejszej sprawy, zakwestionowane w skardze pytania, opracowane przez zespół konkursowy nie nasuwają większych zastrzeżeń i Sąd nie znalazł podstaw, aby zakwestionować uznane za nieprawidłowe odpowiedzi udzielone przez skarżącą w pytaniach nr 116 i 221.

W ocenie Sądu, jeśli chodzi o pytania nr 116 i nr 221 uznać należy, iż organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w pełni dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżąca udzieliła niepoprawnej odpowiedzi na pytania nr 116 i 221 i że wskazane pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 75a ust.3 p.o.a., zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa, wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu.

W odniesieniu do pytania nr 116 skarżąca nie może co do zasady wywodzić, dla osiągnięcia korzystnych dla siebie skutków prawnych, że prawidłowe są zarówno odpowiedzi do testu przygotowane przez zespół konkursowy, o którym mowa w art. 75b p.o.a., jak i odpowiedzi wskazane przez nią, gdyż takie podejście nie mieści się w ogólnym założeniu metodologicznym na jakim zbudowany jest przepis art. 75i ust. 1 zd. 1: "Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa". Norma ta nie przewiduje sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu. Stanowi bowiem, że "Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt". (zd. 2 i 3)

Toteż, jedyną możliwością dla wykazania, że skarżąca prawidłowo odpowiedziała na pytania nr 116 jest jednoczesne wykazanie, iż odpowiedź wskazana w kluczu odpowiedzi przez zespół konkursowy była błędna, a prawidłowa jest odpowiedź skarżącej. Jednakże, tak daleko idącego zarzutu skarżąca nie stawia, a w szczególności nie twierdzi, aby błędne były odpowiedzi wskazane przez zespół konkursowy. Twierdziła natomiast, że w odniesieniu do pytania nr 116 jego redakcja uzasadniała uznanie za prawidłowe również i jej odpowiedzi.

W tak postawionym zarzucie co do pytania nr 116 skarżąca musiałaby udowodnić - mające wpływ na wynik sprawy - naruszenie art. 75i ust. 1 zd. 1 p.o.a. poprzez wykazanie, że rozwiązanie prawidłowe w pytaniu 116 mogły być w dwóch, a nie w jednej z trzech propozycji odpowiedzi. W ocenie Sądu zarzut ten nie znajduje uzasadnienia.

Dla oceny także i tej odpowiedzi istotne jest, co należy podkreślić, że pytania egzaminacyjne mają charakter testowy i odpowiedź prawidłowa musi się ograniczyć do wyboru tylko jednej z trzech odpowiedzi. Odpowiedź opiera się o konkretną normę ustawy. Z istoty pytań testowych wynika przede wszystkim, że absolutnie wykluczona jest możliwość rozszerzania tematu przez odpowiadającego. Innymi słowy, poprawna odpowiedź na testowe pytanie egzaminacyjne, w zakresie o którym mowa w przepisie art. 75a ust. 3 p.o.a., musi pozostawać w pełnej zgodności z kontekstem pytania. Dlatego co do zasady należałoby odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi na testowe pytanie egzaminacyjne, poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Taka sytuacja ma miejsce w zarzutach skarżącej odnośnie odpowiedzi na pytanie 116: wyjście poza granice zakreślone pytaniem wywiedzionym z Kodeksu cywilnego. Minister Sprawiedliwości wyczerpująco odniósł się do odwołania wskazując na ustawowy sposób wygaśnięcia prokury określony w przepisie art. 1097 § 2 kc stanowiącym, że prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy. Podkreślił ustawową regulację instytucji prokury w Kodeksie cywilnym w artykułach od 1091 do 1099 jako regulację podstawową, w której należało poszukiwać odpowiedzi na pytanie nr 116. Zasadnie zwrócił uwagę na ogólne sformułowanie pytania, czyli bez dodatkowych założeń i wskazań na jakiekolwiek inne przepisy niż kodeks cywilny. Pytanie testu układane w oparciu o treść kodeksu cywilnego nie miało na celu sprawdzania znajomości orzecznictwa sądów czy poglądów doktryny, które przecież mogą być różnorodne i nierzadko rozbieżne.

Należy podzielić argumentację organu odwoławczego, że celem pytania testowego było sprawdzenie podstawowej (kodeksowej) wiedzy kandydata na aplikanta, co do znajomości dwóch odrębnych instytucji prawnych. Odwołanie prokury jest niewątpliwie czynnością prawną (jednostronną), której istotnym elementem jest złożenie oświadczenia woli przez uprawniony podmiot prawa cywilnego, podczas gdy wykreślenie z rejestru należy do odrębnego typu zdarzeń prawnych zbliżonych do orzeczenia sądowego, choć samym orzeczeniem nie jest. Pojęcia powyższe należą do podstawowych instytucji prawa cywilnego omawianych w ramach części ogólnej kodeksu cywilnego, którym podręczniki akademickie, na co wskazuje skarżąca, poświęcają wiele uwagi. Jednakże z istoty pytań testowych wynika, że wykluczona jest możliwość rozszerzania tematu przez odpowiadającego.

Złożenie oświadczenia woli oraz wykreślenie z rejestru należą do zupełnie różnych rodzajów zdarzeń cywilno-prawnych, chociaż z praktycznego punktu widzenia zarówno odwołanie prokury, jak i wykreślenie przedsiębiorcy z rejestru prowadzą ostatecznie do tego samego skutku, czyli prokurent przestaje pełnić swoją funkcję.

Z tego powodu Sąd podzielił zasadność jego argumentacji, że tylko odpowiedź "A", wskazująca na wykreślenie przedsiębiorcy z rejestru, jako ustawowy sposób "wygaśnięcia" prokury była prawidłowa.

Odnośnie pytania nr 221 skarżąca nie kwestionowała faktu wadliwej odpowiedzi na nie. Poza sporem także pozostawało, że pytanie nr 221 jak i pytania nr 248 i nr 249 dotyczyły procedury wykroczeniowej, a nie prawa materialnego z dziedziny wykroczeń. Skarżąca tym samym zarzuciła naruszenie prawa materialnego art. 75a ust. 3 p.o.a. poprzez przekroczenie zakresu przedmiotowego egzaminu określonego w tym przepisie.

Sąd podzielił pogląd organu prezentowany w zaskarżonej decyzji, że art. 75a ust. 3 p.o.a. określa bloki przedmiotowe, których znajomość podlega sprawdzeniu w trakcie egzaminu. Sąd nie dopatrzył się jednakże niezgodności z prawem umieszczenia w teście pytań z zakresu Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w sytuacji umieszczenia przez ustawodawcę, tuż po posłużeniu się pojęciem "prawa cywilnego" pojęcia "postępowania cywilnego". W dalszej kolejności zaś wymienione zostało: "prawo gospodarcze", "prawo pracy i ubezpieczeń społecznych", "prawo rodzinne". Powyższe wskazuje, że ustawodawcy chodziło również o możliwość zamieszczania w teście pytań z procedury dotyczącej prawa gospodarczego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz procedury dotyczącej prawa rodzinnego. Dlatego można przyjąć interpretację organu odwoławczego, że samo posłużenie się pojęciem "postępowania cywilnego" we wcześniejszej fazie przepisu wcale nie oznacza, że nie odnosi się on i do innych dziedzin prawa użytych w dalszej części i ten sam sposób rozumowania odniósł do pojęć: "postępowanie karne i wykroczeń", objętych wszak programem studiów.

W świetle argumentów organu odwoławczego, na gruncie zakresu wiedzy jaką powinien prezentować kandydat na aplikanta adwokackiego określonej w art. art. 75a ust. 3 p.o.a., zastosowana została de facto wykładnia celowościowa rozumienia pozycji postępowania o wykroczeniach.

Nie jest natomiast, w ocenie Sądu, przekonywująca argumentacja skarżącej - chociaż dokonana w oparciu o aktualne poglądy przedstawicieli nauki na gruncie zmian ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia z dnia 24 sierpnia 2001 r., powołanych w skardze i autonomiczności postępowania o wykroczeniach.

Na marginesie dokonanej interpretacji autonomiczności kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia z 2001 roku, o której wypowiadają się inni przedstawiciele nauki powołani w skardze, to zaznaczyć należy, że wypowiedzi te dotyczą zupełnie innego kontekstu niż na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy. Przyjęcie bowiem zawężającej wykładni językowej w interpretacji art. 75a ust. 3 p.o.a. oznaczałaby oderwanie procedury wykroczeniowej od prawa materialnego wykroczeniowego, a to z kolei oznaczałoby wyłączenie tego zakresu wiedzy z umiejętności kandydatów na aplikantów adwokackich, co stałoby w sprzeczności z zakresem praktyki zawodowej zarówno aplikanta adwokackiego, jak i adwokata.

Dodatkowo zauważyć należy, że lektura art. 75a ust. 3 p.o.a. wskazuje na to, że jest on, choć niekonsekwentnie, lecz jednak dość jasno sformułowany poprzez wyliczenie dyscyplin, gałęzi prawa, z których wiedza kandydatów na aplikantów adwokackich ma podlegać sprawdzeniu. Ustawodawca nie wymienia dyscypliny prawa postępowania w sprawach o wykroczenia, jako dyscypliny odrębnej, ale należy podnieść brak teoretycznego i praktycznego uzasadnienia dla wydzielenia tej części prawa wykroczeń w osobną gałąź, jak też brakiem na ogół rozróżnienia tych dwóch aspektów prawa wykroczeniowego (materialnego i procesowego) także w dydaktyce akademickiej.

Dlatego przywołana przez skarżącą interpretacja pojęcia postępowanie o wykroczeniach - w oderwaniu od wykładni celowościowej art. 75a ust. 3 p.o.a. - nie powinna mieć zastosowania. Nie są także przekonywujące twierdzenia skarżącej co do nie objęcia przygotowaniem do egzaminu procedury wykroczeniowej, skoro kandydatka odpowiedziała prawidłowo na dwa z trzech pytań z tego zakresu, przy czym na 250 wszystkich pytań, aż na 60 pytań mogła nie znać odpowiedzi i uzyskać pozytywny wynik egzaminu.

Z powyższych względów Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem, mając na uwadze, analizowaną na gruncie niniejszej sprawy, dotychczas utrwaloną pozycję postępowania o wykroczeniach, na którą powoływał się Minister Sprawiedliwości za prof. Wiesławem Daszkiewiczem, że w pojęciu postępowania karnego, czy procesu karnego mieszczą się również przepisy regulujące postępowanie w sprawach o wykroczenia.

Z powyższych względów, nie znajdując podstaw dla uwzględnienia skargi, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.