Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 840/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 1,4,  art. 30  ust. 1,  art. 31  ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 2  pkt 22, art. 23, art. 24  ust. 1, art. 29-31,  art. 51  ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 5, art. 143 b  ust. 5
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 138  ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
article: par. 4a  pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 306
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm
article: art. 7,77,80,107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Protokolant Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...] oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. E. M. (dalej skarżący) złożył do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w J. G. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok [...]. W sekcji VI wniosku - "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" rolnik wykazał [...] działek położonych w województwie d.: o nr: [...] i [...] w powiecie j., gminie J. S., obrębie J. S.; o nr [...],w powiecie j., gminie M., obrębie B.; o nr [...] i [...] w powiecie L., gmina L., obrębie P. W sekcji VII wniosku - "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych" skarżący wskazał: dla jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki oznaczone literami [...] i [...] o łącznej zadeklarowanej powierzchni wynoszącej [...] ha; do uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) do grup upraw podstawowych działkę rolną [...] o powierzchni [...] ha. Do wniosku skarżący dołączył oświadczenie, że zadeklarowane powierzchnie działek rolnych są zgodne ze stanem faktycznym.

Kontrola na miejscu, przeprowadzona przez inspektorów wykonawcy zewnętrznego - "A" Sp. z o.o. w Z. w dniu [...] r., wykazała, że na działkach rolnych oznaczonych literami [...] i [...] powierzchnia użytkowana rolniczo jest mniejsza niż deklarowana we wniosku. Stwierdzona powierzchnia działki [...] została po pomiarze wykonanym GPS ustalona na [...] ha, natomiast w odniesieniu do działki [...] powierzchnia zmierzona wyniosła [...] ha. W uwagach do działki [...] inspektorzy wskazali, iż z pomiaru wyłączono obszar zalesiony, znajdujący się wewnątrz działki o powierzchni [...] ha oraz obszary zalesione wzdłuż granicy działki. Stwierdzono też, iż działka ta położona jest na obszarach niekwalifikujących się do płatności - droga (działka ewidencyjna nr [...] i [...]). W uwagach dotyczących działki [...] inspektorzy stwierdzili, że brak było wyraźnych wyłączeń i najprawdopodobniej (co wynika także ze szkicu pomiaru działek) granica tej uprawy została przesunięta na korzyść łąki stanowiącej działkę [...]. Z pomiaru działek rolnych w ramach kontroli na miejscu, zgłoszonych we wniosku do płatności wynika, że w obrębie całego wniosku, rzeczywista, łączna powierzchnia tych działek stanowi: [...] ha. Sporządzony z jej wykonania protokół ( nr [...]) został przesłany skarżącemu w dniu [...] r.

Skarżący, pismem z dnia [...] r., wniósł zastrzeżenia do powyższej kontroli. Wskazał, że inspektorzy pomniejszyli areał objęty dopłatami o powierzchnię zajętą przez drogę, która jest wykorzystywana rolniczo, a ponadto nie jest utwardzona i wyszczególniona w ewidencji gruntów. Jest porośnięta trawą, która jest wykaszana. Na zadeklarowanych gruntach rolnych nie ma przekroczonej ilości drzew 50 szt./ha., nie ma obszaru zalesionego o powierzchni [...] ha. Do pisma skarżący dołączył zdjęcia wykonane na swoich działkach w [...] r. W odpowiedzi, zawartej w piśmie z dniu [...] r., Biuro Kontroli na Miejscu D. O. R. ARiMR we W., jako komórka merytorycznie odpowiedzialna za wykonywane kontrole, stwierdziło, że kontrola wykonana przez wykonawcę zewnętrznego przeprowadzona została prawidłowo. Weryfikacja protokołu nie daje podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli, ponadto zdjęcia oraz szkice pomiaru działek obrazują obszary wyłączone z płatności.

Decyzją z dnia [...] r.( nr [...]), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. G. przyznał skarżącemu płatność JPO w wysokości [...] zł, po pomniejszeniu o kwotę [...] zł oraz płatność UPO w wysokości [...] zł, po pomniejszeniu o kwotę w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że płatność JPO została, zgodnie z art. 138 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. L 345/1 z 20.11.2004 ze zm.), pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną, ponieważ różnica ta wyniosła ponad 3 %. Powierzchnia deklarowana dla JPO wynosiła [...] ha, stwierdzona - [...] ha, a naliczono płatność do [...] ha.

Dalej organ wskazał, że w taki sam sposób zostały producentowi pomniejszone płatności UPO, nastąpiło to na podstawie § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U z 2008 r., Nr 44, poz. 265 ze zm.) oraz zgodnie z art. 51 ust. 2 rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników(Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.). Powierzchnia deklarowana dla UPO wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wynosiła [...] ha, naliczono płatność do powierzchni [...] ha.

W odwołaniu skarżący podniósł, że kontrola na miejscu nie została wykonana, a potrąceń dokonano jedynie na podstawie analizy mapy satelitarnej z [...] r., ponieważ w siedzibie ARiMR we W. odmówiono mu okazania fotografii z kontroli. Skarżący podniósł także, że w roku [...] znajdowały się na działkach obszary zakrzaczone, zostały one jednak usunięte w [...] i [...] r. Wskazał, że pas "niedokoszonej" trawy o szerokości do 1 m nie może zostać odliczony, ponieważ po drugim pokosie rośliny te zostają wyjedzone przez bydło opasowe. W dalszej części odwołania skarżący powtórzył zarzuty przedstawione w piśmie z dnia [...] r. Do odwołania dołączył mapę działek [...] i [...], z zaznaczonymi częściami błędnie wykluczonymi przez kontrolerów z płatności oraz 4 fotografie działek producenta.

Pismem z dnia [...] r. organ odwoławczy poinformował skarżącego o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Strona z nich nie skorzystała

Rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu, po przedstawieniu przebiegu postępowania w sprawie a także stanu prawnego w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy podniósł, że zgłoszone przez skarżącego działki do płatności objęte zostały kontrolą metodą inspekcji terenowej. Celem tej kontroli było ustalenie stanu faktycznego użytkowanych działek w terenie. Zgodnie z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu mają na celu zweryfikować zgodność stanu działek z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.

Kontrola przeprowadzona w dniu [...] działek rolnych [...] i [...], zdaniem organu, wykazała, iż zadeklarowana na nich powierzchnia jest mniejsza od tej, którą wpisał rolnik w swoim wniosku. Stwierdzono brak zgodności powierzchni i sposobu użytkowania (rośliny uprawianej) zadeklarowanego w ramach poszczególnych działek rolnych we wniosku producenta z powierzchnią i sposobem użytkowania tych działek.

Dalej w uzasadnieniu wskazano, że w związku z ustaleniami kontroli zastosowano zmniejszenie płatności JPO wynikające z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r., zgodnie z którym, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % wyznaczonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Organ podniósł, że wysokość tej płatności rolnej została przez organ pierwszej instancji ustalona prawidłowo. Procentowa różnica dla JPO obliczana jest wg wzoru: (Pow. deklarowana) - (Pow. stwierdzona)*100) / Pow. stwierdzona, czyli: ([...] ha- [...] ha) * 100)/[...] ha = ([...] ha * 100)/ [...] ha = [...]%. Natomiast powierzchnia, co do której naliczona została płatność, po uwzględnieniu sankcji powierzchniowej, obliczana jest wg wzoru: (Pow. stwierdzona) - (pow. deklarowana - pow. stwierdzona)*2, czyli: [...] ha - ([...]- [...] ha )*2 = [...] ha -[...] ha = [...] ha. Stawka płatności JPO do 1 ha uprawy w [...] r. wynosi [...] zł, a zatem [...] ha x [...] zł = [...] zł.

Odnośnie płatności UPO organ w uzasadnieniu wskazał, że ich przyznanie w pomniejszonej wysokości w stosunku do powierzchni deklarowanej nastąpiło na podstawie art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Zgodnie z brzmieniem tegoż przepisu, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcja 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 i w tytule IV rozdział lOc rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 przekracza obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego. Płatność ta została ustalona w zaskarżonej decyzji także w prawidłowej wysokości. I tak, procentowa różnica dla JPO obliczana jest wg wzoru: (Pow. deklarowana) - (Pow. stwierdzona))*100) / Pow. stwierdzona, czyli: ([...] ha- [...] ha) * 100)/[...] ha = ([...] ha * 100) / [...] ha = [...]%. Natomiast powierzchnia, co do której naliczona została płatność, po uwzględnieniu sankcji powierzchniowej, obliczana jest wg wzoru: (Pow. stwierdzona) - (pow. deklarowana - pow. stwierdzona)*2, czyli: [...] ha - ([...]- [...] ha )*2 = [...] ha - [...] ha = [...] ha. Stawka płatności UPO do 1 ha uprawy w [...] r. wynosi [...] zł, a zatem [...] ha x [...] zł =[...] zł.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. podkreślił, że kontrola została wykonana metodą inspekcji terenowej, z której wykonane zostało 6 fotografii. Nie trafny jest więc zarzut, że ustaleń dokonano jedynie w oparciu o zdjęcia satelitarne. Natomiast skarżący nie mógł zapoznać się ze zdjęciami w siedzibie Oddziału Regionalnego ARiMR we W., bowiem organ ten nie jest w posiadaniu dokumentacji pokontrolnej. Dokumentacja ta przekazywana jest do organu, który rozpatruje sprawę, a zatem do kierownika biura powiatowego Agencji. Strona ma prawo zapoznać się z aktami sprawy w siedzibie organu, który sprawę prowadzi. Do dnia przekazania teczki aktowej przedmiotowej sprawy do organu II instancji w wyniku odwołania strony dokumentacja znajdowała się w siedzibie Kierownika Biura Powiatowego w J. G.

W odniesieniu do zarzutów strony w zakresie nieprawidłowego pomiaru jej gruntów rolnych oraz błędnego wykluczenia obszarów zakrzaczonych, organ odwoławczy wskazał, że zasadniczym dowodem w tej sprawie są fotografie wykonane na działkach skarżącego. I tak, zdaniem organu, na zdjęciu nr 5 wyraźnie widoczna jest zwarta kępa wieloletnich drzew, którą inspektorzy wyłączyli z obszaru uprawnionego do uzyskania płatności ([...] ha.), na zdjęciu nr 3 i 4 widoczne są gęste kępy zakrzaczeń, które słusznie odliczono z powierzchni użytków rolnych.

W tym zakresie organ podniósł, iż o tyle o ile można stwierdzić jednoznacznie w jakim kierunku i które części działek obejmują zdjęcia wykonane przez inspektorów, tak w przypadku zdjęć dołączonych przez stronę postępowania nie można tego stwierdzić. Ponadto zdjęcia wykonane przez inspektorów terenowych w szczególności miały na celu udokumentowanie powierzchni wykluczonych i obejmowały w głównej mierze te właśnie części działek. Z powyższych przyczyn nie można uznać, iż fotografie dołączone przez stronę do odwołania stanowią przeciwdowód do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli na miejscu gospodarstwa skarżącego.

Dalej w uzasadnieniu podniesiono, że zarzut, iż protokół z czynności kontrolnych nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego, nie można uznać za zasadny. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż inspektor kontrolujący podczas kontroli na miejscu posługiwał się zdjęciami satelitarnymi, mapami geodezyjnymi oraz wgranym podkładem mapowym, oznaczającym granice działek ewidencyjnych widocznych na ekranie odbiornika GPS podczas kontroli działek rolnych. Natomiast analiza protokołu, fotografii wykonanych przez inspektorów terenowych oraz szkiców pomiaru działki wskazuje, iż kontrola na miejscu wykonana została wykonana prawidłowo, a jej wyniki obrazują stwierdzony stan faktyczny (stan użytkowania i powierzchnię) na przedmiotowych gruntach rolnika.

W konkluzji uzasadnienia Dyrektor OR ARiMR we W. stwierdził, że ustalenia stanu faktycznego, poczynione przez organ I instancji i w konsekwencji rozstrzygnięcie, są prawidłowe.

Od niniejszej decyzji skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podtrzymał zarzuty zawarte w we wcześniejszych pismach. Wskazał ponadto w szczególności na następujące okoliczności:

1. Wyłączenie obszaru drogi było nieuprawnione ze względu, że nie jest ona w obszarze jego działki.

2. Jego działka ma powierzchnię [...] ha i w momencie dokonywania zgłoszenia do dopłat wyłączono [...] ha na obszary zadrzewione i zakrzewione.

Ponadto potrzymał zarzut nie udostępnieniu zdjęć z kontroli.

Organ Agencji w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu wyłączenie drogi, organ w odpowiedzi podkreślił, że jest on nieuprawniony, ponieważ nie była ona na obszarze działki strony. Inspektorzy pomierzyli powierzchnię uprawy (łąki) po jej granicach, wyłączając areał nieuprawniony - właśnie powierzchnię działki ewidencyjnej nr [...] czy [...] obejmujących drogę. Uprawa łąki była położona na niezadeklarowanych przez rolnika działkach ewidencyjnych, które dodatkowo nie kwalifikują się do dopłat zgodnie z § 4a pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. nr 46, poz. 306). Można bowiem uznać powierzchnię np. rowów, nieutwardzonych dróg dojazdowych wydzielonych w obrębie działek rolnych, których szerokość w obrębie działki rolnej nie przekracza 2 m. jako utrzymaną zgodnie z normami o ile nie stanowią one odrębnej działki ewidencyjne. Podniesiono w uzasadnieniu dopowiedzi, że z powierzchni działki [...] wyłączono enklawy zadrzewień, widoczne na ortofotomapach i oznaczone przez inspektorów na szkicu pomiaru działek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje.

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Przeprowadzone w niniejszej sprawie - w określonych na wstępie ramach - badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - jak trafnie wskazały organy administracyjne – stanowią: ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm., dalej także ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego); rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. WE nr L 270 z 21.10.2003r., str. 1 ze zm., dalej także rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003); rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu nr 1782/2003, i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L.04.141.18), dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004); rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm., dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004).

Przechodząc do oceny zasadności zaskarżonej decyzji przede wszystkim należy podkreślić, że proces przyznawania dotacji unijnych obwarowany jest szczególnymi wymogami, których spełnienie warunkuje możliwość otrzymania konkretnych świadczeń z tego zakresu.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 wskazanej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003 jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków przyznanie płatności.

Istotnym jest, że tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich wymienionych w art. 7 przesłanek ustawowych, stanowi podstawę do ubiegania się o przyznanie płatności do gruntów rolnych.

Powyższe oznacza m.in., że grunty musza być utrzymane zgodnie z wymaganymi normami. Co z kolei warunkuje możliwość uzyskania płatności lub jej wysokość. Zgodnie z art. 5 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 Państwa Członkowskie zapewniają, że wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa Członkowskie definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku IV, uwzględniając szczególne cechy charakterystyczne odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz struktury gospodarstw. Wymogi takie nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane oraz środków rolno-środowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - uwzględniając art. 5 rozporządzenia nr 1782/2003 oraz załącznik IV do tego rozporządzenia (dotyczący zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska) - wydał rozporządzenie z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306). Powołane rozporządzenie określa niezbędne minimum wymagań, które podmioty starające się o uzyskanie dopłat do gruntów rolnych powinny spełnić.

Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości i stawek płatności na 1 ha tej powierzchni. Ewentualne nieprawidłowości mogą zostać w toku dokonanych kontroli.

Według art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. Państwa Członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc, obejmujące weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności (ust. 1). Kontrole administracyjne są uzupełniane przez system kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifikowania się do pomocy (ust. 2). Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu mają na celu zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzegać wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.

Podstawą prawną do dokonania kontroli na miejscu, stosownie do zobowiązanie, jakie podpisuje wnioskodawca przy wypełnianiu wniosku o dopłaty bezpośrednie, jest art. 29 i art. 30 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz art. 30 ust 1 i 2, art. 30 a ust. 1-8 oraz art. 31 ust. 1-4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Natomiast zgodnie z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., kontrole administracyjne i kontrole na miejscu mają na celu zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrole administracyjne, zgodnie z art. 24 ust. 1 wyżej cyt. rozporządzenia, pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, między innymi dzięki kontrolom krzyżowym, które:

dotyczą, odpowiednio, zadeklarowanych uprawnień do dopłat i zadeklarowanych działek, i pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy w odniesieniu do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach programów pomocy wiążących się z zadeklarowaniem powierzchni;

weryfikują istnienie uprawnień do dopłat i kwalifikacje do otrzymania pomocy; dotyczą zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi w jednym wniosku a działkami odniesienia w systemie identyfikacji działek rolnych, oraz weryfikują kwalifikacje do pomocy określonych terenów jako takich;

dotyczą zgodności między uprawnieniami do pomocy a zatwierdzoną powierzchnią i sprawdzają, czy uprawnieniom towarzyszy równa liczba hektarów kwalifikujących się do otrzymania pomocy;

dotyczą zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi w jednym wniosku i w dokumentach towarzyszących, umowach, lub w deklaracji uprawy, jeżeli sprawa wymaga ich przedłożenia w celu zweryfikowania kwalifikacji danego obszaru do otrzymania pomocy.

Powyższe wskazuje, że zgłoszone we wniosku dane przez rolnika mogą być poddane weryfikacji. Ponadto wskazuje, że weryfikacja danych dotyczących powierzchni działek rolnych zadeklarowanych przez producenta rolnego o przyznanie płatności, nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach lecz m.in. na podstawie kontroli na miejscu, obejmującej w szczególności ustalenie rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw. W tym miejscu podnieść również należy, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – Agencja – z zastrzeżeniem art. 32, przeprowadza kontrole administracyjne i kontrole na miejscu określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1. W myśl art. 31 ust. 4 powyższej ustawy, czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika.

Na okoliczność ustalenia, czy rolnicy spełniają warunki do przyznania wnioskowanej płatności ustawodawca przewidział właśnie kontrole, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza protokół. W wyroku z 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 492/07 (nie pub.), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Wskazał, że o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, patrz. art. 34 ustawy o płatnościach) i bezstronnie, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności – co też w kontekście niniejszej sprawy wymaga podkreślenia Sądu

W niniejszej sprawie – w pierwszej kolejności - podnieść należy, że w dniu [...] r. w gospodarstwie skarżącego wykonano, w ramach wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich kontrolę na miejscu. Kontrola ta została przeprowadzona przez inspektorów wykonawcy zewnętrznego - "A" Sp. z o.o. w Z. i wykazała, że na działkach rolnych oznaczonych literami [...] i [...] powierzchnia użytkowana rolniczo jest mniejsza niż deklarowana we wniosku. Stwierdzona powierzchnia działki [...] została po pomiarze wykonanym GPS ustalona na [...] ha, natomiast w odniesieniu do działki [...] powierzchnia zmierzona wyniosła [...] ha. W protokole kontroli, odnośnie działki [...] wskazano, że z pomiaru wyłączono obszar zalesiony, znajdujący się wewnątrz działki o powierzchni [...] ha oraz obszary zalesione wzdłuż granicy działki. Stwierdzono też, iż działka ta położona jest na obszarach niekwalifikujących się do płatności - droga (oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] i [...]). Natomiast w uwagach dotyczących działki [...] stwierdzono w protokole, że brak było wyraźnych wyłączeń i - co wynika także ze szkicu pomiaru działek - granica tej uprawy została przesunięta na korzyść łąki stanowiącej działkę [...]. Dokonany pomiar działek rolnych zgłoszonych we wniosku do płatności wykazał, że w obrębie całego wniosku, rzeczywista, łączna powierzchnia tych działek stanowi: [...] ha. Protokół z wykonania kontroli ( nr [...]) został przesłany listem poleconym skarżącemu w dniu [...] r.

W zastrzeżeniach do ustaleń kontroli, zawartych w piśmie z dnia [...] r., skarżący podniósł, że inspektorzy pomniejszyli areał objęty dopłatami o powierzchnię zajętą przez drogę, jednakże jest ona wykorzystywana rolniczo, a ponadto nie jest utwardzona i wyszczególniona w ewidencji gruntów. Droga ta porośnięta jest trawą, która jest wykaszana. Podniósł także, że na gruntach rolnych w żadnym wypadku nie ma przekroczonej ilości drzew 50 szt./ha., ponadto na zadeklarowanych działkach nie ma obszaru zalesionego o powierzchni [...] ha. Do powyższego pisma skarżący dołączył zdjęcia wykonane na swoich działkach w [...] r. Te zarzuty podtrzymał we wniesionej skardze, dodatkowo podnosząc, że wyłączenie drogi było nieuprawnione, jako że nie znajduje się w granicach jego działki, ponadto wskazał, że wyłączył [...] ha na obszary zadrzewione, oraz że nie udostępniono mu zdjęć z kontroli.

Odnośnie powyższy zastrzeżeń wskazać należy – co wynika z dołączonych do akt sprawy ortofotomap a także szkicu pomiaru działek z zaznaczonymi wyłączonymi obszarami - że część zgłoszona do płatności działki [...] położona była na obszarze niezadeklarowanych przez skarżącego ewidencyjnej działki nr [...] i nr [...] a więc na obszarze nieuprawniającymi do płatności. Dotyczyło to działek oznaczonych ewidencyjnie nr [...] kwalifikowanych jako droga. Potwierdza to sam skarżący w piśmie z dnia [...] r. i odwołaniu, stwierdzający w nich, że powierzchnia drogi nie jest utwardzona i jest wykorzystywana rolniczo. Wskazuje to, że nie uprawniony jest zarzut, że skarżący nie objął wielkością obszaru zgłoszonego do płatności drogi i, że organ ja nieprawidłowo (niepotrzebnie ) wyłączył.

Wskazać należy w tym zakresie, że z akt sprawy nie wynika, aby strona formalnie zgłosił do dopłat działkę oznaczoną ewidencyjne jako droga. Organ Agencji tego nie podnosi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazują jedynie, że zgłoszona do płatności powierzchnia uprawowa położona była na niezdeklarowanej do płatności przez rolnika działce ewidencyjnej (droga), która dodatkowo nie kwalifikowała się do dopłat w świetle przepisów § 4a pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem do powierzchni upraw objętych dopłatami można zaliczyć powierzchnię nieutwardzonej drogo dojazdowej wydzielonej w obrębie działki rolnej , która m.in. nie stanowi odrębnej działki ewidencyjnej. W sprawie przedmiotowa droga stanowi odrębną działkę ewidencyjną, oznaczoną nr [...].

Odnośnie innych wyłączeń, wskazać należy, że z wykonanych na działkach w trakcie kontroli a znajdujących się w aktach sprawy zdjęć nr 3, 4 i 5 widać obszary podlegające wyłączeniu z płatności. Widać zwartą kępę wieloletnich drzew o pow. [...] ha, ( zdjęcie nr 5), widać gęste kępy zakrzyczeń (zdjęcie nr 3 i 4). Tych ustaleń nie podważa okoliczność, że strona z płatności we własnym zakresie wykluczyła niektóre obszary ze zgłoszonych działek dla płatności.

Z ustaleń organu Agencji, zawartych w aktach wynika, ze kontrolerzy podczas kontroli na miejscu posługiwali się zdjęciami satelitarnymi, mapami geodezyjnymi oraz wgranym podkładem mapowym, oznaczającym granice działek ewidencyjnych widocznych na ekranie odbiornika GPS podczas kontroli działek rolnych. Dokonali pomiaru powierzchni upraw po jej granicach, z wyłączeniem powierzchni nieuprawnionych do dopłat. Z zapisu protokołu kontroli wynika, że uwzględniono strefę buforowa o szerokości 1,5 m i uwzględniono współczynnik tolerancji pomiaru.

Biuro Kontroli na Miejscu D. O. R. ARiMR we W. jako komórka merytorycznie odpowiedzialna za wykonywane kontrole na miejscu odniosła się do zastrzeżeń skarżącego do protokołu. W piśmie z dnia [...] r. stwierdziła, że kontrola wykonana przez wykonawcę zewnętrznego przeprowadzona została prawidłowo. Weryfikacja protokołu nie daje podstaw do przeprowadzenia ponownej, ponadto zdjęcia oraz szkice pomiaru działek obrazują obszary wyłączone z płatności.

Organ Agencji odniósł się także do zdjęć przekazanych przez skarżącego, trafnie wskazując, że nie mogą one stanowić przeciw dowodu do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli na miejscu, Jak zasadnie wskazał organ, o ile można stwierdzić jednoznacznie w jakim kierunku i które części działek obejmują zdjęcia wykonane przez inspektorów, tak w przypadku zdjęć dołączonych przez stronę postępowania nie można tego stwierdzić. Ponadto zdjęcia wykonane przez inspektorów terenowych w szczególności miały na celu udokumentowanie powierzchni wykluczonych i obejmowały w głównej mierze te właśnie części działek.

W świetle wskazanych powyżej okoliczności nie sposób uznać więc gołosłowny zarzut, że kontrola w sprawie nie została przeprowadzona, a wykluczeń dokonano jedynie na podstawie zdjęć satelitarnych. Tym samym nie sposób odmówić wiarygodności protokołowi kontroli, a tym samym uznać, aby organy administracyjne nieprawidłowo zweryfikowały dokumentację zdjęciową, szkice pomiaru działek. Tym bardziej, iż – co też słusznie podkreśliły organy administracyjne - szkice graficzne działek [...] i [...] z odpowiednimi znaczeniami pozwalają stwierdzić teren zakrzewiony, zalesiony, wydzieloną drogę.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, iż pomiary inspektorów ARiMR są błędne, gdyż różnią się od powierzchni ewidencyjnych – organy prawidłowo podniosły, że celem kontroli jest bezspornie ustalenie stanu faktycznego użytkowanych działek, na których producent rolny deklaruje uprawy rolne. Podkreślić należy, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują do faktycznie wykorzystanych obszarów związanych z produkcją rolną, a nie formalnie określonych w ewidencji. Przyznanie zaś płatności ponad ten stwierdzony areał stałoby w oczywistej i rażącej sprzeczności z wskazanymi wcześniej przepisami, w tym rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm. Zatem podczas kontroli należy dokonać pomiaru tych części działek zgłoszonych do płatności, na których stwierdzono rodzaj użytkowania uprawniony do płatności wnioskowanej – czyli w niniejszej sprawie do płatności bezpośrednich JPO i UPO – co też bezspornie miało miejsce w sprawie.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wskazana faktyczna powierzchnia gruntów, które kwalifikują się do płatności JPO i UPO została – w ocenie Sądu – prawidłowo ustalona. W konsekwencji organy Agencji w rozstrzygnięciach trafnie przyjęły, że ustalona różnica pomiędzy zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym dla płatności przekracza 3 %. Wobec wykazania takiej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu, organy Agencji zobligowane były zastosować art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. oraz art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

W stosunku do płatności JPO, zgodnie z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.: jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % wyznaczonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. W odniesieniu do płatności UPO, zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcja 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 i w tytule IV rozdział 1Oc rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 przekracza obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego.

W zaskarżonym rozstrzygnięcie, zgodnie z powyższymi przepisami, szczegółowo przedstawiono zasady wyliczenia płatności i prawidłowo określono ich kwotę przy zawyżeniu powierzchni zgłoszonej przez skarżącego do jednolitej płatności obszarowej (JPO) jak i uzupełniającej płatności do powierzchni (UPO). Wskazać należy, że starzących tych ustaleń organów Agencji nie kwestionuje.

Odnośnie zarzutu nieudostępnienia zdjęć z kontroli terenowej, uznać należy za organem odwoławczym, że skarżący nie mógł zapoznać się ze zdjęciami w siedzibie Oddziału Regionalnego ARiMR we W., bowiem organ ten nie jest w posiadaniu dokumentacji pokontrolnej. Dokumentacja ta przekazywana jest do organu, który rozpatruje sprawę, a zatem do kierownika biura powiatowego Agencji. Do przekazania dokumentacja w sprawie w związku z odwołaniem, winna się ona znajdowała się w siedzibie Kierownika Biura Powiatowego w J. G. Natomiast w aktach sprawy brak dowodu, czy informacji, że skarżący udał się do tego organu w powyższej sprawie i odmówiono mu udostępnienia tej dokumentacji. Brak także jakiegokolwiek dowodu, czy skargi skarżącego co do podnoszonej sytuacji nie udostępnienia zdjęć w Oddziale Regionalnym we W. W tym miejscu wskazać należy, że przedmiotowe zdjęcia znajdują się w aktach sprawy, organ drugiej instancji przed wydaniem decyzji, poinformował stronę, że może się zapoznać ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z czego skrzący nie skorzystał.

W niniejszej sprawie organy administracji obu instancji - we wskazanym powyżej zakresie - wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Organ odwoławczy, jak również organ I instancji, nie dopuściły się również – zdaniem Sądu - obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), albowiem oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej i jasnej oceny. Ponadto odmowa przeprowadzenia dowodów, zgłoszonych przez skarżącego w trakcie postępowania, w szczególności zaś przeprowadzenia ponownej kontroli, została uzasadniona i znajduje odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji. Ponadto uzasadnienia rozstrzygnięć organów - w ocenie Sądu – odpowiadają rygorom art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stosownie do treści art. 152 p.p.s.a. skargę oddalił.