Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1675/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2016 r. sprawy ze skargi E. C. i J. C. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. sygn. [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23), określanej dalej jako K.p.a., po rozpoznaniu odwołania z dnia 22 marca 2016 r. E. i J. C. od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...], umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie nawiezienia popiołów (i związane z tym ew. zanieczyszczenie środowiska wodno-glebowego) oraz wyrównania i podniesienia terenu działek o nr ew. [...], [...], [...], [...] w części dot. zanieczyszczenia powierzchni ziemi oraz wody na terenie działki o nr ew. [...] (przy działce o nr ew. [...] i [...]) i [...] (przy działce o nr ew. [...]) w m. [...] gmina [...], powiat [...], orzekł o niedopuszczalności wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że pismem z dnia 23 lutego 2015 r. E. i J. C. poinformowali Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o zasypaniu popiołami działek położonych we wsi [...], gmina [...] (powiat [...]).

Pismem z dnia 2 marca 2015 r. Państwo C. przedłożyli Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] informację, że popiołami wysypywane są m.in. drogi polne (jak później ustalono działka o nr ew. [...] oraz [...]).

Dnia 9 marca 2015 r. do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...] wpłynęło zawiadomienie z prośbą o interwencję w sprawie nielegalnego nawiezienia odpadów na teren m.in. działki o nr ew. [...] i [...] w m. [...], gmina [...]. W przedmiotowym piśmie poinformowano, że odpadami, które wysypano na przedmiotowe działki są popioły pochodzące z elektrowni [...] (Spółka [...] Sp. z o.o.).

W dniu 17 marca 2015 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] zwrócił się do Spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w m. [...] o przekazanie certyfikatu dla popiołu oraz badań chemicznych popiołów, który jest sprzedawany/oddawany do zagospodarowania innym podmiotom oraz czy popiół został sprzedany na potrzeby wykonania prac niwelacyjnych i budowy drogi w m. [...], gmina [...].

Spółka [...] dnia 27 kwietnia 2015 r., poinformowała, że nie posiada certyfikatu dla przekazywanych do przetwarzania popiołów. Poinformowano również, że popioły lotne wytwarzane w [...] przekazywane do przetworzenia firmom zewnętrznym są zarejestrowane. Ponadto wskazano, że popioły lotne, po pomyślnej weryfikacji przeprowadzonej przez Urząd Marszałkowski Województwa [...], posiadają status produktu ubocznego.

W dniu 19 maja 2015 r. J. C. udostępnił dokumentację, o którą organ wnioskował pismem z dnia 11 maja 2015 r., a pismem z dnia 19 maja 2015 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wystąpił do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] z prośbą o przekazanie informacji czy popioły lotne wytwarzane przez Spółkę [...] Sp. z o.o. z Elektrowni [...] posiadają status produktu ubocznego.

Pismem z dnia 15 czerwca 2015 r. Urząd Marszałkowski Województwa [...] poinformował, że w dniu 30 kwietnia 2014 r. [...] SA dokonał zgłoszenia uznania za produkt uboczny popiołu lotnego powstającego ze spalania węgla kamiennego w Elektrowni [...] oraz, że popiół lotny wytwarzany podczas spalania węgla kamiennego będzie wykorzystywany bez dalszego przetwarzania (innego niż normalna praktyka przemysłowa) do procesów produkcyjnych: spoiwa budowlanego, kruszywa lekkiego, cementu.

Pismem z dnia 1 lipca 2015 r., znak: [...] Wójt Gminy [...] udzielił odpowiedzi odnośnie do wykonanych prac informując, że drogę biegnącą w stronę [...] w czasie akcji p. powodziowej w 2010 r. przy udziale OSP [...], OSP [...] oraz mieszkańców [...] podwyższono workami z piasku oraz że nawierzchnię drogi ustabilizowano przy pomocy piasku, tłucznia, kamienia i tłucznia betonowego, z kolei droga przy działce o nr ew. [...] została utwardzona przez firmę "[...]" z [...].

Pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r., znak: [...] zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nawiezienia popiołów (i ew. związanego z tym zanieczyszczenia środowiska wodno-gruntowego) oraz wyrównania o podniesienia terenu działek m.in. o nr ew. [...], [...] (dwóch dróg polnych w m. [...]). Jednocześnie pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r., znak: [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] poinformował, że jest na etapie prowadzenia czynności związanych z wyłonieniem w zapytaniu ofertowym firmy, która przeprowadziłaby badania środowiska wodno-glebowego na przedmiotowych działkach.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. Państwo C. złożyli uwagi do prowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Organ przytaczając dalszy tok postępowania wskazał m.in., że zawiadomieniem z dnia 20 października 2015 r., znak: [...] poinformowano strony o terminie przeprowadzenia badań na zgłaszanych działkach oraz na drogach stanowiących działki o nr ew. [...], [...], wyznaczając termin ich przeprowadzenia na 4 listopada 2015 r.

Pismem z dnia 26 października 2015 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] udzielił odpowiedzi na pismo Państwa C. w kwestii m.in. badań gleby wykonywanych pod znajdującymi się popiołami. Jednocześnie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] poinformował, że w przypadku, gdy przeprowadzone badania wykażą przekroczenia metali ciężkich w odniesieniu do standardów określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. Nr 165, poz. 1359), będzie prowadził postępowanie w sprawie zanieczyszczenia środowiska na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1789, ze zm.), zwanej dalej ustawą szkodową.

W dniu 30 listopada 2015 r. firma [...] przedłożyła sprawozdanie z badań stanu środowiska gruntowo-wodnego w miejscowości [...] z którego wynika, że w przebadanych próbkach nie stwierdzono przekroczeń standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi dla terenów grupy C w odniesieniu do metali ciężkich. Podano, że przebadane próbki wody spełniają wartości normowe II-III klasy czyli wody dobrej oraz zadawalającej jakości zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 21 grudnia 2015 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód.

Pismem z dnia 29 stycznia 2016 r. na podstawie art. 10 Kpa zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się odnośnie zebranych materiałów i dowodów.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie nawiezienia popiołów oraz wyrównania i podniesienia terenu działek o nr ew. [...], [...], [...], [...], w części dot. zanieczyszczenia powierzchni ziemi oraz wody na terenie działki o nr ew. [...] i [...] w m. [...] gmina [...], powiat [...].

Od ww. decyzji odwołanie z dnia 22 marca 2016 r. wnieśli Państwo E. i J. C. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia w sposób kompleksowy w odniesieniu do wszystkich działek po usunięciu odpadów.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 24 ust 1 ustawy szkodowej organ ochrony środowiska jest obowiązany przyjąć od każdego zgłoszenie o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku. W myśl art. 24 ust. 5 tej ustawy organ ochrony środowiska, uznając za uzasadnione zgłoszenie, o którym mowa wyżej, postanawia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych, albo podejmuje takie działania samodzielnie. Jeśli organ ochrony środowiska uzna, że zgłoszenie nie jest uzasadnione, odmawia wszczęcia postępowania. Odmowa następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 24 ust. 7 ustawy szkodowej). Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z zapisami art. 24 ust. 6 ustawy szkodowej, jeżeli w wyniku zgłoszenia zostanie wszczęte postępowanie administracyjne, może w nim uczestniczyć na prawach strony tylko organizacja ekologiczna i tylko wtedy, gdy dokonała ona zgłoszenia. Tym samym uprawnienia zgłaszającego innego niż organizacja ekologiczna (poza stronami postępowania ustalonymi na podstawie art. 28 K.p.a.) kończą się w momencie wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji w trybie art. 15 ustawy szkodowej i nie może on uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony.

W ocenie organu zgłoszenie E. i J. C. z dnia 23 lutego 2015 r. zostało rozpatrzone na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy szkodowej. W dniu 17 sierpnia 2015 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Jednak z uwagi na fakt wniesienia ww. zgłoszenia przez osoby fizyczne brak jest przesłanek do zastosowania w tej sprawie art. 24 ust. 6 ustawy szkodowej.

Jednocześnie organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie istnieją również przesłanki wskazujące na to by E. i J. C. uznać za stronę postępowania na mocy art. 28 K.p.a. Odwołując się do orzecznictwa organ zaznaczył, ze podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Organ stwierdził, że skarżący nie mają interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, bowiem z akt tej sprawy wynika, że działki wymienione w zgłoszeniu (zasypane popiołem), do których odnosi się zaskarżona decyzja nie stanowią własności E. i J. C. Natomiast fakt, iż skarżący są właścicielami działek położonych naprzeciw, jak również w niedalekiej odległości od ww. działek nie stanowi o istnieniu ich interesu prawnego lub obowiązku w niniejszej sprawie prowadzonej na podstawie przepisów ustawy szkodowej.

W skardze wywiedzionej 31 maja 2016 r. przez E. i J. C. wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo materialne i procesowe, a w szczególności przepisy: art. 10, art. 28, art. 73 i art. 78 K.p.a., przepisów art. 24 ust. 1 ustawy szkodowej oraz przepisów art. 362 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1232, ze zm.), przyznanie skarżącym statusu strony postępowania, oraz o uchylenie decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] ([...]) i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący stwierdzili, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 października 1999 r., OPS 11/99, Prok. i Pr. 2000, nr 2, s, 38; osoba fizyczna, będąca właścicielem nieruchomości położonej w sąsiedztwie obiektu, którego funkcjonowanie powoduje uciążliwości dla środowiska, może być strona (art. 76 nieobowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, tekst jedn.: Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, z późn. zm.). Nadto skarżący wywodzili, powołując się na stanowisko judykatury, że interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba prawnej ochrony, jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany, jest on aktualnie istniejący, a zaspokojenie tego interesu prawnego może nastąpić przez wydanie decyzji administracyjnej. W zakresie dotyczącym ochrony środowiska przed uciążliwościami powodowanymi działaniem różnego rodzaju urządzeń, czynności powodujące hałas lub wibracje oraz inne uciążliwości dla środowiska, podejmowane na określonej nieruchomości, mogą oddziaływać na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Na prawo właściciela nieruchomości sąsiedniej do niezakłóconego korzystania z nieruchomości może mieć bezpośredni wpływ decyzja administracyjna dotycząca podmiotu powodującego uciążliwości dla środowiska.

Ponadto skarżący podnieśli naruszenie art. 73 K.p.a. zgodnie z którym, strona ma prawo wglądu w akta sprawy w każdym stadium postępowania, czego skarżącym odmówiono i art. 78 K.p.a. wskutek nie przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżących, co doprowadziło do wypaczenia wyników z pobranych próbek gruntów. W ocenie skarżących przedsiębiorca dokonujący pobierania tych próbek pobierał je z miejsc w których nie było przedmiotowych odpadów. Skarżący nadmienili, że to dzięki ich przenikliwości i obywatelskiej postawie doszło do wykrycia tej sprawy. To oni spowodowali działania władz gminy i powiatu sprawdzające przedsiębiorstwa zajmujące się wywożeniem odpadów na tereny gminne i prywatne w miejscowości [...]. Przedmiotowe tereny są objęte programem ochrony "[...]" oraz krajowymi programami ochrony przyrody.

Zauważyli, że na obecnym etapie prowadzonych postępowań i zgromadzonej dokumentacji nie ma żadnych wątpliwości że odpady o kodzie 100180 (popioły) nie miały prawa być składowane ani przekazywane na działki w m. [...], ponieważ nie uzyskano stosownych decyzji oraz było to niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Odpady te w czasie suszy są przenoszone działaniem wiatru na sąsiednie działki, między innymi na działki skarżących, a szkodliwe związki są wypłukiwanie z tych odpadów do gleby na tych działkach oraz wód gruntowych. Skarżący podejrzewają, po konsultacjach z fachowcami, że spowodowało to zatrucie ryb w stawie będącym własnością skarżących. Skarżący nie zauważają obecności innych zwierząt, które zwykle występowały na tych działkach (krety, ryjówki). Poza tym unoszący się pył z popiołów w powietrzu jest niebezpieczny, szkodliwy i opada na działki skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej "GDOŚ") odpowiada prawu.

Dodatkowo trzeba wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

II. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest możliwość skutecznego podmiotowo wniesienia odwołania przez skarżących od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...], umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie nawiezienia popiołów (i związane z tym ew. zanieczyszczenie środowiska wodno-glebowego) oraz wyrównania i podniesienia terenu działek o nr ew. [...], [...], [...], [...] w części dot. zanieczyszczenia powierzchni ziemi oraz wody na terenie działki o nr ew. [...] (przy działce o nr ew. [...] i [...]) i [...] (przy działce o nr ew. [...]) w m. [...] gmina [...], powiat [...].

W poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że jednostka występująca jako podmiot praw rzeczowych jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 1998 r., IV SA1306/96, Lex 45158; podobnie uchwała 7 Sędziów NSA z 3 lutego 1997 r., OPS 6/96, ONSA 1997/3/102). Uznawano, że osoba fizyczna, będąca właścicielem nieruchomości położonej w sąsiedztwie obiektu, którego funkcjonowanie powoduje uciążliwości dla środowiska, może być stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest ograniczenie tych uciążliwości (art. 76 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska – t.j.: Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, ze zm.). W zakresie dotyczącym ochrony środowiska przed uciążliwościami powodowanymi działaniem różnego rodzaju urządzeń czynności powodujące hałas i wibracje oraz inne uciążliwości dla środowiska, podejmowane na określonej nieruchomości, mogą oddziaływać na sposób korzystania nieruchomości sąsiedniej. Na prawo właściciela nieruchomości sąsiedniej do niezakłóconego korzystania z nieruchomości może mieć bezpośredni wpływ decyzja administracyjna dotycząca podmiotu powodującego uciążliwości dla środowiska. Nie byłby racjonalny pogląd, że wynik postępowania administracyjnego w sprawie sposobu zagospodarowania nieruchomości (lokalizacja określonych obiektów i urządzeń), także z punktu widzenia przepisów o ochronie środowiska, może oddziaływać bezpośrednio na sferę interesów właściciela sąsiedniej nieruchomości, wynikających z wykonywania przysługującego mu prawa własności, a postępowanie dotyczące funkcjonowania powodujących uciążliwości dla środowiska nie oddziałuje na sferę interesów właściciela sąsiedniej nieruchomości (uchwała 7 Sędziów NSA z 11 października 1999 r., OPS 11/99, ONSA 2000/1/6).

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wyraził stanowisko, że przymiot strony skarżącym nie przysługuje, bowiem przepisy ustawy szkodowej nie dają mu prawa do udziału w postępowaniu wszczętym na skutek złożenia przez niego zawiadomienia o szkodzie w środowisku. Również jego uprawnień jako strony, zdaniem GDOŚ, nie można wyprowadzić z treści art. 28 K.p.a., bowiem decyzja, która mogłaby być wydana w trybie art. 24 ustawy szkodowej, nie dotyczy sfery ich praw lub obowiązków. Nie ma również przepisu prawa materialnego, z którego można by wywieść istnienie po stronie skarżącego interesu prawnego.

Rozstrzygając tak zakreślony spór, Sąd podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

III. Podając motywy stanowiska Sądu, wyjaśnić w pierwszej kolejności należy, iż zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy jedynie stronie, zaś stroną na podstawie art. 28 K.p.a., jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Oceniając zatem, czy danemu podmiotowi przysługuje przymiot strony, konieczne jest ustalenie czy podmiotowi temu przysługuje interes prawny.

Pojęcie "interesu prawnego" nie ma swojej definicji legalnej. W piśmiennictwie przedmiotu oraz orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny wynika z określonego przepisu prawa materialnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Pojawia się on wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną konkretnego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 2164/97, niepublikowany). Dla uzyskania przymiotu strony wystarczy przy tym, by wynik toczącego się konkretnie postępowania administracyjnego mógł oddziaływać na sferę uprawnień danego podmiotu. Uprawnienia te muszą jednak wynikać bądź z określonych przepisów prawa materialnego, bądź także ze stosunku obligacyjnego. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub, w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy, poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2005 r., II OSK 310/05, LEX nr 190891).

Przenosząc powyższe rozważania ogólne na grunt rozpoznanej sprawy należy stwierdzić, iż Sąd nie dopatrzył się związku materialnoprawnego pomiędzy decyzją, która mogłaby zapaść w trybie art. 15 ustawy szkodowej, a sytuacją prawną skarżących, jako podmiotu zgłaszającego wystąpienie szkody w środowisku. Decyzje które zostają wydane wskutek przeprowadzenia postępowania przewidzianego w art. 24 ustawy szkodowej, dotyczą bowiem wyłącznie praw i obowiązków podmiotów korzystających ze środowiska, podmiotów zobowiązanych do podjęcia działań zapobiegawczych, bądź uzgodnienia działań naprawczych, ewentualnie podmiotów, które z uwagi na zakres podjętych działań muszą zagwarantować właściwym organom prawo dysponowania ich nieruchomościami na określonych warunkach (art. 15 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1 i 2 w związku z art. 16 ustawy szkodowej).

Nie można zdaniem Sądu a priori przyjąć, że decyzje wydawane w ramach art. 24 ustawy szkodowej dotyczą (bądź mogłyby dotyczyć, gdyby zostały wydane, co jednak nie ma miejsca w rozpoznanej sprawie) praw bądź obowiązków każdego właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której wyrządzono szkodę w środowisku. Dla przyznania takiemu właścicielowi nieruchomości sąsiedniej przymiotu strony konieczne jest wykazanie, że decyzja która mogłaby zapaść wkroczy w sferę uprawnień bądź obowiązków tego podmiotu.

W niniejszej sprawie skarżący wywodzili istnienie interesu prawnego z faktu posiadania prawa własności do nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością na której dokonano wysypania popiołów. Sama ta okoliczność jednak nie jest wystarczająca dla przyznania im przymiotu strony postępowania (tak również WSA w Warszawie w wyroku z 7 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3726/15, CBOSA). Skarżący nie wskazał, a organ nie dopatrzył się, jaka sfera praw bądź obowiązków naruszona jest (lub mogłaby być) w razie wydania decyzji w ramach postępowania przeprowadzonego w trybie art. 24 ustawy szkodowej. Sąd takiego związku również nie dostrzega. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby skarżący nie mogli wykonywać swego prawa własności. Brak zatem wskazywanego przez skarżących wpływu spodziewanego czy też żądanego rozstrzygnięcia na prawa lub obowiązki. Uwypuklane przez skarżącego skutki polegające na pogorszeniu stanu środowiska, mogą zdaniem Sądu stanowić o istnieniu po stronie skarżącego interesu faktycznego, rozumianego jako zainteresowanie skarżącego udziałem w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 24 ustawy szkodowej. Jednak interes faktyczny nie stanowi tej samej kategorii co interes prawny, a w konsekwencji nie może stanowić podstawy do uznania osoby zainteresowanej udziałem w postępowaniu za stronę tego postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a.

Należy podkreślić, że decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...], umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie nawiezienia popiołów (i związane z tym ew. zanieczyszczenie środowiska wodno-glebowego) oraz wyrównania i podniesienia terenu działek dotyczy wyrównania i podniesienia terenu działek o nr ew. [...], [...], [...], [...] w części dot. zanieczyszczenia powierzchni ziemi oraz wody na terenie działki o nr ew. [...] (przy działce o nr ew. [...] i [...]) i [...] (przy działce o nr ew. [...]) w m. [...] gmina [...]. Natomiast skarżący są właścicielami działek [...] i [...] (wraz z domkiem letniskowym), położonych we wsi [...] gmina [...] (naprzeciwko działki [...]). Objęta złożonym przez skarżących odwołaniem decyzja nie dotyczy zatem tych działek.

IV. W ocenie Sądu, organ prawidłowo wywiódł, że prawo do złożenia odwołania nie wynika również z przepisów ustawy szkodowej. Przepis art. 24 ust. 6 przyznaje prawo do udziału w postępowaniu na prawach strony wyłącznie organizacji ekologicznej, która dokonała zgłoszenia. Skoro ustawa dopuszcza dokonywanie zgłoszenia przez każdego, ale jednocześnie przyznaje prawo do uczestniczenia na prawach strony wyłącznie dokonującej zgłoszenia organizacji ekologicznej, to takie zapisy wyraźnie świadczą o woli ustawodawcy zawężenia kręgu podmiotów, które z mocy prawa mogą uczestniczyć w postępowaniu. Taka redakcja przepisów art. 24 ustawy szkodowej, wskazuje jednoznacznie, że o ile zgłoszenia o zaistniałej szkodzie może dokonać każdy podmiot, o tyle uczestniczyć na prawach strony w postępowaniu wszczętym – na skutek dokonanego zgłoszenia – może wyłącznie wyszczególniona w ust. 6 organizacja ekologiczna

V. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jeżeli w toku postępowania odwoławczego zostanie ustalone, iż wnoszący odwołanie nie posiada przymiotu strony postępowania, właściwym sposobem rozstrzygnięcia jest umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., zaś zakres zastosowania przepisu art. 134 K.p.a. nie obejmuje stwierdzenia przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. (zob. wyroki WSA w Gdańsku, z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 336/14, Lex Omega nr 1534094 oraz w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Go 243/14, Lex Omega nr 1465371, WSA w Krakowie II SA/Kr 857/15 z 4 listopada 2015 r.)

Prezentowane są również poglądy zgodnie z którymi stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w trybie art. 134 K.p.a. z przyczyn podmiotowych, może mieć miejsce ale wówczas, gdy ze złożonego odwołania wynika w sposób oczywisty, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że wnoszący je nie jest stroną postępowania (zob. wyroki: NSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1774/11, Lex Omega nr 1361614 oraz WSA we Wrocławiu z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 692/13, Lex Omega nr 1444508).

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę za takim rozstrzygnięciem przemawiają względy ekonomii procesowej. Organ odwoławczy, który orzeka w formie postanowienia o niedopuszczalności z tej przyczyny, że osoba wnosząca odwołanie nie ma legitymacji do wniesienia tego środka prawnego, ponieważ nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. nie dopuszcza się istotnego naruszenia prawa (w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia (tak również WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 190/16, CBOSA).

VI. Skarżący podnieśli naruszenie art. 73 K.p.a. zgodnie z którym, strona ma prawo wglądu w akta sprawy w każdym stadium postępowania, czego skarżącym odmówiono i art. 78 K.p.a., wskutek nieprzeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżących, co miało doprowadzić do wypaczenia wyników z pobranych próbek gruntów. Należy jednak zauważyć, że zaskarżone postanowienie dotyczy kwestii procesowych, a nie merytorycznych, tj. nie zostało ono wydane z uwagi na brak dostrzeżenia szkody w środowisku, lecz stanowiło efekt stwierdzenia nieprzysługiwania legitymacji procesowej skarżącym.

VII. Mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie podjęte zostało z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 134 K.p.a. znalazły jednoznaczny wyraz w jego uzasadnieniu, co pozostaje w zgodzie z obowiązkami organu wymienionymi w art. 107 § 1 i 3 K.p.a., skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Brak wykazania naruszenia przepisów prawa spowodowało konieczność oddalenia skargi na zaskarżone postanowienie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151, w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.