Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1214/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2006 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2005 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu;


UZASADNIENIE

P. SA z siedzibą w W. w dniu [...] kwietnia 2002 roku złożyła do Urzędu Patentowego RP podanie Nr [...] o zarejestrowanie znaku towarowego słownego "Akademia Technik Malarskich", przeznaczonego do oznaczania następujących towarów w klasach 01, 02, 17, 19: żywice syntetyczne w stanie surowym, farby, lakiery, emalie, pokosty, bejce, koloranty, środki zabezpieczające drewno, materiały do uszczelniania, materiały budowlane niemetalowe.

Urząd Patentowy RP po przeprowadzeniu badania w piśmie z dnia [...] czerwca 2005 roku powiadomił Zgłaszającego, że na przedmiotowe oznaczenie słowne "Akademia Technik Malarskich" zgodnie z art. 129 ust 1 i ust 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 roku, Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) nie może być udzielone prawo ochronne, ponieważ oznaczenie to nie posiada dostatecznych znamion odróżniających, które pozwoliłyby na zindywidualizowanie źródła pochodzenia towarów określonego przedsiębiorstwa od towarów tego samego rodzaju pochodzących z innych przedsiębiorstw.

Przedmiotowy znak stanowi zestawienie określonej kombinacji słów, które w odniesieniu do towarów, do oznaczania których zostało przeznaczone nie jest fantazyjne, ale niesie konkretne informacje.

Zgłaszający w odpowiedzi na pismo Urzędu podniósł, że obecne stanowisko organu przeczy dotychczas stosowanej praktyce, na co podał siedem przykładów rejestracji znaków towarowych. Według jego oceny zgłoszony znak ma charakter fantazyjny zaś P. SA jako pierwszy zastosował tę nazwę w branży farb i lakierów.

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] września 2005 roku, znak [...] na podstawie art. 145 ust 1 w związku z art. 129 ust 1 i ust 2 ustawy Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 roku, Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "Akademia Technik Malarskich", zgłoszony w dniu [...] kwietnia 2002 roku przez P. SA.

W obszernym uzasadnieniu Urząd Patentowy RP podniósł, że znak towarowy prawidłowo spełnia swą funkcję wówczas gdy stanowi związek towaru i przedsiębiorstwa z oznaczeniem, które utkwiło w świadomości odbiorcy jako wskazanie, że towar bądź usługa tak oznaczona pochodzi zawsze z tego samego źródła. Znakiem towarowym musi być nazwa, do używania której można przyznać wyłączność tylko jednemu podmiotowi, gdyż tylko wtedy znak towarowy może stać się prawidłową wskazówką, że towar/usługa tak oznaczone pochodzą zawsze z jednego i tego samego źródła. Znak towarowy posiada znamiona odróżniające, gdy jego stosunek do towarów lub usług, do oznaczania których jest przeznaczony jest abstrakcyjny lub fantazyjny.

Tych wszystkich cech nie posiada zgłoszone oznaczenie "Akademia Technik Malarskich", albowiem jako całość nie jest określeniem fantazyjnym, ale opisowym i niesie konkretne informacje. Jest to znak słowny, jest napisany zwykłą czcionką maszynową, nie zawiera grafiki ani oznaczenia firmy. Stanowi zestawienie określonej kombinacji słów, mających konkretne swoje znaczenie, a tym samym pozbawione jest fantazji twórczej, w odniesieniu do wskazanego w wykazie asortymentu towarów.

Zgłoszony znak towarowy pozbawiony jest jakichkolwiek cech, które pozwoliłyby na zindywidualizowanie źródła pochodzenia towarów z określonego przedsiębiorstwa od towarów tego samego rodzaju pochodzących z innych przedsiębiorstw.

Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej mają na celu zapewnienie wyłączności korzystania z oznaczenia w obrocie, z drugiej jednak strony zapobiegają ograniczeniom swobody gospodarczej. Nie pozwalają na monopolizację oznaczeń nie mogących identyfikować przedsiębiorców, a pełniących na rynku jedynie szeroko pojętą funkcję opisową.

Oznaczenie opisowe może występować obok znaku towarowego, ale samo w sobie nie może być znakiem towarowym i powinno pozostać do swobodnego użytku przez wszystkich uczestników obrotu gospodarczego, którzy prowadzą tego samego rodzaju działalność gospodarczą co Zgłaszający.

Odnosząc się do argumentu Zgłaszającego, w którym powołuje się on na zarejestrowane przez Urząd znaki towarowe i podaje przykłady, Urząd Patentowy podkreślił, że każdy znak towarowy, ze względu na swój indywidualny charakter musi być oceniany samodzielnie. Zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "to, czy znak może zostać zarejestrowany powinno być oceniane na podstawie przepisów prawa, interpretowanych przez Sądy, nie zaś na podstawie dotychczasowej praktyki Urzędu".

Z decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2005 roku nie zgodziła się P. SA z siedzibą w W., która w ustawowym terminie złożyła pismo z [...] listopada 2005 roku, w którym na podstawie art. 244 ust 1 Prawa własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 roku, Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej słownego znaku towarowego "Akademia Technik Malarskich", zgłoszonego w dniu [...] kwietnia 2002 roku za Nr [...].

Zdaniem Zgłaszającego Urząd Patentowy RP nie rozpatrzył sprawy wnikliwie i wyczerpująco. Przyjmując, że zgłoszony znak ma charakter opisowy, organ nie określił, jakie to są te konkretne informacje w znaku "Akademia Technik Malarskich" w odniesieniu do towarów, dla których oznaczania jest przeznaczony ten znak, a więc dla żywic syntetycznych w stanie surowym, farb, lakierów, emalii, pokostów, bejcy, kolorantów, środków zabezpieczających drewno, materiałów do uszczelniania, materiałów budowlanych niemetalowych.

Zdaniem Zgłaszającego przede wszystkim nie może ulegać wątpliwości, że znak będący zestawieniem wyrazów mających określone znaczenie, już z tego powodu jest wyłączony od rejestracji. Ocena dostatecznych znamion odróżniających musi być zawsze dokonywana przy uwzględnieniu towarów i usług, do których oznaczania przeznaczony jest ten znak.

Jak wynika z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości to, czy określone znaki mają siłę odróżniającą nie może być oceniane abstrakcyjnie bez uwzględnienia towarów i usług, które te znaki mają odróżniać.

Urząd Patentowy RP po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 roku [...] w oparciu o art. 245 i 248 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 roku, Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2005 roku.

W uzasadnieniu decyzji organ nie zgodził się z zarzutem skarżącego, iż nie rozpatrzył sprawy przedmiotowego oznaczenia wnikliwie i wyczerpująco. Według oceny organu zbadał on wszystkie aspekty sprawy i ustosunkował się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez Zgłaszającego w trakcie postępowania. Na poparcie powyższego Urząd powtórzył argumenty poruszone w poprzedniej decyzji.

Od decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2006 roku P. SA z siedzibą w W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 129 ust 1, art. 129 ust 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 roku, Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) poprzez niewłaściwą interpretację przepisu i dokonanie niewłaściwych ustaleń faktycznych co do charakteru rozpatrywanego znaku, co miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie art. 6-8 i art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa., wyrażające się w sposobie rozpatrywania sprawy na wyczerpującym wyjaśnienie sprawy, co miało istotny wpływ na przebieg postępowania i treść decyzji, o czym świadczy uzasadnienie decyzji.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi P. SA z siedzibą w W. powtórzył argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego ocenie w obu decyzjach Urząd nie wykazał jakie konkretne informacje niesie całe oznaczenie "Akademia Technik Malarskich" w stosunku do wszystkich towarów, zaklasyfikowanych w czterech odrębnych klasach towarowych, dla których przeznaczony jest zgłoszony znak towarowy.

Urząd Patentowy zacieśnił funkcję znaku towarowego jedynie do funkcji oznaczenia pochodzenia towaru, tymczasem znak ten pełni również funkcję jakościową jak i reklamową. W tym względzie skarżący powołał się na artykuł I. Wiszniewskiej "Znaki towarowe w prawie własności przemysłowej" PPH 2001, nr 12, s. 15.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wbrew twierdzeniom skargi organ nie naruszył przy wydawaniu decyzji prawa materialnego oraz przepisów kpa.

W uzupełnieniu wywodów dotychczas podnoszonych Urząd Patentowy podkreślił, że znak towarowy nie może przekazywać informacji wprost o produkcie, informując o jego przeznaczeniu, znak ma identyfikować towar na rynku i umożliwić przypisanie towaru oznaczonego tym znakiem do jednego konkretnego przedsiębiorcy.

Zgłoszony znak nie ma znamion odróżniających, albowiem towary wymienione w wykazie mają zastosowanie w określonych technikach malarskich. Zamieszczenie określenia Akademia obok Technik Malarskich powoduje, że przedmiotowe określenie może być rozumiane jako określenie wskazujące na miejsce, gdzie przeprowadza się prace określonymi technikami malarskimi, ale też podkreślające, że dany towar jest wyprodukowany lub wypromowany, zbadany przez akademię lub że towar jest przeznaczony np. dla malarzy.

Określenia "Techniki Malarskie" a także "Akademia Technik Malarskich" wbrew twierdzeniom skarżącego są w użyciu na rynku, o czym świadczy dostępność tego określenia na stronach popularnej wyszukiwarki internetowej [...].

Z tych względów Urząd podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach.

Ustosunkowując się do odpowiedzi Urzędu Patentowego RP na skargę, skarżący w piśmie z dnia [...] września 2006 roku podtrzymał zarzuty skargi. W uzupełnieniu dotychczasowego stanowiska podkreślił, że znak Akademia Technik Malarskich ma zdolność odróżniającą, albowiem nie stanowi ani nazwy rodzajowej towarów, ani też nie informuje o ich właściwości, jakości czy przydatności. Nie jest on też ani powszechnie używany, ani przyjęty w obrocie w celu określenia takich towarów.

Ocenie w niniejszej sprawie podlegał znak w całości, będący kombinacją wyrazów akademia, technik i malarskich. Każdy z nich posiada swoje znaczenie, ale zestawienie tych wyrazów stworzyło fantazyjne oznaczenie.

Możliwość skojarzenia u odbiorców towarów oznaczonych znakiem towarowym to za mało by przyjąć, że znak informuje o przeznaczeniu, właściwości czy funkcji tych towarów.

Strona skarżąca przyznała, że w Internecie jest wiele odniesień do hasła Akademia Technik Malarskich, jednakże odniesienia te dotyczą nazwy, która została utworzona i należy do P. SA. Fakt ten nie potwierdza bynajmniej, że oznaczenie przedmiotowe używane jest na rynku w obrocie gospodarczym przez inne przedsiębiorstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Skarga analizowana stosownie do wymienionych kryteriów jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 2005 roku naruszają prawo. Trafnie skarżący podnosi, iż Urząd Patentowy RP swoim działaniem naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego tj. art. 129 ust 1 i art. 129 ust 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 roku, Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.).

Wadą nienależytego wyjaśnienia sprawy i brakiem prawidłowego uzasadnienia dotknięta jest decyzja wydana w I instancji jak również decyzja II instancji przez to, że zdolność odróżniającą zgłoszonego znaku towarowego "Akademia Technik Malarskich" Urząd Patentowy RP oceniał bez odniesienia się do towarów, do oznaczania których znak ten został przeznaczony.

Należy w związku z tym przyznać rację skarżącej spółce, że kwestii posiadania bądź nieposiadania przez znak dostatecznych znamion odróżniających nie rozpatruje się in abstracto lecz in concreto tzn. w odniesieniu do konkretnych towarów i usług.

Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wielu swoich orzeczeniach (np. wyrok NSA z 14 grudnia 2001 roku w sprawie II SA 3446/01, ONSA 2003/1/27, wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2005 roku w sprawie II GSK 65/05 Wokanda 2005/11/33).

Zasada konkretnej niedystynktywności znaku jest przyjęta również w prawie europejskim. Wyraźnie wskazuje na nią orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W wyroku z dnia 20 września 2001 roku w sprawie "Baby Dry" (C-383/99P), w której kwestia dystynktywnego charakteru znaku towarowego była rozpatrywana na tle słownego znaku "Baby Dry" przeznaczonego do oznaczania pieluszek, Trybunał podkreślił, że wyłączenie od rejestracji znaków opisowych ma na celu niedopuszczenie do tego, by rejestrowane były takie znaki, które ze względu na ich zbieżność ze zwyczajowo przyjętym sposobem oznaczania towarów lub usług czy też ich cech nie mogą pełnić funkcji identyfikującej przedsiębiorcę, od którego pochodzą i dlatego nie mają siły odróżniającej, którą ta funkcja zakłada. Również w wyroku z dnia 4 października 2001 roku w sprawie "Bravo" (C-517/99) dotyczącej znamion odróżniających słownego znaku "Bravo", który miał być zarejestrowany dla przyborów do pisania, Trybunał uznał, że to, czy określone znaki mają siłę odróżniającą, nie może być oceniane abstrakcyjnie bez uwzględniania towarów lub usług, które te znaki mają odróżniać. W wyroku tym została zwrócona uwaga, że tylko takie znaki nie podlegają rejestracji, które składają się wyłącznie z oznaczeń i danych powszechnie używanych lub zwyczajowo przyjętych w obrocie do określenia tych towarów lub usług, dla których znak został zgłoszony.

W świetle cytowanego wyżej orzecznictwa Urząd Patentowy RP nie wykazał dostatecznie, że oznaczenie "Akademia Technik Malarskich" jest oznaczeniem informacyjnym dla towarów objętych wnioskiem o rejestrację tego znaku.

Wprawdzie w odpowiedzi na skargę organ uściślił swoje stanowisko zajęte w uzasadnieniach obu decyzji podnosząc, że znak "Akademia Technik Malarskich" nie ma dostatecznych znamion odróżniających, albowiem wszystkie wymienione w wykazie towary mają zastosowanie w określonych technikach malarskich, poza tym zamieszczenie określenia Akademia obok Technik Malarskich powoduje, że przedmiotowe określenie (Akademia Technik Malarskich) może być rozumiane jako określenie wskazujące na miejsce, gdzie przeprowadza się prace określonymi technikami malarskimi, ale też podkreślające, że dany towar (np. farba, lakier, materiały budowlane niemetalowe: piasek, wapno, cement...) jest wyprodukowany lub wypromowany, zbadany przez akademię lub że towar (farba, kolorant...) jest przeznaczony np. dla malarzy, jednakże stanowiska tego nie można uznać za prawidłowe, gdyż sama możliwość skojarzenia odbiorców towarów wymienionych w wykazie z technikami malarskimi zaś słowa "Akademia" umieszczonego obok "Technik Malarskich" np. z miejscem gdzie przeprowadza się prace określonymi technikami malarskimi nie pozbawia zgłoszonego znaku zdolności odróżniającej.

Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2003 roku sygn. akt II SA 3862/01, że możliwość skojarzenia u odbiorców towarów oznaczonych znakiem towarowym to za mało, by przyjąć, że znak informuje o przeznaczeniu, właściwości czy funkcji tych towarów.

W tym stanie rzeczy podzielając trafność zarzutów skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a) i c), art. 152 ppsa orzekł jak w wyroku.

Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania wobec tego, że skarżąca spółka nie zgłosiła wniosku w powyższym przedmiocie.