Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 33/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont(spr.) As.sąd.WSA Katarzyna Nikodem Protokolant ref-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie udzielenia interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego oddala skargę /-/ K.Nikodem /-/ E.Brychcy /-/ W.Zygmont


UZASADNIENIE

Wnioskodawczyni J.W. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 3 przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w jej indywidualnej sprawie, na tle następującego stanu faktycznego: w dniu [...] 2005r. w wypadku na przejeździe kolejowym w B. zginął jej mąż K.W. Sąd karny wyrokiem z dnia [...] 2005r. uznał pracowników spółki akcyjnej "A" za wyłącznie winnych nieumyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, których skutkiem był wypadek. Wnioskodawczyni wystąpiła do spółki akcyjnej "A" o rentę dla małoletnich dzieci, o odszkodowanie na swoją rzecz oraz o zwrot kosztów związanych z pogrzebem. Spółka Akcyjna "A" przyznały w trybie ugody poza sądowej stosowną rentę i odszkodowanie.

Wnioskodawczyni przedstawiając swoje stanowisko w sprawie stwierdziła, że uzyskane świadczenia na mocy artykułu 446 k.c. podlega zwolnieniu z podatku dochodowego. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Przepis art. 446 k.c. określa zasady ustalania wysokości odszkodowania, zatem została spełniona przesłanka wskazana w wyżej wymienionym artykule i odszkodowanie podlega zwolnieniu z opodatkowania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] 2006r. nr [...] uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe. Otrzymane bowiem odszkodowanie mimo, że znajduje podstawę w treści art. 446 k.c., zostało wyłączone z przedmiotowego zwolnienia, o którym mowa w art.21 ust.1 pkt 3 lit.g ustawy podatkowej, ponieważ jest rezultatem negocjacji, a więc i ugody. Odszkodowanie należy do przychodów z innych źródeł, o których mowa w art.20 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wnioskodawczyni w zażaleniu domagała się uchylenia i zmiany zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Postanowieniu zarzuciła błędną wykładnię przepisów, bowiem źródłem powstania obowiązku zapłaty odszkodowania nie była ugoda, ale art.446 k.c. Wypłacenie odszkodowania było konsekwencją deliktu , nie ma tu mowy o wyłączeniu uprawnienia z w art. 21 ust.1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] 2006r. nr [...], w której uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem. Wskazał, iż pismo z dnia [...] 2006r. nr [...] jest dowodem zawarcia ugody między stronami.

W skardze wnioskodawczyni domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez błędne przyjęcie, iż otrzymane odszkodowanie od spółki akcyjnej "A" nie podlega zwolnieniu w trybie art. art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Źródłem powstania obowiązku zapłaty odszkodowania nie była bowiem ugoda ale przepis art. 446 k.c . Zawarcie ugody było prawną konsekwencją deliktu spółki akcyjnej "A", a więc nie ma mowy o umownym odszkodowaniu, które wyłącza uprawnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Umowa w tym przypadku może co najwyżej umocnić istniejące zobowiązania lub skonkretyzować jego wysokość.

Dyrektor Izby Skarbowej 1. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W przedstawionym przez skarżącą i niespornym stanie faktycznym nieuzasadniony jest zarzut błędnej interpretacji przepisu tj. art. 21 ust.1 pkt 3 lit.g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r., Nr 14, poz.176 ze zm.).

Ze zwolnienia z opodatkowania korzystają jedynie otrzymane odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów ustawowych lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia przez ustawodawcę. Powołany wyżej przepis ustawy podatkowej wymienia przychody zwolnione przedmiotowo z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych w tym ściśle przypadki zwolnienia podatkowego od otrzymanych odszkodowań. Przepis sformułowany jest jasno i wyraźnie mówi o tym, że ze zwolnienia z opodatkowania nie korzystają odszkodowania otrzymane na podstawie ustawy i wynikające z zawartych umów lub ugód. Wyklucza to sięganie do innych zasad interpretacyjnych niż wykładnia słowna.

Ustawodawca wyłączając ze zwolnienia od podatku dochodowego m.in. otrzymywane odszkodowania na podstawie ugody pozasądowej (umowy) chciał zapobiec sytuacjom unikania opodatkowania, ponieważ takie ugody (umowy) byłyby prostym i dobrym sposobem uniknięcia opodatkowania. Zgodnie z w art. 917 k.c. przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Oznacza to, iż przez ugodę strony dokonują porozumienia w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego i znoszą istniejący między nimi spór.

Mając na uwadze konstrukcję prawną ugody Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia z 29 listopada 2006r., SK 51/06 (Dz.U. z 2006 r. Nr 226, poz. 1657) stwierdził, że ogólna zasada zwolnienia odszkodowań od podatku dochodowego i wprowadzenia wyłączeń od tegoż zwolnienia jest zrozumiała aczkolwiek orzekł, że tylko w przypadku odszkodowań otrzymanych na podstawie ugód sądowych nie jest aktualna argumentacja stanowiąca podstawę wyłączenia ze zwolnienia zawarta w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit.g ustawy podatkowej. A więc jedynie zróżnicowanie podatników w zależności od tego, czy wypłata tego odszkodowania następuje na podstawie wyroku, czy ugody sądowej nie ma żadnego uzasadnienia i narusza zasadę demokratycznego państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP i zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Powołany przez skarżącą wyrok NSA z 23 lipca 2002r., sygn. akt III SA 622/02 nie znajduje się w aktach sprawy, skarżąca nie wskazała miejsca, w którym zastał opublikowany, poszukiwania ( Np w bazie Lex) okazały się bezskuteczne. W takim razie pozostało stwierdzić za organem odwoławczym , że z proceduralnego punktu widzenia sentencja tego wyroku nie zawiera wykładni powszechnie obowiązującej i wiąże tylko w indywidualnej sprawie.

Reasumując odszkodowanie uzyskane przez skarżącą na podstawie ugody pozasądowej ( umowy) stanowi przychód z innych źródeł, o których mowa w art.20 ust.1 ustawy podatkowej i jako nie mieszczący się w katalogu zwolnień przedmiotowych podlega opodatkowaniu.

Sąd mając na uwadze powyższe , na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/ K. Nikodem /-/ E. Brychcy /-/ Wł. Zygmont