Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1174/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2017 poz 2222
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 151 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi P. W. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zarząd Dróg Powiatowych w K. na podstawie art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3, 6, 12 pkt 1, ust. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2017 r.,

poz. 2222 ze zm.), uchwały Nr XXII/134/2008 Rady Powiatu w Kołobrzegu z dnia

27 października 2008 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego

(Dz. Urz. Woj. Zachod. z dnia 16 grudnia 2008 r. Nr 104, poz. 2422), po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie z dnia 28 września 2017 r., orzekł o wymierzeniu P. i A. W. (dalej przywoływani jako: "Skarżący"), kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi powiatowej nr [...] dz. nr [...], ul. [...]

w D. poprzez ustawienie obiektu budowlanego - wiaty o łącznej powierzchni

[...] w okresie od dnia 18 maja 2016 r. do dnia 28 lutego 2017 r. w wysokości [...] zł.

2. Z akt sprawy wynika, że w ww. okresie ustalono, że nadal w pasie drogi powiatowej nr [...] dz. nr [...] ustawiona jest wiata, która pełni funkcję ogródka gastronomicznego dla sąsiedniego budynku handlowo – usługowego, zlokalizowanego na działce nr [...], której właścicielami są A. i K. W.. W tej sprawie było już wcześniej prowadzone postępowanie administracyjne, zakończone decyzją nr [...] z dnia [...] r. o wymierzeniu A. i K. W. kary pieniężnej "za zajęcie bez zezwolenia zarządcy pasa drogowego drogi powiatowej nr [...], dz. nr [...] ul. [...] w D. poprzez ustawienie obiektu budowlanego - wiaty o łącznej powierzchni [...] m2 w okresie od dnia 18 maja 2016 r. do dnia 28 lutego 2017 r.". Obiekt nie zmienił swojej lokalizacji i wielkości od czasu wszczęcia postępowania administracyjnego w 2016 r. i nadal pełnił funkcję gastronomiczną. Natomiast A. W. poinformował, że inwestorem wiaty jest jego syn P. W. i synowa A. W., w 2015 r. dokonali zgłoszenia budowlanego w Starostwie Powiatowym w K..

W dniu 14 czerwca 2017 r. A. poinformowała Zarząd Dróg Powiatowych w K., że dokonała instalacji bankomatu na działce nr [...] ul. [...] w D. na podstawie umowy najmu powierzchni bankomatowej zawartej z firmą B. - P. W. spółka jawna w D. . Wynajmujący zapewnił, że jest właścicielem nieruchomości, na której ma być posadowiony bankomat.

Zawiadomieniem z dnia 19 czerwca 2017 r. poinformowano Skarżących

o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustawienia wiaty w pasie drogi powiatowej nr [...], dz. nr [...] w D. bez zezwolenia zarządcy drogi. Pracownicy Zarządu Dróg Powiatowych w K. przeprowadzili wizję

i stwierdzili, że obiekt nadal stoi w pasie drogi powiatowej i prowadzona jest w nim działalność konsumpcyjna. Ustalono również, że uzyskana przez Skarżącą zgoda

nr [...] z dnia [...] r. Starosty [...] wobec zgłoszenia zamiaru budowy "czterech wiat wolno stojących o powierzchni zabudowy do [...] m2 przy W. na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym D. " nie jest tożsama z wykonanym obiektem, ponieważ powstała jedna wiata, której część, tj[...] m2 znajduje się na działce nr [...] w pasie drogi powiatowej bez zezwolenia zarządcy. W trakcie kontroli w dniu [...] r. Skarżący oświadczył, że obiekt został wybudowany przez niego i jego żonę. Poinformował również, że jego rodzice A. i K. W. wyrazili zgodę na wybudowane wiaty w tym miejscu. Skarżący wyjaśnił, że obiekt wybudował na postawie zgłoszenia do Starostwa Powiatowego nr [...] i był przekonany, że stoi na działce nr [...] należącej do jego rodziców.

W dniu 1 sierpnia 2017 r. wpłynął wniosek Skarżącej o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego przy ul. [...] w D. w celu ustawienia "wiaty - stoliki przy kawiarni" o powierzchni [...] m2. We wniosku podano, że osobą odpowiedzialną za wygląd estetyczny obiektu jest Skarżący. Decyzją

nr [...] z dnia [...] r. Zarząd Dróg Powiatowych

w K. postanowił zezwolić na ustawienie stolików przy kawiarni o łącznej powierzchni [...] m2 w celu prowadzenia działalności gospodarczej oraz odmówił zezwolenia na ustawienie obiektu budowlanego – wiaty o powierzchni [...] m2 ze względu na toczące się postępowanie administracyjne w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w K. w sprawie samowoli budowlanej ww. obiektu.

Organ I instancji wskazał, że definicję pasa drogowego zawiera art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, w myśl którego pasem drogowym jest wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane drogi. A zatem część wiaty umieszczonej w pasie drogowym wymaga zezwolenia zarządcy drogi zgodnie z art. 40 ust. 1 i ust. 2 omawianej ustawy. Pobocze to też droga, bowiem w myśl art. 4 pkt 7 korona drogi to jezdnie z poboczami, pasami awaryjnego postoju lub pasami przeznaczonymi do ruchu pieszych, zatokami autobusowymi lub postojowymi, a przy drogach dwujezdniowych – również z pasem dzielącym jezdnie. Indywidualne przekonanie strony o tym, że część zajętego pasa to nie jest pas drogowy nie ma dla sprawy znaczenia.

Zdaniem Organu, ze zgromadzonych materiałów dowodowych, w szczególności ze zgodnych oświadczeń A. W. i P. W. zawartych w protokole z dnia [...] r. i [...] r. wynika, że zajęcia pasa drogowego dokonali Skarżący. Ta okoliczność została przez nich przyznana, a dodatkowo potwierdzili to złożeniem wniosku z dnia 1 sierpnia 2017 r. o wydanie zezwolenia na ustawienie wiaty. Nadto, w odwołaniu od decyzji z dnia [...] r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi powiatowej nr [...], dz. Nr [...], ul. [...] w D. , nie podważyli faktu, że to oni ustawili wiatę w części pasa drogowego.

W wyniku tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia podmiotu, który faktycznie dokonał tego zajęcia. Organ II instancji wyjaśnił, że "zarządca drogi prowadził postępowanie administracyjne w tej sprawie wobec A. i K. W., które zakończyło się wydaniem decyzji określającej wysokość kary pieniężnej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO w K.. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 733/17) uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ja decyzję Organu I instancji z dnia [...]., wskazując, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona przez organy pod względem ustalenia podmiotu, który faktycznie dokonał tego zajęcia".

Z uwagi na powyższe pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. wezwano A., K., P. i A. W. do osobistego stawienia się w siedzibie ZDP w K. w celu przesłuchania jako strony postępowania. W dniu [...] r. stawili się A. W., P. W., A. W. wraz z adwokatem A. W.. K. W. nie przybyła na przesłuchanie z powodu choroby. Strony odmówiły składania zeznań na podstawie art. 83 i art. 86 K.p.a. W celu wyjaśnienia sprawy zwrócono się do wszystkich stron postępowania o udzielenie pisemnych odpowiedzi. Strony odmówiły pisemnie odpowiedzi na pytania Organu.

Organ I instancji ostatecznie ocenił, że Skarżący nie podważyli faktu, że to oni ustawili wiatę w części pasa drogowego. Ta okoliczność została przez nich przyznana, a dodatkowo potwierdzili to złożeniem wniosku z dnia 1 sierpnia 2017 r. o wydanie zezwolenia na posadowienie wiaty. Ponadto, z umowy zawartej z [...] wynika, że Skarżący uważał się za osobę upoważnioną do udostępniania gruntu stanowiącego pas drogowy innym podmiotom. Powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie

w treści zgłoszenia budowlanego, złożonego do Organu I instancji przez Skarżącą.

W związku z zajęciem pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi – zgodnie z art. 40 ust. 3, 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych oraz według obowiązujących stawek za zajęcie pasa drogowego, tj. zgodnie z § 2 pkt 3 uchwały nr XXII/134/2008 Rady Powiatu w Kołobrzegu z dnia 27 października 2008 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego, została naliczona kara pieniężna w następujący sposób:

- pobocze [...] m2 x [...] zł/m2 x [...] dni x [...] = [...] zł

3. Skarżący wnieśli odwołanie od ww. decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

2) art. 105 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie, tj. niewydanie decyzji

o umorzeniu postępowania w stosunku do K. i A. W.;

3) art. 86 K.p.a., poprzez jego przedwczesne zastosowanie, tj. przed wyczerpaniem innych środków dowodowych;

4) art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a., poprzez niewłaściwe oznaczenie stron w treści zaskarżonej decyzji;

5) art. 81 a § 1 K.p.a., poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść strony.

4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r.

poz. 1257), art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U z 2017 r., poz. 2222), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy oraz treść przepisów prawa wymienionych w decyzji Organu I instancji, tj. art. 40 ust. 1, 2 pkt 3

ust. 3, ust. 12 i art. 39 ust. 1 pkt 1, ust. 3 ustawy o drogach publicznych oraz art. 4 pkt 1 tej ustawy, a także opisało stanowisko organu I instancji wyrażone w decyzji oraz w ramach ustosunkowania się do treści odwołania stron.

Następnie, Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zabronione jest dokonywanie w pasie drogowym określonych w przepisie czynności. Jednakże wg. art. 39 ust. 3, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, lokalizowanie

w pasie drogowym wspomnianych wyżej obiektów budowlanych lub urządzeń, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, może mieć miejsce, wyłącznie jednak za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. W art. 40 ust. 2 u.d.p. określono dozwolony przedmiot zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. W myśl art. 40 ust. 12 u.d.p., za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, organ wymierza,

w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty, ustalanej zgodnie z ust. 4-6. Wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego ustala w drodze uchwały organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego dla dróg, których zarządcą jest ta jednostka samorządu terytorialnego (art. 40 ust. 8). Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia zajęcia pasa bez zezwolenia na zarządcy drogi spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej niezależnie od motywów, jakimi kierował się zajmujący pas drogowy, od jego sytuacji osobistej i materialnej i niezależnie od tego czy miał on świadomość, że na zajęcie pasa drogowego powinien mieć zezwolenie.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 733/17) uchylił poprzednie decyzje organów obu instancji, które skierowane były do K. i A. W., z tego powodu, że nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości osoby zajmującej pas drogowy bez zezwolenia, co stanowi naruszenie art. 40 ust. 12 u.d.p. W ocenie Sądu, nie ustalono podmiotu, który umieścił i użytkował wiatę posadowioną częściowo w pasie drogowym. Przyjmując automatycznie, że kara za zajęcie pasa drogowego powinna zostać wymierzona automatycznie właścicielom budynku, do którego przylega obiekt zajmujący pas drogowy, doszło naruszenia przepisów art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 80 K.p.a. Zdaniem Sądu, w celach dowodowych organ powinien wezwać strony do wskazania podmiotu, który użytkuje budynek, do którego wiata przylega, do ewentualnego przedstawienia umowy, a w przypadku jej braku przesłuchać strony umowy w tym zakresie.

Według Kolegium, obecnie można uznać, że Organ I instancji bezspornie wykazał, że Skarżący dokonali zajęcia bez zezwolenia zarządcy drogi powiatowej

nr [...], dz. nr [...] w D. poprzez ustawienie obiektu budowlanego – wiaty. Tym samym zarzuty zgłoszone w odwołaniu są pozbawione racji.

Odnośnie do zarzutu nr 1 i nr 3, tj. naruszenia art. 7, w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., Kolegium podzieliło stanowisko Organu I instancji, że wszystkie dowody

w sprawie zostały należycie przeprowadzone zgodnie z zasadą zawartą w art. 75 § 1 K.p.a. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Unormowanie to wskazuje na zasadę równej mocy środków dowodowych. Tymi dowodami były przede wszystkim:

- zgłoszenie z dnia 9 czerwca 2015 r. do Starostwa Powiatowego w K., złożone przez "PAW" A. W., zamiaru budowy "czterech wiat wolno stojących o powierzchni do [...] m2 przy ul. [...] na działce nr [...]

w obrębie ewidencyjnym D. ", które nie było tożsame z wykonanym obiektem na działce nr [...];

- podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. A. W. - właściciel działki nr [...] poinformował, że inwestorem wiaty jest jego syn - P. W. i synowa - A. W.;

- umowa najmu powierzchni bankomatowej, co jest spójne z jego oświadczeniem złożonym podczas kontroli w dniu [...] r., że był przekonany, że obiekt stoi na działce nr [...] należącej do jego rodziców;

- oświadczenie P. W. z dnia 12 lipca 2017 r., że wiata została wybudowana przez niego i żonę A. W.;

- wniosek A. W. z dnia 1 sierpnia 2017 r. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego przy ul. [...] w D. w celu ustawienia wiaty o powierzchni [...] m2. We wniosku wskazano, że osobą odpowiedzialną za wygląd estetyczny obiektu jest P. W..

Organ II instancji podkreślił, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na wątpliwości przede wszystkim Sądu w sprawie kary wobec A. i K. W., a także na wniosek stron złożony w odwołaniu od poprzedniej decyzji organu, organ został zobowiązany do przesłuchania stron, pomimo, że w ocenie organów podmiot odpowiedzialny za zajęcie pasa drogowego został ustalony. Jeżeli zatem strony odmówiły odpowiedzi na pytania dotyczące osób i okoliczności zajęcia pasa drogowego ul. [...] w D. , to muszą się liczyć z tym, że organ na mocy innych środków dowodowych sam dokona ustaleń faktycznych sprawy.

Ustosunkowując się do zarzutu ponownych obmiarów zajętej powierzchni Organ wskazał, że ustalenie powierzchni zajęcia pasa drogowego zlecone zostało podmiotowi posiadającemu fachowe wiadomości, tj. uprawnionemu geodecie, który dokonał stosownych pomiarów w terenie, natomiast strony nie wskazały żadnych dowodów na podważenie wyliczeń dokonanych przez geodetę. Pełnomocnik Skarżącej zapoznał się z aktami sprawy oraz wykonał dokumentację fotograficzną, jednak strony nie wskazały innej powierzchni. W trakcie kontroli pasa drogowego Skarżący nie zgłosił zastrzeżeń do pomiarów. Ponadto, czynności kontrolne polegające na dokonaniu ponownego obmiaru zajmowanego pasa po otrzymaniu pisma z dnia 9 marca 2018 r. nie byłyby możliwe, ponieważ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w dniu 22 listopada 2017 r. stwierdził, że wiata została rozebrana.

Co do zarzutu naruszenia art. 81a § 1 K.p.a. Kolegium wyjaśniło,

że komentowany nakaz nie jest regułą postępowania dowodowego. Przeciwnie, ma on zastosowanie gdy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego zgodnie z trybem i zasadami przewidzianymi w Kodeksie pozostają wątpliwości co do stanu faktycznego. Nie chodzi tu także o sytuację unormowaną w art. 86 K.p.a. Treść komentowanego przepisu nie zezwala na jego zastosowanie przed dokonaniem wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a zwłaszcza na wykorzystanie komentowanego nakazu do oceny dowodów. Nadto, w ocenie Kolegium, kwestionowana decyzja nie narusza także art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a. i została skierowana do właściwego podmiotu, co bezsprzecznie wykazało postępowanie dowodowe. Brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania wobec Skarżących na zasadzie art. 105 § 1 K.p.a. Natomiast postępowanie wobec A. i K. W. w tych okolicznościach powinno zostać umorzone.

5. Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyli

w całości ww. decyzję, zarzucając jej naruszenie:

1). przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, tj. art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych poprzez wymierzenie im kary, podczas gdy nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że to oni dokonali zajęcia pasa drogowego, w okolicznościach, gdy zarówno organ I instancji, jak i SKO w K. posiadało informację, że na przedmiotowej nieruchomości działalność gospodarczą prowadziło wiele podmiotów, niektóre w zakresie gastronomii, co miało wpływ na wynik sprawy;

2). przepisów postępowania: art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 78 § 1, 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób jednoznaczny pozwalający przypisać im odpowiedzialność wskazaną w zaskarżonej decyzji oraz art. 81a K.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie uzasadnionych wątpliwości na ich korzyść, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] r. i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji z dnia [...] r. oraz o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postepowania według norm przepisanych. Ponadto, wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji Organu I instancji z dnia [...] r.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, że Organ wydając ponowną decyzję oparł się na dowodach zebranych we wcześniejszym postępowaniu, które powtórzył

w uzasadnieniu decyzji, praktycznie tożsamym z uzasadnieniem pierwszej decyzji, poza dodaniem okoliczności wskazujących na przebieg postępowania odwoławczego. W szczególności, w ocenie Skarżących, za nowe dowody nie można uznać informacji, że firma B. P. W. spółka jawna w D. zawarła umowę najmu powierzchni bankomatowej. Przedmiotowa umowa dotyczy innej części gruntu niż zajęta pod wiatę, a stroną tej umowy miała być posiadająca zdolność prawną i zdolność sądową spółka jawna, będąca z punktu widzenia prawa odrębnym podmiotem niż Skarżący.

Nadto, złożone przez Skarżącą zgłoszenie z czerwca 2015 r. budowy czterech wiat jest tylko i wyłącznie dowodem na to, że takie zgłoszenie zostało złożone przez określoną osobę w określonej dacie. Nie stanowi ono natomiast dowodu, że wiata została wybudowana przez Skarżącą, tym bardziej, jak zauważa to Organ,

że zgłoszenie nie obejmowało wiaty usytuowanej na działce nr [...]. Stwierdzenie,

że przedmiotową wiatę usadowili w danym miejscu Skarżący nie potwierdza również wniosek o zajęcie pasa drogowego złożony przez Skarżącą już po upływie okresu objętego karą, albowiem również i ten wniosek jest tylko dowodem na okoliczność jego złożenia. Podobny wniosek w dniu 16 kwietnia 2015 r. złożył A. W., działający w imieniu i na rzecz "M. Ze zgromadzonych i wskazanych dowodów równie dobrze może wynikać, że zajęcia pasa drogowego mogła dokonać spółka jawna "B. lub "M. ., co nie wykluczone, że mogli tego dokonać również sami właściciele nieruchomości.

Skarżący podkreślili, że skorzystania przez strony z odmowy składania zeznań nie można rozpatrywać na ich niekorzyść. W ich ocenie, nie jest również znaczący dla niniejszej sprawy fakt, że wcześniej wnosili oni o przesłuchanie A. W.. W chwili składania przedmiotowego wniosku nie było bowiem klarowne, w jakim charakterze występują w postępowaniu, tym samym nie było im wiadome, czy przysługuje im prawo odmowy składania wyjaśnień. Środek dowodowy w postaci przesłuchania stron jest w postępowaniu administracyjnym środkiem posiłkowym, jak wskazuje treść art. 86 zd. 1 K.p.a. Tymczasem organ wydający decyzję posługuje się ich oświadczeniami, złożonymi podczas jednej z pierwszych przeprowadzonych kontroli, w sytuacji, gdy nie był jeszcze jednoznacznie określony charakter ich udziału w postępowaniu i to nadając tym wyjaśnieniom znaczenie decydujące. Powołanie się na wyjaśnienia osoby bez poinformowania jej o zajmowanej pozycji procesowej oraz bez pouczenia o przysługujących jej prawach, w tym do odmowy składania zeznań, jest dla organu posunięciem wygodnym, jednak nosi znamiona naruszenia przepisów postępowania. Także twierdzenia A. W., czy Skarżącego P. W., na które powołuje się zarówno Organ I instancji, jak i SKO, o ich przekonaniu, że wiata jest położona na nieruchomości stanowiącej własność rodziny w żadnej mierze nie wykluczają, że samego zajęcia pasa drogowego dokonał inny podmiot niż Skarżący. Zdaniem Skarżących, Organ I instancji miał wiele możliwości pozyskania dowodów potwierdzających kto prowadzi działalność gospodarczą w przedmiotowej wiacie, czego zaniechał. Takimi dowodami mógłby być paragon fiskalny lub przesłuchanie pracowników.

6. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, uznając zarzuty skargi za bezpodstawne.

7. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1174/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Organu I instancji z dnia [...] r.

8. Na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. pełnomocnik Skarżących poparł skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skargę należało oddalić.

9. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny

w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Kontrola zaskarżonej decyzji, wg powyższych kryteriów, doprowadziła Sąd do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

10. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Dróg Powiatowych w K. z dnia [...] r. o wymierzeniu P. i A. W. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi powiatowej nr [...] dz. nr [...] ul. [...] w D. poprzez ustawienie obiektu budowlanego - wiaty o łącznej powierzchni [...] m2 w okresie od dnia 18 maja 2016 r. do dnia 28 lutego 2017 r. bez zezwolenia zarządcy drogi.

11. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

(Dz. U. z 2017 r. poz. 2222) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca

2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1264) i uchwały Nr XXII/134/2008 Rady Powiatu w Kołobrzegu z dnia 27 października 2008 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego.

Ustawa o drogach publicznych stanowi w art. 40 ust. 1, że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem

i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej – zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy,

o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c.

W myśl art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy, zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam. Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego.

W art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych uregulowano, że za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie

z ust. 4-6.

Przesłankami zatem wymierzenia kary administracyjnej na tej podstawie są:

- zajęcie pasa drogowego,

- brak zezwolenia właściwego zarządcy drogi na takie zajęcie, przekroczenie terminu zajęcia określonego w zezwoleniu lub zajęcie pasa niezgodnie z tym zezwoleniem.

Z powołanych przepisów wynika, że do nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego konieczne jest ustalenie czy w pasie drogowym zostało umieszczone określone urządzenie lub obiekt, czy zajęcie to nastąpiło bez zezwolenia zarządcy drogi oraz jeśli poprzednie warunki zostały spełnione, kto dokonał faktycznego zajęcia.

12. W tej sprawie, w ocenie Skarżących, Organ nie wykazał kto faktycznie posadowił w pasie drogowym wiatę, użytkował ją i tym samym dokonał zajęcia pasa drogowego.

W ocenie Sądu, nie sposób zgodzić się ze Stroną skarżącą, że Organy nie wyjaśniły w sposób dostateczny i wystarczający kwestii podmiotu odpowiedzialnego za zajęcie pasa drogowego.

W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że w sytuacji, gdy pas drogowy został zajęty bez zezwolenia na skutek umieszczenia tam określonego obiektu, to podmiotem, wobec którego powinna być skierowana decyzja administracyjna o nałożeniu kary pieniężnej, jest co do zasady właściciel takiego obiektu. On jest bowiem w tym zakresie podmiotem stosunku publicznoprawnego w relacjach z organem administracji publicznej. Zatem to właściciel obiektu umieszczonego w pasie drogowym bez zgody zarządcy drogi jest biernie legitymowany w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, toczącym się w trybie przepisu art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Kwestii legitymacji do bycia stroną postępowania o nałożenie sankcji o charakterze publicznoprawnym, wynikającej z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, nie jest władna zmienić umowa. Umowa jako instrument prawa cywilnego, co do zasady wiąże tylko strony, które ją zawarły, nie zaś niebędący jej stroną organ administracji publicznej (por.: wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., II GSK 560/08, wszystkie przytaczane orzeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe stanowisko nie wyklucza jednak, że w konkretnym stanie faktycznym może okazać się, że to nie właściciel obiektu powinien być podmiotem kary pieniężnej wymierzonej za samowolne zajęcie pasa drogowego. Chodzi w szczególności o sytuację, gdy zostanie wykazane, że osobą, która faktycznie dokonała zajęcia pasa drogowego przez umieszczenie określonego obiektu, jest osoba inna niż właściciel tego obiektu, a okoliczności sprawy nie pozwalają na obciążenie właściciela odpowiedzialnością za działalność takiej osoby (por. wyrok NSA z dnia

26 marca 2009 r., II GSK 832/08, wyrok NSA z dnia 26 września 2017 r., II GSK 1313/17).

W ocenie Sądu, Organ I instancji prawidłowo przeprowadził ponownie postępowanie administracyjne w tej sprawie i na podstawie wystarczająco zebranego materiału dowodowego, prawidłowo ustalił osoby zobligowane do uiszczenia kary za zajęcie pasa drogowego. Natomiast Organ odwoławczy, aprobując ww. ustalenia, dostatecznie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji dlaczego zebrane dowody i okoliczności sprawy pozwalają na jednoznaczną ocenę, że to P. i A. W. ustawili sporną wiatę w pasie drogi powiatowej – działka nr [...] w D. .

13. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.

Po pierwsze, z treści protokołu z przeprowadzenia kontroli zajęcia pasa drogowego z dnia [...] r. wynika, że A. W. podał, że inwestorem wiaty jest jego syn – P. W. i jego synowa – A. W. oraz

że to P. W. i A. W. w 2015 r. dokonali zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych w Starostwie Powiatowym w K..

Po drugie, w piśmie z dnia 13 czerwca 2017 r. (wpływ do Organu I instancji

14 czerwca 2017 r.) firma A. poinformowała, że dokonała instalacji bankomatu na działce nr [...], ul. [...] w D. , na podstawie umowy najmu powierzchni bankomatowej z dnia [...] r., zawartej pomiędzy Spółką - jako najemcą, a firmą "B. – P. W. spółka jawna w D. – jako wynajmującym. Z treści ww. pisma wynika nadto, że P. W. oświadczył, że jest właścicielem nieruchomości, na której ma być posadowiony bankomat, jak również, że posiada nieograniczone prawa do oddania części tej nieruchomości w najem – co jest zbieżne z oświadczeniem P. W., złożonym podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r., że był przekonany, że obiekt stoi na działce nr [...], należącej do jego rodziców.

Po trzecie, z treści protokołu z przeprowadzenia kontroli zajęcia pasa drogowego z dnia [...] r. ( w której P. W. uczestniczył jako współinwestor obiektu) wynika, że P. W. wyjaśnił, że jego rodzice A. i K. W. wyrazili zgodę na budowę przedmiotowej wiaty

oraz że obiekt ten został wybudowany przez niego i jego żonę A. W.. Nadto zadeklarował, że wystąpi do ZDP w K. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego ul. [...] w D. .

Po czwarte, okoliczność, że Skarżący odmówili składania zeznań w tej sprawie, w zakresie kto jest dysponentem obiektu posadowionego w pasie drogowym, nie może stanowić o konieczności zakwalifikowania nierozstrzygniętej w tej sposób kwestii na korzyść Skarżących, według art. 81a K.p.a., jak tego w istocie oczekują. Podkreślić trzeba, że realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) Organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od obowiązku współdziałania

w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy. Powinna ona bowiem przedstawić

w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, jak również wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1560/10).

W ocenie Sądu, Organ I instancji podjął właściwą inicjatywę dowodową w postaci wezwania stron celem ich przesłuchania, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w decyzji Kolegium z dnia [...] r., tym samym stwarzając Skarżącym możliwość przedstawienia okoliczności korzystnych dla nich, które musiałyby zostać uwzględnione (jeśli wystąpiły) w sprawie. Jednakże Skarżący ani ustnie, ani pisemnie nie przedstawili dowodów, że faktycznie nie odpowiadają za usytuowanie wiaty w pasie drogi powiatowej.

Wyjaśnienia stron, że nie byli poinformowani w jakim charakterze występują

w sprawie i w jakim charakterze mają być przesłuchani nie znajdują odzwierciedlenia

w aktach administracyjnych sprawy, ponieważ postępowanie administracyjne

w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustawienia obiektu budowlanego – wiaty

w pasie drogi powiatowej nr [...], ul. [...], dz.nr [...] w D. bez zezwolenia zarządcy drogi, doręczonym A. i K. W., a następnie P. i A. W. – jako stronom tego postępowania. Nadto, w wezwaniach wystosowanych do ww. stron wyraźnie Organ wskazał, że celem stawiennictwa ma być przesłuchanie w charakterze strony.

W świetle okoliczności sprawy, zdaniem Sądu, trudno przyjąć, że Skarżący nie zdawali sobie sprawy z roli w jakiej występują w tym postępowaniu. Poza tym, Skarżący byli dwukrotnie poinformowani o prawie zapoznania się z aktami sprawy i zgłoszenia wniosków dowodowych, uwag i zastrzeżeń - zgodnie z art. 10 K.p.a. - tj. pismem z dnia 20 lipca 2017 r. oraz z dnia 10 kwietnia 2018 r., z której to możliwości również w toku postępowania nie skorzystali.

Wobec milczenia Skarżących, słusznie zatem Organ I instancji uznał zebrany materiał za wystarczający dla rozstrzygnięcia i ocenił na jego podstawie, przy braku przeciwstawnych dowodów, czy informacji, że to Skarżący ponoszą odpowiedzialność warunkującą obciążenie ich karą pieniężną z art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych.

Sąd w pełni zgadza się z przeprowadzoną przez Organy obu instancji analizą dowodów i ich końcową oceną, co pozwala uznać, że ww. przepis został poprawnie zastosowany w tej sprawie. Ponadto, oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

14. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.