Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1051/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 5a pkt 13
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) sędzia NSA Anna Świderska Protokolant Asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi B. B. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przepisów prawa podatkowego dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację w zakresie uznającym stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1051/14

UZASADNIENIE

W dniu 13 lutego 2014 r. B. B. założyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych uczestnictwa w "A" spółki z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki Spółki Matki.

Wniosek nie spełniał wymogów określonych w art. 14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.), w związku z powyższym, pismem z dnia 26 marca 2014 r., Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., działający w imieniu Ministra Finansów, na podstawie art 169 § 1 w zw. z art. 14h ustawy Ordynacja podatkowa, wezwał Wnioskodawczynię do usunięcia braków wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na wezwanie Wnioskodawczyni uzupełniła wniosek.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawczyni jest osobą fizyczną mającą miejsce zamieszkania w Polsce oraz podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce od całości swoich dochodów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 lit. b) Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Waszyngtonie dnia 8 października 1974 r. (Dz. U. z 1976 r., Nr 31, poz. 178) ("Umowa Polska-USA"), Wnioskodawczyni jest, "osobą mającą miejsce zamieszkania na terenie Polski". Spółka Matka (jak zdefiniowano poniżej) ma siedzibę na terytorium USA - zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. a) w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. b) Umowy Polska-USA. Wnioskodawczyni jest pracownikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą oraz miejscem zarządu w Polsce ("Spółka Polska"), zatrudnionym na podstawie umowy o pracę ("Umowa o Pracę"). Z Umowy o Pracę nie wynika, że Wnioskodawczyni ma prawo żądania do objęcia A (zdefiniowanym poniżej).

Spółka Polska należy do grupy kapitałowej, w której spółką dominującą jest spółka z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki (USA) ("Spółka Matka"). Spółka Matka jest notowana na giełdzie papierów wartościowych w Stanach Zjednoczonych Ameryki (USA). Wnioskodawczyni została objęta programem przyznawania akcji Spółki Matki ("A"). W ramach A Spółka Matka przyznaje nieodpłatnie, m.in. pracownikom Spółki Polskiej określoną ilość opcji ("Opcja") kupna jednej akcji zwykłej (nieuprzywilejowanej) ("Akcje") Spółki Matki w określonym momencie albo momentach określonych w harmonogramie do upływu określonego czasu oraz po ustalonej z góry cenie. Opcje są niezbywalne, w drodze wyjątku możliwe jest dziedziczenie Opcji Wnioskodawczyni przez spadkobierców Wnioskodawczyni.

Program Akcyjny funkcjonuje następująco: osoba, która jednostronną decyzją Spółki Matki jest zakwalifikowana do udziału w A, otrzymuje zawiadomienie na piśmie o przyznaniu jej określonej ilości Opcji pozwalających na kupno - w określonym czasie - określonej ilości Akcji Spółki Matki w momencie albo momentach, określonych w harmonogramie i po określonej cenie ("Zawiadomienie"). Następnie, od chwili, gdy jest to już możliwe zgodnie z Zawiadomieniem, Wnioskodawczyni może złożyć oświadczenie o wykonaniu określonych ilości Opcji oraz dokonać płatności ceny za Akcje, co skutkuje kupnem przez Wnioskodawczynię od Spółki Matki określonej ilości Akcji Spółki Matki po ustalonej cenie. Spółka Matka ma jednostronne prawo do tego, by w każdym razie zawiesić, zmienić, uchylić albo zakończyć A, bez odszkodowania dla Wnioskodawczyni. Z Zawiadomienia wynika też, że udział Wnioskodawczyni w A jest dobrowolny, korzyści otrzymane na podstawie A nie są częścią umowy o pracę z pracodawcą Wnioskodawczyni i nie są częścią wynagrodzenia Wnioskodawczyni; udział w A nie daje prawa Wnioskodawczyni do żądania zawarcia umowy o pracę przez Spółkę Matkę. Opcje przyznane Wnioskodawczyni są dostępne dla Wnioskodawczyni tylko w czasie trwania umowy o pracę z pracodawcą Wnioskodawczyni, a prawo nabycia kolejnych Akcji Spółki Matki kończy się z zakończeniem przez Wnioskodawczynię umowy o pracę z jakiegokolwiek powodu (poza przypadkiem śmierci Wnioskodawczyni). W wyłącznej kompetencji Spółki Matki jest ustalenie mementu przyznania Opcji, liczby Akcji, które można kupić w wykonaniu Opcji oraz momentu kupna Akcji w wykonaniu Opcji. Jeżeli wartość Akcji nabytych przez Wnioskodawczynię nie wzrośnie, Wnioskodawczyni nie ma roszczenia do Spółki Matki. Wnioskodawczyni nie ma też żadnego roszczenia wobec Spółki Matki o otrzymanie Opcji.

Możliwość przystąpienia do A jest uwarunkowana od podpisania przez Wnioskodawczynię umowy o zachowaniu poufności i zakazie konkurencji, zarówno ze Spółką Polską, jak i ze Spółką Matką. Wszelkie decyzje dotyczące przyznania poszczególnym osobom prawa do objęcia A są podejmowane jednostronnie przez Spółkę Matkę; umowa o pracę zawarta przez Wnioskodawczynię ze Spółką Polską nie zawiera uprawnienia dla Wnioskodawczyni do żądania przez Wnioskodawczynię objęcia A.

Według wiedzy Wnioskodawczyni, Spółka Polska nie ma wiedzy o objęciu Wnioskodawczyni A.

Wnioskodawczyni w 2007 r. otrzymała Zawiadomienie o tym, że począwszy od kolejnego roku, tj. od 2008 r. będzie uprawniona do nabycia określonej ilości Akcji Spółki Matki po cenie preferencyjnej, zgodnie z harmonogramem. W latach: 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 doszło do nabycia oraz zbycia Akcji Spółki Matki przez Wnioskodawczynię. Dochód ze zbycia Akcji Spółki Matki został ujęty w rozliczeniu podatku dochodowym od osób fizycznych.

W uzupełnieniu do wniosku, Wnioskodawczyni wskazała, że otrzymane przez Wnioskodawczynię opcje na kupno akcji są pochodnymi instrumentami finansowymi, o których mowa w art. 5a pkt 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), w myśl którego pochodny instrument finansowy oznacza instrument finansowy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2014 r., poz. 94).

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1. Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawczyni, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku, u Wnioskodawczyni nie powstanie przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z uczestnictwem w A - aż do momentu odpłatnego zbycia (sprzedaży) Akcji Spółki Matki przez Wnioskodawczynię nabytych w wykonaniu Opcji, zgodnie z A?

2. Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawczyni, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku, w momencie odpłatnego zbycia (sprzedaży) Akcji Spółki Matki przez Wnioskodawczynię, u Wnioskodawczyni powstanie w Polsce przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych ze źródła przychodu "kapitały pieniężne", a więc Wnioskodawczyni ma obowiązek zapłaty 19% podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu uzyskanego ze sprzedaży Akcji Spółki Matki dokonanego w USA w rocznym rozliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok, w którym zostały odpłatnie zbyte Akcje Spółki Matki?

Zdaniem Wnioskodawczyni, odnosząc się do pytania nr 1, prawidłowe jest stanowisko, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku, u Wnioskodawczyni nie powstanie przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z uczestnictwem w A - aż do momentu odpłatnego zbycia (sprzedaży) Akcji Spółki Matki przez Wnioskodawczynię nabytych w wykonaniu Opcji, zgodnie z A. Art. 11 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.) określa co jest przychodem na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawczyni stoi na stanowisku, że w momencie przyznania Wnioskodawczyni Opcji (otrzymania Zawiadomienia o uczestnictwie Wnioskodawczyni w A) nie powstanie żadne realne przysporzenie o charakterze majątkowym po Jej stronie oraz, zgodnie z uregulowaniami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie powstanie przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych. Opcje są bowiem, co do zasady, niezbywalne (wyjątkiem jest przejście Opcji na spadkobierców), a więc nie mają wartości rynkowej.

Wnioskodawczyni uważa także, że nabycie lub objęcie Akcji Spółki Matki po cenie niższej niż cena rynkowa tych akcji w dniu ich nabycia lub objęcia nie powoduje powstania u Wnioskodawczyni przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych - tak w stanie prawnym do dnia 31 grudnia 2010 r., jak i w stanie prawnym od dnia 1 stycznia 2011 r. Podatkiem dochodowym od osób fizycznych może być objęte bowiem jedynie przysporzenie ostateczne, a nie przysporzenie potencjalne (a taki charakter ma nabycie/objęcie akcji po cenie niższej niż cena rynkowa w dniu ich nabycia /objęcia).

Odnosząc się do pytania nr 2, Wnioskodawczyni uważa, że prawidłowe jest jej stanowisko, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku, w momencie odpłatnego zbycia (sprzedaży) Akcji Spółki Matki przez Wnioskodawczynię, u Wnioskodawczyni powstanie w Polsce przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych ze źródła przychodu "kapitały pieniężne", a więc Wnioskodawczyni ma obowiązek zapłaty 19% podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu uzyskanego ze sprzedaży Akcji Spółki Matki dokonanego w USA w rocznym rozliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok, w którym zostały odpłatnie zbyte Akcje Spółki Matki.

Na uzasadnienie swojego stanowiska Wnioskodawczyni przywołała orzeczenia sądów administracyjnych i interpretacje indywidualne wydane w sprawach innych podatników.

W zaskarżonej interpretacji z dnia [...] r. stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego w zakresie skutków podatkowych uczestnictwa w "A" spółki z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki "Spółki Matki" Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. działający z upoważnienia Ministra Finansów uznał:

- w części dotyczącej braku powstania po stronie Wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie wykonania Opcji, tj. objęcia (nabycia) akcji spółki z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki "Spółki Matki" po cenie preferencyjnej za nieprawidłowe;

- w pozostałym zakresie za prawidłowe.

W uzasadnieniu interpretacji podniesiono, że przepisy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi nie zawierają definicji legalnej opcji. Przewidują jedynie, że m.in. opcje kupna i sprzedaży instrumentów finansowych, opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje, stanowią instrumenty finansowe nie będące papierami wartościowymi (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Podkreślono, że w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że opcja jest pochodnym instrumentem finansowym, dającym posiadaczowi prawo do zawarcia transakcji określonym instrumentem bazowym (a więc do kupna lub sprzedaży akcji, walut, indeksów giełdowych itd.) w przyszłym terminie, po z góry określonej cenie.

Źródłem powstania opcji jest kontrakt opcyjny, będący umową, w której jedna strona zobowiązuje się, na żądanie drugiej strony, do kupna lub sprzedaży w określonym momencie w przyszłości oznaczonej liczby akcji po z góry ustalonej cenie, albo do dokonania rozliczenia pieniężnego, gdzie nie ma miejsca faktyczna dostawa instrumentu bazowego, a jedynie realizacja kwoty pieniężnej odpowiadającej wartości tego instrumentu.

Z powyższego wywiedziono, że realizacja praw wynikających z opcji może nastąpić poprzez wybór jednego z dwóch następujących wariantów:

1) nabycie akcji (lub innego instrumentu bazowego) wystawcy opcji po cenie określonej w momencie przyznania opcji,

2) otrzymanie od wystawcy opcji kwoty rozliczenia odpowiadającej wartości instrumentu bazowego.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny oraz przywołane uregulowania prawne, stwierdzono, że samo nieodpłatne przyznanie Wnioskodawczyni przez spółkę z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki (Spółkę Matkę) pochodnych instrumentów finansowych w postaci opcji umożliwiających nabycie akcji spółki amerykańskiej nie skutkuje po stronie Wnioskodawczyni powstaniem przychodu do opodatkowania podatkiem dochodowym, bowiem jak wynika z treści wniosku na przyznane pochodne instrumenty finansowe nałożono szereg restrykcji, tj. kupno akcji Spółki Matki w określonym momencie albo momentach określonych w harmonogramie do upływu określonego czasu i po określonej cenie. Opcje są niezbywalne, w drodze wyjątku możliwe jest dziedziczenie Opcji Wnioskodawczyni.

Tym samym brak konkretnego wymiaru finansowego opcji stanowiących pochodne instrumenty finansowe w momencie ich przyznawania osobom uprawnionym, uniemożliwia traktowanie ich w kategorii przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 11 ww. ustawy.

W konsekwencji nieodpłatne przyznanie Wnioskodawczyni w ramach A przez amerykańską Spółkę Matkę niezbywalnych Opcji umożliwiających nabycie w przyszłości akcji Spółki Matki będących pochodnymi instrumentami finansowymi nie stanowi dla Wnioskodawczyni przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast, zdaniem organu, a wbrew stanowisku Wnioskodawczyni, w momencie wykonania Opcji, tj. objęcia (nabycia) akcji Spółki Matki po cenie preferencyjnej (cenie niższej niż cena rynkowa) po stronie Wnioskodawczyni powstaje przysporzenie majątkowe, które należy zakwalifikować do przychodów określonych w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli do kapitałów pieniężnych.

Zauważono, że w przedmiotowej sprawie realizacja praw z Opcji, przyznanych Wnioskodawczyni w ramach A następuje poprzez otrzymanie przez Wnioskodawczynię w zamian za Opcje akcji spółki prawa amerykańskiego (Spółki Matki), które może sprzedać w dowolnym momencie. Realizacja praw wynikających z Opcji, poprzez nabycie akcji spółki amerykańskiej skutkuje powstaniem przychodu z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, do których - jak wskazała Wnioskodawczyni - należą przedmiotowe Opcje.

Sposób opodatkowania dochodów z tego źródła został uregulowany w art. 30b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Powołując się następnie na przepisy art. 30b ust. 2 pkt 1 i pkt 3, art. 23 ust. 1 pkt 38 i pkt 38a ustawy o podatku od osób fizycznych, stwierdzono, że podstawą opodatkowania z tytułu realizacji przyznanych w ramach A Opcji jest wartość rynkowa akcji Spółki Matki w dniu realizacji (nabycia akcji), pomniejszona o koszty zakupu akcji, tj. preferencyjną cenę za jaką Wnioskodawczyni nabyła akcje, ustaloną w momencie przyznania Wnioskodawczyni Opcji.

Następnie przywołano przepisy art. 30b ust. 3, ust. 5 i ust. 6 oraz art. 45 ust. 1a pkt 1 ww. ustawy i wyjaśniono, że zbycie akcji nie stanowi realizacji opcji, jest to kolejna czynność podlegająca opodatkowaniu. O powstaniu przychodu należy bowiem mówić zarówno w momencie realizacji opcji, jak i w momencie sprzedaży akcji nabytych w wyniku realizacji opcji. Przeniesienie momentu opodatkowania na czynność zbycia (sprzedaży) poprzez pominięcie realizacji opcji nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawnych. Wnioskodawczyni otrzymała opcje dającą prawo zakupu akcji po określonej cenie. Istotą opcji nie jest zatem sprzedaż tych akcji, ale ich nabycie za określoną cenę. Realizacja opcji jest więc równoznaczna z nabyciem akcji po umówionej cenie. Tym samym przychód z tytułu realizacji opcji powstaje w dacie nabycia akcji spółki.

W konsekwencji, uzyskane przez Wnioskodawczynię w związku z realizacją przyznanych pochodnych instrumentów finansowych w postaci niezbywalnych opcji na akcje spółki prawa amerykańskiego, przysporzenie majątkowe wynikające z udziału w A stanowi przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowany 19% zryczałtowanym podatkiem w momencie realizacji instrumentu. Dochodem do opodatkowania będzie wartość rynkowa akcji spółki prawa amerykańskiego w dniu realizacji pomniejszona o cenę realizacji opcji.

Natomiast w odniesieniu do kwestii, czy zbycie akcji nabytych w wyniku wykonania Opcji powoduje powstanie dochodu do opodatkowania stwierdzono, że zbycie przez Wnioskodawczynię akcji, które otrzymała w ramach realizacji A stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu. Wśród źródeł przychodów, wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazano w pkt 7 kapitały pieniężne i prawa majątkowe. Szczegółowy zakres przychodów należących do kategorii przychodów z kapitałów pieniężnych wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W momencie odpłatnego zbycia akcji nabytych przez Wnioskodawczynię w wyniku wykonania Opcji, w ramach A powstaje przychód z kapitałów pieniężnych, stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podkreślono, że dopiero z chwilą sprzedaży akcji ustala się koszty, które warunkują ich nabycie oraz sprzedaż. W praktyce istotną przesłanką zaliczenia poniesionego przez podatnika wydatku do kosztów uzyskania przychodu jest istnienie związku przyczynowo - skutkowego między tym wydatkiem, a osiągniętym przychodem. Zatem kosztem uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia akcji nabytych w wyniku realizacji pochodnych instrumentów finansowych (Opcji) będą wydatki faktycznie poniesione na nabycie przedmiotowych akcji.

Wyjaśniono, że w przedstawionym stanie faktycznym zastosowanie znajdą postanowienia umowy z dnia 8 października 1974 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz.U. z 1976 r., Nr 31, poz. 178), ponieważ Wnioskodawczyni osiągnęła przychód z tytułu odpłatnego zbycia akcji spółki amerykańskiej (Spółki Matki).

Wnioskodawczyni jest osobą fizyczną mającą miejsce zamieszkania w Polsce podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce od całości swoich dochodów. Z treści wniosku nie wynika, aby Wnioskodawczyni przebywała na terytorium Stanów Zjednoczonych przez okres przekraczający 183 dni. Tym samym, osiągnięty przez Wnioskodawczynię dochód ze sprzedaży przedmiotowych akcji jest zwolniony z opodatkowania w Stanach Zjednoczonych Ameryki, natomiast podlega opodatkowaniu w Polsce, zgodnie z przywołanymi uregulowaniami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem, ustalając dochód z odpłatnego zbycia akcji nabytych przez Wnioskodawczynię w wykonaniu Opcji, który jak wynika z wyżej przywołanych uregulowań prawnych podlega opodatkowaniu w Polsce - osiągnięty przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Wnioskodawczyni pomniejsza o koszty uzyskania przychodów, którymi są faktycznie poniesione wydatki na nabycie przedmiotowych akcji, tj. zapłacona przez Wnioskodawczynię cena wykonania, o ile Wnioskodawczyni faktycznie koszty takie poniosła. Po zakończeniu roku podatkowego, w którym Wnioskodawczyni osiągnęła przychód ze sprzedaży akcji jest obowiązana w zeznaniu podatkowym (PIT-38), składanym do końca kwietnia roku następującego po roku podatkowym wykazać uzyskany dochód i obliczyć należny podatek dochodowy. W tym samym terminie Wnioskodawczyni jest obowiązana wpłacić należny podatek dochodowy wynikający ze złożonego zeznania.

Reasumując, stwierdzono, że:

- nieodpłatne przyznanie Wnioskodawczyni przez spółkę z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki (Spółkę Matkę) w ramach A pochodnych instrumentów finansowych w postaci opcji umożliwiających nabycie akcji spółki amerykańskiej (Spółki Matki) nie stanowi dla Wnioskodawczyni przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych,

- w momencie wykonania Opcji, tj. objęcia (nabycia) akcji Spółki Matki po cenie preferencyjnej po stronie Wnioskodawczyni powstaje przysporzenie majątkowe, które należy zakwalifikować do przychodów określonych w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli przychodów z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych,

- ustalając dochód z odpłatnego zbycia akcji nabytych przez Wnioskodawczynię w wykonaniu Opcji, który jak wynika z wyżej przywołanych uregulowań prawnych podlega opodatkowaniu w Polsce - osiągnięty przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Wnioskodawczyni pomniejsza o koszty uzyskania przychodów, którymi są faktycznie poniesione wydatki na nabycie przedmiotowych akcji, tj. zapłacona przez Wnioskodawczynię cena wykonania, o ile Wnioskodawczyni faktycznie koszty takie poniosła; po zakończeniu roku podatkowego, w którym Wnioskodawczyni osiągnęła dochód ze sprzedaży akcji jest obowiązana w zeznaniu podatkowym (PIT-38), składanym do końca kwietnia roku następującego po roku podatkowym wykazać uzyskany dochód obliczyć należny podatek dochodowy; w tym samym terminie Wnioskodawczyni jest obowiązana wpłacić należny podatek dochodowy wynikający ze złożonego zeznania.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

W skardze wniesionej przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zaskarżonej interpretacji indywidualnej w zakresie uznającym stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe zarzucono naruszenie : art. 11 oraz art. 17 ust. 1 pkt 6 i pkt 10 oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - poprzez błędne uznanie, że objęcie akcji w zamian za opcje powoduje powstanie przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych w momencie objęcia, zamiast wskazania, że przychód ze źródła "kapitały pieniężne" powstaje w momencie zbycia akcji.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie interpretacji (w zakresie odpowiedzi na pytanie 1 Wniosku), w części uznającej za nieprawidłowe stanowisko Skarżącej co do braku powstania po stronie skarżącej przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie wykonania Opcji, tj. objęcia (nabycia) akcji spółki z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki Spółki Matki po cenie preferencyjnej, oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nabycie lub objęcie Akcji Spółki Matki, po cenie niższej niż cena rynkowa tych akcji w dniu ich nabycia lub objęcia, nie powoduje powstania u skarżącej przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych zarówno w stanie prawnym do dnia 31 grudnia 2010 r., jak i w stanie prawnym od dnia 1 stycznia 2011 r. Podatkiem dochodowym od osób fizycznych może być objęte bowiem jedynie przysporzenie ostateczne, a nie przysporzenie potencjalne (a taki charakter ma nabycie/objęcie akcji po cenie niższej niż cena rynkowa w dniu ich nabycia/objęcia).

Dalej wskazano, że objęcie (nabycie) akcji zostało wymienione w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych w art. 17 ust. 1 pkt 9 jako zdarzenie powodujące powstanie przychodów z kapitałów pieniężnych. Konieczne jest jednak zdaniem Wnioskodawcy, aby objęcie akcji nastąpiło w zamian za wkład niepieniężny. Nie oznacza to jednak, aby objęcie akcji w zamian za wkład pieniężny bądź akcji za cenę niższą od rynkowej, bądź nieodpłatnie, stanowiło przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych. Przeciwnie, według strony skarżącej treść art. 17 ust. 1 pkt 9, art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych daje podstawy do wyprowadzenia wniosku, że objęcie akcji (nieodpłatnie, częściowo nieodpłatnie) jest neutralne podatkowo w dacie tego zdarzenia, ale podlega opodatkowaniu w momencie odpłatnego zbycia udziałów (akcji), stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie strony skarżącej, dopiero w tym momencie ujawnia się bowiem rzeczywisty przychód z objęcia akcji.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ podatkowy podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w wydanej w dniu [...] r., indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż trafnie organ interpretujący przyjął, iż samo otrzymanie przez skarżącą zawiadomienia o przyznaniu opcji na akcje spółki prawa amerykańskiego objętych szeregiem restrykcji nie powoduje powstania po jej stronie przysporzenia majątkowego podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Otrzymane opcje są niezbywalne. Otrzymanie opcji na akcje spółki amerykańskiej nie stanowi nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie jest bowiem związane z jakimkolwiek przysporzeniem w majątku osoby otrzymującej opcję. Zatem w momencie otrzymania opcji nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Sporną między stronami jest kwestia, czy realizacja praw wynikających z opcji, poprzez nabycie akcji spółki amerykańskiej skutkuje powstaniem przychodu z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych.

Mając na uwadze stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej działającego w imieniu Ministra Finansów, iż realizacja praw wynikających z opcji, poprzez nabycie akcji spółki amerykańskiej skutkuje powstaniem przychodu z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy skarżąca otrzymując na preferencyjnych zasadach, wynikających z opisanego we wniosku programu opcyjnego akcje spółki amerykańskiej uzyskuje, co do zasady, przychód dwukrotnie, a więc pierwszy raz w momencie otrzymania akcji po preferencyjnej cenie (realizacji opcji), a następnie przy ich sprzedaży – jak twierdzi organ, czy też przychód do opodatkowania powstaje tylko jeden raz, a więc w momencie odpłatnego zbycia tych akcji – jak twierdzi strona skarżąca.

Prawidłowe w tym sporze jest stanowisko prezentowane przez stronę skarżącą.

Zaznaczyć przy tym należy, że problem związany z kwestią skutków podatkowych uczestnictwa w "A" spółki z siedzibą poza granicami Polski, w sytuacjach zbliżonych do występującej w opisanym przez skarżącą zdarzeniu faktycznym, był już wielokrotnie analizowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Można nawet już mówić o utrwalonej linii orzeczniczej w tym przedmiocie, która jednoznacznie wskazuje na poprawność argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą (por. wyroki: NSA z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 111/12; NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 1113/10; NSA z dnia 21 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1268/11; NSA z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 111/12; WSA z dnia 29 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 522/11; WSA z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 568/09; WSA z dnia 7 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 764/14; WSA z dnia 16 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 2453/13 - wszystkie dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko zaprezentowane we wskazanych orzeczeniach.

Mając na uwadze powyższe orzeczenia oraz wyrażone w nich stanowisko i odnosząc się do stanu faktycznego sprawy, stwierdzić trzeba, że dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych rozróżnia się źródła przychodów. Zostały one wymienione w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), dalej u.p.d.o.f. Przyporządkowanie przychodu do właściwego źródła ma istotne znaczenie dla ustalenia wysokości dochodu. Dochód z tego samego tytułu może być opodatkowany tylko raz i może być, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f., przyporządkowany tylko do jednego źródła przychodów. Jeżeli ustawodawca chce zaliczyć dany rodzaj przychodów do innego źródła niż to, na które wskazywałby charakter przychodu, stanowi o tym wyraźnie w przepisie.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżąca otrzymała opcje dające prawo zakupu akcji po określonej cenie, tj. cenie preferencyjnej i na określonych przez Spółkę Matkę zasadach. Realizacja opcji jest więc równoznaczna z nabyciem akcji po umówionej cenie, zgodnie z harmonogramem. Tym samym przychód z tytułu realizacji opcji należy utożsamiać z przychodem z kapitałów pieniężnych, jednakże nie każda realizacja praw z opcji będzie generować przychód podlegający opodatkowaniu.

W myśl art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychód uznaje się otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Dokonując analizy wskazanego przepisu, stwierdzić trzeba, że aby powstał przychód (opodatkowanie) muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki: - świadczenie musi mieć wymierną korzyść dla podatnika oraz - podatnik musi tę korzyść (świadczenie) "otrzymać".

Stosownie natomiast do art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Papierami wartościowymi - w rozumieniu art. 5a pkt 11 u.p.d.o.f. są papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538). Ilekroć w ustawie jest mowa o pochodnych instrumentach finansowych - oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Z kolei w myśl przepisu art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych - rozumie się przez to akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037, ze zm.), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 pkt 2 w zakresie mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi - instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są niebędące papierami wartościowymi: tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania, instrumenty rynku pieniężnego, opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest miedzy innymi papier wartościowy.(...).

Z treści art. 17 ust. 1b w zw. z ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. wynika, że przychód z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających powstaje w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. Ustawa nie wskazuje, co oznacza sformułowanie "realizacja praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych" i kiedy dochodzi do realizacji tych praw. W ocenie Sądu, realizacja, to inaczej urzeczywistnienie, wprowadzenie w życie, zastosowanie w praktyce. Zatem, do realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentu finansowego dochodzi poprzez wykonanie umowy zawartej w kontrakcie, np. umowy opcji na sprzedaż określonych papierów wartościowych.

W niniejszej sprawie z treści wniosku wynika, iż wykonanie umowy podlegać będzie na zakupie przez wnioskodawczynię akcji za określoną z góry cenę. Nie można też pominąć faktu, że strona płaci za nabycie akcji określoną cenę z góry skalkulowaną przez Spółkę Matkę, bez względu na to, jaka będzie wartość rynkowa akcji w chwili ich nabycia. Oprócz tego strona skarżąca musi spełnić szereg warunków "pracowniczych", aby akcje po cenie określonej w umowie nabyć. Akcje są papierami wartościowymi inkorporującymi zarówno prawa jak i obowiązki wobec spółki będącej emitentem akcji. W momencie otrzymania akcji na preferencyjnych warunkach przysporzenie, jakie z tego tytułu uzyskuje strona, niezależnie od źródła i przyczyny uzyskania tego przysporzenia, jest jedynie potencjalne. Cechą akcji jest to, iż generują one przychód dopiero w przyszłości w postaci dywidendy lub też w przypadku odpłatnego ich zbycia - w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi na ich nabycie.

Jednocześnie podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie nie może mieć zastosowania art. 24 ust. 11 i 12a u.p.d.o.f., bowiem nabywane przez skarżącą akcje pochodzą od Spółki kapitałowej z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki (USA), jednakże w ocenie Sądu, skoro w niniejszej sprawie akcje spółki amerykańskiej nie są objęte dyspozycją art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f., nie oznacza to, że w świetle przepisów u.p.d.o.f. dopuszczalne jest podwójne opodatkowanie przychodu. Organ interpretujący stoi na błędnym stanowisku, że przychód z tytułu nabytych akcji podlega opodatkowaniu w momencie ich nabycia jako różnica pomiędzy ceną zapłaconych akcji a ich wartością rynkową, mimo, iż jest to tylko wirtualna wycena, a nie faktycznie otrzymany przychód przez podatnika oraz drugi raz w chwili ich zbycia. W praktyce wygląda to tak , że w chwili nabycia akcji podatnik ponosi tylko wydatek, bowiem to jaki uzyska przychód z akcji okaże się dopiero w przyszłości. W dodatku może w ogóle przychodu tego nie osiągnąć albo ponieść stratę.

W ocenie Sądu, nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma treść art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., który stanowi, że nie uważa się za koszt uzyskania przychodów - wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych (...); wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych (...).

Należy zwrócić uwagę, iż przepis ten dotyczy zarówno objęcia jak i nabycia akcji. W obu tych przypadkach wydatki poczynione na objęcie lub nabycie akcji (również, tak jak w niniejszej sprawie, na warunkach preferencyjnych, czyli poniżej cen rynkowych) mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów dopiero przy ustalaniu dochodu w momencie odpłatnego zbycia tych akcji. Stanowi to istotny argument, iż również w przypadku nabywania akcji na preferencyjnych warunkach, podlegający opodatkowaniu ("rzeczywisty dochód") pojawia się dopiero w momencie zbywania akcji. Natomiast okoliczność, iż akcje zostały nabyte po cenach preferencyjnych - niższych niż rynkowe, znajdzie odzwierciedlenie przy ustalaniu wysokości dochodu w przypadku odpłatnego zbycia tych akcji. Zasady opodatkowania przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych zostały określone w art. 30b u.p.d.o.f. Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w tym przepisie, podatek dochodowy z odpłatnego zbycia papierów wartościowych wynosi 19% uzyskanego dochodu, a dochodem tym - podlegającym opodatkowaniu, jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych a kosztami uzyskania przychodów, określonymi, m.in. na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.

Sprzedaż akcji nabytych lub objętych po cenie niższej od ceny rynkowej oznacza niższy koszt uzyskania przychodów, a więc w konsekwencji zwiększenie podstawy opodatkowania i wyższy podatek dochodowy. Tak więc korzyść, którą uzyskuje podatnik w postaci objęcia lub nabycia na preferencyjnych zasadach akcji zostanie uwzględniona przy opodatkowaniu, jednakże w momencie realizacji dochodu, czyli przy sprzedaży objętych lub nabytych w ten sposób akcji.

Podkreślenia ponownie wymaga okoliczność, iż cena rynkowa akcji spółek handlowych, zwłaszcza tych notowanych na giełdzie, podlega nieustannym zmianom. Nie można wykluczyć, iż nawet w przypadku nabycia lub objęcia akcji po preferencyjnych cenach, a więc poniżej ceny rynkowej, późniejszy spadek wartości rynkowej tych akcji, byłby na tyle znaczący, iż doprowadziłby do sytuacji, w której cena zbycia akcji byłaby niższa niż cena ich nabycia. Wówczas w istocie rzeczy mielibyśmy do czynienia nie z dochodem, lecz ze stratą, ponieważ koszty uzyskania przychodów przewyższałyby uzyskane przychody. Gdyby więc uprzednio, a więc w momencie nabycia akcji nastąpiło już opodatkowanie dochodu rozumianego jako różnica pomiędzy ceną rynkową akcji, a ceną (preferencyjną) objęcia lub nabycia tych akcji, to podatnik zapłaciłby podatek, pomimo iż w sensie ekonomicznym i prawnym poniósł stratę, która nie podlegałaby w takim razie odliczeniu od przychodu uzyskanego z innego źródła przychodów.

Reasumując, jeżeli wykonanie kontraktu polega na zakupie instrumentu bazowego (np. papierów wartościowych - akcji) po ustalonej z góry wartości, po stronie zbywcy i nabywcy nie wystąpi ani przychód, ani koszt uzyskania przychodów, gdyż dochodzi do ekwiwalentnej zamiany aktywów między podmiotami. Koszty uzyskania przychodów mogą zatem powstać dopiero w chwili zbycia instrumentu bazowego, a spełnienie warunku realizacji praw z instrumentu pochodnego nie powoduje automatycznie uznania wydatków na nabycie instrumentu za koszt podatkowy. Przychód podatkowy nie powstaje w chwili otrzymania przez uprawnionego instrumentu bazowego (np. akcji), ale w chwili zbycia tego instrumentu bazowego.

Dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy organ interpretujący będzie zobowiązany do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym wyroku.

W tym stanie rzeczy, ze względu na to, że zaskarżona interpretacja indywidualna narusza prawo materialne, tj. przepis art.17 ust.1 pkt 10 oraz pkt 6 lit.a) i b) u.p.d.o.f., Sąd uznał skargę za uzasadnioną i orzekł jak w sentencji w oparciu o przepis art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w kwocie stanowiącej sumę uiszczonego wpisu, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31, poz. 153).

mko