Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 396/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 319
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - t..j.
article: art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi T.G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej w skrócie: "organ"), decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], odmówił T.G. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

T.G. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] - na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r, poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") oraz art. 5 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 319 - dalej w skrócie: "ustawa"), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...].

Uzasadniając decyzję organ, po przedstawieniu zgromadzonego materiału dowodowego, zacytowaniu przepisów ustawy, w szczególności art. 5 ust. 1 i art. 2 zawierającego definicję działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych wskazał, że brak jest podstaw do uznania, że strona spełnia warunki, które mogłyby stanowić o przyznaniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Organ wyjaśnił, że materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony określonej przepisami ustawy. Organ prowadząc postępowanie wnikliwie zapoznał się z dokumentacją zgromadzoną w przedmiotowej sprawie. Jako tytuły upoważniające do uzyskania wymienionych statusów zainteresowany wskazał we wniosku represje z powodów politycznych. Wśród nich wymienił inwigilacje przez organy bezpieczeństwa państwa (w latach 1981-1982 prokuraturę w [...], a także aktyw PZPR w ZSB; w latach 1982-1983 PZPR i SB, a także STASI i ówczesną partię NRD). W dokładnym opisie działalności opozycyjnej lub represji zainteresowany wskazał, że w 1981 r. był jednym ze współzałożycieli komitetu zakładowego NSZZ "Solidarność" przy ZSB "S". Po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce, dnia [...] grudnia został wezwany do dyrekcji zakładu i poinformowany, że na wniosek PZPR zostaje przeniesiony do innego działu. Następnie został przesłuchany przez prokuraturę w [...], nie został jednak internowany, gdyż jak argumentuje "wszystkie narady, zebrania KZ «Solidarność» organizowałem poza godzinami pracy lub w dni wolne od pracy". Pan G. następnie rozwiązał umowę o pracę (za porozumieniem stron) i w okresie [...] kwietnia - [...] maja 1982 pracował w O. Od [...] maja 1982 do [...] października 1983 r. wnioskodawca pracował w NRD. Zainteresowany wskazał, że został odwołany z pracy po interwencji polskich władz komunistycznych; w roku 1989 odwołał się do Społecznej Komisji Pojednawczej po czym został przywrócony do pracy w NRD. Do wniosku Pan T.G. dołączył także szereg dokumentów w tym pisma wysyłane do różnych instytucji, gdzie precyzuje okoliczności swej działalności opozycyjnej, a także okoliczności zwolnienia z pracy w NRD.

Organ wyjaśnił, że w wyniku zapytania skierowanego do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Urząd otrzymał informację, iż w toku przeprowadzonej kwerendy nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi art. 2 lub 3 ustawy. Dnia 28 grudnia 2017 r. wnioskodawca przesłał oświadczenie Z.B., oraz kopie pisma do Minister E.R.. Dnia 31 stycznia 2018 r. celem uzupełnienia materiału dowodowego wnioskodawca wniósł o zawieszenie postępowania. Dnia 15 kwietnia 2018 r. Pan T.G. nadesłał na adres Urzędu kolejne dokumenty: oryginał świadectwa pracy, z którego wynika fakt rozwiązania umowy o pracę "skierowany do kraju"; kopia pisma z ZUS z dn. [...] listopada 2006 r., kopia pisma z dnia [...] lipca 2007 r.; potwierdzenie odbioru pisma nr [...] w sprawie zapytania o potwierdzenie inwigilacji przez STASI, prywatne notatki.

Organ podał, że dnia 27 kwietnia 2018 r. na wniosek T.G. podjęto zawieszone postępowanie. Ponieważ zdaniem organu nadesłane dokumenty nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 2 i 3. ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej dnia 27 kwietnia 2018 r. po raz drugi zawiadomiono Stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a także poinformowano o uprawnieniach wynikających dla z art. 10 § 1 kpa W odpowiedzi z dnia [...] maja 2018 r. Zainteresowany wniósł kolejne wyjaśnienia, załączając także odpowiedź z Instytutu Gaucka (niem. Bundesbeauftragte fur die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen Deutschen Demokratischen Republik, zwany dalej "BStU") z dnia [...] maja 2018 r. wraz z tłumaczeniem wykonanym przez tłumacza przysięgłego, a także kopie pisma do IPN z dnia [...] września 2003 r (wcześniej już złożone do akt przedmiotowej sprawy). W odpowiedzi z BstU poinformowała, że "poszukiwania we wszystkich możliwych według Pana danych kartach wykazały, że odnośnie Pana osoby nie istnieją w dokumentach żadne wzmianki. (...) ta informacja odnosi się do dotychczas opracowanych dokumentów Służby Bezpieczeństwa Państwowego, Prace dot. opracowywania są w międzyczasie mocno zaawansowane. Jednakże nie można całkowicie wykluczyć, że podczas kolejnych prac nie zostaną znalezione jeszcze inne dokumenty odnośnie Pana osoby".

Dalej organ wskazał, że pismem z dnia [...] maja 2018 r. strona wniosła o ponowne zawieszenie postępowania. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. Szef Urzędu zawiesił postępowanie. Dnia 3 kwietnia 2020 r. T.G. dosłał następujące dokumenty: oświadczenie świadka p. H.J., oświadczenie świadka p. D.G., odpowiedź BStU (Instytut) z dnia [...] czerwca 2019 r. Dnia 10 kwietnia 2020 r. Szef Urzędu podjął zawieszone postępowanie. Dnia 21 kwietnia 2020 r. wnioskodawca złożył telefoniczne wyjaśnienia odnośnie sprawy. Celem uzupełnienia materiału dowodowego dnia 22 kwietnia 2020 r. Organ zwrócił się do IPN z prośbą o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących świadków: H.J., oraz D.G.. Szef Urzędu wystosował także zapytanie odnośnie informacji dotyczących wnioskodawcy w aktach Archiwum Państwowego. W odpowiedzi AP poinformowało, że w zasobie archiwalnym "nie odnaleziono akt dotyczących zawarcia ugody pomiędzy T.G. a Urzędem Wojewódzkim przed Społeczną Komisją Pojednawczą nr [...]. Jednocześnie informujemy, iż w posiadanych w naszym zasobie szczątkowych aktach Wydziału Zatrudnienia i Spraw Socjalnych w zespole archiwalnym Urząd Wojewódzki nie odnaleziono dokumentów dotyczących zezwolenia na wyjazd wyżej wymienionej osoby do pracy w NRD w latach 1982-1983. Ponadto informujemy, iż w zespole archiwalnym Zakład [...] nie odnaleziono dokumentów dotyczących członkostwa wyżej wymienionej osoby w komisji zakładowej «Solidarności» i udziału w strajku [...] grudnia 1981 roku".

Dnia 22 kwietnia 2020 r. wnioskodawca nadesłał kolejne wyjaśnienia i pismo swojego autorstwa z [...] grudnia 1983 r. w którym pozwał zakłady "S w sprawie nieprawidłowej oceny pracy. W odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2020 r. Oddziałowe Archiwum IPN przesłało kopie dokumentów dot. świadków – H.J. i D.G.. Nie odnaleziono jednak w nich dokumentów świadczących o działalności opozycyjnej wnioskodawcy bądź doznanych represjach.

Dnia 28 maja 2020 r. T.G. przesłał kolejne wyjaśnienia odnośnie propozycji powrotu do pracy w NRD, który przedstawił płk H.S., w zamian za propozycje współprace z SB, której to współpracy wnioskodawca odmówił. Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. IPN poinformował o zakończeniu kwerendy archiwalnej dot. świadków – H.J. i D.G.. W aktach nie odnaleziono informacji odnośnie działalności opozycyjnej bądź represji dotyczących T.G..

Dnia 1 sierpnia 2020 r. T.G. przesłał dalsze wyjaśnieniaw sprawie, a 7 sierpnia 2020 r. oświadczenie świadka K.S.. W dniu 19 sierpnia 2020 r. Wnioskodawca złożył prośbę o zaopiniowanie wniosku przez Radę Konsultacyjną. Dnia 28 sierpnia 2020 r. Szef Urzędu działając na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej wystąpił do Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych (zwaną dalej "Radą") o zaopiniowanie wniosku Pana T.G.. Członkowie Rady uchwałą z dnia [...] września 2020 r. zaopiniowali wniosek negatywnie.

Podsumowując organ stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że strona była przez minimum 12 miesięcy członkiem struktur organizacyjnych, do których przynależność byłaby związana z odpowiedzialnością kamą, co jest warunkiem koniecznym dla potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy. Zarówno we wniosku o potwierdzenie statusu, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w pozostałej korespondencji z organem strona nie przedstawiła okoliczności prowadzenia działalności spełniającej przesłanki art. 2 ustawy. Strona w trakcie postępowania administracyjnego przedłożyła oświadczenia świadków jednak z uwagi na bardzo ogólne stwierdzenia świadków, brak konkretnych, rzeczowych informacji o działalności wnioskodawcy, wymienione wyżej oświadczenia nie mogą być uznane za dowód istotny w sprawie, nie umożliwiają bowiem ustalenia na czym polegała działalność Strony oraz jaki miała charakter, a także w jakim okresie była prowadzona. Organ we własnej właściwości dokonał sprawdzenia w internetowej bazie danych projektu: "Encyklopedia Solidarności" prowadzonego przez IPN, który nie zawiera biogramu, ani innych informacji na temat strony. Jest to najobfitsze źródło wiedzy o polskiej opozycji antykomunistycznej lat 1976-1989 prezentujące ok. 4800 biogramów osób, które prowadziły walkę z systemem komunistycznym. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również, by wnioskodawca podlegał represjom, o którym mowa w art. 3 ustawy.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a więc wszelkie podejmowane przez nie decyzje muszą znaleźć oparcie w treści przepisów bezwzględnie obowiązujących. Rolą Szefa Urzędu jako organu administracji publicznej jest zatem realizacja woli ustawodawcy polskiego. Wola ta została wyrażona w aktach prawnych o określonej treści (w niniejszej sprawie przepisów ustawy). W art. 3 ustawy enumeratywnie wskazano okoliczności kiedy Szef Urzędu potwierdza status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Katalog ten ma charakter zamknięty, w związku z czym Szef Urzędu nie może potwierdzić statusu osoby represjonowanej z innych przyczyn niż w nim wymienione. W ocenie organu zainteresowany nie wykazał, ani w toku postępowania nie ustalono, by podlegał którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 ustawy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi T.G. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 5 w związku z art. 2 i art. 3 ustawy poprzez błędną interpretację i w konsekwencji zastosowanie polegające na uznaniu, iż skarżący nie był osobą represjonowaną, podczas gdy ze zgromadzonego materiału wynika, iż status taki skarżącemu przysługuje,

2. art. 5 ust. 1 ustawy poprzez wydanie decyzji bez stwierdzenia przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy,

3. przepisów postępowania tj. art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy,

4. art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie sprawy w sposób nie budzący zaufania uczestnika postępowania,

5. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wszechstronny,

6. art 80 K.p.a. poprzez złamanie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie ich oceny w sposób dowolny, skutkujący niezasadnym sprzeciwem,

7. art. 15 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób powtarzalny w obu instancjach.

Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że art 5 ust 1 ustawy stanowi, iż "status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art 4." W realiach niniejszej sprawy w decyzji wydanej przez uprawniony organ brak jest informacji co do wypełnienia ustawowego wymogu określonego w art. 5 ust. 1. Decyzja nie może zapaść bez zbadania czy w sprawie mamy do czynienia z przesłankami negatywnymi. Ponadto zgodnie art. 5 w związku z art. 2 i art. 3 ustawy skarżący w oparciu o przedstawione dowody spełnia przesłanki określone w art. 2 i art. 3 pkt 3 lit c i d jako osoby represjonowanej i działacza opozycji, zgodnie z którymi za osobę represjonowaną uznaje się osobę, która była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, została z nią rozwiązana umowa o pracę.

Skarżący wskazał, że w sposób niepodważalny przedstawił możliwe dowody. Wskazywał również, iż jego pobyt w ówczesnym NRD był ściśle związany z pozbawieniem go możliwości wykonywania pracy. Wszelkie przedstawione przez stronę dowody zostały w sposób niewłaściwy nieuwzględnione z uwagi na uchybienia natury proceduralnej. Wyżej wskazane błędne zastosowania przepisów wynikają - zdaniem skarżącego - z naruszenia podstawowych zasad wyrażonych w K.p.a. Organ administracji nie prowadził postępowania w sposób wyrażony w art. 7 K.p.a. i 8 K.p.a., nie podjął wszelkich czynności celem wyjaśnienia sprawy, co skutkowało błędnym zastosowaniem przepisów ustawy w tym zwłaszcza art. 5 ust. 1 z którego wynika konieczność zasięgnięcia decyzji od Prezesa IPN. Zgodnie z art. 7 K.p.a. organy administracji winny podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zasada ta jest realizowana przede wszystkim przez przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza przez art. 77 § 1, nakazujący organom administracji zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, oraz art. 80, nakazujący ocenę faktu udowodnienia 3 poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego. Zasada prawdy obiektywnej dotyczy także treści żądania strony oraz trybu rozpatrywania tego żądania. Organ administracji jest zobowiązany do ustalenia treści żądania strony i w tym celu udziela jej stosownych informacji i wyjaśnień, (wyrok NSA z 26 listopada 1999 r., I SA/Łd/1592/97, LEK nr 40547). Ponadto – w ocenie skarżącego - w przypadku decyzji Szefa Urzędu doszło również do naruszenia obok art. 7 kpa - art. 8 kpa i zasady pogłębiania zaufania, stanowiące, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak już wyżej wspomniano do realizacji tej zasady służy zarówno artykuł 77 kpa jak i 80 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności przeprowadzonej w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 Sądu jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2021 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2020 r. odmawiającą T.G. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy). Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych, w myśl art. 3 powołanej ustawy, jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Z treści przywołanych przepisów wynika, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy. Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 tej ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 5 ustawy organ potwierdza status odpowiednio "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych", wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę w art. 2 lub art. 3 ustawy. Przepisy ustawy w sposób ścisły określają zasady potwierdzania tego statusu, nie dopuszczając w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Tym samym organ administracji jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania, biorąc pod uwagę inne przyczyny niż w przepisach ustawy przewidziane. Tylko te zdarzenia, które zostały wymienione w cytowanych przepisach, mogą spowodować uznanie, że dana osoba była działaczem opozycji antykomunistycznej lub była represjonowana z przyczyn politycznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 października 2017 r., II SA/Ke 540/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

W ocenie Sądu analiza akt administracyjnych i uzasadnienia zaskarżonej decyzji daje podstawę do przyjęcia, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie mogą prowadzić do uwzględnienia jego wniosku i potwierdzenia żadnego z tych statusów. W świetle okoliczności wynikających z oświadczeń skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów, w tym zeznań świadków, organ administracji podjął wystarczające działania, zmierzające do zweryfikowania przesłanek koniecznych do ich potwierdzenia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości na prowadzenie przez skarżącego działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy, bądź doznanie represji wymienionych enumeratywnie w art. 3 ustawy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że stanowisko organu znajduje potwierdzenie w pismach Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] czerwca 2020 r., z dnia [...] czerwca 2020 r. i z dnia [...] lipca 2020 r., w których stwierdzono, że w wyniku szczegółowej kwerendy zasobów archiwalnych zasobów IPN, nie odnaleziono dokumentów mogących potwierdzić antykomunistyczną działalność skarżącego czy też doznanie przez niego represji z powodów politycznych. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej (Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu) nie miała zatem podstaw, by stwierdzić, że skarżący jako osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Skarżący podnosi w skardze, że był pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu oraz że została z nim rozwiązana umowa o pracę. W związku z powyższym należy wskazać, że na organie nie spoczywa nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów potwierdzających, iż wnioskodawca spełnia przesłanki przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. W rozpoznawanej sprawie organ – na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy, który stanowi, że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych – zwrócił się Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych, o zaoponowanie wniosku skarżącego. Wojewódzka Rada Konsultacyjna, uchwałą z dnia [...] września 2020 r. nr [...], zaopiniowała wniosek negatywnie. Uchwała powyższa stanowi wprawdzie wyłącznie materiał pomocniczy, nie przesądzający kierunku rozstrzygnięcia organu, jednak – zdaniem Sądu – w rozpoznawanej sprawie – ukierunkowała ona organ co do potrzeby przeprowadzenia dalszych, dodatkowych dowodów. Z uzasadnienia uchwały wynika bowiem, że dużą wątpliwość Rady wzbudził sam wyjazd skarżącego do NRD, na który – według wiedzy Rady – musiała zgodzić się także Służba Bezpieczeństwa. Organ zwrócił się także do Archiwum Państwowego, które również (pismo z dnia [...] kwietnia 2020 r.) wyjaśniło, że w zasobie Archiwum brak jest dokumentów mogących potwierdzić antykomunistyczną działalność skarżącego czy też doznanie przez niego represji z powodów politycznych. Archiwum poinformowało, że w zasobie nie odnaleziono akt dotyczących zawarcia ugody pomiędzy skarżącym a Urzędem Wojewódzkim przed Społeczną Komisją Pojednawczą nr [...]. W zasobach Archiwum nie odnaleziono także dokumentów dotyczących zezwolenia na wyjazd skarżącego do pracy w NRD w latach 1982-1983. Ponadto Archiwum poinformowało, że w zespole archiwalnym ZSB nie odnaleziono dokumentów dotyczących członkostwa skarżącego w komisji zakładowej "Solidarności" i udziału w strajku [...] grudnia 1981 r.

Skarżący wprawdzie w toku prowadzonego postępowania przedłożył oświadczenia świadków (H.J. i D.G.). Z oświadczeń tych jednak – jak słusznie wskazał organ – nie wynika na czym polegała działalność skarżącego i jaki miała charakter. Zasadnie zatem organ uznał, że nie mogą być one uznane za istotny dowód w sprawie doznania przez skarżącego represji z powodów politycznych.

W konsekwencji Sąd uznał, że dokonane przez organ ustalenia faktyczne, ich ocena prawna oraz wyciągnięte na tej podstawie wnioski są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, zgromadzonym z czynnym udziałem skarżącego. Tym samym nie doszło do zarzucanego naruszenia przez organ przepisów K.p.a.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 p.p.s.a.