Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 998/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1 b, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 23 ust. 2 a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart, Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz B. T. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania B. T., decyzją z [...] marca 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania B. T. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matką H. T..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] grudnia 2021 r. orzekł o odmowie przyznania B. T. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matką H. T.. W uzasadnieniu organ powołał się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzimych, w tym art. 17 ust. 1b tej ustawy zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Według organu I instancji warunek uzależniający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie jest spełniony. Zgodnie z treścią orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe o nr [...] z [...] października 2021 r. niepełnosprawność H. T. ur. [...] września 1951 r. istnieje od 2 kwietnia 2012 r. (powstała w [...] roku życia). Z kolei ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2021 r.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji ustalił, że wnioskodawca B. T. sprawuje opiekę nad matką H. T.. Do czynności wykonywanych podczas sprawowanej opieki nad matką należą: codzienna pomoc w wykonywaniu czynności higienicznych, codzienna pomoc przy toalecie, codzienne smarowanie kremami przeciw odparzeniom, codzienna pomoc w ubieraniu, codzienne przewracanie na inny bok, działanie przeciw odleżynom, 3 razy dziennie podawanie leków, kilka razy dziennie przygotowywanie i podawanie posiłków, codziennie pranie, prasowanie, sprzątanie, raz w miesiącu pomoc przy wizytach lekarskich, opłacanie rachunków, robienie zakupów w zależności od potrzeb, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, czytanie książek, pism urzędowych według potrzeby, wyjście na spacer na wózku, czuwanie podczas snu każdej nocy, układanie do snu codziennie. W świetle zebranej w sprawie dokumentacji zakres sprawowanej przez niego opieki nad matką uniemożliwia mu prowadzenie aktywności zawodowej. W oświadczeniu z [...] listopada 2021 r. B. T. podał, że swoje ostatnie zatrudnienie zakończył w 2019 r. Organ I instancji podał nadto, że zgodnie ze złożonym wnioskiem oraz załączoną dokumentacją osoba wymagająca opieki H. T. jest wdową.

Od tej decyzji odwołał się B. T. zarzucając jej: 1) naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, 2) błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącego o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz zstępnego. Wniósł o uwzględnienie odwołania i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie B. T. prawa do przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu odwołujący podał, że jego mama H. T. jest osobą niepełnosprawną, który wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2021 r. W uzasadnieniu wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą".

Dalej organ przywołał art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b ustawy.

Kolegium podało, że art. 17 ust. 1b ustawy nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Bez znaczenia przy tym jest fakt, że od ponad siedmiu lat ustawodawca nie zmienił tego przepisu pozostawiając go w niezmienionej treści. Zatem nie było dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Jednak, w ocenie SKO w [...], przesłanką odmownej decyzji w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt niespełnienia przez odwołującego innych ustawowych przesłanek do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego osobiście, zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej lub nie podejmują zatrudnienia.

Ustawa nie zawiera deﬁnicji sprawowania opieki. Jednak z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2820/13). Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem matki, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Art. 17 ust. 1 ustawy należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy, z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2729/16). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Z akt wynika, że właściwie zakres sprawowanej opieki nad matką nie wykracza poza czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (sprzątanie, przygotowanie posiłków, ubieranie, podawanie leków, zakupy, higienę, zapewnienie kontaktu z lekarzami, realizacja zakupu leków). Matka skarżącego zgodnie z przywołanym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności ma znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się.

Z akt wynika nadto, że skarżący jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Miejskim Urzędzie Pracy w [...] i jak wynika z dokumentu pod nazwą "Weryﬁkacja informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne" z 23 grudnia 2021 r. skarżący podejmował w roku 2020 pracę sezonową krótkookresową. Ponadto w oświadczeniu z [...] listopada 2021 r. B. T. podał, że swoje ostatnie zatrudnienie zakończył w 2019 r.

Zdaniem Kolegium wobec tak ustalonego zakresu opieki bezpośrednią przyczyną niepodejmowania zatrudnienia i rezygnacji z pracy nie jest konieczność zapewnienia całodobowej opieki niepełnosprawnej matce. Zakres opieki wskazany przez odwołującego się należy do tego rodzaju czynności, które zwykle są wykonywane w stosunku do osób wymagających opieki i konieczność ich wykonywania nie wyklucza możliwości podjęcia pracy zawodowej. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze.

Taka zaś sytuacja w rozpatrywanej sprawie - w ocenie Kolegium - nie występuje.

Kolegium wskazało nadto, że osoba wymagająca opieki H. T. jest wdową, a zatem zarzuty odwołania dotyczące błędnego zastosowania przez organ I instancji art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy są nietraﬁone.

Dodatkowo organ odwoławczy podał, że osoba wymagająca opieki ma, oprócz syna B. T., adoptowaną córkę R. P., adoptowanego syna W. S., a także syna l.T. (zam. w [...] i pracuje). Ma również siostrę, emerytkę L. D.. Zatem nie ma znaczenia, że z innych przyczyn (np. z powodu wykonywania pracy, oddzielnego zamieszkiwania) osoby zobowiązane do takiej opieki nie mogą jej sprawować. Jeżeli bowiem obowiązek alimentacyjny nie może przybrać postaci świadczenia pomocy w formie starań osobistych może on polegać, np. na opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni.

W związku z tym Kolegium stwierdziło, że podstawa odmowy przyznania odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie przesłanki, polegającej na braku bezpośredniego związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia przez odwołującego, a sprawowaniem przez niego opieki. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wykonywane względem matki czynności wypełniają odwołującemu cały dzień i noc w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2022 r. B. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mając powyższe na uwadze wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2021 r. i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie B. T. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 3) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Skarżący uważa, że organy dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy utożsamiając stalą i długotrwałą opiekę z opieką całodobową, tj. nieustanną wykonywaną przez 24 godziny na dobę, podczas gdy tego rodzaju pomoc ma być stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Chodzi przy tym o zapewnienie opieki adekwatnej do rodzaju niepełnosprawności osoby objętej opieką, zapewniającą normalne, podstawowe i codzienne potrzeby egzystencjalne tej osoby, których z uwagi na stopnień niepełnosprawności, osoba ta nie jest w stanie zapewnić sobie sama.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Trafnie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zaskarżonej decyzji, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2021 r. jest wadliwa z tego powodu, że odmawia B. T. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na art. 17 ust. 1b ustawy. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r. poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Zdaniem Trybunału przesłanka wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, stanowiąca warunek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powoduje zróżnicowanie sytuacji prawnej w gronie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Takie zróżnicowanie w wersji przyjętej przez ustawodawcę nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Ustawodawca powinien w jednakowy sposób uregulować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób niepełnosprawnych, które nie są dziećmi. Konstytucja nie stwarza bowiem podstaw różnicowania sytuacji prawnej podmiotów należących do tej grupy. Takie zróżnicowanie mogłoby być uznane za uzasadnione tylko, gdyby opierało się na obiektywnych kryteriach odnoszących się do oceny całokształtu sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej.

Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b ustawy, co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis (we wskazanym w wyroku zakresie) domniemania konstytucyjności i to od momentu wejścia w życie tegoż przepisu. Oznacza to, że po opublikowaniu wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego organy właściwe w sprawach przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych nie mogą odmawiać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że o to świadczenie ubiega się opiekun osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność powstała w wieku dorosłym.

Trzeba podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny już w wyrokach z: 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2920/16, 2 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 108/12, 26 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 128/16 wyraził pogląd odnośnie konieczności pomijania przez organy administracji publicznej rozpatrujące sprawy o świadczenia pielęgnacyjne kryteriów dotyczących okresu powstania niepełnosprawności wnikających z art. 17 ust. 1b ustawy.

Wobec tego należało przyjąć, że organ I instancji przy wydawaniu odmownej decyzji dokonał błędnej wykładni prawa materialnego – art. 17 ust. 1b ustawy, w brzmieniu nadanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, przez co naruszył ten przepis, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do dalszych zagadnień Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane to, że H. T. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i że wymaga stałej i długotrwałej opieki osoby trzeciej.

Poza sporem jest również to, że B. T. zamieszkuje wraz z matką i faktycznie opiekuje się swoją najbliższą krewną oraz że należy do grona osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Sporne pomiędzy Kolegium i B. T. jest natomiast to, czy charakter i zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką był tego rodzaju, że eliminował możliwość podejmowania przez B. T. pracy zarobkowej.

Dodatkowo sporne jest to, czy skarżący, według stanu na datę wydania zaskarżonej decyzji, zrezygnował lub nie podejmował pracy zarobkowej i miało to bezpośredni związek z koniecznością sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad matką H. T..

Jeżeli chodzi o pierwsze zagadnienie sporne trzeba wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny (w tym zstępnych – art. 128 i art. 129 § 1 krio), z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przepisu tego wynika, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne opieka sprawowana przez uprawnioną do tego osobę winna mieć charakter faktyczny, osobisty, wyłączny, bezpośredni, stały i długotrwały, tj. taki aby eliminowała możliwość podejmowania przez osobę sprawującą opiekę własnej pracy zarobkowej. Opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego nie może polegać na opiece częściowej, czy opiece sprawowanej tylko w niewielkim zakresie czynności usługowych. Nie może to być współopieka, czy opieka naprzemienna sprawowana razem z innymi osobami.

Wbrew temu co twierdzi SKO w [...] nie musi to być opieka wyłącznie o charakterze wzmożonym i specjalistycznym (np. intensywna opieka medyczna).

Trafnie wskazał skarżący, że nie musi to być opieka całodobowa. Taką opiekę mogą zapewnić tylko podmioty instytucjonalne, które pracują w ruchu ciągłym.

Opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy obejmuje m.in. takie czynności usługowe jak: udzielanie pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, pielęgnacja, opieka higieniczna, opieka medyczna, niezbędna pomoc w załatwianiu spraw osobistych, zapewnienie kontaktów z otoczeniem, zapewnienie wyżywienia, utrzymanie czystości. Przy czym nie jest wykluczone, że ze względu na rodzaj choroby (np. choroby psychiczne, choroby neurodegeneracyjne), znaczną część sprawowanej opieki zajmuje opiekunowi osobiste doglądanie osoby wymagającej opieki, bieżąca kontrola jej zachowania i sposobu postępowania.

Trzeba też wskazać, że art. 17 ustawy nie zawiera przesłanki uzależniającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna od możliwości finansowych członków rodziny (w tym krewnych) osoby wymagającej opieki. Wobec tego to, czy rodzina osoby wymagającej opieki może "złożyć się" na opłacenie wybranego przez siebie opiekuna nie ma znaczenia dla sprawy. Istotne jest natomiast to, czy dany wnioskodawca i osoba wymagająca opieki spełniają przesłanki z art. 17 ustawy.

Mając na uwadze powyższe i odnosząc się do pierwszego zagadnienia spornego trzeba wskazać, że - poza tym, że SKO w [...] wadliwie utożsamiło stałą i długotrwałą opiekę z art. 17 ust. 1 ustawy z opieką całodobową (sprawowaną przez cały dzień i noc) oraz w sposób nieuprawniony wykluczyło w zakresu tej opieki takie czynności opiekuńcze jak: sprzątanie, przygotowywanie posiłków, ubieranie, podawanie leków, zakupy, obsługa higieniczna, zapewnienie kontaktu z lekarzami, zakup leków, a także wadliwie wprowadziło do art. 17 ustawy przesłankę opłacenia opiekuna przez członków rodziny H. T. - to w postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego B. T. nie został oceniony przez organy obu instancji zakres i charakter opieki sprawowanej przez B. T. nad matką H. T. w relacji do stanu zdrowia i sytuacji osobistej matki skarżącego.

Organy obu instancji nie poczyniły ustaleń w kwestii tego jakiego typu jednostki chorobowe występują u matki skarżącego (w ramach symbolu niepełnosprawności 10-N – choroby neurologiczne) i w jakim zakresie funkcjonuje ona samodzielnie. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że H. T. wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze oraz że ma znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się. Organy obu instancji nie wyjaśniły jak codzienne funkcjonowanie matki skarżącego ma się do charakteru i zakresu opieki sprawowanej przez syna B. T.. Oświadczenie B. T. z [...] grudnia 2021 r. zawierające wykaz czynności wykonywanych przez niego w ramach opieki nad matką znajdujące się w aktach sprawy nie zostało złożone przez skarżącego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia (art. 23 ust. 2a ustawy w zw. z art. 75 § 2 kpa) i nie jest przez niego podpisane.

W sprawie nie został sporządzony rodzinny wywiad środowiskowy obrazujący sytuację osobistą wnioskodawcy i jego matki, chociaż w piśmie z [...] grudnia 2021 r. B. T. wnosił o jego przeprowadzenie. Z akt sprawy nie wynika natomiast aby w dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący lub jego matka byli osobami poddanymi kwarantannie w związku z podejrzeniem o zakażenie lub o chorobę zakaźną, o których mowa w art. 15o ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095ze zm.).

Jeżeli chodzi o drugie zagadnienie sporne to – zdaniem Sądu – i w tej kwestii organy obu instancji nie przeprowadziły dokładnego i wszechstronnego postępowania wyjaśniającego.

Poza sporem jest to, że B. T. w oświadczeniu z [...] listopada 2021 r. podał, że ostatni okres zatrudnienia/ubezpieczenia społecznego miał miejsce w 2019 r. Z akt sprawy (wydruk z weryfikacji danych o bezrobociu w Aplikacji Centralnej Rynku Pracy) wynika, że w czerwcu 2020 r. B. T. wykonywał pracę sezonową krótkookresową. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na [...] września 2021 r. Wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności matki został złożony [...] września 2021 r. Z notatki służbowej z [...] grudnia 2021 r. wynika, że orzeczenie o niepełnosprawności zostało odebrane [...] października 2021 r. Wniosek z [...] grudnia 2021 r. o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji otrzymał [...] grudnia 2021 r.

Rację ma zatem SKO w [...] twierdząc, że pomiędzy rezygnacją skarżącego ze stałego zatrudnienia (już w 2019 r.), a ustaleniem znacznego stopnia niepełnosprawności matki skarżącego (dopiero od 15 września 2021 r.) i datą złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (16 grudnia 2021 r.) brak adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego wskazującego, że B. T. ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad matką H. T. legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności.

Organy obu instancji nie wyjaśniły jednak tego, czy B. T. ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne z tego powodu, że po ustaleniu u matki znacznego stopnia niepełnosprawności ([...] września 2021 r.) i ze względu na rodzaj jej choroby nie jest on w stanie podjąć stałej pracy zarobkowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta [...] zastosuje się do oceny prawnej zaprezentowanej przez Sąd w niniejszej sprawie, w tym weźmie pod uwagę wykładnię art. 17 ust. 1 dokonaną przez Sąd. Organ I instancji rozważy przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (skoro tego domaga się sam wnioskodawca) i ustali aktualną sytuację osobistą skarżącego i jego matki, w tym wyjaśni na co choruje H. T., jak funkcjonuje w środowisku, jaki charakter i zakres opieki sprawuje B. T.. Ustali także, czy istnieje adekwatny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką niepełnosprawną w stopniu znacznym. W zależności od poczynionych ustaleń i ocen organ I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.