Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 25/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250, art. 133 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 6 pkt 16 , art. 8 ust. 9 , art. 98
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie uznania zasiłku stałego za nienależnie pobrany I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej SKO):

1. uchyliło w części dotyczącej pkt 2 decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] w przedmiocie uznania zasiłku stałego za nienależnie pobrany i w to miejsce orzekło o umorzeniu postępowania w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu kwoty 34.104,64 zł nienależnie pobranego zasiłku stałego;

2. w pozostałym zakresie, tj. pkt 1 zaskarżoną decyzję utrzymując w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] skierowaną do A. B. organ I instancji:

1) stwierdził, że zasiłek stały przyznany decyzją z dnia 5.10.2010r., znak: MOPR-81220/711/3/2010 od 1.09.2010r. do 31.10.2010r. w wysokości po 238,50 zł miesięcznie, a począwszy od 1.11.2010r. w wysokości po 444,00 zł miesięcznie (zmienionej decyzją z dnia 18.10.2012r. ustalającą wysokość zasiłku stałego: od 1.10.2011r. do 29.02.2012r. na kwotę po 422,84 zł miesięcznie, od 1.03.2012r. do 30.04.2012r. na kwotę po 444,00 zł miesięcznie, od 1.05.2012r. do 30.09.2012r. na kwotę po 421,08 zł miesięcznie, od 1.10.2012r. do 31.10.2012r. na kwotę po 486,08 zł miesięcznie, a począwszy od 1.11.2012r. na kwotę po 476,68 zł miesięcznie, zmienionej decyzją z dnia 17.04.2014r. ustalającą wysokość zasiłku stałego od 1.04.2014r. na kwotę po 529,00 zł miesięcznie, zmienionej decyzją z dnia 13.08.2014r. ustalającą wysokość zasiłku stałego od 1.08.2014r. na kwotę po 471,90 zł miesięcznie, zmienionej decyzją z dnia 12.10.2015r. ustalającą wysokość zasiłku stałego od 1.10.2015r. na kwotę po 562,38 zł miesięcznie, zmienionej decyzją z dnia 10.07.2017r. ustalającą wysokość zasiłku stałego od 01.07.2017r. na kwotę po 182,82 zł miesięcznie, za okres od 1.09.2010r. do 31.08.2016r. w wysokości 33.965,62 zł i za okres od 1.11.2017r. do 30.11.2017r. w wysokości 139,02 zł, w łącznej kwocie 34.104,64 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym;

2) odmówił odstąpienia od żądania zwrotu kwoty 34.104,64 zł nienależnie pobranego zasiłku stałego.

W podstawie prawnej decyzji powołano m.in. art. 6 pkt 16, art. 98 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017r. poz. 1769 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że w okresie od 1978r. do 8.09.2016r. A. B. był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,28 ha fizycznych, co stanowi 2,4655 ha przeliczeniowych i 0,007 lasu, uzyskując z tego dochód – o czym nie poinformował pracownika socjalnego, ubiegając się o ww. pomoc. W konsekwencji posiadany przez A. B. dochód przekraczał obowiązujące ówcześnie kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, uprawniające do korzystania z pomocy w formie zasiłku stałego, a ponadto w październiku 2017r. A. B. nie uregulował zaległej składki na ubezpieczenie społeczne rolników w wysokości 99,70 zł - o czym nie poinformował organu. Okoliczności te miały wpływ na wysokość przyznanego zasiłku stałego, który powinien być niższy – co przesądziło o uznaniu świadczenia za pobrane nienależnie. Odnosząc się do wniosku strony z dnia 15.01.2018r. o odstąpienie od żądania zwrotu kwoty 34.104,64 zł za ww. okres, organ wyjaśnił, że uznając sytuację materialno-bytową świadczeniobiorcy za wyjątkową, odstąpił już odrębnymi decyzjami od żądania zwrotu nienależnie pobranych zasiłków stałych w wysokości 2.220 zł i 3.162 zł oraz rozłożył na raty pozostałą do spłaty kwotę 3.600 zł. Natomiast niedomaganie się zwrotu pozostałej kwoty nienależnie pobranego świadczenia naruszyłoby w sposób rażący nie tylko interes fiskalny państwa, ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł A. B., wskazując że po zrealizowaniu recept z lutego 2018r. na utrzymanie pozostałoby mu około tylko 23 zł, a z powodu braku środków, kosztów leczenia i niezdolności do pracy nie może spłacić w ratach kwoty wykazanej w decyzji.

SKO, wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. opisane na wstępie rozstrzygnięcie, wskazało że:

- zgodnie z art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, gdy mowa o świadczeniu nienależnie pobranym oznacza to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej;

- odwołujący, składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego, nie poinformował organu, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego, zaś organ I instancji dowiedział się o tym dopiero z rozmowy telefonicznej w lipcu 2016r. od anonimowej osoby;

- Wójt Gminy w piśmie z dnia 11.08.2016r. potwierdził, że A. B. figurował w ewidencji podatków jako właściciel gospodarstwa rolnego o pow. 4,28 ha fizycznych, co stanowi 2,4655 ha przeliczeniowych i 0,07 ha lasu w [...];

- w piśmie z dnia 28.09.2016r. Kierownik Referatu Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego potwierdził, że A. B. jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości od 1978r.;

- z zaświadczenia KRUS Oddział Regionalny z dnia 31.08.2016r. wynika, że A. B. począwszy od 1.01.1991r. do dnia wydania zaświadczenia (w tym okresie były niedługie przerwy) podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników;

- podczas składania w dniu 20.09.2016r. wniosku o przyznanie zasiłku celowego A. B. przedstawił akt notarialny z 9.09.2016r., z którego wynika, że nieruchomość położoną w miejscowości [...] darował swoim dzieciom;

- A. B. od 9.09.2016r. pobiera emeryturę rolniczą.

Organ odwoławczy podkreślił, że prowadzone postępowanie dotyczy pomocy w formie zasiłku stałego za okres od 1.09.2010r. do 31.08.2016r. oraz od 1.11.2017r. do 30.11.2017r., a zatem wyliczając dochód strony należało uwzględnić obowiązujące wówczas przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej. W tym zakresie szczegółowo przeanalizowano uzyskiwany w poszczególnych miesiącach dochód A. B. z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (obliczony w sposób ryczałtowy) oraz z otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, stwierdzając że przekraczał obowiązujące ówcześnie kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, uprawniające do korzystania z pomocy w formie zasiłku stałego. Potwierdzono również, że w październiku 2017r. A. B. nie uregulował zaległej składki na ubezpieczenie społeczne rolników w wysokości 99,70 zł, o czym nie poinformował organu.

Uwzględniając powyższe SKO wskazało, że A. B., składając wniosek wraz z innymi dokumentami o przyznanie zasiłku stałego, nie poinformował organu o tym, iż posiada gospodarstwo rolne, przedstawiając tym samym nieprawdziwe informacje. Ponadto strona w każdym roku składała oświadczenia o stanie majątkowym i nie wykazywał w nich, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego, a gdy powyższa sprawa wyszła na jaw - w dniu 9.09.2016r. posiadany majątek przekazała w formie darowizny swoim dzieciom. Tym samym dochód A. B.(z samego nawet gospodarstwa rolnego) przekraczał obowiązujące ówcześnie kryteria dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (tj. 477 zł, 542,00 zł i 634,00 zł), uprawniające do korzystania z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w okresie od 1.09.2010r. do 31.08.2016r. Okoliczność ta, podobnie jak niepoinformowanie organu I instancji o nieuregulowaniu składki na ubezpieczenie społeczne rolników za miesiąc październik 2017r., miała wpływ na ustalenie prawa do zasiłku stałego. W konsekwencji zasiłek stały wypłacony A. B.– za okres od 1.09.2010r. do 31.08.2016r. w wysokości 33.965,62 zł oraz za okres od 01.11.2017r. do 30.11.2017r. w wysokości 139,02 zł, w łącznej kwocie 34.104,64 zł – jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium powołało się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13.06.2018r. sygn. akt II SA/Ke 124/18, którym oddalono skargę A. B. na decyzję Kolegium z dnia 28.11.2017r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia 10.07.2017r. Tym ostatnim rozstrzygnięciem stwierdzono, że zasiłek stały przyznany decyzją z dnia 6.01.2010r., na okres od 1.08.2008r. do 30.09.2009r. oraz od 1.11.2009r. do 31.08.2010r. (następnie zmienioną) - za okres od 01.08.2008r. do 31.08.2010r. w łącznej kwocie 6.762,88 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym – wobec uzyskiwania dochodu z gospodarstwa rolnego, podobnie jak w niniejszej sprawie.

Uzasadniając uchylenie pkt 2 zakwestionowanej decyzji – w którym przedwcześnie rozstrzygnięto o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu kwoty nienależnie pobranego zasiłku stałego – Kolegium podkreśliło, że postępowanie w przedmiocie zwrotu świadczenia i odstąpienia od żądania zwrotu jest jednym postępowaniem, a nie dwoma odrębnymi wszczynanymi w oparciu o art. 98 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym organ I instancji dopiero po zakończeniu niniejszego postępowania, rozpoznając sprawę dotyczącą zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej będzie zobowiązany do jednoczesnego zbadania, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania takiego zwrotu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. B., kwestionując decyzję Kolegium z dnia 13.11.2018r. i domagając się ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W dniu 27.03.2019r. skarżący złożył do akt decyzję organu i instancji z dnia 26.02.2019r. o:

1. odstąpieniu od żądania zwrotu kwoty 20.064,24 zł nienależnie pobranego zasiłku stałego za okres od 1.09.2010r. do 30.04.2014r. przyznanego decyzją z dnia 5.10.20l0r.;

2. zobowiązaniu do zwrotu kwoty 14.040,40 zł nienależnie pobranego zasiłku stałego za okres od 1.05.2014r. do 1.08.2016r. oraz za okres od 1.11.2017r do 30.11.2017r.;

3. rozłożeniu kwoty 14.040,40 zł na 234 raty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga A. B. nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, że co do zasady skarżący – którego sprzeciw budzi przede wszystkim rozstrzygnięcie o uznaniu za nienależnie pobrany zasiłku stałego w łącznej kwocie 34.104,64 zł – nie kwestionował, że od 1978r. był właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 4,28 ha fizycznych, co stanowi 2,4655 ha przeliczeniowych i 0,07 ha lasu w [...]. Okoliczność tę ustalono w sposób niebudzący wątpliwości w toku prowadzonego zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. postępowania administracyjnego – na podstawie informacji:

- Wójta Gminy w z dnia 11.08.2016r.,

- Kierownika Referatu Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego z dnia 28.009.2016r.,

- KRUS Oddział Regionalny z dnia 31.08.2016r.

Dodatkowo, w toku prowadzonego postępowania ujawniono, że w październiku 2017r. A. B. nie uregulował zaległej składki na ubezpieczenie społeczne rolników w wysokości 99,70 zł, o czym nie poinformował organu (K-195).

W tym miejscu podkreślenia wymaga (czego skarżący również nie kwestionował), że składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego, nie poinformował organu, że jest właścicielem ww. gospodarstwa rolnego – co wyszło na jaw dopiero w wyniku interwencji telefonicznej z anonimowej osoby w lipcu 2016r. Ponadto strona w każdym roku składała oświadczenia o stanie majątkowym i nie wykazywała w nich, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego, a gdy powyższa sprawa wyszła na jaw - w dniu 9.09.2016r. posiadany majątek przekazała w formie darowizny swoim dzieciom. W związku z powyższym w dniu 18.11.2016r. skierowano zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do Prokuratury Rejonowej.

W rezultacie postanowieniem z dnia 31.03.2017r. (K-130) organ I instancji wznowił postępowanie zakończone własną decyzją ostateczną z dnia 5.10.2010r. (zmienioną szeregiem późniejszych decyzji) przyznającą A. B. pomoc społeczną w formie zasiłku stałego w okresach począwszy od 1.09.2010r. do czasu istnienia przesłanek, tj. na stałe. Następnie decyzją z dnia 30.05.2017r. organ I instancji stwierdził wydanie z naruszeniem prawa ww. decyzji ostatecznej, wskazując na nieujawnione przez świadczeniobiorcę posiadanie gospodarstwa rolnego (K-136).

Jak wynika z art. 6 pkt 16 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017r. poz. 1769 ze zm.), powołanych w podstawie materialnoprawnej dotyczącej pkt 1 decyzji organu I instancji – utrzymanej w tej części w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem – świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.

Z uwagi na treść cyt. regulacji fakt posiadania przedmiotowego gospodarstwa rolnego (nieujawnionego uprzednio przez stronę) miał istotne znaczenie dla uznania dotychczasowych zasiłków stałych za świadczenia nienależnie pobrane – w wyszczególnionej w podjętych decyzjach części. W tym zakresie organy obu instancji prawidłowo odwołały się do art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, który określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Regulacja ta dotyczy sposobu obliczania dochodu z gospodarstwa rolnego i ma charakter bezwzględnie wiążący zarówno dla organów administracji jak i dla sądów. Wyjaśnić przy tym trzeba, że obowiązujące przepisy nie przewidywały (nie przewidują) możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego, ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Okoliczności, które są przyczyną nieuprawiania gospodarstwa rolnego, nie mają znaczenia prawnego. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest przez właściciela, czy nie jest uprawiana, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 października 2017r., I OSK 1123/17, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 kwietnia 2018r., II SA/Bk 34/18).

W konsekwencji organy obu instancji dla zweryfikowania kryterium dochodowego, które uprawniało skarżącego do przyznania prawa do zasiłku stałego we wskazanych w decyzjach okresach uwzględniły dochód strony z gospodarstwa rolnego w zestawieniu z właściwym kryterium dochodowym – stosownie do ówcześnie obowiązujących przepisów prawa, tj.:

- rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. nr 127, poz. 1055), obowiązującego od 1.10.2009r. do 30.09.2012r., zgodnie z którym kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, od którego zależy prawo do zasiłku stałego wynosiło 477,00 zł, zaś kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego 207,00 zł;

- rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012r. Nr 823) obowiązującego od 1.10.2012r. do 30.09.2015r., zgodnie z którym kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, od którego zależy prawo do zasiłku stałego wynosiło 542,00 zł, zaś kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego wynosił 250,00 zł;

- rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015r. poz. 1058), obowiązującym od 1.10.2015r., zgodnie z którym kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, od którego zależy prawo do zasiłku stałego wynosi 634,00 zł, zaś kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego wynosi 288,00 zł.

Kierując się cyt. regulacjami w zestawieniu z powierzchnią gospodarstwa rolnego organy przedstawiły przekonujące wyliczenia co do tego, że w okresie od 1.08.20109r. do 31.08.2016r. łączny dochód własny A. B. do udzielenia pomocy społecznej przedstawiał się następujący sposób:

"w miesiącu VIII/2010r. dochód wynosił 554,39 zł, tj. 510,36 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 207,00 zł) oraz 44,03 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego,

od IX/2010r. do IX/2011r. dochód wynosił 510,36 zł miesięcznie z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 207,00 zł),

od X/2011r. do II/2012r. wynosił 564,52 zł miesięcznie, tj. 510,36 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 207,00 zł) oraz 54,16 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego,

od III/2012r. do IV/2012r. dochód wynosił 510,36 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 207,00 zł),

od V/2012r. do IX/2012r. wynosił 566,28 zł, tj. 510,36 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 207,00 zł) oraz 55,92 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego,

w miesiącu X/2012r. dochód wynosił 672,30 zł, tj. 616,38 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 250,00 zł) oraz 55,92 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego,

od XI/2012r. do IV/2013r. dochód wynosił 681,70 zł, tj. 616,38 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 250,00 zł) oraz 65,32 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego,

od V/2013r. do X/2013r. dochód wynosił 600,49 zł, tj. 616,38 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 250,00 zł) oraz 64,11 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego,

od XI/2013r. do III/2014r. dochód wynosił 681,71 zł, tj. 616,38 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 250,00 zł) oraz 65,33 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego,

od IV/2014r. do VII/2014r. dochód wynosił 616,38 zł z tytułu i posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 250,00 zł),

od VIII/2014r. do I/2015r. dochód wynosił 675,22 zł, tj. 616,38 zł z tytułu o siadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 250,00 zł) oraz 58,84 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego,

od II/2015r. do V/2015r. dochód wynosił 683,29 zł, tj. 616,38 z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 250,00 zł) oraz 66,91 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego

od VI/2015r. do VII/2015r. dochód wynosił 694,38 zł, tj. 616,3fczł|z' tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 250,00 zł), 66,91 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego oraz 11,09 zł z tytułu dodatku energetycznego,

od VIII/2015r. do IX/2015r. dochód wynosił 688,00 zł, tj. 616,38 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 250,00 zł), 60,53 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego oraz 11,09 zł z tytułu dodatku energetycznego,

od X/2015r. do I/2016r. dochód wynosił 781,68 zł, tj. 710,06 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 288,00 zł), 60,53 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego oraz 11,09 zł z tytułu dodatku energetycznego,

od II/2016r. do V/2016r. dochód wynosił 781,70 zł, tj. 710,06 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 288,00 zł), 60,55 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego oraz 11,09 zł z tytułu dodatku energetycznego,

od VI/2016r. do VII/2016r. dochód wynosił 781,90 zł, tj. 710,06 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 288,00 zł), 60,55 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego oraz 11,29 zł z tytułu dodatku energetycznego,

od miesiąca VIII/2016r. dochód wynosił 776,58 zł, tj. 710,06 zł z tytułu posiadanych ha przeliczeniowych (2,4655 ha x 288,00 zł), 55,23 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego oraz 11,29 zł z tytułu dodatku energetycznego."

W konsekwencji organy zasadnie uznały, że A. B., będąc właścicielem ww. gospodarstwa rolnego, osiągał dochód w rozumieniu art. 8 ust. 9 ustawy, przekraczając zarazem kwotę kryterium dochodowego, co powodowało, że zasiłek stały nie powinien być skarżącemu przyznany i jako taki słusznie został uznany za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu cyt. na wstępie art. 6 pkt 16 ustawy. Jak podkreśla się w orzecznictwie, w sytuacji gdy decyzja będąca w tym przypadku podstawą wypłaty zasiłku stałego została już w całości zrealizowana, właściwą formą rozstrzygnięcia było uznanie tego świadczenia za nienależnie pobrane (por. wyroki WSA w Łodzi z dnia 19.09.2014r., sygn. II SA/Łd 477/14, z dnia 13.02.2013r., sygn. II SA/Łd 1278/12, dostępne w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Co się zaś tyczy braku zapłaty przez A. B.zaległej składki na ubezpieczenie społeczne rolników za październik 2017r. w wysokości 99,70 zł (o czym nie poinformował organu) i którą uiścił dopiero w dniu 18.11.2017r., to przedmiotowa okoliczność również miała wpływ na wysokość zasiłku stałego – który z tego względu skarżący powinien był otrzymać w niższej wysokości - 43,80 zł, natomiast wypłacony został w kwocie 182,82 zł.

Odnosząc się do uchylenia przez SKO pkt 2 decyzji organu I instancji (o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu kwoty 34.104,64 zł nienależnie pobranego zasiłku stałego) i rozstrzygnięcia w to miejsce o umorzeniu postępowania w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu kwoty 34.104,64 zł nienależnie pobranego zasiłku stałego należy stwierdzić, że przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. został w tym zakresie trafnie zastosowany. Jak stanowi art. 98 ustawy o pomocy społecznej świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio (zdanie drugie). Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. W sytuacji odesłania w normie prawnej do odpowiedniego stosowania, zgodnie z zasadami wykładni należy rozważyć, czy ze względu na przedmiot regulacji przepis prawa, do którego jest odesłanie należy stosować wprost, z pewnymi jego modyfikacjami, czy też należy wyłączyć jego zastosowanie. Ogólne zasady pomocy społecznej, w tym zasada kierowania się w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych, przemawiają za zastosowaniem wprost tej normy. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 30.10.2008r. sygn. akt I OSK 1863/07, z dnia 15.01.2008r. sygn. akt I OSK 517/07, wyroku WSA w Gdańsku: z dnia 12 stycznia 2011r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 874/10, z dnia 15.09.2016r. o sygn. III SA/Gd 602/16, dostępne j.w.). W konsekwencji, dopiero rozpoznając i rozstrzygając sprawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia organ I instancji obowiązany będzie zastosować art. 104 ust. 4. W ramach tego postępowania zostanie bowiem ewentualnie ustalone, czy zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, zwłaszcza z uwagi na sytuację osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia. Wydanie decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia powinno być poprzedzone postępowaniem wyjaśniające, w trakcie którego pracownik socjalny powinien dokonać analizy aktualnej sytuacji życiowej, materialnej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia oraz rozważyć możliwość wystąpienia ze stosownym wnioskiem, o jakim mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Tymczasem, jak trafnie zauważyło SKO, rozstrzygnięcie przez organ I instancji w pkt 2 decyzji o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu kwoty 34.104,64 zł nienależnie pobranego zasiłku było na obecnym etapie postępowania – dotyczącego uznania zasiłku stałego za nienależnie pobrany –przedwczesne.

Końcowo, odnosząc się do przedstawionej w dniu rozprawy sądowej decyzji organu I instancji z dnia 26.02.2019r. (wydanej w przedmiocie odstąpieniu od żądania zwrotu części kwoty nienależnie pobranego zasiłku stałego, zobowiązaniu do zwrotu części kwoty nienależnie pobranego zasiłku stałego oraz rozłożeniu tej kwoty na raty) należy zwrócić uwagę – niezależnie od odmiennych trybów jakich dotyczą rozstrzygnięcia – że zaskarżona decyzja SKO została wydana wcześniej, to jest w dniu 13.11.2018r. Okoliczność ta ma istotne znaczenie ze względu na treść art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Zarówno w orzecznictwie, jak i w judykaturze zgodnie przyjmuje się, że sąd administracyjny orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji. W konsekwencji brak było podstaw do uwzględnienia przedstawionej przez stronę decyzji wydanej już po dacie podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, której SKO z tego względu nie mogło uwzględnić.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w pkt II wyroku – na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2019r. poz. 68) w związku z art. 250 p.p.s.a.