Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 701/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18,  art. 64c par. 7.
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 2,  art. 151 par. 1 pkt 2,  art. 145 par. 1 pkt 8.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Znak: [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. ze zm.) – dalej w skrócie: Kpa oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 64 c § 4 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. ze zm.) – dalej ustawa egzekucyjna – uchylił postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] nr [...] w całości i orzekł o obciążeniu wierzyciela tj. Wójta Gminy B. kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...]zł w związku z postępowaniem egzekucyjnym, prowadzonym wobec A S.A. w K. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...] z dnia [...] w oparciu o art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W motywach rozstrzygnięcia przybliżony został w pierwszej kolejności stan faktyczny sprawy. Wskazano zatem, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko A S.A. – dalej w skrócie: "Spółka" lub A – na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy B. w dniu [...]. W toku prowadzonego postępowania, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] dokonał zajęcia wierzytelności u dłużnika B S.A. w K.

Pismem z dnia [...] Nr [...], a więc już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, Wójt Gminy B. zwrócił się do organu egzekucyjnego z prośbą o wycofanie tytułów od nr [...] do nr [...] z dnia [...]. W związku z pismem wierzyciela Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. uchylił, zawiadomieniem z dnia [...] nr [...], zajęcie z dnia [...] dokonane na podstawie tytułów wykonawczych, których wycofania domagał się wierzyciel.

Z kolei A pismem z dnia [...] nr [...] wniosła o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, w oparciu o art. 62 ustawy egzekucyjnej, dokonanych na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia [...] oraz przekazanie akt egzekucji administracyjnej do właściwego sądu rejonowego z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej prowadzonej przez Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w K. Niezależnie od tego wniosku, pismem z dnia [...] Spółka wniosła zarzuty na prowadzone na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne, opierając je na treści art. 33 pkt 2, 6 i 7 ustawy egzekucyjnej.

Działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny przekazał zarzuty wierzycielowi, który w piśmie z dnia [...] nr [...] poinformował organ egzekucyjny, iż wycofał tytuły wykonawcze, zatem w jego ocenie zarzuty stały się bezprzedmiotowe i nie ma podstaw prawnych do wydawania postanowienia dotyczącego stanowiska wierzyciela.

W dalszej kolejności A złożyła w dniu [...] zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. – dalej w skrócie: SKO w K., na niezajęcie przez Wójta Gminy B. stanowiska w formie postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. SKO w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznało wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło Wójtowi Gminy B. dwutygodniowy termin do zajęcia stanowiska wobec zgłoszonych zarzutów. W wyznaczonym terminie Wójt nie wydał postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, kierując do organu egzekucyjnego pismo z dnia [...], w którym stwierdził, że stanowisko wierzyciela zajęte zostało w piśmie, w którym złożył oświadczenie o wycofaniu tytułów wykonawczych, a organ egzekucyjny winien wydać postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Pismo to przekazane zostało do wiadomości A.

Następnie Wójt Gminy B. w dniu [...] wydał postanowienie nr [...], mocą którego uznał zarzuty A za uzasadnione stwierdzając, iż wycofanie spornych tytułów wykonawczych skutkuje brakiem wymagalności obowiązku. A poinformowała organ egzekucyjny w piśmie z dnia [...] że nie złoży zażalenia na to postanowienie. Organ egzekucyjny w piśmie z dnia [...] poinformował wierzyciela, że postanowienie z dnia [...] nie jest w jego ocenie stanowiskiem w zakresie zgłoszonych zarzutów wzywając wierzyciela do wydania postanowienia z ustosunkowaniem się do zarzutów zobowiązanego wniesionych pismem z dnia [...]. Wskazał, że w aktach administracyjnych tej sprawy znajduje się pismo z dnia [...] w którym A zwróciła się z pytaniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, czy została przekazana jej skarga na bezczynność Wójta Gminy B. w sprawie zajęcia stanowiska w formie postanowienia wobec przedstawionych zarzutów. Postanowieniem z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt I SAB/Gl 9/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach umorzył postępowanie w sprawie skargi A S.A. uznając, że postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] w sprawie stanowiska wierzyciela, wydane po otrzymaniu skargi zobowiązanego na bezczynność wierzyciela, czyni zadość żądaniu skarżącej, a zatem postępowanie przed sądem stało się bezprzedmiotowe.

Wobec takiego stanowiska Sądu, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 34 § 1, § 4 i § 5 ustawy egzekucyjnej umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...],[...] i [...] oraz postanowieniem z tej samej daty o nr [...] obciążył wierzyciela tj. Wójta Gminy B. kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł.

Wójt Gminy B. (pismo z dnia [...]) wniósł zażalenie na postanowienie o obciążeniu go kosztami egzekucyjnymi, zaś Dyrektor Izby Skarbowej w K., postanowieniem z dnia [...] nr [...], uchylił postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Postanowienie to stało się następnie przedmiotem skargi wniesionej przez A S.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Po jej rozpatrzeniu Sąd wydał wyrok z dnia 14 grudnia 2007 r. (sygn. akt I SA/GL 786/07), mocą którego oddalił skargę stwierdzając w uzasadnieniu, że A S.A. nie posiadała legitymacji skargowej w tej sprawie.

W związku z powyższym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał ponownie postanowienie w dniu [...] nr [...] w sprawie obciążenia wierzyciela tj. Wójta Gminy B. kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...]zł w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec A S.A. w K. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...] z dnia [...].

Na postanowienie to Wójt Gminy B. złożył zażalenie z dnia [...], w którym kwestionował podstawę prawną wydanego postanowienia, a mianowicie art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej. Jego zdaniem powinien być zastosowany przepis art. 64c § 4 tej ustawy, a to ze względu na analizę i ocenę przyczyn zaniechania ściągalności kosztów w przypadku, gdy wierzyciel odstąpił od egzekucji.

W konsekwencji ostatnio przywołanego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wydał postanowienie z dnia [...], w którym uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wobec tego organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...] Nr [...], ponownie obciążył Wójta Gminy B. kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł.

Wójt Gminy B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie organu drugiej instancji z dnia [...] Nr [...], zaś ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] zostało następnie uchylone, w wyniku wznowienia postępowania w tej sprawie, postanowieniem z dnia [...] Nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpatrzeniu skargi Wójta Gminy B. wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 822/10 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] (powinno być [...]).

Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał, że mając na uwadze wyrok uchylający zaskarżone postanowienie organu nadzoru z dnia [...] obowiązany był uchylić zaskarżone postanowienie w całości i orzec o obciążeniu wierzyciela tj. Wójta Gminy B. kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...]zł w oparciu o art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej.

Organ zauważył, że generalną zasadą jest, jak stanowi art. 64c § 1 wskazanej ustawy, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. natomiast § 3 tego artykułu stanowi, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Z kolei art. 64c § 4 tej ustawy traktuje, iż "wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, (...)".

Organ drugiej instancji stwierdził, że w sprawie bezspornym było, iż koszty egzekucyjne powstały i należą się one organowi egzekucyjnemu od wierzyciela. Kwestią sporną było natomiast – w jakim trybie należy obciążyć wierzyciela tymi kosztami. Ustalił, że w przedmiotowej sprawie momentem, w którym powstały koszty egzekucyjne było doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych wraz z zajęciami wierzytelności w B S.A. w K. i dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej należnej A S.A. w K., co miało miejsce w dniu [...]. Wskazał, że już w dniu [...], wierzyciel zwrócił się do organu egzekucyjnego z prośbą o wycofanie tytułów wykonawczych, nie wskazując przyczyn takiego działania. Zauważył, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie przewiduje instytucji wycofania tytułów wykonawczych. Natomiast nie ulega wątpliwości, że intencją wierzyciela było zakończenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dlatego organ egzekucyjny, w dniu [...] przesłał dłużnikowi zajętej wierzytelności tj. B S.A. zawiadomienie o uchyleniu zajęcia z dnia [...]. Z tej przyczyny, tj. z powodu konieczności uchylenia dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, organ ten nie mógł już ściągnąć kosztów egzekucyjnych należnych organowi, a powstałych w toku prowadzonego przez ten organ postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że biorąc pod uwagę kolejność zdarzeń skutkujących zaprzestaniem dokonywania przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, to niewątpliwie jako pierwsze należy uznać wycofanie przez wierzyciela tytułów wykonawczych, co oznacza, że wierzyciel odstąpił od egzekucji, drugie w kolejności zdarzenie skutkujące brakiem możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest uznanie przez wierzyciela zarzutu zobowiązanego za uzasadniony, co zgodnie z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W świetle powyższego, w ocenie organu nadzoru, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. błędnie przyjął za podstawę prawną skarżonego postanowienia art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż z ustaleń dokonanych wyżej wynika, że koszty te nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego. Zatem podstawę prawną obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w związku z postępowaniem egzekucyjnym, prowadzonym wobec A S.A. w K. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...] z dnia [...] w wysokości [...]zł winien stanowić art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej.

W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Wójt Gminy B. wniósł o jego uchylenie zarzucając naruszenie art. 64 § 4 i § 7 ustawy egzekucyjnej oraz art. 262 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 18 tej ustawy.

Uzasadniając skargę skarżący zaznaczył, że wszczęcie i prowadzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem, a "możliwość cofnięcia tytułów przysługiwało Wójtowi Gminy". Egzekucję nie wszczęto również po wykonaniu zobowiązania. Okoliczności te przemawiały za celowością, zastosowania poglądu NSA, który stanął na stanowisku, że nie można obciążać strony kosztami postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie wynikały one z ich winy – art. 262 § 1 pkt 1 kpa.

Skarżący dodał, że przedmiotowe postępowanie było prowadzone przez organ egzekucyjny pod kątem art. 64 § 3 ustawy egzekucyjnej, oraz że zaskarżone postanowienie powinno zawierać zestawienie kosztów egzekucyjnych wraz z informacjami identyfikującymi prowadzone postępowania egzekucyjne. Organ nadzoru, stosując art. 138 § 1 pkt 2 kpa winien był ponownie rozstrzygnąć sprawę z uwzględnieniem przesłanek merytorycznych jak i formalnych.

Do skargi skarżący dołączył postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] "na potwierdzenie jak ma miejsce "przestrzeganie" zasady praworządności przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K.", który nadal odmawia zwrotu bezzasadnie zajętej kwoty [...]zł.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego tytułem uzupełnienia podkreślił, że w jego ocenie art. 54 § 1 i § 6 ustawy egzekucyjnej nie znajdowały zastosowania do postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozstrzygając o legalności zaskarżonego postanowienia należy zauważyć, że zostało ono wydane w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wskutek uchylenia przez tutejszy Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/GL 822/10 wcześniejszego postanowienia wydanego przez organ drugiej instancji w tej sprawie.

W myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W powołanym wyżej wyroku Sąd – uchylając zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] uchylające w całości postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] obciążające wierzyciela Wójta Gminy B. kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji – stwierdził, że nieuprawnione było powoływanie się przez organ nadzoru na przyczynę zastosowania trybu z art. 138 § 2 kpa z powodu wskazania błędnej podstawy prawnej, zwłaszcza w sytuacji, gdy taka podstawa w porządku prawnym istnieje, bowiem tego typu uchybienie może zostać usunięte w trybie reformatoryjnym, na co pozwalają przepisy normujące postępowanie odwoławcze, Sąd wyraził pogląd, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. mógł taki akt wydać na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 144 tej ustawy, korygując błędy popełnione w rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym.

Uwzględniając dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wskazania co do dalszego prowadzenia sprawy organ drugiej instancji uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o obciążeniu wierzyciela tj. Wójta Gminy B. przedmiotowymi kosztami egzekucyjnymi w oparciu o art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej uznając, że w sprawie bezspornym było, że koszty egzekucyjne powstały i należą się one organowi egzekucyjnemu, zaś kwestią sporną był tryb w jakim należy obciążyć wierzyciela tymi kosztami.

W skardze skarżący nie kwestionował tego ustalenia podnosząc jedynie, że zaistniałe w sprawie okoliczności przemawiały za celowością zastosowania przepisu art. 262 § 1 pkt 1 kpa, oraz że zaskarżone postanowienie powinno odpowiadać warunkom formalno-prawnym określonym dla jego wydania w tym zawierać zestawienie kosztów egzekucyjnych i numery tytułów wykonawczych. Na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. skarżący dodatkowo wskazał na naruszenie art. 64 § 1 i § 6 ustawy egzekucyjnej (przepisy art. 54 § 1 i § 6 tej ustawy dotyczą skargi na czynności egzekucyjne zobowiązanego).

Bezsporne w sprawie były dokonane w zaskarżonym postanowieniu i nie kwestionowane przez skarżącego ustalenia, iż wierzyciel Wójt Gminy B. w dniu [...] wystawił przedmiotowe tytuły wykonawcze wskazując jako zobowiązanego A S.A. w K. Tytuły te zostały przekazane Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w K., jako organowi egzekucyjnemu, który w dniu [...] doręczył odpisy tych tytułów zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z dnia [...] dokonanym u dłużnika. Następnie pismem z dnia [...] wierzyciel zwrócił się do organu egzekucyjnego z prośbą o wycofanie przedmiotowych tytułów wykonawczych i tego samego dnia organ egzekucyjny wydał zawiadomienie o uchyleniu zajęcia z dnia [...]. Pismem z tej samej daty zobowiązany zwrócił się do organu egzekucyjnego o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, a następnie pismem z dnia [...] złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel uznał, zarzuty zobowiązanego za uzasadnione. Z kolei w dniu [...] organ egzekucyjny wydał postanowienie, mocą którego na podstawie art. 34 § 1, § 4 i § 5 ustawy egzekucyjnej umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne oraz postanowieniem z tej samej daty obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł powołując przepis art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne, zaś w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi postępowanie zakończyło się wydaniem zaskarżonego postanowienia z powołaniem się na art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej.

Zgodnie z treścią art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej).

W myśl art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela (...), wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (...). Postępowanie egzekucyjne umarza się lub może być umorzone w przypadkach opisanych w art. 59 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej. W przypadkach tych organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 (art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej).

Stosownie do brzmienia art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d: za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych – 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej niż 4 zł 20 gr. Organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia (...) prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego (art. 64 § 2 ustawy egzekucyjnej). Opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1-6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnej (art. 64 § 3 ustawy egzekucyjnej). Jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa opłata, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. (art. 64 § 5 ustawy egzekucyjnej).

Organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. (art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej). Obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i § 6, powstaje za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności – z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 2 ustawy egzekucyjnej). Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie (art. 64 § 10 ustawy egzekucyjnej).

Przepis art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej stanowi, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 (...), wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a (art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej). Wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4a-4c oraz art. 64e § 4a (art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej).

Zgodnie z art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Jeżeli koszty egzekucyjne zostały pokryte przez wierzyciela, środki pieniężne uzyskane z tego tytułu przypadają na rzecz organu, który dokonał czynności egzekucyjnych powodujących powstanie tych kosztów, z zastrzeżeniem

§ 11 (art. 64c § 10 ustawy egzekucyjnej).

Z cytowanych wyżej przypisów wynika, że za zajęcie wierzytelności, innych niż świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub wynagrodzenia za pracę, organ egzekucyjny pobiera opłatę w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności obliczoną od każdego tytułu wykonawczego oddzielnie oraz opłatę manipulacyjną w wysokości 1 % kwoty egzekwowanej należności objętą każdym tytułem wykonawczym, przy czym wymienioną opłatę egzekucyjną pobiera się po spełnieniu warunku z art. 64 § 2 ustawy podatkowej, zaś obowiązek jej uiszczenia powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Z tą samą chwilą powstaje obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej związanej z tą czynnością.

Oznacza to, że obowiązek uiszczenia przedmiotowych opłat, powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 2 i § 10 zd. 2 ustawy egzekucyjnej), zaś wynikające z nich kwoty podlegają pobraniu (stają się wymagalne), jeżeli w terminie 14 dni od dnia dokonania tej czynności organ egzekucyjny nadał, za potwierdzeniem, w placówce pocztowej lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu (art. 64 § 2 ustawy egzekucyjnej). Wysłanie przesyłką poleconą lub doręczenie zobowiązanemu tych dokumentów we wskazanym terminie rodzi po stronie organu egzekucyjnego obowiązek (uprawnienie) pobrania ("pobiera") tak powstałych i określonych należności (kosztów egzekucyjnych) od zobowiązanego (art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej) bądź od wierzyciela – w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 64c § 3 lub § 4 ustawy egzekucyjnej z zastrzeżeniem art. 64c

§ 2 tej ustawy.

Warto przy tym zauważyć, że przepis art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji uprzedniego pobrania od zobowiązanego ("po pobraniu") należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Brak ich pobrania (od zobowiązanego), a tym samych niemożność ich zwrotu (zobowiązanemu) wyklucza stosowanie powołanego wyżej przepisu.

W sytuacji, gdy należne koszty egzekucyjne, z jakichkolwiek przyczyn, nie zostały pobrane i nie mogą być ściągnięte (pobrane) od zobowiązanego, koszty te pokrywa wierzyciel (art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej). "Art. 64c § 4 u.p.s.a. znajduje zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie on w stanie pokryć kosztów egzekucyjnych, ale także i wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z innych przyczyn faktycznych lub prawnych (tak wyrok NSA z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt II FSK 1883/07).

Z powołanych wyżej przepisów ustawy egzekucyjnej wynika również, że o ile wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym, który przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej), egzekucję administracyjną wszczyna organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej), zaś momentem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w tym ostatnim przypadku, jest dzień doręczenia wniosku organowi egzekucyjnemu. Oznacza to, że postępowanie takie prowadzone jest na wniosek wierzyciela a tym samym oparte jest na zasadzie skargowości, oraz że postępowanie takie zostaje wszczęte z określonym w ustawie dniem niezależnie od woli organu egzekucyjnego, do którego wniosek taki skierowano. Oznacza to także, iż wierzyciel posiadający prawo do inicjowania postępowania egzekucyjnego (wniosek) w ramach którego wszczynana jest egzekucja administracyjna (tytuł wykonawczy), posiada również uprawnienie do odstąpienia z dalszego prowadzenia takiego postępowania bądź samej egzekucji.

Rezygnacja z dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego realizowana jest poprzez żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59

§ 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej), zaś rezygnacja z egzekucji może polegać na "wycofaniu" tytułów egzekucyjnych stanowiących podstawę przystąpienia do egzekucji, jej wszczęcia i prowadzenia.

"Wycofanie" tytułów wykonawczych oznacza czynność faktyczną rodzącą określone skutki prawne w tym związane z niemożnością kontynuacji egzekucji na podstawie "wycofanych" przez wierzyciela, a więc ich dysponenta, tytułów. Rezygnacja, przez podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku, z dalszego prowadzenia egzekucji rodzi po stronie organu egzekucyjnego obowiązek zaprzestania stosowania środków egzekucyjnych. W przypadku egzekucji należności pieniężnej, gdy powstałe koszty egzekucyjne są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność (art. 64c § 6 ustawy egzekucyjnej) wycofanie tytułów powoduje sytuację, w której koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, co wypełnia dyspozycję art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej. Przyczyny żądania wierzyciela zaprzestania prowadzenia egzekucji (wycofania tytułów wykonawczych) nie mają wpływu na skuteczność tej czynności, nie podlegają ocenie organu egzekucyjnego, ani nie powodują niemożności stosowania art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej.

Zgodnie z przepisem art. 18 ustawy egzekucyjnej jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd zauważa, że przepisy ustawy egzekucyjnej w sposób szczegółowy regulują kwestię kosztów egzekucyjnych w tym zasad ich ponoszenia, zaś w okolicznościach niniejszej sprawy nie miał zastosowania przepis art. 262 § 1 pkt 1 kpa stanowiący, że stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikały z jej winy. Organ egzekucyjny rozstrzygając o kosztach egzekucyjnych nie badał więc "winy" strony w powstaniu takich kosztów lecz jedynie ustalał istnienie okoliczności wymienionych w art. 64 c ustawy egzekucyjnej, które decydowały o tym, która ze stron postępowania egzekucyjnego obciążona zostaje spornymi kosztami.

Sąd stwierdza, że wydane przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcie pozostaje w zgodzie z treścią art. 153 ustawy p.p.s.a., skoro sąd uchylając wcześniejsze postanowienie tego organu wyraził pogląd o braku możliwości zastosowania trybu art. 138 § 2 kpa z powodu wskazania błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia w skarżonym zażaleniem postanowieniu i możliwości usunięcia tego uchybienia w trybie reformatoryjnym. Ani organ nadzoru ani sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie są władne do kwestionowania tego poglądu, zatem zastosowanie przez organ drugiej instancji przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa należało uznać za zasadne.

Nieuzasadniony był zarzut skarżącego co do braku ujęcia w skarżącym postanowieniu zestawienia kosztów egzekucyjnych czy numerów tytułów wykonawczych. W wydanym postanowieniu organ drugiej instancji wymienił numery przedmiotowych tytułów wykonawczych, zaś wysokość kosztów egzekucyjnych nie była kwestionowana przez stronę i została wyliczona w uchylonym przez ten organ postanowieniu, przy czym zmianie uległa wyłącznie podstawa prawna wydanego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.