Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 989/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140,   art. 143 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2020 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. o nr [...]Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach (dalej: Prezes WUG bądź organ II instancji ), po rozpoznaniu odwołania M.W. (dalej: Strona, Odwołujący, Skarżący) od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej Dyrektor OUG) z [...]r. znak [...], w sprawie ustalenia Stronie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oraz umorzenia postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej wobec A sp. z o.o. z siedzibą w K. i M.C. – utrzymał w mocy w/w decyzję.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm, zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 140 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2126, ze zm. dalej p.g.g.).

Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 17 czerwca 2015 r. do Urzędu Skarbowego w L. wpłynęło anonimowe zawiadomienie, z którego wynikało, że grupa podmiotów, w tym spółka B, rodzeństwo braci W. (w tym Strona) wraz z żonami, inwestuje w zakup nieruchomości środki uzyskane z nielegalnego zbywania kruszyw różnego rodzaju, pochodzących ze żwirowni położonych w wymienionych w piśmie miejscowościach, w tym w J., R., D., S. Anonimowe zawiadomienie o nielegalnej działalności Strony zostało następnie przekazane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do Dyrektor OUG. W toku podjętych czynności pracownicy OUG ustalili nr ewidencyjne działek należących do Strony, K. W. i W.W., położonych w miejscowościach D., S. i J. Następnie w dniach 9-10 marca 2017 r. pracownicy OUG przeprowadzili wizję lokalną na ustalonych działkach będących własnością w/w osób i stwierdzili, że na terenie działek [...] w obrębie geodezyjnym J., gmina D., powiat [...] odbywa się wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji. Na działce nr [...] w trakcie oględzin w dniu 9 marca 2017 r. stwierdzono jednopoziomowe wyrobisko stokowo – wgłębne w którym widoczne są ślady bieżącej eksploatacji kopaliny. O wydobywaniu surowca świadczyły pozostawione na skarpach i dnie wyrobiska "świeże" ślady zębów narzędzia skrawającego. Wydobywaną kopaliną było kruszywo naturalne – piasek, co zostało stwierdzone na podstawie makroskopowej analizy gruntu budującego skarpy wyrobiska. Grunt rodzimy w obrębie wyrobiska stanowiły piaski o barwie jasno i ciemnożółtej, średnioziarniste, pylaste domieszką piasku grubego i żwiru (o zawartości w ocenie wizualnej dokonujących wizji poniżej 10 %), mało wilgotne i bezwapniste. Eksploatacja piasku była prowadzona w warstwie suchej. Dno i skarpy wyrobiska oraz teren wokół wyrobiska były suche. Wyrobisko posiadało regularny kształt i wymiary: długość na kierunku północnym 41,7 m, szerokość na kierunku zachodnim 16,4 m, głębokość wyrobiska wynosiła do 3,1 m. Skarpy wyrobiska były pionowe. Dno wyrobiska było wyrównane. W profilu skarp nie stwierdzono zalegania nad piaskami nadkładu (gleby). Brak było śladów składowania kopaliny w wyrobisku i jego bezpośrednim sąsiedztwie. W bezpośrednim otoczeniu górnej wschodniej i północnej krawędzi wyrobiska znajdowały się dawno zgromadzone masy ziemne pokryte roślinnością trawiastą. W trakcie wizji nie stwierdzono na terenie działki ani w jej bezpośrednim otoczeniu maszyn bądź urządzeń służących do wydobywania kopalin, nie zauważono również osób które mogłyby wydobywać kopalinę. Dostęp do wyrobiska nie był zabezpieczony i oznakowany. Z kolei na działkach nr [...] położonych w obrębie geodezyjnym J. w gminie D. pracownicy OUG ustali, że na nieruchomościach tych w dniu przeprowadzanych oględzin tj. w dniu 9 marca 2017 r. prowadzone były roboty górnicze polegające na odspajaniu – eksploatacji kopaliny i przemieszczaniu oraz składowania jej w zasięgu wysięgnika koparki. W sąsiedztwie północnego obrzeża wyrobiska znajdowało się nieruchome wozidło technologiczne marki [...]. Wydobycie kopaliny prowadzone było przy użyciu koparki [...]. Rozpytany przez pracowników OUG operator koparki przedstawił się jako P. K. i poinformował, że jest pracownikiem firmy A z K. Dodał także, że nieruchomość, na której firma A wykonywała prace (działka na której przeprowadzano wówczas oględziny) jest własnością Strony. P.K. nie posiadał wiedzy na temat posiadania przez ww. osoby koncesji na wydobywanie kopaliny na przedmiotowych działkach. Z oględzin pracownicy OUG sporządzili dokumentację fotograficzną obrazującą stan w/w kontrolowanych trzech działek, natomiast w dniu 10 marca 2017 r. wykonali obmiar geodezyjny wyrobiska oraz makroskopową analizę gruntu i kolejne zdjęcia. Na podstawie przeprowadzonych czynności pracownicy OUG ustalili, że na kontrolowanych działkach prowadzone były roboty górnicze – wydobycie kopaliny w wyrobisku wgłębnym. Na podstawie makroskopowej analizy gruntu budującego skarpy wyrobiska dokonujący oględzin stwierdzili, że wydobywaną kopaliną są gliny barwy ciemno brązowej po ceglasto – czerwoną o typie glin zwałowych. Eksploatacja kopaliny prowadzona była w warstwie suchej oraz w warstwie zawodnionej z postępem frontu robót w kierunku północnym. W wyrobisku powstały trzy zbiorniki wodne o nie określonej głębokości. Wyrobisko posiadało nieregularny kształt i wymiary: 48 m na kierunku północnym, 87,8 m na kierunku wschodnim, wysokość skarp nadwodnych wynosiła do 4 m. Skarpy wyrobiska były pionowe. Wzdłuż południowego, wschodniego i zachodniego obrzeża wyrobiska zeskładowana była w postaci wału zabezpieczającego to obrzeże wydobyta kopalina – glina, glina piaszczysta o barwie ciemno brązowej wymieszana z otoczakami skał krystalicznych. Dostęp do wyrobiska od strony północnej nie był zabezpieczony. Brak było tablic informacyjno – ostrzegawczych zabezpieczających wyrobisko. W trakcie prowadzonych obmiarów w wyrobisku i jego bezpośrednim sąsiedztwie nie było maszyn i urządzeń do prowadzenia wydobycia i transportu kopaliny jak również żadnych osób prowadzących eksploatację kopaliny.

W dniu 9 marca 2017 r. proces wydobywania kopalin pracownicy OUG ujawnili również na działkach [...] położonych w obrębie geodezyjnym J., gmina D.. Na działkach tych znajdowały się dwa jednopoziomowe wyrobiska stokowo – wgłębne przedzielone pasem, na którym znajdowały się słupy telekomunikacyjne. W wyrobisku po zachodniej stronie tego pasa widoczne były ślady bieżącej eksploatacji piasku – wyrobisko to znajdowało się na działce [...]. O fakcie tym świadczyły "świeże" ślady zębów narzędzia skrawającego oraz znajdująca się w bezpośrednim sąsiedztwie południowego obrzeża wyrobiska, nieruchoma koparka podsiębierna marki [...]. Eksploatacja piasku prowadzona była w warstwie suchej i częściowo zawodnionej. Wyrobisko posiadało nieregularny kształt i wymiary: 83,7 m na kierunku północnym, 61,2 m na kierunku wschodnim, wysokość skarp posiadała znaczne deniewelacje. Na podstawie makroskopowej analizy gruntu budującego skarpy wyrobiska, pracownicy OUG stwierdzili, że skarpy te buduje grunt rodzimy – piaski o barwie jasno szaro – żółtej i ciemnożółtej, średnioziarniste, pylaste z domieszką piasku grubego, małowilgotne. Po stronie zachodniej i południowej wyrobiska znajdowało się kilka pryzm świeżo zgromadzonego urobku – piasku o uziarnieniu i barwie identycznej jak pisaki budujące skarpy wyrobiska częściowo wymieszanego z humusem. W czasie przeprowadzanej wizji w wyrobisku i jego bezpośrednim sąsiedztwie nie było żadnych osób które mogły być zaangażowane w wydobycie kopaliny. Dostęp do wyrobiska nie był zabezpieczony ani oznakowany. Po stronie wschodniej pasa ze słupami telekomunikacyjnymi znajdowało się wyrobisko noszące ślady dawnej eksploatacji. Skarpy wyrobiska były częściowo porośnięte trawą i krzewami, widoczne były niedawno powstałe na skarpach osunięcia piasku (przemieszczony grunt nie był pokryty roślinnością).

Podczas przeprowadzanej w dniu 10 marca 2017 r. wizji, mierniczy górniczy przy użyciu odbiornika GPS/GNNS dokonał pomiarów geodezyjnych wyrobisk.

Na podstawie informacji uzyskanych od Starosty L. w maju 2017 r. OUG ustalił, że: działka nr [...]w obrębie J. jest własnością K.W.; działka nr [...]w obrębie J. jest własnością GP "B" sp. z o.o. z siedzibą w D.; działka nr [...] w obrębie J. jest własnością C sp. z o.o. z siedzibą w D.; działka o nr [...] jest własnością R. K.; działka o nr [...] jest własnością GP "B" sp. z o.o. z siedzibą w D.; działka o nr [...] jest własnością W.W.. Ponadto Starosta L. poinformował OUG, że właściciele działek o nr ewidencyjnych [...] położonych w obrębie J., gmina D., powiat [...]: nie zawiadamiali starosty w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2014 r. o zamiarze wydobywania piasków i żwirów na potrzeby własne, zgodnie z ustawą p.g.g.; nie występowali do starosty o wydanie koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża, zgodnie z ustawą p.g.g.; nie zwracali się do starosty o wydanie decyzji zezwalających na działalność na ww. nieruchomościach w oparciu o ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne i ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane z wyjątkiem działki nr [...] obręb J. na której uzgodniono wykonanie stawu – decyzja starosty z dnia [...] r.

Pismem z dnia 13 czerwca 2017 r. Dyrektor OUG w K. zawiadomił A sp. z o.o. z siedzibą w K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej – o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. w związku z wydobywaniem kopaliny na nieruchomościach położonych w miejscowości J., gmina D. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki [...].

W dniu 10 lipca 2017 r. pracownicy OUG w K. przeprowadzili ponowne oględziny na działkach nr [...] obręb J., gmina D. W trakcie oględzin ustalili, że wgłębne wyrobisko eksploatacyjne zostało zasypane i wyrównane masami ziemnymi do powierzchni terenu otaczającego byłe wyrobisko. Widoczne były świeże ślady maszyny gąsienicowej, opon pojazdów i maszyn rolniczych; nie było żadnych maszyn i urządzeń do prowadzenia wydobycia i transportu kopaliny jak również żadnych osób prowadzących eksploatację kopaliny.

W dniu 12 lipca 2017 r. przesłuchany w charakterze świadka został M. W. Przyznał on, że GP "B" jest właścicielem działki [...] i dodał, że nie wie kto jest właścicielem działek [...]. Zeznał, że nic mu nie wiadomo o wydobywaniu kopalin z przedmiotowych działek, jak również nie wie kto jest właścicielem koparki [...]i wozidła [...]. Przyznał, że zna M.C. oraz, że zarówno on sam jak i GP "B" sp. z o.o. prowadzili z M.C. współpracę w zakresie handlu piaskiem oraz wydobywania piasku.

W dniu 30 października 2017 r. przesłuchany w charakterze strony został M. C. – prezes zarządu A sp. z o.o. z siedzibą w K. i zeznał, że nie wie kto jest właścicielem działek nr [...] położonych w J., nie kojarzy tych działek; spółka, której jest prezesem tych działek nie dzierżawi. Potwierdził, że zna Stronę (gdyż "w okolicy wszyscy go znają") przy czym zaprzeczył aby prowadził z nim jakiekolwiek interesy. Zaprzeczył aby znał W.W. lub R.K. Zaprzeczył aby prowadzona przez niego spółka prowadziła jakiekolwiek roboty na wymienionych działkach, jak również by spółka ta była właścicielem koparki [...] i wozidła [...] uwiecznionych na zdjęciach wykonanych na przedmiotowych działkach w dniach 9-10 marca 2017 r. Zaprzeczył również, aby P.K. był pracownikiem A sp. z o.o. i nie wiedział dlaczego P.K. powiedział pracownikom OUG, że w dniu 9 marca 2017 r. pracował w tej firmie.

Także w dniu 30 października 2017 r. przesłuchany w charakterze świadka został R. K. W trakcie przesłuchania zeznał, że jest właścicielem działki nr [...] oraz, że nie posiada wiedzy kto jest właścicielem działek [...]. Na swojej działce był ostatnio w przybliżonym okresie luty-kwiecień 2017 r., gdyż nic na tej działce nie robił i nie miał potrzeby bywać tam częściej. Nic nie wiedział o prowadzonej na jego działce działalności wydobywczej. Przypominał sobie, że około 2-3 lata temu miała miejsce sytuacja gdy na sąsiedniej działce nr [...] nie zachowano pasa ochronnego od granicy z jego działką nr [...]. Została wówczas wezwana Policja. Strona – prowadząca w okolicy żwirownię - przepraszała później za brak zachowania pasa ochronnego działki nr [...]. R.K. zaprzeczył aby prowadził wydobycie kopalin na działkach nr [...] oraz by był właścicielem koparki [...] bądź wozidła [...]. Zaprzeczył także aby zezwalał innym osobom na korzystanie z jego działki nr [...].

Pismem z dnia 7 listopada 2017 r. Dyrektor OUG w K. zawiadomił M.C. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej – o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. w związku z wydobywaniem kopaliny na nieruchomościach położonych w miejscowości J., gmina D. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki [...].

W dniu 12 stycznia 2018 r. przesłuchany w charakterze strony został M. C., który odmówił odpowiedzi na wszystkie zadane mu w trakcie tej czynności pytania. Ponadto złożył oświadczenie, iż zaprzecza aby prowadził wydobycie kopalin na działkach [...]. Nigdy nie był właścicielem ani dzierżycielem tych działek. Maszyny sfotografowane w dniach 9-10 marca 2017 r. nie należą do jego firmy A. Dodał również, że P. K. nie jest i w marcu 2017 r. nie był jego pracownikiem.

W dniu 9 kwietnia 2018 r. przesłuchany w charakterze świadka został P. K. W trakcie zeznań świadek początkowo twierdził, że był pracownikiem zatrudnionym bez umowy przez Stronę i na działkach nr [...] jedynie wyrównywał teren na polecenie swojego pracodawcy. Początkowo zeznał, że nie wie kto był właścicielem koparki [...] i wozidła technologicznego [...], przy czym później zmienił zdanie i przyznał, że prace na ww. działkach prowadził przy użyciu koparek [...], [...] i [...] należących do Strony. Zeznał, że w dniu 9 marca 2017 r. (w trakcie wizji terenowej) skłamał, iż był wówczas pracownikiem firmy A z K. i jednocześnie zaprzeczył aby łączyły go z M.C. jakiekolwiek interesy; zaprzeczył także aby M.C. w ogóle znał. Ostatecznie w trakcie przesłuchania świadek przyznał się, że wraz z innymi operatorami na polecenie Strony wydobywał kopalinę i to Strona wskazała miejsce na działkach nr [...] gdzie ma kopać, zaznaczając aby uważał na drogę. Prace wydobywcze trwały około dwóch tygodni na przełomie lutego i marca 2017 r. Kopaliny wywoził ciągnik z przyczepą i wozidło; dziennie ładował około 6 wozideł i 6 przyczep ciągnikowych. Kopaliny były wożone na podwórze Strony gdzie znajdowała się waga. Po zakończonym wydobyciu Strona polecił świadkowi oraz innym operatorom wyrównanie terenu. P.K. wytłumaczył, że wcześniej mówił nieprawdę bo nie chciał bardziej "pogrążać" Strony.

Następnie pismem z dnia 18 kwietnia 2018 r. Dyrektor OUG w K. zawiadomił Skarżącego (jako stronę) o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy p.g.g. za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji na nieruchomościach położonych w miejscowości J., gmina D. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...]. Jednocześnie (w tym samym piśmie - zawiadomieniu) Dyrektor OUG wezwał do osobistego stawiennictwa w wyznaczonym terminie w siedzibie OUG w K. W podstawie prawnej wezwania Dyrektor OUG wskazał art. 50 k.p.a. w zw. z art. 53 k.p.a. oraz art. 86 k.p.a. Zawiadomienie zostało odebrane przez domownika – Z.W.

W dniu 24 września 2018 r. przesłuchany w charakterze świadka został

W.W.. Zeznał, że jest właścicielem działki [...] oraz, że właścicielem jednej z pozostałych działek ([...]) jest GP "B" sp. z o.o., ale nie pamiętał której. Z uwagi na stan zdrowia W.W. nie bywał na przedmiotowych działkach i nie wiedział co się na nich dzieje. Ustnie upoważnił Stronę – zięcia - do obsiania gruntu działki nr [...]. Zaprzeczył aby udzielił zezwolenia na wydobywanie kopalin z terenu swojej działki, sam również nie prowadził żadnych prac wydobywczych. Świadek rozpoznał sfotografowane koparkę [...] i wozidło technologiczne [...] i stwierdził, że maszyny te są własnością "Pana C.". Jednocześnie zeznał, że nie zna M.C. i widział go "ze dwa razy" jak wchodził do Strony "bo oni mieli swoje sprawy".

W dniu 5 marca 2019 r. geolog górniczy i mierniczy górniczy sporządzili na potrzeby postępowania przed organem I instancji dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji na działkach o nr ewidencyjnych [...]. W celu obliczenia objętości wydobytej kopaliny wykorzystano: dane z pomiaru wyrobisk powstałych na przedmiotowych działkach, przeprowadzonego w trakcie wizji przeprowadzonej w dniu 10 marca 2017 r. (na podstawie pomiarów wykonano w programie C-GEO numeryczny model powstałego wyrobiska – NMW); numeryczny model terenu wykonany w technice lotniczego skanowania powierzchni terenu UDAR, pozyskany z zasobu Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii. Następnie w programie C-GEO obliczono objętość bryły ograniczonej utworzonymi modelami. Objętość bryły ograniczonej tymi modelami wyniosła 5 982,1 m3, natomiast kubatura nadkładu zdjętego z powierzchni terenu, na którym wydobyto kopalinę bez wymaganego zezwolenia wyniosła 548,0 m3. Po odjęciu od kubatury powstałego wyrobiska kubatury nadkładu, obliczono kubaturę kopaliny pozyskanej bez wymaganej koncesji która wyniosła 5 434,1 m3.

Zawiadomieniem z dnia 8 maja 2019 r. Dyrektor OUG w K. poinformował strony postępowania (A sp. z o.o., M.C. i Skarżącego) o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (zawiadomienie dla Skarżącego zostało przesłane na adres Aresztu Śledczego w L. i osobiście przez niego odebrane w dniu 21 maja 2019 r.).

W konsekwencji powyższego decyzją z dnia [...] r. Dyrektor OUG w K. ustalił Stronie opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 5434,1 m3 kopaliny - gliny, w okresie od lutego 2017 r. do marca 2017 r., na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], położonych w miejscowości J., Gmina D., powiat [...], województwo l., w wysokości 536 889,00 zł oraz zobowiązał do wniesienia naliczonej opłaty: w wysokości 60 % na konto Gminy D. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, a także umorzył postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej wobec A Sp. z o.o. z siedzibą w K. i M.C.. W uzasadnieniu tej decyzji szczegółowo opisany został stan faktyczny przedmiotowej sprawy i wskazał na przepisy i dowody, na których się oparł.

Od wyżej wymienionej decyzji Strona wniosła odwołanie żądając jej uchylenia i podkreśliła, że nigdy nie prowadziła wydobycia kopaliny na terenie wymienionych w decyzji działek, wskazując jednocześnie ich właścicieli. Twierdziła, że P.K. od pięciu lat nie jest jej pracownikiem i nie korzystała "z jego usług ani świadczenia pracy" i "osobiście nie posiada wozidła, ani żadnej faktury na wykonanie usługi na wykonanie prac". Podała, że "w tym obrębie są dwie-trzy kopalnie wyrobiska". Jednocześnie informowała, że od [...] r. przebywała w areszcie śledczym.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Prezes WUG utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu wskazał, że w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. kopaliną wydobytą - jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana jedynie na podstawie udzielonej koncesji. Zgodnie z art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g.). Natomiast art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. wskazuje, w jaki sposób należy obliczyć wysokość opłaty podwyższonej. Mając na uwadze powyższe uregulowania prawne, organ II instancji wskazał, że przesłankami do wydania decyzji dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej jest prowadzenie wydobycia przez podmiot, który nie posiada koncesji. Prezes WUG zatem na podstawie akt sprawy i treści odwołania ustalił, że Odwołujący nie posiadał koncesji na wydobywanie kopaliny z przedmiotowych działek. Słusznie więc organ I instancji wyznaczył opłatę podwyższoną przyjmując jako podstawę prawną art. 140 ust. 1 p.g.g., gdyż z zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego bezsprzecznie wynikało, że na przedmiotowych działkach, niezależnie od motywów jakimi kierował się Odwołujący, doszło do odłączenia kopaliny od złoża, a zatem do jej wydobycia. Dowodziły temu w szczególności zastany stan faktyczny w trakcie przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin i wykonana dokumentacja zdjęciowa. Odwołujący się wprawdzie zaprzeczał jakoby to on wydobywał kopalinę na terenie działek będących przedmiotem wydanej decyzji. Jednakże, w ocenie organu II instancji, w świetle zebranego materiału dowodowego, takim twierdzeniom nie można było dać wiary, gdyż przeczyły im w szczególności zeznania świadków: P.K., W.W. i R.K., słusznie przez organ I instancji, uznane za spójne i jednoznacznie wskazujące, że to właśnie wobec Odwołującego się winna być ustalona opłata podwyższona. Odnosząc się do określonego przez organ I instancji rodzaju, ilości wydobytej kopaliny i ustalonej wysokości opłaty podwyższonej podzielono stanowisko OUG podkreślając, że rodzaj kopaliny został określony przez pracownika organu I instancji posiadającego uprawnienia geologa górniczego nadane przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, więc osobę kompetentną w tym zakresie. Natomiast pomiar geodezyjny został wykonał w dniu 10 marca 2017 r. przez pracownika inspekcyjno-technicznego OUG posiadającego uprawnienia mierniczego górniczego, a więc osobę, która zgodnie z art. 116 ust. 3 pkt 1 p.g.g., jest uprawniona do sporządzania dokumentacji mierniczo-geologicznej, a tym samym dysponującą odpowiednią wiedzą specjalistyczną pozwalającą na dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego i ustalenia ilości nielegalnie wydobytej kopaliny. Pomiar został wykonany metodą pozycjonowania satelitarnego - pomiar bezpośredni. W ocenie organu II instancji zarówno sposób wykonania pomiarów, jak i obliczeń jest prawidłowy i nie budzi najmniejszych wątpliwości. Zdaniem Prezesa WUG, organ I instancji właściwie określił adresata zaskarżonej decyzji umarzając jednocześnie postępowanie wobec pozostałych stron postępowania. Organ II instancji, nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego, mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a tym bardziej mających wpływ na wynik sprawy.

Na powyższą decyzję ostateczną Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając ją w całości. Zarzucił naruszenie przepisów prawa tj.:

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

- art. 28 k.p.a. w zw. z art. z art. 140 ust. 1 i art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. poprzez nieprawidłowe oznaczenie kręgów podmiotów, które są stronami postępowania.

Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu nie kwestionował faktu, że nie posiadał koncesji na wydobywanie kopaliny. Podkreślił, że nie prowadził robót górniczych i wskazał właścicieli przedmiotowych działek, którzy też nie posiadali koncesji. Zarzucił również, że skoro postępowanie pierwszoinstancyjne zostało zainicjowane złożonym w Urzędzie Skarbowym anonimem z dnia 12 grudnia 2016 r. dotyczącym wydobycia kopaliny - to czemu decyzje dotyczą okresu "od lutego 2017 r. do marca 2017 r.". Podniósł także naruszenie zasad postępowania administracyjnego – tj. zasady czynnego udziału stron w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Prezes WUG wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Odnosząc się do treści zarzutów wyjaśnił, że czas prowadzenia eksploatacji organ I instancji ustalił na podstawie zeznań świadka P.K., natomiast stan "pierwotny" terenu, tj. sprzed rozpoczęcia eksploatacji przyjęto na dzień 30 kwietnia 2014 r., zgodnie z mapą pozyskaną z zasobów Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 10 kpa w związku z art. 28 kpa w kontekście nieprawidłowego oznaczenia kręgów podmiotów organ II instancji wskazał, że za uznaniem Skarżącego za jedyną stronę postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej, tj. za podmiot prowadzący działalność bez wymaganej koncesji, przemawiał zebrany materiał dowodowy, a w szczególności zeznania: świadka P.K., świadka R.K., świadka W. W., a także przesłuchanie samego skarżącego (prezesa "B" spółka z o.o) oraz anonimowe doniesienie przesłane do organu I instancji przy piśmie Urzędu Skarbowego w L. z dnia 12 grudnia 2016 r. Te dowody słusznie organowi I instancji pozwoliły uznać właśnie skarżącego za stronę postępowania, a nie właścicieli poszczególnych działek. Ponadto dodatkowo za takim stanowiskiem przemawia treść art. 143 ust. 2 i ust. 3 p.g.g. określającego kogo i w jakiej kolejności należy uznać za stronę postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej, a także brak uregulowania w p.g.g. odpowiedzialności solidarnej.

Osobnym pismem procesowym, zatytułowanym "Pismo skarżącego" z dnia 3 września 2020r. profesjonalny pełnomocnik Skarżącego podtrzymał dotychczasowe zarzuty i dodatkowo podniósł, iż decyzja dotknięta jest wadami - tj:

- naruszenie norm ustrojowych zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej -

art. 2 i art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznym państwie prawa oraz z naruszeniem porządku prawnego wynikającego z obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej ustaw i norm prawa międzynarodowego, a mianowicie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez zagwarantowania skarżącemu prawa do rzetelnego postępowania administracyjnego, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji w warunkach art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a;

b) rażące naruszenie przepisów postępowania - art. 10 § k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 81 k.p.a. przez rażące naruszenie podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, tj. ciążącego na organie obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), kierowaniem się w postępowaniu zasadą praworządności z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), ciążącego na organie obowiązku pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i kierowania się w postępowaniu zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania stron postępowania (art. 8 § 1 k.p.a.), ciążącego na organie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron postępowania (art. 9 k.p.a.), poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przed organami administracyjnymi I i II instancji, mimo posiadanej przez te organy z urzędu wiedzy o przebywaniu Skarżącego w areszcie śledczym w L., gdzie nie miał on możliwości zapoznania się w pełni z treścią wydawanych w toku prowadzonego postępowania pism, rozstrzygnięć organu administracyjnego oraz zebranego materiału dowodowego, a także poprzez odstąpienie przez te organy od przesłuchania Skarżącego w charakterze strony i uniemożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. zaskarżona decyzja została wydana w warunkach rażącego naruszenia prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności w całości w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

- art. 75 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania Skarżącego i bezpodstawne zastąpienie tego dowodu dowodem z zeznań złożonych przez skarżącego jako reprezentującego Grupę Producentów "B" w charakterze świadka, co skutkowało pominięciem wyjaśnień skarżącego i uwzględnienia ich w ocenie zebranego materiału i w rezultacie dojście do nieprawidłowych ustaleń, mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości w oparciu o art. 156 1 pkt 2 k.p.a.;

- art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 107 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odstąpienie od obowiązującej zasady dążenia do prawdy obiektywnej i prowadzenie postępowania w taki sposób, aby udowodnić z góry założoną tezę, a także oparcie się na wadliwych ustaleniach organu I instancji, zgodnie z którymi wydobywanie kopaliny we wskazanym czasie, ustalonym wyłącznie w oparciu o zeznania świadka P.K., za pomocą sprzętu znajdującego się na przedmiotowych działkach podczas wizji dokonanej przez organ, których własności organ nie ustalił i bezpodstawnie przyjął, iż należą do Skarżącego, podczas gdy okoliczności te nie zostały w żaden sposób udowodnione a ustalenia w tym zakresie organ poczynił poprzez przeprowadzenie dowolnej i wybiórczej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadka P.K., z pominięciem treści zeznań innych świadków, z których wynika, iż nie mają oni wiedzy w przedmiocie tego, aby na działkach, których są właścicielami, prowadzone były jakiekolwiek prace wydobywcze, w tym przez Skarżącego oraz z pominięciem treści zeznań W.W., z których wynika, iż rozpoznał on sprzęt, o którym mowa wyżej, jako należący do M.C., a także zaniechanie ustalenia, czy, komu i w jakim zakresie przysługuje prawo do wydobywania kopaliny na przedmiotowych działkach, co skutkowało błędnym wydaniem decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji, w sytuacji w której na tym terenie nie było prowadzone przez skarżącego wydobycie, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

c) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

- art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 79 § 2 k.p.a., art. 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. i art. 15 k.p.a. poprzez niewskazanie przez organ w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji przyczyn, z powodu których uznał poszczególne dowody za wiarygodne, a innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w tym w szczególności arbitralne twierdzenie, że podjęte przez organ I instancji działania w sprawie należy uznać za wystarczające i skutkujące właściwym zastosowaniem prawa materialnego i brakiem naruszenia przepisów procedury administracyjnej, podczas gdy treść zeznań świadków przesłuchanych w niniejszej sprawie jest sprzeczna wewnętrznie i zewnętrznie, a kluczowe ustalenia w niniejszej sprawie zostały poczynione w oparciu o zeznania jednego świadka P.K., co czyniło poddanie zaskarżonej decyzji i kontroli instancyjnej niemożliwym i miało istotny wpływ na wynik sprawy,

— art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., 107 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a wymagającej wiadomości specjalnych, tj. czasu rzekomego prowadzenia eksploatacji, za pomocą przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego i oparcie ustaleń w tym zakresie wyłącznie na zeznaniach świadka P.K., które jako sprzeczne wewnętrznie i zewnętrznie nie mogą stanowić podstawy dla poczynienia jednoznacznych ustaleń w tym zakresie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji w sytuacji, gdy była ona wadliwa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie obu decyzji w całości oraz umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z koncesji Starosty L. z dnia 2 listopada 2015 r. na wydobywanie kopaliny-kruszywa naturalnego ze złoża [...] na okoliczność udzielenia PUH "D" R.K. przez Starostę L. koncesji na wydobywanie kopaliny - kruszywa naturalnego metodą odkrywkową ze złoża [...] udokumentowanego w obrębie części działki nr ewid. [...], obręb [...], gm. D., powiat [...], woj. l. na czas oznaczony 10 lat tj. do dnia 2 listopada 2025 r., ustanowienia obszaru i terenu górniczego o powierzchniach i współrzędnych wskazanych w koncesji, zobowiązania PUH "D" do oznaczenia terenu zakładu górniczego tablicami informacyjnymi z nazwą i zakazem wstępu osobom nieupoważnionym, wytyczeniem przez służbę mierniczą, zgodnie z treścią koncesji, trwałym zainstalowaniu w terenie punktów załamania granic obszaru górniczego. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z powyższego wynika, ze jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Za podstawę wyroku tut. Sąd przyjął jako prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego skład orzekający Sądu w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska, a podniesione w skardze zarzuty za całkowicie chybione.

W niniejszej sprawie Strona podnosi zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego wskazując, że skarżący nie był podmiotem, który wydobył kopalinę bez koncesji. Natomiast zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczą braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenia naczelnych zasad procedury skutkujących wadliwością zaskarżonej decyzji.

Przechodząc do meritum sprawy należy dokonać w pierwszym rzędzie analizy przepisów prawnych regulujących kwestię prowadzenia robót geologicznych, wydobywczych bez dokumentacji oraz sankcji za nieprzestrzeganie obowiązujących w tym zakresie rygorów. Norma z art. 1 Pgg określa zakres przedmiotowy ustawy i stanowi, że akt ten określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie m.in: wydobywania kopalin ze złóż. Z ustawowej definicji z art. 6 ust. 1 pkt 3 Pgg kopaliną wydobytą - jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 Pgg). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg, wykonywana jedynie na podstawie udzielonej koncesji.

Natomiast zgodnie z art. 4 Pgg, który reguluje zastosowanie tej ustawy do wydobywania piasków i żwirów – ust. 1 - przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

Jednakże w myśl ust. 2 - ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania. Natomiast z mocy ust. 3 - w przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.

W przypadku zatem niedochowania powyższych wymogów z mocy art. 140 Pgg ust. 3 pkt 3 - nakładana jest opłata podwyższona za wydobywanie kopalin i ustalana w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Status strony w tym postępowaniu ma osoba, która prowadzi taką działalność bowiem z mocy art. 143 Pgg określającego strony postępowania wynika, że decyzja w sprawach określonych niniejszym działem tj. VII – opłaty - nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie (ust. 1), a zgodnie z jego ust. 2 - w sprawach określonych niniejszym działem stroną postępowania jest odpowiednio:

1) przedsiębiorca albo

2) podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, albo

3) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z rażącym naruszeniem warunków określonych w zatwierdzonym albo podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych, albo

4) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych.

Jednakże w przypadku braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne (ust. 3).

Podsumowując przedstawione uwarunkowania prawne należy więc stwierdzić, że w sytuacji naruszenia określonych powyższymi normami wymagań właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala działającemu nielegalnie podmiotowi opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg, gdyż odnośnie kwestii prowadzenia takich działań zaakcentować należy sztywny reżim prawny, którego niedochowanie skutkuje stosowną sankcją. Art. 140 ust. 3 pkt. 3 w zw. z art. 143 ust. 3 Pgg statuuje zatem naliczanie opłaty podwyższonej w sytuacji, gdy nie ustalono innego podmiotu i w konsekwencji stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której prowadzone są roboty wydobywcze. W przypadku bowiem braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne.

Nadto – zdaniem Sądu – dla ustalenia opłaty podwyższonej nie ma znaczenia czy właściciel miał świadomość wykonywania na jego nieruchomości nielegalnych prac wydobywczych lub prac w zakresie poszukiwania i rozpoznawania kopaliny. Nie stanowi również przesłanki ustalenia właścicielowi opłaty podwyższonej, jego wiedza "co do przyczyn i okoliczności powstania wyrobisk". Ustawodawca bowiem jednoznacznie przesądził, że jeśli brak jest podmiotów, o których mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2 4 P.g.g., stroną postępowania w sprawie opłaty podwyższonej jest właściciel nieruchomości, co oznacza, że staje się również adresatem obowiązku uiszczenia opłaty ustalonej w decyzji. Aby właściciel nieruchomości był adresatem obciążenia, organ nadzoru górniczego nie musi wykazać, że to właśnie on, a nie inna osoba prowadziła działalność, o której mowa w art. 140 ust. 1 P.g.g. W takim bowiem razie byłby on sprawcą, tj. podmiotem, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g. lub podmiotem, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 4 P.g.g.

Przenosząc powyższe uregulowania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważył, że organ I instancji prawidłowo po uzyskaniu informacji o wykonywaniu robót wydobywczych kopaliny wszczął stosowne postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za ich wykonywanie; wyniki dokonanych ustaleń w czasie przeprowadzonych wizji w terenie i zapisy dokumentacji były podstawą ustalenia czasokresu wydobycia i zastosowania odpowiednio stawki przy obliczaniu spornej opłaty, co przeanalizował szczegółowo organ w swej decyzji; kwestia ta została szczegółowo opisana w części historycznej. Nadto brak było jakiejkolwiek zatwierdzonej stosownej dokumentacji na eksploatację złoża, a jej prowadzenie - jak wskazywał organ było prowadzone z rozmysłem, w sposób usystematyzowany tj. roboty wydobywcze zwiększające obręb wyrobiska i następnie zasypane i teren wyrównany, co potwierdziły oględziny 10 lipca 2017r.

Zaakcentować więc należy, że chybione są zarzuty skargi naruszenia prawa materialnego. Podważanie przez stronę skarżącą ustalonych przez organ okoliczności faktycznych oraz zarzucane naruszenie zasad procesowych i uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu również nie znajduje żadnego uzasadnienia, skoro jak Sąd już stwierdził fakt wydobycia określonej ilości kopaliny bez stosownego zezwolenia został udowodniony i wykazany prawidłowo przez organ, co szczegółowo opisano w części historycznej. Natomiast polemika z tymi ustaleniami zawarta w twierdzeniach Strony nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, sprowadza się bowiem do odmiennej oceny stanu faktycznego i zaprzeczania oraz podważania poczynionych ustaleń, a tut. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko zajęte przez organy górnicze.

Poza tym po analizie materiału dowodowego skład orzekający tut. Sądu w pełni podziela także ustalenia organów górniczych co do podmiotu wydobywającego, wielkości wydobycia i w konsekwencji wysokości naliczonej opłaty bowiem materiał zebrany, na którym oparł się organ przy kwestionowanych wyliczeniach, jest pełny, spójny i wyczerpuje nakazy zasad procesowych. W świetle bowiem przytoczonych już regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia takiej okoliczności na organie nadzoru górniczego ciąży obowiązek wydania decyzji wymierzającej osobie fizycznej dokonującej nielegalnego wydobycia piasku podwyższonej opłaty. Należy bowiem zauważyć, że udzielenie koncesji czy zatwierdzanie projektu robót lub zgłoszenie planowanego wydobycia kruszywa może nastąpić na wniosek podmiotu, który spełni stosowne, czasem rygorystyczne warunki określone w przepisach ustawy Prawo geologiczne i górnicze do ich uzyskania. Powyższe ma na względzie charakter takich robót czy działalności o skomplikowanym charakterze, wymagającej wiedzy specjalistycznej, gdyż jej prowadzenie w sposób niewłaściwy niesie poważne zagrożenie.

W konsekwencji więc popodnoszone zarzuty i argumenty skargi nie mogły odnieść skutku. Oględziny, pomiary wyrobiska dokonane zostały przez uprawnione osoby; odpowiednio udokumentowane. Organ przeprowadził także niezbędne dla sprawy dowody i zinterpretował je. Strona była informowana i zawiadamiana o możliwości czynnego udziału oraz przesłuchiwana w toku postępowania. Nadto organ wyjaśnił również jednoznacznie podstawową okoliczność w tej sprawie, a wskazywaną przez Skarżącego tj. podmiot dokonujący wydobycie piasku.

W rozpatrywanej sprawie decyzja organu została prawidłowo skierowana do Skarżacego jako właścicieli działki nr [...] i jedynego użytkownika działki nr [...] (wg ustnego zezwolenia teścia), na którym to obszarze dokonano wydobycia bez koncesji. Taka podstawa prawna wynika za art. 143 ust. 3 Pgg. W przedmiotowej sprawie, decyzja organów została skierowana do właściciela terenu objętego eksploatacją wobec nieustalenia w sposób bezsporny sprawcy nielegalnego wydobycia kopaliny. W takim przypadku wobec ustalenia faktu wydobycia kopaliny bez koncesji, bez znaczenia jest oświadczenie strony, że nie prowadził ani nie zlecał żadnych robót na terenie swojej działki. Jeśli bowiem organ nie może ustalić innego podmiotu, który dopuszcza się nielegalnego wydobycia, wówczas odpowiada właściciel jako podmiot mający tytuł prawny do nieruchomości. Zatem jeśli nawet sam nie dopuścili się nielegalnego wydobycia, to stan ten tolerował. Już sam bowiem fakt własności działki nr [...], posiadania do wyłącznego użytkowania nieruchomości teścia nr [...] zobowiązywał do pieczy nad tym terenem. Wykonywanie prawa własności to także obowiązek pieczy nad użytkowaniem posiadanego terenu zgodnie z prawem. Podejmowanie jedynie skutecznych działań zaradczych, uniemożliwiających prowadzenie nielegalnego poszukiwania i rozpoznawania kopalin na nieruchomości lub nielegalnego wydobywania kopalin i ustalenie konkretnego podmiotu wydobywającego pozwala właścicielowi nieruchomości albo innej osobie posiadającej tytuł prawny do nieruchomości uwolnić się od odpowiedzialności z art. 143 ust. 3 Pgg.

Zauważyć też należy, że przedmiotowy przepis nie wyłącza ani nie ogranicza odpowiedzialności właściciela nieruchomości albo innej osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości, która podjęła działania zaradcze mające na celu ochronę jej własności, jeżeli okazały się one nieskuteczne. Skoro nawet więc Skarżący – jak sam twierdzi nie wydobywał kopaliny, ale także nie podejmował działań np. w drodze roszczenia negatoryjnego z art. 222 kodeksu cywilnego czy jako posiadacz z art. 344 w trybie roszczenia posesoryjnego - to tym samym godził się na wydobywanie spornej kopaliny przez inny podmiot, czego skutkiem są ustalone przez organy górnicze konsekwencje w postaci naliczenia opłaty dodatkowej. Zatem nie ma wątpliwości co do tego, że Skarżący jako właściciel działki i posiadacz działki teścia ponosi odpowiedzialność za wykonywane na tym terenie roboty, niezależnie od tego czy wykonywał je własnymi siłami czy też zlecił bądź tolerował wydobycie piasku przez osoby trzecie.

W konsekwencji należało więc skonstatować, że wbrew podniesionym zarzutom zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i został poddany prawidłowej ocenie, a w wyniku poczynionych ustaleń bezpodstawne okazały się twierdzenia Strony zawarte w skardze i piśmie procesowym co do nieustalonej własności sprzętu i prowadzenia eksploatacji przez Stronę w określonym czasie. W tym zakresie także OUG podjął stosowne czynności wyjaśniające, a w ich konsekwencji przyjął, że skoro brak jakiegokolwiek innego podmiotu mogącego dokonać wydobycia, Strona również nikogo innego nie wskazywała, a Skarżący nie podjął żadnych czynności właścicielskich zmierzających do zabezpieczenia swojej nieruchomości oraz działki teścia, którą miał oddaną do użytkowania przed nielegalną eksploatacją kruszywa - to zdaniem składu orzekającego tut. Sądu - zasadnie organy przyjęły, że to sam Skarżący był podmiotem prowadzącym wydobycie. Kwestia właściciela sprzętu, którym prowadzony wydobycie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odstąpienie od obowiązującej zasady dążenia do prawdy obiektywnej i prowadzenie postępowania w taki sposób, aby udowodnić z góry założoną tezę, uznać należy, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Organ I instancji w sposób wszechstronny i wyczerpujący przeprowadził postępowanie dowodowe dochodząc do trafnych i logicznych wniosków. Poza tym w toku postępowania administracyjnego szczególne znaczenie miały zeznania P.K.. Jako operator koparki był on bezpośrednio zaangażowany w proces wydobywania kopalin i to jego zeznania w dużej mierze przyczyniły się do ustalenia stanu faktycznego przyjętego przez organy administracji. Ocenę zeznań P.K. dokonaną przez organy administracji należy podzielić. Świadek ten w sposób wiarygodny i logiczny wytłumaczył dlaczego wpierw przedstawił pracownikom OUG wersję wydarzeń nieodpowiadającą prawdzie. Jako pracownik Strony miał obszerną widzę na temat przebiegu procesu wydobywania kopalin i osób za to odpowiedzialnych. Zdaniem Sądu brak uzasadnionych podstaw aby odmówić zeznaniom P.K. wiarygodności. Odnosząc się do fragmentu zeznań W. W. dot. rozpoznania koparki i wozidła technologicznego jako własności M.C. ("Pana C.") należy wskazać, że W.W. zeznał jednocześnie, że nie zna M.C. i widział go "ze dwa razy". Za mało prawdopodobne uznać więc należy, że W. W. posiadał wiarygodną wiedzę o majątku M.C., skoro ledwo go znał, a na przedmiotowych działkach nie bywał i nie wiedział co się na nich dzieje. Ponadto W.W. zeznał, że ustnie upoważnił zięcia do użytkowania jego działki. Co prawda nie zezwolił Skarżącemu na wydobywanie kopalin ale faktycznie nie kontrolował co czyni na jego działce.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób również zgodzić się z zarzutem naruszenia szeregu przepisów procesowych tj. art. 10 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 81 k.p.a. przez rażące naruszenie podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, tj. poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przed organami administracyjnymi I i II instancji, mimo posiadanej przez te organy z urzędu wiedzy o przebywaniu skarżącego w areszcie śledczym w L., gdzie nie miał on możliwości zapoznania się w pełni z treścią wydawanych w toku prowadzonego postępowania pism, rozstrzygnięć organu administracyjnego oraz zebranego materiału dowodowego, a także poprzez odstąpienie przez te organy od przesłuchania skarżącego w charakterze strony i uniemożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że organy administracji korespondencję dla skarżącego (po uzyskaniu informacji o jego zatrzymaniu i tymczasowym aresztowaniu) kierowały do właściwego Aresztu Śledczego. Ponadto jak słusznie zauważył WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 4 marca 2014 r. o sygn.. akt II SA/Bk 959/13, odnosząc się do zagadnienia udostępnienia akt sprawy osobie pozbawionej wolności - "Strona może realizować swoje uprawnienie poprzez pełnomocnika lub przedstawiciela, zaś procedura administracyjna nie przewiduje możliwości przesyłania stronie akt sprawy albo sprowadzenia skarżącego do biura organu". Strona miała możliwość ustanowienia pełnomocnika na etapie postępowania administracyjnego, jednak z uprawnienia tego nie skorzystała.

Zarzut naruszenia art. 75 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony również nie znajduje uzasadnienia. Z treści art. 86 k.p.a. wynika, że "Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu." Przesłuchanie strony nie jest więc czynnością obligatoryjną lecz fakultatywną. Jak słusznie podniósł NSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 21 października 1994 r., SA/Wr 895/94 - "Nie istnieje w postępowaniu administracyjnym obowiązek przesłuchania strony; przesłuchanie to może odbyć się wtedy, gdy pozostały w sprawie niewyjaśnione, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty". Jeżeli więc w ocenie organu administracyjnego prowadzącego postępowanie, zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji, nie jest koniecznym przesłuchiwanie strony.

Także zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 79 § 2 k.p.a., art. 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. i art. 15 k.p.a. poprzez niewskazanie przez organ w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji przyczyn, z powodu których uznał poszczególne dowody za wiarygodne a innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej nie znajduje oparcia w okolicznościach niniejszej sprawy. Z treści decyzji administracyjnych wynika, że organy administracji w uzasadnieniach decyzji dokonały trafnej oceny zebranego materiału dowodowego jak również w sposób wyczerpujący wyjaśniły przesłanki dokonanych rozstrzygnięć.

Na uwzględnienie nie zasługuje także kolejny zarzut, a to naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., 107 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a wymagającej wiadomości specjalnych, tj. czasu rzekomego prowadzenia eksploatacji, za pomocą przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego i oparcie ustaleń w tym zakresie wyłącznie na zeznaniach świadka P.K., które jako sprzeczne wewnętrznie i zewnętrznie nie mogą stanowić podstawy dla poczynienia jednoznacznych ustaleń w tym zakresie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak już wyżej wskazano zeznania świadka P.K. należy ocenić jako wiarygodne i logiczne. Wewnętrzna sprzeczność tych zeznań jest pozorna, a w końcowym fragmencie zeznań świadek wytłumaczył dlaczego wpierw zeznawał niezgodnie z prawdą (aby chronić Stronę cyt. "Wcześniej mówiłem nieprawdę dlatego, że chciałem M.W. bardziej pogrążać"). Ustalenie czasu prowadzenia eksploatacji nie wymaga wiadomości specjalnych gdyż okoliczność ta mogła zostać ustalona samodzielnie poprzez organ administracji, na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego.

Z podanych powyżej przyczyn na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia naruszenie norm ustrojowych zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej tj. art. 2 i art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznym państwie prawa oraz z naruszeniem porządku prawnego wynikającego z obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej ustaw i norm prawa międzynarodowego, a mianowicie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez zagwarantowania skarżącemu prawa do rzetelnego postępowania administracyjnego oraz zarzut naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji decyzji wydanej przez organ I instancji w sytuacji, gdy była ona wadliwa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne obu instancji prowadzone było w sposób rzetelny, a wydane decyzje administracyjne oby instancji odpowiadały wymogom prawa. Organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Skoro zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień o charakterze procesowym, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy oraz nie narusza przepisów prawa materialnego, to tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi.

Na zakończenie należy skonstatować, że w każdym postępowaniu organ administracji publicznej zobowiązany jest do zgromadzenia dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy i poczynienia na tej podstawie niezbędnych ustaleń faktycznych. O tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne dla załatwienia sprawy, decydują prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego, nie zaś subiektywne przekonanie strony. Żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak więc tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie. A takich uchybień Sąd nie stwierdził. Również Skarżący oprócz gołosłownych zarzutów nie wskazał żadnych przeciwdowodów czy konkretnych wniosków dowodowych na obalenie ustaleń organów.

Zatem zdaniem tut. Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wszystkie fakty, które miały istotne znaczenie, zostały przez organy prawidłowo ustalone i rozważone w sposób niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy. Także ocena tych ustaleń dokonana przez organ nie może być uznana za niezgodną z prawem.

Konkludując należy stwierdzić, że organy nie naruszyły w rozpatrywanej sprawie przepisów prawa materialnego, a ponadto działały z poszanowaniem reguł postępowania. Organ odwoławczy wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, które okazały się bezzasadne.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.