Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1420/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2017 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu akt sprawy wynika, że decyzją Prezydenta O z dnia "[...]"r. na podstawie art. 106 ust. 1, art. 54 ust. 1, art. 55, art. 56 pkt 2, art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016r. poz. 930 ze zm., dalej jako: u.p.s.) orzeczono o skierowaniu J Z do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w O. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawca jest osobą przewlekle chorą, wymagającą - zgodnie z treścią zaświadczenia lekarskiego - umieszczenia go w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Wskazano, że wnioskodawca wyraził zgodę na umieszczenie go w domu pomocy społecznej oraz na ponoszenie opłat z tego tytułu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła R S - córka wnioskodawcy, zarzucając naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, który skutkował niewłaściwym zastosowaniem u.p.s. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wskazała, że organ nie przesłuchał stron postępowania w kwestii zasadności wniosku będącego przedmiotem postępowania, nie poddał krytycznej analizie opinii wydanej przez lekarza rodzinnego, pomijającej okoliczność choroby alkoholowej J Z. Podniosła ponadto, że stan zdrowia wnioskodawcy uległ znacznej poprawie i nie wymaga on już całodobowej opieki. Opuścił Zakład Opiekuńczo-Leczniczy i samodzielnie zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu, a pobierana przez niego emerytura jest na tyle wysoka, że pozwala mu na zaspokojenie potrzeb. Zarzuciła, że zaświadczenie lekarskie wymaga weryfikacji, gdyż wskazuje na nieistniejący w chwili wydania decyzji stan faktyczny i zostało wydane najprawdopodobniej bez badania J Z, wyłącznie na podstawie niepełnej, pomijającej chorobę alkoholową wnioskodawcy, dokumentacji medycznej. Odwołująca się podniosła również, że przed wydaniem decyzji nie została poinformowana o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie, co uniemożliwiło jej złożenie wniosku o uzupełnienie materiału dowodowego i miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało pominięciem przy wydaniu decyzji istotnych okoliczności w sprawie, dotyczących stanu zdrowia i stanu majątkowego J Z. Zarzuciła, że nie miała możliwości wykazania braku konieczności umieszczenia J Z w domu pomocy społecznej. Wywiodła, że J Z jest zdolny do samodzielnej egzystencji i potrzebuje aktywności fizycznej oraz zaprzestania spożywania alkoholu. Zatem skierowano do domu pomocy społecznej osobę, która nie spełnia kryteriów określonych w przepisach u.p.s. Dodatkowo zarzuciła, że domu pomocy społecznej, do którego został skierowany wnioskodawca jest placówką przeznaczoną dla osób przewlekle somatycznie chorych oraz osób w podeszłym wieku, a J Z nie spełnia tych kryteriów. Mógłby zostać skierowany do tańszego domu pomocy społecznej, w którym za pobyt mógłby płacić z własnych środków.

Decyzją z dnia "[...]"r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że regulacja zawarta w art. 54 ust. 1 u.p.s. nie jest oparta na tzw. uznaniu administracyjnym. Zatem organowi nie pozostawiono swobody w wyborze rozstrzygnięcia i jest on zobligowany do skierowania danej osoby do domu opieki społecznej danego typu w każdym przypadku, gdy po stronie takiej osoby zaistnieją wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W świetle tego przepisu powstanie prawa do skierowania do domu opieki społecznej uwarunkowane jest ustaleniem, że dana osoba wymaga całodobowej opieki z powodu wieku lub niepełnosprawności, nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych. Podniesiono, że wnioskodawca ma "[...]" lat, utrzymuje się z emerytury wypłacanej przez ZUS, jest osobą przewlekle chorą i przebywa w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Podano, że z zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej wynika, iż J Z wymaga ze względu na stan zdrowia stale całodobowej opieki oraz wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Podano, że rodzina nie jest w stanie zapewnić wnioskodawcy całodobowej opieki, zaś pomoc w formie usług opiekuńczych w wymiarze 8 godzin dziennie jest niewystarczająca. Wskazano, że J Z złożył oświadczenie o stanie majątkowym oraz wyraził zgodę na ponoszenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Podniesiono, że dokonując oceny czy pomoc w postaci usług opiekuńczych jest wystarczająca, konieczne jest wskazanie w zaświadczeniu lekarskim, że taka forma pomocy jest adekwatna ze wskazaniem wymiaru i zakresu tej pomocy. Wskazano, że ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego wprost wynika, że wnioskodawca wymaga stale całodobowej opieki oraz wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej. W związku z tym stwierdzono, że J Z spełnia wszystkie wymogi do skierowania do domu pomocy społecznej, o których mowa w art. 54 ust. 1 u.p.s. i skierowanie go do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej jest uzasadnione. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu wyjaśniono, że wprawdzie trafny jest zarzut dotyczący braku poinformowania strony przed wydaniem decyzji o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a., ale uchybienie to nie miało wpływu na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odwołująca podniosła bowiem, że pozbawiono ją możliwości wykazania braku konieczności umieszczenia J Z w domu pomocy społecznej, lecz argumenty zawarte w odwołaniu - mające na to wskazywać - są chybione. Wskazano, że w sprawach dotyczących skierowania osoby wymagającej opieki do domu pomocy społecznej rozstrzygające co do zasady jest zaświadczenie lekarskie stwierdzające taką konieczność. Podniesiono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wystawione zaświadczenie lekarskie jest niewiarygodne, a odwołująca się nie przedstawiła na te okoliczność żadnych dowodów. Wyjaśniono przy tym, że fakt, że wnioskodawca cierpi na zespół uzależnienia alkoholowego wynika ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej i twierdzenie, że zaświadczenie lekarskie zostało wydane z pominięciem tej okoliczności nie znajduje uzasadnienia. Także twierdzenia skarżącej o poprawie stanu zdrowia J Z oraz o samodzielnym zamieszkiwaniu nie znajdują oparcia w materiale dowodowym. Wskazano przy tym, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżąca od "[...]" lat nie utrzymuje z ojcem kontaktów, a w związku z tym trudno uznać, że przesłuchanie jej na okoliczność zasadności skierowania ojca mogłoby skutkować wydaniem innego rozstrzygnięcia. Podniesiono, że z odwołującą się został przeprowadzony wywiad środowiskowy, a zatem nie można przyjąć należy, że strona nie brała czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu.

Skargę na powyższą decyzję wniosła R S, zarzucając naruszenie:

- art 10 § 1 w zw. z art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewezwaniu strony i uniemożliwienie jej wzięcia czynnego udziału w postępowaniu oraz wypowiedzenia się co do zabranego materiału dowodowego w sprawie oraz złożenia dodatkowych wniosków dowodowych na okoliczność braku podstaw skierowania wnioskodawcy do domu pomocy społecznej;

- art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów Konstytucji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem skarżąca bez swojej winy została pozbawiona udziału w toczącym się postępowaniu, nie została poinformowana o okolicznościach faktycznych mogących mieć wpływ na jej sytuację prawną, uniemożliwiono jej składanie wniosków dowodowych, nie została zapoznana zebranym materiałem w spawie i nie mogła się co do niego wypowiedzieć, nie mogła wnieść o jego uzupełnienie w tym nie mogła przedstawić dowodów, a o toczącym się postępowaniu w zasadzie dowiedziała się dopiero z decyzji;

- art. 145 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie stronie złożenia dodatkowych wniosków dowodowych, a zaskarżona decyzja została wydana niemalże natychmiast po przekazaniu akt, uniemożliwiając skarżącej przeprowadzenie jakichkolwiek dodatkowych dowodów;

- art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego polegającego na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zaniechania przeprowadzenia dowodów istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy tj. zawnioskowanych przez stronę dowodów: z opinii biegłych lekarzy, przesłuchania stron, przedwczesne zakończenie postępowania, pominięcie dowodów zgromadzonych w sprawie;

- art. 2 Konstytucji oraz art. 6 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie oczywistych naruszeń przepisów postępowania, w wyniku których skarżąca nie uczestniczyła w postępowaniu przed organem I instancji, co podważa zaufanie obywatela do państwa;

- art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepoinformowanie skarżącej o jej sytuacji faktycznej i prawnej oraz o konieczności podjęcia określonych działań (złożenia dalszych wniosków dowodowych lub przeprowadzenia dowodów we własnym zakresie zmierzających do zakwestionowania prawdziwości zaświadczenia lekarskiego będącego podstawą wydania decyzji, skoro organ II instancji pomimo wniosków złożonych przez stronę w tym przedmiocie nie zamierzał przeprowadzać dowodów);

- art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie za udowodnione okoliczności, że stan zdrowia wnioskodawcy wymaga umieszczenia go w domu pomocy społecznej, w sytuacji gdy nie został zgromadzony cały materiał dowodowy, a w szczególności pomimo nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz dokumentacji leczenia szpitalnego wnioskodawcy, a ustalenie to pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz poczynienie ustaleń nie mających pokrycia w zebranym materiale dowodowym np. że skarżąca nie kontaktuje się z wnioskodawcą od "[...]" lat;

- art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego przez uznanie za udowodnione okoliczności, co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się;

- art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie dowodów urzędowych - dokumentacji leczenia szpitalnego wnioskodawcy - i jego stanu zdrowia w chwili wypisu ze szpitala;

- art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, lecz poprzestanie na dowodach pośrednich, tj. wywiadzie środowiskowym, który takiego dowodu nie zastępuje i na tej podstawie poczynienie ustaleń niezgodnych ze stanem faktycznym;

- art. 84 k.p.a. oraz art. 76 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w sytuacji, gdy prawidłowe ustalanie stanu faktycznego, a w szczególności ustalenie stanu zdrowia wnioskodawcy wymagało wiadomości specjalnych i poczynienie przez ten organ ustaleń w oparciu o zakwestionowane dowody, które pozostawały w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie (w tym dokumentacji leczenia szpitalnego wnioskodawcy);

- art. 106 ust. 1, art. 54 ust. 1, art. 55, art. 56 pkt 2, art. 59 ust. 1 u.p.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do sytuacji faktycznej, w której nie mają one zastosowania, a w szczególności skierowanie wnioskodawcy do domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy przepis ten nie znajduje zastosowania.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzuciła ponadto, że w chwili wydawania zaświadczenia lekarskiego wnioskodawca przebywał w zakładzie pielęgnacyjno - opiekuńczym którego nie opuszczał, a lekarz który wydał zaświadczenie nie odwiedzał wnioskodawcy w tej placówce. Ponadto zaświadczenie zostało wydane na kilka miesięcy przed wydaniem decyzji przez organy obu instancji i pomija ono okoliczność poprawy stanu zdrowia wnioskodawcy. Podniosła, że jest to to sprzeczne jest z załączonym przez nią do odwołania materiałem dowodowym. Zarzuciła, że nie jest zgodne z prawdą twierdzenie organu II instancji, że przedmiotowe zaświadczenie uwzględnia okoliczność choroby alkoholowej wnioskodawcy, gdyż w dokumencie tym brak jest wskazania że wnioskodawca cierpi na chorobę alkoholową. Okoliczność ta zdaniem skarżącej jest istotna, bowiem osoby dotknięte chorobą alkoholową mogą być kierowane do przystosowanych dla nich domów pomocy, a dom do którego został skierowany wnioskodawca nie należy do takich placówek. Wskazała ponadto, że nie została poinformowana przez organ II instancji o zgromadzeniu materiału dowodowego, co uniemożliwiło jej wypowiedzenie się o zebranym materiale dowodowym i nie pozwoliło na złożenie wniosku o jego uzupełnienie, w szczególności wniosku o przeprowadzenie dowodu z pisma procesowego wnioskodawcy w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Olsztynie, z którego jednoznacznie wynika, że, ze względu na znaczną poprawę stanu zdrowia tj. usamodzielenie się powoda w stopniu umożliwiającym opuszczenie placówki i zamieszkanie w wynajmowanym mieszkaniu powód zdecydował się cofnąć pozew. Skarżąca podniosła także, że nieprawdzie jest ustalenie organu, że od "[...]" lat nie utrzymuje kontaktu z wnioskodawcą, gdyż odwiedzała go w czasie pobytu w szpitalu i zasięgała informacji o jego stanie zdrowia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź tez procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. t.j. z 2016r. poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podnieść należy, że zgodnie z treścią art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Wydanie decyzji w tym trybie nakłada zatem na właściwy organ administracyjny obowiązek ustalenia, czy osoba, której wniosek dotyczy wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, czy osoba ta nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu oraz czy osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Przy czym regulacja art. 54 ust. 1 u.p.s. nakłada na organ obowiązek organów skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej wówczas, gdy po stronie tej osoby zaistnieją wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do tego rodzaju świadczenia pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie organ ustalił, że w odniesieniu do ojca skarżącej zostały spełnione powyższe przesłanki. Przy czym ustaleń tych organ dokonał w oparciu o przeprowadzone wywiady środowiskowe, złożone oświadczenia, a także zaświadczenie lekarskie. Zatem przeprowadzone postępowanie nie narusza reguł określonych w art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którymi organ powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, Nie budzi także zastrzeżeń uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnił podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie są natomiast zasadne zarzuty skargi kwestionujące powyższe ustalenia. Okoliczność, że skarżąca nie jest zadowolona z podjętego rozstrzygnięcia nie oznacza bowiem, że zostało ono podjęte niezgodnie z przepisami prawa. Wskazać należy, że ustalenia co do konieczności zapewnienia ojcu skarżącej całodobowej opieki zostało dokonane przed wszystkim w oparciu o zaświadczenie lekarskie. Przy czym skierowanie wnioskodawcy do domu pomocy społecznej wynika z faktu, ze takiej opieki nie jest mu w stanie zapewnić rodzina, w tym skarżąca, a usługi opiekuńcze w wymiarze 8 godzin dziennie są niewystarczające. Ponadto wskazać należy, że skarżąca zakwestionowała wiarygodność zaświadczenia lekarskiego, ale nie przedłożyła na tę okoliczność żadnych dowodów. Wyjaśnić przy tym należy, że nie jest słuszny zarzut, że lekarz wydający zaświadczenie nie wziął pod uwagę choroby alkoholowej jej ojca. Jak słusznie bowiem wskazało Kolegium okoliczność ta wynika z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy. Ponadto wskazać należy, że przepisy u.p.s. nie nakładają na organ pomocy społecznej wydający decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej obowiązku powoływania biegłego na okoliczność stanu zdrowia osoby kierowanej do takiego domu. Wystarczające zatem w tym zakresie jest orzeczenie lekarskie znajdujące się w aktach sprawy, którego prawdziwość nie została w żaden sposób podważona. Organ pomocy społecznej nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności oceny lekarza co do konieczności zapewnienia całodobowej opieki. Przy czym nawet jeśli - jak twierdzi skarżąca – stan zdrowia jej ojca uległ poprawie już po wydaniu decyzji przez organy, to nie oznacza, że przestały istnieć przesłanki skierowania go do domu pomocy społecznej. W tym kontekście nie ma zatem znaczenia powoływana przez skarżącą okoliczność cofnięcia przez wnioskodawcę pozwu o alimenty od skarżącej. Natomiast może budzić wątpliwości fakt kwestionowania przez skarżącą ustaleń organu co do jego stanu zdrowia jej ojca, skoro - jak sama podała w trakcie przeprowadzania z nią wywiadu środowiskowego (k. 19 akt administracyjnych) - nie utrzymuje z nim kontaktów od paru lat. Nie jest także zasadny zarzut skarżącej, że nie brała ona udziału w postępowaniu administracyjnym. W toku postępowania przeprowadzono z nią bowiem wywiad środowiskowy, a wydane decyzje zostały jej doręczone. Wprawdzie organ nie zawiadomił ją o zakończeniu postępowania i nie wyznaczył terminu na wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego, ale jak słusznie podało Kolegium nie miało to wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia, a Kolegium odniosło się do zarzutów skarżącej w uzasadnieniu swojej decyzji.

Podkreślić natomiast należy, że zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącą żadnych obowiązków, ani też nie daje jej żadnych uprawnień. W decyzji tej nie orzekano bowiem o kwestii odpłatności za pobyt wnioskodawcy w domu pomocy społecznej i o ewentualnym partycypowaniu skarżącej w tych kosztach. Przy czym wyjaśnić należy, że ewentualne obowiązki skarżącej w tym zakresie wynikają z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (obowiązek alimentacyjny), a nie z mocy decyzji o skierowaniu jej ojca do domu pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.