Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1668/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 1 pkt 5, art. 77 par. 1, art. 80, art. 106, art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 par. 3, art. 11, art. 12 par. 1 pkt 3, 42 par. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2010 r. sprawy ze skargi Rady Izby Notarialnej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu wniosku Rady Izby Notarialnej [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2010r., nr [...] o powołaniu G. H. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w N.

Rozstrzygnięcie organu zapadło na podstawie następujących ustaleń:

W dniu 22 kwietnia 2009 r. G. H., wykonująca zawód radcy prawnego, wystąpiła do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w N.

Rada Izby Notarialnej [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] lipca 2009r. negatywnie zaopiniowała wniosek G. H. o powołanie na stanowisko notariusza oraz o wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w N.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że kandydat nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Okoliczność, że wnioskodawczyni kilkakrotnie zlekceważyła obowiązek terminowego płacenia składek na samorząd radcowski i dopiero wskutek upomnienia uiściła je, świadczy, że zaistniała wątpliwość co do prawidłowego wypełniania przez kandydatkę obowiązków notariusza. Zdaniem Rady zaniedbania w wykonywaniu zawodu notariusza narażają interes społeczny i słuszny interes obywateli w rozumieniu art. 7 k.p.a. W uchwale nie zajęto stanowiska co do proponowanego lokalu, chociaż z dołączonego do niej protokołu lustracji wynikało, że lokal spełnia warunki do prowadzenia kancelarii notarialnej.

G. H. złożyła zażalenie na powyższą uchwałę do Krajowej Rady Notarialnej.

Krajowa Rada Notarialna uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. uchyliła zaskarżoną uchwałę i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Radzie Izby Notarialnej [...] (RIN). Uznała, że RIN nie zebrała i nie rozpatrzyła zebranego materiału dowodowego zgodnie z rygorami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."). Następnie organ I instancji nie uzasadnił uchwały zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Organ bowiem lakonicznie odniósł się do kwestii powołania kandydatki na notariusza, a pominął zupełnie sprawę wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

Rada Izby Notarialnej [...] uchwałą Nr [...]z dnia [...] listopada 2009 r. ponownie negatywnie zaopiniowała wniosek G. H. o powołanie na stanowisko notariusza oraz o wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w N. Organ ten podkreślił jeszcze raz, że kilkakrotne zlekceważenie terminowego płacenia składek na rzecz samorządu radcowskiego wskazuje, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Takie zachowanie wnioskodawczyni powoduje zdaniem RIN, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowego wykonywania obowiązków notariusza przez zainteresowaną. Nie charakteryzuje się bowiem cechami osobowościowymi, jak sumienność, obowiązkowość i rygorystyczne podejście do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, niezbędnymi do rzetelnego wykonywania zawodu notariusza. W tej sytuacji nie mają znaczenia inne ustalenia wskazujące, że kandydatka spełnia pozostałe kryteria niezbędne do powołania na stanowisko notariusza. Rada Izby Notarialnej [...] stwierdziła, że wobec negatywnej opinii wniosku zainteresowanej, nie ma znaczenia czy wskazany przez kandydatkę lokal jest odpowiedni i czy istnieje potrzeba utworzenia nowej kancelarii notarialnej w N. Oceny takiej można byłoby dokonać dopiero po pozytywnym zaopiniowaniu kandydatki. Jednocześnie RIN zauważyła potrzebę utworzenia dodatkowej kancelarii notarialnej w N., pod warunkiem zgłoszenia się kandydata spełniającego warunki do powołania na notariusza.

G. H. złożyła zażalenie na powyższą uchwałę do Krajowej Rady Notarialnej.

Krajowa Rada Notarialna uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę w części opiniującej negatywnie powołanie wnioskodawczyni na stanowisko notariusza oraz uchyliła rozstrzygnięcie w części odnoszącej się do opinii o wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej i wydała w tym zakresie pozytywną opinię. Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia i rozważania RIN co do spełniania przez kandydatkę kryteriów ustawowych niezbędnych do powołania na stanowisko notariusza. Natomiast nie podzielił poglądu RIN, że negatywna ocena kandydatki przesądza o negatywnym stanowisku co do oceny lokalu i siedziby proponowanej kancelarii notarialnej. Uznała, że skoro RIN stwierdziła, że istnieje potrzeba otwarcia nowej kancelarii notarialnej w N., to powinna w tym zakresie wydać pozytywną opinię. Z tego też względu Krajowa Rada Notarialna pozytywnie zaopiniowała kwestię siedziby kancelarii notarialnej w N.

G. H. w piśmie z dnia 4 marca 2010 r. oświadczyła, że nie wniosła skargi do sądu administracyjnego na powyższą uchwałę i podtrzymała wniosek (pismo zainteresowanej, k. – 116–117 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Minister Sprawiedliwości powołał G. H. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w N.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości uznał za bezsporny fakt, iż kandydatka wykonując zawód radcy prawnego od dnia 22 sierpnia 1990 r. spełniła warunki wymienione w art. 11 pkt 1-3, 7 oraz art. 12 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm., dalej: "Pr.not."). Minister Sprawiedliwości wskazał, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na weryfikowanie w jakiejkolwiek formie, przygotowania merytorycznego do zawodu notariusza osoby spełniającej warunki przewidziane w ustawie – Prawo o notariacie. Zdaniem organu wnioskodawczyni w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego posiada przymiot nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Co do przymiotu nieskazitelnego charakteru kandydatki Minister podkreślił, że w ponad 20 – letniej pracy w charakterze radcy prawnego w odpowiedzialny sposób wywiązywała się ze swoich obowiązków, zajmowała się wieloma dziedzinami prawa, podnosząc w ten sposób swoje kwalifikacje; nie toczyło się wobec niej żadne postępowanie dyscyplinarne ani nie była karana dyscyplinarnie. Odnosząc się do przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, organ odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, podniósł, że ma ona służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu etycznego i zawodowego członka samorządu. Kryterium takie spełnia osoba, posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, postępowanie jej odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Ocena tej przesłanki ma charakter prognozy co do przyszłych zachowań kandydatki. Co do poziomu wiedzy zainteresowanej Minister Sprawiedliwości zauważył, że wykonuje zawód radcy prawnego od ponad 20 lat i czyni to nienagannie. Cechy indywidualne wnioskodawczyni, jej postawa etyczno - moralna pozwalają na stwierdzenie spełniania nieskazitelności charakteru. Oceny powyższej nie zmienia okoliczność czterokrotnego upominania wnioskodawczyni przez organ samorządu radcowskiego z powodu zalegania ze składkami na jego rzecz: w maju 2000 i 2003 r. oraz maju i listopadzie 2007 r. Organy samorządu radcowskiego nie uznały, aby zaległość w 2007 r. kwoty 136 zł wymagała interwencji sądowej bądź dyscyplinarnej. Zdarzenie to więc miało charakter incydentalny i brak było przesłanek pozwalających na uznanie, że wnioskodawczyni bagatelizowała swoje obowiązki korporacyjne. Nie można zatem ze wskazanego powodu wywodzić, że zainteresowana nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Minister zauważył także, że przesłanka rękojmi ma charakter uznaniowy. Jednakże powinna być rozumiana identycznie jak przy powoływaniu, zatrudnianiu w innych zawodach prawniczych, skoro pragmatyki zawodowe wymagają od kandydatów także tego przymiotu.

Co do proponowanej siedziby kancelarii notarialnej w N., Minister Sprawiedliwości uznał, że rozważania są bezprzedmiotowe, skoro Krajowa Rada Notarialna pozytywnie zaopiniowała wniosek w tej części.

Rada Izby Notarialnej [...] wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 11 pkt 2 Pr.not. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż G. H. daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, choć w okresie 7 lat czterokrotnie zalegała ze składkami na rzecz samorządu radcowskiego i okoliczności tej nie można traktować jako incydentalnej,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia kroków i nieprzeprowadzenia dowodów, które były niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w zakresie ustalenia czy rzeczywiście istnieje zapotrzebowanie na usługi notarialne w N., co spowodowało, że sprawa nie została w całości rozstrzygnięta,

- art. 104, 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które nie spełnia wymagań tego przepisu, co miało wpływ na treść decyzji.

Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy.

Powołaną wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, że kandydatka spełnia wymogi, z art. 11 Pr. not. w zw. z art. 12 § 1 pkt 3 Pr. not. Zatem nie mógł odmówić powołania zainteresowanej na stanowisko notariusza we wskazanej przez niego siedzibie, co wynika z kolei z art. 10 § 3 Pr. not.

Minister Sprawiedliwości ponownie podkreślił, że w świetle zebranych dowodów dotyczących postępowania kandydatki w życiu zawodowym, uzasadniona jest prognoza, że gwarantuje wnioskodawczyni prawidłowe wykonywanie zawodu w ramach innego samorządu prawniczego. Brak jest bowiem dowodów, aby w ponad 20 – letniej praktyce zawodowej w charakterze radcy prawnego swoim zachowaniem zainteresowana godziła w dobro klientów. Zarówno organy samorządu notarialnego, jak i Minister posiadali uprawnienie, na mocy art. 11 pkt 2 Pr. not., wglądu do akt osobowych kandydatki. Skoro zainteresowana przez ponad 20 lat pracy radcy prawnego wykonywała ją nienagannie, posiada szeroką wiedzę, to daje gwarancję zapewnienia prawidłowego standardu merytorycznego wykonywania zawodu notariusza. Fakt nagannego nieterminowego płacenia składek korporacyjnych w latach: 2000 – 2003 i 2007 nie może przesądzić, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Zdarzenia te miały charakter jednostkowy, skoro zdarzyły się dość dawno przed wydaniem omawianej decyzji i zostały uregulowane przez zainteresowaną. Organ podkreślił, że w ustawach – pragmatykach zawodów: sędziego, prokuratora, notariusza, adwokata, radcy prawnego, wymagających od kandydatów posiadania nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania danego zawodu, tak samo rozumiane są te pojęcia, a tym samym stawiane są kandydatom takie same wysokie wymagania.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił stanowiska naruszenia przepisów postępowania, gdyż przed wydaniem decyzji rozważył argumenty RIN, co znalazło odzwierciedlenie w decyzji. Jednakże, co podkreślił, to do niego należy wybór notariuszy spośród kandydatów, a decyzja ma charakter uznaniowy. Minister wskazał także, iż brak jest przeciwwskazań do utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej w N. Obowiązkiem Ministra bowiem jest zabezpieczenie obywatelom swobodnego dostępu do czynności notarialnych i możliwości wyboru kancelarii notarialnej, przez co realizuje interes społeczny. Podkreślił, że co do siedziby kancelarii notarialnej podzielił stanowisko Krajowej Rady Notarialnej.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości wniosła Rada Izby Notarialnej [...]. Zarzuty skargi obejmowały naruszenie:

a) przepisów postępowania:

- art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa,

- art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niewyłączenie z orzekania pracownika organu administracyjnego, który brał udział w niższej (pierwszej) instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji,

- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przyjęcie dowolnych ustaleń faktycznych, opartych na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania wiarygodnych przyczyn oraz dowodów, z powodu których uznał, że na obszarze N. istnieje potrzeba lokalizacji kolejnej kancelarii notarialnej;

b) prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 11 pkt 2 Pr. not., poprzez przyjęcie, że G. H. spełnia przesłankę powołania na notariusza, jaką jest "nieskazitelność charakteru" i będące tego skutkiem powołanie na stanowisko notariusza osoby, która nie spełnia wszystkich prawem przewidzianych przesłanek, warunkujących możliwość nabycia uprawnień do wykonywania zawodu notariusza;

- art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 11 pkt 2 Pr. not., poprzez dopuszczenie do wykonywania "zawodu zaufania publicznego" osoby, która nie spełnia przesłanki "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu",

- art. 10 Pr. not. w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. Nr 42, poz. 188) poprzez przyjęcie, że na obszarze N. istnieją niezaspokojone potrzeby na usługi notarialne i będące tego skutkiem nieuzasadnione wyznaczenie siedziby kolejnej kancelarii notarialnej w tym mieście.

Wskazując na powyższe zarzuty Rada Izby Notarialnej [...] wniosła o uchylenie w całości decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2010 r.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zarówno decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2010 r., jak i decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. wydana wskutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostały sporządzone i podpisane przez tego samego pracownika organu administracji, działającego z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości. Obie decyzje podpisał Podsekretarz Stanu Z. W. Zdaniem skarżącej stanowiło to naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

W odniesieniu do kwestii merytorycznych skarżąca ponownie zakwestionowała ocenę Ministra Sprawiedliwości, co do spełnienia przez kandydatkę "przesłanki rękojmiowej" i "nieskazitelności charakteru", wymaganych przez Prawo o notariacie. Organ, dokonując oceny wnioskodawczyni według art. 11 pkt 2 Pr.not. błędnie przyjął, że niepłacenie składek na rzecz samorządu radcowskiego w latach 2000-2003 i 2007 r. miało charakter wyjątkowy, choć przyznał, że zachowanie to było naganne. W konsekwencji uznał, że okoliczność ta nie miała wpływu na całościową ocenę osoby zainteresowanej. Zdaniem skarżącej RIN opisane zachowanie kandydatki było normą w jej zachowaniu, a przy tym dotyczyło podstawowych obowiązków wobec samorządu. Minister nie mógł w tak łagodny sposób ocenić powyższego zachowania G. H. w kontekście obowiązków notariusza jako płatnika danin publicznych oraz osoby zaufania publicznego. Ponadto RIN uważała, że nie można przypisać przymiotu nieskazitelności charakteru osobie, która nie wywiązuje się z podstawowych zobowiązań wobec korporacji.

Podniosła także, że Minister Sprawiedliwości naruszył przepisy postępowania w zakresie wyznaczenia lokalizacji kancelarii. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. powinien ponownie rozstrzygnąć sprawę i w tym zakresie. Z obu kwestionowanych decyzji nie wynika, aby w ogóle było prowadzone postępowanie dowodowe w kwestii lokalizacji kancelarii notarialnej w N. Organ także nie rozważał kwestii zapotrzebowania na usługi notarialne w tej miejscowości, danych statystycznych co do liczby i specyfiki czynności notarialnych, stanowiących podstawę ustalenia dostępności usług notarialnych.

Ponadto skarżąca zauważyła, że Minister także powinien brać pod uwagę interes osób korzystających z usług osób wykonujących zawód zaufania publicznego. Klienci muszą bowiem mieć przekonanie o wysokim standardzie etycznym i merytorycznym usługodawców. Wobec kandydatki istnieją zastrzeżenia etyczne i merytoryczne.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

Uczestniczka postępowania G. H. w piśmie z dnia 4 października 2010 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 6 października 2010 r.) oraz na rozprawie w dniu 28 października 2010 r. wnosiła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrolując zaskarżoną decyzję w sposób określony w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), to jest z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tego aktu, należy stwierdzić, że skarga Rady Izby Notarialnej [...] nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., które mogłoby stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, sąd nie podziela stanowiska skarżącej, iż wydanie obu decyzji przez tego samego, upoważnionego Podsekretarza Stanu stanowiło naruszenie wyżej powołanego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie siedmiu sędziów z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09 stanął na stanowisku, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję ministra w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Skład orzekający podziela w pełni to stanowisko. Niezależnie od tego, na podstawie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." sąd jest związany stanowiskiem zajętym w uchwale przez NSA.

Z kolei rozpatrując pozostałe zarzuty, należy stwierdzić, że podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły art. 10, art. 11 pkt 1-3 i 7, art. 12 § 1 pkt 3 Pr. not. W świetle powyższych uregulowań organem powołującym na stanowisko notariusza i wyznaczającym siedzibę jego kancelarii jest Minister Sprawiedliwości. Decyzja wydawana jest na wniosek osoby zainteresowanej po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej.

Przepis art. 11 Pr. not. precyzuje wymogi, jakie powinien spełniać kandydat na notariusza. Jednocześnie osoby, wymienione w art. 12 § 1 ww. ustawy są zwolnione od wykazania przesłanki przewidzianej w art. 11 pkt 4, 5, 6 tego aktu. Decyzja wydawana przez Ministra Sprawiedliwości jest decyzją uznaniową z tym, że zgodnie z art. 10 § 3 Pr. not. może on odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy.

Przed podjęciem decyzji organ jest prawnie zobowiązany do zasięgnięcia opinii organu samorządu notarialnego (art. 106 k.p.a.), z tym, że stanowisko opiniującego nie jest dla Ministra Sprawiedliwości wiążące.

W niniejszej sprawie, orzekając w sprawie wniosku G. H. organ nie naruszył wskazanych wyżej przepisów ustawy - Prawo o notariacie. Wydana zaś przez niego decyzja zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Tak więc nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Również uzasadnienie decyzji jest zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu jest obszerne, wyczerpujące i rozpatrujące wszystkie zarzuty skarżącej. Organ na poparcie swojego stanowiska przytoczył orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Bezsporne jest w sprawie, że G. H., wykonując nieprzerwanie od 1990 r. zawód radcy prawnego spełnia wymagania określone w art. 11 w związku z art. 12 § 1 pkt 3 Pr. not. Mimo że okoliczność niedostatecznego stopnia wiedzy wymaganej przy wykonywaniu zawodu notariusza nie była wprost artykułowana przez skarżącą, to należy zauważyć, że poddano wnioskodawczynię egzaminowi sprawdzającemu. Do takiej bowiem formy sprowadziła się rozmowa kwalifikacyjna z wnioskodawczynią, która miała miejsce w siedzibie Rady w dniu 6 lipca 2009 r. (k-34 akt administracyjnych). rozmowie braku Ustawa – Prawo o notariacie nie przewiduje żadnego egzaminu sprawdzającego, któremu zobowiązany byłby poddać się kandydat na notariusza, co potwierdza wskazane przez Ministra Sprawiedliwości orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sąd także uznał, że trafnie przyjął Minister Sprawiedliwości, że kandydatka jest nieskazitelnego charakteru oraz daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Wnioskodawczyni w swej wieloletniej pracy w charakterze radcy prawnego wykazała się szeroką wiedzą i znajomością różnych dziedzin prawa, czego skarżąca w zasadzie nie kwestionowała. Posiada pozytywną opinię z Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (k-26 akt administracyjnych), firm, z którymi współpracowała: N. E. C., Z. [...] , Spółki z o.o. z siedzibą w O. (k. – 18-20 akt administracyjnych). Nie toczyło się przeciwko niej żadne postępowanie dyscyplinarne, wyjaśniające ani nie postawiono jej zarzutu naruszenia zasad etyki zawodowej ani niewywiązywania się z obowiązków wobec korporacji zawodowej. W tym stanie rzeczy jej cechy charakteru jak i nienaganny przebieg całej pracy zawodowej sprawiają, że jest osobą wiarygodną i brak jest jakichkolwiek przeciwwskazań, aby wykonywał zawód notariusza.

W rozpoznawanej sprawie Rada zakwestionowała dokonaną przez Ministra wykładnię art. 11 pkt 2 Pr. not. dotyczącą, zarówno nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, polegającą na przyjęciu, iż przesłanka ta obejmuje zespół cech składający się na "odpowiedni poziom etyczny", a którego kandydatka nie spełnia.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej.

Pojęcia nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, o której stanowi art. 11 pkt 2 Pr. not. nie są zdefiniowane w tej ustawie.

Przez pojęcie nieskazitelności charakteru należy rozumieć całokształt cech indywidualnych, zdarzeń i okoliczności składających się na wizerunek notariusza jako osoby zaufania publicznego (podobnie sędziego, prokuratora, radcy prawnego, adwokata). Nie bez znaczenia dla ukazania tego wizerunku są fakty i zdarzenia ze sfery życia pozazawodowego, które podważałyby pozytywną ocenę postawy moralno-etycznej, naganne z punktu widzenia opinii publicznej, zasługujące na powszechne potępienie, uznane jako uchybienie godności nie zawsze skutkujące odpowiedzialnością dyscyplinarną, przy czym koniecznym jest przeprowadzenie linii demarkacyjnej pomiędzy sferą życia prywatnego i rodzinnego z życiem osobistym podlegającej ochronie zgodnie z art. 47 Konstytucji RP, a niewłaściwym zachowaniem i postawą względem innych osób świadczących o lekceważeniu norm moralnych i społecznych oraz zasad współżycia społecznego (tak: NSA w Warszawie w wyroku z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 1131/99, LEX nr 46696).

Natomiast co do rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, należy przyjąć, że daje ją osoba posiadająca zweryfikowaną w przewidzianym prawem trybie wiedzę, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie dotyczące tak sfery zawodowej, jak też prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Taka interpretacja zakresu pojęcia "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" nie budzi zastrzeżeń i wielokrotnie była wskazywana w orzecznictwie (tak: wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 października 2007 r. sygn. VI SA/Wa 1405/07, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. II GSK 302/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2007 r., sygn. VI SA/Wa 2193/06, wyrok NSA z dnia 14 lutego 2007 r. sygn. II GSK 294/06). Uznanie, że dana osoba daje rękojmię powinno opierać się na rozważeniu całokształtu jej cech, jak również jej postępowania w życiu zawodowym i osobistym, odnoszących się do okoliczności stanowiących prognozę co do należytego wykonywania obowiązków notariusza jako zawodu zaufania publicznego (tak: wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. II GSK 182/07). Zatem ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań wnioskodawcy, co do których nie można wywnioskowywać inaczej, niż z prezentowanej przez kandydata na notariusza postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jego postępowania, zwłaszcza oceny wykonywania dotychczasowego zawodu prawniczego.

Spełnienie warunku rękojmi nie jest oceniane w skali punktowej, czy stopniowej. Kandydat na notariusza albo daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, albo takiej rękojmi nie daje. Należy przyjąć, że w stosunku do osoby, która nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy istnieje domniemanie, że osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przydatność kandydata do zawodu notariusza powinna być oceniona na podstawie jego dotychczasowego postępowania, mogącego świadczyć o poziomie umiejętności prawniczych i gwarantującego prawidłowe, rzetelne wykonywanie obowiązków zawodowych w ramach kancelarii notarialnej. Obiektywnie sprawdzone umiejętności zawodowe w powiązaniu z nienagannym przebiegiem dotychczasowej pracy dają, zdaniem Sądu, wystarczające podstawy do przyjęcia, że dana osoba gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu także w ramach innej korporacji prawniczej.

W rozpoznawanej sprawie wnioskujący o powołanie na stanowisko notariusza wykonywał zawód radcy prawnego, w związku z czym spełniał wymogi określone w art. 11 pkt 1-3 i art. 12 § 1 pkt 3 Pr. not., w tym wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Jednocześnie ustawodawca przyjął, że osoby, które ukończyły inną aplikację prawniczą i pracowały w zawodzie dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Osoby te posiadają bowiem niezbędną wiedzę i doświadczenie do wykonywania zawodu notariusza i dlatego, przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w art. 11- 13 Pr. not., mogą ubiegać się o powołanie na to stanowisko. Rękojmię należytego wykonywania zawodu notariusza należy więc oceniać przez pryzmat rękojmi dotychczas wykonywanego zawodu, w tym przypadku zawodu radcy prawnego (tak wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. II GSK 277/07).

Wobec powyższego zaleganie ze składkami na rzecz samorządu radcowskiego w latach: 2000, 2003 i 2007 nie może świadczyć, iż kandydatka nie spełnia przesłanki z art. 11 pkt 2 Pr. not. Sąd podzielił stanowisko Ministra, że niepłacenie składek było nagannym zachowaniem kandydatki, ale o charakterze wyjątkowym, a nie notorycznym i rażącym (jak przyjmuje skarżąca). Przede wszystkim skarżąca nieprawidłowo przyjęła, że nieuszczanie składek obejmowało okres 2000 – 2003, podczas gdy brak ich zapłaty był w 2000 i 2003 roku (k.- 39 i 40 akt administracyjnych). Z kolei co do roku 2007, wskutek wezwania z maja 2007 r. (k.- 38 akt administracyjnych) dotyczącego kwoty 272 zł, wnioskodawczyni w czerwcu 2007 r. wpłaciła kwotę 408 zł (historia wpłat, k-34 akt administracyjnych), a na skutek wezwania z 15 listopada 2007 r., opiewającego na kwotę 272 zł, taką kwotę zapłaciła w grudniu 2007 r. (k- 37 i 34 akt administracyjnych). Z historii wpłat ze stycznia 2008 r. wynikało, że niedopłata wynosiła 136 zł (k. -34 akt administracyjnych). Zaległość ta także została zapłacona przez wnioskodawczynię (bezsporne). Ponadto nie było kwestionowane, że opisane należności wnioskodawczyni regulowała niezwłocznie po wezwaniu przez organy samorządu. Kandydatka wskazywała powody, dla których mogły powstać te zaległości. Jednocześnie skarżąca nie kwestionowała podnoszonej przez G. H. okoliczności, że nie miała zaległości w zobowiązaniach publicznoprawnych: podatkach, należnościach na rzecz ZUS. Zatem z powyższych względów, jak i z porównania długości okresów zalegania ze składkami z okresem wykonywania zawodu przez wnioskodawczynię, prawidłowe było stanowisko Ministra. Jednocześnie, co podkreślił organ, z opisywanego tytułu organy samorządu radcowskiego nie podjęły wobec wnioskodawczyni żadnych czynności, jak postępowanie wyjaśniające, dyscyplinarne czy w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych. Oznaczało to więc, że i organy samorządu radcowskiego nie traktowały zalegania ze składkami jako rażącego naruszenia obowiązków członka samorządu przez kandydatkę (por.: wyrok NSA z dnia 18 października 2007r., sygn. akt II GSK 182/07 i z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt II GSK 116/07).

Sąd podziela stanowisko organu, iż notariusze jako osoby wykonujące zawód zaufania publicznego powinni prezentować wysoki standard etyczny i merytoryczny, a kandydat posiadając szeroką wiedzę i doświadczenie zawodowe daje gwarancje zapewnienia tych standardów.

Sąd nie uważa, aby ocena rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza oparta na powyższych kryteriach wykraczała poza granice uznania administracyjnego.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego i obowiązkiem organu jest dokładne zbadanie i rozważenie okoliczności indywidualnych danej sprawy w celu jej prawidłowego rozwiązania. Organ mając możliwość wyboru rozstrzygnięcia powinien wybrać rozstrzygnięcie optymalne uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Ustawodawca przewidział obowiązek zasięgnięcia opinii o wniosku, udzielanej przez właściwą radę izby notarialnej, jednakże opinia ta nie ma charakteru wiążącego.

W działaniu Ministra Sprawiedliwości, wydającego decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Organ wyjaśnił w sposób prawidłowy przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest prawidłowa. Dokonując oceny kandydatki organ oparł się na wszystkich dowodach zebranych w toku postępowania, w tym: opinii Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O., a także negatywnej opinii Rady Izby Notarialnej [...].

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości wyznaczając siedzibę kancelarii notarialnej w N. (zgodnie z wnioskiem kandydatki na notariusza) nie wykroczył poza granice swobody uznania administracyjnego. Lokal wyznaczonej siedziby kancelarii notarialnej spełnia wymogi niezbędne dla funkcjonowania kancelarii notarialnej (potwierdziła to lustracja lokalu, k-35 akt administracyjnych). Natomiast co do siedziby kancelarii notarialnej organy samorządu notarialnego obu szczebli (uchwała RIN [...] z dnia [...] listopada 2009 r., k.-.72 akt administracyjnych, uchwała KRN z dnia [...] grudnia 2009 r., k.- 107 -110 akt administracyjnych) zajęły stanowisko, że koniecznym jest utworzenie nowej kancelarii notarialnej w N. Rada Izby Notarialnej jedynie nie widziała możliwości utworzenia kancelarii przez wnioskodawczynię jako niespełniającej wymagań stawianych kandydatom na notariusza. Skoro więc kwestia potrzeby utworzenia nowej kancelarii notarialnej w N. była bezsporna, Minister nie musiał przeprowadzać szczegółowego postępowania wyjaśniającego. Stanowisko skarżącej co siedziby kancelarii, zaprezentowane w skardze, wydaje się być kontynuacją argumentacji zaprezentowanej w powoływanej uchwale RIN z dnia [...] listopada 2009 r., a zakwestionowanej przez KRN w uchwale z dnia [...] grudnia 2009 r.

Co do naruszenia w ten sposób § 11 pkt 4 powołanego rozporządzenia (Minister ustala plan siedzib kancelarii notarialnych), w ocenie Sądu nie znajduje ten zapis umocowania w Prawie o notariacie. W żadnym z przepisów Prawa o notariacie nie ma takiego uprawnienia dla Ministra Sprawiedliwości.

Należy bowiem zauważyć, że nadzór Ministra Sprawiedliwości nad notariatem, w tym nad działalnością notariuszy, jest nadzorem prawnym. Oznacza to, że zarówno zakres, przedmiot i kryteria nadzoru, jak i przede wszystkim formy nadzoru są ściśle określone przez ustawy. W związku z tym i z konstytucyjną zasadą działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) należy przyjąć, że Minister Sprawiedliwości może podejmować w stosunku do notariatu wyłącznie te czynności prawne, do których uprawniają wyraźnie przepisy ustawowe (tak: wyrok SN z 11 maja 2000 r., sygn. akt III RN 117/99, OSNP 2001, z. 5, poz. 180). W wyroku tym Sąd Najwyższy podniósł również, że poważną wątpliwość budzi także zgodność z art. 92 Konstytucji zawartego w art. 42 § 2 Prawa o notariacie upoważnienia dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego przez to, że przepis upoważniający nie określa wytycznych co treści aktu. Przepis ten do chwili obecnej nie uległ zmianie.

Ponadto biorąc pod uwagę obecne unormowania omawianej ustawy, § 11 pkt 4 rozporządzenia jest sprzeczny z art. 10 § 3 Pr. not. stanowiącym, że nie można powołać na notariusza jedynie osoby nie spełniającej wymogów z art. 11-13 Pr. not. Natomiast w myśl art. 10 § 1 Pr. not. elementem niezbędnym decyzji Ministra Sprawiedliwości jest nie tylko powołanie na stanowisko notariusza, ale i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej.

Sąd ocenia, że zgłoszone przez Radę zarzuty naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, również w powiązaniu z art.17 ust. 1 Konstytucji RP są niezasadne. Bogate orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego przytoczone przez Ministra Sprawiedliwości wskazują, że rozstrzygnięcie Ministra było zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującego w tym zakresie.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 marca 2008 r., sygn akt K 4/07 (Dz. U. Nr 57, poz. 348) stwierdził, że "zadaniem ustawodawcy (i przedmiotem jego odpowiedzialności) jest określenie optymalnego w danej sytuacji modelu przygotowania i wykonywania zawodu prawnika. Przyjęte rozwiązania cechować musi koherencja, równe traktowanie osób wykonujących poszczególne zawody prawnicze lub aspirujących do ich wykonywania(...)".

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.