Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 273/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody z dnia 28 grudnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego K. P. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta Krakowski decyzją z dnia 31 marca 2020 r. znak: [...] działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 104 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku K. P. działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik L. P. odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] Kraków, stanowiącej według planu podziału nr [...] z dnia 28.08.2019 r., działkę nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy ustalono, że w dniu 5.12.1996 r. W. M. wystąpiła do Kierownika b. Urzędu Rejonowego w Krakowie z wnioskiem o zwrot działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków. Z treści orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia [...].1966 r. wynika, iż część parceli katastralnej l. kat. [...] o pow. 398 m2 b. gm. kat. [...] stanowiąca własność J. M., wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" oraz poszerzenie ulicy [...], zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową wydaną przez b. Zarząd Architektoniczno - Budowlany Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 31.10.1960 r. Niniejsze orzeczenie stało się ostateczne w dniu 16.05.1966 r. Za wywłaszczoną nieruchomość, orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia 15.06.1966 r. przyznano odszkodowanie za grunt w kwocie 1432,80 zł. Orzeczenie stało się ostateczne w dniu 4.07.1966 r. Jak wynika ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej, na podstawie wykazu zmian gruntowych nr ks. rob. [...] wywłaszczona część parceli l. kat. [...] wraz z innymi parcelami utworzyła działkę nr [...] obr. [...]. Na podstawie planu podziału [...], działka nr [...] obr. [...], została podzielona na działki: nr [...] o pow. 0,0739 ha i nr [...] o pow. 0,0469 ha, obr. [...]. Według planu podziału [...] działka nr [...] została podzielona na działki: nr [...] o pow. 0,0175 ha i nr [...] o pow. 0,0294 ha, obr. [...]. Następnie działka nr [...] obr. [...], operatem ewidencji gruntów nr [...] podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,0107 ha i nr [...] o pow. 0,0187 ha, obr. [...]. Zgodnie z wykazem zmian równoważników nr ks. rob. [...], działka nr [...] obr. [...], odpowiada działce nr [...] o pow. 0,0187 ha, poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków. Działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., na podstawie planu podziału nr [...], uległa podziałowi na działki: nr [...] o pow. 0,0025 ha i nr [...] o pow. 0,0162 ha, poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków.

Stosownie do postanowień przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłankami zwrotu nieruchomości są: po pierwsze wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; po drugie objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; po trzecie zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie.

W ocenie organu dokonane w sprawie ustalenia bez wątpienia dowodzą, że pierwsze dwie przesłanki zwrotu zostały spełnione, bowiem wnioskodawcy są spadkobiercami byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, której wywłaszczenie nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Dla stwierdzenia, czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona należało wprowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu, w świetle wskazanego wyżej przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W niniejszym postępowaniu dokonano oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia na podstawie następujących dowodów: orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia [...].1966 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, wniosku wywłaszczeniowego Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych Kraków Miasto III z dnia 22.12.1965 r., zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowo- odszkodowawczej Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 28.01.1966 r., zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia 31.10.1960 r.; odrysu mapy katastralnej [...], z granicami lokalizacji szczegółowej, planu sytuacyjnego z dnia 21.12.1963 r., pisma Urzędu Miasta Krakowa Biuro Planowania Przestrzennego z dnia 25.10.2018 r., archiwalnych zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu z 1970 r., 1975 r. i 2017 r., protokołów z rozpraw połączonych z oględzinami nieruchomości z dnia: 29.05.2018 r. i 09.07.2019 r.

Z powołanych powyżej dokumentów wynika, zdaniem organu, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 18.04.1966 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych Kraków - Miasto III między innymi część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0398 ha, b. gm. kat. [...], pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" oraz poszerzenie ul. [...], zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową, wydaną przez Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowalny Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 31.10.1960 r. Jak wynika z treści zawiadomienia Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 28.01.1966 r. o wszczęciu na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych Kraków - Miasto III, postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, przewidywane do wywłaszczenia nieruchomości położone w Krakowie gm. kat. [...], były niezbędne pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...] - etap". Zgodnie z protokołem z rozprawy wywłaszczeniowej, spisanym w dniach: 2 i 3 maja 1965 r. wywłaszczana nieruchomości porośnięta była żytem. Natomiast Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych Kraków - Miasto III, pismem z dnia 22.12.1965 r. zwróciła się do Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Urzędu Spraw Wewnętrznych, z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości położonych w gm. kat. [...], z przeznaczeniem pod budowę Osiedla [...] etap/ zgodnie z zaświadczeniem lokalizacyjnym z dnia 31.10.1960 r. Jak wynika z treści ww. zaświadczenia lokalizacyjnego, zatwierdza ono lokalizację szczegółową osiedla "[...]" na terenie położonym w Krakowie w dzielnicy "[...] na obszarze zaznaczonym linią koloru czerwonego. Wprawdzie ww. zaświadczenie ma nr [...], ale numer ten jest zapewne pomyłką pisarską, o czym świadczy data jego wydania 31.10.1960r. oraz widoczna "przebitka" powstała przy wykonywaniu odpisu. Organ wskazał, że w wyniku podjętych poszukiwań, w Archiwum Zakładowym Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, do akt sprawy pozyskano odrysy mapy katastralnej [...], z granicami lokalizacji szczegółowej Nr [...]. Jak wynika z analizy przedmiotowej mapy, granice lokalizacji szczegółowej zaznaczone są linią koloru czerwonego i obejmują teren przeznaczony pod realizację inwestycji związanej z budową osiedla mieszkaniowego "[...]" w Krakowie. Parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...] znajduje się w granicach terenu przeznaczonego pod realizację ww. inwestycji. W pozyskanych z Urzędu Miasta Krakowa, Referat Archiwum aktach wywłaszczeniowych Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Urząd Spraw Wewnętrznych odnaleziono załącznik graficzny - Plan sytuacyjny z dnia 21.12.1963 r. Plan ten obejmuje także parcelę l. kat. [...] b. gm. kat. [...]. Zgodnie z pismem Urzędu Miasta Krakowa Biuro Planowania Przestrzennego z dnia 25.10.2018 r. nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania w latach 1967 - 1977 r. podlegała ustaleniom obowiązującego Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa zatwierdzonego uchwałą Nr 117/VII/67 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 31.03.1967 r., gdzie znajdowała się w Terenie Arterii ruchu normalnego o szerokości 40,0 m w liniach regulacyjnych - C 19Kn II. Do akt postępowania Wydział Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w Krakowie, pozyskał także odbitki zdjęć lotniczych obrazujących teren wywłaszczonej działki wykonanych w latach: 1970, 1975 i 2017. Zdjęcia te, posiadają walor dokumentu, gdyż pochodzą ze zbiorów Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie. Widnieje na nich data ich wykonania oraz inne identyfikujące je dane. Fotografie opatrzone są pieczęcią, potwierdzającą ich zgodność z treścią materiału państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, którego organem prowadzącym jest Główny Geodeta Kraju. Na pieczęci widnieje także data wykonania kopii oraz podpis osoby reprezentującej ten organ. Na zdjęciu wykonanym w 1970 r. nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stanowi teren rozkopany, na którym widoczne są pryzmy piachu. Na fotografii z 1975 r., przedmiotowa nieruchomość stanowi teren zielony, na którym widoczny jest mały budynek. Przez działkę przebiega ciąg komunikacyjny w postaci chodnika. Natomiast na zdjęciu z 2017 r. część przedmiotowej nieruchomości zabudowana jest pawilonem handlowym, a pozostała część zagospodarowana jest jako parking samochodowy. Widoczny jest także ww. ciąg komunikacyjny oraz zabudowania powstałego osiedla mieszkaniowego.

W dniu 29.05.2018 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości. Granica południowa nie jest widoczna w terenie. Granica zachodnia biegnie po ogrodzeniu sąsiedniej nieruchomości. Pozostałe granice nie są widoczne w terenie. Na działce znajduje się pawilon usługowy (punkt Lotto) obity płytami (saiding). Budynek ma konstrukcję modułową. Przed budynkiem znajduje się podejście wykonane z kostki brukowej ograniczone krawężnikiem wraz z częścią chodnika stanowiącego pas drogowy ul. [...]. Działka objęta wnioskiem o zwrot, w części zajęta jest pod pas drogi publicznej ul. [...] (część chodnika). W części południowej ww. działka zagrodzona jest ogrodzeniem z siatki metalowej i użytkowana jest jako parking wraz z działką nr [...]. Na działce od strony zachodniej, w poprzek działki wylany jest asfalt będący nawierzchnią dawnego ciągu pieszego. Ww. parking, w części utwardzony jest drobnymi kamieniami. W dniu 9.07.2019 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości, podczas której geodeta uprawniony przeprowadził czynności związane z podziałem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] pół. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, z uwzględnieniem wydzielenia pasa drogowego ul. [...]. Przeprowadzone oględziny, potwierdziły, że stan zagospodarowania ww. nieruchomości nie uległ zmianie od rozprawy przeprowadzonej w dniu 29.05.2018 r.

Jak wynika z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w Krakowie z dnia 28.08.2017 r. na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, przedsiębiorstwo to nie posiada sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej. firma C pismem z dnia 07.09.2017 r. poinformował, że na wskazanej nieruchomości przebiega fragment izolowanej linii napowietrznej niskiego napięcia typu AsXSn, słup nN typu betonowy oraz izolowany przyłącz typu AsXSn do budynku znajdującego się na działce o nr [...]. W chwili obecnej urządzenia te, znajdują się w majątku firma C Zgodnie z pismem firma D z dnia 22.08.2017 r. na przedmiotowej działce, spółka nie posiada infrastruktury gazowej. Natomiast zgodnie z pismem firma E z dnia 16.08.2017 r. na działce nr [...] pół. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, przedsiębiorstwo nie posiada oraz nie eksploatuje żadnej infrastruktury ciepłowniczej. Zgodnie z pismem firma F. z dnia 25.08.2017 r. spółka ta nie posiada infrastruktury telekomunikacyjnej na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto Urząd Miasta Krakowa Wydział Skarbu Miasta pismem z dnia 11.04.2018 r. poinformował, że część działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, objęta jest umową dzierżawy z dnia 18.09.2001 r. zawartej z M. M. i R. S., prowadzącymi działalność gospodarczą pod firma "[...]" s.c., na cel handel. Z kolei pismem z dnia 23.04.2018 r. i 25.05.2018 r. Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie, poinformował, że działka będąca przedmiotem niniejszego postępowania, w części zajęta jest pod pas drogowy drogi publicznej (chodnik) ul. [...]. Przedmiotowa ulica, uchwałą nr 103 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 28.05.1986 r. "w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich" zaliczona została do dróg lokalnych miejskich. Obecnie posiada status drogi gminnej na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Starosta Krakowski, decyzją z dnia 23.12.2019 r. odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, stanowiącej według planu podziału nr [...] z dnia 28.08.2019 r., działkę nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków. W tym stanie rzeczy należy uznać, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa części parceli l. kat. [...] gm. kat. [...], została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia wskazanym w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 18.04.1966 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w Krakowie. Realizacja celu wywłaszczenia polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego, musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, co w przedmiotowej sprawie stwierdzono. Aktualny stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, wskazuje także na wykonanie w jej obszarze prac związanych z realizacją zaplanowanej inwestycji. Osiedle mieszkaniowe obejmuje, bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom (por. wyrok NSA z dnia 4.02.1999 r. IV SA 467/97, wyrok NSA z dnia 20.01.1999 r. IV SA 2033/96).

Od tej decyzji odwołanie złożył K. P. domagając się zwrotu nieruchomości.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 28 grudnia 2021 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej własność Gminy Kraków, oznaczonej jako część działki ewid. nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków - o projektowanym oznaczeniu jako działka ewid. nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków zgodnie z planem podziału z 28 sierpnia 2019 r. nr [...], na rzecz K. P..

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny ustalony zbieżnie z organem I instancji i na podstawie pozyskanego przez ten organ materiału dowodowego. Na tej podstawie Wojewoda stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala bezsprzecznie stwierdzić, że część działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, o projektowanym oznaczeniu jako działka nr [...], została zagospodarowana zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej, tj. pod elementy osiedla mieszkaniowego, a konkretnie pod jego typową i nieodzowną infrastrukturę w postaci fragmentu ciągu komunikacyjnego, punktu usługowego wraz z parkingiem oraz infrastruktury podziemnej. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze przedmiotu, realizacja celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje - oprócz realizacji budynków mieszkalnych - także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, urządzonej w postaci ciągów komunikacyjnych, terenów rekreacji i terenów zielonych, zaplecza technicznego, sklepów osiedlowych, garaży itp. (por. np. wyroki WSA: w Krakowie z 5 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 958/13; w Poznaniu z 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 158/11 i z 20 grudnia 2007 r., II SA/Po 648/07 oraz w Łodzi z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 37/11 i inne).

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł K. P. zarzucając naruszenie:

1/ art. 136 ust. 1 i 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia, i która zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie została zagospodarowana zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej, a co za tym idzie nigdy nie była niezbędna na ten cel, co miało wpływ na wynik sprawy,

2/ art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego - wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 K.p.a. obowiązkowi w tym zakresie - mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a, w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki do zwrotu na rzecz K. P. nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miejskiej Kraków, oznaczonej jako część działki ewid. nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że z mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia orzekania przez Sąd stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. W ocenie Sądu organy obu instancji nie przeprowadziły należycie postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji wydanych w sprawie decyzji.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, dalej: u.g.n.), zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1. u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości kształtuje nadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376), skutkiem którego art. 137 ust. 1 pkt 2 utracił moc z dniem 24 marca 2014 r. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wyroku tego wynika, że jeżeli nieruchomość objęta żądaniem zwrotu została wywłaszczona przed dniem 27 maja 1990 r., czyli datą komunalizacji z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa, którymi władały jednostki samorządu terytorialnego, zaś cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., czyli dniem wejścia w życie aktualnego brzmienia art. 137 ust. 1 u.g.n., nie można uznać, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Realizacja tego celu w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie ma w takiej sytuacji znaczenia, tj. nie jest istotne, czy realizację celu wywłaszczenia rozpoczęto w ciągu 7 lat od momentu, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna oraz czy zakończono ją w ciągu 10 lat od tego momentu. W świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w wypadku nieruchomości wywłaszczonych przed dniem 27 maja 1990 r. spełnienie kryteriów zbędności, wymienionych w art. 137 ust. 1 u.g.n. miałoby znaczenie wyłącznie wówczas, gdyby cel wywłaszczenia był realizowany dopiero po dniu 22 września 2004 r.

Z powyższego wynika, jak słusznie wskazują organy, że do przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zalicza się, po pierwsze, wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot, po drugie, objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej, tj. nieruchomości, w stosunku do której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze wywłaszczenia, po trzecie, zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n. Prawidłowo też wynika z zaskarżonej decyzji, że w sprawie spełnione zostały dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast co do przesłanki trzeciej, należy uwzględnić, że decyzją nr [...] z dnia 23 grudnia 2019 r. Starosta Krakowski orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...], m. Kraków, stanowiąca według planu podziału nr [...] z dnia 28.8.2019, działkę nr [...], na rzecz L. P. i K. P.. Decyzją tą orzeczono ostatecznie o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości w zakresie, w jakim zajęta jest ona pod drogę publiczną – ul. [...].

Przedmiotowa sprawa dotyczy pozostałej części terenu, stanowiącej część działki nr [...], a według planu podziału [...] z dnia 28.08.2019, działkę nr [...], której zwrotu organy odmówiły, bowiem uznały, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Celem tym bez wątpienia była budowa osiedla mieszkaniowego "[...]" w Krakowie. Sąd w pełni aprobuje przywołane w zaskarżonej decyzji poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury w postaci obiektów handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia, które są niezbędne dla mieszkańców (por. wyrok NSA z 4.2.1999, IV SA 467/97, wyrok NSA z 20.01.1999, IV SA 2033/96). Słusznie też wskazano, że realizacja celu wywłaszczenia polegająca na budowie osiedla mieszkaniowego, musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi. Rzecz jednak w tym, że w zaskarżonej decyzji nie wykazano, że istniejące na działce elementy infrastruktury powstały w związku z realizacją celu wywłaszczenia. Ustalenia w tym zakresie nie mogą być uznane za wystarczające.

Ustalono mianowicie, na podstawie pisma Tauron Dystrybucja S.A. z 7 września 2017 r. znak: [...], że na nieruchomości przebiega fragment izolowanej linii napowietrznej niskiego napięcia typu ASXSn, słup nN typu betonowy oraz izolowany przyłącz typu AsXSN do budynku znajdującego się na działce nr [...]. Z akt sprawy, ani z decyzji nie wynika jednak ani to, gdzie znajdują się te elementy infrastruktury, ani to, w jakim czasie zostały wybudowane, ani to, czy rzeczywiście wszystkie powstały w związku z realizacją celu wywłaszczenia. Z decyzji nie wynika równocześnie, czy w ocenie organów istnienie tego rodzaju infrastruktury na spornej części działki stanowi przeszkodę do jej potencjalnego zwrotu.

Ustalono też, że na spornej działce znajduje się fragment chodnika, pawilon usługowy z utwardzonym dojściem oraz teren utwardzony pełniący funkcję parkingu. Istnienie tych obiektów nie jest kwestionowane, jednak nie wyjaśniono, czy pozostają one w jakimkolwiek związku z ustalonym celem wywłaszczenia. Do tego konieczne było ustalenie przynajmniej przybliżonego czasu ich powstania, co organy próbowały ustalić na podstawie zdjęć lotniczych z 1970 r., 1975, 2017 r. W ocenie Sądu poczynione na tej podstawie ustalenia są niewystarczające.

Po pierwsze, brak w aktach stosownej nakładki na zdjęcia umożliwiającej ustalenie położenia spornej działki na terenie uwidocznionym na zdjęciach lotniczych. Po drugie, poczynione ustalenia, przy założeniu przybliżonych granic tej działki, nie dają jednoznacznych rezultatów. Bezspornie na zdjęciu z 1970 r. teren przedmiotowej nieruchomości stanowi część większego niezagospodarowanego i rozjeżdżonego terenu, z widocznymi pryzmami piachu. Co do fotografii z 1975 r. Wojewoda stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość stanowi teren zielony, na którym widoczny jest mały budynek oraz ciąg komunikacyjny w postaci chodnika. Zauważyć należy, że czarno-białe zdjęcie z 1975 r., w odróżnieniu do dwóch pozostałych, jest znacznie mniej wyraźne i mniej czytelne. Nie widać na nim szczegółowych elementów zagospodarowania. Wątpliwe są w szczególności ustalenia co do budynku. W istocie na terenie spornej działki widoczny jest obiekt, ale ze względu na jego niewyraźny kształt nie sposób przyjąć, czy jest on budynkiem, obiektem tymczasowym, czy obiektem innego rodzaju. Natomiast na zdjęciu z 2017 r., które jest kolorowe i czytelne, widać obiekt o większych gabarytach niż uwidoczniony na zdjęciu z 1975 r. Widać też na nim parking, którego na zdjęciu z 1975 r. nie było. Tym samym, w ocenie Sądu, nie poczyniono właściwych ustaleń co do czasu, w którym mogły powstać elementy infrastruktury osiedlowej, które w ocenie organu, miały realizować cel wywłaszczenia.

Sąd zauważa również, że organy nie oceniły wnikliwie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym np. treści pisma Biura Planowania Przestrzennego z 25 października 2018 r., z którego wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] obr. [...] od 17.04.1967 r. do 19.08.1977 r. podlegała ustaleniom Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr 117/VII/67 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 31 marca 1967 r. (Dz. U. Nr 9 z 17 kwietnia 1967 r., poz. 28), gdzie znajdowała się w Terenie Arterii ruchu normalnego o szerokości 40,0 m w liniach regulacyjnych – C 19KN II. Z przedłożonego wypisu wynika, że realizacja była przewidziana po 1970 roku, a co do zabudowy jednorodzinnej w obrębie proj. pasa drogowego wskazano "przeznaczona do śmierci technicznej" (k. 218-219). Nie ustalono jednoznacznie, czy całość spornego terenu, w tym teren znajdujący się faktycznie poza pasem drogowym, był objęty powyższymi postanowieniami Planu Ogólnego. Nie oceniono znaczenia przedłożonej przez Gminę Miejską Kraków umowy dzierżawy gruntu stanowiącego działkę nr [...] na potrzeby handlu (k. 181-182 ).

Podsumowując, organy nie wyjaśniły przekonująco, czy istniejące lub wcześniejsze zagospodarowanie terenu spornej części działki powstało w związku z realizacją celu wywłaszczenia, mając na względzie treść art. 137 ust. 1 u.g.n. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy przeprowadzą wnikliwe postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, z uwzględnieniem stanowiska Sądu.

W konsekwencji należało uchylić przedmiotową decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.