Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1536/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 3, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant st. sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych A. J. , Rektora - Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 maja 2010r. sygn. akt IV SA/Wr 31/10 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Rektora - Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu z dnia (...) czerwca 2008r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyjęcia do studium oficerskiego oddala skargi kasacyjne


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 31/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę A. J. na decyzję Rektora – Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu z dnia (...) czerwca 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyjęcia do studium oficerskiego stwierdził wydanie decyzji przez organ I i II instancji z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Decyzją Komisji Rekrutacyjnej Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu z dnia (...) kwietnia 2008 r. Nr (...) , wydaną z powołaniem się przepisy art. 124 ust. 6 i art. 126 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zwaną dalej ustawą o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, § 6 ust. 2 i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 66, poz. 614 ze zm.) oraz w granicach limitu przyjęć do Studium Oficerskiego w roku 2008 określonego decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr (...) z dnia (...) lutego 2008 r., na podstawie wyników postępowania kwalifikacyjnego odmówiono A. J. przyjęcia do 3-miesięcznego Studium Oficerskiego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, że zgodnie z zasadami rekrutacji na wskazaną wyżej uczelnię w 2008 r. i otrzymanym limitem miejsc, strona nie została przyjęta z powodu braku miejsc.

W odwołaniu od tej decyzji A. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyjęcie do 3-miesięcznego Studium Oficerskiego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu.

Zakwestionował prawidłowość przeprowadzonego postępowania rekrutacyjnego, zarzucając w szczególności:

– naruszenie przepisu art. 107 k.p.a., poprzez brak ustawowego elementu decyzji administracyjnej, jakim jest uzasadnienie faktyczne motywów rozstrzygnięcia, niewskazanie podstawy prawnej, tj. aktu organu uchwałodawczego uczelni ustalającego zasady i kryteria naboru oraz poprzez brak ustawowego elementu decyzji administracyjnej, jakim jest uzasadnienie prawne podstawy rozstrzygnięcia;

– naruszenie art. 113, art. 183a oraz art. 183b Kodeksu pracy w związku z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001), poprzez rażące naruszenie zasady zakazu pośredniej dyskryminacji ze względu na płeć;

– niekonstytucyjność Uchwały Senatu Uczelni Nr 16/2007 z dnia 24 maja 2007 r. ustalającej zasady i kryteria naboru w części dotyczącej testu sprawności fizycznej w zakresie, jakim różnicuje kandydatów ze względu na płeć;

– naruszenie warunków trybu rekrutacji, poprzez niezachowanie wymogu przewidzianego w art. 68 § 2 k.p.a.; w ocenie odwołującego się, proces rekrutacji w części dotyczącej testu sprawności powinien zakończyć się sporządzeniem protokołu, którego treść powinna być odczytana i podpisana przez wszystkich zdających.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Rektor Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu zaskarżoną decyzją z dnia (...) czerwca 2008 r. Nr (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 137 k.p.a. w związku z art. 50a ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 176, poz. 1242), § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 66, poz. 614 ze zm.), decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr (...) z dnia (...) lutego 2008 r. w sprawie naboru kandydatów do uczelni wojskowych w 2008 r. (Dz.Urz. MON Nr 5, poz. 44) oraz art. 138 §1 k.p.a.

W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy podał, że odwołujący się ubiegał się o przyjęcie do Studium Oficerskiego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu w korpusie osobowym obsługi prawnej.

Ilość miejsc do poszczególnych korpusów osobowych określona została w decyzji nr (...) Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) lutego 2008 r. w sprawie naboru kandydatów do uczelni wojskowych w 2008 r., w związku z tym do Studium Oficerskiego w WSOWL we Wrocławiu w korpusie osobowym obsługi prawnej zakwalifikowało się 7 kandydatów, którzy uzyskali najwyższą ilość punktów w procesie rekrutacyjnym. Organ ten podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego przez Komisję Rekrutacyjną WSOWL w dniu (...) kwietnia 2008 r. odwołujący się nie został przyjęty z powodu braku miejsc we wskazanym wyżej w korpusie osobowym, o czym orzeczono w postępowaniu pierwszoinstancyjnym decyzją z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) , którą odwołujący się zaskarżył do organu II instancji.

Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy wskazał, że postępowanie kwalifikacyjne do Studium Oficerskiego przeprowadzone zostało zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2004 r. Nr 66, poz. 614 ze zm.) oraz ustalonymi na tej podstawie przez WSOWL i zatwierdzonymi przez Ministerstwo Obrony Narodowej zasadami rekrutacji. Wyjaśnił, że dla szkolnictwa woskowego limitowanie przyjęć kandydatów związane jest bezpośrednio z obowiązkiem zapewnienia stanowiska służbowego każdemu absolwentowi po zakończeniu nauki. Dopuszczalna ilość przyjętych kandydatów nie zależy więc od Komisji Rekrutacyjnej WSOWL, lecz bezpośrednio od Ministra Obrony Narodowej, który przeznacza na ich naukę określone środki finansowe (decyzja Nr (...) Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) lutego 2008 r. w sprawie naboru kandydatów do uczelni wojskowych w 2008 r.). Zasady oraz kryteria kwalifikacji kandydatów znane były zainteresowanemu przed przystąpieniem do egzaminu i nie były kwestionowane, a Uchwałę Senatu Uczelni Nr 16/2007 z dnia 24 maja 2007 r. określającą warunki i tryb przyjęć kandydatów na szkolenie oficerskie w ramach Studium Oficerskiego w WOSWL w roku akademickim 2008/2009 podano do publicznej wiadomości na stronie internetowej Szkoły.

Zdaniem Rektora, Komisja Rekrutacyjna, działając w oparciu o przydzielony limit miejsc, dokonała prawidłowej weryfikacji kandydatów spełniających wymagania określone w warunkach rekrutacji i zasadnie odmówiła przyjęcia odwołującego się do Studium Oficerskiego w korpusie osobowym obsługi prawnej.

Również zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji organu I instancji odniesiono się do faktycznego powodu odmowy przyjęcia strony do 3-miesięcznego Studium Oficerskiego WSOWL w korpusie osobowym obsługi prawnej, zaś uzasadnienie tej decyzji jest zwięzłe i bezpośrednio wskazuje na faktyczną przyczynę rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 113, art. 183 a i art. 183 b Kodeksu pracy w związku z art. 36 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez rażące naruszenie zasady zakazu pośredniej dyskryminacji ze względu na płeć, organ II instancji stwierdził, że nie można mówić o naruszeniu przepisów, których zastosowanie w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne. Organ wyjaśnił, że odwołujący się nie starał się zatrudnić w WSOWL jako pracownik cywilny na podstawie umowy o pracę, lecz starał się o przyjęcie i powołanie do służby kandydackiej. W takiej zaś sytuacji zastosowanie mają przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na powszechnie znany i niewymagający dodatkowego udowodnienia fakt, że zróżnicowanie wymogów dotyczących sprawności fizycznej kandydatów na żołnierzy zawodowych w zależności od płci wynika z różnicy zdolności motorycznych kobiety i mężczyzny. Podkreślił, że to właśnie zarzucane zróżnicowanie daje równe prawa kobietom ubiegania się o przyjęcie do zawodów przypisanych wcześniej mężczyznom i jest oznaką konstytucyjnego równouprawnienia. Z tego również względu Uchwała Senatu Uczelni Nr 16/2007 z dnia 24 maja 2007 r. ustalająca warunki i tryb przyjęć kandydatów na szkolenie oficerskie w ramach Studium Oficerskiego, w części dotyczącej testu sprawności fizycznej w zakresie, w jakim różnicuje kandydatów ze względu na płeć jest w ocenie organu odwoławczego zasadna. Organ ten dodał, że w podobny sposób kwestia ta uregulowana została w art. 50a ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Organ odwoławczy jako niezasadny ocenił również zarzut naruszenia warunków trybu rekrutacji poprzez niezachowanie wymogu przewidzianego w art. 68 § 2 k.p.a. z tego względu, że – jak podał – protokół z przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego, na podstawie którego wydana została decyzja w stosunku do strony, podpisany został przez wszystkich członków Komisji Kwalifikacyjnej, czyniąc tym zadość wymogom wynikającym z przepisów § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2004 r. Nr 66, poz. 614). Wskazał, że protokół ten stanowi integralną część procesu decyzyjnego oraz podstawę do wydania decyzji i jako taki spełnia funkcje sformalizowanego dowodu. Wobec tego, jako podlegający art. 67 § 1 k.p.a. powinien być, zgodnie z art. 68 § 2 k.p.a., podpisany przez wszystkich członków komisji, a brak jakiegokolwiek podpisu powinien być omówiony w protokole. Według organu odwoławczego, odwołujący się błędnie za protokół z postępowania kwalifikacyjnego wziął listę uczestników przystępujących do poszczególnych etapów postępowania kwalifikacyjnego.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy podał, że nie dopatrzył się uchybień i nieprawidłowości w podanym wyżej zakresie w związku z czym decyzję wydaną w niniejszej sprawie przez organ I instancji utrzymał w mocy.

Powyższa decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, domagając się jednocześnie orzeczenia o nakazaniu przyjęcia go do 3-miesięcznego Studium Oficerskiego w WSOWL we Wrocławiu.

Skarga oparta została na zarzucie naruszenia następujących przepisów: art. 107 k.p.a., poprzez brak ustawowego elementu decyzji administracyjnej, jakim jest uzasadnienie faktyczne motywów rozstrzygnięcia oraz niewskazanie podstawy prawnej, tj. aktu organu uchwałodawczego uczelni ustalającego zasady i kryteria naboru; art. 68 § 2 k.p.a., poprzez niezachowanie wymogu w nim przewidzianego; art. 113, art. 183a oraz art. 183b Kodeksu pracy w związku z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001), poprzez rażące złamanie zasady zakazu pośredniej dyskryminacji ze względu na płeć. Ponadto skarżący podniósł zarzut niekonstytucyjności Uchwały Senatu Uczelni Nr 16/2007 z dnia 24 maja 2007 r. ustalającej zasady i kryteria naboru, w części dotyczącej testu sprawności fizycznej w zakresie, w jakim różnicuje kandydatów ze względu na płeć.

W odpowiedzi na skargę Rektor-Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Gen. Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2009 r., odnosząc się do twierdzeń zawartych w odpowiedzi na skargę, skarżący podniósł dodatkowe zarzuty świadczące w jego przekonaniu o wydaniu zaskarżonych decyzji niezgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego, a także zarzuty dotyczące niezgodności z prawem zasad prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego.

Po rozpoznaniu powyższej skargi, wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt 410/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność decyzji I i II instancji.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ten uznał, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności obu wydanych w sprawie decyzji, ponieważ zostały one podjęte bez podstawy prawnej. Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im. Generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu jest uczelnią publiczną nadzorowaną przez Ministra Obrony Narodowej (art. 2 ust. 1 pkt 24 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym). Jednak zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, uczelnie wojskowe są jednocześnie jednostkami wojskowymi w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) i realizują zadania związane z obroną narodową. Powołano przy tym definicję ustawową jednostki wojskowej (art. 3 ust. 5 ustawy) wywodząc, że uczelnia wojskowa jako jednostka wojskowa nie dysponuje pełnym zakresem autonomii, o której mowa w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i art. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Zdaniem tego Sądu, normatywnym wyrazem ograniczenia autonomii uczelni wojskowych jest odrębna procedura ustalenia warunków i trybu przyjęcia na studia określona w art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym w uczelni wojskowej warunki i tryb przyjęcia na studia kandydatów na żołnierzy zawodowych ustala – na wniosek senatu – odpowiednio Minister Obrony Narodowej. Zatem w uczelniach wojskowych, to nie senat uczelni ustala warunki i tryb przyjęcia na studia kandydatów, ale Minister Obrony Narodowej na wniosek Senatu. Analiza treści przepisu art. 169 ust. 10 prowadzi – zdaniem orzekającego po raz pierwszy w niniejszej sprawie Sądu pierwszej instancji – do wniosku, że ustawodawca pozostawił władzom uczelni (senatowi) jedynie prawo współuczestniczenia w procedurze ustalenia warunków i trybu przyjmowania na studia, zaś obligatoryjne upoważnienie w tym zakresie przyznał Ministrowi Obrony Narodowej. Minister ten powinien zatem w formie zarządzenia ustalić owe warunki. Uchwała senatu uczelni określająca warunki i tryb przyjmowania kandydatów na studia powinna stanowić załącznik do zarządzenia Ministra. Zarządzenie Ministra, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych, powinno zostać opublikowane w dzienniku urzędowym resortu. Zdaniem orzekającego po raz pierwszy w niniejszej sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Minister Obrony Narodowej istotnie naruszył przepis art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, gdyż nie ustalił w drodze własnego aktu prawnego warunków i trybu przyjęcia na studia (studium) w roku akademickim 2008/2009 w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu, tylko "zaakceptował" uchwałę Senatu, do czego nie miał upoważnienia ustawowego.

Rektor-Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Podniósł w niej zarzut:

– naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 169 ust. 10 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym podnosząc, że w sprawie mają wyłącznie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, które stanowiły podstawę do wydania decyzji;

– naruszenia przepisów postępowania poprzez nieustalenie, że nauka w Studium Oficerskim prowadzonym przez Wyższą Szkołę Oficerską Wojsk Lądowych im. Generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu nie stanowi studiów wyższych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, lecz ma wyłącznie oparcie w art. 5 tej ustawy (Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im. Generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu jest jednostką wojskową);

Po rozpoznaniu powyższej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OSK 613/09) uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, uznając zasadność skargi kasacyjnej tylko w zakresie, w jakim kwestionuje ona brak podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie odmowy przyjęcia do studium oficerskiego. Sąd ten uznał za słuszne stanowisko Sądu I instancji, że Minister Obrony Narodowej był zobowiązany do wydania stosownego zarządzenia zgodnie z art. 169 ust. 10 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), ustalającego warunki i tryb przyjęcia na studia kandydatów na żołnierzy zawodowych. Jednak zarządzenie to, jako akt wewnętrzny, nie mogło stanowić podstawy prawnej decyzji dotyczącej przyjęcia na studia. Podstawę taką stanowiły bowiem przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 66, poz. 614 ze zm.), a także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To przepisy tych aktów prawnych regulują kwestie związane m.in. z warunkami i trybem przyjmowania do szkół wojskowych tak w zakresie m.in. naboru, przeprowadzanych egzaminów wstępnych, składu komisji rekrutacyjnej, jak i trybu odwoławczego. Zarządzenie, o którym mowa w art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym winno jedynie zawierać regulacje niezbędne do przyjmowania kandydatów na szkolenie w danym roku akademickim przez daną uczelnię wojskową.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, to przepis art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi podstawę przyznanych w danym roku akademickim rozwiązań organizacyjnych przy naborze do danej uczelni wojskowej. Wprawdzie uczelnia wojskowa, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, jest jednocześnie jednostką wojskową w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), ale nie zmienia to faktu, że kandydatów na żołnierzy zawodowych, zgodnie z art. 124 ust. 1, art. 126 ust. 1 i art. 127 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, kształci się na uczelni wojskowej. Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im Gen. T. Kościuszki prowadziła bowiem rekrutację do Studium Oficerskiego nie jako jednostka wojskowa, ale jako uczelnia wojskowa, która kształci kandydatów na żołnierzy zawodowych na potrzeby korpusu oficerów zawodowych, co wynika z powołanego wyżej art. 127 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jednostka wojskowa nie posiada bowiem uprawnień do kształcenia kandydatów na żołnierzy zawodowych, gdyż zgodnie z art. 126 ust. 1 ww. ustawy, takie uprawnienia posiada jedynie szkoła wojskowa, tj. wojskowe uczelnie akademickie i uczelnie wojskowe oraz szkoły podoficerskie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że stosownie do art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, to Minister Obrony Narodowej posiadał kompetencje do ustalenia warunków i trybu przyjęcia kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego w roku akademickim 2008/2009. Natomiast takich kompetencji nie miał Senat Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Gen. Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu. Przedmiotowy akt wewnętrzny nie mógł stanowić podstawy prawnej decyzji dotyczącej przyjęcia do tego Studium, co nie oznacza, że jego wydanie z naruszeniem przepisów kompetencyjnych nie mogło mieć wpływu na podjęte decyzje.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy i wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, że forma procedowania przez Ministra Obrony Narodowej była co prawda wadliwa, skoro Minister Obrony Narodowej zamiast wydać zarządzenie w przedmiocie ustalenia warunków i trybu przyjęcia kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Gen. Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu w roku akademickim 2008/2009, jak tego wymaga powołany przepis art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, zaakceptował przedłożoną mu w powyższym przedmiocie przez Senat Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu Uchwałę Senatu z dnia 24 maja 2007 r. Nr 16/2007, jednakże owa wadliwość w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pozostawała bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Czynność Ministra Obrony Narodowej aprobująca uchwałę Senatu Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu podjętą w przedmiocie warunków i trybu przyjmowania kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu, w ocenie Sądu pierwszej instancji daje podstawę do przyjęcia, że zostały w sprawie spełnione przesłanki z art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Akceptacja bowiem przez Ministra Obrony Narodowej przedłożonej przez Senat Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu uchwały w sprawie ustalenia warunków i trybu przyjmowania kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego daje podstawę do przyjęcia, że to Minister Obrony Narodowej ustalił warunki i tryb przyjmowania kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego w roku akademickim 2008/2009 w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu. Uczynił to wprawdzie w wadliwej formie, to jednak w ocenie Sądu powyższa okoliczność nie miała wpływu na wynik sprawy. Nawet bowiem, gdyby Minister Obrony Narodowej działał w formie właściwej, to jest w formie zarządzenia, to i tak zarządzenie to, jak to wskazał w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, jako akt nie mieszczący się w określonym w art. 93 ust. 2 Konstytucji RP katalogu źródeł prawa, nie mogło stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej w sprawie rekrutacji kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego w roku akademickim 2008/2009 w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu.

Sąd pierwszej instancji wskazał również, iż w rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji w sposób oczywisty naruszył przepisu procedury administracyjnej, bowiem nie dość, że pod decyzją pierwszoinstancyjną brak jest podpisu całego składu komisji rekrutacyjnej, to jednocześnie sygnowana ona jest podpisem osoby, która nie była jej członkiem, co pozwala na stwierdzenie, że naruszenie to ma charakter rażąco naruszający przepis art. 107 § 1 k.p.a., określający istotne elementy decyzji. Za rażące naruszenie prawa należy uznać również aprobatę organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję podpisaną przez osobę nieupoważnioną i niepodpisaną przez cały skład komisji rekrutacyjnej. Mimo tego w ocenie Sądu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności obu wydanych w niej decyzji, polegająca na wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych. Do powyższego stwierdzenia upoważnia fakt, że decyzje będące przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczyły rekrutacji i przyjęcia kandydatów do 3-miesięcznego Studium Oficerskiego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych w roku 2008/2009, zatem po upływie dwóch lat od zakończenia rekrutacji organ administracji nie ma obiektywnej możliwości przeprowadzenia kolejnego postępowania dotyczącego czasu, którego rekrutacja dotyczyła, czyli roku 2008/2009, bowiem żaden przepis prawa materialnego ani też przepis procesowy, stanowiące podstawę działania organów w tej sprawie, nie czynią organu właściwym do cofnięcia zaistniałego skutku przez wydanie nowej decyzji. W szczególności żaden przepis prawa nie umocowuje organów działających w niniejszej sprawie do wydania decyzji o przyjęciu skarżącego na kurs organizowany w innym – relatywnie bieżącym terminie – jakkolwiek nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżący pretendował o przyjęcie w kolejnych konkursach, które jak twierdzi są i będą prowadzone w ramach Studium Oficerskiego. W tym zakresie będzie to jednak nowa sprawa administracyjna, w której organy zobowiązane będą do wydania nowej decyzji administracyjnej.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli: Rektor-Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Gen. Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu oraz A. J. .

We wniesionej skardze kasacyjnej Rektor-Komendant WSOWL we Wrocławiu zarzucił wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 107 § 1 k.p.a. i bezpodstawne przyjęcie, że decyzja Komisji Rekrutacyjnej Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu z dnia (...) kwietnia 2008 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Rektora-Komendanta WSOWL we Wrocławiu z dnia (...) czerwca 2008 r. w przedmiocie przyjęcia skarżącego do studium oficerskiego zostały wydane z naruszeniem prawa. Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż literalne brzmienie art. 107 § 1 k.p.a. wskazuje, że decyzja administracyjna obejmuje między innymi podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby uprawnionej do wydania tej decyzji. Nie ma, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, w przepisach rangi ustawowej, w tym i Kodeksu postępowania administracyjnego, odmiennych uregulowań nakładających na organ o charakterze kolegialnym, jakim jest niewątpliwie Komisja Rekrutacyjna Szkoły, obowiązku podpisywania decyzji przez wszystkich jej członków. Jego zdaniem podpisywanie decyzji o odmowie przyjęcia do szkoły wyższej przez przewodniczącego komisji rekrutacyjnej jest zgodne z przepisami prawa. Wprawdzie § 6 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych wydany na podstawie art. 137, ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w treści obowiązującej w dniu wydania decyzji przez Komisję Rekrutacyjną WSOWL we Wrocławiu stanowi, że do przeprowadzenia egzaminów wstępnych zostaje powołana komisja rekrutacyjna w składzie: przewodniczący komisji, od trzech do pięciu członków oraz sekretarz komisji, to zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną nie pozwala to na automatyczne przyjęcie, że decyzję o odmowie przyjęcia do Szkoły mają podpisać wszyscy członkowie Komisji. Wymagałoby to uregulowania w formie ustawy lub przynajmniej rozporządzenia.

We wniesionej skardze kasacyjnej A. J. podniósł:

1) zarzut naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. in fine w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez bezzasadne zastosowanie skutkujące stwierdzeniem naruszenia wydania decyzji przez organ I i II instancji z naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyjęcia stanowiska, że decyzja organu I i II instancji wywołany nieodwracalny skutek prawny. Sąd pierwszej instancji błędnie utożsamił pojęcie nieodwracalności skutków prawnych decyzji z faktem upływu określonego odcinka czasu. W niniejszej sprawie nie nastąpiła nieodwracalność skutków prawnych analizowanych decyzji, albowiem ani nie wygasła instytucja prawna będąca źródłem prawa (żądania o przyjęcie do rzeczowego studium oficerskiego), ani skarżący nie utracił zdolności do nabycia uprawnienia (przyjęcia do rzeczonego studium). Sąd pierwszej instancji mylnie utożsamia nieodwracalności decyzji w znaczeniu prawnym z nieodwracalnością faktyczną. Skarżący w istocie składał wniosek przyjęcie go do studium oficerskiego w określonym momencie czasowym – na skutek zaistniałego sporu prawnego upłynął określony odcinek czasu, w trakcie którego nijak nie nastąpiły jakiekolwiek zmiany prawne, które mogłyby uprawniać do stwierdzenia, że wniosek skarżącego o przyjęcie do studium oficerskiego nie mógłby zostać rozpoznany. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie nie występują nieodwracalne skutki prawne, również, dlatego że skarżący wnosił o przyjęcie go do studium oficerskiego celem przeprowadzenia przeszkolenia wojskowego, a nie na konkretny oznaczony, co do tożsamości kurs – który już przeminął (został zakończony) ze względu na upływ czasu. Istotą kursu jest uzyskanie stopnia wojskowego oraz związanego z nim przeszkolenia wojskowego, a nie samo uczestniczenie w kursie w ramach studium oficerskiego;

2) zarzut naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 141§ 4 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie skutkujące brakiem stwierdzenia nieważności decyzji organu I i II instancji oraz błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy (141 § 4 P.p.s.a.).

3) zarzut naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak rozpoznania wszystkich zarzutów podniesionych w skardze skarżącego. Sąd rozpoznał jedynie część zarzutów zgłaszanych przez skarżącego, a mianowicie nie rozpoznał zarzutu co do obowiązku przeprowadzenia oceny zgodności z prawem warunków przyjmowania na studia oraz kontroli przebiegu egzaminu z ustalonym regulaminem i przepisami prawa. Nierozpoznano także zarzutu naruszenia prawa polegającego na braku sporządzenia protokołu z czynności jaka była rozmowa kwalifikacyjna skarżącego ora możliwość dokonywania wglądu i weryfikacji sporządzanych protokołów;

4) zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 113, art. 183a oraz art. 183b w zw. z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 32 i 33 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię skutkującą niezastosowaniem rzeczonych przepisów w ustalonym w sprawie stanie faktycznym. Rzeczone naruszenie prawa materialnego jest wynikiem nietrafnie powołanych przepisów polegającej na przyjęciu, że ochronę przed dyskryminacją jaką zapewniają przywołane normy prawne nie należy rzekomo odnosić do skarżącego jako osoby starającej się do przyjęcia do studium oficerskiego, mimo że jest oczywistym i bezspornym, że procedura rekrutacji do tegoż studium w przypadku pozytywnego zakończenia dla skarżącego oznaczałaby po odbycie szkolenia statusu osoby zatrudnionej. Natomiast z całą pewnością skarżący nie posiadał w badanym przez Sąd pierwszej instancji okresie statusu żołnierza. Brak jest w ustawie "o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych" oraz Rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. "w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych" jakichkolwiek podstaw prawnych, by ww. akty prawne miały zastosowania do skarżącego, gdyż adresatami przepisów prawnych w nich zawartych nie są osoby cywilne ubiegające się o przyjęcie do szkoły wojskowej, lecz zawodowi żołnierze lub kandydaci na żołnierzy zawodowych pozostający w tzw. służbie kandydackiej – czyli osoby przyjęte do szkoły wojskowej po spełnieniu przesłanek z art. 124 ustawy "o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych" a nie osoby ubiegające się o przyjęcie do służby kandydackiej. Podobnie nietrafne jest przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie został naruszony art. 32 i 33 Konstytucji RP albowiem zakaz naruszania zasady równości oraz zasady równouprawnienia płci jest zakazem, którego łamanie nie może usprawiedliwić gołosłowne powołanie się na różnice w cechach motorycznych u kobiet i mężczyzn. Tego typu wykładnia prowadziłaby do absurdalnego wniosku, że de facto w szczególności zasada równouprawnienia płci miałaby charakter iluzoryczny albowiem różnice wynikające z istoty jaka różni kobietę od mężczyzny zawsze pozwalałaby na przyjmowanie odmiennych standardów;

5) zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 50a ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez bezzasadne zastosowanie w ustalonym w sprawie stanie faktycznym. Bezspornym jest, że w momencie ustalania kryteriów rekrutacyjnych rzeczony przepis nie obowiązywał. Skoro tak to na jego podstawie nie można było dokonywać jakichkolwiek ustaleń co do i wymogów co do zasad naboru. Nie jest dopuszczalne i jest sprzeczne z Konstytucyjną zasadą praworządności antycypowanie przyszłych rozstrzygnięć prawnych i kreowanie jakichkolwiek aktów administracyjnych mających wpływ na prawa i obowiązki podmiotów indywidualnych w oparciu o jeszcze nieobowiązujące normy prawne.

6) zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 93 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. W niniejszej sprawie Minister Obrony Narodowej w ogóle nie wydał jakiegokolwiek aktu w oparciu o art. 169 ust. 10 ww. ustawy. Wydanie takiego aktu w oparciu powołaną wyżej normę prawną byłoby niewiążące w stosunku do kandydatów aplikujących o przyjęcie studium oficerskiego albowiem stanowiłoby akt nie mogący rozstrzygać o uprawnieniach i obowiązkach takich osób, które pozostają poza sferą hierarchicznego, organizacyjnego podporządkowania podmiotu wydającego taki akt bez względu na jego formalną nazwę. Zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Minister Obrony Narodowej jest zobligowany do wydawania rozporządzenia określającego szczegółowy tryb i warunki przyjmowania do szkół wojskowych. Rozporządzenie takie winno jako źródło powszechnie obowiązującego prawa winno zatem określać również warunki i tryb przyjęcia na studia kandydatów na żołnierzy zawodowych. Minister Obrony Narodowej jednakże tych kwestii w drodze rozporządzenia nigdy nie ustalił, a zatem brak jest wiążącej podstawy prawnej do wydawania decyzji o przyjęciu czy też odmawiających przyjęcia do m.in. studium oficerskiego skoro brak aktu prawnego o charakterze powszechnie obowiązującym, które ustala kryteria kwalifikacji. Zdaniem skarżącego budzi również wątpliwości natury konstytucyjnej sama lakoniczna treść upoważnienia do wydania rozporządzenia zwartego w art. 137 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy.

Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Obie złożone w rozpatrywanej sprawie skargi kasacyjne nie posiadają usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dokonał bowiem właściwej i prawidłowej wykładni przepisów prawa powołanych w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia oraz nie naruszył powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Za najważniejszą w niniejszej sprawie uznać należy okoliczność, że zaskarżony obecnie skargami kasacyjnymi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 31/10 został wydany po uprzednim uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 613/09 wyroku Sądu I instancji z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt 413/08. Sąd odwoławczy w wyroku uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt 410/08 jednoznacznie stwierdził, że skarga kasacyjna złożona wówczas przez Rektora Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych ma uzasadnioną podstawę tylko w zakresie, w jakim kwestionuje brak podstawy prawnej do wydania przedmiotowej decyzji. Sąd odwoławczy wyjaśnił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdzając nieważność decyzji obu instancji w przedmiocie odmowy przyjęcia do studium wojskowego uznał, że zostały one wydane bez podstawy prawnej. Natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w wyroku z dnia 14 grudnia 2009 r. wbrew twierdzeniom ówczesnej skargi kasacyjnej, to właśnie powołany art. 169 ust. 10 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.) stanowi podstawę przyjętych w danym roku akademickim rozwiązań organizacyjnych przy naborze do danej uczelni wojskowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że stosownie do treści art. 169 ust. 10 ustawy o szkolnictwie wyższym, to Minister Obrony Narodowej posiadał kompetencje do ustalenia warunków i trybu przyjęcia kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego w roku akademickim 2008/2009. Natomiast takich kompetencji nie miał Senat Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Gen. Tadeusza Kościuszki. Sąd odwoławczy podkreślił jednak, że zarządzenie jako akt wewnętrzny nie mogło stanowić podstawy prawnej decyzji dotyczącej przyjęcia do tego studium, co nie oznacza, że jego wydanie z naruszeniem przepisów kompetencyjnych nie mogło mieć wpływu na tę decyzję. Podstawę prawną wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 614, ze zm.), a także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To przepisy tych aktów prawnych regulują kwestie związane m. in. z warunkami i trybem przyjmowania do szkół wojskowych tak w zakresie m.in. naboru, przeprowadzanych egzaminów wstępnych, składu komisji rekrutacyjnej, jak i trybu odwoławczego. Zarządzenie, o którym mowa w art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym winno jedynie zawierać regulacje niezbędne do przyjmowania kandydatów na szkolenie w danym roku akademickim przez daną uczelnię wojskową. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powinien ocenić charakter naruszenia prawa i rozważyć, czy jest to zwykłe naruszenie, które mogło lub też nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, czy też naruszenie to ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. W przypadku gdyby Sąd Wojewódzki uznał, że ma ono charakter rażącego naruszenia prawa, rozważenia wymagać będzie dodatkowo kwestia, czy zachodzi negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 2 k.p.a. W myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd I instancji ponownie orzekając w sprawie związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 613/09. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo wywiązał się z tego obowiązku i w całej rozciągłości respektował ocenę prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zarówno w sferze stosowania przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Ponownie rozpatrując sprawę Sąd ten uznał bowiem, że w świetle powołanych przez Naczelny Sąd Administracyjny regulacji prawnych, to Minister Obrony Narodowej posiadał, stosownie do art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, kompetencje do ustalenia warunków i trybu przyjęcia kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Gen. Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu w roku akademickim 2008/2009. Kompetencji takich nie miał natomiast Senat tejże uczelni. W związku z tym oceniając charakter prawny naruszenia prawa wskutek niezachowania w rozpatrywanej sprawie sposobu procedowania przez Ministra Obrony Narodowej, określonego przepisem art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że forma procedowania przez Ministra Obrony Narodowej była wadliwa, skoro Minister Obrony Narodowej zamiast wydać zarządzenie w przedmiocie ustalenia warunków i trybu przyjęcia kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Gen. Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu w roku akademickim 2008/2009 jedynie zaakceptował przedłożoną mu w powyższym przedmiocie przez Senat Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu Uchwałę Senatu z dnia 24 maja 2007 r. nr 16/2007, jednakże owa wadliwość pozostawała bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że czynność Ministra Obrony Narodowej aprobująca uchwałę Senatu Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu podjętą w przedmiocie warunków i trybu przyjmowania kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu daje podstawę do przyjęcia, że zostały w sprawie spełnione przesłanki z art. 169 ust. 10 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Akceptacja bowiem przez Ministra Obrony Narodowej przedłożonej przez Senat Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu uchwały daje podstawę do przyjęcia, że to Minister Obrony Narodowej ustalił warunki i tryb przyjmowania kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego w roku akademickim 2008/2009 w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu. Uczynił to wprawdzie w wadliwej formie, jednak powyższa okoliczność nie miała wpływu na wynik sprawy. Nawet gdyby Minister Obrony Narodowej działał w formie właściwej, to jest w formie zarządzenia, to i tak zarządzenie to, jako akt niemieszczący się w określonym w art. 93 ust. 2 Konstytucji RP katalogu źródeł prawa, nie mogło stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej w sprawie rekrutacji kandydatów na szkolenie w ramach Studium Oficerskiego w roku akademickim 2008/2009 w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu.

W swojej skardze kasacyjnej Rektor Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 107 § 1 k.p.a. i bezpodstawne przyjęcie, że decyzja Komisji Rekrutacyjnej Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu z dnia (...) kwietnia 2008 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Rektora Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu z dnia (...) czerwca 2008 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia A. J. do studium oficerskiego zostały wydane z naruszeniem prawa. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że zarzut ten został wadliwie sformułowany. Sądy administracyjne nie stosują przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ postępowanie przed sądami administracyjnymi zostało uregulowane w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji nie mógł zatem naruszyć przepisu, którego nie stosował. Prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie winien był zatem zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jednoznacznie powiązać z zarzutem naruszenia przez Sąd konkretnego przepisu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowił podstawę orzekania Sądu w niniejszej sprawie. Poza tym wyjaśnić należy, że naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie (art. 174 pkt 1) dotyczy jedynie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego. Przepisami materialnoprawnymi są przepisy, które regulują bezpośrednio stosunki administracyjnoprawne oraz roszczenia wynikające z tych stosunków. Natomiast przepisami procesowymi są normy instrumentalne, które określają drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych. Przepis art. 107 § 1 k.p.a. został umieszczony w Kodeksie postępowania administracyjnego, a więc akcie prawnym zawierającym przepisy procedury administracyjnej i niewątpliwie posiada on walor przepisu proceduralnego. Nie jest on przepisem prawa materialnego, zatem zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. w powiązaniu z odpowiednim przepisem ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mógł być skutecznie podniesiony jedynie jako zarzut naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli w zakresie przesłanki określonej w art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Z uwagi na te wymagania, stosownie do art. 175 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga kasacyjna, z zastrzeżeniem przypadków przewidzianych w § 2 i 3 art. 175 tej ustawy, musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Wprowadzenie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego opiera się na założeniu, że powierzenie omawianych czynności prawnikom z profesjonalną znajomością prawa zapewni konstruowanie skarg kasacyjnych stosownie do wymogów przewidzianych w art. 176 i art. 174 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożona przez Rektora Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych skarga kasacyjna nie spełnia tych wymogów. Powyższy błąd skargi kasacyjnej w świetle kontekstu jej treści oraz uzasadnienia nie uniemożliwia jednak merytorycznego rozpoznania skargi. Z uzasadnienia złożonej skargi kasacyjnej wynika bowiem, że Rektor Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji rażąco naruszył art. 107 § 1 k.p.a. ze względu na fakt, że pod decyzją tego organu kolegialnego brak jest podpisu całego składu komisji rekrutacyjnej i jednocześnie sygnowana ona jest podpisem osoby, która nie była członkiem tej komisji. Odnosząc się do oceny zarzutu w wyżej rozumianym znaczeniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut ten jest niezasadny. Co prawda upoważnienie dla ppłk dr Marka Kulczyckiego do pełnienia funkcji przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej rzeczywiście zostało potwierdzone w treści dokumentu zatytułowanego "Rozkaz dzienny nr (...)" z dnia 10 kwietnia 2008 r., jednakże nie można nie zauważyć, że ten tak istotny dla sprawy dokument został nadesłany do akt sądowych sprawy dopiero na etapie złożenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Rektora Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych drugiej skargi kasacyjnej, czyli w dniu 18 czerwca 2010 r. Oznacza to, że nie był on znany Sądowi I instancji w dniu orzekania. Dokumentu tego nie ma w nadesłanych przez organ wraz ze skargą aktach administracyjnych sprawy, mimo że organ administracji ma obowiązek przekazać do sądu wraz ze skargą całość akt sprawy (dokumentów), na podstawie których podejmował zaskarżone orzeczenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 133 § 1 zdanie 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Jeśli zatem w nadesłanych przez Rektora aktach sprawy nie ma kluczowych dla jej rozstrzygnięcia dokumentów, to odpowiedzialność za taki stan ponosi organ, który przysłał do sądu niekompletne akta administracyjne. Czynienie w tej sytuacji Sądowi I instancji zarzutu z zawinionego przez organ braku w dokumentacji akt sprawy budzi co najmniej zdziwienie i dezaprobatę. Nie zmienia to jednak faktu, że w świetle nadesłanego dokumentu z dnia 10 kwietnia 2008 r. uznać należy, że ustalenie Sądu I instancji, iż decyzja organu I instancji sygnowana jest podpisem osoby, która nie była członkiem Komisji Rekrutacyjnej okazał się niezasadny. Fakt ten nie ma jednak wpływu na ocenę prawidłowości wydanego przez Sąd I instancji wyroku. Słusznie bowiem Sąd I instancji uznał, że brak pod decyzją pierwszoinstancyjną podpisów całego składu Komisji Rekrutacyjnej stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. Stosownie do treści § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 66, poz. 614, ze zm.) do przeprowadzenia egzaminów wstępnych komendant powołuje komisję egzaminacyjną w składzie: przewodniczący komisji, od trzech do pięciu członków oraz sekretarz komisji. Według § 9 powołanego rozporządzenia organem właściwym do wydania, po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego, decyzji o przyjęciu bądź odmowie przyjęcia do szkoły wojskowej jest komisja rekrutacyjna. Zgodnie z treścią art. 107 § 1 k.p.a., który określa składniki decyzji administracyjnej, decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Decyzja, która nie zawiera wszystkich składników określonych w art. 107 § 1 lub w przepisach szczególnych, jest decyzją wadliwą. Brak istotnych składników decyzji, a takim jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji, powoduje, że pismo takie traci charakter decyzji administracyjnej. Oznacza to, że brak prawidłowego podpisu decyzji, jako czynnika istotnego i koniecznego, jest podstawą do stwierdzenia wady kwalifikowanej tej decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do członków organu kolegialnego, jakim jest komisja rekrutacyjna, warunek wynikający z art. 107 § 1 k.p.a. (podpis osoby upoważnionej) zostanie spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów wszystkich członków składu orzekającego, którzy uczestniczyli w wydaniu decyzji. Decyzja administracyjna, która wydana jest przez organ kolegialny stanowi wyraz woli przejawiany przez zespół osób fizycznych pełniących na podstawie określonych procedur prawnych funkcję posiadaczy tych praw i obowiązków, które ustawa przypisuje organowi kolegialnemu. Decyzje wydawane przez organ kolegialny stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisywania decyzji zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1992 r. sygn. akt III AZP 17/92 (OSNCP 1993, nr 3, poz. 25), a także w bogatym w tej kwestii orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m.in. w wyroku z 2 marca 1988 r. sygn. akt SA/Ka 1187/87 (ONSA 1998, nr 2, poz. 58) przyjmuje się, że niezgodny z przepisami prawa procesowego lub ustrojowego skład kolegialnego organu administracji powoduje, że decyzję administracyjną wydaną przez taki skład organu uznać należy za wydaną z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2000 r. sygn. akt I SA 1109/00 i z dnia 27 lutego 2003 r. sygn. akt II SA 455/02 ("Wokanda" 2003, nr 7–8, s. 76), a także w wyroku Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2003 r. sygn. akt III RN 135/03 (OSNP 2004, nr 16, poz. 274) uznano, że z uwagi na to, że organ kolegialny działa in corpore, podpis powinien być złożony przez wszystkich członków organu kolegialnego. A zatem w rozpatrywanej sprawie prawidłowo Sąd I instancji uznał, że decyzja komisji rekrutacyjnej, jako decyzja organu kolegialnego podpisana tylko przez niektórych jej członków jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza to, że w przypadku decyzji wydanych przez komisję rekrutacyjną, o której mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, powinny być one podpisywane przez wszystkich członków komisji rekrutacyjnej biorących udział w ich wydaniu. Prawidłowo również w tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja utrzymując w mocy decyzję wadliwą narusza przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i z tych względów decyzja ta podlegała uchyleniu. Na marginesie dodać należy, że prawidłowo także Sąd I instancji uznał, że rozważania te dotyczą również protokołów z dnia 23 kwietnia 2008 r. z procesu kwalifikacyjnego absolwentów szkół wyższych do trzymiesięcznego Studium Oficerskiego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych w dniu (...) kwietnia 2008 r. Protokół, o którym mowa w § 6 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, stanowi bowiem integralną część procesu decyzyjnego oraz podstawę do wydania decyzji i jako taki spełnia funkcje sformalizowanego dowodu. Zatem może być traktowany jako podlegający art. 67 § 1 k.p.a., a zatem zgodnie z treścią art. 68 § 2 k.p.a. powinien on być podpisany przez wszystkich członków komisji rekrutacyjnej, a brak jakiegokolwiek podpisu powinien być omówiony w protokole.

Zasadnie także Sąd I instancji uznał, że organ I instancji wydając w niniejszej sprawie w dniu 25 kwietnia 2008 r. decyzję naruszył przepis art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie braku prawidłowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, które jest niezbędnym elementem podjętej decyzji. Obowiązkiem organu jest bowiem uzasadnienie faktyczne decyzji, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne, które winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Nie ulega wątpliwości, że strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, zaś brak prawidłowego uzasadnienia decyzji odbiera stronie postępowania możliwości obrony swoich interesów oraz prowadzenia polemiki z organem zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do sądu. W rozpatrywanej sprawie całe uzasadnienie decyzji organu I instancji zawarte jest w jednym zdaniu. Takie uzasadnienie decyzji odmownej nie spełnia żadnych standardów prawnych i stoi w całkowitej sprzeczności z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. Zaakceptowanie zaś takiej decyzji przez organ II instancji narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego oraz przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Nie sposób również nie zauważyć braku klarowności zasad przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego, który ujawnia porównanie zapisów w załączniku do Uchwały Senatu z dnia 24 maja 2007 r. nr 16/2007 zatytułowanym "Warunki i tryb przyjmowania kandydatów na szkolenie oficerskie w ramach Studium Oficerskiego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych w roku akademickim 2008/2009" z zapisami zawartymi w załączniku nr 3 do rozkazu Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych z dnia 31 marca 2008 r. nr 10 zatytułowanym "Zasady rekrutacji do 3-miesięcznego Studium Oficerskiego w roku 2008". Zgodnie z treścią pkt 3.2 załącznika do Uchwały Senatu na podstawie rozmowy kwalifikacyjnej komisja rekrutacyjna przyznaje 50 pkt kandydatowi, który wykazuje predyspozycje do szkolenia oficerskiego w określonej grupie osobowej oraz posiada motywacje do zawodu oficera lub przyznaje 0 pkt kandydatowi, który nie posiada predyspozycji do szkolenia oficerskiego w określonej grupie osobowej lub motywacji do zawodu oficera. Natomiast z pkt II ppkt 1 Etap III załącznika nr 3 do rozkazu Komendanta z dnia 31 marca 2008 r. nr 10 wynika, że na podstawie rozmowy kwalifikacyjnej komisja rekrutacyjna przyznaje kandydatowi do 50 pkt. Kwestia zasad przyznawania punktów jest jednym z najistotniejszych elementów procesu rekrutacji. Winna być ona zatem jasna i niebudząca jakichkolwiek wątpliwości zarówno dla prowadzących ten proces, jak i dla biorących w nim udział.

Całość zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów wskazuje, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zasady prowadzenia rekrutacji na szkolenie oficerskie w ramach Studium Oficerskiego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych w roku akademickim 2008/2009 nie zostały określone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, dostatecznie jawny i klarowny. W konsekwencji rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonych decyzjach są dla ich adresatów nieczytelne i budzą uzasadnione obawy co do sposobu, zasad i kryteriów ich podjęcia.

Za niezasadny Sąd uznał zawarty w złożonej skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W przepisie tym ograniczono zwrot kosztów na rzecz skarżącego, któremu uwzględniono skargę, do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zakres kosztów niezbędnych określa art. 205 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. To Sąd orzekający rozważa, czy poniesione koszty związane były z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. W rozpatrywanej sprawie Sąd poczynił niezbędne rozważania, które znalazły swój odpowiedni wyraz w końcowej części uzasadnienia wydanego orzeczenia oraz zebranym w tej sprawie materiale dowodowym. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości oceny dokonanej w tej sprawie przez Sąd I instancji.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał złożoną przez Rektora Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych skargę kasacyjną za całkowicie nieuzasadnioną.

W tej sytuacji do rozważenia pozostały zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej A. J. W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów określonych w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli zarzutów naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) w związku z art. 156 § 2 k.p.a. in fine w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wszystkie te zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione. Podzielić bowiem należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że stwierdzenie zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa w badanej sprawie obliguje Sąd I instancji do zbadania, czy nie występują negatywne przesłanki określone kompleksowo w przepisie art. 156 § 2 k.p.a., które wykluczają możliwość stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą prawną, a których wystąpienie daje podstawę do orzeczenia stwierdzającego wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Taką negatywną przesłanką jest nieodwracalność skutków prawnych decyzji, co oznacza sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja będąca źródłem tego prawa. W tym zakresie nie ulega wątpliwości, że znaczenie ma jedynie pierwotny, bezpośredni skutek prawny decyzji, nie zaś dalsze, pośrednie skutki związane z jej istnieniem w obrocie prawnym. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności obu wydanych w niej decyzji, polegająca na wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych. Decyzje będące przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczyły bowiem rekrutacji i przyjęcia kandydatów do trzymiesięcznego Studium Oficerskiego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych w roku akademickim 2008/2009. Biorąc zatem pod uwagę fakt, że skarżący nie uzyskał pozytywnego wyniku postępowania rekrutacyjnego, zaś od procesu rekrutacji upłynęły już dwa lata, to obecnie żaden organ administracji nie ma możliwości przeprowadzenia kolejnego postępowania dotyczącego roku akademickiego, którego rekrutacja dotyczyła, czyli roku 2008/2009, bowiem żaden przepis prawa materialnego, ani też przepis procesowy, stanowiące podstawę działania organów w tej sprawie, nie czynią ich właściwymi do cofnięcia zaistniałego skutku przez przeprowadzenie ponownego egzaminu i wydanie nowej decyzji. W szczególności żaden przepis prawa nie umocowuje organów działających w niniejszej sprawie do wydania decyzji, w sytuacji niezdania przez skarżącego przeprowadzonego egzaminu, o przyjęciu skarżącego na kurs organizowany w innym terminie. Zasadnie także Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby skarżący ponownie starał się o przyjęcie do Studium Oficerskiego w kolejnych konkursach, które jak twierdzi są i będą prowadzone. W tym zakresie będzie to jednak nowa sprawa administracyjna, w której organy zobowiązane będą do wydania nowej decyzji administracyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygając podniesioną kwestię zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych w przywołany sposób Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postąpił zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 613/09, w którym Sąd odwoławczy zalecił Sądowi I instancji, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił charakter naruszenia prawa i rozważył, czy jest to zwykłe naruszenie, które mogło lub też nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, czy też naruszenie to ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. W przypadku zaś gdyby Sąd I instancji uznał, że ma ono charakter rażącego naruszenia prawa, Sąd odwoławczy uznał, że rozważenia wymaga kwestia, czy nie zachodzi negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 2 k.p.a., tj. czy zaskarżona decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Należy bowiem wziąć pod uwagę fakt, że zarządzenie wydawane w trybie art. 169 ust. 10 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym powinno regulować kwestie związane z przyjęciem do Studium Oficerskiego w danym roku akademickim, a szkolenie w tym studium trwa 3 miesiące i w roku akademickim 2008/2009 zostało już zakończone. Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z treścią ust. 4 decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 listopada 2010 r. nr 431/MON (Dz.Urz. MON Nr 22, poz. 294 ze zm.) w sprawie naboru kandydatów do uczelni wojskowych obecnie możliwy jest jedynie nabór do 12-miesięcznego i 24-miesięcznego studium oficerskiego, 8,5-miesięcznego studium oficerskiego dla cywilnych absolwentów szkół wyższych lub 6-miesięcznego studium oficerskiego dla podoficerów zawodowych. Oznacza to, że obecnie nie ma już trzymiesięcznego studium oficerskiego (za wyjątkiem studium oficerskiego dla korpusów osobowych medycznego i duszpasterstwa).

Z tych względów postawione w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej uznać należało za chybione.

Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzut naruszenia art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarżący zarzucając naruszenie tego przepisu wskazał, że miałoby ono polegać na braku rozpoznania wszystkich zarzutów podniesionych w skardze skarżącego. Z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że winien on być oparty raczej na naruszeniu treści art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Jednakże niezależnie od formalnej prawidłowości postawionego zarzutu stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd ten odniósł się do wszystkich istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy zarzutów podniesionych w skardze. Treść wydanego orzeczenia i jego uzasadnienie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie i pozwala na pełną kontrolę kasacyjną tego orzeczenia. Sąd I instancji zbadał legalność decyzji, mając na uwadze wszystkie przepisy mające zastosowanie w sprawie. Przypomnieć przy tym należy, że z powołanej regulacji prawnej nie wynika ustawowy obowiązek sądu do ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.

Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanych w skardze kasacyjnej A. J. przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji do rozważenia pozostały zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego. Badając zasadność powołanych podstaw kasacyjnych z treścią wykładni zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 613/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego, czyli art. 169 ust. 10 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.) w związku z art. 93 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 11 września 2003 r. (Dz.U. Nr 179, poz. 1750), wiążąco wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny, który szczegółowo wyjaśnił zajęte stanowisko w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 613/09. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że przywołany na wstępie niniejszego uzasadnienia przepis art. 190 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zdaniu drugim zawiera zakaz oparcia skargi kasacyjnej na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie uprzednio przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie bowiem sądu administracyjnego w rozumieniu powołanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez Sąd odwoławczy poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Wobec powyższego podkreślić należy, że zarówno Sąd I, jak i II instancji rozpatrując ponownie sprawę obowiązane są w pełni zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wcześniej zapadłego wyroku Sądu odwoławczego. W tej sytuacji przedstawione w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 31/10 zarzuty naruszenia art. 169 ust. 10 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym uznać należy za pozostające w wyraźnej sprzeczności z wykładnią prawa przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 613/09 a zatem niedopuszczalne.

Za całkiem niezasadne należy również uznać zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 113 art. 183a oraz art. 183b w zw. z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001, ze zm.) oraz art. 32 i 33 Konstytucji RP i art. 50a ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zróżnicowanie wymogów dotyczących sprawności fizycznej kandydatów na żołnierzy zawodowych w zależności od płci wynika nie stanowi złamania zasad konstytucyjnych, lecz wynika z powszechnie znanych różnicy zdolności motorycznych kobiet i mężczyzn, który to fakt jest faktem obiektywnym a nie subiektywnym przekonaniem organu administracji czy Sądu. To właśnie takie zróżnicowanie daje dopiero kobietom równe prawa ubiegania się o przyjęcie do zawodów wykonywanych dotychczas przez mężczyzn i wbrew zawartemu w skardze kasacyjnej stanowisku, to właśnie takie zróżnicowanie jest oznaką konstytucyjnego równouprawnienia, a nie jego naruszeniem. W tej sytuacji zróżnicowanie ze względu na płeć w Uchwale Senatu Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu nr 16/2007 z dnia 24 maja 2007 r. ustalającej warunki i tryb przyjęcia kandydata na szkolenie oficerskie w ramach Studium Oficerskiego wymagań w części testu sprawności fizycznej jest zasadne i w niczym nie narusza wskazanych w skardze kasacyjnej zasad konstytucyjnych. Odwołanie się natomiast przez Sąd I instancji do nowej regulacji prawnej zawartej w art. 50a ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uznać należy za dokonaną przez ten Sąd próbę pogłębionej argumentacji przedstawionego w uzasadnieniu stanowiska, a nie błędne zastosowanie nowej podstawy prawnej. W pełni należy również podzielić pogląd, że w rozpatrywanej sprawie organ (ani także Sąd I instancji) nie mogły naruszyć art. 113 art. 183a oraz art. 183b w związku z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ponieważ nie miały one w tej sprawie w ogóle zastosowania. Oznacza to, że postawione przez A. J. w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego również okazały się niezasadne, a zatem nie mogły odnieść oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej skutku.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.