Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2268/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 5, art. 69, art. 72 par. 2, art 133, art 147, art. 276, art. 282
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 grudnia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 215/20 w sprawie ze skargi B.S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 541/19 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1.1. Wyrokiem z 11 marca 2021 r., II SA/Wr 215/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) we Wrocławiu oddalił skargę B.S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu z 12 listopada 2019 r., II SA/Wr 541/19. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

1.2. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, skargą wniesioną 23 kwietnia 2020 r. przez elektroniczną skrzynkę podawczą B.S. wniosła o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA z 12 listopada 2019 r., II SA/Wr 541/19, oddalającym jej skargę na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB) z 6 czerwca 2019 r., nr 726/2019, w przedmiocie nakazu rozbiórki obejmującej nadbudowę części mieszkalnej nad pawilonem handlowym wraz z uporządkowaniem terenu.

Dalej w wyroku II SA/Wr 215/20 przywołano, że w skardze o wznowienie postępowania powołano się na podstawę z art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., "Ppsa"). Zdaniem skarżącej pozbawiono ją możliwości działania w postępowaniu sądowym, poprzez nieprawidłowe doręczenie jej pełnomocnikowi zawiadomienia o rozprawie oraz odpisu wyroku z uzasadnieniem, obie przesyłki zostały bowiem odebrane przez osobę nieupoważnioną. Pełnomocnik skarżącej prowadzi kancelarię jednoosobową i nie zatrudnia żadnych pracowników, do odbioru korespondencji jest zaś upoważniony wyłącznie M.D. Tymczasem zawiadomienie o rozprawie oraz odpis wyroku wraz z uzasadnieniem odebrała "inna nieupoważniona osoba". Co więcej, nie przekazała ona pełnomocnikowi odebranego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, do czego zresztą nie była zobowiązana. W ocenie skarżącej wadliwe działanie listonosza, który nie weryfikuje upoważnienia osoby odbierającej korespondencję poleconą nie może obarczać negatywnie strony. Skarżąca oświadczyła przy tym, że o fakcie prawomocności wyroku dowiedziała się w dniu 27 lutego 2020 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Ząbkowicach Śląskich. W konsekwencji skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i wstrzymanie wykonalności wyroku II SA/Wr 541/19.

1.2.3. Postanowieniem z 1 czerwca 2020 r. WSA we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania w/w wyroku, zaś postanowieniem z 19 października 2020 r. sąd ten odrzucił kolejny wniosek w tym przedmiocie.

1.2.4. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA we Wrocławiu oddalił skargę o wznowienie. W motywach tego orzeczenia sąd pierwszej instancji na wstępie zaznaczył, że złożona skarga o wznowienie wniesiona została w terminie oraz opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Sąd wojewódzki zwrócił uwagę, że podnoszone w skardze o wznowienie okoliczności stanowiące podstawę wznowienia sprowadzają się w istocie do kwestionowania przez skarżącą prawidłowości dokonywanych doręczeń pism sądowych. Skarżąca bowiem z faktu, że kierowana na adres kancelarii jej pełnomocnika korespondencja sądowa odbierana była przez osobę nieupoważnioną do jej odbioru (naruszenie art. 72 § 2 Ppsa), wywodzi o nieskuteczności tych doręczeń. Zdaniem tegoż sądu twierdzenie takie jest nieuzasadnione. Sąd pierwszej instancji zauważył, że z akt sprawy wynika, iż zarówno wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, zawiadomienie o rozprawie jak i odpis wyroku z uzasadnieniem przesłane zostały na prawidłowy adres, zaś zwrotne potwierdzenia odbioru nie budzą żadnych zastrzeżeń od strony formalnej. Wynika z nich jednoznacznie, że wszystkie te przesyłki były odbierane przez K.K. jako osobę upoważnioną, co – w ocenie sądu pierwszej instancji – uprawniało do przyjęcia skutku doręczania w trybie art. 72 § 2 Ppsa.

W konsekwencji sąd wojewódzki – oddalając skargę o wznowienie – uznał, że podnoszone w skardze o wznowienie okoliczności nie stanowiły podstawy do uchylenia kwestionowanego wyroku i ponownego rozstrzygnięcia sprawy.

2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła B.S. – zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając to orzeczenie w całości, opierając ją na naruszeniu przepisów prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 271 pkt 2, art. 67 § 5, art. 69 oraz art. 72 § 2 Ppsa w zw. z art. 282 Ppsa w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym w zw. z art. 65 "ust. 2" Ppsa, co nastąpiło poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżąca została pozbawiona możliwości działania w sprawie na skutek naruszenia przepisów postępowania dotyczących doręczeń – co nastąpiło poprzez doręczenie korespondencji w sprawie, w tym zawiadomienia o rozprawie oraz uzasadnienia wyroku sądu osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji, a w efekcie spowodowało, że pełnomocnik skarżącej nie otrzymał tego uzasadnienia i nie miał możliwości wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie;

b) art. 133 w zw. z art. 147 i 151 Ppsa w zw. z art. 276 Ppsa w wyniku błędnego uznania, że doręczenie korespondencji sądowej było skuteczne – gdy tymczasem jest to stwierdzenie nieprawidłowe.

2.2. Powołując się na powyższe podstawy skarżąca kasacyjnie wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżąca wnosi o "skierowanie sprawy do trybu uproszczonego" i rozpoznanie poza rozprawą.

W ocenie skarżącej kasacyjnie naruszenie prawa przez sąd pierwszej instancji jest poważne i oczywiste. Nie może bowiem być uznane za prawidłowe stanowisko, że doręczenie korespondencji było skuteczne, skoro korespondencję odebrała osoba nieupoważniona do odbioru pism. Powtarzając argumentację zawartą w skardze o wznowienie postępowania podnosi, że zgodnie z przepisami powołanymi w zarzutach korespondencja może być doręczana wyłącznie osobie upoważnionej, co powinien weryfikować doręczyciel. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie prowadzi kancelarię jednoosobowo i nie zatrudnia pracowników, upoważnienia do odbioru korespondencji nie posiadała osoba, której doręczano w szczególności uzasadnienie wyroku. Z samego faktu, że osoba ta odebrała zawiadomienie o rozprawie – co strona ocenia także jako wadliwe – nie można było wyprowadzać wniosku, jak to uczynił sąd pierwszej instancji, że działania tej osoby były skuteczne wobec pełnomocnika. Działania listonosza skarżąca kasacyjnie ocenia jako nie mogące obciążać negatywnie pełnomocnika strony.

Ponadto w skardze kasacyjnej strona wnosi o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego wyroku, albowiem w przeciwnym razie powstaną dla skarżącej niemożliwe do odwrócenia skutki polegające na konieczności rozbiórki nadbudowy, co wiąże się dla niej z koniecznością poniesienia bardzo wysokich nakładów finansowych i utratą miejsca do zamieszkania własnego oraz 2 dorosłych córek (dla których również nadbudowa stanowi jedyne miejsce, gdzie mogą być zaspokajane potrzeby mieszkaniowe).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (aktualny tekst jednolity Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

3.1.2. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów.

3.1.3. W skardze kasacyjnej fachowy pełnomocnik wnosi o skierowanie sprawy "do trybu uproszczonego i rozpoznania poza rozprawą". Należy zauważyć, że określenie odnośnie trybu uproszczonego przewidziane jest w postępowaniu przez sądem wojewódzkim (por. art. 119 Ppsa), nie zaś w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Ponieważ skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zawarte w przedmiotowej skardze kasacyjnej – a przytoczone powyżej – oświadczenie strony skarżącej kasacyjnie uznać wypadnie za zrzeczenie się rozprawy. Z tych względów sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały, stosownie do art. 182 § 2 Ppsa, jej przeprowadzenia.

4. 1. W ocenie Sądu skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

4. 2. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 133 w zw. z art. 147 i 151 Ppsa w zw. z art. 276 Ppsa.

4.2.1. Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 133 Ppsa, to autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł, że jest to regulacja normatywna rozbudowana, składająca się z kilku paragrafów. W judykaturze zgodnie podkreśla się, że w odniesieniu do unormoewania, które nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów lub ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607, z 30 listopada 2012 r., I OSK 2001/12, LEX nr 1291371, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882, z 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809, z 17 maja 2019 r., II OSK 1665/17, CBOSA.nsa.gov.pl). Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest jednoznaczne wskazanie przepisów, których naruszenie podnosi, to wskazanie ma być na tyle precyzyjne, że nie powinno prowadzić do wątpliwości, o który przepis (przepisy) chodzi stronie korzystającej ze środka odwoławczego. Tymczasem w przedmiotowej sprawie takiej precyzji brak, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie precyzować za stronę podstawy kasacyjnej, zaprezentowane zaś w przedmiotowej sprawie uzasadnienie skargi kasacyjnej nie pozwala na usunięcie pojawiających się wątpliwości. Wypadnie zauważyć, że przepisy zawarte w art. 133 Ppsa odnoszą się do kwestii rozprawy sądowoadministracyjnej, tymczasem zaskarżony wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, motywując to zarządzeniem przewodniczącego wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842).

4.2.2. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 147 Ppsa także jest nieskuteczny, z tych samych względów, co wyłuszczone w pkt 4.2.1. Dodatkowo wypadnie zauważyć, że przepisy art. 147 Ppsa odnoszą się do kwestii uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 Ppsa, skarga rozpoznana w sprawie zakończonej wyrokiem II SA/Wr 541/19 miała za przedmiot decyzję administracyjną, zatem akt wskazany w art. 3 § 2 pkt 1 Ppsa.

4.2.3. Zarzut naruszenia art. 151 oraz art. 276 Ppsa nie został bliżej rozwinięty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Z drugiego z tych przepisów wynika odesłanie wobec skargi o wznowienie postępowania odnośnie stosowania odpowiedniego przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. To posiłkowe stosowanie powyższych przepisów jest wszakże uwarunkowane zastrzeżeniem zawartym w art. 276 zd. 1 Ppsa in fine, "jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej". Sposób orzekania w sprawie wywołanej skargą o wznowienie uznaną za dopuszczalną i wniesioną w terminie, określają przepisy art. 282 Ppsa. Sąd pierwszej instancji w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia powołał – oddalając skargę o wznowienie – przepis art. 282 § 2 Ppsa, zatem nie stosował art. 151 Ppsa, tym samym nie mógł go naruszyć.

4.2.4. Zarzuty naruszenia przepisów § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym w zw. z art. 65 "ust. 2" Ppsa nie są skuteczne. Po pierwsze artykuły Ppsa nie dzielą się na ustępy, jakby to wynikało z użytego w skardze kasacyjnej skrótu "ust.", a na paragrafy. Uznając przeto użycie takiego określnika w skardze kasacyjnej sporządzonej przez fachowego pełnomocnika za oczywisty błąd, przyjdzie uznać, że chodzi o zarzut naruszenia art. 65 § 2 Ppsa. Po drugie, przywołane w skardze kasacyjnej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. 2020, poz. 819) weszło w życie 7 maja 2020 r. (por. § 17 cyt. rozporządzenia). Niezależnie od okoliczności, że przywołany § 3 cyt. rozporządzenia stanowi regulację rozbudowaną (por. uwagi Sądu w pkt 4.2.1.), to sąd wyrokujący w sprawie II SA/Wr 541/19 nie mógł naruszyć żadnego z przepisów tegoż rozporządzenia, skoro ono nie obowiązywało w dacie wyrokowania i czynności doręczenia powyższego wyroku.

4.2.5. Nie są trafne zarzuty naruszenia przepisów art. 67 § 5, art. 69 i art. 72 § 2 Ppsa.

Trafnie sąd pierwszej instancji wywodził, że okoliczności stanowiące podstawę wznowienia sprowadzały się w istocie do kwestionowania przez skarżącą prawidłowości dokonywanych doręczeń. Skarżąca bowiem z faktu, że kierowana na adres kancelarii jej pełnomocnika korespondencja sądowa odbierana była przez osobę nieupoważnioną do jej odbioru wywodziła twierdzenie o nieskuteczności tych doręczeń. Twierdzenie to sąd pierwszej instancji uznał za nieuzasadnione eksponując, że jak to wynika z akt, zarówno wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, zawiadomienie o rozprawie jak i odpis wyroku z uzasadnieniem przesłane zostały na prawidłowy adres, zaś zwrotne potwierdzenia odbioru nie budzą żadnych zastrzeżeń od strony formalnej. Wynika z nich jednoznacznie, że wszystkie te przesyłki były odbierane w kancelarii pełnomocnika przez K.K. jako osobę upoważnioną, co uprawniało sąd a quo do przyjęcia skutku doręczania w trybie art. 72 § 2 Ppsa, zatem skutecznego doręczenia w miejscu pracy, osobie upoważnionej do odbioru pism. W dalszych wywodach sąd pierwszej instancji eksponował obowiązek adresata – zawodowego pełnomocnika strony – należytego zorganizowania systemu odbioru przesyłek w miejscu pracy adresata. Sąd wojewódzki naprowadzał, że podziela utrwalony w orzecznictwie pogląd, iż organ doręczający nie ma obowiązku sprawdzania, czy kwitujący odbiór przesyłki pracownik posiada formalne uprawnienia do odbioru pism, upoważnienie do odbioru pism sądowych jest czynnością, której dokonanie nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy, a udzielenia takiego upoważnienia można domniemywać na podstawie innych czynności i zachowań, takich jak na przykład wcześniejsze lub późniejsze wielokrotne odbieranie przez daną osobę pism i niekwestionowanie (w innych wypadkach) skuteczności takich doręczeń przez stronę. Podnosząc zarzuty naruszenia przepisów art. 67 § 5, art. 69 oraz art. 72 § 2 Ppsa skarżąca kasacyjnie w istocie kwestionuje skuteczność doręczania jej pełnomocnikowi pism sądowych w sprawie II SA/Wr 541/19. Wywody zawarte w tym zakresie w zaskarżonym wyroku podziela w pełni Sąd Naczelny w tym składzie.

Niesporne jest, że pisma sądowe sąd orzekający w sprawie II SA/Wr 541/19 doręczał na adres pełnomocnika strony, ściślej kancelarii adwokackiej. Niesporne jest ponadto i to, że pisma doręczano za pośrednictwem operatora pocztowego, a ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że doręczano je K.K., jako osobie upoważnionej do odbioru. Doręczenia uprzednich pism sądowych tej samej osobie, jak np. wezwania do usunięcia braków skargi, strona nie kwestionowała. Sąd Naczelny podziela stanowisko prezentowane w postanowieniach NSA z 15 lutego 2011 r., I FZ 24/11 (ONSAiwsa 2011, nr 4, poz. 66) i z 30 września 2014 r., II OSK 2688/14 (LEX nr 1530752). W postanowieniach tych przywoływano z kolei postanowienie Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2001 r., V CZ 85/01 (LEX 558339), w którym wskazano, że upoważnienie do odbioru pism sądowych jest czynnością, której dokonanie nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy, a udzielenia takiego upoważnienia można dorozumiewać na podstawie innych czynności i zachowań. Skoro fachowy pełnomocnik prowadzący kancelarię adwokacką dopuszcza oznaczoną osobę do czynności polegającej na odbieraniu i kwitowaniu odbioru kierowanych na adres tej kancelarii pism sądowych, nie kwestionuje uprzednio skuteczności takiego doręczenia, to późniejsze doręczenie kolejnych pism tej osobie pod adresem kancelarii pełnomocnika nie może być uznane za nieskuteczne.

4.2.6. W tych okolicznościach słuszne było stwierdzenie sądu pierwszej instancji, że nie zachodziła sytuacja polegająca na naruszeniu przepisów prawa i pozbawieniu skarżącej możliwości działania w sprawie. Tym samym nie jest trafny zarzut skargi kasacyjnej, jakoby ziścić miałaby się przesłanka wznowieniowa z art. 271 pkt 2 Ppsa. W konsekwencji nie może być uznany za skuteczny zarzut naruszenia art. 282 Ppsa.

4.3. Z powyższych względów i działając na podstawie art. 184 Ppsa orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej.