Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 162-163/96
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 1997-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Celne prawo
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 28, art. 127 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 1984 nr 17 poz. 76
law: Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzona w Genewie dnia 14 listopada 1975 r.

SENTENCJA

stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do Zrzeszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych (...) i uchyla zaskarżoną decyzję w części odnoszącej się do CSAD Statni Podnik (...).


UZASADNIENIE

1. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności /art. 15 Kpa/. Dla uznania, że zasada ta została zrealizowana, nie jest wystarczające stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia organów różnych stopni. Nieodzowne jest, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każde z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których to postępowanie jest prowadzone /z wyroku NSA z dnia 12 listopada 1992 r. V SA 721/92 - ONSA  1992 nr 3-4 poz. 95/.

Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I Instancji /z wyroku NSA z dnia 22 marca 1996 r. SA/Wr 1996/95 - ONSA 1997 nr 1 poz. 35/.

Prawo odwołania się od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie /art. 127 par. 1 Kpa/ i to niezależnie od tego, czy brała ona udział w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, czy nie. Ważne jest, by była to strona w rozumieniu art. 28 Kpa.

2. Odpowiedzialność Zrzeszenia za wymierzone należności celne wynika z faktu, że stosownie do postanowień art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 1 Konwencji Celnej, dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem Karnetów TIR - Konwencja TIR /Dz.U. 1984 nr 17 poz. 76/, było ono poręczycielem karnetu i ma obowiązek zapłaty należności celnych na zasadzie odpowiedzialności wspólnej i solidarnej z osobami, od których należne są te kwoty. Odpowiedzialność Zrzeszenia za cło jako poręczyciela powstaje wówczas, gdy żądanie zapłaty skierowane od strony /adresata decyzji o wymiarze należności celnych/ okaże się bezskuteczne. Do tego jednak, aby doprowadzić skarżące Zrzeszenie do wykonania tego obowiązku, konieczne jest przeprowadzenie stosownego postępowania prawnego, w którym byłoby ono potraktowane jako strona i korzystało ze wszystkich przysługujących mu z tego tytułu uprawnień /patrz wyrok NSA z dnia 13 marca 1996 r. V SA 417/95 - ONSA 1997 nr 1 poz. 31/.

3. Mający tu podstawowe znaczenie i powoływany przez organ odwoławczy art. 36 konwencji TIR stanowi, że każde naruszenie postanowień konwencji narazi naruszającego w państwie, w którym naruszenie zostało dokonane, na sankcje przewidziane w ustawodawstwie tego państwa. Tak więc warunki nałożenia sankcji i ich rodzaj muszą wynikać z ustawodawstwa danego państwa, w tym przypadku z ustawodawstwa polskiego, a to zezwala na obciążenie cłem jedynie tego podmiotu, który dokonuje obrotu towarowego z zagranicą. (...) Podkreślenia i rozważenia wymaga zwłaszcza końcowa część tej definicji /definicji pojęcia "podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą" "we własnym imieniu i na własny rachunek", gdyż strona skarżąca akcentuje, że występowała w sprawie jako przewoźnik, który przywiózł towar w imieniu i na rachunek innego podmiotu. (...) Nawet jeśli przypisać stronie skarżącej naruszenie postanowień konwencji TIR, to nie może to automatycznie skutkować obciążeniem jej cłem, gdyż brak jak dotychczas podstaw do twierdzenia, że to właśnie ta strona sprowadziła do Polski towar na własny rachunek i we własnym imieniu.