Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 451/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Renata Czeluśniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...], odmówił przyznania skarżącej G. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wnioskowanego na męża T. G.

W odwołaniu G. G. zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wykładnię polegającą na uznaniu, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przysługuje jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia, w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej jednak nie później niż do 25 roku życia,

- art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wykładnię polegającą na wykluczeniu możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która pozostaje w związku małżeńskim "chyba, że jej współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności".

W konsekwencji skarżąca wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji i wydanie merytorycznej decyzji w przedmiotowej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 stycznia 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie przepisu, który w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, został uznany za niezgodny z Konstytucją, zatem w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przez organ art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Ponadto, organ I instancji wadliwie przyjął, że pozostawanie w związku małżeńskim jest okolicznością uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w celu opieki nad osobą w nim pozostającą, która wymaga opieki, w sytuacji gdy opiekę tę sprawuje współmałżonek i nie jest zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Pomimo powyższego, zdaniem SKO, decyzja organu I instancji jest prawidłowa i została wydana zgodnie z obowiązującym prawem.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 30 października 2020 r. skarżąca złożyła w organie pomocowym wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem T. G., który to na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania O Niepełnosprawności z dnia 21 października 2020 r., posiada znaczny stopień niepełnosprawności. Z ww. orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 18 lutego 2014 r., niepełnosprawność istnieje od 42 roku życia, a orzeczenie zostało wydane na okres do 31 października 2021 r.

Z ustaleń organu wynika, że T. G. mieszka wraz z żoną G. G. i trójką małoletnich dzieci, tj. G. G. ur. [...] 2004 r., B. G. ur. [...] 2007 r. i M. G. ur. [...] 2013 r. Jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na okres od dnia 7 stycznia 2016 r. na czas nieokreślony w Fundacji [...] - na stanowisku pracownik pralni. Do pracy dojeżdża własnym samochodem od wtorku do piątku i wykonuje pracę w godzinach od 8.00 do 15.00.

Nadto, jak wynika z oświadczenia skarżącej (złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej), od 30 września 2015 r. zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym, by opiekować się swoim niepełnosprawnym mężem, który porusza się na wózku inwalidzkim. Zakres sprawowanej opieki polega na przygotowywaniu posiłków, pomocy w ubieraniu i toalecie, pomocy w wizytach lekarskich i rehabilitacji.

Jak wyjaśniło Kolegium, zdaniem organu I instancji, nie można uznać, że skarżąca wykazała, iż wykonywany przez nią zakres i rozmiar czynności związanych ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem nosi znamiona opieki stałej, z którą wiąże się definitywna konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym. W ocenie organu, jest możliwym pogodzenie przez skarżącą sprawowania opieki nad mężem z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, ewentualnie podjęciem pracy zarobkowej.

W ocenie SKO, w realiach niniejszej sprawy można zatem zgodzić się, ze stanowiskiem organu I instancji, że skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym mężem, ponieważ konieczny zakres sprawowanej przez nią opieki nie wyklucza możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Skoro mąż skarżącej jest zatrudniony na umowę o pracę od ponad 5 lat, tj. od 2016 r., ponadto dojeżdża sam do pracy samochodem, a więc nie wymaga sprawowania stałej opieki także w tym zakresie, po stronie skarżącej nie wystąpiła realna i uzasadniona potrzeba rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym pracy w gospodarstwie rolnym. Nie wystarczy tu faktyczna rezygnacja z pracy zawodowej, o ile nie występuje realna potrzeba takiej rezygnacji w konkretnym stanie faktycznym. O przyznaniu bądź nie przyznaniu świadczenia decyduje wyłącznie spełnienie ustawowych przesłanek, które organ ocenia na podstawie złożonych dokumentów oraz oświadczeń i innych dowodów, przy czym opieka ta musi mieć charakter stały, zaś wykonywanie przez osobę wymagającą tej opieki pracy zarobkowej, nie wypełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ponadto, okoliczność pozostawania osoby niepełnosprawnej przez część dnia poza faktyczną opieką osoby zobowiązanej oraz względna samodzielność osoby w wykonywaniu czynności dnia codziennego, nie koliduje z możliwością podjęcia przez skarżącą (chociażby w niepełnym wymiarze) pracy zarobkowej, czy też pracy w gospodarstwie rolnym.

Trudno uznać, zdaniem SKO, że skarżąca zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym i nie podejmuje pracy zawodowej ze względu na stały i absorbujący charakter sprawowania opieki nad mężem, albowiem wskazany zakres czynności opiekuńczych skarżącej względem męża nie ma charakteru tego rodzaju ażeby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej. Do czynności typowo opiekuńczych - jak wskazała skarżąca należy pomoc w toalecie i ubieraniu się. Niewątpliwie podkreślenia wymaga, iż takie czynności jak przygotowanie posiłku, pranie, sprzątanie, umożliwienie kontaktu z lekarzem, przebieranie pościeli - czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycji skarżącej. Są to typowe czynności dnia codziennego wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. A zatem z powyższego bezspornie wynika, iż wskazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym mężem jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W ocenie Kolegium, organ I instancji trafnie przyjął, że sprawowana przez skarżącą opieka ma charakter doraźny, a nie stały i nie uniemożliwia podjęcia przez nią pracy. W konsekwencji prawidłowe było jego stanowisko, odnośnie braku zaktualizowania się przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zasadnie, więc odmówił on skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie G. G. zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wykładnię polegającą na uznaniu, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia, w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej jednak nie później niż do 25 roku życia,

- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wykładnię, że należy przepis ten stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, podczas gdy zakres opieki nad mężem wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

- art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wykładnię polegającą na wykluczeniu możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która pozostaje w związku małżeńskim "chyba, że jej współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności".

W konsekwencji skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jej mąż jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu poruszającą się na wózku inwalidzkim, stale pozostaje w leczeniu i rehabilitacji, wymaga opieki i pomocy osób drugich. Czynności związane z opieką nad jej mężem mają charakter stały i nie pozwalają na podjęcie pracy zarobkowej ani pracy w gospodarstwie rolnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 stycznia 2021 r., znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego ż tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wnioskowanego na męża T. G.

Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111, powoływanej) – dalej u.ś.r., w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Wskazany przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Mimo, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki" jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako CBOSA). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje (wyrok NSA z 26.08.2021 r., I OSK 435/21, LEX nr 3214970).

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić, czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem jest, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia.

W nin. sprawie bezsporne jest to, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, który został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W stanie faktycznym sprawy jest również bezsporne, że skarżąca nie jest zatrudniona ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Kwestią sporną jest natomiast, czy w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., z uwagi na zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym mężem skarżąca spełnia wszystkie ustawowe warunki, uprawniające do przyznania przedmiotowego świadczenia. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy okoliczność pozostawania osoby niepełnosprawnej, przez znaczną część dnia pod opieką pracodawcy ma wpływ na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dyspozycja art. 17 u.ś.r. odwołuje się do dwóch przypadków: pierwszego, w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz drugiego, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Stan faktyczny niniejszej sprawie odnosi się do drugiego przypadku, ponieważ skarżąca zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym, by sprawować opiekę. Zdaniem Sądu, należy jednak mieć na uwadze, iż art. 17 ww. ustawy mówi o osobach, które w celu sprawowania opieki "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienie lub innej pracy zarobkowej". Powyższy zwrot użyty przez ustawodawcę oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 była pomoc osobom sprawującym długotrwałą opiekę lub niosącym długotrwałą pomoc osobom niepełnosprawnym, które przez tę okoliczność znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do rezygnacji z pracy zarobkowej, pomimo istniejących na rynku pracy miejsc pracy i zdolności oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad mężem a rezygnacją przez nią z pracy nie istnieje taki związek. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika, aby mąż skarżącej, była niesamodzielny w większości sfer życia. Z powyższych przyczyn nie sposób przyjąć, aby skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się mężem, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazane przez skarżącą czynności, które podejmuje w ramach opieki nad niepełnosprawnym mężem są – jak już podkreślano - zwykłymi czynnościami życia codziennego.

Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że osoba wymagająca opieki – T. G., mąż skarżącej, zatrudniony jest w Fundacji [...] od dnia 7 stycznia 2016 r. do chwili obecnej, na stanowisku pracownik pralni. Pracę wykonuje w następujące dni tygodnia: wtorek, środa, czwartek i piątek w godzinach od 800 do 1500. Do pracy dojeżdża samochodem. Przez ten czas nie wymaga on opieki skarżącej.

Sąd ma świadomość, że funkcjonowanie rodziny, której członkiem jest osoba niepełnosprawna, związane jest z trudnościami większymi, od tych, z którymi ma do czynienia rodzina, w której wszyscy jej członkowie są sprawni. Jednak, jak już wskazano, świadczenie pielęgnacyjne jest formą wsparcia finansowego tylko dla tych osób, które nie mają faktycznej możliwości zarobkowania z powodu konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu członkiem rodziny. W kwestii, czy okoliczność pozostawania osoby niepełnosprawnej, przez znaczną część dnia pod opieką pracodawcy ma wpływ na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 (dostępne w Bazie orzeczeń CBOSA). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, użycie w ustawie wyrażenia "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienie lub innej pracy zarobkowej" oznacza, że "realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy świadczeniach rodzinnych musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 była pomoc osobom sprawującym długotrwałą opiekę lub niosącym długotrwałą pomoc osobom niepełnosprawnym, które przez tę okoliczność znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do rezygnacji z pracy zarobkowej, pomimo istniejących na rynku pracy miejsc pracy i zdolności oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia". Z powyższego wynika, że skarżąca nie może zostać uznana za osobę rezygnującą lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym mężem. Nie istnieją więc podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie zmienia tego faktu, że zdarzają się sytuacje, w której to skarżąca odwozi męża do pracy, a także troszczy się o niego. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym mężem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku żony względem męża, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. O przyznaniu bądź nieprzyznaniu świadczenia decyduje wyłącznie spełnienie ustawowych przesłanek, które organ ocenia na podstawie złożonych dokumentów oraz oświadczeń i nie ma w tym zakresie uznania administracyjnego, sprowadzającego się do oceny czy zakres wykonywanej pracy przez osobę wymagającą opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 omawianej ustawy, uniemożliwia osobie zobowiązanej do opieki podjęcie pracy zarobkowej i skutkuje przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego. Opieka ta musi mieć charakter stały, a wykonywanie przez osobę wymagającą tej opieki pracy zarobkowej w pełnym wymiarze pracy, nie wypełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jak wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy, skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym mężem, ponieważ zakres sprawowanej przez nią opieki nie wyklucza możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Mąż skarżącej zatrudniony jest na umowę o pracę i wykonuje ją w znacznym wymiarze czasu, a więc nie wymaga sprawowania stałej opieki. Z powyższego wynika, że skarżąca nie może zostać uznana za osobę rezygnującą lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a organy administracyjne prawidłowo uznały, że nie istnieją podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Nie kwestionując złego stanu zdrowia męża skarżącej i konieczności pomocy przez żonę (do czego zresztą skarżąca, jako żona, jest zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), należy podkreślić, że w okolicznościach sprawy samo orzeczenie o niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, jak również konieczność sprawowania opieki, nie stanowią w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca ma możliwość podjęcia zatrudnienia ze względu na to, że jej mąż pracuje zawodowo na przystosowanym stanowisku, przewidzianym dla osób niepełnosprawnych. Podkreślenia wymaga okoliczność, że zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym. Tego rodzaju praca świadczona jest z reguły w pobliżu miejsca zamieszkania oraz nie jest wykonywana w ściśle określonych godzinach.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, biorąc pod uwagę zakres sprawowanej opieki przez skarżącą, że organy rozpoznające niniejszą sprawę w sposób prawidłowy dokonały wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.

Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. u. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).