Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1065/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 77 par. 1,  art. 80,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 28a ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1620
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz skarżącego K. P. kwotę 200 zł (słownie dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga K.P. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] przedmiocie odmowy przyznania stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] marca 2017 r. do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej: "Minister", "organ") wpłynął wniosek I. (dalej: "wnioskodawca") o przyznanie stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca. Wniosek złożony został w konkursie stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców w trybie określonym w § 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 października 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców (Dz. U. z 2016 r., poz. 1801), dalej: "rozporządzenie".

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Minister, działając na podstawie art. 28a ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2018 r., poz. 87), dalej: "u.z.f.n.", oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej: "k.p.a.", orzekł o odmowie przyznania wnioskodawcy środków finansowych na stypendium naukowe dla wybitnego młodego naukowca. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, że przedmiotowy wniosek uzyskał ocenę końcową 93 punkty w skali 0-100, zajmując pozycję 290 na liście rankingowej i nie uzyskał rekomendacji do finansowania. Natomiast stypendium przyznane zostało 209 najwybitniejszym kandydatom, których wnioski zostały ocenione na co najmniej 95 punktów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zatytułowanym: "odwołanie") wnioskodawca zwrócił się o ponowne rozpoznanie sprawy. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie:

- § 4 ust. 1 rozporządzenia polegające na oczywistej, nie merytorycznej ocenie - braku, bądź wadliwości oceny eksperckiej i w konsekwencji przyjęciu, że dorobek kandydata w dyscyplinie matematyka nie jest wybitny,

- art. 28a u.z.f.n. polegające na niedocenieniu osiągnięć kandydata w skali międzynarodowej.

W uzasadnieniu wnioskodawca podał, iż Zespół oceniający zaniżył ocenę wniosku w pierwszym kryterium, a nadto, że mechanizm oceny wniosków jest dyskryminujący dla matematyków. Wskazał także, że w procesie oceny formalnej wniosku zażądano usunięcia dodatkowych opinii o kandydacie.

Wnioskodawca zauważył również, że kandydat otrzymał w kategorii "dorobek naukowy" 18 na 25 punktów; w innych kategoriach otrzymał oceny maksymalne (25 punktów). Na etapie składania wniosku system OSF sumuje punkty za publikacje, należy więc przyjąć, że ten i podobne parametry, a nie ocena merytoryczna, odgrywają kluczową rolę w ocenie dorobku. Tymczasem nie są one właściwym kryterium wybitności. Dwie średnie prace nie są bowiem równoważne jednej znakomitej. W dorobku kandydata zostały przedstawione m.in. duże prace, w tym dwie samodzielne, opublikowane w czołowych na świecie pismach matematycznych: D. (należącym do pierwszej dziesiątki), P., A. oraz J. Są to czasopisma, którym Ministerstwo przypisuje wagi odpowiednio: 45, 40, 40, 40 punktów (na 50 punktów). Według ogólnie uznanej bazy matematycznej MathSciNet kandydat ma 34 cytowania, jednak dwie wybitne prace wskazane powyżej pochodzą z 2017 r., a jedna znajduje się na razie tylko w wersji online, więc prawie nie mają jeszcze cytowań. Specyfika dziedziny powoduje, że liczba cytowań oraz indeks Hirscha, który u kandydata wynosi 4, to narzędzia w przypadku oceniania młodych matematyków prawie bezużyteczne. Można zatem sądzić, że Zespół porównał punkty nieporównywalnych dyscyplin nauk ścisłych.

Zdaniem wnioskodawcy, składającą się z trzech zdań opinię dotyczącą kategorii "dorobek naukowy", zawartą w systemie OSF, "trudno traktować poważnie", jej "niemerytoryczność jest oczywista", a tym samym niezgodna z intencją przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia, która wyraża się w trosce o reprezentatywność zespołu ekspertów.

Wnioskodawca wskazał również, że Minister, uznając dorobek kandydata za wyróżniający się ale nie wybitny, oparł się na opinii Zespołu oceniającego. Tymczasem wybitny charakter dorobku potwierdził Wydział Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi PAN przyznając kandydatowi w 2017 r. Nagrodę Naukową im. [...] w dziedzinie matematyki za "[...]'". Jest to prestiżowa nagroda przyznawana corocznie jednemu polskiemu matematykowi w wieku do lat 40 (dr hab. K.P. ma 35 lat). W dniu [...] grudnia 2016 r. ww. został wybrany przez Zgromadzenie Ogólne PAN na członka Akademii Młodych Uczonych. W styczniu 2018 r. uzyskał stopień doktora habilitowanego, a jego habilitacja została przez Radę Naukową Instytutu Matematycznego PAN uznana za kwalifikującą się do wystąpienia o Nagrodę Premiera za osiągnięcia będące podstawą nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego.

W piśmie z dnia [...] marca 2018 r. wnioskodawca podniósł ponownie, że w Zespole nie było osoby kompetentnej do oceny wniosku, ani opinia takiej osoby nie została wzięta pod uwagę. W 45-cio osobowym Zespole była tylko jedna osoba z wykształceniem matematycznym, która faktycznie jest informatykiem - pracownikiem instytutu informatyki i której specjalizacja jest odległa od obszaru badań kandydata. Przewodniczący Zespołu nie powołał do oceny lub konsultacji wniosków żadnego innego eksperta z dyscypliny matematyka. W konsekwencji wniosek kandydata nie został poddany kompetentnej ocenie.

Nadto wskazał, że w dokumentacji przebiegu oceny brak jest jakichkolwiek informacji na temat merytorycznych przesłanek, które doprowadziły do istotnego obniżenia oceny w kategorii "dorobek naukowy". Uzasadnienie oceny jest niemerytoryczne, zawiera wyłącznie odwołanie do parametru numerycznego "cytowania" oraz zarzut odnośnie "niskiego dorobku w zakresie zastosowań praktycznych". Tymczasem oczekiwanie praktycznego dorobku w przypadku matematyka jest przejawem niekompetencji Zespołu.

Wnioskodawca podkreślił, że Zespół odwoławczy nie odniósł się do zarzutów formalnych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy polegających na: braku w Zespole oceniającym osoby kompetentnej do oceny wniosku; nieposzerzenia składu Zespołu o właściwego eksperta; niepoddania de facto wniosku kandydata ocenie eksperckiej.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...] Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ podał, iż w konkursie rozpatrywanych było 1159 wniosków. W postępowaniu konkursowym wniosek został oceniony przez Zespół interdyscyplinarny (poszerzony o grono ekspertów w celu umożliwienia oceny wniosków z dyscyplin, których nie mógł ocenić Zespół ze względu na brak w jego składzie specjalistów z tych dyscyplin). Podstawowym elementem oceny były kryteria zawarte w § 4 ust. 3 rozporządzenia. Wniosek uzyskał 93 na 100 punktów. W kryterium dorobku naukowego kandydata do stypendium, obejmującym publikacje w czasopismach naukowych, monografie, udział w projektach badawczych, dorobek w zakresie zastosowań praktycznych badań naukowych lub prac rozwojowych, w tym zgłoszenia patentowe, uzyskane patenty, a także inne formy wdrażania wyników badań naukowych lub prac rozwojowych - przyznano 18 punktów w skali 0-25. Zdaniem Zespołu symboliczna liczba cytowań wynika zapewne z wyjątkowo trudnej tematyki i objętości prac. Jest ona jednak znacznie niższa od wielu podobnej rangi wniosków. Dorobek w zakresie zastosowań praktycznych badań naukowych lub prac rozwojowych jest znacznie niższy od innych kandydatów. Z tych względów Zespół nie mógł przyznać większej liczby punktów w tym kryterium.

W pozostałych trzech kryteriach:

- znaczenia prowadzonych badań dla realizacji celów polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa oraz stopnia, w jakim prowadzone badania stanowią istotny wkład w rozwój dyscypliny bądź dyscyplin naukowych związanych z obszarami zainteresowań badawczych kandydata,

- udziału kandydata w realizacji projektów międzynarodowych, w tym projektów współfinansowanych z funduszy Unii Europejskiej, udziału w stażach i stypendiach zagranicznych lub udziału w upowszechnianiu wiedzy o dziedzictwie narodowym,

- osiągnięć kandydata do stypendium, w tym nagród i wyróżnień krajowych i zagranicznych,

przyznano 25 punktów w skali 0-25.

W wyniku dokonanej oceny wniosek uzyskał ocenę końcową 93 w skali 0-100 punktów, zajmując pozycję 290 na liście rankingowej i nie uzyskał rekomendacji do finansowania.

Minister, biorąc pod uwagę opinię Zespołu, uznał dorobek kandydata za wyróżniający się, ale nie wybitny i podjął decyzję o odmowie przyznania środków finansowych na stypendium naukowe dla wybitnego młodego naukowca. W opinii Ministra, osiągnięcia kandydata są znaczne, jednak pozostali kandydaci, których dotyczyły rozpatrywane wnioski, wykazali się większymi osiągnięciami. Stypendia dla wybitnych młodych naukowców mają charakter prestiżowy i przyznawane są wyłącznie najwybitniejszym młodym naukowcom, których dorobek otrzymał w konkursie najwyższą punktację. W przypadku niniejszego konkursu stypendia przyznane zostały 209 najwybitniejszym kandydatom, których wnioski zostały ocenione na co najmniej 95 punktów.

Organ wskazał, iż Zespół odwoławczy nie stwierdził uchybień w zakresie zgodności procedury rozpatrywania i przyznawania środków finansowych na finansowanie stypendiów naukowych z przepisami u.z.f.n. oraz kryteriami oceny wniosków zawartymi w rozporządzeniu. Wnioskodawca powołał się na aspekty techniczne procesu składania wniosku, jednak wszyscy wnioskodawcy byli poproszeni o jednakowe ograniczenie zawartości wniosku - dopuszczano wyłącznie opinię opiekuna naukowego, pozostałe opinie były usuwane - zgodnie z art. 283 ust. 7 u.z.f.n. Porównywanie przez kandydata oceny wniosku uzyskanej w obecnym konkursie z wynikiem oceny z poprzedniego konkursu nie jest właściwe ze względu na to, że wnioski oceniane są w procedurze konkursowej w porównaniu do pozostałych ocenianych wniosków. Ponadto porównywanie oceny wniosku uzyskanej w obecnym konkursie z oceną uzyskaną przez innego kandydata nie jest właściwe ze względu na to, że zawartość ocenianych wniosków jest znana tylko Zespołowi oceniającemu.

Minister wskazał, iż nie stwierdził naruszenia procedury konkursowej lub innych naruszeń formalnych przy rozpatrywaniu wniosku o stypendium, które zgodnie z art. 14 ust. 2 u.z.f.n. uzasadniałyby wystąpienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Poprawki, o których wprowadzenie proszono kandydata dotyczyły wszystkich pozostałych ocenianych wniosków. W składzie Zespołu znajdował się matematyk, wobec czego nie było podstaw do zasięgania opinii dodatkowego eksperta. Liczba cytowań jest istotnie niewielka (12 bez autocytowań), a [...] w ocenianym okresie wynosi 2. Nagrodę im. [...] przyznano kandydatowi w grudniu 2017 r., a więc po zamknięciu naboru wniosków, wobec czego nie może być uwzględniona w ocenie.

W konsekwencji Minister stwierdził prawidłowość podjętej decyzji własnej.

W skardze złożonej na powołaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.P. (dalej: "skarżący") wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, zobowiązanie Ministra do wydania decyzji, w której ocena w kryterium z § 4 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wyniesie minimum 20 punktów, a w konsekwencji do wydania decyzji o przyznaniu stypendium, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez podzielenie przez Ministra opinii Zespołu odwoławczego, w tym o braku uchybień w zakresie zgodności procedury rozpatrywania i przyznawania środków finansowych na finansowanie stypendiów naukowych, chociaż takowe uchybienia, możliwe do wychwycenia przez Ministra w oparciu o całokształt materiału dowodowego, zaistniały - w szczególności poprzez naruszenie:

a) art. 28a ust. 1 u.z.f.n. poprzez podjęcie decyzji I instancji faktycznie przez Zespół dokonujący oceny wniosku, a nie przez Ministra lub osoby działające z jego upoważnienia, którzy to ograniczyli swój proces decyzyjny do podpisania się pod rekomendacją Zespołu, bez zważania na jej istotne wady formalne;

b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia decyzji I instancji na okoliczność dlaczego skarżący otrzymał 18 punktów w skali 0 - 25 w kategorii "dorobek naukowy" oraz poprzez brak wskazania dlaczego Minister zdecydował o przyznaniu stypendiów kandydatom, których wnioski zostały ocenione na co najmniej 95, a nie np. na 93 punkty;

c) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w oparciu o jakie fakty i przesłanki Minister uznał w konkluzji, że osiągnięcia skarżącego są "znaczne", jednak osiągnięcia pozostałych kandydatów były "większe";

d) art. 28a ust. 6-7 w zw. z ust. 8 i pkt B10 załącznika do rozporządzenia poprzez uznanie, że wskazanie, iż do wniosku mogą być dołączone opinie wymienione w ust. 6-7 nakazuje pominięcie lub wyklucza możliwość złożenia opinii zagranicznych ekspertów (międzynarodowo uznanych specjalistów w dziedzinie badań skarżącego);

2) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji II instancji wbrew dyspozycji ww. przepisów, a w szczególności poprzez brak rozpoznania sprawy w jej całokształcie i ograniczenie się jedynie do nieprecyzyjnego odniesienia się do wybranych zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności powielenia w uzasadnieniu decyzji Il instancji wad wskazanych w zarzutach do decyzji I instancji, zaś pominięcie zarzutów wobec decyzji I instancji sformułowanych w pkt 1) powyżej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do utrzymania decyzji w mocy wbrew art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W motywach skargi skarżący wskazał w szczególności, że kryteria oceny wniosków zawarte w rozporządzeniu nie dają możliwości prawidłowego wyłonienia laureatów stypendium z poszanowaniem kryterium wybitności, o którym mowa w art. 28a ust. 1 u.z.f.n. Konsekwencją tego jest bezpodstawne uznanie, że porównywanie oceny dorobku z oceną wniosku skarżącego z ubiegłego roku jest niewłaściwe, podczas gdy takie porównanie doskonale wskazuje na nieprawidłowości metodologiczno-formalne konstrukcji systemu oceny, gdyż kryteria ocen wniosków nie uległy zmianie, dorobek skarżącego istotnie się zwiększył, a jednocześnie jego ocena przez Zespół istotnie zmalała. Nadto zakwestionował stanowisko organu, że porównywanie oceny dorobku z oceną dorobku opisanego we wniosku innego matematyka jest niewłaściwe ze względu na to, że tylko Minister dysponuje wnioskami, podczas gdy takie porównanie doskonale wskazuje na nieprawidłowości metodologiczno-formalne konstrukcji systemu oceny, a dysponent wniosku udostępnił jego zawartość i ocenę Zespołu do porównania. Z porównania wynika, że biorąc pod uwagę cechy dorobku podlegające ocenie zgodnie z rozporządzeniem, istotnie słabszy dorobek naukowy został lepiej oceniony przez Zespół.

Zdaniem skarżącego wydane w sprawie decyzje nie zawierają należytego uzasadnienia. Minister może odmówić przyznania środków finansowych na pomoc stypendialną dla wybitnych młodych naukowców, jednakże powody odmowy powinny zostać szczegółowo wskazane i omówione w motywach podjętego rozstrzygnięcia. W szczególności Minister powinien skonkretyzować dlaczego i w oparciu o jakie osiągnięcia czy elementy mieszczące się w kryterium z § 4 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia skarżący uzyskał właśnie 18 punktów. Z uzasadnienia zawartego w formularzu oceny punktowej nie sposób wywieść dlaczego przyznano 18 punktów, a nie np. 16 czy 21, z czego wynika uznanie dorobku za "znacznie niższy", a liczby cytowań za małą. Dla porównania należałoby wskazać ile wynosi liczba czy dorobek "nieznacznie niższy", a ile "średnio niższy" itd. Ekspert przyznający określone punkty w sprawie nie uzasadnił w należyty sposób, dlaczego poszczególne osiągnięcia zostały ocenione w dany, a nie inny sposób. Czyni to dokonaną w sprawie ocenę arbitralną. Uzasadnienie oceny punktowej składa się w istocie z trzech ogólnikowych zdań: "Symboliczna liczba cytowań, która wynika zapewne z wyjątkowo trudnej tematyki i objętości prac. Jest ona jednak znacznie niższa od wielu podobnej rangi wniosków. Dorobek w zakresie zastosowań praktycznych badań naukowych lub prac rozwojowych jest znacznie niższy od innych kandydatów". Na podstawie takiej oceny skarżący nie jest w stanie w żaden sposób ustalić, co sprawiło, że jego dorobek został tak, a nie inaczej oceniony, jak również co powinien był uczynić, aby otrzymać wyższą liczbę punktów za ww. osiągnięcie.

Dalej skarżący wskazał, iż w ostatnim akapicie uzasadnienia decyzji I instancji wprost przyznano, że Minister wydał rozstrzygniecie "biorąc pod uwagę opinię Zespołu (...)", nie wskazując jednocześnie żadnych innych elementów składowych procesu decyzyjnego, w szczególności żadnych recenzji lub opinii ekspertów. Nie wskazano także na jakiej ewentualnie innej podstawie "w opinii Ministra, osiągnięcia kandydata są znaczne, jednak pozostali kandydaci, których dotyczyły rozpoznawane wnioski, wykazali się większymi osiągnięciami", ani w oparciu o co - poza rekomendacją Zespołu - tę "większość" Minister ustalił. Uznać zatem należy, że to nie Minister zdecydował o negatywnym rozstrzygnięciu sprawy, lecz Zespół.

Powyższe wadliwości, zdaniem skarżącego, powielone zostały na etapie decyzji II instancji. Zespół odwoławczy "nie dopatrzył się uchybień formalnych w ocenie wniosku i uznał, że decyzja Ministra jest w pełni zasadna". Minister "podzielił opinię Zespołu odwoławczego", czego - w świetle ww. naruszeń prawa - nie powinien był uczynić. Minister nie jest bowiem związany oceną Zespołu odwoławczego, gdyż przewidziany w art. 14 ust. 2 u.z.f.n. wymóg opiniowania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez zespół odwoławczy nie oznacza przyznania temu zespołowi ścisłego przymiotu organu w rozumieniu przepisów k.p.a. Poza tym "określenie wniosek jest opiniowany" ma zasadniczo inne znaczenie niż zwroty np. "po uzgodnieniu", "w uzgodnieniu", "za zgodą", które mogłyby wskazywać na ściślejsze związanie organu orzekającego opinią Zespołu odwoławczego. Daje to podstawę dla organu do szerszego rozpatrzenia spornych kwestii, niż tylko oparcie się na opinii Zespołu odwoławczego.

Minister powinien przeanalizować decyzję Zespołu pod kątem niejasności i niespójności systemu ocen i w konsekwencji dostrzec daleko idącą dowolność (uznaniowość) sposobu oceniania. Z przykładów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika bowiem, że poszczególne liczby punktów przyznane różnym wnioskom przez Zespół (w tym w kategorii dorobek naukowy) są niespójne zarówno ze sobą, jak i z ocenami wniosków tych samych kandydatów z poprzednich lat.

Skarżący zaznaczył, iż nie wiadomo na podstawie jakich kryteriów stwierdzono, że wnioskowi nr [...] (udostępnionemu na potrzeby skargi), przyznano w kategorii "dorobek naukowy" o 2 punkty więcej niż wnioskowi skarżącego. Gdyby używać samych kryteriów numerycznych (takich jak suma punktów za publikacje, liczba publikacji samodzielnych, liczba publikacji z "górnej półki", poziom cytowań, udział w projektach badawczych) należałoby uznać, że wniosek ten jest znacznie słabszy, mianowicie przedstawiono w nim w porównaniu do wniosku skarżącego: publikacje o sumie punktów MNiSW o 15 punktów mniejszej; 2 mniej publikacje samodzielne; 3 mniej publikacje wybitne (powyżej 35 na 50 punktów); niższy o 8 poziom cytowań (27 w stosunku do 35 według matematycznej bazy mathscinet); mniejszy o 4 udział w projektach badawczych.

Analogicznie, zdaniem skarżącego, nie wiadomo na podstawie jakich kryteriów w tej samej edycji konkursu wniosek nr [...] (udostępniony na potrzeby skargi) otrzymał w kategorii "dorobek naukowy" 22 punkty. Nie przedstawiono w nim bowiem publikacji powyżej poziomu 35 punktów, tymczasem we wniosku skarżącego są 3 takie prace i jedna praca za 45 punktów opublikowana w jednym z 10 najlepszych czasopism matematycznych na świecie. Zważywszy, że stypendium ma być, zgodnie z nazwą, przyznawane wybitnym naukowcom, skarżący powinien wiedzieć jakie szczegółowe kryteria oceny dorobku, a w konsekwencji jakie kryteria "wybitności" przyjęto.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał dodatkowo, iż brak jest podstaw do uznania, że to Zespół oceniający wnioski faktycznie podjął decyzję o odmowie finansowania wniosku, a organ ograniczył się tylko do jej podpisania. Minister ma pełne prawo w całości oprzeć się na opinii Zespołu, co wynika z przepisów prawa, jakkolwiek nie jest nią związany. Miało to miejsce w niniejszej sprawie - Minister zdecydował o finansowaniu wniosków z niższą punktacją niż rekomendował Zespół. Z treści decyzji zarówno I jak i II instancji nie sposób wysnuć wniosku o marginalnej roli Ministra, który bez własnej oceny całokształtu sprawy podpisał "decyzję" Zespołu.

Dalej organ wskazał, iż przeprowadził dokładną analizę wniosku skarżącego oraz wniosku o nr [...] i uznał, że stanowisko skarżącego, zgodnie z którym wniosek kandydata z mniejszymi osiągnięciami i dorobkiem otrzymał finansowanie, jest nieprawidłowe. We wniosku nr [...], ocenionym na 98 punktów, umieszczono informacje o publikacjach w czasopismach punktowanych łącznie na 235 punktów (u skarżącego: 225 punktów), przy czym w 10 publikacjach, wykazanych w ww. wniosku, oceniany był pierwszym autorem (skarżący w 5 publikacjach był pierwszym lub samodzielnym autorem 6 publikacji spośród 8 publikacji wskazanych we wniosku). Bezsprzecznie więc dorobek skarżącego jest mniejszy. W ocenianym okresie [..] dla wniosku nr [...] wyniósł 5, dla skarżącego - po weryfikacji - 2, przy niewielkiej liczbie cytowań - 12, bez autocytowań. W tym aspekcie wniosek skarżącego również podlega niższej ocenie. Kandydat o nr wniosku [...] w dorobku posiada zagraniczny staż podoktorski oraz trzyletni staż podoktorski krajowy. Natomiast analiza wniosku skarżącego wykazała, że we wniosku podano nieprawdziwe dane dotyczące stażu podoktorskiego (str. 10 wniosku) w K., który miał odbyć się w 2013 r. i trwać łącznie 3 lata. Jest to sprzeczne z informacją podaną w opinii o skarżącym, gdzie wskazano, że wrócił on do Polski w 2012 r. Mimo, że ta nieprawdziwa informacja nie zmienia rozstrzygnięcia zawartego w wydanych w sprawie decyzjach, to jednak miała wpływ na liczbę przyznanych punktów, znacznie ją zawyżając. Zaznaczyć bowiem należy, że skarżący za spełnienie kryterium określonego w § 4 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia otrzymał maksymalną liczbę punktów, przy czym ocenie w ramach tego kryterium podlegał także udział w stażach i stypendiach zagranicznych kandydata. W związku z tym wniosek skarżącego powinien być oceniony niżej niż wniosek nr [...].

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2019 r. zatytułowanym "duplika" skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Wskazał w szczególności, iż w odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że "przeprowadził dokładną analizę obydwu wniosków" i wyjaśnił, że kandydat o nr wniosku [...] "w 10 publikacjach był pierwszym autorem (skarżący w 5 publikacjach by pierwszym lub samodzielnym autorem 6 publikacji spośród 8 publikacji wskazanych we wniosku"). Bezsprzecznie więc dorobek skarżącego jest mniejszy". Tymczasem w matematyce obowiązuje niespotykana w innych dziedzinach reguła, zgodnie z którą kolejność autorów w pracach matematycznych jest alfabetyczna i nie ma związku z ich wkładem w pracę. Porównanie dorobku obu kandydatów z pominięciem tej reguły oznacza, że analiza organu jest błędna, a konkluzje opisane jako "bezsprzeczne" są nieuprawnione. Skoro bowiem reguła porządku alfabetycznego jest zachowana w pracach obu wniosków, to nazwisko kandydata rozpoczynające się na literę "K" (wniosek nr [...]) częściej pojawia się jako pierwsze niż nazwisko skarżącego zaczynające się na literę "P". Bez wątpienia błąd ten miał wpływ na kwestionowaną w skardze ocenę dorobku naukowego skarżącego, a w konsekwencji na jego pozycję na liście rankingowej.

Ponadto skarżący podniósł, że z przekazanej przez organ listy obecności na zebraniu Zespołu w poszerzonym składzie była tylko jedna osoba ze stopniem doktora matematyki - dr. hab. T.D. - specjalizujący się w zagadnieniach kombinatoryki, bardzo odległych od dziedziny badań skarżącego. Zasadne było zatem stanowisko Instytutu zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że "w Zespole nie było osoby kompetentnej do oceny wniosku, ani opinia takiej osoby nie została wzięta pod uwagę".

Odnośnie stanowiska organu co do błędnych danych zawartych w opisie stażu i współpracy międzynarodowej skarżący wskazał, że błąd ten występuje w jednej liczbie i jest korygowany w innych miejscach we wniosku, w tym w miejscach opatrzonych pieczęcią Rady Naukowej IM PAM. Twierdzenia o wpływie błędu na wynik oceny są więc gołosłowne. Istotne jest to, że organ nie przedstawił kryteriów, według których przyznawane są punkty za współpracę międzynarodową i staże, ani nie wyjaśnił jak opisane osiągnięcia przekładają się na przyznane punkty.

Do ww. pisma skarżący załączył: Opinię Akademii Młodych Uczonych PAN oraz Obywateli Nauki - list do Ministra NiSW z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz opinię prof. dr hab. F. P. w sprawie kolejności autorów w publikacjach matematycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wydając decyzję z dnia [...] stycznia 2018 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 5 pkt 11a u.z.f.n. środki finansowe na naukę przeznacza się na stypendia naukowe dla wybitnych młodych naukowców.

W świetle art. 13 ust. 1 u.z.f.n., w sprawie finansowania zadań określonych w art. 5 pkt 4, 6 - 10b i 11a, Minister rozstrzyga, w drodze decyzji, na podstawie wniosków złożonych przez uprawnione podmioty, po zasięgnięciu opinii właściwego zespołu, o którym mowa w art. 52. Przepis ten stanowi, że Minister stosownie do potrzeb, powołuje na czas określony zespoły specjalistyczne lub interdyscyplinarne, złożone z właściwych ekspertów - w celu oceny wniosków o przyznanie środków finansowych na naukę (art. 52 ust. 1 pkt 1 lit. a u.z.f.n.). Zgodnie natomiast z art. 52 ust. 2 u.z.f.n., Minister powołuje zespół odwoławczy do spraw opiniowania wniosków o ponowne rozpatrzenie spraw dotyczących przyznania lub odmowy przyznania środków finansowych na naukę.

W myśl art. 28a ust. 1 u.z.f.n. Minister przyznaje corocznie, na podstawie złożonych wniosków, stypendia naukowe dla wybitnych młodych naukowców zatrudnionych w jednostkach naukowych. Stypendia przyznaje się na okres nie dłuższy niż 3 lata, w wysokości miesięcznej nieprzekraczającej minimalnej miesięcznej stawki wynagrodzenia zasadniczego przewidzianego dla stanowiska profesora zwyczajnego zatrudnionego w uczelni publicznej.

Szczegółowe kryteria i tryb przyznawania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców, w tym tryb oceny wniosków o przyznanie stypendium, oraz szczegółowy zakres informacji zawartych we wniosku o przyznanie stypendium określa rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców (Dz. U. z 2016 r., poz. 1801).

Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia środki finansowe na finansowanie stypendiów są przyznawane na podstawie wniosku o przyznanie stypendium, zawierającego informacje, których szczegółowy zakres określa załącznik do rozporządzenia. Jednostka naukowa składa w okresie od [...] stycznia do [...] marca roku, w którym ma być przyznane stypendium, wniosek w systemie teleinformatycznym wskazanym na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw nauki.

Z kolei, jak stanowi przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia, oceny wniosków dokonuje zespół powołany przez ministra właściwego do spraw nauki na podstawie art. 52 ust. 1 pkt 1 u.z.f.n., składający się z ekspertów reprezentujących obszary wiedzy określone w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2016 r. poz. 882 i 1311). Przy ocenie wniosków zespół bierze pod uwagę osiągnięcia kandydata w okresie ostatnich 4 lat przed zgłoszeniem wniosku, przy czym do tego okresu nie wlicza się przerwy w działalności badawczo-rozwojowej, o której mowa w art. 28a ust. 2 u.z.f.n., trwającej łącznie nie dłużej niż 2 lata (ust. 2).

Przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia stanowi, iż zespół ocenia wnioski w poszczególnych obszarach wiedzy, uwzględniając następujące kryteria:

1) dorobek naukowy kandydata do stypendium, obejmujący w szczególności publikacje w czasopismach naukowych, monografie, udział w projektach badawczych, osiągnięcia w zakresie zastosowań praktycznych badań naukowych lub prac rozwojowych, w tym zgłoszenia patentowe, uzyskane patenty, a także inne formy wdrażania wyników badań naukowych lub prac rozwojowych;

2) znaczenie prowadzonych badań dla realizacji celów polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa oraz stopień, w jakim prowadzone badania stanowią istotny wkład w rozwój dyscypliny bądź dyscyplin naukowych, związanych z obszarami zainteresowań badawczych kandydata do stypendium;

3) udział kandydata do stypendium w realizacji projektów międzynarodowych, w tym projektów współfinansowanych z funduszy Unii Europejskiej, udział w stażach i stypendiach zagranicznych lub udział w upowszechnianiu wiedzy o dziedzictwie narodowym;

4) inne osiągnięcia kandydata do stypendium, w tym nagrody i wyróżnienia krajowe i zagraniczne.

Zgodnie z § 4 ust. 4 rozporządzenia zespół przedstawia ministrowi listę wniosków rekomendowanych do przyznania stypendium ze wskazaniem propozycji jego miesięcznej wysokości oraz okresu, na który prponuje się przyznanie stypendium.

Mając na uwadze treść ww. przepisów u.z.f.n. jak i rozporządzenia stwierdzić należy, iż wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania stypendium dla wybitnego młodego naukowca Minister korzysta ze swoistego "luzu decyzyjnego". Przesądza o tym fakt, iż poza spełnieniem kryteriów formalnych o charakterze ostrym, wymienionych w rozporządzeniu, kandydat przedstawiony we wniosku złożonym przez jednostkę naukową musi również spełnić kryteria o charakterze ocennym (nieostrym), za które uznać należy m.in. legitymowanie się stosownym dorobkiem naukowym obejmującym "w szczególności" kategorie wymienione w § 4 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia.

Przepis art. 28a ust. 1 u.z.f.n. statuuje wprawdzie wyłączną kompetencję Ministra w zakresie przyznawania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców, jednakże kompetencja ta nie oznacza dowolności organu w tym względzie. W sytuacji bowiem gdy organ rozstrzyga w oparciu kryteria nieostre, ciąży na nim obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu decyzji, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.), zwłaszcza gdy organ odmawia przyznania stronie określonego prawa.

W piśmiennictwie z zakresu teorii prawa wskazuje się, że uzasadnienie decyzji: (1) spełnia prawny obowiązek wykazania, na jakiej podstawie decyzja została podjęta; (2) daje podstawę kontroli poprawności decyzji; (3) może odgrywać rolę perswazyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także wobec organów orzekających, przed którymi sprawa może się toczyć w trybie odwoławczym (v. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie ..., s. 306 - 307).

Z kolei w orzecznictwie zwraca się uwagę, że: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy, w toku załatwienia spraw. Motywy te, powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych" (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Lu 2479/94, publ. LEX nr 27106).

Konieczność szczególnie starannego uzasadnienia decyzji ma zwłaszcza znaczenie w postępowaniach tego typu, jak analizowane w niniejszej sprawie, a więc w sytuacji, gdy decyzja rozstrzyga o rozdzieleniu określonego dobra, względnie deficytowego (puli stypendiów), pomiędzy konkurujące o nie strony. Rozstrzygnięcie wydawane w takiej sprawie zależy nie tylko od treści samego wniosku o przyznanie stypendium, ale także od tego, jak jego ocena przez organ wypada na tle wszystkich innych wniosków w danej turze (roku) rozdzielania stypendium. Przekłada się to na rolę uzasadnienia decyzji w tego typu sprawach, w szczególności w aspekcie rozumienia przez organ nieostrych materialnoprawnych kryteriów oceny wniosku, które musi być jej przedstawione (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 927/17, publ. CBOSA).

Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie Minister nie uczynił zadość obowiązkowi przedstawienia wyczerpującego, przekonującego uzasadnienia decyzji, godząc tym samym w dyspozycję przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 i art. 8 k.p.a.

Z uzasadnienia zarówno decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r., jak i decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nie wynika, dlaczego przedmiotowy wniosek Instytutu Matematycznego PAN o przyznanie stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca uzyskał 93 punkty na 100 możliwych, w szczególności z jakich względów wniosek ten w kryterium "dorobek naukowy kandydata" uzyskał 18 punktów w skali 0 - 25 punktów. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie, a nie wyjaśniając jej w ww. decyzjach, organ w sposób istotny naruszył art. 107 § 3 k.p.a.

Powyższa kwestia nie została również wyjaśniona w protokole z posiedzenia Zespołu interdyscyplinarnego z dnia [...] listopada 2017 r., gdzie wskazano jedynie, że Zespół podjął decyzję o rekomendowaniu do finansowania wniosków, które zostaną ocenione na co najmniej 98 punktów zważywszy na prestiżowy charakter przyznawanych stypendiów (pkt 2). Wskazano również, że przedyskutowano wnioski dotychczas ocenione najwyżej oraz kryteria oceny stosowane przez poszczególnych członków Zespołu (pkt 3 i 4).

Kwestii tej nie wyjaśnia w żaden sposób uzasadnienie zawarte w "Formularzu oceny punktowej wniosku (...)", w której stwierdzono: "Symboliczna liczba cytowań, która wynika zapewne z wyjątkowo trudnej tematyki i objętości prac. Jest ona jednak znacznie niższa od wielu podobnej rangi wniosków. Dorobek w zakresie zastosowań praktycznych badań naukowych lub prac rozwojowych jest znacznie niższy od innych kandydatów".

Ocena ta jest w istocie bardzo ogólnikowa, zawiera pojęcia wartościujące, ocenne ("symboliczna", "znacznie niższa"), bez przypisania im konkretnej treści. Odnosi się do "wielu podobnej rangi wniosków" nie wskazując na czym podobieństwo to miałoby polegać, zwłaszcza że z uzasadnienia oceny nie wynika, czy twierdzenie to odnosi się do wniosków z dziedziny matematyka, obszaru nauk ścisłych, czy wniosków obejmujących wszystkie obszary wiedzy wymienione w rozporządzeniu Ministra NiSW z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. Nr 179, poz. 1065 ze zm.) obowiązującego w dacie oceny wniosku.

Na podstawie takiej oceny skarżący nie jest w stanie w żaden sposób ustalić, co sprawiło, że jego dorobek został tak, a nie inaczej oceniony, jak również co powinien był uczynić, aby otrzymać wyższą liczbę punktów (tj. czego brakowało w dorobku naukowym, aby mógł zostać oceniony wyżej). Tymczasem jest to opinia ekspercka, od której należałoby oczekiwać merytorycznej, przekonującej argumentacji i konkretnego stanowiska, co pozwoliłoby skarżącemu, a także Sądowi orzekającemu w oparciu o akta sprawy, pozostawać w przekonaniu co do obiektywizmu i rzetelności dokonanej oceny.

Ocena ta, zdaniem Sądu, nie powinna abstrahować od specyfiki dziedziny (matematyki - geometrii algebraicznej) w jakiej specjalizuje się skarżący, zwłaszcza w kontekście § 4 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia który stanowi, iż zespół ocenia wnioski "w poszczególnych obszarach wiedzy", uwzględniając m.in. dorobek naukowy kandydata, obejmujący "w szczególności" wymienione w dalszym ciągu kategorie. Przy czym użycie słowa "w szczególności" oznacza, że wymienione kategorie stanowią katalog otwarty.

Na tę właśnie specyfikę oceny powoływał się opiekun naukowy skarżącego w załączonej do wniosku opinii z dnia [...] marca 2017 r. Akcentował mianowicie, że liczba cytowań nie uwzględnia ostatnich zaakceptowanych prac naukowca, dostępnych online oraz wskazywał, że w dziedzinie matematyki długo oczekuje się na recenzje, szczególnie dużych prac, a następnie na ich publikację. Podkreślał, że "(...) w matematyce wskaźniki bibliograficzne są rzeczą drugorzędną. Można mieć dużo cytowań po rozwiązaniu wielu małych problemów, szczególnie z kilkoma współautorami, i nie zrobić niż wielkiego. Tymczasem dr. P., mimo młodego wieku, jest autorem nowego ogólnego narzędzia geometrycznego i szeroko zakrojonego programu badań, który doprowadził go do rozwiązania trzech hipotez, a wiele jego prac jest samodzielnych. Przytoczone wskaźniki cytowalności nie dają obrazu jego wyników, których jakość wyróżnia go na tle jego rówieśników".

Podobnie argumentował również Instytut Matematyczny PAN we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. akcentując wagę oceny merytorycznej wniosku w przeciwieństwie do oceny dokonanej w oparciu o parametry numeryczne, która nie jest miarodajna dla dziedziny matematyka ("liczba cytowań i [...] to narzędzia w przypadku oceniania młodych matematyków prawie bezużyteczne"). Instytut podnosił również, że oczekiwanie co do wykazania osiągnięć w zakresie praktycznego zastosowania badań naukowych w dziedzinie matematyka jest "przejawem niekompetencji Zespołu". Jednocześnie Instytut wypowiadał się krytycznie o dokonanej ocenie eksperckiej kwestionując kompetencje eksperta (będącego - jak podnosił - "z wykształcenia matematykiem, który faktycznie jest informatykiem") oraz reprezentatywność Zespołu oceniającego.

Do powyższych zarzutów nie odniósł się w sposób wyczerpujący Zespół Odwoławczy, pomimo zarzuty te - dotyczące braku członkostwa w Zespole oceniającym właściwego eksperta, zaniechania poszerzenia Zespołu o dodatkowego eksperta z dziedziny choćby zbliżonej do tej, w której specjalizuje się skarżący, a także wadliwości, czy braku rzetelnej, merytorycznej oceny wniosku w kategorii "dorobek naukowy" - są zarzutami o charakterze formalnym w rozumieniu art. 14 ust. 1 u.z.f.n.

Opinia Zespołu Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. jest bardzo ogólna. Zespół - jak podano - nie stwierdził naruszeń formalnych wynikających z ogłoszenia o konkursie jak i z przepisów powszechnie obowiązujących. Wskazał, że Instytut zarzucił Ministrowi brak uwzględnienia części dorobku naukowego kandydata, jednak stwierdził, że "część z nich nie była objęta w okresie oceny (poz. 1.4.)". Nie wyjaśnił jednak o jaką część (z nich) chodzi. W tym względzie obecna na rozprawie pełnomocnik organu podała, że opinia Zespołu odwoławczego w ww. zakresie dotyczy przyznanej skarżącemu nagrody im. [...], co jest o tyle nieprzekonujące, że owa nagroda, nie podlegająca ocenie w przedmiotowym konkursie ze względu na datę jej przyznania, mogłaby być oceniana jedynie w ramach kryterium wymienionego w § 4 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia: "inne osiągnięcia kandydata do stypendium, w tym nagrody (...)", a nie w ramach kryterium określonego w § 4 ust. 3 pkt 1. Ponadto, powołanie się przez Instytut na tę nagrodę, co podkreślał skarżący, nastąpiło wyłącznie w celu zaakcentowania wybitnego charakteru jego dorobku naukowego, a nie w celu uwzględnienia tejże nagrody w ocenie wniosku.

Pomimo ogólnego charakteru opinii Zespołu Odwoławczego, Minister nie odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutów Instytutu podniesionych w toku postępowania odwoławczego. Podzielił w istocie opinię Zespołu Odwoławczego, co czyni dokonaną w sprawie ocenę arbitralną. Minister w decyzji wydawanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany był do zindywidualizowanego odniesienia się do kryterium "dorobku naukowego" skarżącego, a następnie wyjaśnienia, dlaczego - w ocenie organu - dorobek ten zasługuje na przyznaną ilość punktów. Organ powinien również odnieść się do kwestii składu Zespołu oceniającego, w którym zasiadał zaledwie jeden matematyk (na 45 członków Zespołu) specjalizujący się - jak podnoszono - w dziedzinie odległej od tej, w której specjalizuje się skarżący (Instytut wskazywał, że jest to w istocie informatyk, skarżący natomiast, że jest to osoba specjalizująca się w kombinatoryce). Organ powinien również odnieść się do zarzutu, że skład Zespołu nie został poszerzony o dodatkowego eksperta z dziedziny matematyka, a ocena wniosku skarżącego (uzasadnienie do kryterium "dorobek naukowy") świadczy o braku osoby kompetentnej w tym zakresie. Warto w tym względzie zaznaczyć, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika ilu ekspertów z poszczególnych dziedzin nauki weszło w skład Zespołu i co decydowało o poszerzeniu składu Zespołu o dodatkowych ekspertów z określonej dziedziny (dyscypliny naukowej). Nie wyjaśnił tego również obecny na rozprawie pełnomocnik organu.

Jak wynika z uzasadnień obu wydanych w sprawie decyzji, zasadniczą rolę przy ich wydawaniu miała ocena wniosku Instytutu dokonana przez Zespól Interdyscyplinarny, a następnie przez Zespół Odwoławczy. To Zespół interdyscyplinarny ustalił punktację na poziomie 93 punktów, która została zaakceptowana przez Zespół Odwoławczy.

Zauważyć należy, że ww. Zespoły są wyłącznie organami doradczymi Ministra, wykonującymi zadania poruczone przepisami u.z.f.n. oraz rozporządzenia. Analiza przyjętych rozwiązań normatywnych w stosunku do przepisów k.p.a. świadczy o tym, że oba wspomniane wyżej Zespoły są zespołami ekspertów posiadających wiadomości specjalne, którzy powinni być traktowani na gruncie prowadzonego postępowania podobnie do biegłych, o których mowa w art. 84 k.p.a. Ich ocena nie może jednak zastępować oceny organu, który nie jest bezwzględnie związany przedłożonym rankingiem wniosków. W innym bowiem przypadku, Minister nie mógłby zmienić wydanej przez siebie decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co godziłoby w normę prawną wyrażoną w art. 78 Konstytucji RP i art. 15 k.p.a., jak również wydać decyzji o przyznaniu stypendium po uchyleniu decyzji przez sąd administracyjny, co z kolei naruszałoby prawo jednostki do skutecznej drogi sądowej (art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP).

Minister, w oparciu o pełny materiał dowodowy, powinien zatem dokonać własnej weryfikacji wniosku w kontekście przedłożonej przez Zespół oceny, gdyż to Minister - a nie Zespół interdyscyplinarny, czy też Zespół Odwoławczy - stosownie do art. 28a u.z.f.n., prowadzi postępowanie i wydaje decyzję w sprawie.

Warto w tym miejscu powołać fragment uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdzie wskazuje się, że "porównywanie oceny wniosku uznanej w obecnym konkursie z oceną uzyskaną przez innego kandydata nie jest właściwe ze względu na to, że zawartość ocenianych wniosków jest znana tylko Zespołowi oceniającemu". Stwierdzenie to stoi w opozycji do uzasadnienia decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r., z którego wprost wynika, że "znaczne" osiągnięcia skarżącego Minister odniósł do wniosków pozostałych kandydatów, którzy wykazali się "większymi" osiągnięciami, nie precyzując jednak użytych określeń wartościujących, ani nie wskazując o jakie wnioski chodzi. Nie sposób jednak przyjąć, że Minister sformułował takie stanowisko nie dysponując pełnym materiałem dowodowym, w tym wnioskami i dokonaną ich oceną. Powyższe stwierdzenie stoi również w opozycji do treści art. 13 ust. 1 u.z.f.n. zgodnie z którym "(...) Minister rozstrzyga, w drodze decyzji, "na podstawie wniosków złożonych przez uprawnione podmioty (...)", a także do treści art. 28a ust. 1 u.z.f.n., który stanowi, że "minister przyznaje corocznie, "na podstawie złożonych wniosków", stypendia naukowe dla wybitnych młodych naukowców (...)".

Minister podejmuje zatem rozstrzygnięcie na podstawie wniosków, a nie na podstawie przedstawionej przez Zespół listy rankingowej. Oznacza to, że jako organ właściwy do wydania decyzji w sprawie Minister nie tylko może, ale i jest obowiązany ustalić, czy przedstawiony mu ranking został ustalony zgodnie z prawem. Skoro ocena osiągnięć jest niezależną oceną ekspercką i opiera się na porównywaniu osiągnięć kandydatów i ich wartościowaniu zgodnie z kryteriami przyjętymi w rozporządzeniu, to minister w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji musi umieć wyjaśnić, dlaczego tak, a nie inaczej oceniono dokonania danego, konkretnego kandydata, i czy ta ocena jest zgodna z przyjętymi kryteriami ich wartościowania (wyrażania w punktach); (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 565/14, publ. CBOSA).

Ma to tym większe znaczenie, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest stworzonego przez organ, na użytek konkursu o przyznanie stypendium dla wybitnych młodych naukowców, dokumentu określającego skalę punktacji poszczególnych osiągnięć w ramach "dorobku naukowego" i pozostałych kryteriów (a przecież jak zapewniał organ w uzasadnieniu decyzji, do oceny wszystkich wniosków stosowane były te same kryteria punktacji) oraz protokołu odrębnej dla każdego kandydata dokumentacji, dotyczącej oceny jego dokonań i uzasadnienia przyznania mu za dane osiągnięcie określonej liczby punktów. W tym stanie rzeczy, wobec lakonicznej oceny eksperckiej, oraz braku wyczerpującego uzasadnienia stanowiska organu, wydane w sprawie decyzje wymykają się w istocie kontroli Sądu.

Końcowo nie sposób nie odnieść się do odpowiedzi na skargę, w której organ dokonał oceny konkurencyjnego wniosku złożonego w ramach przedmiotowej procedury, kwestionując stanowisko skarżącego co do wadliwej (zawyżonej) oceny tego wniosku. Nie zastępując w tym względzie ekspertów oraz organu warto zwrócić uwagę na argumentację skarżącego wyrażoną w "duplice", w której wskazał na obowiązującą w matematyce regułę alfabetycznej kolejności autorów w pracach matematycznych, nie mającą związku z ich wkładem w pracę, której nie uwzględnił organ. Warto również zwrócić uwagę na wywód organu, iż na skutek zawartych we wniosku skarżącego "nieprawdziwych danych" dotyczących stażu podoktorskiego, liczba punktów w ramach kryterium z § 4 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia została "znacznie" zawyżona. Stanowisko organu w ww. kwestiach, przedstawione dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, może w istocie rzutować na dokonaną ocenę, jednak nie tylko wniosku skarżącego, ale również innych wniosków przedstawionych w konkursie.

Konkludując Sąd stwierdza, że w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji Minister dopuścił się naruszenia wymienionych powyżej przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem obu wydanych w sprawie decyzji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną usuwając wskazane uchybienia. Zaważy, że uzasadnienie decyzji wydanej w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy musi odpowiadać wymogom z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 i art. 8 k.p.a. W jego motywach organ musi umieć wyjaśnić przesłanki jakimi kierował się wydając rozstrzygnięcie, a jego wywód musi mieć charakter skonkretyzowany i odzwierciedlać pełne ustalenia faktyczne oraz indywidualną ocenę wniosku w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Minister jest zatem zobowiązany w sposób jednoznaczny ustalić, czy w istocie zachodzą podstawy do odmowy przyznania wnioskującej jednostce naukowej środków finansowych na przedmiotowe stypendium naukowe, o którym mowa w art. 28a ust. 1 u.z.f.n.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a. - jak w punkcie 2 sentencji.