Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1253/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Protokolant: sekr. sąd. Aleksandra Osipowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi B. K. i M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 24 września 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017r. - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 02.05.2018 r. B. i M. K. zwrócili się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...] zł. z uwagi na ważny interes podatnika i ważny interes publiczny.

Wnioskodawcy wskazali, iż do roku 2003 B. K. prowadziła działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży artykułów metalowych. Działalność prowadzona była w dwóch punktach K.. Podstawowym i najbardziej dochodowym miejscem sprzedaży było stoisko Handlowym G. przy ul. [...]. W maju 2003 roku miał miejsce pożar, w którym Dom Handlowy G. spłonął doszczętnie.

Przyczyną pożaru było podpalenie. Stwierdzono, że sprawca podłożył ogień w trzech miejscach we wnętrzu hali sprzedaży, a na znacznej powierzchni rozprowadził materiały łatwopalne, co spowodowało szybkie rozprzestrzenienie się ognia i w efekcie całkowite zniszczenie budynku. Z uwagi na niewykrycie bezpośredniego sprawcy postępowanie zostało umorzone po kilku miesiącach.

Wnioskodawcy wyjaśnili, iż z powodu braku wyroku skazującego nie mieli możliwości dochodzenia odszkodowania w postępowaniu karnym. Wyżej wymieniona okoliczność zmusiła ich do wystąpienia na drogę cywilną.

W 2009 roku Strona złożyła w Sądzie Okręgowym w K. pozew o zapłatę w postępowaniu cywilnym. Ostatecznie po 8 latach uzyskano satysfakcjonujący wyrok zasądzający odszkodowanie. Postępowanie sądowe było dla B. K. wyczerpujące. Wyczerpujące było, także dla M. K. męża, który przez ostatnie 5 lat był pełnomocnikiem w sprawie. Stało się tak z powodu braku środków na opłacenie pełnomocników profesjonalnych, którzy niestety w latach poprzedzających nie spełniali oczekiwań Wnioskodawców. Sprawa dwa razy była rozpatrywana przez Sąd Apelacyjny. Ostatecznie spór został rozstrzygnięty przed Sądem Najwyższym, który wyrokiem z dnia 18 maja 2017 roku oddalił skargę kasacyjną pozwanej spółki.

Przyznane odszkodowanie w kwocie [...]zł obejmowało [...] zł z tytułu zniszczonego w pożarze mienia oraz [...] zł z tytułu utraconych korzyści za okres od dnia pożaru, tj. od 28 maja 2003 roku do dnia zakończenia działalności gospodarczej w dniu 31 grudnia 2012 roku. Wypłacone odszkodowanie wraz z odsetkami wyniosło łącznie [...] zł.

Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych odszkodowania z otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą stanowią przychód z tytułu prowadzenia tej działalności bez względu na czas ich otrzymania. Strona argumentuje, iż nie można pominąć faktu, że czas jaki upłynął od powstania szkody 14 lat wykracza znacznie ponad przyjęte standardy. Strona wskazuje, iż kluczową okolicznością w sprawie jest fakt, że ze względu na przewlekłość postępowania cała kwota utraconych korzyści skumulowała się za 10 lat (lata 2003 - 2012). Próba ratowania firmy była motywowana faktem, iż dochody z firmy były dla Rodziny podstawowym źródłem utrzymania. Była to walka niezwykle trudna, ponieważ po utracie stoiska w G. nastąpił drastyczny, bo aż czterokrotny spadek dochodów. Według wyliczeń biegłego wyniósł on średnio [...] zł dochodu w miesiącu po pożarze - w porównaniu z kwotą [...]zł przed pożarem. Dążąc do poprawy rentowności B. K. zmuszona była zwolnić pracowników i dwukrotnie zmienić na tańsze miejsce prowadzenia działalności .

Utrzymujący się przez tyle lat stan niedostatku środków pieniężnych doprowadził w roku 2012 do definitywnego upadku firmy i zapaści finansowej na gruncie rodzinnym. Jednocześnie stres temu towarzyszący mocno nadwyrężył P. B. i M. K.. Zgodnie z argumentacją Wnioskodawców niesprawiedliwość wynikająca z tej sytuacji polega na tym, że realne utracone korzyści w następstwie pożaru skumulowane zostały w długim okresie czasu, a wypłacone jednorazowo odszkodowanie podlega najwyższemu opodatkowaniu.

Wnioskodawcy ponadto podkreślili, iż konieczność opodatkowania całej kwoty otrzymanego odszkodowania zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami, czyli w zasadzie w całości według najwyższej stawki podatku, ze skali podatkowej przy braku możliwości uwzględnienia kwoty wolnej od podatku byłaby dla Nich bardzo krzywdząca, gdyż w takiej sytuacji konieczność zapłacenia podatku w pełnej wysokości pozbawiłaby Wnioskodawców znacznej części należnej rekompensaty, jaką miało stanowić odszkodowanie.

Wnioskodawcy podali, iż wskutek niezgodnych z prawem działań osób trzecich zostali pozbawieni znacznej części majątku i dochodu, nie otrzymali żadnej ochrony i żadnego wsparcia ze strony organów Państwa - ponieważ:

- organy ścigania i wymiar sprawiedliwości nie wykryły sprawcy podpalenia,

- organy ścigania i wymiar sprawiedliwości nie były w stanie ustalić i doprowadzić do ukarania osób winnych zaniedbań bezpieczeństwa w budynku, w którym najmowałam lokal do prowadzenia działalności gospodarczej,

- sądy powszechne prowadziły postępowanie karne przez 7 lat, ostatecznie uniewinniono jedynego oskarżonego w sprawie,

- sądy cywilne prowadziły przez 8 lat sprawę o zapłatę, wydając kuriozalne wyroki i przedłużając postępowanie,

- na zakończenie, po samotnej, długotrwałej walce o swoje prawa i naprawienie szkody została dodatkowo obciążona podatkiem dochodowym przy zastosowaniu najwyższej stawki skali podatkowej.

Dlatego zdaniem Stron, taka sytuacja z pewnością narusza konstytucyjną zasadę sprawiedliwości opodatkowania. Zgodnie z wnioskiem, Podatnik, który przez 14 lat walczył o należne mu odszkodowanie, nie powinien być postawiony w sytuacji gorszej niż podatnicy, który nie musieli swoich praw dochodzić przed sądami powszechnymi. Konieczność opłaty podatku w tak wysokiej kwocie może również prowadzić do zachwiania zaufania obywatela do Państwa i jego organów.

Strony wskazują, iż w takich okolicznościach podatnik ma prawo oczekiwać, że jeśli jedna z instytucji państwa (wymiar sprawiedliwości) ewidentnie pogarsza swoimi działaniami jego sytuację materialną - to inna państwowa instytucja, w tym wypadku organ skarbowy, mógłby wpłynąć na złagodzenie tych negatywnych skutków poprzez zastosowanie najniższej 18% stawki ze skali podatkowej. Znajduje to oparcie w art. 77 Konstytucji, który stanowi, że Skarb Państwa odpowiada za sprzeczne z prawem działania swoich organów.

Strony dodatkowo wskazały, że aktualnie nie prowadzą już działalności gospodarczej, zatem umorzenie zaległości podatkowej będzie wyrazem sprawiedliwości społecznej.

Zgodnie z wnioskiem, wraz z zeznaniem rocznym PIT-36 za 2017 rok, przekazano na konto Urzędu Skarbowego K. Śródmieście kwotę: [...] zł, odnośnie pozostałej części, tj. [...] zł. złożono wniosek o umorzenie zaległości wraz z odsetkami za zwlokę. Przedstawiając powyższe wartości Strony wyjaśniły sposób wyliczenia: kwotę wpłaconą obliczono według skali podatkowej 18% od całej kwoty odszkodowania. Natomiast kwota, o której umorzenie Strony wystąpili, stanowi różnicę między wielkością podatku obliczoną wg skali 32% a 18%.

Strony wskazały, iż najcięższą dolegliwością jest postępująca choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa i stawów kolanowych oraz zwróciła uwagę na wydatki, z jakimi wiąże się utrzymanie względnej sprawności i uśmierzanie bólu. Znaczną część zabiegów rehabilitacyjnych M. K. pobiera prywatnie, ponieważ refundowane mogą się odbywać tylko dwa razy do roku, ze względu na kilkumiesięczne terminy wyznaczone pacjentom z NFZ. Uzupełnieniem zabiegów rehabilitacyjnych są leki regenerujące chrząstkę stawową oraz zastrzyki z kwasem hialuronowym (w cenie [...] zł każdy). Strony podkreśliły jednak, iż są one niestety tylko ratunkiem doraźnym, a w najbliższym czasie nieuchronne stanie się operacja kręgosłupa i endoproteza jednego ze stawów kolanowych. Wydatki na w/w cel oraz leczenie pozostałych chorób składają się na kwotę nie mniejszą niż [...] zł miesięcznie, którą wymieniono w oświadczeniu. Strony ponadto wskazują, że w aktualnej sytuacji na plan pierwszy wysuwa się zniwelowanie ograniczeń w poruszaniu męża. Ponieważ od ponad 40 lat Podatnicy zajmują mieszkanie na IV piętrze bez windy w starym budownictwie, aktualnie M. K. musi ograniczyć swoje wyjścia do trzech, czterech tygodniowo, stając się stopniowo "więźniem" IV piętra. Nakazem chwili staje się zamiana mieszkania na położone na parterze lub w budynku z windą. Jest to perspektywa optymistyczna i zarazem przytłaczająca, choćby ze względu na koszty związane z zamianą i wyposażeniem nowego lokum. Wstępne szacunki wskazują na koszt około [...] zł. W zestawieniu z kwotą oszczędności [...] zł, którą obecnie Podatnicy dysponują (po zapłaceniu części podatku dochodowego) nastąpi znaczne uszczuplenie stanu posiadania. Dalej zgodnie z wnioskiem, po tej operacji stan konta wyniesie [...] zł. Następnie, gdyby jeszcze doszła do skutku egzekucja pozostałej części podatku w wysokości 57.120,00 powyższa kwota zmalałaby do wysokości [...] zł - minus odsetki od kwoty [...]zł.

Strony upatrują w tej sytuacji naruszenie ważnego interesu podatnika, co w praktyce oznacza prawo do godnego życia, w oparciu o środki własne. Strony twierdzą, iż w tym przypadku naruszony byłby także interes publiczny, ponieważ dla ochrony socjalnej i Ich zdrowia musiałyby być zaangażowane jeszcze większe środki publiczne w różnorakiej formie. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że ucierpiałby też wizerunek przyjaznego państwa oszczędzającego seniorów przed nadmiernym fiskalizmem. Strony podają, iż wyliczona kwota [...]zł, pozornie znaczna, musi być pożytkowana z wyobraźnią i rozłożona na przyszłe lata życia. Dalej Podatnicy wskazują, iż mając na uwadze fakt, że Ich dochody nie zmienią się i będą korzystać ze stałych i jedynych dochodów z tytułu emerytur w kwocie łącznej: [...] zł. , które już obecnie nie wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, w tym wydatków na zdrowie.

Strony wyliczają, że posiadane środki wystarczą na uzupełnienie deficytu najwyżej przez 10 lat. W przyszłości, w trudnych sytuacjach życiowych - poza wsparciem moralnym, Podatnicy nie mogą liczyć na najbliższą rodzinę (na 2 dzieci) albowiem oni sami mają, jeszcze przez kilkanaście lat do spłaty zobowiązania kredytowe, związane z zakupem mieszkań w czasie, kiedy dochodzono odszkodowana.

Zgodnie z uzasadnieniem Stron stabilizacja, poczucie bezpieczeństwa, satysfakcjonujące dochody zamienione zostały - w trwającą latami gehennę i samotną walkę o sprawiedliwość. Walkę z narastającym zagrożeniem, że to co się stało w wyniku pożaru to nie koniec złego - bo przeciwnik procesowy nie przebierał w środkach. Fakt rozmyślnego przedłużania procesu przez przeciwnika, przy jednoczesnej bierności sądu zaważył poprzez kumulację utraconych korzyści (10 lat) na wysokości skali podatkowej (32%).

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] decyzją z dnia 28 czerwca 2018 r. nr [...] odmówił umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ustalił, że P. B. i M. K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe mieszkając w lokalu mieszkalnym położonym w K. przy ul. Zaleskiego [...], stanowiącym majątek wspólny. B. i M. K. utrzymują się z otrzymywanych emerytur wynoszących odpowiednio [...] zł. i [...] zł.

Zgodnie z oświadczeniem o stanie majątkowym Strony nie posiadają akcji, obligacji ani innych papierów wartościowych oraz kredytów i innych zobowiązań. Ponadto Strony oświadczyły, że na dzień złożenia wniosku posiada oszczędności w wysokości łącznej [...] zł (saldo: [...] zł, lokaty: [...] zł, gotówka: [...] zł). W skład majątku nieruchomego wchodzi lokal mieszkalny położony w K. przy ul. [...] o szacowanej wartości [...] zł, który Wnioskodawcy zajmują.

Biorąc pod uwagę powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego K. uważa, że sytuacja w jakiej obecnie znajdują się Strony wyczerpuje znamiona przesłanki "ważnego interesu podatnika".

Przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "ważnego interesu publicznego" mają charakter równorzędny. Organ podatkowy zobowiązany jest w trakcie postępowania ustalić, która z nich przeważa i na tej podstawie zadecydować o zastosowaniu ulgi w spłacie podatków.

Zasadą wynikającą z polskiego prawa podatkowego jest płacenie podatków, natomiast wszelkie ulgi podatkowe w systemie prawa polskiego mają charakter wyjątkowy i przyznawane są jedynie w szczególnych okolicznościach.

Dlatego też, tak istotne jest w tym przypadku wyważenie interesu publicznego oraz interesu podatnika. Niemniej jednak, koniecznym jest też podkreślenie, że interes publiczny nie może być postrzegany wyłącznie jako ochrona podatkowych dochodów Państwa realizowana poprzez ściągnięcie podatków. Analiza przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym, konkretnym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności, czy też zastosowanie ulgi np. w sytuacji gdy spłata zaległości zagraża egzystencji danego wnioskodawcy, zmusza go do korzystania z pomocy społecznej finansowanej ze środków publicznych i w konsekwencji ciężar udzielanej jemu pomocy przerzucony zostaje na cale społeczeństwo.

Pomimo stwierdzenia, iż aktualna sytuacja finansowa Podatników- jest dobra, Organ uznał, iż w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, biorąc pod uwagę fakt, iż jak Strony podniosły we wniosku, w wyniku zdarzenia, jakim był pożar budynku oraz wszelkich niekorzystnych zdarzeń związanych z pożarem doszło po pogorszenia stanu zdrowia M. K..

O istnieniu ważnego interesu podatnika muszą decydować kryteria obiektywne, takie jak zdrowie, zagrożenie egzystencji, możliwości zarobkowania w celu zdobycia środków. Nie jest wykluczona sytuacja, w której sytuacja finansowa i zdrowotna podatnika, kwalifikująca do świadczeń z pomocy społecznej, może zostać uznana za spełniającą przesłankę ważnego interesu podatnika.

Podkreślono, że Podatnicy przewidując wydatki konieczne związane z przeprowadzką a także po uiszczeniu podatku dochodowego oszacowują pozostałe oszczędności na kwotę [...]zł. Strony powołują się na naruszenie ważnego interesu podatnika, co w praktyce oznacza prawo do godnego życia, w oparciu o środki własne, a także, iż w tym przypadku naruszony byłby także interes publiczny, ponieważ dla ochrony socjalnej i zdrowia musiałyby być zaangażowane jeszcze większe środki publiczne w różnorakiej formie.

Zdaniem Naczelnika Urzędu zwrócenia uwagi wymaga fakt, iż choroba M. K. jest niewątpliwie istotnym zdarzeniem, które należy uwzględniać w procesie decyzyjnym o przyznaniu bądź odmowie przyznania ulgi, to jednak nie stanowi ona samoistnie wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości podatkowych

Podatnicy, jako przesłankę uzasadniającą umorzenia zaległości podatkowych wskazali nieprawidłowości w postępowaniu organów sądowych prowadzących postępowanie o odszkodowanie, przewlekłość postępowania, oraz, że czas jaki upłynął od powstania szkody 14 lat wykracza znacznie ponad przyjęte standardy.

Organ nie będąc uprawnionym do oceny prawidłowości podjętych przez niezawisły sąd rozstrzygnięć a także nie będąc w stanie ustosunkować się obiektywnie do czasu trwania postępowania przed niezawisłym sądem ocenił te przesłanki jako nie uzasadniające umorzenia zaległości podatkowych. Zdaniem Naczelnika Urzędu samego umorzenia należności podatkowych nie można uznać za rekompensatę skutków niekorzystnych rozstrzygnięć sądów.

Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uważa, że w przedmiotowym stanie faktycznym sprawy nie zachodzi przesłanka "interesu publicznego". Słusznym wydaje się stwierdzenie, że w interesie publicznym leży terminowe gromadzenie dochodów publicznych, których jednym z rodzajów są podatki. Twierdzenie więc, że za przyznaniem jednej z ulg w spłacie zobowiązań podatkowych przemawia interes publiczny musi być poparte inną wartością, której istnienie w większym stopniu realizuje ten interes niż zapewnienie terminowych wpływów budżetowi państwa. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w niniejszej sprawie taka wartość nie występuje. Udzielenie tak daleko idącej ulgi w spłacie, prowadziłoby nie tylko do przeniesienia odpowiedzialności za działania i decyzje strony na resztę społeczeństwa, również do nieuzasadnionego uprzywilejowania Jej wobec innych podatników, którzy znajdując się w analogicznej lub znacznie gorszej sytuacji życiowej i finansowej, niejednokrotnie kosztem wielu wyrzeczeń regulują swoje zobowiązania podatkowe..

Odpowiadając na argument Stron, iż gdyby nie nastąpiła tak znacząca zwłoka w postępowaniu, co spowodowało kumulację utraconych korzyści nie weszłaby w najwyższy zakres skali podatkowej 32%, organ stoi na stanowisku, iż odszkodowania co do zasady mają charakter jednorazowy, a Ustawodawca nie uzależnił opodatkowania dochodu od cykliczności jego źródeł. Zgodnie z wolą ustawodawcy jedynym kryterium opodatkowania dochodów otrzymanych z tytułu odszkodowania jego wysokość dochodu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. decyzją z dnia 24 września 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł , że umorzenie należności publicznoprawnych, wiążące się z definitywną rezygnacją budżetu państwa z określonych wpływów, aczkolwiek dopuszczalne przez ustawodawcę, jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady równości i powszechności opodatkowania wyrażonej wart. 84 Konstytucji RP, z treści którego wynika, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją wyjątkową, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku. Pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" mają na gruncie ordynacji podatkowej równorzędny charakter. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie mogą decydować subiektywne przekonania podatnika, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w których wysoką rangę mają zdrowie i życie, a przede wszystkim sytuacje, spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu, które są niezależne od sposobu jego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 24.04.2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 03.11.2010 r., sygn. akt I SA/Bd 780/10). Ważny interes podatnika to także całokształt okoliczności dotyczących sytuacji finansowej podatnika, przede wszystkim aktualnej, lecz nie bez pominięcia przyczyn, które tę sytuację spowodowały oraz perspektyw na przyszłość Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 16 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 506/07 uważa, że "ważny interes podatnika" to sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Zdarzeniem losowym będzie zaistniałe, niespodziewane zdarzenie, niezależne od woli podatnika, które spowodowało, że ten znalazł siew trudnej sytuacji materialnej, niepozwalającej mu na zapłatę zaległego podatku".

Interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 156/10). Interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, z których finansowany jest szeroki zakres potrzeb społecznych min. w obszarze edukacji, służby zdrowia, infrastruktury technicznej, ale też jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków. Organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r, sygn. akt I SA/Ka 577/00). Dlatego też ulgi w spłacie zaległości podatkowych, w formie umorzenia przyznawane są niezwykle rozważnie i w sytuacjach wyjątkowych, bowiem nie można z instytucji tej czynić powszechnie stosowanego środka.

Jeszcze raz przeanalizowano sytuację Skarżących oraz ustalono , że przedmiotowa zaległość podatkowa została objęta postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez organ egzekucyjny, tj, Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Z oświadczenia Wnioskodawców o stanie majątkowym oraz dokumentów załączonych do akt sprawy wynika, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Deklarują zamieszkiwanie w mieszkaniu własnościowym o powierzchni 47,07 mkw., położonym w K. przy ul. Z. [...], którego wartość szacunkową określono na kwotę [...]zł. Wnioskodawcy nie ujawnili innego majątku nieruchomego bądź ruchomego. Źródłem utrzymania są świadczenia emerytalne.

Dodatkowo posiadają oszczędności (w tym lokaty i gotówka) na łączną kwotę [...]zł.

Wysokość stałych miesięcznych wydatków dotyczących bieżących opłat mieszkaniowych (czynsz, energia elektryczna, gaz, internet, telefon, wydatki na kulturę i życie, komunikacja miejska) Wnioskodawcy określili na kwotę ok. [...] zł. Dodatkowo ponoszą wydatki związane z leczeniem, których szacunkowy koszt przyjęli w wysokości [...] zł miesięcznie. Miesięczne wydatki wynoszą zatem ok. [...] zł, przy czym udokumentowano wydatki na kwotę [...]zł.

Porównanie tych wielkości pokazuje, że miesięcznie dysponują kwotą łączną uzyskiwaną z tytułu należnych świadczeń emerytalnych w wysokości [...] zł, natomiast wydatkujecie kwotę ok. [...] zł. Zatem zadeklarowane wydatki przekraczają wysokość uzyskanych przez środków pieniężnych o kwotę ok. [...] zł i wg. oświadczenia są pokrywane z oszczędności.

Przyznanie ulgi w spłacie należności podatkowych na rzecz Skarbu Państwa nie jest obligatoryjne i w każdym przypadku opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organy podatkowe na podstawie analizy całości zebranego materiału dowodowego.

W kontekście formy pomocy jakiej się domagają Wnioskodawcy istotnym jest, że umorzenie zaległości podatkowych jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności i równości opodatkowania. Skoro zasadą jest, aby zobowiązanie podatkowe zostało zrealizowane, to podatnik nie powinien być z niego pochopnie zwalniany. W interesie publicznym leży uiszczanie przez podatników ciążących na nich zobowiązań względem budżetu państwa, bowiem wpływy budżetowe z tego tytułu stanowią znaczącą jego część i stanowią źródło finansowania m. in. wszelkiego rodzaju wydatki budżetowe dokonywane przez państwo np. na szkolnictwo, opiekę medyczną, czy zapewnienie bezpieczeństwa z czego korzysta ogół społeczeństwa. W sytuacji gdy większość podatników respektuje normy regulujące w/w materię, przyznanie ulgi podatkowej w takim przypadku byłoby niezgodne również z zasadą zaufania do organów podatkowych oraz naruszyło zasadę równości.

Możliwe jest różnicowanie sytuacji prawnej podatników w podobnych sytuacjach ale musi to wynikać z racjonalnie uzasadnionych przyczyn. Niewątpliwie do nich nie można zaliczyć konsekwencji podatkowych w postaci obowiązku zapłaty ww. zaległości podatkowej. Z kolei postawa zmierzająca do korzystania z takich praw jakimi są służba zdrowia, edukacja publiczna czy system rentowo - emerytalny, bez ponoszenia ciężarów funkcjonowania w społeczeństwie, doprowadziłaby do załamania gospodarki w kraju. Dlatego też realizacja polityki fiskalnej leży w interesie tak każdego obywatela, jak i ogółu społeczeństwa.

Wnioskodawcy zgadzają się z twierdzeniem organu podatkowego I instancji zawartym w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że ich aktualna sytuacja jest dobra i nie zagraża egzystencji. Niezależnie od powyższego uważają, że takie twierdzenie miałoby sens pod warunkiem, że ich życie miałoby się wkrótce zakończyć. Tymczasem, plany życiowe Wnioskodawców wykraczają poza perspektywę kolejnych 10 lat, w którym to czasie problemy życiowe, w tym zdrowotne będą narastać. Odwołując się do obserwacji życia ludzi starszych oraz statystyk wskazują, że wydatki na zdrowie w ostatnich latach życia sięgają 80 % wszystkich wydatków ponoszonych na ten cel.

Natomiast zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1774/12 ocena istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie omawianej ulgi winna być dokonana według stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania rozstrzygnięcia, zaś zdarzenia przyszłe mają charakter drugorzędny. Organ podatkowy nie miał zatem obowiązku ani możliwości badania sytuacji płatniczej w przyszłości.

Subiektywne przekonanie, o wystąpieniu w sprawie ustawowych przesłanek, nie może rzutować na spełnianie obowiązków publicznoprawnych, i nie świadczy o wyjątkowej sytuacji Wnioskodawców.

Decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę może być wydana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, nadzwyczajnych, gdzie nie ma wątpliwości, że podatnik pozostawał bez wpływu na zdarzenia powodujące powstanie zaległości podatkowej i uczynił ze swojej strony wszystko, by nie ciążyły na nim zaległości podatkowe.

Przyczyną powstania ww. zaległości podatkowej, nie są nieprzewidziane zdarzenia, niezależne od Wnioskodawców, lecz są następstwem określonych decyzji i działań dokonanych w latach ubiegłych. Nie można zatem stwierdzić, że znaleźli się w sytuacji życiowej, której nie mogli przewidzieć, tym bardziej, że postępowanie o zasądzenie odszkodowania na rzecz B. K. toczyło się począwszy od 2009r., i w tym czasie mogli zapoznać się z obowiązującymi przepisami podatkowymi.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zauważył, że w toku postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie jest dopuszczalna ocena ww. postępowania toczącego się w sprawie Wnioskodawców przed sądem, gdyż zagadnienie te mogło zostać rozstrzygnięte w toku odrębnego postępowania jedynie przed sądem, w ramach którego Pani B. K. przysługiwałyby stosowne środki zaskarżenia.

Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, iż Wnioskodawcy błędnie traktują instytucję ulgi w spłacie ww. zaległości podatkowej jako rekompensatę za poniesione straty finansowe i szkody na zdrowiu. Ww. zaległość podatkowa dotyczy podatku należnego z tytułu otrzymanego przez odszkodowania. To odszkodowanie, a nie ulga w spłacie zaległości podatkowych jest świadczeniem, którego celem jest naprawienie wyrządzonej szkody. Funkcją odszkodowania jest wyrównanie uszczerbku na majątku, poniesionego przez podatnika z winy innej osoby lub na skutek zdarzeń, za które inna osoba ponosi odpowiedzialność. Natomiast zasądzone na rzecz Pani B. K. ustawowe odsetki za zwłokę stanowią odszkodowanie za pozbawienie w określonym czasie możliwości dysponowania tym kapitałem.

Podkreślenia wymaga fakt, że wysokości zobowiązania podatkowego nie można kwestionować i weryfikować w toku postępowania o ulgę w spłacie zaległości podatkowych, albowiem zagadnienie to jest przedmiotem odrębnego postępowania. W postępowaniu w sprawie zastosowania ulg w spłacie zaległości podatkowych organ podatkowy kieruje się innymi celami i przesłankami przy podejmowaniu w jego ramach rozstrzygnięć.

W treści uzasadnienia odwołania od zaskarżonej decyzji organu podatkowego I instancji zwracano uwagę na fakt, iż przez okres ostatnich kilkunastu lat nie było Wnioskodawcom dane gromadzenie środków na tak zwaną "czarną godzinę", jednocześnie jak wynika z informacji o czynnościach majątkowych, pozyskanych przez organ odwoławczy, w lipcu 2007 r. Wnioskodawcy nabyli prawo do spółdzielczego własnościowego lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...], które to prawo we wrześniu 2007 w drodze darowizny przekazali B. D.. Wartość ww. lokalu mieszkalnego została określona na kwotę [...]zł. Ponadto w październiku 2014 r. B. K. zbyła lokal mieszkalny położony w K. przy ul. [...], co do którego się nie wypowiedziała. W kwietniu 2014 r. B. K. otrzymała w drodze darowizny od swojego rodzeństwa tj. A. S. oraz P. E. Wójtach kwotę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł. Powyższe pokazuje, że w sposób wybiórczy przedstawili swoją sytuację materialną, co w dalszej kolejności uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej i materialnej.

Organ odwoławczy nie kwestionował przy tym wagi problemów związanych ze stanem zdrowia, jednakże, mimo iż problemy zdrowotne są niewątpliwie istotnym zdarzeniem, które należy uwzględniać w procesie decyzyjnym o przyznaniu bądź odmowie przyznania ulgi, to jednak nie stanowią one samoistnie podstawy do umorzenia ww. zaległości podatkowych. Z podobnymi problemami zdrowotnymi boryka się szeroki krąg podatników, a zatem, nie są to okoliczności wyjątkowe, odbiegające od zwykłego biegu życia codziennego, a gdyby uznać przeciwnie, instytucja uznaniowych ulg podatkowych straciłaby wyjątkowy charakter.

"Trudna sytuacja materialna, zdrowotna oraz mieszkaniowa nie stanowi (...) nadzwyczajnych okoliczności faktycznych, zaś za koniecznością regulowania swoich zobowiązań publicznoprawnych przemawiają konstytucyjne wartości powszechności opodatkowania oraz równości wobec prawa (art. 84 oraz 32 ust.l Konstytucji). Gdyby trudna sytuacja materialna i choroba (...) miały stanowić uzasadnienie odstąpienia od tych konstytucyjnych wartości, to w istocie instytucja udzielenia ulgi podatkowej straciłaby swój nadzwyczajny charakter". Zatem jakkolwiek sytuacja taka nie jest łatwa, to jednak nie ma charakteru wyjątkowego. Na uwagę zasługuje również fakt, iż w postępowaniu zarówno przed organem podatkowym I instancji jak również przed organem odwoławczym do akt sprawy nie załączono żadnych faktur lub rachunków świadczących o wysokości poniesionych wydatków na leki lub leczenie, co uniemożliwia podjęcie jednoznacznych ustaleń w zakresie poniesionych czy ponoszonych wydatków.

Na to rozstrzygnięcie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w której zarzucono ;

- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art.67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa , naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez:

- naruszenie zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym wynikającej z art. 122 Ordynacji Podatkowej oraz art. 7 i 11 ustawy kodeks postępowania administracyjnego z dnia 2017.06.27 (t.j.Dz.U.2017.1257, zwanej dalej: KPA), poprzez nie wzięcie pod uwagę całości stanu faktycznego

- naruszenie zasady przekonywania wynikającej z art. 124 Ordynacji Podatkowej, poprzez niepełne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się Organ przy załatwianiu sprawy

- naruszenie art. 210 § l pkt 6 i § 4 Ordynacji Podatkowej, poprzez niedostateczne uzasadnienie dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne i w jaki sposób interesy strony, dla której rozstrzygnięcie jest negatywne, zostały wzięte pod uwagę.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że kluczowym wydaje się być zwrócenie uwagi na konieczność oceny sytuacji przez pryzmat nadrzędnego aktu prawnego - Konstytucji RP, zawartych w niej praw obywatela oraz fundamentalnych zasad będących podstawą funkcjonowania demokratycznego państwa tj. prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd bez nieuzasadnionej zwłoki, zasada sprawiedliwości społecznej czy tez ochrony praw słusznie nabytych.

Kluczową okolicznością jest w tej sprawie że odszkodowanie stanowiące podstawę opodatkowania zostało uzyskane w wyniku znacznie przeciągającego się i wyczerpującego, zarówno finansowo jak i psychicznie sporu sądowego. To właśnie nieudolność w działaniu organów wymiaru sprawiedliwości przyczyniła się do tego, iż odszkodowanie nie mogło być wypłacone w krótszym czasie.

Bezsporną przyczyną kumulacji utraconych korzyści (10 lat) i w efekcie zastosowanie najwyższej stawki 32%, wobec 80% kwoty odszkodowania była przewlekłość postępowania. Do oceny tego faktu uchylają się uporczywie oba organy, tak I instancji, jak też odwoławczy.

Niesłusznym jest więc twierdzenie Organu drugiej instancji, iż powstała zaległość podatkowa, (str. 12, 9 w. od dołu), cyt.: " jest następstwem naszych określonych decyzji/działań dokonanych w latach ubiegłych", jakich decyzji i jakich działań Organ nie wyjaśnia, (skutkiem naszych działań w latach ubiegłych jest jedynie otrzymanie przysługującego nam odszkodowania, które zgodnie z prawem ujawniliśmy w zeznaniu podatkowym i od którego dobrowolnie zapłaciliśmy podatek w wysokości [...] zł. Organ zwrócił uwagę, że nie jest to dla Wnioskodawców "nieprzewidziane zdarzenie" a decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej "może być wydana jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych" a przyczyną jej powstania powinny być "nieprzewidziane zdarzenia" co stoi w sprzeczności z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku o sygn. II FSK [...].

Wspomniana zasada odnosi się po reguł pozaprawnych i nakazuje zarówno organom tworzącym jak i stosującym prawo kierować się doświadczeniem życiowym oraz poczuciem sprawiedliwości czego w tym przypadku wyraźnie zabrakło.

Podkreślono , że sytuacja życiowa Skarżących jest zupełnie inna. Przez ostatnie 14 lat, (kiedy to toczyły się kolejne postępowania w sprawie pożaru a następnie odszkodowania ) nie mieli możliwości oszczędzania na przyszłość, ani życia na poziomie, którego moglibyśmy oczekiwać, biorąc pod uwagę nakład pracy czy przychód z działalności gospodarczej przed pożarem.

Ciągle towarzysząca niepewność oraz napięcie związane z tak przeciągającymi się procesami nie są rzeczą naturalną i zasługują na miano szczególnych okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ocenianiu sytuacji w porównaniu do tych osób. Skutki zdrowotne tamtych zdarzeń, teraz po latach odczuwają jeszcze mocniej.

Organ drugiej instancji uzasadniając swoją decyzję pominął szereg istotnych kwestii, skupiając się jedynie na dogłębnej analizie sytuacji finansowej.

Niezrozumiałym wydaje się też być zabieg Organu polegający na przytoczeniu danych tylko z okresu od 2003 do 2017 roku

Wyjaśniono również, że nabycie lokalu związane było z późniejszą jego darowizną na rzecz córki - B. D., a pieniądze na ten cel (pochodziły z oszczędności własnych zgromadzonych we wcześniejszych latach oraz z kredytu w wysokości [...] zł. Pomimo iż sytuacja Skarżących nie była najlepsza - to sytuacja rodziny córki z dwójką kilkuletnich dzieci, stawała się dramatyczna.

Podkreślono, że pomoc najbliższym w takich sytuacjach, to także element zabezpieczenia na "czarną godzinę".

Organ wspomina też o zbyciu lokalu mieszkalnego położonego przy ulicy [...] . Nie doprecyzowuje jednak, że była to nieruchomość otrzymana w spadku po mamie B. K., a właściwie jedynie [...] udziału w niej.

Niestety 17 maja 2018 r. został wydany tytuł wykonawczy w trakcie trwania procedury odwoławczej. Tytuł egzekucyjny został zrealizowany na kwotę [...]zł w tym odsetki i koszty egzekucyjne. Stało się to bez uprzedzenia Skarżących. Po prawie 2 miesiącach oczekiwania na odpowiedź domniemywaliśmy, że egzekucja zostaje wstrzymana, aż do ostatecznego rozstrzygnięcia. W tej sytuacji kwota [...]zł. została zabrana w ocenie Skarżących bezpodstawnie.

Sytuacja ta dobitnie ilustruje bezwzględny i bezduszny stosunek Organu do podatnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Powyższa regulacja wyznacza zatem granice kompetencji Sądu w zakresie rozpoznania niniejszej sprawy – ogranicza się mianowicie do oceny, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zarówno materialnego, jak i procesowego.

Przystępując zatem do wskazanej wyżej kontroli decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wskazać należy, iż podstawą prawną rozpoznania sprawy skarżącego stał się art. 67a § 1 pkt 3 O.p., który stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Decyzja o udzieleniu bądź nie udzieleniu ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowych, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., ma charakter uznaniowy. W konsekwencji, nawet jeżeli organ ustali, że w sprawie występuje ważny interes podatnika lub interes publiczny, będzie to oznaczało powstanie koniecznej przesłanki do rozważenia możliwości umorzenia zaległości podatkowych, ale nie obowiązek organu do wydania decyzji pozytywnej dla podatnika. Organ podatkowy, dysponując możliwością wyboru takiego lub innego rozstrzygnięcia, ma jednak zawsze obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, dlaczego podjął właśnie takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Swoboda w rozstrzygnięciu przyznana organom podatkowym nie oznacza dowolności, albowiem decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z poglądem powszechnie przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych, kontrola ta jest jednak ograniczona, a sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ podatkowy wybór jest trafny. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności tego typu decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1652/10, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest więc rozstrzygnięcie o tym, czy zaległość podatkowa lub odsetki za zwłokę powinny zostać umorzone, bowiem w tym przedmiocie rozstrzyga organ administracyjny. W granicach kognicji sądu mieści się natomiast kontrola legalności zaskarżonego aktu, a zatem jego zgodność zarówno z przepisami prawa materialnego, jak również z przepisami proceduralnymi poprzez ocenę, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte przezeń merytoryczne wnioski są logiczne i poprawne i odnajdują uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Uznanie administracyjne obliguje organ do rzetelnego, pełnego i wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz wyczerpującego uzasadnienia podstaw wydanego rozstrzygnięcia.

Organ orzekający w przedmiocie przyznania powyższych ulg korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w tym przepisie może uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Wolność decyzyjna w zakresie rozstrzygnięcia na gruncie art. 67a § 1 pkt 1 - 3 o.p. sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu podatkowego do przyznania ulgi. Uznanie administracyjne jest ograniczone dyrektywami wyboru, interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika. Użyte pojęcia "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu podatnika" są pojęciami nieostrymi. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią ważności; nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. Powyższe wynika z wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia, stanowiącej odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por. B. Dauter S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n., tezy 14, 15 oraz 18-20 i powołane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu organy obu instancji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego ustaliły okoliczności faktyczne sprawy, odniosły je do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa, a następnie szczegółowo uzasadniły podjęte rozstrzygniecie.

Prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie ww. art. 67a § 1 o.p. organy prawidłowo ustaliły wszystkie okoliczności sprawy - sytuację życiowa Skarżących, ich dochody , sytuację majątkową oraz okoliczności powstania zaległości podatkowej. Przede wszystkim przeanalizowano sytuacje materialną podatnika, jego możliwości płatnicze nie tylko na przestrzeni spornego roku ale również wiele lat wstecz. Tego typu postepowania są typowe w takich sprawach i nie można czynić z tego tytułu zarzutu organom. Analiza ta wykazała, że sytuacja podatników jest dobra, nie odbiega od przeciętnej w Polsce, wręcz przeciwnie Skarżący posiadają znaczne środki pieniężne na koncie, które nawet po przeznaczeniu części na niezbędne wydatki motywowane zdrowiem, pozwalają na uiszczenie zobowiązania podatkowego.

Prawidłowo organ wyważył przesłankę ważnego interesu Skarżących oraz przesłankę interesu publicznego, rozumianego jako dbałość o interes Skarbu Państwa dla zapewnienia jego dochodów, celem realizacji zadań ogólnospołecznych.

Sąd w pełni podziela stanowisko organów, które co prawda uznały, że zachodzi ważny interes podatnika, niemniej rozumiany nie jako zagrożenie dla podstawowych potrzeb życiowych, lecz jako szczególna sytuacja, w której się znaleźli się Skarżący w wyniku wypłaty odszkodowania po 14 latach .

Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że dla uznania zaistnienia "ważnego interesu podatnika" nie wystarczy ustalenie trudnej sytuacji finansowo-osobistej, na którą powołują się Skarżący również w skardze, ale musi mieć ona charakter wyjątkowy, różniący się od sytuacji innych podatników. Tymczasem Skarżący uzyskują stały i regularny dochód w postaci emerytury w kwocie ponad [...] zł. Pomimo , że ich wydatki przewyższające o kwotę o ponad [...] zł. to z pola widzenia nie może umknąć fakt, że na dzień składania wniosku posiadali oszczędności w kwocie powyżej 400 tys. zł. Nawet po zapłaceniu podatku oraz dokonaniu niezbędnych wydatków związanych ze zmianą mieszkania, a podyktowaną celami zdrowotnymi, Skarżący będą dysponować kwotą ok. 200 tys. zł. Organy ustaliły zatem, ze sytuacja majątkowa Skarżących jest dobra, znacznie lepsza niż przeciętna sytuacja emerytów w Polsce .

Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem, że nieuzasadnione jest umarzanie zaległości podatkowych podatnikowi, którego stać na ich spłatę. Przyjmuje się bowiem, że dopóki organ ma realne możliwości egzekwowania zaległości nie powinien ich pochopnie umarzać. Kwestię tę należy bowiem oceniać przez pryzmat przesłanki "interesu publicznego", który sprzeciwia się umarzaniu zaległości podatkowych w sytuacji, gdy istnieje majątek, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne zmierzające do ściągnięcia zaległych sum, a egzekucja nie zachwieje podstawami egzystencji podatnika. Obowiązkiem organów jest przede wszystkim dbałość o finanse publiczne, nie zaś przedwczesna i nieuzasadniona rezygnacja z dochodzenia należności podatkowych.

Podkreślenia wymaga to, że nie można utożsamiać subiektywnego przekonania strony, iż zasługuje na umorzenie opłaty z przesłanką interesu publicznego. W interesie publicznym leży bowiem by ustalone należności były regulowane a podatnicy nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty li tylko ze względu na ich subiektywne przekonanie, że zostali skrzywdzeni przez organy Państwa.

Niemniej jednak przesłanki interesu publicznego, o której mowa wart. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, na tle konkretnego stanu faktycznego, nie można zawężać jedynie do dochodowej strony budżetu państwa. Z tego względu przy ubieganiu się przez podatnika o udzielenie ulgi podatkowej znaczenie ma nie tylko zbadanie jego sytuacji materialnej i rodzinnej z punktu widzenia konstytucyjnej zasady powszechności i równości opodatkowania, ale również poprzez pryzmat innych wartości wynikających z ustawy zasadniczej, takich jak sprawiedliwość społeczna, gwarantowanie zatrudnienia czy zabezpieczenia społecznego dla osób pozostających bez pracy w kontekście ustalenia czy realne jest wystąpienie ryzyka zagrożenia egzystencji danej osoby i jej rodziny wymagającej interwencji państwa i uruchomienia wydatków w systemie pomocy społecznej. ( I SA/Lu [...])

Podkreślić bowiem należy, że przesłankę ważnego interesu podatnika jak i ważnego interesu publicznego Skarżący przede wszystkim upatrują w konieczności zapłaty podatku wg. stawek progresywnych .

Podstawowe zagadnienie, co do którego właściwie sprowadza się spór, to jest kwestia uzyskania jednorazowego odszkodowania i związany z tym fakt opodatkowania części ww. kwoty wg. najwyższej stawki podatkowej tj . 32% zamiast 18% . W ocenie Skarżących niekorzystne opodatkowanie jest wynikiem opieszałego działania m.in. Państwa.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że jednorazowe opodatkowanie odszkodowania jest wynikiem obowiązującego prawa na co słusznie zwróciły uwagę organy . W zakresie odszkodowań ustawodawca przewidział bardzo szeroki katalog zwolnień, które jednak nie obejmują odszkodowań uzyskanych w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej. Odszkodowanie ze swej natury jest z reguły jednorazowe mimo, że na jego podstawę składają się często elementy składowe rozciągnięte w czasie (utracone korzyści). Mimo to ustawodawca zdecydował się na jednorazowe opodatkowanie z chwilą uzyskania przychodu, uznając takie rozstrzygnięcie za odpowiednie i typowe. Nie można zatem z tego faktu wywodzić, że jest to nadzwyczajna okoliczność uzasadniająca umorzenie tejże należności, jeżeli sam ustawodawca uznał, że tego typu odszkodowanie nie zasługuje na zwolnienie z opodatkowania.

Organy odniosły się również do kwestii przewlekłości postępowania w zakresie przyznania odszkodowania prawidłowo uznając, że nie mają kompetencji do oceny, czy rzeczywiście postepowanie było przewlekle i wina za tę przewlekłość była po stronie Państwa Polskiego.

Ocena czy rzeczywiście tak było musiałaby być poprzedzona szczegółową analizą akt postepowania sądowego, z uwzględnieniem terminowości i zasadności poszczególnych działań Sądu, jak również zachowania stron postępowania, w tym również Skarżących, do którego organy nie mają kompetencji.

Organy podatkowe nie są powołane do oceny przebiegu postępowania przed sądami w sprawach z zakresu postępowań odszkodowawczych. Zatem powoływanie się przez Skarżących na przewlekłość tego postępowania nie może uzasadniać przyznania ulgi w zakresie umorzenia zaległości podatkowej. ( podobnie w wyroku WSA w Białymstoku z 16 stycznia 2019 r, sygn. akt I SA/Bk [...] ).

Na marginesie zaznaczyć należy, że sam fakt długotrwałego procesu nie oznacza, że Polskie Państwo zawiodło, biorąc pod uwagę podnoszoną przez samych Skarżących okoliczność, że przeciwnik procesowy korzystał ze swoich uprawnień aby proces przedłużyć – " Prowadzona z determinacją, w interesie Swoich mocodawców zręczna taktyka pełnomocników strony pozwanej, doprowadziła do tak długiego postępowania". W tym miejscu zaznaczyć należy, że proces cywilny opiera się na zasadzie kontradyktoryjności co oznacza prawo strony do walki o korzystne dla siebie rozstrzygnięcie sprawy. Fakt, ze strona przeciwna w procesie jest jego aktywnym uczestnikiem, jest elementem systemu a nie nadzwyczajną okolicznością. Również fakt przewlekłości w procesie cywilnym jest okolicznością powszechnie znaną, mimo to ustawodawca przewidział takie a nie inne rozwiązanie systemowe w zakresie opodatkowania tego typu odszkodowania.

W ocenie Sądu, Skarżący występując o odszkodowanie powinni liczyć się z ewentualnością skorzystania przez przeciwników procesowych ze wszelkich dostępnych praw i środków odwoławczych, które będą miały wpływ na czas trwania postępowania odwoławczego. Zwrócić należy uwagę, że wyrok Sądu Apelacyjnego zasadzający odszkodowanie zapadł w 2015 r. natomiast znaczne wydłużenia procesu nastąpiło w wyniku wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego.

Jednocześnie podzielić należy pogląd, że zdarzają się sytuacje, kiedy postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. W takim przypadku strona może wnieść do sądu skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W niniejszej sprawie nie miało to miejsca .

Również dochodzenie swoich praw przed Sadami powszechnymi , nie jest okolicznością nadzwyczajną, lecz typową sytuacją gdy zobowiązany do odszkodowania nie poczuwa się do tego i uchyla od spełnienia świadczenia . Najlepszym dowodem na to jest bardzo duża liczba tego typu spraw przed polskimi Sądami, co automatycznie powoduje wydłużenie procesu.

Fakt, że w procesie karnym nie ustalono winnych podpalenia również nie oznacza zawinienia Państwa Polskiego. Nigdzie na świecie nie ma bowiem systemu 100% wykrywalności przestępstw.

Ponadto, Skarżący okoliczności długotrwałego procesu nie mogą przerzucać tylko i wyłącznie na organy Państwa, albowiem z pozwem o odszkodowanie wystąpili dopiero w 2009 r. Oczywiście strona mogła zakładać, że stosowne odszkodowanie zostanie zasądzone w postępowaniu karnym, niemniej jednak trzeba mieć świadomość, że z uwagi na funkcjonującą w prawie karnym zasadę "in dubio pro reo" jest to trudniejsze niż w prawie cywilnym . Wystąpienie od razu z pozwem cywilnym mogło znacznie przyspieszyć proces uzyskania odszkodowania.

Ponadto odszkodowanie został zasądzone za utracone korzyści za lata 2003 -2012. Wydanie wyroku po 2012 jest zatem korzystne z punku widzenia Skarżących z punktu widzenia wielkości odszkodowania. Mało tego, gdyby proces skończył się bardzo szybko i odszkodowanie zostałoby zasądzone np. w 2010 r. to i tak suma odszkodowania byłaby jednorazowa i prawdopodobnie obejmowałaby okres utraconych korzyści za lata 2003 -2010 wraz z odsetkami.

Również nie można podzielić stanowiska Skarżących, którzy uważają że umorzenie kwoty [...]zł. przywróciłoby sprawiedliwość społeczną , albowiem taki opodatkowanie umożliwi im zastosowanie jednolitej 18% stawki, czyli takiej, która przysługiwałaby im, gdyby nie było pożaru i dalej prowadziliby działalność gospodarczą w okresie, za który przyznano odszkodowanie. Zwrócić bowiem należy uwagę, że 18% stawka podatkowa funkcjonująca w pierwszym progu podatkowym ma zastosowane dopiero od 2009 r. Do 2008r. miały zastosowanie trzy stawki podatkowe 19 % , 30% i 40%. Natomiast próg podatkowy, powyżej którego miała zastosowanie druga stawka podatkowa 30 % był bardzo niski i nie waloryzowany przez wiele lat i wynosił [...] zł. Z tej perspektywy już same wyliczenia Skarżących , którzy zastawali jednolitą stawkę 18 % do całej kwoty odszkodowania nie można odnosić do obowiązującego w latach 2003-2008 prawa podatkowego jak i ich potencjalnej sytuacji finansowej.

Skarżący wykazując wyjątkowość swojej sytuacji wnieśli o przedstawienie informacji o liczbie podatników, którzy w ostatnich 10 latach znaleźli się w sytuacji takiej samej sytuacji. Zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

W ocenie Sądu liczba osób znajdujących się w podobnej sytuacji (długotrwały proces i jednorazowe opodatkowanie całej kwoty odszkodowania) nie ma znaczenia. O wyjątkowości sytuacji decydują bowiem nadzwyczajne i wyjątkowe okoliczności nie fakt w stosunku do ilu osób ma zastosowanie dany przepis prawa.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd - na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił