Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 929/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-10-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przywrócenia terminu
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 15 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę Spółki w niniejszej sprawie. W motywach rozstrzygnięcia Sąd podniósł, iż na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 sierpnia 2012 r. skarżąca wezwana została do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca odpis powyższego zarządzenia doręczona została skarżącej w dniu 22 sierpnia 2012 r.

W piśmie z dnia 6 września 2012 r. zatytułowanym "Replika na odpowiedź na skargę" strona skarżąca odniosła się do stanowiska organu podatkowego, podtrzymując złożoną skargę.

Należny wpis od skargi nie został natomiast uiszczony a termin na dokonanie tej czynności upłynął bezskutecznie z dniem 29 sierpnia 2012 r.

Postanowienie o odrzuceniu skargi doręczone zostało Spółce w dniu 24 września 2012 r.

W piśmie z dnia 27 września 2012 r. (data nadania: 28 września 2012 r.) Spółka wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że w podanej przez Sąd dacie (tj. w dniu 22 sierpnia 2012 r.) nie otrzymała z Sądu korespondencji innej aniżeli odpowiedź organu podatkowego na skargę. Spółka stwierdziła, że "gdyby wezwanie do zapłaty wpisu wpłynęło, zostałoby niezwłocznie opłacone, jaki bowiem byłby motyw sporządzania repliki na ww. odpowiedź, gdyby strona nie zamierzała kontynuować sądowej drogi zwalczania niekorzystnej dla siebie decyzji". Spółka stwierdziła, że na poparcie jej twierdzeń załącza wydruki z komputerowej bazy danych SQL, zawierającej wpisy całej korespondencji otrzymanej przez stronę w dniu 22 sierpnia 2012 r., a także wpisy korespondencji otrzymanej na początku 2012 r. z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz kopie zawiadomień o doręczeniu, jakie wraz z odpowiedzią na skargę zawarte były w przesyłce (kopie zawiadomień o doręczeniu opatrzone są numerami wpływu korespondencji tożsamymi z numerami wskazanymi w wydruku z bazy danych). Spółka zaznaczyła, iż gdyby jakakolwiek inna korespondencja wpłynęła tego dnia ze strony Sądu, zostałaby odnotowana i opatrzona kolejnym numerem wpływu. Tymczasem, zarówno korespondencja nosząca numery sprzed tych, które zostały przypisane odpowiedziom na skargi, jak i korespondencja z numerami późniejszymi, nie została otrzymana od Sądu ani też nie dotyczyła sprawy objętej skargą. Na okoliczność sposobu przyjmowania korespondencji, jej rejestrowania i obiegu Spółka wniosła o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka – E. R. (pracownicy sekretariatu).

Do wniosku Spółka załączyła kserokopie dokumentów, w tym wydruków z komputerowej bazy danych SQL a także przykładowych dokumentów z datą wpływu do Spółki – 22 sierpnia 2012 r. i numerami wpływu (mającymi odzwierciedlenie w wydruku z bazy SQL).

Wraz z wnioskiem Spółka dokonała zapłaty wpisu sądowego od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

Nadto, zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

Dodatkowo, z mocy art. 87 § 2 P.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności, wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna również dopełnić czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).

W rozpatrywanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu złożony został z zachowaniem terminu siedmiodniowego, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Spółka informację o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu powzięła w dniu doręczenia postanowienia z dnia 18 września 2012 r. o odrzuceniu skargi, a więc 24 września 2012 r. Skoro zatem wniosek o przywrócenie uchybionego terminu nadała w dniu 28 września 2012 r., uczyniła to w przepisanym terminie.

Okoliczność ta dała więc podstawę do merytorycznego zbadania zasadności wniosku o przywrócenie terminu.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. m. in. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym przyjmuje się, że "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (zob. postanowienie NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok NSA z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (tak E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; por. także postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059).

Powyżej przedstawione stanowiska judykatury i orzecznictwa jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy. Może ono nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy.

W ocenie Sądu zaprezentowana przez stronę skarżącą argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę wniosku o przywrócenie terminu stanowi twierdzenie Spółki, iż w przesyłce skierowanej do niej z Sądu brak było zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej, o powyższym świadczyć ma, po pierwsze, sam fakt nieopłacenia skargi przy jednoczesnym złożeniu przez Spółkę pisma procesowego polemizującego z odpowiedzią na skargę, po drugie zaś – dołączone przez Spółkę do wniosku kopie dokumentów, w tym wyciąg z bazy SQL. Argumentacja Spółki zmierza więc de facto do próby przerzucenia na Sąd odpowiedzialności za uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi.

Analiza akt sprawy, zdaniem Sądu, nie pozwala natomiast na przyjęcie, iż przesyłka skierowana do strony skarżącej i doręczona jej w dniu 22 sierpnia 2012 r. nie zawierała wezwań do uiszczenia wpisów sądowych od skarg.

Zauważyć należy w pierwszej kolejności, że z akt sprawy wynika, iż odpisy odpowiedzi na skargi wraz z pismami przewodnimi z dnia 20 sierpnia 2012 r., zatytułowanymi "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę", dotyczącymi 12 spraw ze skarg Spółki (tj. sprawy o sygn. od I SA/Gl 925/12 do I SA/Gl 936/12) doręczone zostały Spółce w dniu 22 sierpnia 2012 r. w jednej przesyłce.

Z akt sprawy dodatkowo wynika, iż w przesyłce tej znajdowało się również 12 odpisów zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisów od skarg w sprawach o sygn. od I SA/Gl 925/12 do I SA/Gl 936/12, wraz z pismami przewodnimi (doręczającymi) z dnia 20 sierpnia 2012 r., zatytułowanymi "Doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu". W aktach sądowych znajdują się bowiem kopie tychże pism przewodnich (każde zawierające odpowiednią sygnaturę akt), opatrzone adnotacjami "Wysłano", z podaną datą wysyłki (20 sierpnia 2012 r.) oraz podpisem pracownika sekretariatu, dokonującego wysyłki pism. Wykonanie doręczenia stronie skarżącej odpisów zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisów (z pouczeniem o trybie i terminie zaskarżenia zarządzeń) odnotowane jest również w aktach wyżej wymienionych 12 spraw - na oryginałach zarządzeń z dnia 14 sierpnia 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisów.

Co więcej, zwrotne potwierdzenie odbioru przez Spółkę w dniu 22 sierpnia 2012 r. przesyłki, zawierającej odpisy odpowiedzi na skargi oraz odpisy zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisów (wspólne dla wszystkich wyżej wymienionych spraw) zawiera, po pierwsze, wskazanie wszystkich sygnatur, po drugie zaś – wskazanie zawartości przesyłki, tj. "12 odp. odp. na skargę" oraz "12 zarządz. o wpis + pouczenie".

Praktyka taka, stosowana przez Sąd przy doręczaniu korespondencji w przypadku większej ilości spraw, dotyczących tego samego podmiotu (znajdujących się na tym samym etapie postępowania) nie budzi zresztą wątpliwości. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że dla prawidłowości dokonania w taki sposób doręczenia jest wymagane, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (por. w tej kwestii np. postanowienie NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 707/11, opubl.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prawidłowo wypełnione potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym,

potwierdzającym fakt i datę doręczenia wskazanych w nim pism. Korzysta ono z domniemania prawidłowości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt V CZ 123/10, opubl. w zbiorze orzeczeń Lex pod nr 785895). Potwierdzenie odbioru przesyłki podpisem oznacza, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie wskazanej na potwierdzeniu odbioru, ale również – co trzeba szczególnie podkreślić w niniejszym przypadku – oznacza, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru (por. w tej kwestii np. postanowienie NSA z dnia

18 stycznia 2012 r. sygn. akt I FSK 2088/11, opubl. w zbiorze orzeczeń Lex pod nr 1110110).

Zauważyć należy, że wprawdzie domniemanie prawidłowości potwierdzenia odbioru może zostać obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywujące (por. w tej kwestii np. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 474/12 oraz postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach rozpoznawanej sprawy, w ocenie składu orzekającego, ze wskazanych powyżej przyczyn nie sposób zarzucić Sądowi niedotrzymania standardów doręczenia Spółce w dniu 22 sierpnia 2012 r. przesyłki. Co więcej, zaakcentowania wymaga, że to w interesie strony skarżącej leży sprawdzenie (weryfikacja) zawartości przesyłki z adnotacją, poczynioną przez nadawcę na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru (wskazującą na zawartość korespondencji). Na stronie skarżącej, a w szczególności na podmiocie będącym spółką jako na profesjonalnym uczestniku obrotu, ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, aby weryfikacja zawartości przesyłki była dokonywana. W przypadku stwierdzenia ewentualnych braków (niekompletności) doręczonej przesyłki, bądź jakichkolwiek wątpliwości co do zawartości przesyłki, strona dbająca należycie o swoje interesy winna fakt taki (bądź wątpliwości) niezwłocznie zgłosić nadawcy (Sądowi). W przeciwnym wypadku bowiem, w sytuacji uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, naraża się na zarzut braku dochowania należytej staranności. W rozpatrywanej sprawie, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazana została zawartość przesyłki (o czym była już wyżej mowa), choć wprawdzie w formie skrótowej, jednak zdaniem Sądu pozwalającej na zorientowanie się co do spodziewanej zawartości. Na marginesie, w ocenie Sądu o tym, że skarżąca zawartości przesyłki nie zweryfikowała, odbierając ją z rąk doręczyciela może świadczyć fakt "nabicia" pieczęci firmowej Spółki przez pracownika jej sekretariatu (odbiorcę przesyłki) dokładnie w tym miejscu zwrotnego potwierdzenia odbioru, w którym wskazana została zawartość przesyłki, co utrudnia odczytanie adnotacji o zawartości (aczkolwiek go nie uniemożliwia).

Dodatkowo tylko Sąd uznaje za wskazane zaznaczyć, że dopuszczenie możliwości kwestionowania zawartości przesyłki już po jej odbiorze i przy braku zweryfikowania jej zawartości w praktyce oznaczałoby, iż w niemalże każdej sprawie, uchybiając terminowi do dokonania czynności procesowej strona mogłaby twierdzić, że przesyłka dotknięta była brakami, powodującymi niedokonanie tej czynności nie z jej winy.

Reasumując, zdaniem Sądu Spółka nie dochowała w niniejszej sprawie należytej staranności, jakiej wymagać można od przeciętnego uczestnika postępowania, należycie dbającego o swoje interesy. Można jej zatem przypisać winę w uchybieniu terminu przewidzianego na uiszczenie wpisu od skargi.

W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak

w sentencji postanowienia.