Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2569/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: WSA Anita Wielopolska-Fonfara WSA Piotr Przybysz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tut. Sądu decyzją z dnia czerwca 2014r. [...] Minister Skarbu Państwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013, poz. 267; dalej: kpa) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. nr 169, poz. 1418 ze zm dalej jako: ustawa) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...] o odmowie potwierdzenia H. M. prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez jej matkę W. M. poza obecnymi granicami RP, w miejscowości H., gm. O., pow. [...], woj. [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia [...] lipca 1992 r. H. M. (dalej jako skarżąca) zwróciła się do Urzędu Rejonowego w C. o ekwiwalent z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, wniosek swój ponowiła pismem z dnia [...] października 2008 r. H. M. wyjaśniła, że przedmiotem jej wniosku jest mienie pozostawione przez jej rodziców w miejscowości P., gm. R., powiat A., [...], obecnie na [...], na który składają się: grunty rolne o pow. 20,02 ha (w tym 10 ha lasu, 10 ha ziemi ornej), młyn wodny oraz budynki mieszkalne.

W toku postępowania ustalono, że właścicielką ww gruntów była matka skarżącej W. M. (zmarła 15 sierpnia 1943 r. w H.) a po jej śmierci jej mąż A. M. (ojciec skarżącej) ożenił się ponownie ze S. M., po czym po przesiedleniu złożył wniosek o przydział gruntów za mienie pozostawione w m. P.. W wyniku rozpoznania ww wniosku, decyzją z dnia [...] lutego 1966 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. ustanowiło na rzecz A. i S. małż. M. użytkowanie wieczyste działki budowlanej nr [...] położonej w K., przy ul. S. [...] objętej kw nr [...]. Dodatkowo na poczet należności za użytkowanie wieczyste działki, zaliczono wartość mienia pozostawionego przez A. M. na byłym terytoriom RP.

W ocenie skarżącej H. M. ww rozstrzygnięcie z 1966r. jest nieprawidłowe, gdyż jako uprawnionego do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP uznaje A. M. z pominięciem skarżącej jako spadkobiercy W. M.. Spadek po tej ostatniej na mocy postanowienia z dnia [...] grudnia 2001 r., Sądu Rejonowego w C., sygn. akt [...] na podstawie ustawy nabyli: córka H. M. w 3/4 częściach oraz mąż A. M. w 1/4 części, z tym, że wchodzące w skład spadku nieruchomości odziedziczyła córka H. M. w 6/7 częściach i mąż A. M. w 1/7 części. Spadek po A. M. nabyli na podstawie ustawy: żona S. M. oraz dzieci H. M. z domu M., L. M. z domu M. oraz M. M. po 1/4 części spadku każde z nich.

Kolejnym wnioskiem z dnia [...] lutego 2011 r. H. M. zwróciła się o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną w miejscowości P. folwark H., woj. [...] wskazując, że spadkobiercami pozostawionego mienia są A. M. oraz H. M..

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda [...], uznał że spełnione zostały wymogi art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. do potwierdzenia H. M. oraz D. M. prawa do rekompensaty za mienie pozostawione w miejscowości P.. Jednak z uwagi na brak przedłożenia do akt sprawy dwóch operatów szacunkowych, określających wartość nieruchomości pozostawionej w P. oraz nieruchomości nabytej od Skarbu Państwa w K., przy ul. S. [...], decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Wojewoda [...] odmówił skarżącej i D. M. potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione w miejscowości P., woj. [...].

W piśmie z dnia [...] maja 2013 r. oraz z [...] czerwca 2013 r. skarżąca wskazała, że ubiega się o rekompensatę za mienie pozostawione przez jej matkę w miejscowości H.. Jednocześnie do akt przedłożyła oświadczenia świadków V. K. oraz V. J., które oświadczyły, że w skład nieruchomości pozostawionej przez W. M. w miejscowości H. (G.) wchodziły: ziemia orna 10 ha, sad owocowy 0,5 ha, las 10 ha, staw oraz cegielnia. W oświadczeniach z dnia [...] sierpnia 2013 r. Pani V. K. oraz Pani V. J. podały, że właścicielem mienia w miejscowości H. (G.) była W. M. z domu G., w skład nieruchomości wchodziły staw o powierzchni 17 arów oraz cegielnia o powierzchni 500 m2. Ponadto świadkowie ci wskazali, że właścicielami nieruchomości pozostawionej w H. byli K. i J. G., a w skład nieruchomości wchodziło: 120 ha ziemi ornej, 40 ha lasu, dom 9-izbowy o pow. 350 m2 z pełnych bali drewnianych na podmurówce, spichlerz o pow. 180 m2, drewniana obora i stajnia na kamiennej podmurówce o pow. 250 m2, drewniana stodoła o pow. 170 m2 oraz dwa czworaki drewniane o pow. 150 m2.

Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 18 października 2013 r. skarżąca podała, że jej ojciec A. M. pozostawił nieruchomość w miejscowości P., a jej matka W. M. w miejscowości H. oraz, że były to dwa odrębne majątki. Nie potrafiła jednak wyjaśnić dlaczego we wniosku z dnia [...] lipca 1992 r. opisała nieruchomość pozostawioną przez W. M., jako tę pozostawioną przez A. M., na co wskazuje opis mienia pozostawionego oraz dlaczego w tłumaczeniu wyciągu księgi wieczystej [...] Archiwum Notarialnego dla powiatu [...] za rok 1914 wskazano, że jej matka nabyła nieruchomość w miejscowości "G. albo P.".

Przy kolejnym piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. do akt sprawy skarżąca dołączyła oświadczenie V. J. z dnia [...] stycznia 2014 r. o następującej treści: "A. M. był właścicielem indywidualnego, odrębnego zgromadzonego przed małżeństwem z W. folwarku P.. W. M. z domu G. [była] właścicielką indywidualnego odrębnego folwarku H.. Otrzymała go od rodziców przed zawarciem małżeństwa. Folwark H. i folwark P. nie były objęte małżeńską wspólnotą majątkową." Załączono również oświadczenie M. K. z dnia [...] stycznia 2014 r. o treści "A. M. był właścicielem folwarku P. pow. 20,2 ha, który był odrębnym, indywidualnym, zgromadzonym przed zawarciem małżeństwa z W. [majątkiem]. W. M. miała swój odrębny, indywidualny folwark H. - 20,2 ha. Folwark H. – W. i folwark P. – A. nie były objęte małżeńską wspólnotą majątkową".

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Wojewoda [...] odmówił skarżącej prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez W. M. w miejscowości H. podnosząc, że do czasu złożenia wniosku z [...] czerwca 2013 r. nie wskazywała ona, że istniały dwa odrębne majątki, tj. w H. oraz w P. a dzień 31 grudnia 2008 r. był ostatecznym terminem do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Według wojewody wniosek złożony po tym terminie nie może zostać rozpatrzony merytorycznie gdyż po dniu 31 grudnia 2008 r. strona nie może rozszerzać swojego żądania, ani twierdzić, że jej wniosek dotyczył zupełnie innej nieruchomości niż w nim opisana.

W odwołaniu z dnia [...] maja 2014 r. skarżaca wyjaśniła, że od dnia [...] lipca 1992 r. konsekwentnie występuje o ekwiwalent za folwark H., którego właścicielką była W. M. zaś A. M. był właścicielem folwarku P.. Na potwierdzenie swojego stanowiska, że są to dwa odrębne majątki przedłożono dwie mapy stanowiące wydruk ze strony internetowej www.kami.net.pl oraz oświadczenia świadków a także dwie płyty (uszkodzone) CD zatytułowane: Rozmowa z urzędnikiem [...] p. W. N..

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. W uzasadnieniu wskazał, iż do akt dołączono m.in.:

- akta sprawy prowadzonej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w sprawie przyznania A. oraz S. małż. M. prawa do użytkowania wieczystego działki przy ul. S. [...] jako ekwiwalent za mienie pozostawione przez A. M. poza obecnymi granicami RP. Jak wynika z podania datowanego na dzień [...] grudnia 1957 r., A. M. wniósł o przydzielenie nieruchomości w K. w zamian za mienie pozostawione na terenie ZSRR, tj. budynek mieszkalny, zabudowania gospodarcze, młyn wodny, inwentarz martwy, przedmioty użytku domowego, meble, ziemia - 20,2 ha.,

- protokół przesłuchania świadka W. D., z dnia [...] grudnia 1964 r. o następującej treści: "Obywatela A. M. znam od 1920 r. Wiadomo mi, że A. M. posiadał w miejscowości G. nieruchomość zabudowaną, tj. budynek mieszkalny, stodoła, obora oraz około 20 ha ziemi, w przeważającej części była to ziemia orna. Klasy ziemi nie jestem obecnie w stanie określić."

- opis mienia pozostawionego przez A. M. z dnia [...] lipca 1945 r. z którego wynika, iż był on właścicielem gospodarstwa o powierzchni 20,2 ha, z czego 10 ha stanowiło ziemię orną a zabudowania gospodarcze oraz młyn wodny zniszczono podczas działań wojennych. W rubryce przedmioty użytku domowego i meble wpisano: "okrąglaki budowlane - 20 m3, bele piłowane na dom - 20 m3, (...)" ;

- oświadczenie H. B. z dnia [...] stycznia 1992 r. oraz M. Z. z dnia [...] stycznia 1992 r. według których majątek w H. składający się z 20,2 ha ziemi ornej i lasu, zabudowań gospodarczych budynku mieszkalnego wniosła jako posag do małżeństwa W. M.,

- tłumaczenie wyciągu księgi wieczystej [...] Archiwum Notarialnego dla powiatu [...] za rok 1914, którego przedmiotem był podział nieruchomości w miejscowości "G. albo P.".

Dalej przedstawiając stan prawny dotyczący kwestii rekompensat za pozostawione poza granicami RP organ wskazał, że H. M. złożyła cztery wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W pierwszym podaniu z dnia [...] lipca 1992 r. wniosła o: "ekwiwalent za pozostawione mienie na terenach [...], obecnie [...]" stanowiące własność jej matki W. M. z domu G.. We wniosku tym nie podała nazwy miejscowości, w której zlokalizowana była nieruchomość, jednakże precyzyjnie wyliczyła skład oraz rodzaj pozostawionego majątku: "Pozostawione mienie stanowiło 20,2 ha ziemi, w tym ziemi ornej 10 ha, lasu 10,2 ha (...) budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze zniszczone podczas działań wojennych. Materiał budowlany przygotowany do odbudowy - okrąglaki budowlane 20 m3, bele piłowane 20 m3", co stanowi odwzorowanie opisu mienia pozostawionego przez A. M. z 1945r.

Następnie podaniem z dnia [...] października 2008 r. H. M. wniosła o: "potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez rodziców w miejscowości P., (...) na którą składają się grunty rolne o pow. 20,02 ha (w tym 10 ha lasu, 10 ha ziemi ornej), zabudowania: młyn wodny, opis zabudowań: budynki mieszkalne. Podała wówczas, że współwłaścicielami tej nieruchomości byli W. M. ( z d. G., c. J. i K.) i A. M., (s. K. i A.)."

We wniosku z dnia 7 lutego 2011 r. skarżąca ponownie oświadczyła, że ubiega się o rekompensatę za mienie pozostawione w miejscowości P. folwark H., którego spadkobiercami byli A. M. oraz H. M. z domu M..

Ostatecznie dopiero w dniu [...] czerwca 2013 r. skarżąca wyjaśniła, że wnosi o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego w miejscowości H., którego jedynym właścicielem była W. M..

W tym stanie rzeczy organ potwierdził stanowisko wojewody, że wniosek o rekompensatę za majątek w H. został złożony dopiero w dniu [...] czerwca 2013 r., natomiast wcześniejsze podania dotyczyły wyłącznie majątku położonego w miejscowości P. i w konsekwencji uznał, że pismo z dnia 18 czerwca 2013 r. należy traktować, jako nowy wniosek, rozszerzający w sposób nieuprawniony (tj. po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej) wniosek pierwotny.

Organ wyjaśnił, że ostateczną granicą czasową, do której wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogły być skutecznie modyfikowane wyznaczała data 31 grudnia 2008 r. a zatem żądania dotyczące przyznania rekompensaty za kolejne nieruchomości, nieujawnione przed wskazaną datą, traktować trzeba jako nowe wnioski zgłoszone po upływie wyznaczonego przez ustawodawcę terminu o charakterze materialnym. Organ wskazał też na art. 6 ust. 1 ustawy i wyjaśnił, że już do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należało dołączyć m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Według organu z treści wniosku nie musiało wynikać oznaczenie nieruchomości, za którą ma być potwierdzone prawo do rekompensaty ale oznaczenie nieruchomości, bezwzględnie powinno wynikać z informacji zawartych w załącznikach do wniosku.

Organ wskazał także, że analiza akt sprawy, w tym dokumentów archiwalnych i oświadczeń skarżącej prowadzi do wniosku, że od początku w sprawie chodziło o jedną i tę samą nieruchomość nazywaną zamiennie raz P. raz H. (G.).

Na poparcie ww stanowiska organ wskazał, że co prawda w pierwotnym wniosku skarżąca wskazała, że ubiega się o ekwiwalent za mienie pozostawione przez W. M. na terenach [...], to jednak w dalszej części pisma szczegółowo wskazała rodzaj oraz skład tej nieruchomości, identyczny jak ten widniejący w opisie mienia pozostawionego przez jej ojca w P., a więc 20,2 ha ziemi, w tym 10 ha ziemi ornej, zabudowania zniszczone podczas działań wojennych itd. Oświadczyła nawet, że na odbudowę nieruchomości budynkowych zebrano materiał budowlany w ilości odpowiadającej tej wskazanej przez jej ojca na odbudowę budynków w P..

Opisy te różnią się jedynie tym, że skarżąca nie wspominała, że w skład nieruchomości wchodził młyn wodny, (z tym że w opisie mienia ojca podano, że młyn został zniszczony podczas działań wojennych – k. 19 akt adm). Młyn wodny skarżąca wymieniła natomiast we wniosku z [...] października 2008r. Organ zwrócił uwagę, że w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. odnosząc się do oświadczeń świadków H. B. i M. Z., skarżąca wskazała na tożsamość tych zeznań z opisem mienia - z tym jednak, że świadkowie zeznawali o mieniu pozostawionym rzekomo w H., a tymczasem zeznania te wg skarżącej uzupełniają opis pozostawionego mienia z dnia [...] lipca 1945 r., który dotyczył majątku w P.. Powyższe w ocenie organu dowodzi to, że skarżąca opisuje cały czas jeden i ten sam majątek, podając zamiennie dwie nazwy miejscowości. Kolejnym dowodem wskazującym wg organu, że pierwotny wniosek dotyczył majątku, za który ekwiwalent w postaci użytkowania wieczystego działki Skarbu Państwa w K. otrzymał jej ojciec - a więc za majątek w P. - jest zdanie zawarte w pierwotnym piśmie z dnia [...] grudnia 1992 r.: "Rozumiem, że jakiekolwiek zadośćuczynienie za mienie pozostawione na [...], nigdy nie będzie ekwiwalentne, ale działka o pow. 882 m2 otrzymana w wieczyste użytkowanie za majątek o pow. 20,2 ha, w tym 10 ha lasu, ponad stuletniego nie jest załatwieniem sprawy." Organ wskazał także, że w licznych pismach kierowanych przez skarżącą do urzędów i do sądu chodziło o "dowartościowanie, przyznanego na rzecz ojca A. M. w postaci działki budowlanej położonej w K., przy ul. S. 37, ekwiwalentu za mienie pozostawione", a więc za nieruchomość w P.. Minister Skarbu Państwa zwrócił tez uwagę na treść protokołu sporządzonego w dniu 15 grudnia 1998 r. na okoliczność szczegółowego wyjaśnienia sprawy dot. dowartościowania ekwiwalentu za mienie pozostawione przez S. i A. małż. M. w miejscowości P.. W protokole tym zapisano następujące zdanie skarżącej: "Właścicielami pozostawionego mienia byli moi rodzice W. i A. małż. M.. Matka moja zmarła [...].08.1943 r. w P. (H.)." Również w wyciągu księgi wieczystej [...] Archiwum Notarialnego dla powiatu [...] za rok 1914, strony 721-722, nr 358, istnieje zapis: "majątek G. albo P., znajdujący się w [...] powiecie, [...] guberni." Z kolei we wniosku z dnia 7 lutego 2011 r. H. M. wskazała, że wnosi o rekompensatę za mienie pozostawione w miejscowości P. folwark H.. Również protokół przesłuchania świadka W. D. z dnia [...] grudnia 1964 r. na okoliczność majątku pozostawionego przez A. M. zawiera następujące zdanie: "A. M. posiadał w miejscowości G. nieruchomość zabudowaną, tj. budynek mieszkalny, stodoła, obora oraz około 20 ha ziemi, w przeważającej części była to ziemia orna." Organ zwrócił tez uwagę, że skarżąca przez lata zamiennie wskazywała na stan własności ww nieruchomości aby w ostatnich latach postępowania złożyć oświadczenia świadków dokładnie wskazujących do czyjego majątku każdego z małżonków W. i A. M. należały sporne nieruchomości (sporna nieruchomość). Mianowicie z pierwotnego wniosku skarżącej oraz z oświadczeń świadków H. B. i M. Z. wynika, że właścicielem wskazanych w nich nieruchomości, (a wg organu jednej tożsamej nieruchomości) była W. M.. Z wniosku skarżącej z dnia [...] października 2008 r. oraz z przytoczonego wyżej protokołu z dnia [...] grudnia 1998 r. wynika natomiast, że według niej współwłaścicielami majątku w P. była W. i A. małż. M.. Ostatecznie we wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżąca zaznaczyła, że właścicielem majątku w H. była wyłącznie W. M., zaś w kolejnych pismach doprecyzowała, że jej rodzice posiadali dwa odrębne majątki, nieobjęte wspólnością majątkową i na tę okoliczność złożyła do akt precyzyjne oświadczenia świadków. Powyższe ustalenia skutkowały decyzją odmowna organu.

W skardze na decyzję organu H. M. zarzuciła traktowanie dokumentacji tendencyjnie i wybiórczo. W pismie uzupełniającym jej pełnomocnik zarzucił decyzji Ministra:

1. naruszenie art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 7, 77 ust. 1 i 80 kpa poprzez jego zastosowanie i utrzymanie błędnej decyzji organu I instancji odmawiającej przyznania rekompensaty zabużańskiej, w sytuacji, gdy organ I instancji błędnie ustalił stan faktyczny, albowiem stwierdził, iż wniosek za majątek w H. pozostały wyłącznie po W. M. został złożony w dniu [...] czerwca 2013 roku, tj. po terminie ustawowym, w sytuacji, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego w sprawie powinna skutkować ustaleniem, iż wniosek o rekompensatę za pozostały po matce skarżącej W. M. majątek w H., zawierał się w pierwotnym wniosku skarżącej złożonym organowi administracji w dniu 23 lipca 1992 roku.

Wskazał przy tym na prowadzenie dwóch odrębnych postępowań, pod osobnymi sygnaturami, dla majątku P. znak: [...], dla majątku H. znak: [...], z zarzutem, że takie postępowanie organu mogło wprowadzić skarżącą działającą bez profesjonalnego pełnomocnika w błąd, co do zakresu prowadzonej sprawy o rekompensatę, albowiem skarżąca pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, iż Wojewoda [...] prowadził dwie sprawy: o rekompensatę za majątek H. należący do jej matki, następnie przekazaną Wojewodzie [...] w sierpniu 2013 roku, oraz o różnicę rekompensaty za majątek P. pozostawiony przez ojca skarżącej zakończoną decyzją z dnia [...] lipca 2013 roku, znak: [...], co narusza art. 8 kpa;

2. naruszenie art. 80 kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i błędne uznanie, że wcześniejsze podania skarżącej, w tym wniosek o rekompensatę za mienie pozostawione przez W. M. z [...] lipca 1992 roku dotyczył wyłącznie dowartościowania rekompensaty za majątek położony w miejscowości P., należący do ojca skarżącej A. M., w sytuacji gdy z pierwotnego wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 1992 roku wynika wprost, iż przedmiotem wniosku jest majątek należący do jej matki W. M.. Według pełnomocnika skarżącej w dalszej części wniosku skarżąca jedynie "dla porządku" przywołuje, iż jej ojciec A. M. otrzymał rekompensatę, mając na uwadze, iż otrzymana rekompensata dotyczyła majątku pozostawionego przez ojca skarżącej w miejscowości P.. Wskazano także, że opis majątku w pierwotnym wniosku skarżącej z [...] lipca 1992 roku dotyczący zwłaszcza gruntu ("20,2 ha ziemi, w tym ziemi ornej 10 ha, lasu 10,2 ha") jest tożsamy z podawanym przez świadków: H. B. (oświadczenie z [...] stycznia 1992 roku), M. Z. (oświadczenie z [...] stycznia 1992 roku), natomiast nie jest tożsamy z majątkiem P., o czym świadczy dokument urzędowy zat. Opis Mienia sporządzony przez Pełnomocnika Rejonowego dla ewakuacji, z którego to dokumentu wynika, że w skład mienia P. wchodził m.in. młyn wodny, a zabudowania gospodarskie były zniszczone. Wskazano, że postępowanie w przedmiocie dowartościowania rekompensaty za majątek położony w miejscowości P., należący do ojca skarżącej A. M. zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia [...] października 2008 roku i zakończyło się decyzją Wojewody [...] wydaną w dniu [...] lipca 2013 roku, znak [...], w sytuacji, gdy dalej toczyło się postępowanie o rekompensatę za majątek H. (znak akt Wojewody [...]: [...]), którego właścicielką była matka skarżącej W. M.. Pełnomocnik skarżącej zarzucił dalej naruszenie art. 80 kpa poprzez błędną ocenę oświadczeń świadków H. B. z dnia [...] stycznia 1992 roku oraz M. Z. z [...] stycznia 1992 roku z których wynika, że majątek w H. gmina R. powiat [...] ([...]) stanowił odrębny majątek matki skarżącej W. M., a ponadto opisany przez tych świadków majątek H. różni się od majątku P., za które otrzymał rekompensatę ojciec skarżącej (m.in. młyn wodny, zniszczone zabudowania gospodarskie), oraz pominięcie faktu, że skarżąca złożyła oświadczenia w/w świadków pismem ż dnia [...] listopada 1998 roku, z których to oświadczeń wynika skonkretyzowanie majątku jej matki o jaki wniosła w pierwotnym wniosku z dnia [...] lipca 1992 roku, albowiem w piśmie tym prosi o: "rozpatrzenie mojego wniosku o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami kraju" nie ograniczając wyłącznie do przyznania rekompensaty za majątek P., a wręcz przeciwnie, z treści tegoż pisma wynika, że podtrzymuje pierwotny wniosek dotyczący majątku należącego do matki W. M.;

3) naruszenie zasady wynikającej z art. 6 w zw. z art. i 7 i 8 kpa poprzez dokonanie błędnej oceny prawnej okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

4) naruszenie zasady wynikającej z art. 9 kpa poprzez nieinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej oraz nieudzielenie skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, w tym niepoinformowaniu skarżącej, iż termin na sprecyzowanie wniosku o rekompensatę zabużańską upływa w dniu 31 grudnia 2008 roku, a wszelkie późniejsze doprecyzowania (uzupełnienia) wniosku o rekompensatę mogą zostać potraktowane jako spóźnione;

II. na naruszenie przez organy administracji następujących przepisów prawa materialnego w postaci:

1. art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

2. art. 7 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 1 i art. 1 ust. 1, ust. la i ust. 2 ustawy poprzez błędne przyjęcie , że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek uznania ją za osobę uprawnioną do rekompensaty, podczas gdy należycie oceniony materiał dowodowy w sprawie potwierdza, że przysługuje jej uprawnie do "rekompensaty zabużańskiej" jako spadkobierczyni po byłej właścicielce, mieszkającej na byłym terytorium RP i posiadającej obywatelstwo polskie w dniu 01 września 1939 roku, która opuściła to miejsce w związku z wybuchem II wojny światowej i wkroczeniem na dawne tereny Rzeczypospolitej Polskiej Armii Czerwonej.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 roku utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji (znak: [...]) oraz o chylenie orzeczenia organu I instancji, tj. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 roku i o zasądzenie od Ministra Skarbu Państwa na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi.

Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. (tzw. ustawa zabużańska/ ustawa) w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" z 1944 r. i umów enumeratywnie w nim wymienionych. Jak wynika z treści art. 1 ust. 2, przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone po 1 września 1939 r. opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy).

Określony w ustawie termin na składanie ww wniosków ma charakter materialny, co oznacza, że po jego upływie uprawnienia do skutecznego domagania się rekompensaty wygasają. W tym terminie osoby uprawnione muszą uzewnętrznić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. zobowiązani są wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty. Trzeba przy tym podkreślić, że celem ustawy było przyznanie określonej grupie uprawnionych do rekompensaty za konkretne nieruchomości pozostawione przez Zabużan na Kresach Wschodnich, nie zaś zniwelowanie wszelkich strat materialnych poniesionych przez obywateli polskich w związku ze zmianą granic Polski. Jednocześnie wolą ustawodawcy (po upływie kilkudziesięciu lat nieskutecznych działań) było ostateczne rozwiązanie problemów związanych z mieniem zabużańskim. Wnioski należało złożyć w nieprzekraczalnym, ściśle określonym terminie, a z przepisów ustawy nie wynika aby mogły one być uzupełniane czy rozszerzane w dowolnym czasie, a zwłaszcza po dniu 31 grudnia 2008r. Wskazał na to NSA w ww wyroku I OSK 594/2012 podnosząc, że prawo do rekompensaty, tak jak każde prawo majątkowe o charakterze publicznym, nie ma charakteru absolutnego. Może być ono zatem zrealizowane tylko w granicach wyznaczonych przepisami prawa pozytywnego. Realizacja tego uprawnienia zależy nie tylko od pozostawienia mienia nieruchomego poza obecnymi granicami Polski, lecz także od zaistnienia pozostałych warunków określonych w tym akcie prawnym. Postępowanie w tej kategorii spraw może być wszczęte wyłącznie na wniosek osoby ubiegającej się potwierdzenia prawa do rekompensaty a wniosek ten winien być złożony w określonym ustawą terminie. Określony w ustawie wniosek składany najpóźniej do 31 grudnia 2008r. , odmiennie niż to miało miejsce we wcześniej formułowanych pismach skarżącej, nie mógł być sformułowany abstrakcyjnie, lecz winien określać nieruchomość choćby przez określenie jej rodzaju i powierzchni. Od daty wejścia w zżycie ustawy zabużańskiej postępowanie w zakresie potwierdzenia prawa do rekompensaty zostało sformalizowane. Zasadnie zatem organ przyjął, że wniosek złożony po 31 grudnia 2008r. co do nieruchomości w H. jako nieruchomości nie wymienionej we wcześniejszych pismach i wnioskach – był spóźniony, a w konsekwencji nie mógł skutkować podjęciem jego merytorycznej oceny, którą zresztą organ i tak przeprowadził. Nie jest zatem zasadny pogląd wskazujący, że wniosek z [...]-10-2008r. dotyczył nieruchomości w P. a wniosek z 1992r. jako niesprecyzowany może być w nieskończoność, a wiec i nadal, bez żadnego ograniczenia czasowego rozszerzany przez jego autora.

Za organem trzeba jednak zwrócić uwagę na zupełnie inna kwestię, mianowicie na kwestię materiału dowodowego, jaki wskazuje, że dokumenty zebrane w sprawie (w tym świadkowie a także opisy nieruchomości) notorycznie zamiennie używają nazw P. i H. (G.) tak jakby była to jedna i ta sama nieruchomość. Wieloletnie rozchwianie i niekonsekwencja samej skarżącej a także historia rodzinna również świadczą o tym, że w sprawie mamy do czynienia z jedną i tą samą nieruchomością, którą matka skarżącej W. M. wniosła do małżeństwa z A. M. a ten po jej śmierci w 1943r. majac już w 1945r. drugą żonę zgłosił odziedziczony po pierwszej żonie majątek jako majątek pozostawiony przez niego poza granicami RP. Wbrew temu co twierdzi pełnomocnik w piśmie uzupełniającym skargę – matka skarżącej nie opuściła w związku z II wojną światową byłego terytorium RP bo zmarła zanim doszło do przesiedlenia.

W ocenie Sądu organ prawidłowo przeanalizował stan faktyczny i prawny sprawy i dał temu wyraz w bardzo szczegółowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi sprowadzają się jedynie do polemiki z poczynionymi na podstawie akt sprawy ustaleniami i nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. W sprawie istotne jest bowiem nie tyle co dziś twierdzi skarżąca lecz czy istnieją jakiekolwiek racjonalne i przekonujące dowody, że małżonkowie W. i A. M. posiadali dwa odrębne majątki. W sprawie w zasadzie nie występuje problem natury prawnej lecz kwestia ustalenia stanu faktycznego. W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organu wskazujące na brak dowodów potwierdzających istnienie dwóch osobnych sąsiadujących ze sobą (położonych w gminie R. powiat [...]) majątków każdego z małżonków M.. Gdyby tak było, to A. M. jako spadkobierca (wraz ze skarżącą) majątku po żonie zgłosiłby tę okoliczność podczas ubiegania się o mienie przesiedleńcze i okoliczność ta wynikałaby również z zeznań świadków wówczas przesłuchiwanych. Nawet jednak przy przyjęciu, że istotnie w rodzinie M. były dwie nieruchomości a nie jedna, to wniosek skarżącej zgłoszony w zakresie tej drugiej nieruchomości po 31 grudnia 2008r. – a wiec w okresie obowiązywania przepisów ustawy należało uznać za spóźniony.

Natomiast podnoszone przez skarżącą w toku postępowania (np. we wniosku z [...] października 2008r.) kwestie dotyczące braku uprawnień S. M. (drugiej żony jej ojca A. M.) do majątku pozostawionego poza granicami RP a więc i uprawnień do nieruchomości położonej w K. - nie stanowią sprawy administracyjnej i winny być rozstrzygane przed sądem powszechnym. Twierdzenia skarżącej w tym zakresie potwierdzają jedynie poczynione w sprawie ustalenia - mianowicie, że majątek w P. (H.) pochodził z rodziny matki skarżącej – W. M. a A. M. nie legitymował się osobnym majątkiem.

Za oczywiście bezzasadne Sąd uznał zarzuty wskazujące na brak informowania skarżącej przez organy o przysługujących jej uprawnieniach oraz dacie końcowej warunkującej w świetle ustawy skuteczne składanie wniosków. We wniosku z dnia [...]-10-2008r. skarżąca przywołała wprost przepisy ustawy, oznacza to zdaniem Sądu, że znała jej treść i miała możliwość zapoznania się z obowiązującymi regulacjami.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w wyroku.