Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1763/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 145, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie NSA Antoni Hanusz, WSA del. Anna Znamiec (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1421/06 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 2 października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowień w przedmiocie wyrażenia zgody na stosowanie ulg w podatku od spadków i darowizn 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu) na rzecz radcy prawnej I. N. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Po 1421/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 2 października 2006 r. nr ... w przedmiocie odmowy uzupełnienia wydanych postanowień w przedmiocie wyrażenia zgody na zastosowanie ulg w podatku od spadków i darowizn.

Wnioskiem z dnia 21 lipca 2006 r. J. K.l zwróciła się do Wójta Gminy K. o usunięcie braków w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego w sześciu wydanych przez ten organ postanowieniach z dnia 27.02.2004 r., 09.02.2005 r., 11.03.2005 r., 21.04.2005 r., 06.04.2006 r., 07.06.2006 r. Powyższe postanowienia zostały wydane w przedmiocie wyrażenia zgody na stosowanie ulg w spłacie zobowiązań w odniesieniu do pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody własne jednostek samorządu terytorialnego.

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2006 r. nr ... Wójt Gminy K. odmówił uzupełnienia postanowień w żądanym przez stronę zakresie. Wójt Gminy K. powołał się na art. 219 i 213 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej O.p.), zgodnie z którym strona może żądać uzupełnienia postanowienia w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Strona złożyła wniosek po upływie terminu.

Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., podnosząc, że wezwanie, które skierowała do Wójta dotyczyło art. 67 par. 1 O.p. i art. 18 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 z późn. zm., dalej ustawa o dochodach j.s.t.) Ponadto termin i tak podlegałby przywróceniu, gdyż postanowienia Wójta nie zawierały pouczenia, co w konsekwencji nie może szkodzić stronie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., postanowieniem z dnia 2 października 2006 r. nr ... utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, wskazując ponadto, że przepisy nie przewidują możliwości uzupełniania uzasadnień. Stosownie do art. 213 O.p. strona może w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji żądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia lub co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzjach pouczenia w tych kwestiach.

Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. J. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 13 O.p., art. 134 kpa poprzez rozpatrzenie zażalenia w przypadku, gdy nie przysługiwało.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie spór pomiędzy skarżącą, a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. sprowadza się do rozstrzygnięcia czy na postanowienie wójta gminy o odmowie uzupełnienia postanowienia przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 213 par. 5 O.p. odmowa uzupełnienia lub sprostowania decyzji następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Natomiast na podstawie art. 219 O.p. do postanowień stosuje się m.in. art. 213 O.p. Na postanowienie wydane w trybie art. 213 O.p. środek zaskarżenia przysługuje nawet wówczas jeżeli uzupełnienie dotyczy rozstrzygnięcia, które jest niezaskarżalne. Zgodnie z art. 13 O.p. Samorządowe kolegium odwoławcze jest organem odwoławczym właściwym do rozpatrywania zażaleń na postanowienia wójta. Żądanie uzupełnienia braków formalnych postanowienia mogło być rozpatrywane jedynie w świetle art. 213 O.p. jeżeli natomiast strona zamierzała skorzystać z przewidzianego w art. 52 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej P.p.s.a.). wymogu wezwania organu, którego akt lub czynność ma być zaskarżona, do usunięcia naruszenia prawa to powinna wezwać ten organ do zbadania okoliczności, których jej zdaniem organ ten nie rozpatrywał i w konsekwencji do zmiany wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia.

Od powyższego wyroku J. K. reprezentowana przez radcę prawnego wniosła skargę kasacyjną. Zdaniem strony, orzeczenie to narusza przepisy prawa materialnego i prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. art. 219 i art. 213 par. 1 i par. 5 O.p. zamiast art. 52 par. 3 P.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 3 ustawy o dochodach j.s.t.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 par. 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treści uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej zostało powierzone pełnomocnikom profesjonalnym: adwokatom, radcom prawnym, a w sprawach obowiązków podatkowych doradcom podatkowym (art. 175 P.p.s.a). Przyjmuje się założenie, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

Odnosząc się do sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie należy w pierwszej kolejności podkreślić, że ich zasadnicza część albo całkowicie niedostosowana jest do powołanej podstawy kasacyjnej, albo też nie powiązana została z przepisami o postępowaniu sądowoadministracyjnym, których naruszenie zarzucono Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Zgodnie z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulującymi instytucję skargi kasacyjnej, jest ona środkiem zaskarżenia o wysokim stopniu sformalizowania, wymagającym respektowania przez wnoszące ją podmioty szeregu rygorów i ograniczeń. W skardze kasacyjnej należy w szczególności wyraźnie wskazać, w ramach której z ujętych w art. 174 P.p.s.a. podstaw kasacyjnych mieszczą się zawarte w niej zarzuty (naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, bądź też naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy). Stosownie do art. 183 par. 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany zawartymi w niej podstawami i wnioskami. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślanie.

Zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tylko takie naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogły wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy, mogą być podnoszone w treści skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, jak zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu polegające na błędnym przyjęciu, iż strona wystąpiła o uzupełnienie postanowień wpłynęły na naruszenie przepisów postępowania przez Sąd administracyjny pierwszej instancji.

Skuteczne postawienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez organ, wymaga powiązania tego zarzutu z odpowiednimi przepisami regulującymi postępowanie przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Samo przytoczenie przepisów Ordynacji podatkowej jest niewystarczające. Należy je powiązać z zarzutami naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów art. 145 lub art. 141 par. 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej nie może domniemywać woli czy też intencji składającego skargę kasacyjną. Okoliczność ta w zestawieniu z brakiem powołania w skardze kasacyjnej przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miałby naruszyć Sąd pierwszej instancji, za to z oznaczeniem w skardze kasacyjnej przepisów Ordynacji podatkowej, które stosowały, czy powinny stosować organy administracji, a nie Sąd, powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może merytorycznie rozpoznać tych zarzutów. Również zarzut naruszenia art. 52 par. 3 P.p.s.a. nie może zostać uwzględniony, gdyż Sąd nie stosował tego przepisu.

Sąd pierwszej instancji wykazał, dlaczego nie dopatrzył się naruszenia prawa w postępowaniu w przedmiocie uzupełnienia postanowień prowadzonym przez organy podatkowe, zakończonym wydaniem zaskarżonego do Sądu postanowienia, prezentując w tej materii spójne, znajdujące umocowanie w materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy i przekonujące pod względem logiki stanowisko.

Za dotknięty błędem konstrukcyjnym należy uznać zarzut skargi kasacyjnej "naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. art. 219 i art. 213 par. 1 i par. 5 O.p. zamiast art. 52 par. 3 P.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 3 ustawy o dochodach j.s.t". Autor skargi kasacyjnej formułując zarzut nie wskazuje przepisów prawa materialnego, których naruszenia dopuścił się Sąd pierwszej instancji. Uzasadniając ten zarzut podniesiono argumenty wskazujące raczej na to, że autor skargi kasacyjnej wiąże domniemane uchybienia organów podatkowych i Sądu pierwszej instancji z naruszeniem przepisów o postępowaniu (dokonywaniem ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy i ich oceną). Przyjąć należy, że doszło w tym zakresie do pomylenia podstaw kasacyjnych, co wyłącza możliwość zbadania przez Sąd zasadności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Sformułowanie zarzutów w skardze kasacyjnej uniemożliwia ich rozpoznanie ze względu na związanie podstawami i wnioskami skargi kasacyjnej, o których stanowi art. 183 par. 1 w związku z art. 176 P.p.s.a. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 209 P.p.s.a. w zw. z par.15 pkt 1 w zw. z par. 14 ust. 2 pkt 2 lit b w zw. z par. 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).