Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 530/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (spr.) Protokolant Grzegorz Heleniak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1202/09 w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od W. J. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1202/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi W. J.

na decyzję z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie płatności obszarowych uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z [...] grudnia 2008 r.

Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 13 lipca 2004 r. W. J. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, w którym zadeklarował do płatności dziewięć działek rolnych położonych na trzynastu działkach ewidencyjnych.

Kontrola administracyjna wniosku wykazała, iż na zadeklarowane przez niego działki rolne, znajdujące się na działkach ewidencyjnych o numerach 68, 76 i 78 położonych w obrębie Ł., wniosek w Biurze Powiatowym ARiMR w M. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 złożyło także Gospodarstwo Nadzoru i Administrowania Zasobem w M.

Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] lipca 2004 r. odmówiono Gospodarstwu wnioskowanych płatności, z uwagi na nie spełnienie przez ten podmiot definicji producenta rolnego określonej w ustawie z [...] grudnia 2003 r.

o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r. nr 10, poz. 76 ze zm.).

W związku z wniesionym odwołaniem, Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G. wydał w dniu [...] września 2004 r. decyzję, którą utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

Po dokonanej autokontroli ww. decyzji, Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G. decyzją z [...] października 2004r. uchylił swoją decyzję z [...] września 2004 r. oraz ją poprzedzającą decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] lipca 2004 r. oraz przekazał sprawę organowi I instancji

do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał Gospodarstwu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją z [...] grudnia 2004 r. odmówił W. J. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Na skutek odwołania złożonego przez skarżącego, decyzja z [...] grudnia 2004 r. została uchylona decyzją organu odwoławczego z [...] maja 2005 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W związku z ustaleniami poczynionymi w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy W. J. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., w dniu [...] marca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał postanowienie

o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną tego organu z [...] marca 2005 r. przyznająca płatność Gospodarstwu Nadzoru i Administrowania Zasobem w M. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zostało zakończone wydaniem w dniu [...] kwietnia 2007 r. decyzji o odmowie uchylenia ww. decyzji.

Od tej decyzji W. J. wniósł odwołanie do Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G., który w dniu [...] października 2007 r. wydał decyzję o uchyleniu

w całości zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2007 r. i przekazaniu sprawy

do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu [...] marca 2008 r. Prezes ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G. wydanej w dniu [...] października 2007 r. Po przeprowadzeniu postępowania, Prezes ARiMR wydał w dniu [...] maja 2008 r. decyzję o stwierdzeniu, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071

ze zm.), dalej "k.p.a.", nieważności decyzji z [...] października 2007 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2007r., wniósł podmiot, który nie był stroną postępowania, w którym została ona wydana,

co oznacza, że złożone przez skarżącego odwołanie nie mogło w sposób skuteczny uruchomić postępowania odwoławczego.

Od decyzji Prezesa ARiMR skarżący wniósł odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Postanowieniem z [...] lipca 2008 r. organ ten orzekł o uchybieniu przez stronę terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z [...] maja 2008 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. W. J. wniósł do Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2008 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] maja 2008 r. orzekając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., których istnienie jest konieczne do stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie Ministra kwestionowana decyzja jest ważna, ponieważ nie występuje żadna z przesłanek uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Minister nie dopatrzył się również rażącego naruszenia art. 28 k.p.a., co zarzucał skarżący.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ponownie rozpatrując sprawę, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] maja 2008 r. W ocenie Ministra decyzja z dnia [...] grudnia 2008 r. została wydana

na podstawie art. 158 § 1 k.p.a., zatem nawet powołanie w jej uzasadnieniu ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 oraz Nr 214, poz. 1249) nosi jedynie znamiona uchybienia, które polega na wadliwości uzasadnienia, a nie skutkuje uchyleniem decyzji. Minister wskazał, że w decyzji tej nie wystąpiła żadna

z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., a skarżący nie wykazał rażącego naruszenia art. 28 k.p.a.

Wyżej wymienioną decyzję skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. Uzasadniając skargę, pełnomocnik skarżącego podkreślił, że skarżący jest stroną postępowania, co wynika nie tylko z treści art. 28 k.p.a., ale również z faktu, iż uczestniczył

w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w charakterze strony.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi

na skargę i podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniósł

o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2009 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r.

Sąd I instancji orzekł, że organ nie przeprowadził właściwie i rzetelnie postępowania nieważnościowego. Stwierdził, iż zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. dokonanie oceny decyzji wydanej w trybie nieważnościowym poddane jest specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydawanych w trybach nadzwyczajnych. Mając na uwadze, że wobec wszczęcia i prowadzenia w stosunku do danej decyzji postępowania nieważnościowego, na organie spoczywa obowiązek dogłębnej kontroli zgodności tej decyzji z przepisami prawa. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy,

lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek określonych w powyższym przepisie.

Dalej Sąd I instancji stwierdził, że w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że organ nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak dzieje się to w postępowaniu odwoławczym. Organ orzeka wyłącznie kasacyjnie, stwierdzając nieważność albo niezgodność decyzji z prawem, a w przypadku braku przesłanek do takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji. Organ orzekający bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem.

Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę, organ nie dokonał szczegółowej kontroli decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r., w tym również pod kątem właściwego zastosowania przepisów prawa, w oparciu o które została ona wydana (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Zwracając uwagę na błąd Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Sąd I instancji ocenił, że Minister w przeprowadzonym postępowaniu nie zbadał czy zaistniały przesłanki określone w pkt 2 art. 156 § 1 k.p.a. Przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji zapisaną w tym przepisie jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej

lub z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie przesłanki te powinny być wzięte pod uwagę poprzez pryzmat dyspozycji art. 28 k.p.a.

Konkludując Sąd wyjaśnił, że status strony postępowania administracyjnego wynika z przepisów prawa materialnego ustanawiających prawa lub obowiązki, a nie z uznania danego podmiotu za stronę przez organ administracyjny. Tylko przepis prawa materialnego stwarza dla określonego podmiotu przymiot strony. Zatem organ winien na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych", traktować skarżącego jako stronę postępowania. Ponadto Sąd stwierdził,

że w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte postępowanie nadzwyczajne, w trybie wznowieniowym, uruchomione postanowieniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] marca 2006 r. dotyczącym ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie przyznania płatności dla Gospodarstwa Nadzoru

i Administrowania Zasobem w M. Z uwagi na fakt, że ujawnione zostały nowe okoliczności użytkowania działek, skarżący musi mieć zagwarantowaną ochronę własnych praw w tym postępowaniu jako strona, ponieważ wydana decyzja dotknie jego interesu prawnego jako producenta rolnego, czyli rozstrzygnie o jego prawach

i obowiązkach.

Od powyższego wyroku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Domagał się uchylenia wyroku w całości

i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 28 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, polegające na przyjęciu, że skarżący jako wnioskodawca postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. ma jednocześnie przymiot strony

w postępowaniu o wznowienie postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, do tych samych działek, prowadzonym przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z wniosku Gospodarstwa Nadzoru

i Administrowania Zasobem w M.,

2. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 1 ustawy

o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, polegające na przyjęciu,

że organ na podstawie tego przepisu powinien wywieść, że skarżącemu przysługuje przymiot strony w postępowaniu o wznowienie postępowania

w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004,

3. przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego

wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia oraz nieudzielania wskazówek

co do dalszego postępowania, co w oczywisty sposób oznacza naruszenia prawa, które ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, skarżący objął w posiadanie jedynie część gruntów rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich

do gruntów rolnych na rok 2004 złożonym przez Gospodarstwo Nadzoru

i Administrowania Zasobem w M. Nie złożył on także wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych

i oddzielnej płatności z tytułu cukru, który to wniosek jest rodzajem swoistej deklaracji o wstąpieniu w prawa i obowiązki strony toczącego się już postępowania administracyjnego. Z wymienionego artykułu nie można wywieść uprawienia skarżącego do bycia stroną w postępowaniu o wznowienie postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z wniosku Gospodarstwa Nadzoru i Administrowania Zasobem w M.

Organ skarżący argumentuje ponadto, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ograniczył się jedynie do ogólnikowych stwierdzeń. Nie wyjaśnił stronie dlaczego w świetle przepisów prawa wszczęte postępowanie wznowieniowe uruchomione postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., dotyczące decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie przyznania płatności

dla Gospodarstwa Nadzoru i Administrowania Zasobem oznaczało, że skarżący musi mieć zagwarantowaną ochronę własnych praw w tym postępowaniu, jako strona.

W ocenie kasatora Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie zawarł wskazań odnośnie dalszego postępowania i nie dokonał konkluzji swojego wywodu. Brak konkluzji oznacza, że wskazana podstawa rozstrzygnięcia oraz brak stanowiska Sądu uniemożliwia polemikę z zapadłym orzeczeniem i ma wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.

Skarżący skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego. Stwierdził, że zasób nieruchomości Skarbu Państwa, co do którego Skarb Państwa powierzył Agencji Nieruchomości Rolnych wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz, nie jest gospodarstwem rolnym w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, ale właśnie zasobem nieruchomości rolnych, służących m.in. tworzeniu nowych gospodarstw rolnych lub powiększaniu już istniejących.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Zakres rozpoznania sprawy wyznacza zatem strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Przechodząc do oceny podniesionych zarzutów należy przypomnieć, iż w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego składu siedmiu sędziów z dnia 3 lutego 1997 r., sygn. akt OPS 9/96, wskazano, iż zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości teza, że kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Przewidziana w przepisach tego prawa możliwość (lub obowiązek) konkretyzacji uprawnień i obowiązków określonego podmiotu oznacza, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. stanowi w istocie związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której taka konkretyzacja uprawnień lub obowiązków ma nastąpić i w konsekwencji decyzją administracyjną, stanowiącą rozstrzygnięcie sprawy, czyli autorytatywne ustalenie tych uprawnień lub obowiązków.

Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie kwestię uprawnienia do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony wiąże się z koniecznością wykazania własnego interesu prawnego, wyznaczonego granicami wynikającymi nie tylko z przepisu art. 28 k. p. a., ale i z konkretnego przepisu prawa materialnego.

W wyroku z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 144/07 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "szczególną cechą interesu prawnego w prawie administracyjnym i w postępowaniu administracyjnym jest przede wszystkim bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, na której budowany jest jego interes prawny. Interes prawny musi być "własny", a nie można go wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki między nimi byłyby silne i nawet gdyby związki te miały charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny. Oznacza to, że jeżeli dana sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wprost wynika z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu". Dalej Sąd powołując się na wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt II GSK 37/05, zbiór LEX nr 165962, stwierdził, iż "Na tym m.in. polega istota postępowania administracyjnego, że każda z działających w nim stron jest osobno powiązana stosunkiem prawnym, wyrosłym z normy prawa materialnego z organem prowadzącym postępowanie. Ta norma decyduje o losach sprawy administracyjnej wobec każdej ze stron (...). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji". Sąd rozpoznający sprawę w pełni te poglądy podziela.

W niniejszej sprawie decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący dotyczy decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wydanej na skutek odwołania złożonego przez skarżącego od decyzji I instancji odmawiającej zmiany decyzji przyznającej dopłatę innemu podmiotowi – Gospodarstwu Nadzoru i Administrowania Zasobem w M. – wydanej w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją przyznającą płatności temu podmiotowi.

Sąd I instancji posiadanie interesu prawnego wywiódł z faktu, iż zarówno skarżący jak i Gospodarstwo Nadzoru i Administrowania Zasobem w M. domagają się dopłat do tych samych działek rolnych. Zatem, w ocenie Sądu I instancji, organ winien, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, traktować skarżącego jako stronę w postępowaniu, zainicjowanym wnioskiem o przyznanie dopłat, złożonym przez Gospodarstwo Nadzoru

i Administrowania Zasobem w M., aby, z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności użytkowania działek, zagwarantować skarżącemu ochronę własnych praw w tym postępowaniu jako strony, ponieważ wydana decyzja dotknie jego interesu prawnego jako producenta rolnego, czyli rozstrzygnie o jego prawach i obowiązkach.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela prezentowanego stanowiska, bowiem, w jego ocenie, Sąd I instancji utożsamił interes faktyczny skarżącego z jego interesem prawnym.

Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przyznawane są w drodze decyzji administracyjnej na wniosek producenta rolnego (art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych). W przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek (art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych). Przepis ten stanowi podstawę do żądania przez nowego posiadacza gospodarstwa rolnego przyznania mu stosownych dopłat. Analiza treści tego przepisu nie uzasadnia jednak twierdzenia, iż nowy posiadacz zyskuje przymiot strony w postępowaniu prowadzonym z wniosku innego producenta rolnego o przyznanie płatności do tych samych działek. W szczególności z przepisu tego nie wynika, aby nowy posiadacz mógł domagać się pozbawienia dotychczasowego posiadacza prawa do dopłat. Każdy z nich – posiadacz poprzedni – na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i posiadacz nowy – na podstawie art. 4 ust. 1 tej ustawy – ma swój interes prawny do domagania się przyznania dopłat. Rolą organów jest ustalenie, w odrębnych postępowaniach, któremu wnioskodawcy należy przyznać dopłaty, a w stosunku do którego wydać decyzję odmawiającą przyznania żądanych dopłat.

Z tych względów zarzuty naruszenia przez niewłaściwe zastosowanie art. 28 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych zasługują na uwzględnienie.

Natomiast chybiony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji w wyroku należycie wyjaśnił podstawy rozstrzygnięcia oraz udzielił wskazówek co do dalszego postępowania. Wyjaśnił, z jakich powodów uznał, iż przepisy prawa materialnego uzasadniają przyjęcie, iż skarżący z uwagi na swój interes prawny powinien mieć zapewniony status strony w postępowaniu dotyczącym rozpoznania wniosku Gospodarstwa Nadzoru i Administrowania Zasobem w M. o dopłaty do gruntów rolnych. Z treści uzasadnienia wynikają też zalecenia dla organu, konieczne do uwzględnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy. To, że kasator nie podziela prezentowanych przez Sąd poglądów, nie świadczy o istnieniu wskazanych w skardze kasacyjnej braków uzasadnienia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).