Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1060/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 735)
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2021 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) oraz art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] znak [...], na mocy której w stosunku do E. W.:

1) uznano wypłacone świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem za okres od 8 marca 2021 do 31 marca 2021 w łącznej wysokości [...] zł za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne;

2) ustanowiono obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w łącznej wysokości [...] zł; do powyższej kwoty naliczono ustawowe odsetki za opóźnienie, wyliczone od 1 kwietnia 2021 r. do dnia spłaty należności;

3) uchylono od [...] marca 2021 r. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...].12.2020 r. znak [...] przyznającą świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Do wydania powyższych orzeczeń doszło na podstawie następujących okoliczności sprawy.

Decyzją nr [...] z [...] września 2020 r. Prezydent Miasta W. odmówił E. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W wyniku odwołania od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławczego we W. decyzją z dnia 2020.12. [...]r. znak sprawy [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało E. W. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem A. W. w okresie od 1 sierpnia 2020r. na stałe.

W dniu [...] kwietnia 2021 r. do organu wypłacającego świadczenia rodzinne wpłynęła informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. zawarta w piśmie z [...] marca 2021 r. znak: [...], że E. W. od [...] marca 2021 r. pobiera emeryturę. W tym stanie rzeczy podmiot realizujący świadczenia rodzinne wszczął z urzędu postępowanie, o którym powiadomił stronę. W toku prowadzonego postępowania organ zapewnił stronie prawo do wypowiedzenia się co do zabranych dowodów i materiałów.

Następnie, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ uznał, że skoro strona uzyskała prawo do emerytury z dniem [...] marca 2021 r. to nie przysługuje jej o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem A. W. Organ wskazał, że zgodnie z powyższym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje między innymi, jeżeli osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Dalej organ wskazał, że na podstawie art. 17 pkt 2 ust. 4, kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Organ wyjaśnił, że Strona była pouczona o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do tych świadczeń stosownie do definicji zawartej w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu, E. W. miała wystarczającą wiedzę o tym, że fakt uzyskania emerytury należy niezwłocznie zgłosić. Na skutek zbyt późnego powiadomienia organu o okoliczności uzyskania prawa do emerytury strona nienależnie pobrała świadczenie pielęgnacyjne za okres od 2021-03-08 do 2021-03-31, w łącznej wysokości [...] zł.

Fakt pobrania nienależnych świadczeń uzasadnia, zdaniem Organu, uchylenie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem A. W. w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym stanie rzeczy organ w związku z nienależnie pobranymi świadczeniami, w pkt 3 sentencji decyzji orzekł o uchyleniu od dnia [...] marca 2021 r. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2020 r. znak: [...] przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem A. W.

E. W., reprezentowana przez pełnomocnika - adw. [...] złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, zarzucając jej:

1) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność uzyskania przez skarżącą prawa do emerytury stanowi przesłankę do odebrania przyznanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości decyzji Zastępcy Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W. nr [...].

Zdaniem autora odwołania, zbieg praw do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytalnego nie stanowi samo przez się przesłanki umożliwiającej organowi administracyjnemu uchylenie przyznanego świadczenia z urzędu. Skoro skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji kiedy miała ustalone prawo do renty to jej zamiarem było wybranie świadczenia bardziej korzystnego. Uzyskanie prawa do emerytury przez skarżącą obligowało organ do umożliwienia skarżącej wyboru jednego ze świadczeń. Z prezentowanego w orzecznictwie poglądu wynika, że nie można w demokratycznym państwie prawa akceptować stanowiska, "przymuszania" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, na skutek wydania przepisów niekonstytucyjnych, których negatywne skutki godzące w stabilność sytuacji prawnej zagwarantowanej ostateczną decyzją administracyjną nie zostały przez prawodawcę należycie wyeliminowane - jest sytuacją nieodwracalną tylko i wyłącznie z powodu zastosowania literalnej wykładni przepisów (zob. wyroki w sprawach o sygn. akt: II SA/Bk 139/17, II SA/Łd 422/16 z dnia 23 sierpnia 2016 r.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. nie uwzględniło odwołania. W ocenie organu II instancji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (dalej "świadczenie pielęgnacyjne"), przyznane Skarżącej i pobrane za okres od 08.03.2021 r. do 31.03.2021 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym, co w konsekwencji obliguje stronę do zwrotu pobranych świadczeń w łącznej wysokości [...] zł.

Organ odwoławczy stwierdził, że podstawę zakwalifikowania pobranych świadczeń jako nienależnie pobrane stanowi art. 30 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. - dalej "ustawa"). Zgodnie z tym przepisem, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zdaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie kwalifikacja ta odpowiada stanowi faktycznemu.

Organ podkreślił, że decyzją przyznającą Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (dec. Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] grudnia 2020 r. znak [...].) potwierdzono jej uprawnienie do tego świadczenia, w tym także, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wykluczono istnienie przeszkód do przyznania świadczenia. Aktualnie analizie podlega to, czy po wydaniu tej decyzji zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie, że świadczenie pielęgnacyjne zostało pobrane nienależnie.

Świadczenie pielęgnacyjne, którego dotyczy zaskarżona decyzja, zostało przyznane Skarżącej w oparciu o art. 17 ust 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na okres od 1 sierpnia 2020 r. na stałe. Powodem zaś wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń przyznanych tą decyzją było uzyskanie przez Organ I instancji informacji z ZUS (pismo z [...] marca 2021 r. znak [...] - w aktach sprawy), że od [...] marca 2021 r. E. W. pobiera emeryturę.

Organ stwierdził, że w związku z ustaleniem prawa do emerytury zaistniała okoliczność uzasadniająca ustanie prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ uwzględnił okoliczność podniesioną w odwołaniu, że ustalenie prawa do emerytury nastąpiło z urzędu, przez ZUS. Organ realizujący świadczenie pielęgnacyjne nie posiada żadnych kompetencji do ingerowania w postępowanie organu emerytalno-rentowego. Powinien być natomiast niezwłocznie powiadomiony przez Skarżącą o decyzji przyznającej emeryturę, jako okoliczności mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z treścią odwołania organ wskazał, że ustawodawca nie przewidział możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym, a świadczeniem pielęgnacyjnym, tym bardziej w przypadku, gdy świadczenie pielęgnacyjne zostało stronie już przyznane, a następnie dopiero strona uzyskała prawo do emerytury. Swoje uprawnienia związane z ustalonym prawem do emerytury strona winna realizować w postępowaniu przed ZUS. Natomiast dopóki ma ustalone prawo do emerytury, organ realizujący świadczenia rodzinne jest związany decyzją w tym przedmiocie oraz przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Zdaniem organu odwoławczego Skarżąca była należycie pouczona o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o przypadkach mających wpływ na prawo do świadczenia. Już bowiem na etapie składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne z [...] .08.2020 r. (data składania oświadczeń przez Skarżącą) Skarżąca podpisując wniosek potwierdziła zapoznanie się z warunkami uprawniającymi do świadczenia pielęgnacyjnego, na co wskazuje jej podpis pod wnioskiem. We wzorze wniosku wprost też zawarto przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także okoliczności w których świadczenie nie przysługuje, określone w art. 17 ust. 5 ustawy (str. 3/5). Wniosek zawierał także pouczenie (str. 3/5 wniosku), z którego wynikało, że osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić gminny organ właściwy o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W sposób wyraźny wyartykułowano również, że niepoinformowanie o takich zmianach może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń, a w konsekwencji koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi z opóźnienie. Złożenie podpisu pod wnioskiem w tym w/wym. pouczeniem pozwala twierdzić, że strona zrozumiała i przyjęła do wiadomości podpisaną treść wniosku.

Pouczenie o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (jednym z nich jest świadczenie pielęgnacyjne), zostało zawarte także w decyzji Kolegium z [...] grudnia 2020 r. o przyznaniu stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy pouczył ponadto stronę o okolicznościach, w jakich świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, wynikających z art. 17 ust. 5 ustawy. Jedną z tych okoliczności jest ustalone osobie sprawującej opiekę prawo do emerytury.

W ocenie organu odwoławczego powyższe okoliczności nie budziły wątpliwości co do ciążącego na stronie obowiązku poinformowania organu realizującego świadczenia o ustalonym prawie do emerytury, a także o skutecznym pouczeniu Skarżącej o tym obowiązku.

Zdaniem organu odwoławczego Skarżąca była należycie pouczona o warunkach przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz o obowiązku informowania o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do tego świadczenia. Strona tego obowiązku zaniechała, a Organ uzyskał wiedzę o pobieraniu przez Skarżącą emerytury w dniu [...] kwietnia 2021 r., kiedy to otrzymał informację ZUS z [...] marca 2021 r. w sprawie ustalenia niezbędnego okresu ubezpieczenia. W piśmie tym zawarta jest informacja, że E. W. od dnia [...] marca 2021 r. pobiera emeryturę.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że niepoinformowanie Organu I instancji o uzyskaniu prawa do emerytury skutkowało wypłatą na rzecz strony świadczenia pielęgnacyjnego za cały miesiąc marzec 2021 r. Świadczenie zostało więc wypłacone również za okres od 08.03.2021 r. do 31.03.2021 r., mimo zaistnienia okoliczności uzasadniających ustanie prawa do świadczenia w tym okresie. Świadczenie zostało nienależnie pobrane w wysokości określonej przez organ w zaskarżonej decyzji, tj. w kwocie [...] zł (1971 zł: 31 dni x 24 dni) i w tej wysokości zostało uznane za nienależnie pobrane.

W związku z tym, że zgodnie z art. 30 ust 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu, zasadnie Organ orzekł o obowiązku zwrotu tej kwoty. Zgodnie z art. 30 ust 8 ustawy, kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

Organ odwoławczy stwierdził, że ustalony stan faktyczny sprawy uzasadniał również uchylenie, w trybie art. 32 ust. 1 ustawy, od dnia 8 marca 2021 r., decyzji przyznającej Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, tj. decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2020 r.

E. W., reprezentowana przez adw. [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2020 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 7,77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności nie umożliwienie skarżącej wyboru jednego ze świadczeń jakie przysługują skarżącej.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik Skarżącej wniósł o:

1. Uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2021 r w przedmiocie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie E. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania;

2. Zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

3. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pełnomocnik wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy poprzestały na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a wyżej wymienionej ustawy i przyjęły, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem skarżącej zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo emerytury, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do tego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie obie strony zgodnie wniosły o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r. poz. 137) w zw. z art. 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy ustalenia, czy organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do powyższej kwestii należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie zaistniała sytuacja , w której doszło do zbiegu pobierania dwóch świadczeń w jednym czasie - świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury. Nie wystąpiły okoliczności, w których można by skarżącej umożliwić wybór jednego ze świadczeń. Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie miała miejsce następująca kolejność nabycia uprawnień. Skarżąca uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznane na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] lutego 2020 r., znak sprawy [...] w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem A. W. w okresie od 1 sierpnia 2020 r. na stałe. Następnie nabyła prawo do emerytury, którą pobiera od 8 marca 2021 r.

Bezsporne w sprawie jest, że skarżąca nie poinformowała organu właściwego do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego o nabyciu prawa do emerytury. O wypłacie emerytury organ dowiedział się z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z [...] marca 2021 r. znak: [...]. Powyższa kolejność zdarzeń nie pozostawiła organowi wyboru, jak tylko wszcząć postępowanie w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne w okresie od 2021-03-08 do 2021-03-31 w łącznej wysokości [...] zł oraz zażądać zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w łącznej wysokości do powyższej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, wyliczonymi od 1 kwietnia 2021 r. do dnia spłaty należności.

Ma rację zatem organ w zaskarżonej decyzji, że w związku z ustaleniem prawa do emerytury zaistniała okoliczność uzasadniająca ustanie prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W trakcie prowadzonego postępowania Skarżąca miała zapewniony czynny udział w nim. Obecnie może podjąć czynności w celu zawieszenia prawa do emerytury. Podkreślić jednak należy, że działanie to nie zmieni faktu pobierania w jednym czasie dwóch świadczeń, co pozostawało w sprzeczności z negatywną przesłanka wyrażoną w art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustalenie Skarżącej prawa do emerytury skutkowało jednoczesną utratą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Ma rację Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że skoro ustalenie prawa do emerytury nastąpiło z urzędu, przez ZUS, to organ realizujący świadczenie pielęgnacyjne nie posiada żadnych kompetencji do ingerowania w postępowanie organu emerytalno-rentowego. Przyznanie prawa do emerytury jest okolicznością mającą wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku, gdy świadczenie pielęgnacyjne zostało stronie już przyznane i wypłacone , nie ma możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym, a świadczeniem pielęgnacyjnym. Ma rację organ , że swoje uprawnienia związane z ustalonym prawem do emerytury strona winna realizować w postępowaniu przed ZUS. Natomiast dopóki ma ustalone prawo do emerytury, organ realizujący świadczenia rodzinne jest związany decyzją w tym przedmiocie oraz przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.

Organ wykazał w oparciu o akta sprawy, że Skarżąca była należycie pouczona o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o przypadkach mających wpływ na prawo do świadczenia. Już na etapie składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne z 14.08.2020 r. (data składania oświadczeń przez Skarżącą) Skarżąca podpisując wniosek potwierdziła zapoznanie się z warunkami uprawniającymi do świadczenia pielęgnacyjnego, na co wskazuje jej podpis pod wnioskiem. We wzorze wniosku wprost też zawarto przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także okoliczności w których świadczenie nie przysługuje, określone w art. 17 ust 5 ustawy (str. 3/5). Wniosek zawierał także pouczenie (str. 3/5 wniosku), z którego wynikało, że osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić gminny organ właściwy o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W sposób wyraźny wyartykułowano również, że niepoinformowanie o takich zmianach może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń, a w konsekwencji koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W związku z powyższym Skład Sądu podziela stanowisko organu, że złożenie podpisu pod wnioskiem w tym w/wym. pouczeniem, pozwala twierdzić, że strona zrozumiała i przyjęła do wiadomości podpisaną treść wniosku. Stosowne pouczenie o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne, o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (jednym z nich jest świadczenie pielęgnacyjne), zostało zawarte także w decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2020 r. o przyznaniu stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy pouczył ponadto stronę o okolicznościach, w jakich świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, wynikających z art. 17 ust 5 ustawy. Jedną z tych okoliczności jest ustalone osobie sprawującej opiekę prawo do emerytury.

W ocenie Sądu wyliczenie wysokości świadczenia nienależnie pobranego w kwocie [...] zł (1971 zł : 31 dni x 24 dni) jest prawidłowe.

Sąd uznał, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji odpowiada przepisom prawa. Zgodnie z art. 30 ust 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Organ w uzasadnieniu decyzji , wyjaśnił, że podstawę do uznania świadczenia za nienależnie pobrane stanowiła przesłanka z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, ponieważ skarżąca była należycie pouczona o obowiązku poinformowania organu o każdej okoliczności mającej wpływ na pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższy przepis stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Zgodnie z art. 30 ust 8 ustawy, kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

W ocenie Sądu prawidłowo organ uchylił w trybie art. 32 ust. 1 ustawy, od dnia [...] marca 2021 r., decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2020r., przyznającą Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Na podstawie powołanego przepisu, organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, między innymi w sytuacji gdy osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W kontrolowanej przez Sąd sprawie organ w jednej decyzji orzekł, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenie pielęgnacyjne, zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz uchylił ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wydane rozstrzygniecie nie narusza przepisów postępowania w związku z art. 30 oraz art. 32 ustawy oświadczeniach rodzinnych. W przepisach art. 30 ust. 3 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzono pojęcie jednej "decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych". Tym samym z woli ustawodawcy organy administracji uzyskały uprawnienie do tego, by w drodze jednej decyzji administracyjnej stwierdzać zarówno istnienie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jak i orzekać o ich zwrocie (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt I OSK 824/18). Organy orzekające w tej sprawie prawidłowo zastosowały przepisy ustawy w nowym brzmieniu, pozostając w zgodzie z zasadą legalności działania organów administracji publicznej, wynikającą z art. 6 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2188/17). W opinii sądów administracyjnych przyjmuje się, że decyzja w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie rodzinne jest decyzją konstytutywną, kształtującą sytuację strony wyłącznie na przyszłość. Na podstawie art. 32 ust. 1 uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną, z wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 32 ust. 1 in fine. Z uwagi na konstytutywny charakter decyzji wydawanej w trybie art. 32 ust. 1 niedopuszczalne jest, aby organy wskazywały datę, od której następuje uchylenie dotychczasowej decyzji, a jedynie w sytuacji uznania, iż świadczenie miało charakter świadczenia nienależnego, ustalenie daty tego świadczenia jest uzasadnione. Jeśli organ uznaje, że konieczność uchylenia decyzji wynika z przesłanki pobrania świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 2, powinien wskazać ją w decyzji (por. wyroki NSA: z 4 lutego 2010 r., I OSK 1208/2009, Lexis.pl nr 223829; z 10 lipca 2009 r., I OSK 1501/2008, Lexis.pl nr 2475452; wyrok WSA w Lublinie z 9 listopada 2010 r., II SA/Lu 500/2010, Lexis.pl nr 2490568).

Uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na zmianę sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych tworzy nową sytuację prawną, gdyż prowadzi do pozbawienia strony nabytych praw do świadczeń na mocy decyzji ostatecznej, a zatem kształtuje sytuację prawną strony na przyszłość (ex nunc). Oznacza to, że decyzja wydana w trybie art. 32 ust. 1 jest decyzją konstytutywną, co skutkuje tym, że nie można wyeliminować takiej decyzji ostatecznej z obrotu prawnego z mocą wsteczną (ex tunc). Jedynie w przypadku nienależnie pobranych świadczeń decyzja uchylająca lub zmieniająca nabiera charakteru aktu deklaratoryjnego, co umożliwia wyeliminowanie z obrotu decyzji wstecz. W pozostałych przypadkach weryfikacja świadczeń może nastąpić tylko i jedynie ze skutkiem na przyszłość. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie (por. wyroki NSA: z 4 lutego 2010 r., I OSK 1208/2009, Lexis.pl nr 2238289; z 19 stycznia 2009 r., I OSK 535/2008, Lexis.pl nr 2445335; wyrok WSA w Łodzi z 15 kwietnia 2011 r., II SA/Łd 288/2011, Lexis.pl nr 3854987; wyrok WSA w Gdańsku z 27 maja 2009 r., II SA/Gd 155/2009, Lexis.pl nr 2456072). Skarżącej zostało przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości [...] miesięcznie i od 1 stycznia 2021 r. bez ograniczenia tego prawa w czasie na przyszłość w wysokości [...] zł miesięcznie (decyzja SKO we W. z [...] grudnia 2020 r. znak [...]). Wobec stwierdzenia zaistnienia przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy (przyznania prawa do emerytury od 8 marca 2021 r. ) powstała podstawa do zastosowania art. 32 ust. 1 ustawy. Skład Sadu podziela pogląd tut. Sądu wyrażony w wyroku z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. II SA/Bd 913/19: "Z uwagi na konstytutywny charakter decyzji wydawanej w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. niedopuszczalne jest, aby organy wskazywały datę, od której następuje uchylenie dotychczasowej decyzji, a jedynie w sytuacji uznania, iż świadczenie miało charakter świadczenia nienależnego, ustalenie daty tego świadczenia jest uzasadnione. Jeśli zatem organ uznaje, że konieczność uchylenia decyzji wynika z przesłanki pobrania świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 2 u.ś.r., powinien wskazać ją w decyzji".

W świetle tak ustalonego stanu faktycznego oraz wobec treści art. 32 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w ocenie tut. Sądu zasadnym w niniejszej sprawie było wydanie decyzji uchylającej decyzję SKO we W. z [...] grudnia 2020 r. znak [...] przyznającą przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne. W związku z powyższym, stwierdzić należy, że organy prawidłowo ustaliły w niniejszej sprawie, że doszło do przyznania skarżącej z dniem 8 marca 2021 r. prawa do emerytury. Wystąpiła tym samym przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. W okresie od 8 marca 2021 r. do 31 marca 2021 r. skarżąca nienależnie pobrała świadczenie pielęgnacyjne. Organ prawidłowo uchylił od 8 marca 2021 r. decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie potwierdziła zasadności zarzutu skargi, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 7,77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności nie umożliwienie skarżącej wyboru jednego z świadczeń jakie przysługują skarżącej.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.