Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1073/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 26  ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), sędzia WSA Andrzej Nikiforów, , Protokolant specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 13 października 2021 r. nr 9001-2021-001272 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2019 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 13 października 2021 r. (nr 9001-2021-001272) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania E. B. (dalej: skarżąca, strona) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Jeleniej Górze (dalej: Kierownik ARiMR, organ I instancji) z dnia 10 czerwca 2021 r. (nr 0006-2021-001449) w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2019, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Jako podstawę prawną organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505), art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 182 ze zm., dalej: ustawa PROW 2014-2020),

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 30 maja 2019 r. E. B. złożyła za pośrednictwem aplikacji eWniosekPIus do Kierownika ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2019. W dniu 31 maja 2019 r. strona złożyła kolejny wniosek o przyznanie płatności na 2019 r. w wersji papierowej przy piśmie z tego samego dnia zatytułowanym Oświadczenie. W dokumencie tym pełnomocnik strony wyjaśnił, że od 15 marca 2019 r. napotykał na problemy natury technicznej, blokujące możliwość złożenia poprawnie wypełnionego wniosku o dopłaty. Podał, że pomimo wielu utrudnień, wniosek został złożony prawidłowo, a wszelkie nieprawidłowości wynikają z błędnie funkcjonującego systemu e-wniosek. Pełnomocnik wniósł o zawiadomienie go przed wydaniem każdego postanowienia lub decyzji celem zapewnienia mu czynnego udziału w postępowaniu. W dniu 17 czerwca 2019 r. pełnomocnik strony złożył kolejne pismo zatytułowane Wyjaśnienie do e-Wniosku Plus. W piśmie tym wymienił działki, które powinny znaleźć się we wniosku o dopłaty na 2019 r., a które jednak się w nim nie zapisały, bowiem błąd elektronicznego systemu wniosków nadal w jego sprawie występuje. Do pisma załączył 8 sztuk map działek referencyjnych.

W dniu 24 czerwca 2019 r. strona złożyła Oświadczenie eksperta przyrodniczego, dotyczące przeprowadzenia w gospodarstwie rolnika inwentaryzacji siedliska przyrodniczego, natomiast w dniu 25 czerwca 2019 r. wpłynęła Informacja zawierająca wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie pakietu 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 lub pakietu 5 cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, która zawiera zestawienie wymogów określonych przez eksperta przyrodniczego w dokumentacji przyrodniczej. Skarżąca złożyła również Plan działalności rolnośrodowiskowej, z którego wynika, że realizuje zobowiązania rolnośrodowiskowe w zakresie pakietów 4.5 i 5.5 Półnaturalne łąki świeże z okresem ważności tych zobowiązań w latach 2017-2022 oraz 2019-2024. W dniu 30 września 2019 r. strona dostarczyła kopię z pierwszej strony Dokumentacji przyrodniczej siedliskowej na potrzeby działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020, realizowanego w zakresie wariantów siedliskowych w latach 2019-2024.

Pismem z dnia 18 lutego 2020 r. Kierownik ARiMR wyznaczył stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W dniu 28 lutego 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło oświadczenie pełnomocnika strony, zgodnie z którym, zgłoszone działki są użytkowane zgodnie z deklaracją zawartą we wniosku.

Kierownik ARMiR pierwszą decyzję w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej dla skarżącej wydał w dniu 17 kwietnia 2020 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 jest wyższa niż powierzchnia stwierdzona w ramach poszczególnych pakietów rolno-środowiskowo-klimatycznych. Organ podał, że skarżąca zadeklarowała powierzchnię [...] ha w ramach pakietu 4.5 Półnaturalne łąki świeże, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie postępowania wyniosła [...] ha. Wyjaśnił również, że nieprawidłowości w ramach pakietu 4.5 zostały stwierdzone na działkach rolnych [...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]. Wskazał, że powierzchnia zadeklarowana w ramach pakietu 5.5 Półnaturalne łąki świeże wynosi [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona została ustalona na poziomie [...] ha, a nieprawidłowości dotyczą działek rolnych [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].

W odwołaniu od tej decyzji strona (reprezentowana przez pełnomocnika) zakwestionowała ustalenia organu poczynione podczas kontroli administracyjnej sprawy i wniosła o przeprowadzenie kontroli terenowej, bowiem działki są użytkowane na deklarowanych powierzchniach.

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2020 r. (nr 9001-2020-003398) Dyrektor ARiMR uchylił decyzję organu I instancji. W ocenie organu II instancji Kierownik ARiMR nie rozpatrzył w sposób wystarczający zebranego w sprawie materiału dowodowego, ponadto naruszył art. 107 § 3 k.p.a.

W dniu 31 grudnia 2020 r. Kierownik ARiMR w wyniku ponownej analizy sprawy wydał decyzję w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Wskazał, że w ramach pakietu 4.5 całkowite zmniejszenie powierzchni wynosi [...] ha. W przypadku pakietu 5.5 Kierownik ARiMR zauważył, że zmniejszenie powierzchni wynosi [...] ha.

W odwołaniu skarżąca wskazała, że przeprowadzona kontrola administracyjna nie odzwierciedla rzeczywistości, a działki rolne zgłoszone do płatności są użytkowane przez stronę od wielu lat. Podkreśliła, że MKO dla poszczególnych działek zostało przesłane przez Agencję i na tych danych rolnik oparł swoją deklarację. Wskazała na dodatkowe zmniejszenie powierzchni w stosunku do pierwszego rozstrzygnięcia wydanego przez organ oraz sankcje finansowe.

W dniu 25 marca 2021 r. Dyrektor ARiMR decyzją nr 9001-2021-000344 uchylił wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Przyczyną takiego działania było stwierdzenie, że pomimo wytycznych zawartych w poprzedniej decyzji kasacyjnej, organ I instancji nadal nie dopełnił ciążących na nim obowiązków i nie skorygował swojego rozstrzygnięcia w sposób opisany w decyzji organu odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2020 r. Wskazał, że Kierownik ARiMR nie wyjaśnił, co stanowiło poszycie wykluczonych z płatności terenów i dlaczego zredukowane obszary nie kwalifikują się do wsparcia. Dla większości wykluczeń organ I instancji nie posłużył się żadnymi konkretami, dlatego – zdaniem organu odwoławczego – naruszono art. 107 § 3 k.p.a. i nie wiadomo, czy w sprawie zrealizowane zostały warunki opisane w art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW 2014-2020.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik ARiMR, decyzją z 10 czerwca 2021 r. (nr 0006-2021-001449) przyznał skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości 37 029,99 zł, w tym za:

1. Wariant 4.5 Pótnaturalne łąki świeże w wysokości 6 374,02 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 468,21 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

2. Wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 30 655,97 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 13 642,42 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

W kwocie przyznanej przez organ płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej uwzględnione zostały wnioskowane przez stronę koszty transakcyjne w wysokości 2 000 zł, poniesione z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

Organ podał, że skarżąca zadeklarowała powierzchnię [...] ha w ramach pakietu 4.5 Półnaturalne łąki świeże, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie postępowania w ramach tego pakietu wynosi [...] ha. Zauważył, że nieprawidłowości w ramach pakietu 4.5 zostały stwierdzone na działkach rolnych [...], [...], [...], [...], [...], a całkowite zmniejszenie powierzchni w tym wariancie wynosi [...] ha.

W przypadku pakietu 5.5 Kierownik ARiMR zauważył, że powierzchnia zadeklarowana przez rolnika wynosi [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona została ustalona na poziomie [...] ha, a zmniejszenie powierzchni w ramach wariantu wynosi [...] ha. W ocenie organu nieprawidłowości dotyczą działek rolnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Wyjaśnił również, że powierzchnie zaakceptowane do płatności zostały określone zgodnie z aktualnie obowiązującą powierzchnią MKO, pochodząca m.in. z ortofotomapy z 2019 roku, co zostało potwierdzone również na mapach na portalu Google Earth, w pokryciach terenu z numerycznego modelu terenu opracowanego w ramach projektu ISOK (Informatyczny system osłony kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami) oraz w oparciu o analizę danych ze strony Sentinel-hub EO-Browser. Kierownik ARiMR szczegółowo wyjaśnił, które powierzchnie na poszczególnych działkach rolnych zostały wykluczone z płatności, co stanowiło poszycie wyłączeń oraz jakie źródła były podstawą przyjęcia powierzchni mniejszych niż deklaracja rolnika.

W odniesieniu do wniosku Strony o przeprowadzenie kontroli terenowej organ I instancji podkreślił, że nie widzi podstaw do przeprowadzenia w gospodarstwie skarżącej w sprawie za 2019 rok oględzin terenowych, bowiem zebrany materiał dowodowy nie budzi wątpliwości i jest wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia.

Organ I instancji wskazał, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/20141, bowiem procentowa różnica powierzchni stwierdzonej w stosunku do areału zadeklarowanego przez rolnika wynosi 3,42% (wariant 4.5) oraz 18,49% (wariant 5.5).

Organ wyjaśnił również, że skarżąca realizuje trzy zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatyczne, dwa rozpoczęte w 2017 r. w ramach wariantów 4.5 i 5.5 na powierzchni odpowiednio [...] ha oraz [...] ha oraz nowe zobowiązanie, podjęte w dniu 15 marca 2019 r., na powierzchni [...] ha.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji i zawnioskowała o kontrolę terenową działek rolnych: [...] (nr [...]),[...] (nr [...]),[...] (nr [...],[...]), [...] (nr [...],[...],[...],[...]), [...] (nr [...]), [...] (nr [...]), [...] (nr [...], [...]), [...] (nr [...]), [...] (nr [...]), [...] (nr [...]), [...] (nr [...]) oraz [...] (nr [...],[...]), na których, w jej ocenie "rzekomo" wystąpiły pomniejszenia. Wskazała, że działki są użytkowane rolniczo zgodnie z deklaracją, są sprzątane, porządkowane od lat, posiada kilkunastu świadków na tą okoliczność. Zauważyła, że wielkości MKO sprzed lat są znaczenie większe od tych, które wyznaczyła Agencja w skarżonej decyzji. Wskazała też nazwiska rolników, u których przeprowadzono kontrolę terenową i którzy udowodnili swoje racje, że zgłoszone grunty są użytkowane rolniczo.

Pismem z dnia 9 września 2021 r. Dyrektor ARiMR poinformował pełnomocnika strony o możliwości realizacji uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a., poprzez zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w zakresie wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Pismem z 17 września 2021 r. organ odwoławczy poinformował pełnomocnika Strony o wydłużeniu terminu na wydanie decyzji w sprawie do dnia 15 października 2021 r., ze względu na umożliwienie Stronie realizacji jej uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a.

Zaskarżoną decyzją z 13 października 2021 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że tryb i warunki przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej uregulowano w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo- klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2015, poz. 415 ze zm., dalej: rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne). Zauważył, że na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność rolno- środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem (UE) 1305/2013, jeżeli spełnia określone w tym przepisie warunki. Przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnie działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit, b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. (§ 15 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego).

Organ odwoławczy powołał regulacje art. 58 ust. 2, art. 67 ust. 1 i 2, art. 70 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 47 z 20.12.2013 r., s. 549, dalej: rozporządzenie 1306/2013). Zauważył ponadto, że zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181/48 z 20.06.2014, dalej: rozporządzenie 640/2014), system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.

Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest powtórne rozpatrzenie sprawy z wniosku skarżącej o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019, zakończonej w I instancji decyzją z dnia 10 czerwca 2021 r., którą Kierownik ARiMR przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w zmniejszonej wysokości, z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone na działkach rolnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

Dyrektor ARiMR wskazał, że rozpatrując sprawę dokonał ponownej analizy zgromadzonej dokumentacji, w celu jednoznacznego ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności na działkach ewidencyjnych zredukowanych przez organ I instancji, w szczególności zaś działkach zakwestionowanych przez skarżącą w odwołaniu, do których skarżąca zawnioskowała o kontrolę terenową, tj. działkach rolnych: [...] (działka ewidencyjna nr [...]),[...] (działka ewidencyjna nr [...]),[...] (działka ewidencyjna nr [...] i [...]),[...] (działka ewidencyjna nr [...], [...], [...], [...]),[...] (działka ewidencyjna nr [...]),[...] (działka ewidencyjna nr [...]),[...] (działka ewidencyjna nr [...] i [...]),[...] (działka ewidencyjna nr [...]), W (działka ewidencyjna nr [...]),[...] (działka ewidencyjna nr [...]),[...] (działka ewidencyjna nr [...]),[...] (działka ewidencyjna nr [...] i [...]). W wyniku przeprowadzonej analizy organ odwoławczy uznał, że ww. działki ewidencyjne i zlokalizowane na nich działki rolne były użytkowane na obszarze ustalonym przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji, a z płatności wykluczone zostały obszary, które w 2019 roku nie były przez skarżącą użytkowane rolniczo. Organ odwoławczy odniósł się szczegółowo do zakwestionowanych w odwołaniu przez skarżącą działek w ramach Programu rolno-środowiskowo-klimatycznego i w formie tabeli przedstawił wyniki przeprowadzonej analizy:

1. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; działka nieużytkowana rolniczo, brak jakichkolwiek zabiegów w 2019 r.;

2. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; działka porośnięta zwartymi, wieloletnimi samosiejkami. Karczowanie działki rozpoczęto dopiero pod koniec 2019 roku;

3. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; działka porośnięta zwartymi, wieloletnimi samosiejkami. Karczowanie działki rozpoczęto dopiero pod koniec 2019 roku;

4. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; działka porośnięta zwartymi, wieloletnimi samosiejkami. Karczowanie działki rozpoczęto dopiero pod koniec 2019 roku;

5. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; działka porośnięta zwartymi, wieloletnimi samosiejkami. Karczowanie działki rozpoczęto dopiero pod koniec 2019 roku;

6. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; zadrzewienie zakrzewienie w południowej części działki, pozostała część nieużytkowana rolniczo (brak zabiegów agrotechnicznych);

7. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; brak zabiegów agrotechnicznych, wykluczony obszar zlokalizowany w dwóch enklawach wzdłuż wschodniej granicy działki;

8. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; teren zadrzewiony i zakrzewiony we wschodniej części działki, dodatkowo działka zadeklarowana na działce ewidencyjnej nr [...], która nie była użytkowna rolniczo (PGR- potencjalny grunt rolny);

9. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; teren wykluczony znajduje się w południowej części działki, a jego poszycie stanowi las. [...] wyłączenie (las) w południowo wschodniej części działki;

10. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; w 2019 r. użytkowana tylko wschodnia i północno - zachodnia część działki, rolnik nie wykonał wymaganych zabiegów agrotechnicznych, na dostępnych mapach widać sukcesję w południowo-zachodniej części działki, wykarczowanej po 2013;

11. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; obszar nieużytkowany rolniczo w 2019 r. (brak zabiegów agrotechnicznych) znajduje się w północnej i wzdłuż północno zachodniej granicy działki, poza tym do płatności zgłoszone zostały tereny zadrzewione i zakrzewione zlokalizowane na południowo- zachodnim krańcu działki;

12. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; obszar nieużytkowany rolniczo (od lat) znajduje się we wschodniej części działki (charakterystyczny trójkąt), graniczący z działką ew. nr [...], poza tym rów (powyżej dwóch metrów) i krzaki w północno-środkowej części działki;

13. Działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...]) – powierzchnia deklarowana na 2019 r. – [...] ha, powierzchnia stwierdzona (MKO) – [...] ha; działka nieużytkowana rolniczo, brak zabiegów agrotechnicznych;

Odnosząc się do powodów, dla których część działek została wykluczona z płatności organ odwoławczy zauważył, że z płatności na 2019 r. zostały wykluczone tylko te powierzchnie, które nie były przez Stronę użytkowane rolniczo, a co wynika – w jego ocenie – z aktualnej dla kampanii 2019 roku ortofotomapy, jak również pokryć terenu z Google Earth 2019 oraz Numerycznego Modelu Terenu opracowanego w ramach Projektu ISOK (Informatyczny system osłony kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami). Podkreślił, że działki były weryfikowane na stronie Sentinel-hub EO-Browser, na której zamieszczane są zdjęcia danego terenu wykonywane w odstępach kilkudniowych, umożliwiające identyfikację zmian na gruncie. Wymienione źródła – jak wskazał Dyrektor ARiMR – potwierdziły, że zredukowane przez organ I instancji działki na opisanych w zaskarżonej decyzji lokalizacjach nie były użytkowane rolniczo, dlatego jako nieużytki zostały wykluczone z płatności na 2019 r. Sytuację terenową na poszczególnych działkach rolnych prezentują zdjęcia z ortofotomapy, włączone do materiału dowodowego w sprawie. Organ odwoławczy zauważył, że dostępne dla poszczególnych działek ewidencyjnych ortofotomapy z 2019 roku – wykonane w roku, w którym złożono wniosek o płatność wskazują, że działki referencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...], [...] , [...],[...], [...], [...], na których skarżąca zadeklarowała działki rolne [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] nie były na zidentyfikowanych przez Kierownika ARiMR i następnie przez Dyrektora ARiMR obszarach użytkowane rolniczo, a wykluczony z płatności na 2019 r. areał stanowiło zwarte zachwaszczenie, nieużytki, obszary zadrzewione i zakrzewione oraz tereny leśne, na których rolnik nie przeprowadzał wymaganych zabiegów agrotechnicznych. Przy identyfikacji faktycznego kwalifikowanego obszaru na działkach zgłoszonych do płatności posłużono się ortofotomapami z czerwca i lipca 2019 r., aktualnymi (z 2019 r. ) zdjęciami z portalu Google Earth. Dyrektor ARiMR zauważył, że ustalenia organów poczynione w omawianym zakresie potwierdzają również zdjęcia satelitarne wykonane podczas misji kosmicznej Sentinel, mającej charakter teledetekcyjny, której zadaniem jest systematyczne dostarczanie danych teledetekcyjnych dla darmowych usług świadczonych obywatelom Unii Europejskiej. Zdjęcia działek pochodzące z wielu źródeł i różnych okresów (poszycie działek widać również na archiwalnych zdjęciach z portalu Google Earth z 2015, 2017 i 2018 r.) wskazują, że na części ww. działek bądź na całej ich powierzchni (dotyczy niektórych działek) w wymaganym okresie (w 2019 r.) nie przeprowadzono żadnych zabiegów agrotechnicznych. Analiza pokryć terenu (ortofotomapy, Google Earth, zdjęcia z kosmicznej misji Sentinel) wskazuje jednoznacznie, że rolnik w 2019 r. użytkował opisane działki na obszarze niższym, aniżeli wskazuje jego deklaracja we wniosku.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a (pakiet 4.5) oraz § 12 ust. 7 pkt 1 (pakiet 5.5) rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przypadku ww. pakietów płatność rolno- środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do komentowanego rozporządzenia. Definicja trwałego użytku zielonego została zawarta w art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.). Zauważył, że powierzchnia wykluczona z płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej w 2019 r., znajdująca się na kwestionowanych przez rolnika działkach, nie stanowiła obszaru, o którym mowa w § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a oraz § 12 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia rolno- środowiskowo-kiimatycznego i która mogłaby zostać zdefiniowana w myśl wymienionej normy jako trwały użytek zielony. Tereny zakrzaczone, zadrzewione, zachwaszczone, obszary porośnięte samosiejkami drzew i krzaków, tereny leśne oraz obszary, na których nie wykonano żadnych zabiegów agrotechnicznych, nie wypełniają nie tylko zaprezentowanej definicji TUZ, ale definicji użytku rolnego, o której mowa w art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013.

Organ odwoławczy dodał, że w sprawie zastosowanie znalazł art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, który, ma charakter bezwzględnie obowiązujący.

Organ odwoławczy wskazał także, że we wrześniu 2021 r. w gospodarstwie skarżącej przeprowadzone zostały przez Biuro Kontroli na Miejscu Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu oględziny terenowe działek, a czynności kontrolne dotyczyły wniosku o płatność złożonego przez Stronę na kolejne kampanie pomocowe. Wyniki tej kontroli nie mogłyby mieć zastosowania w sprawie o płatności za 2019 r. Jak wskazał organ odwoławczy lustracja w terenie została przeprowadzona jesienią 2021 r., a więc ponad dwa lata od dnia złożenia wniosku o płatności za 2019 r. Stan kontrolowanych działek mógł w tak długim okresie czasu ulec diametralnym zmianom. Dlatego w ocenie Dyrektora ARiMR odniesienie ustaleń pokontrolnych z września 2021 r., zarówno tych na plus dla rolnika (stwierdzona powierzchnia działki jest zgodna z deklaracją) jak i na minus (stwierdzona powierzchnia działki jest mniejsza od deklaracji i jeszcze mniejsza niż organ ustalił w dotychczasowych rozstrzygnięciach) nie mogłoby zostać uwzględnione, ponieważ ze względu na upływ czasu stan działek mógł ulec (de facto uległ) zmianom. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy wskazuje, że działki nie były użytkowane rolniczo w 2019 r., a ze zdjęć wynika, że na części z nich czyszczenie rozpoczęło się pod koniec 2019 roku. Dodał, że skarżąca realizuje w swoim gospodarstwie Program rolno-środowiskowo-klimatyczny, a na zadeklarowanych do płatności działkach zobowiązana jest do pozostawienia niekoszonej części, z uwagi na dodatkowe wymogi w ramach poszczególnych wariantów rolno-środowiskowo-klimatycznych. W sprawie za 2019 r. powierzchnia niekoszona mogła dla części wariantów być usytuowana w innych lokalizacjach niż w kolejnych latach (2020 i 2021), a więc kontrola terenowa po ponad 2 latach od złożenia wniosku o płatność nie odzwierciedliłaby stanu działek i realizacji przez rolnika dodatkowych wymogów. Podkreślił, że w sprawie zdjęcia działek pochodzące z wielu źródeł (aktualne dla kampanii 2019 otofotomapy z czerwca i lipca 2019 roku, zdjęcia wykonane na przestrzeni kilku miesięcy 2019 roku podczas misji Sentinel, fotoobrazy z platformy Google Earth) wyraźnie pokazują, w jaki sposób sporne działki w 2019 r. były użytkowne. Zauważył, że dla skutecznego zakwestionowania wiarygodności ustaleń poczynionych na podstawie ortofotomapy, konieczne jest wskazanie przez rolnika konkretnych i racjonalnych zastrzeżeń oraz dowodów, natomiast subiektywne przekonanie skarżącej o nieprawidłowościach w pomiarach MKO nie wystarczy, aby podważyć wyniki kontroli administracyjnej.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie:

1. § 15 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej należą się płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne za rok 2019 pomniejszone o kwotę 14.110,63 zł podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wykluczenia z płatności [...] ha gruntów rolnych w obrębie działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...], [...], [...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...];

2. art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej oraz art. 24 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności poprzez zaniechanie dokonania przez organ I i II instancji wizji lokalnej i poprzestanie na samej tylko analizie materiału graficznego, tzw. ortofotomapy, co w sposób rażący rzutuje na prawidłowość zaskarżonej decyzji;

3. art. 27 ust. 1-2 ustawy PROW 2014-2020 przez pozbawienie strony prawa czynnego udziału w postępowaniu i zatajanie przed stroną istotnych faktów.

Mając powyższe na względzie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że Kierownik ARiMR pismem z września 2019 r. zawiadomił stronę o stwierdzonych we wniosku nieprawidłowościach dotyczących tzw. kontroli krzyżowej, lecz nie wskazał, że wg danych ARiMR strona zawyżyła areał upraw dla [...] działek ewidencyjnych, co będzie skutkowało sankcjami karnymi. O niezgodnościach we wniosku strona została poinformowana dopiero w decyzji z dnia 17 kwietnia 2020 r. czyli 11 miesięcy od złożenia wniosku. Po otrzymaniu decyzji było już zbyt późno na udowodnienie stanu gruntów na dzień 30 maja 2019 r. Strona zgodziła się z organem II instancji, że przeprowadzenie w roku 2021 kontroli terenowej byłoby niecelowe, gdyż nie dałoby danych na rok 2019, wskazała jednak przy tym, że w roku 2019 zatajono przed nią fakt, iż kwestionuje się poprawność deklaracji powierzchni działek. Nie poinformowano też strony jakie dowody winna złożyć by jej wniosek o przeprowadzenie kontroli terenowej został uwzględniony.

Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z protokołu kontroli terenowej działek z dnia 27 października 2021 r. celem podważenia wiarygodności ortofotomap. Podkreśliła, że w kolumnie 3 protokołu widnieją powierzchnie działek rolnych wynikające z ortofotomap, w kolumnie 4 powierzchnia deklarowana, a w kolumnie 6 powierzchnia zmierzona przez kontrolę terenową. Dokument ten wskazuje na prawidłowość deklaracji skarżącej i podważa wiarygodność deklaracji organów ARiMR o dokładności danych systemu LPIS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Pełnomocnik skarżącej na rozprawie wskazał, że zawnioskowany dowód powinien być przeprowadzony na okoliczność wykazania rażących rozbieżności pomiędzy ustaleniami organu z kontroli administracyjnej, a ustaleniami pomiarów tych samych działek dokonanymi w terenie przez organ w 2021 roku. Pełnomocnik organu na rozprawie wskazał, że przy ustalaniu płatności na 2019 r. organ posłużył się ortofotomapami z tego roku, z tego powodu ustalenia z roku 2021 i pomiary w terenie są nieadekwatne do roku 2019 i wniósł o oddalenie wniosku dowodowego.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Natomiast zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; ze zm.), dalej jako p.p.s.a, stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z treści zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala.

W sprawie kontroli poddana została decyzja Dyrektora ARiMR z 13 października 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika ARiMR z 10 czerwca 2021 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019.

Spór pomiędzy skarżącą, a organem wydającym zaskarżoną decyzję, koncentrował się wokół kwestii oceny prawidłowości, a co za tym idzie zgodności z prawem, poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych dotyczących powierzchni działek uprawnionych do płatności, na których podstawie wydano w sprawie zaskarżoną decyzję. Skarżąca w trakcie trwania postępowania konsekwentnie podnosiła, że stanowiące podstawę jej wydania ustalenia dotknięte są istotną wadą co wynika przed wszystkim z tego, że w sprawie nie przeprowadzono kontroli na miejscu.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji odnośnie płatności rolno-środowsikowo-kliamtycznej strona zakwestionowała ustalenia w zakresie dotyczącym działek, na których realizowany jest program: [...] (nr [...]), [...] (nr [...],[...],[...],[...]), [...] (nr [...]), [...] (nr [...]), [...] (nr [...], [...]), [...] (nr [...]), [...] (nr [...]), [...] (nr [...]), [...] (nr [...]). W skardze do Sądu zakwestionowała te same działki. Skarżąca twierdziła, że działki są użytkowane rolniczo zgodnie z deklaracją rolnika. Zdaniem skarżącej organy za późno, bo dopiero w decyzji z 17 kwietnia 2020 r. poinformowały ją o wynikach kontroli administracyjnej i stwierdzonych nieprawidłowościach. Zwróciła także uwagę na zmniejszanie powierzchni uprawnionej do płatności w kolejnych decyzjach wydawanych w pierwszej instancji, na skutek uchylania decyzji przez organ odwoławczy.

Mając na względzie treść zaskarżonej decyzji oraz przytoczone w jej uzasadnieniu okoliczności, a także sformułowane przez skarżącą zarzuty, stwierdzić należy, że nie znajdują one uzasadnionych podstaw.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 58 ust. 2 powołanego już rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. W myśl art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Stosownie do art. 67 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 każde z państw członkowskich ustanawia i prowadzi zintegrowany system zarządzania i kontroli ("system zintegrowany"). Z ust. 2 ww. wynika, że system ma zastosowanie m.in. do systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013. Zgodnie z art. 68 ust. 1 tego rozporządzenia system zintegrowany obejmuje następujące elementy: a) skomputeryzowaną bazę danych; b) system identyfikacji działek rolnych; c) system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności; d) wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność; e) zintegrowany system kontroli; f) jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, który składa wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność. Zgodnie z art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. Niezależnie od akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą nadal korzystać z takich technik, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000 w przypadku gdy zostały one nabyte na podstawie umów długoterminowych zatwierdzonych przed listopadem 2012 r.

Art. 5 ust. 1 i ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 stanowi, że system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie. Państwa członkowskie dopilnowują ponadto, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie: a) określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 2014.07.31, dalej: rozporządzenie nr 809/2014), kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. Stosownie do treści art. 24 ust. 4 ww. rozporządzenia właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja satelitarnych lub lotniczych ortoobrazów lub innych odpowiednich dowodów, w tym dowodów przedstawionych przez beneficjenta na wniosek właściwego organu, nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub, w stosownych przypadkach, właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu.

Zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a (pakiet 4.5) oraz § 12 ust. 7 pkt 1 (pakiet 5.5) rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przypadku ww. pakietów płatność rolno- środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do komentowanego rozporządzenia. Definicja trwałego użytku zielonego została zawarta w art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.). Określenie TUZ zawarte w tym przepisie wskazuje, iż jest to grunt wykorzystywany do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat i który nie był zaorany przez okres co najmniej pięciu lat. Trwały użytek zielony może obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, a także inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem, że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych. Państwa członkowskie mogą również zadecydować o uznaniu za trwałe użytki zielone gruntów nadających się do wypasu i stanowiących część utrwalonych praktyk lokalnych w przypadkach, gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne tradycyjnie nie są roślinnością dominującą na obszarach wypasu lub gruntów nadających się do wypasu. Natomiast trawy lub inne zielne rośliny pastewne zostały w ww. art. 4 ust. 1 lit. i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013 określone jako wszystkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych pastwiskach lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania pastwisk lub łąk w państwie członkowskim, niezależnie od tego czy są wykorzystywane do wypasania zwierząt.

W ocenie Sądu organ I instancji szczegółowo wyjaśnił w odniesieniu do każdej zakwestionowanej przez niego działki jakie części i z jakich powodów wykluczył z płatności. Organ odwoławczy, jak wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dokonał ponownej analizy sprawy w celu jednoznacznego ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności na działkach ewidencyjnych zredukowanych przez organ I instancji. Szczegółowo i precyzyjnie odniósł się natomiast do działek zakwestionowanych w treści odwołania, co do których strona domagała się przeprowadzenia kontroli na miejscu (s. 10-12 zaskarżonej decyzji). Wskazał, które części działek zostały wykluczone z płatności i powody takiego wykluczenia. Dołączył także wydruki ortofotomap, na których zaznaczył obszary wyłączone z płatności. Organ wyjaśnił przy tym, że ustalenia powierzchni kwalifikowanych dokonano w oparciu o System Identyfikacji Działek Rolnych (ang. Land Parcel Identification System - LPIS), czyli system pozwalający na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności, tzn. powierzchni uprawnionej do dopłat w odniesieniu do danego schematu pomocy oraz kontroli w zakresie nakładania się deklaracji dla poszczególnych działek rolnych, zadeklarowanych przez jednego beneficjenta. Podstawą działania systemu LPIS jest baza danych działek referencyjnych (działek odniesienia), umożliwiających lokalizację działek rolnych zgłaszanych przez rolników do systemu płatności. System LPIS jest, zgodnie z art. 68 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 komponentem zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, natomiast konieczność jego budowy z wykorzystaniem technologii geograficznych systemów informacyjnych, wynika z art. 70 w/wym. rozporządzenia. Tym samym system LPIS/GIS stanowi w ARiMR jedną centralną bazę danych, zasilaną z kilku źródeł danych, przez co granice i powierzchnie działek ewidencyjnych (referencyjnych) stanowią uniwersalną bazę do wyliczenia powierzchni odniesienia w LPIS dla różnych schematów pomocowych. Zgodzić należy się z Dyrektorem ARiMR, że baza ta stanowi jedno z głównych narzędzi, jakimi organy Agencji winny się posługiwać w trakcie przeprowadzania kontroli administracyjnych wniosków zgodnie z art. 71 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, które mają na celu weryfikację zgodności pomiędzy działkami rolnymi zadeklarowanymi przez producentów rolnych we wniosku a m.in. powierzchniami działek zawartych w referencyjnym systemie LPIS, to na podstawie tych ostatnich, jako spełniających wymogi unijne i krajowe, należy kwalifikować powierzchnie do uzyskania płatności. Zatem w przypadku stwierdzenia, iż powierzchnia zgłaszana do płatności przez wnioskodawcę jest większa niż wynika to z danych LPIS, redukuje się ją o rozpoznane powierzchnie nieuprawnione, a dopłaty są naliczane do właściwej powierzchni. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, efekt takiego wnioskowania znajduje potwierdzenie bezpośrednio w art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 640/2014, zgodnie z którym kwota pomocy musi zostać ograniczona do powierzchni stwierdzonej na podstawie danych ustalonych dla działki referencyjnej w systemie LPIS.

Odnosząc się do głównego argumentu skarżącej, mającego jej zdaniem wskazywać na wadliwość poczynionych ustaleń, związanego z nieprzeprowadzeniem kontroli terenowej działek wskazanych w odwołaniu od decyzji I instancji, wskazać należy, że nie zasługiwał on na uwzględnienie. Ustalając maksymalny obszar kwalifikowany, organy oparły się na dostępnych dowodach, w szczególności ustaleniach poczynionych na podstawie administracyjnej kontroli wniosku, przeprowadzonej z wykorzystaniem analizy poszczególnych działek na podstawie ortofotomap z czerwca i lipca 2019 r., aktualnymi (z 2019 r.) zdjęciami z portalu Google Earth. Ponadto – jak wskazał organ odwoławczy - ustalenia organów potwierdziły również zdjęcia satelitarne wykonane podczas misji kosmicznej Sentinel, mającej charakter teledetekcyjny, której zadaniem jest systematyczne dostarczanie danych teledetekcyjnych dla darmowych usług świadczonych obywatelom Unii Europejskiej. Kontroli administracyjnej poddawane są wszystkie wnioski o przyznanie płatności, natomiast przeprowadzenie kontroli na miejscu nie jest regułą. Jeśli skontrolowanie i ustalenie powierzchni rzeczywistej uprawnionej do płatności jest wystarczające, wówczas nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Dopiero w sytuacji wykrycia nieprawidłowości w trakcie kontroli administracyjnej oraz w sytuacji gdy na podstawie systemu informacji geograficznej organ nie może ustalić rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania płatności, ma on możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu celem dokładniejszej weryfikacji podanych przez wnioskodawcę danych, co wynika z art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Organ nie może być zobowiązany do przeprowadzenia pomiaru na terenie danych działek, jeżeli nie ma on wątpliwości co do danych pomiarowych, które zaczerpnął z dostępnych mu zdjęć lotniczych (por. wyrok ETS z dnia 10 kwietnia 2014 r., C-485/12). Tym samym organ, wbrew twierdzeniom skargi, nie naruszył art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014, poprzez nieprzeprowadzenie kontroli na miejscu.

Wskazać także należy, że skarżąca w toku prowadzonego postępowania nie przedstawiła, poza własnymi twierdzeniami, dowodów pozwalających na poczynienie odmiennych ustaleń dotyczących powierzchni działek i ich faktycznie użytkowanej powierzchni. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie ustawy PROW 2014-2020 została ujęta odmiennie niż w przepisach k.p.a. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. (art. 27 ust. 2 ustawy). Zasadniczo w postępowaniu w sprawie płatności na ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (zob. J. Bieluk Komentarz do analogicznego w treści art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Lex 2013). Ciężar dowodu spoczywa nie na Agencji tylko na stronie ( por. wyrok NSA z 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stąd też skoro skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła, poza własnymi twierdzeniami, dowodów pozwalających na poczynienie odmiennych ustaleń dotyczących powierzchni działek i ich faktycznie użytkowanej powierzchni, to nie było podstaw do podważania poczynionych przez organy w sprawie ustaleń.

Skarżąca miała przy tym zapewniony czynny udział w postępowaniu, była zawiadamiana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Sąd nie stwierdził w tym zakresie naruszenia przepisów prawa, w szczególności art. 27 ust. 1-2 ustawy PROW 2014-2020. Organy nie uchybiły zasadom procedury, strona pozostawała natomiast w toku postępowania bierna.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, należy wskazać, że co prawda – jak podniosła skarżąca - każdorazowo, Kierownik ARiMR modyfikował swoje stanowisko, odnośnie powierzchni gruntów skarżącej, na których stwierdzono nieprawidłowości, było to jednak wynikiem uszczegółowienia poczynionych w sprawie ustaleń, w związku ze wskazaniami organu odwoławczego.

Słusznie również organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie mogłyby mieć znaczenia wyniki kontroli przeprowadzonej jesienią 2021 r., a więc ponad dwa lata od dnia złożenia wniosku o płatności za 2019 rok. Stan kontrolowanych działek mógł w tak długim okresie czasu ulec diametralnym zmianom, a wyniki wizytacji terenowej przeprowadzonej jesienią 2021 r. będą nieadekwatne do sprawy płatności za 2019 r. Z tych też powodów Sąd oddalił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z wyników tej kontroli.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie stwierdzono także naruszenia przepisów prawa materialnego (w szczególności art. § 15 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego), a zwłaszcza takiego, które miałoby wpływ na jej wynik. Rozstrzygające ją organy w sposób prawidłowy zastosowały odpowiednie regulacje prawne, tj. dokonały ich właściwej wykładni, a także subsumpcji pod wyinterpretowane z tych przepisów normy prawne ustalonego w sposób właściwy stanu faktycznego. W sposób prawidłowy i zasadny dokonano także wyliczenia kwot należnych skarżącej płatności rolno-środowiskow-klimatycznej, z uwzględnieniem między innymi zasad wynikających z art. 19 ust. 1 rozporządzenia 640/2014.

Mając więc na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd, podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.