Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 858/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 3 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a, art. 32
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: Marta Aftowicz-Korlińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 roku sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz r. pr. M. B. kwotę 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 858/10

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. odmawiającą A. W. umorzenia należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż pismem z dnia [...] r. skarżąca zwróciła się z prośbą o umorzenie całości lub części naliczonych odsetek. We wniosku podniesiono, że działalność gospodarczą - handlową zakończyła w dniu [...] r. i nie mając innego źródła dochodu nie mogła spłacić powstałych zaległości. Wyjaśniła, że wraz z mężem osiągającym dochody z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 651, 00 zł zamieszkuje w mieszkaniu 31 m2 bez WC, łazienki i CO.

Ze spisanego w dniu 28 stycznia 2010 r. kwestionariusza wywiadu o stanie majątkowym wynika, że skarżąca nie jest właścicielem żadnych ruchomości i nieruchomości. Osiąga dochody z tytułu emerytury w wysokości 1.016,88 zł netto i z tytułu zatrudnienia w wysokości 160,00 zł brutto – miesięcznie. Zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który osiąga dochody z tytułu przyznanej renty w wysokości 651,06 zł netto. Mąż jest właścicielem 17-18 letniego samochodu osobowego marki Opel. Comiesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około 410,00 zł i składają się na nie opłaty za: czynsz w wysokości ok. 160,00 zł, energię w wysokości ok. 130, 00 zł oraz opał w wysokości ok. 120,00 zł. Posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu konsumpcyjnego, który spłacany jest w wysokości po 200,00 zł miesięcznie. Rodzina ponosi wydatki na leczenie w wysokości ok. 50,00 zł miesięcznie,

W związku z powyższym skarżąca wniosła o umorzenie zaległości, załączając szereg dokumentów potwierdzających ujawnione we wniosku okoliczności.

W toku przeprowadzonego z urzędu dodatkowego postępowania wyjaśniającego Zakład ustalił, że skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 1.202,07 zł brutto, z której na poczet nieopłaconych składek dokonywane są potrącenia kwot egzekwowanych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. - B. w wysokości 300,51 zł, wobec czego do wypłaty pozostaje kwota 716,37 zł. Mąż skarżącej pobiera rentę inwalidzką w wysokości 748,42 zł. brutto - tj. 651,06 zł netto. Skarżąca nie figuruje w rejestrze ewidencji gruntów i budynków miasta Ł. oraz jest właścicielem samochodu osobowego FIAT 126 BIS. Skarżąca jest zgłoszona do ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę i podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc styczeń 2010r. stanowiła kwota 165,00 zł.

W dniu 4 marca 2010 r. skarżąca zapoznała się z materiałem dowodowym zebranym w przedmiotowej sprawie i oświadczyła, że samochód FIAT 126 BIS został sprzedany około 10 lat temu.

W dniu [...] r. ZUS wydał decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę na podstawie art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.).

Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2009 r. skarżąca zwróciła się do Prezesa Zakładu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezes ZUS, powołując się na art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3a, art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365), wydając zaskarżoną decyzję uznał, iż zaległości skarżącej nie zasługują na umorzenie.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezes ZUS wskazał, iż aktualnie średni miesięczny dochód netto przypadający na jednego członka rodziny skarżącej (po uwzględnieniu kwot egzekwowanych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. - B., w wysokości 320,01 zł.), na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych - tj. opłaty świadczeń, zakup leków i żywności wynosi ok. 797,00 zł i przekracza minimum socjalne. Wskazano, że skarżąca zakończyła spłatę kredytu zaciągniętego na zakup wersalki, co oznaczać może zdaniem organu, że sytuacja finansowa rodziny uległa poprawie.

Ponadto możliwość egzekwowania ze świadczenia emerytalnego strony należności z tytułu nieopłaconych składek, uprawnia w opinii Prezesa ZUS, do stwierdzenia, że uiszczenie w tej formie należności z tytułu odsetek za zwłokę nie wywołuje skutku, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wyjaśniono, że w przeciwnym razie byłoby to w sprzeczności z przepisami określającymi wysokość potrąceń, jakich można dokonywać ze świadczeń emerytalno - rentowych w oparciu o art. 139 i 140 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.).

Powyższe w ocenie Zakładu oznacza, że skarżąca nie wykazała, iż opłacenie należności z tytułu odsetek za zwłokę mogłoby pozbawić ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a tym samym nie zachodzi przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Zdaniem organu w rozpatrywanym przypadku nie ma także zastosowania przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż skarżąca nie wykazała, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłyby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Nie wykazała również tego, że choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, gdyż skarżąca osiąga stałe comiesięczne dochody z tytułu przyznanej emerytury, a dodatkowo z tytułu zatrudnienia.

Zakład uznał, że w przypadku skarżącej nie można mówić o całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym skierowanym do dochodzenia przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. - B. i Naczelnik nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Podkreślono, że ZUS nie może z instytucji umorzenia czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia płatnika z tego obowiązku, głównie i przede wszystkim z powodu braku majątku lub dostatecznych środków do zrealizowania zaległości. Bowiem stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek, jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganie dochodów czy też ponoszenie strat.

Zwrócono także uwagę na to, iż decyzje w sprawie umorzenia należności z tytułu składek mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ nie ma, zgodnie z wolą ustawodawcy, obowiązku uwzględnienia wniosku osoby zobowiązanej, choćby nawet zachodziły przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie.

Reasumując podniesiono, że na Zakład został nałożony ustawowy obowiązek egzekwowania należności z tytułu składek, umorzenie zobowiązań jest decyzją swobodnego uznania w ramach obowiązującego prawa, ubezpieczenia mają charakter społeczny, co oznacza konieczność finansowania obecnych i przyszłych świadczeń wszystkich świadczeniobiorców. Dochód przypadający na jednego członka rodziny strony przekracza minimum socjalne i w rozpatrywanym przypadku nie została stwierdzona całkowita nieściągalność.

Na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] r. A. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, a trudna sytuacja nie powstała w wyniku lekceważącego stosunku, tylko z powodu trudnej i przejściowej sytuacji finansowej. Wyjaśniła, że w latach kiedy pracowała nie osiągała dochodów na tyle wysokich, by mogła zamienić mieszkanie o bardzo niskim standardzie, czy uzyskać korzyści majątkowe, które pozwoliłyby uregulować pozostałe zadłużenie. Zdaniem skarżącej nieopłacając należnej składki najbardziej skrzywdziła siebie, bo tych lat pomimo, że pracowała nie dolicza się do emerytury.

W opinii wnoszącej skargę największym problemem w sprawie są bardzo wysokie odsetki, o których umorzenie wnosi. Skarżąca czuje się pokrzywdzona, w tym sensie, że skoro można było dokonać zajęcia jej świadczenia emerytalnego w grudniu 2009 r., to dlaczego tego nie uczyniono w marcu 2007 roku, z chwilą przyznania jej emerytury.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i dlatego podlega oddaleniu. Co prawda skarżąca nie wskazała żadnych zarzutów wobec zaskarżonej decyzji, jednak stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd ma obowiązek dokonania kompleksowej oceny legalności zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ administracji zarówno przepisów prawa procesowego, jak i materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ lub mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 roku Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tej ustawy.

Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych, będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności według zasad określonych w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Wskazać przy tym należy, że przedstawione powyżej reżimy prawne umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o których mowa w art. 28 ust. 2 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s., nie są od siebie niezależne

i oderwane. W art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. uregulowane zostały podstawowe kwestie w zakresie umorzenia należności z tytułu tych składek oraz przypadki ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Oba reżimy prawne umarzania należności z tytułu tych składek nawiązują jednak do siebie, co wynika z takich sformułowań, jak "z zastrzeżeniem ust. 3a" oraz "(...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności". Przypadki całkowitej nieściągalności uregulowane zostały wyczerpująco w powołanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi zatem na użyty w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od ich całkowitej nieściągalności dotyczy także ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji oznacza to, że przy umarzaniu nieopłaconych przez te podmioty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie będzie miał wymóg wystąpienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, a w sytuacji ich niewystąpienia sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy podlegać będzie ocenie organu z punktu widzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu. Powyższe rozważania mają istotne znaczenie dla sprawy z uwagi na treść art. 32 u.s.u.s., zgodnie z którym do składek między innymi na Fundusz Pracy i ubezpieczenie zdrowotne w zakresie ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. W rozpatrywanej sprawie bowiem skarżąca była zobowiązana do płacenia składek na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na ubezpieczenie zdrowotne, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, była więc jednocześnie ubezpieczoną i płatniczką.

Zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powołanych regulacji wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mimo braku ich całkowitej nieściągalności podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane". Oznacza to zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn.akt II GSK 141/07, Lex nr 368197, a także wyrok WSA w Ł. z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 584/09).

Podkreślić przy tym należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy, ocenia czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Przy czym nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności.

W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania, powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także i Prezes ZUS w toku postępowania, powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 tej ustawy. Oczywistym jest jednak, że w toku takiego postępowania to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia. Ponadto decyzja w przedmiocie zastosowania ulgi podejmowana jest na wniosek i w interesie ubezpieczonego, a więc naturalnym jest, że powinien on dołożyć maksymalnych starań w zakresie wykazania podstaw do uwzględnienia wniosku.

Ocena zebranego materiału dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie. Stosownie do art. 80 k.p.a. organ swobodnie ocenia dowody, ważne jest jednak, żeby stan faktyczny został oceniony na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. Swoboda w ocenie dowodów nie oznacza dowolności. Przeprowadzony przez organ sposób rozumowania związany z ustalaniem stanu faktycznego sprawy na podstawie różnych, czasem sprzecznych ze sobą, zebranych w sprawie dowodów, przedstawiony w uzasadnieniu decyzji, powinien być jasny, zrozumiały i oparty o zasady logiki.

Niemniej ważną czynnością organu w procesie wydawania decyzji, już po zebraniu dowodów i ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jest podstawienie tego stanu faktycznego pod odpowiednią normę prawa (subsumcja). Ta czynność powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 1 K.p.a.

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami, zwłaszcza wskazanymi wyżej, oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego, a więc sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W ocenie Sądu, organ rozpoznający wniosek strony prawidłowo przyjął, że w stosunku do skarżącej nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu odsetek od niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Analiza akt sprawy dowodzi bowiem, że A. W. pobiera miesięczną emeryturę w kwocie 1.016,88 zł netto oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 155,00 zł netto miesięcznie. Strona uzyskuje więc dochody z tytułu świadczenia emerytalnego oraz zatrudnienia, zatem opłacanie zadłużenia z tytułu odsetek od zaległych składek może nie od razu w całości, ale w systemie ratalnym, nie rodziłoby dla niej zbyt ciężkich skutków. Zadłużenie z tytułu zaległych składek objęte jest postępowaniem egzekucyjnym, a wysokość świadczenia emerytalnego pozwala na prowadzenie skutecznej egzekucji bez nadmiernego obciążenia budżetu domowego, gdyż miesięczna rata egzekwowana w toku egzekucji wynosi około 300 zł. Ponadto skarżąca może przeznaczyć całą emeryturę na wyłącznie swoje potrzeby tym bardziej, że nie ma na utrzymaniu innych osób, a mieszka z mężem otrzymującym rentę w wysokości około 650 zł miesięcznie netto.

Jednocześnie Sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie nie wystąpiła także żadna z przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Za takim stanowiskiem niewątpliwie przemawiało posiadanie przez skarżącą źródła dochodu w postaci świadczenia emerytalnego oraz wynagrodzenia za pracę. Za zajętym przez organ stanowiskiem przemawiał fakt nie wykazania przez skarżącą, że nie posiada wystarczających środków na dokonywanie spłaty odsetek od zaległych składek może nie od razu w całości, ale choćby w ratach w dłuższym okresie czasu. W tym miejscu należy zauważyć, że spłata kredytu zaciągniętego przez skarżącą na zakup wersalki nie może mieć pierwszeństwa w stosunku do obowiązku uregulowania należności publicznoprawnych tym bardziej, że niniejsza sprawa dotyczy odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i przede wszystkim ubezpieczenie zdrowotne, z którego skarżąca korzysta. Decyzja o zaciągnięciu kredytu powinna być przemyślana i uwzględniać rzeczywiste możliwości finansowe kredytobiorcy. Strona nie może liczyć na to, że sam fakt zaciągnięcia pożyczki będzie skutkować odstąpieniem od egzekwowania obowiązku zapłaty odsetek od niezapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, społeczne i Fundusz Pracy. Poza wszystkim na dzień wydania zaskarżonej decyzji kredyt ten prawdopodobnie został spłacony, co czyni sytuację finansową skarżącej korzystniejszą o konkretny wymiar 200 zł w skali miesiąca, którą to kwotę do tej pory skarżąca przeznaczała na spłatę kredytu.

Sąd podziela przy tym stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Skarżąca nie poniosła bowiem strat materialnych wywołanych klęską żywiołową lub innym nadzwyczajnym zdarzeniem, których efektem byłby brak funduszy na opłacenie odsetek od niezapłaconych składek.

Podkreślić przy tym należy, że umorzenie zaległości względem ZUS jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec ZUS (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 395/07, Lex nr 334125, a także wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 grudnia 2009 r. o sygn. akt I SA/Rz 834/09), a taka sytuacja - jak zasadnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiając umorzenia przedmiotowych należności, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, iż ze względu na stan majątkowy i rodzinny skarżącej, opłacenie przez nią należności, do których poboru zobowiązany jest ZUS, pozbawiłoby skarżącą możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. Samo niezadowolenie skarżącej z treści wydanego rozstrzygnięcia nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ prowadził postępowanie w sposób prawidłowy spełnił obowiązki wynikające z art. 7 i 77 k.p.a., co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym obu decyzji. W uzasadnieniach tych, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł przy ocenie wykazania przez stronę przesłanek wskazanych we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. orzekł jak w sentencji wyroku.

Sz.Ch.