Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1992/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 7,  art. 77  par. 1 i  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Anna Wesołowska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. wydaną na podstawie § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 10 poz. 51, dalej "Rozporządzenie") oraz art. 104 § 1 i § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku M. Z. o stwierdzeniem, że nieruchomość dworsko-parkowa, zlokalizowana w K., przy ul. [...], położona na działkach [...] oraz [...] obrąb [...], gmina K., powiat [...], zapisana w KW [...] oraz KW [...] stanowiąca dawną własność F. K., nie podlegała pod działanie dekretu Polskiego Komitety Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1944 r., nr 4 poz. 17., dalej : "dekret o reformie rolnej"), Wojewoda [...] orzekł, że nieruchomość ta nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że 10 września 1918 roku jako właściciela nieruchomości ujętej w dawnej księdze wieczystej wykaz hipoteczny [...] wpisany został F. K. W dniu 13 września 1944 roku przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Obszar wymienionej nieruchomości na dzień nacjonalizacji na mocy wspomnianego dekretu wynosił [...] ha i zgodnie z treścią zaświadczenia Urzędu Ziemskiego Wojewódzkiego w [...] z 15 lipca 1946 roku przejmowane nieruchomości spełniały normę obszarową, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Organ wskazał, że na mocy powyższego zaświadczenia dokonano w księdze wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości. Organ wyjaśnił, że zaświadczenie, na podstawie którego dokonano wpisu stwierdza, że przedmiotowa nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b), c), d) i e ) dekretu o reformie rolnej. Zgodnie natomiast z przekazaną przez Archiwum Akt Nowych w W. ewidencją nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi o reformie rolnej majątek ziemski [...] stanowiący dawną własność F. K. został przejęty przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej.

Organ wyjaśnił następnie że z pisma Prezydenta miasta K. oraz dokumentów przesłanych przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków należy wnioskować, iż obszar objęty wnioskiem stanowił teren parku wraz z posadowionym na jego terenie klasycystycznym dworkiem, będących częścią dawnego zespołu dworsko-parkowego. Część rezydencjalną tworzą dwór, park oraz budynek kuchni dworskiej, pralni i kurnik przy czym ten ostatni budynek leży na terenie nieobjętym treścią wniosku. Do okresu powojennego z częścią parkową sąsiadował staw rybny następnie zasypany.

Część dworsko-parkowa zajmuje zwarty obszar na południowy zachód od zabudowy gospodarczej dawnego majątku to jest części folwarcznej. W części tej znajdywały się zabudowania o charakterze typowo inwentarsko-gospodarczym takie jak obory, spichlerz, stajnia i szopy.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów działka [...] sklasyfikowana jest jako inne tereny zabudowane, a działka nr [...] składa się z terenów rekreacyjno-wypoczynkowych, nieużytków oraz drogi.

Organ ustalił następstwo prawne po dawnym właścicielu zgodnie z treścią postanowień sądów szczegółowo opisanych w decyzji.

Nowe organ wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania zgromadził dowody w postaci zeznań trzech świadków to jest K. K. (synowej brata F. K., urodzonej w 1935 roku), Z. G. (mieszkańca K. urodzonego w 1941 roku) oraz I. S. (synowej F. K. urodzonej w 1923 roku). Organ wyjaśnił, że zeznania te w jego cenie prezentują ograniczone znaczenie dowodowe.

Odnosząc się do zeznań K. K. oraz I. S. organ wskazał, że w przedmiocie organizacji sposobu zarządzania majątkiem są one wewnętrznie niespójne, a stawiane tezy nie znajdują potwierdzenia ani w treści złożonych zeznań ani dokumentacji urzędowej, pozostającej w dyspozycji organu.

Organ podkreślił, że stanowisko I. S. o tym, że w każdym z majątku była rządcówka nie może być uznane za prawidłowe. Wyjaśnił, że zgodnie ze swoim doświadczeniem wynikającym kompetencji do rozpatrywania spraw o charakterze rewindykacyjnym uznaje, że nie każdy przedwojenny majątek wyposażony był w budynek o takim przeznaczeniu. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie na podstawie zgromadzonej dokumentacji urzędowej nie stwierdzono istnienia budynku pełniącego takie funkcje.

Wskazał dalej, że przesłuchiwane na postawione pytanie często wprost odpowiadały, że nie posiadają szczegółowej wiedzy, niekiedy formułowały jednoznaczne, aczkolwiek zdawkowe stwierdzenia, które to oświadczenia nie znajdują potwierdzenia w rozwinięciu wypowiedzi oraz w odpowiedziach na zadane dodatkowe pytania.

Odnosząc się do zeznań Z. G. organ wyjaśnił, że przesłuchiwany nie był naocznym świadkiem wydarzeń mających miejsce na terenie majątku w K. [...], a złożone zeznania opierają się na obserwacji stanu faktycznego po przejęciu nieruchomości na Skarb Państwa.

Odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego organ wyjaśnił, że normodawca przez określenie przymiotnikiem ziemskie miał na względzie te obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy. Przywołując uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2006 roku I OPS 2/06 organ wyjaśnił, że zgodnie z jej treścią na cele reformy rolnej mogły zostać przyjęte nieruchomości ziemskie, których charakter czy też przydatność odpowiadają celom wskazanym art. 1 dekretu o reformie rolnej. Nie chodziło więc o wszystkie nieruchomości, które mogły być określane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę przydatną do realizacji celów, które zostały wyczerpująco wymienionych w art. 1 ust. 2 lit. a), b), c), d) i e) dekretu o reformie rolnej. Przywołując dalszą część uzasadnienia uchwały organ wyjaśnił, że przedmiotem nacjonalizacji mogło być nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym i inne nieruchomości pozostające w związku funkcjonalnym to jest łączności z nieruchomością ziemską. Organ wskazał, że przez związek funkcjonalny nieruchomości z działalnością rolniczą należy rozumieć zależność gospodarczą, polegającą na uciążliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego bez tej nieruchomości. Oceny tej należy dokonać z punktu widzenia zasad prawidłowej gospodarki, ustalając czy na terenie będącym przedmiotem zainteresowania miały lub mogły mieć miejsce działanie lub stany, które służyły prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

W ocenie organu ze zgromadzonych dowodów wynika że teren przejętej nieruchomości objęty wnioskiem trudno uznać za teren użyteczny rolniczo. Park służył celom rekreacyjnym na osobisty użytek rodziny właściciela nieruchomości, nie występowały w nim drzewa owocowe, a drzewostan tam występującej miał wyłącznie za zadanie wytworzenie efektu krajobrazowego. Zgodnie z dokumentacją uzyskaną od [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] gatunki drzew rosnących w parku starej stanowiły okazałe jesiony, dęby, klony, wiązy, kasztanowce i lipy a także drzewostan świerkowy. Na terenie parkowym występowały ponadto modrzewie, sosny amerykańskie, tuje oraz krzewy. Na terenie parku nie stwierdzono występowania drzew owocowych i roślin wykorzystywanych w gospodarce sadowniczej.

Powołując się na treść dokumentacji konserwatorskiej organ wyjaśnił, że dawny sad usytuowany był po wschodniej stronie założenia pałacowo-parkowego, odgraniczony szpalerem drzew i znajdował się na terenie nie stanowiącym przedmiotu toczącego się postępowania. Należy więc wykluczyć rolnicze wykorzystanie tej części przejętej nieruchomości.

Odnosząc się do dworu organ wyjaśnił że zastał on wpisany do rejestru zabytków na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1968 roku. Tworzył wraz z parkiem jedną całość kompozycyjną, przestrzenna i historyczną. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika w ocenie organu, że pełnił on wyłącznie funkcje mieszkalne dla rodziny F. K. Układ części dworsko-parkowej jednoznacznie wskazuje na niezmienne w ujęciu historycznym i tradycyjnym urządzenie tej części nieruchomości, charakterystyczne dla parków dworskich i na wykorzystanie terenu na cele niezwiązane z działalnością rolną i potencjalnie niezdatne i nieprzydatne na cele reformy rolnej. Organ podkreślił, że o wyodrębnieniu od części dworsko-parkowej w swoich zeznaniach wspominają niezależnie od siebie przesłuchiwani świadkowie potwierdza to również treść publikacji [...] " [...]", jak również opracowanie konserwatorskie.

Na podstawie zgromadzonych dokumentów organ uznał więc, że teren objęty wnioskiem nie stanowi obszaru prezentującego użyteczność rolniczą i nie był powiązany w żaden sposób z tym rodzajem działalności.

Wojewoda podkreślił, że w przedmiotowej sprawie oprócz niemożności wykorzystania części dworsko-parkowej nieruchomości na cele rolne nie można ponadto mówić o funkcjonalnym powiązaniu tej części z częścią folwarczną majątku. Świadczy o tym odrębny sposób wykorzystania oraz przeznaczenie części nieruchomości jak również fizyczne wyodrębnienie, czytelny i konsekwentnie realizowany zamysł architektoniczny wskazujący na zamiar wyodrębnienia funkcji składowych części nieruchomości. Organ podkreślił, że pierwotnym rozgraniczeniu funkcji przeznaczenia części przejętego majątku świadczy także systematyka przekazanych opracowań konserwatorskich, oraz publikacja [...], w których omówione zostały odrębnie założenia dworsko parkowe jako część rezydencjalna i stanowiąca miejsce zamieszkania rodziny F. K. oraz część folwarczna jako osobny człon nieruchomości. Organ podkreślił, że na podstawie żadnego spośród zgromadzonych dokumentów nie można stwierdzić, że budynek dworu w okresie, gdy był własnością F. K. stanowił centrum zarządzania majątkiem w K. [...].

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Miasto K. (Skarżący) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister) decyzją z [...] października 2016 roku utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że kluczowe w sprawie było ustalenie czy nieruchomość zawierająca się w aktualnych działkach ewidencyjnych [...] oraz [...] była przydatna dla celów dekretu o reformie rolnej jako nieruchomość, która była lub mogła być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej, a jeśli nie to czy pozostawała w związku funkcjonalnym z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym.

Organ drugiej instancji wskazał, że w postępowaniu przed Wojewodą przeprowadzone zostały dowody ze świadków, jednak zasadnie organ pierwszej instancji nie uwzględnił ich, ponieważ żadna ze świadków nie dysponował bezpośrednią wiedzą na temat funkcjonowania analizowanej nieruchomości przed datą jej przejęcia na własność Skarbu Państwa.

Po przytoczeniu charakterystyki nieruchomości wynikającej z Karty Ewidencyjnej Zabytków Architektury Budownictwa Ośrodka Dokumentacji Zabytków w W. organ uznał, że ta cześć nieruchomości nie posiadała charakteru rolnego jak również nie była przystosowana do celów reformy rolnej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę na decyzję Ministra zarzucając jej naruszenie :

1. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej oraz Rozporządzenia poprzez błędne przyjęcie, że zespół dworsko-parkowy nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz, że przejmowany obszar nie stanowił jednej całej nieruchomości ziemskiej w dacie przed wejściem w życie dekretu to jest 13 września 1944 roku w, a także błędne przyjęcie, że działki nie pozostawały funkcjonalnej łączności z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz że zespół dworsko-parkowy był prawnie i faktycznie wyodrębniony od majątku ziemskiego, a więc nie stanowi jego części składowej,

2. art. 1 ust. 2 lit. d) i e) dekretu o reformie rolnej poprzez jego niezastosowanie

3. prawa procesowego to jest art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwag i na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzająca ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że jego zdaniem w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości została spełniona norma obszarowa. Następnie wyjaśnił, że zespół dworsko-parkowy zlokalizowany na działkach nr [...] i [...] posiadał charakter rolny oraz nie stanowił wyodrębnionej części majątku ziemskiego i nie pełnił funkcji wyłącznie rezydencjalnej, nie mógł funkcjonować całkowicie samodzielnie, służąc do celów niezwiązanych z rolnictwem.

W odpowiedziach na skargę organ oraz uczestnik postępowania M. Z. wnieśli o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje

Skarga jest zasadna, zaskarżona decyzja orz poprzedzająca ją decyzja organu pierwsze instancji naruszają przepisy postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z uwagi na nieprzeanalizowanie przez organy wszystkich zebranych w sprawie dowodów. Na skutek powyższego, sąd nie może na obecnym etapie postępowania podzielić wszystkich ustaleń faktycznych poczynionych przez organy i uznać ich za podstawę kontroli prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.

W pierwszej kolejności konieczne było rozważenie czy przedmiotowa sprawa mogła być rozpoznawana w trybie postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazane zostało, że podstawą przejęcia majątku F. K.było zaświadczenie wojewódzkiego urzędu ziemskiego z 15 lipca 1946 roku o podpadaniu tego majątku pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. a), b), c), d) i e) dekretu o reformie rolnej. Sąd przypomina w tym miejscu, że organy administracji mogą orzekać czy dana nieruchomość podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej jedynie w przypadku, w którym objęcie majątku reformą rolną było następstwem okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. W wobec powyższego w razie ustalenia, że nieruchomość zastała przyjęta na cele reformy rolnej na skutek innych okoliczności niż te wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej nie byłoby możliwe prowadzenie postępowania administracyjnego celem ustalenia czy nieruchomość ta podpadała pod działanie dekretu czy też nie.

W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, że przyczyną przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej były okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Są to dokumenty nadesłane przez Archiwum Akt Nowych przy piśmie z dnia 14 czerwca 2014 roku, to jest ewidencja nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi o reformie rolnej stan na dzień 1 stycznia 1948 roku. W pozycji w trzydziestej drugiej ewidencji wskazana została nieruchomość [...] stanowiąca własność F. K. w odniesieniu do której jako tytuł przejęcia wskazano art. 2 lit. e dekretu o reformie rolnej. Z dalszych informacji podanych w przedmiotowej ewidencji wynika, że powierzchnia ogólna przedmiotowego majątku przekraczała [...] ha, w tym powierzchnia gruntów rolnych przeszło [...] ha, powierzchnia ogrodów warzywnych [...] ha, powierzchnia pod zabudowaniami i [...] ha, powierzchnia dróg [...] ha, zaś powierzchnia lasów [...] ha. W tej sytuacji w ocenie sądu nie ulega wątpliwości, że majątek stanowiący dawną własność F. K. przejęty został na cele reformy rolnej w związku z treścią art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Organy administracyjne były zatem uprawnione do orzekania, czy określona część owego majątku rzeczywiście spełniła warunki pozwalające na objęcie jej działaniem dekretu.

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że pod pojęciem nieruchomości ziemskich, o których mowa w dekrecie, rozumiane były te obiekty mienia nieruchomego, które miały charakter rolniczy. Prawidłowo również organy przyjęły, odwołując się w tym zakresie do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Trybunału Konstytucyjnego, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Na cele reformy rolnej nie mogły natomiast być przeznaczane nieruchomości niemające takiego charakteru, to jest nieruchomości, które nie mogły być wykorzystywane na cele produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej.

Jedynie w razie istnienia związku funkcjonalnego takiej nieruchomości z nieruchomością ziemską możliwe było objęcie jej działaniem dekretu o reformie rolnej.

Prawidłowo zatem organy obu instancji prowadziły postępowanie celem ustalenia czy nieruchomość objęta wnioskiem to jest działka [...] oraz działka [...] mogły być uznane za nieruchomość ziemską w rozumieniu przepisów dekretu o reformie rolnej, a jeżeli nie, to czy mogły być uznane za nieruchomość pozostającą w funkcjonalnej łączności z nieruchomością ziemską, to jest z tą częścią majątku, która służyła produkcji rolniczej.

W toku postępowania prowadzonego przed organami administracji zgromadzony został obszerny materiał dowodowy. Na materiał ten składały się dokumenty nadesłane przez Archiwum Akt Nowych jak i dokumentacja przekazana przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w [...] Delegatura w [...], to jest karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa, obejmujące założenie dworsko-parkowo-folwarczne z 1998 roku, karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa - Dwór dom mieszkalny, [...] z 1993 roku, kserokopia dokumentacji K. - park podworski ulica [...] z 1976 roku. Do akt włączono również kserokopię zapisów dotyczących historii majątku [...] zawartych w publikacji "[...]" [...].

Organy dopuściły dowód z przesłuchania wnioskowanych przez uczestnika M. Z. świadków to jest zeznań I. S. i K. K. oraz z zeznań świadka wskazanego przez Skarżącego, to jest z zeznań Z. G. W aktach znajdują się również pisemne oświadczenia I. S., K. K. i S. G.

Organ pierwszej instancji zwracał się do zarówno do Skarżącego jak i do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, którego siedziba mieści się w dworku objętym wnioskiem, o wskazanie osób, które mogłyby zostać przesłuchane w charakterze świadka w niniejszym postępowaniu (pismo z 5 sierpnia 2014 r.). Z akt sprawy wynika również, że organ kontaktował się z kierownikiem referatu ds. gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa w Wydziale Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta K. prosząc o ustalenie osób, które mogłyby pełnić funkcję świadka w toczącym się postępowaniu (notatka służbowa z 26 września 2014 roku).

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że podziela w pełni stanowisko organów obu instancji, że teren objęty wnioskiem, to jest obecne działki nr [...] i [...] nie mógł być uznany za nieruchomość ziemską w rozumieniu przepisów dekretu o reformie rolnej. Działki te wchodziły w skład założenia pałacowo-parkowego, szczegółowo opisanego w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Ustalenia organów w tym zakresie poczynione zostały na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, zdjęć dołączonych przez uczestnika M. Z. oraz przywołanej wyżej publikacji [...].

Odnosząc się do podniesionych w skardze argumentów, że dopiero od momentu założenia ewidencji gruntów i budynków to jest od 1967 r. obszar objęty wnioskiem został oznaczony geodezyjnie jako działka nr [...], oraz że nie był prawnie wyodrębniony od reszty majątku sąd wyjaśnia, że argumenty te nie mogą skutkować uznanie, że zespół dworsko-parkowy posiadał charakter rolny. W ocenie sądu dla uznania, że dana nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej bowiem nie miała charakteru nieruchomości ziemskiej nie było konieczne jej wyodrębnienie geodezyjne czy prawne. Wystarczające jest ustalenie, że w określonych faktycznych granicach (które w tej sprawie opisane zostały szczegółowo przez organy obu instancji) nieruchomość nie służyła czy też nie mogła służyć produkcji rolnej. Sąd podkreśla w tym miejscu również, że wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, o uznaniu, że teren objęty wnioskiem nie mógł być uznany za nieruchomość ziemską nie zadecydowała kwestia aktualnego istnienia ogrodzenia z siatki ale szczegółowo opisany przez organy obu instancji charakter założenia dworsko-parkowego.

W tej sytuacji rozważyć należało, czy przedmiotowy zespół dworsko-parkowy pozostawał w związku funkcjonalnym z pozostałą częścią majątku

Organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że o istnieniu owego związku funkcjonalnego można mówić, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjonalnej i odwrotnie, zatem na istnienie tego związku wskazywać może m.in. miejsce zamieszkania rządcy, ustalenie, że w części mieszkalnej budynku znajdował się także kantor czy biuro z którego wykonywany był stały zarząd pracami prowadzonymi w części gospodarczej.

Sąd na obecnym etapie postępowania nie może jednak podzielić stanowiska organów obu instancji o braku istnienia takiego związku pomiędzy zespołem dworsko-parkowym a resztą majątku. Dokonując powyższych ustaleń organ pominął część zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Organ pierwszej instancji uznał za wewnętrznie niespójne zeznania I. S. i K. K., podkreślając, że w zgromadzonym materiale nie stwierdzono np. istnienia rządcówki w majątku.

Za wiarygodne organ pierwszej instancji uznał natomiast zeznania Z. G., podkreślił, że świadek zeznał, iż nie ma wiedzy na temat funkcjonowania majątku przed wojną.

W ocenie sądu dokonując takiej oceny zeznań świadka organ pominął fakt, że świadek na pytanie, gdzie był usytuowany na terenie nieruchomości budynek, z którego administrowano częścią gospodarczą majątku przed jego przejęciem na Skarb Państwa wyjaśnił, że czynności administracyjne wykonywane były z pałacyku znajdującego się w parku, i od swoich rodziców wie, że tak było też przed wojną.

Organ nie porównał tego fragmentu zeznań świadka z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy, z której wynika, że na terenie folwarcznym nie znajdowała się rządcówka, a kancelaria znajdowała się na terenie dworu (por. opracowanie [...]).

Sąd wskazuje w tym miejscu, że z opisu założenia dworsko-parkowo-folwarcznego nie wynika, by na terenie folwarku znajdowała się jakakolwiek rządcówka. Z planu znajdującego się w aktach sprawy wynika, że na terenie folwarku znajdowały się obora, świniarnia, stajnia koni roboczych, stajnia koni cugowych, domy robotników majątkowych, domy robotników folwarcznych, obora, stajnia, szopa, stodoła, spichlerz, drewniana stodoła. Nie ma tam jednak wymienionej rządcówki. Natomiast z cytowanej już publikacji [...] wynika, że w 1920 r. włościami [...] administrował C. M. Z planu dworu zamieszczonego w tej publikacji wynika zaś, że na jego parterze znajdowała się kancelaria. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że plan dworu sporządzony został według stanu z 1998 r., jednak w części opisowej wyjaśnione zostało, że "W skrzydle zachodnim dawniej była kancelaria i kredens, sąsiadujący z jadalnią znajdującą się w korpusie głównym (po zach. stronie salonu) a w skrzydle wsch. sypialnia."

Sąd podkreśla w tym miejscu, że nie wyjaśnienie przez organ, czy zeznania świadka Z. G. uznaje za wiarygodne w zakresie sposobu prowadzenia zarządu majątkiem uznaje za wiarygodne (w świetle pozostałego, zebranego w sprawie materiału dowodowego) ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli bowiem zarządzanie majątkiem odbywało się z dworu to należy poddać w wątpliwość stanowisko organów obu instancji o braku związku funkcjonalnego pomiędzy nieruchomością ziemską, a objętym wnioskiem zespołem parkowo pałacowym.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że w oświadczeniu S. G. wskazane zostało, że w czasie jego pobytu w majątku [...] przed wojną jego ojciec chciał spotkać zarządzającego majątkiem pana F. K., ale nie zastał go w gospodarstwie, w związku z czym pojechał do jego domu w mieście.

Z oświadczenia S. G. wynika zatem, że to F. K. sprawował zarząd majątkiem.

Wobec powołanych wyżej dowodów, które nie zostały ocenione przez organy obu instancji, powstaje pytanie, czy rzeczywiście zarząd rolniczą częścią majątku sprawowany był przez osobę trzecią, przebywającą poza częścią dworsko-parkową, czy też sprawowany był przez rządcę ewentualnie właściciela (na co wskazuje treść oświadczenia S. G., nie uwzględnionego przez organ) i to właśnie z dworu, o czy może świadczyć istnienie we dworze pomieszczenia kancelarii (co również pominięte zostało przez organy obu instancji).

Zatem na obecnym etapie postępowania nie można podzielić kategorycznego stwierdzenia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji, że "na podstawie żadnego spośród zgromadzonych dokumentów nie można stwierdzić ani nawet że budynek dworu w okresie, gdy był własnością F. K. stanowił centrum zarządzania majątkiem w K. [...]". Sąd wskazuje, że organ drugiej instancji w ogóle się nie odniósł do powyższego stwierdzenia poprzestając na zawarciu w uzasadnieniu decyzji ustaleń, z których wynika, że część nieruchomości objęta wnioskiem nie posiadała charakteru rolnego jak również nie była przystosowana do celów reformy rolnej.

Wobec powyższego rozpoznając ponownie sprawę organ administracji oceni w świetle całego zebranego w sprawie materiału dowodowego czy między częścią rolną majątku [...] a zespołem dworsko-parkowym istniał związek funkcjonalny.

Sąd uznaje zatem za uzasadnione podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie sądu nie można natomiast uznać za zasadny zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. – sprawa rozpoznana została bowiem przez organy obu instancji. Okoliczność, że organ drugiej instancji nie podzielił argumentów zawartych w odwołaniu nie może jeszcze przesądzać o zasadności zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego objętego punktem 1 petitum skargi, sąd wskazuje, że sposób ich sformułowania wskazuje, że stawiając je skarżący kwestionuje poczynione w sprawie ustalenia faktyczne. Zatem zarzut ten uznać można za uzasadniony jedynie w tym znaczeniu, że na skutek nie dokonania przez organy obu instancji oceny całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przedwczesne było uznanie, że przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej.

Zarzut objęty punktem 2 petitum skargi nie został przez skarżącego wyjaśniony ani uzasadniony, nie jest zatem możliwe ustosunkowanie się do niego.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.