Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 19/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust 2, art3 ust 1 pkt 4 lit a
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Sekretarz sądowy Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "P" S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedsiębiorstwo "P" S.A. (zwane również P, skarżąca lub Spółka), wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] określającą skarżącej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie 345,199,00 zł.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle następującego stanu faktycznego.

W dniu 30 stycznia 2012 r. do Urzędu Gminy wpłynęła deklaracja na podatek od nieruchomości na 2012 r., w której P ujęła grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 12.009,00 m2, budowle o wartości 13.615.212,69 zł. W dniu 26 lipca wpłynęła korekta deklaracji za 2012 r., w której od czerwca 2012 r. zwiększono wartość budowli do 13.644.653,28 zł.

Pismami z dnia [...] stycznia 2012 r. i [...] stycznia 2013 r. Nadleśnictwo poinformowało Wójta Gminy i P Spółka Akcyjna, że P dzierżawi grunty o pow. 7,55 ha i zgodnie z podpisaną umową dzierżawy gruntu (§ 4 pkt 5) na dzierżawcy ciąży obowiązek zapłaty na rzecz Gminy podatku od nieruchomości. Do ww. pism załączono kserokopię umowy z dnia [...] listopada 2002 r. wraz z załącznikiem nr 3 (Wykaz nieruchomości w zarządzie Lasów Państwowych, Trasa linii światłowodowej - Rurociąg [...] Odcinek zachodni) i wykazem działek Skarbu Państwa w zarządzie PGL LP - Nadleśnictwo, przez które przebiega rurociąg [...]. Zgodnie z § 1 ust. 1 tej umowy przedmiotem umowy jest oddanie do korzystania przez P z pasa gruntu: zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów, w tym budowanego w ramach zadania inwestycyjnego pn.: "Budowa III Nitki Odcinka Wschodniego Rurociągu [...], o przebiegu zgodnym z projektem technicznym i załącznikiem nr 2 do niniejszej umowy; pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych budowanych w ramach zadania inwestycyjnego pn.: "Rozbudowa sieci łączności światłowodowej P [...] S.A." o przebiegu zgodnym z projektem technicznym i załącznikiem nr 3 do niniejszej umowy. Stosownie do § 2 ust. 1 tej umowy P w porozumieniu i w terminie uzgodnionym z właściwym Nadleśniczym w odniesieniu do gruntów, o których mowa w § 1 ust.1 dokona aktualizacji pomiarów geodezyjnych, przeprowadzi zmiany w ewidencji gruntów i dostarczy zaktualizowane mapy i aktualny wypis z rejestru gruntów do właściwego Nadleśniczego, oraz w razie konieczności, doprowadzi do zgodności z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W § 2 ust. 2 umowy strony oświadczyły, że wykaz nieruchomości, do korzystania z których upoważniony jest P zawiera załącznik nr 5 określający szerokość i powierzchnię zajętego pasa gruntów, z uwzględnieniem aktualizacji pomiarów geodezyjnych, o których mowa w ust. 1. Zgodnie z § 4 ust. 5 umowy P jest zobowiązany do regulowania wszelkich podatków związanych z korzystaniem z udostępnionych gruntów wymienionych w załączniku nr 5, w tym podatku od nieruchomości. Stosownie do § 10 P ma utrzymywać czystość na nieruchomościach, o których mowa w § 1 ust. 1, zobowiązany jest do przestrzegania zasad bezpieczeństwa przeciwpożarowego obowiązujących w Lasach Państwowych, a także do przestrzegania wymogów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, ustawy o ochronie przyrody i ustawy o lasach. W § 11 ust. 1 Dyrektor Generalny zastrzegł sobie prawo wejścia na nieruchomości, o których mowa w § 1 ust. 1, w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ochronnej na sąsiednich gruntach. W załączniku nr 3 do umowy ujęta jest długość kabla w mb wynosząca 4285 znajdującego się na gruntach Nadleśnictwa, a nie powierzchnia zajęta pod rurociąg. Natomiast w wykazie działek sporządzonym na podstawie rejestru gruntów Nadleśnictwa oraz uzgodnień z powszechną ewidencją gruntów według stanu na dzień [...] listopada 2002 r. ujęto powierzchnię gruntów 12,58 ha, w tym na terenie Gminy 7,55 ha. W załączniku nr 3 ujęto także długość kabla w mb wynoszącą 4025 znajdującego się na gruntach Nadleśnictwa, a nie powierzchnia zajęta pod rurociąg.

W piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. Wójt Gminy wezwał skarżącą Spółkę do skorygowania deklaracji za lata 2008-2013 w związku z uzasadnionymi wątpliwościami co do złożonych deklaracji. Organ wyjaśnił, że w deklaracjach za lata 2012-2013 spółka wykazała jako podstawę opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 12.009 m², przy czym z informacji otrzymanych od Nadleśnictwa wynika, że P S.A. dzierżawi grunty o powierzchni 75.500 m².

W odpowiedzi na powyższe wezwanie P wskazało, że przed podpisaniem ww. umowy, w ramach procesu negocjacyjnego, dnia [...] czerwca 2002 r. przedstawiciele P i Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych podpisali notatkę, w której negocjujące strony ustaliły standardy dotyczące postanowień umowy celem ujednolicenia zasad udostępniania terenów do korzystania. Jednym ze standardowych założeń było przyjęcie przez P ciężaru podatkowego w podatku od nieruchomości w odniesieniu do gruntów wyłączonych z produkcji dla inwestycji realizowanych oraz projektowanych, objętych przyszłą umową zawartą w dniu [...] listopada 2002 r. Nadmieniono, że powyższe założenie zostało przeniesione do postanowień umowy w zakresie korzystania przez P z gruntów udostępnionych przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych. Wykonując przedmiotowe zobowiązanie P deklaruje odpowiednim gminom wg miejsca położenia urządzeń rurociągowych, obszar gruntu zajęty i wykorzystywany przez urządzenia rurociągowe P, tj. tą część gruntu, która zgodnie z postanowieniami przywołanej wyżej notatki z dnia [...] czerwca 2002 r. została wyłączona z produkcji leśnej. Powyższe jest zgodne z zapisami umowy z GDLP, z której wyraźnie wynika, że przedmiotem umowy z Nadleśnictwem jest "oddanie do korzystania przez P z pasa gruntu zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych, pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów (...), pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych (...) "(§ 1 pkt 1 umowy z GDLP), a nie całych działek, na których są lub będą posadowione rurociągi naftowe/linie światłowodowe. P wskazało, że nie wie, jakie przesłanki kierowały przedstawicielami Nadleśnictwa, którzy złożyli informacje o gruntach, które ich zdaniem podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a także nie posiada informacji czy w tym zakresie została przeprowadzona procedura związana z wyłączeniem gruntów z gospodarki leśnej, poprzedzona stosowną zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wykonując zobowiązania umowne i ustawowe P deklaruje do opodatkowania i uiszcza podatek od nieruchomości za grunty, które wykorzystuje do prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na transporcie rurociągowym. P nie zna motywów złożenia przez Nadleśnictwo informacji do Gminy o powierzchni zajętej przez P na potrzeby prowadzonej działalności, o której nie zostało poinformowane. W tej sytuacji P uznało, że prawidłowo deklaruje powierzchnie gruntów dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości oraz uiszcza ten podatek.

W odpowiedzi na wezwanie organu, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nadleśnictwo wskazało, że grunty zajęte pod ropociąg sklasyfikowane są w powszechnej ewidencji gruntów i budynków jako Tr, wyłączone zostały z produkcji leśnej w latach 70-tych.

Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. organ zwrócił się do P o wskazanie numerów działek, ich udostępnionych powierzchni i rodzajów użytków, dotyczących gruntów udostępnionych Spółce przez Nadleśnictwo na podstawie umowy z dnia [...] listopada 2002 r. oraz o przedłożenie dokumentu, z którego wynika udostępniona Spółce powierzchnia gruntów.

W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. Spółka poinformowała, że na podstawie umowy z Generalną Dyrekcją Lasów Państwowych z dnia [...] listopada 2002 r. P S.A. korzysta z pasa gruntu o długości 4.285 m, przeznaczonego na prowadzenie działalności gospodarczej na działkach znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych - Nadleśnictwa na terenie Gminy, w tym działka [...] o długości pasa 644 m, działka [...] o długości pasa 253 m, działka [...] o długości pasa 760 m, działka [...] o długości pasa 512 m, działka [...] o długości pasa 162 m, działka [...] o długości pasa 536 m, działka [...] o długości pasa 338 m, działka [...] o długości pasa 7 m, działka [...] o długości pasa 505 m, działka [...] o długości pasa 568 m. Jeśli chodzi o przedłożenie dokumentu, z którego wynika udostępniona Spółce powierzchnia gruntów, P poinformowało, że postanowienia umowy zawartej z GDLP nie określają powierzchni gruntów, jaką Lasy Państwowe udostępniły P, a szczegółowe wyjaśnienia zostały przedstawione w piśmie [...] skierowanym do Wójta 9 lipca 2013 r. Jednocześnie skarżąca Spółka wskazała, że nie posiada dokumentu, z którego wynikałaby powierzchnia udostępnionych jej gruntów i w związku z tym przedłożyła załącznik nr 5 cz. 1 do umowy z GDLP, zawierający wykaz działek i długość pasa gruntu zajętego przez Spółkę na prowadzenie działalności. W celu wyliczenia faktycznie zajmowanej powierzchni, od której deklarowany jest podatek od nieruchomości, P przyjęło iloraz długości pasa gruntu wynikający z załącznika do umowy oraz jego szerokości równy średnicy rurociągu, tj. 1, 40 m. W załączniku nr 5 podana jest w metrach bieżących długość pasa zajętego przez Spółkę na gruntach Nadleśnictwa (4285) i Nadleśnictwa (4025).

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Wójt Gminy wszczął z urzędu wobec skarżącej Spółki postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2008-2013.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Wójt Gminy określił P S.A. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie 329.554,00 zł. Decyzja ta na skutek złożonego przez Spółkę odwołania została w całości uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W piśmie z dnia [...] maja 2015 r. Wójt Gminy wezwał skarżącą Spółkę do skorygowania deklaracji za 2012 r. wskazując, że z otrzymanych z Urzędu Kontroli Skarbowej dokumentów, tj. wyniku kontroli i protokołu badania ksiąg podatkowych wynika, że Spółka użytkowała na terenie Gminy grunty Skarbu Państwa będące w zarządzie Lasów Państwowych o łącznej powierzchni 16,2022 ha. Dane te wynikają z pomiarów dokonanych przez Spółkę PO na zlecenie P S.A. Z powyższych danych wynika, że P zaniżyło do opodatkowania powierzchnię gruntów związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej o 150.388 m2 (162.397 m2 - 12.009 m2).

W piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżąca Spółka podniosła, że błędnie ujęto w podstawie opodatkowania budowli wartości kabli kanalizacyjnych znajdujących się w kanalizacji kablowej. Wyjaśniła, że po przeprowadzonym audycie okazało się, że nieprawidłowo zakwalifikowała kable umieszczone w kanalizacji kablowej do kategorii budowli, gdyż od 17 lipca 2010 r. obowiązuje definicja legalna obiektu liniowego, który jest budowlą. Z definicji budowli zostały wyłączone kable umieszczone w kanalizacji kablowej, co spowodowało wyłączenie ich spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Spółka podała w piśmie kwotę 48.902,77 zł błędnie naliczonego podatku od nieruchomości za 2012 r. wyliczoną od wyłączonych kabli o wartości 2.445.138,46 zł.

W piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. organ podatkowy zwrócił się do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej o przesłanie wykazu zmian danych ewidencyjnych dotyczących działek w Gminie.

W odpowiedzi na powyższe Dyrektor UKS poinformował, że P nie przedłożyło wykazu zmian danych dotyczących działek w Gminie. Jednocześnie zauważył, że powierzchnia użytku Tr w ewidencji gruntów na działkach położonych w Gminie jest większa od powierzchni gruntów zajętych pod rurociągi wg dokonanych pomiarów i jak wykazała analiza, wnioski o dokonanie zmian danych w ewidencji sporządzane były w przypadku przekroczenia powierzchni użytków Tr wynikającej z rejestrów gruntów.

W odpowiedzi na wezwanie organu zawarte w postanowieniu z dnia [...] lipca 2015 r. Spółka przedłożyła wyciąg z ewidencji środków trwałych - wykaz budowli za lata 2010-2015, kserokopię umowy zawartej pomiędzy Spółką a PO Sp. z o.o. na wykonanie aktualizacji pomiarów geodezyjnych, wykaz zmian ewidencyjnych dotyczących poszczególnych działek, zestawienie działek i powierzchni dotyczących pasa technicznego dla Nadleśnictw, odpowiedzi Nadleśnictw na wnioski o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków, kserokopię aktu notarialnego warunkowej umowy sprzedaży działki nr [...], kserokopię aktu notarialnego umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego ww. działki. W wyciągu z ewidencji środków trwałych Spółka wykazała budowle za 2012 r. o wartości 13.615.212,69 zł. Z przedłożonej kserokopii umowy z dnia [...] lipca 2008 r. zawartej pomiędzy P S.A. a PO Sp. z o.o. wynika, że przedmiotem umowy było wykonanie aktualizacji pomiarów geodezyjnych w celu wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie użytków, wzdłuż tras rurociągów naftowych.

Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. organ podatkowy wezwał Spółkę do ponownego określenia wartości budowli za 2012 r. oraz przedstawienia ewidencji środków trwałych wg stanu posiadania na 1 stycznia 2012 r., gdyż w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. Spółka poinformowała, że błędnie ujęła w podstawie opodatkowania budowli wartość kabli znajdujących się w kanalizacji kablowej, a w przesłanej 24 sierpnia 2015 r. odpowiedzi załączyła wyciąg z ewidencji środków trwałych - wykaz budowli za 2012 r. bez wyłączenia wartości kabli znajdujących się w kanalizacji kablowej. W odpowiedzi na powyższe Spółka przedłożyła wyciąg z ewidencji środków trwałych (wykaz budowli) za lata 2010-2013. W wykazie budowli za rok 2012 r. wg stanu posiadania na dzień 1 stycznia 2012 r. Spółka wykazała wartość budowli po wyłączeniu kabli wynoszącą 11.170.070,24 zł.

Postanowieniem z dnia [...].10.2015 r. organ podatkowy postanowił włączyć do postępowania podatkowego - Wyciąg z protokołu badania ksiąg podatkowych z dnia [...] grudnia 2014 r. sporządzony przez Urząd Kontroli Skarbowej.

Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. organ podatkowy zwrócił się do Nadleśnictwa o wskazanie numerów działek, ich udostępnionych powierzchni i rodzaju użytku dotyczących gruntów udostępnionych P przez Nadleśnictwo, ponieważ w pismach z 2012 i 2013 r. Nadleśnictwo informowało, że Spółka dzierżawi grunty pod ropociąg o powierzchni 7,5500 ha, natomiast z pomiarów dokonanych przez PO Sp. z o.o. wynika, że powierzchnia ta wynosi 7,6447 ha oraz wyjaśnienie czy na jakiejkolwiek części gruntów wydzierżawionych Spółce po rurociąg Nadleśnictwo prowadzi działalność leśną.

Postanowieniem z tej samej daty, tj. z [...] października 2015 r. organ podatkowy zwrócił się również do Nadleśnictwa o wskazanie numerów działek, ich udostępnionych powierzchni i rodzaju użytku dotyczących gruntów udostępnionych P S.A. przez Nadleśnictwo, ponieważ w załączniku nr 5 do umowy z dnia [...] listopada 2002 r. podana jest długość pasa w mb (4025), a nie powierzchnia zajęta pod rurociąg, natomiast z pomiarów dokonanych przez PO Sp. z o.o. wynika, że powierzchnia ta wynosi 8,5575 ha oraz wyjaśnienie czy na jakiejkolwiek części gruntów wydzierżawionych Spółce pod rurociąg Nadleśnictwo prowadzi działalność leśną.

W odpowiedzi na powyższe Nadleśnictwo wyjaśniło, że udostępnia P grunty znajdujące się w Gminie na działkach nr [...], które oznaczone są jako Ls (lasy), a ich powierzchnie nie zostały określone. Natomiast powierzchnię wskazaną przez PO Sp. z o.o. wynikającą z dokonanych pomiarów i wykazów zmian danych ewidencyjnych Nadleśnictwo nie akceptuje, ponieważ przed ewentualną zmianą kategorii użytku należy, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przeprowadzić pełną procedurę wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, czego P nie dokonało, dlatego też obowiązuje wyłącznie wskazana w załączniku nr 5 długość pasa. Jednocześnie Nadleśnictwo wskazało, że na pasach gruntów, na których zlokalizowany jest rurociąg, nie było prowadzonej działalności leśnej.

Z kolei Nadleśnictwo w odpowiedzi poinformowało, że na gruntach będących w zasobie stanu posiadania Nadleśnictwa, na terenie Gminy, na powierzchni 7,5500 ha, zlokalizowany jest ropociąg [...], którego właścicielem jest P S.A.. Na czas budowy ropociągu [...] (w latach 1963-64) wyłączono z produkcji grunty leśne, przeznaczone pod budowę i eksploatację ropociągu o powierzchni 7,5500 ha, a po zakończeniu budowy grunty te zostały przeklasyfikowane w powszechnej ewidencji gruntów i budynków z gruntów leśnych na tereny różne. Po zakończeniu budowy ropociągu w 1964 r., nie ograniczono powierzchni wyłączonej z produkcji leśnej na czas budowy poprzez wyznaczenie tzw. ‘pasów bezpieczeństwa – technologicznych", co jest praktykowane przez inne podmioty np. PGNiG, jak również wymóg taki wynikał z zapisów § 2 umowy z dnia [...] listopada 2002 r. Nadleśnictwo stwierdziło, że P do tej pory nie wywiązało się z obowiązku, jaki został na niego nałożony w § 2 ww. umowy, tzn. nie spisało uzgodnienia przebiegu pasa technicznego (bezpieczeństwa) i nie określiło jego dokładnej powierzchni oraz nie sporządziło właściwej dokumentacji do wprowadzenia zmian w powszechnej ewidencji gruntów i budynków, zarówno w zakresie powierzchni zajętej pod ropociąg, jak i materiałów kartograficznych, na których zostałyby określone współrzędne punktów granicznych pasa technicznego (bezpieczeństwa). Firma PO Sp. z o.o. na zlecenie P dokonała pomiarów pasa zajętego pod przedmiotowy ropociąg i przedłożyła Nadleśnictwu wykazy zmian gruntowych, z których wynikało, że należy zwiększyć powierzchnię pasa technologicznego o inne grunty leśne. Nadleśnictwo zaznaczyło, że wyłączenie gruntu leśnego na podstawie wykazów zmian gruntowych naruszałoby przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych określających, że wyłączenie gruntów leśnych z produkcji leśnej może nastąpić wyłącznie w przypadku zmiany zapisu o przeznaczeniu danego gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego danej gminy, po uprzednim uzyskaniu zgody Ministra Środowiska, lub uzyskaniu decyzji o wyłączeniu gruntu leśnego z produkcji leśnej właściwego terytorialnie Dyrektora RDLP, albo wniesieniu określonych przepisami opłat za wyłączenie gruntu leśnego z produkcji. Wobec tego Nadleśnictwo jako właściciel gruntu nie wyraziło zgody na dokonanie zmian w powszechnej ewidencji gruntów i budynków. Jednocześnie Nadleśnictwo poinformowało, że na gruntach zajętych pod ropociąg [...] nie prowadzi gospodarki leśnej, gdyż zabraniają tego przepisy dotyczące pasów technologicznych przebiegających przez tereny leśne, a grunt zajęty przez ropociąg jest cyklicznie oczyszczany przez P z zadrzewień. W załączeniu Nadleśnictwo przesłało wykaz działek zajętych pod ropociąg o łącznej pow. 7,55 ha i 9 map, na których zaznaczony jest rurociąg.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015r. Wójt Gminy określił skarżącej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012r. w kwocie 345.199,00 zł.

W motywach uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji wskazał na treść art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm. - powoływanej dalej jako u.p.o.l.) po czym stwierdził, że przez pojęcie ‘tytuł prawny’, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 wyżej cytowanej ustawy, należy rozumieć nie tylko typową umowę dzierżawy lub najmu, ale również zarząd, użytkowanie wieczyste, użytkowanie oraz inne szczególne formy prawne gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa i jednostki samorządu terytorialnego. Podpisana w dniu [...] listopada 2002 r. umowa pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych a P S.A. o odpłatnym oddaniu do korzystania przez Spółkę z pasa gruntu zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych oraz pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów i linii światłowodowych (gruntów wymienionych w zał. nr 5 do umowy), spowodowała przeniesienie na Spółkę ich posiadania. Odwołując się do treści art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.l. organ wskazał, że z dokonanych w 2009 r. przez PO Sp. z o.o. pomiarów pasa technicznego zajętego pod rurociąg i kable światłowodowe/teletechniczne wynika, że grunty w pasie o powierzchni 16,2022 ha sklasyfikowane są jako Ls (lasy), Lz (grunty zadrzewione i zakrzewione) i Tr (tereny różne). Na podstawie umowy grunty Skarbu Państwa zostały udostępnione Spółce na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów (§ 1 ust. 1), na czas eksploatacji rurociągów i linii światłowodowych (§ 3 ust. 1), co oznacza, że grunty są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłania ropy naftowej.

Organ zaznaczył, że z pisma Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych wynika, że na gruntach pasa technicznego nie ma możliwości prowadzenia gospodarki leśnej, a z pism obu Nadleśnictw, że nie prowadzą na tych gruntach działalności leśnej, oraz że grunt jest cyklicznie oczyszczany przez P z drzew i krzewów. W § 11 ust. 1 umowy Nadleśnictwa mają zastrzeżone prawo do wejścia na teren użytkowany przez Spółkę w celu prowadzenia działalności gospodarczej i ochronnej ale na gruntach sąsiednich.

Organ wskazał treść § 136 ust. 1 i § 137 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243, poz. 2063) po czym stwierdził, że grunty w pasie technicznym sklasyfikowane jako Ls (lasy) i Lz (grunty zadrzewione i zakrzewione) są zajęte przez P pod działalność gospodarczą i zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Wójt Gminy odwołując się do treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wyjaśnił, że jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy to jako grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków, będą opodatkowane wg stawek określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. Grunty Skarbu Państwa (16,2022 ha) są wykorzystywane przez przedsiębiorcę - P S.A. w celu utrzymania i eksploatacji istniejących rurociągów i linii światłowodowych, co w ocenie organu oznacza, że grunty takie są objęte stawką jak dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą.

Następnie organ pierwszej instancji wskazał na art. 4 ust. 1, ust. 3 i ust. 9, art. 6 ust. 1 - ust. 5 i ust. 9 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 3 i pkt 3a ustawy Prawo budowlane po czym stwierdził, że Spółka w 2012 r. była podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu użytkowania gruntów Skarbu Państwa na podstawie umowy z dnia [...] listopada 2002 r. i z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...]. W związku ze zmianami dotyczącymi definicji budowli, które weszły w życie w lipcu 2010 r., Spółka w 2013 r. była podatnikiem podatku od nieruchomości od budowli z wyłączeniem kabli zainstalowanych w kanalizacji kablowej.

Organ podatkowy zaznaczył, że nie przyjął do opodatkowania powierzchni 11.634 m2 ujętej przez P w deklaracji, gdyż nie jest poparta żadnym dowodem, a według pisma z dnia [...] listopada 2013 r. stanowi tylko wyliczenie przyjęte przez Spółkę, tj. iloczyn długości pasa gruntu wynikający z umowy (4285 m w Nadleśnictwie i 4025 m w Nadleśnictwie) i jego szerokości równej średnicy rurociągu (1,40 m). Organ wyjaśnił, że ww. piśmie Spółka wskazała również, że nie posiada dokumentu, z którego wynikałaby powierzchnia gruntów udostępniona jej i w związku z tym przedłożyła załącznik nr 5 do umowy zawierający wykaz działek i długość pasa gruntu zajętego na prowadzenie działalności. Zaś w protokole organu kontroli skarbowej zostały zawarte wyjaśnienia Kierownika Sekcji Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami z dnia [...] kwietnia 2003 r., że nie posiada uzgodnionej z nadleśnictwami dokumentacji geodezyjnej pasa gruntów zajętych na utrzymanie rurociągów naftowych i do czasu wykonania właściwej dokumentacji zaproponował przyjąć za podstawę do naliczenia podatku od nieruchomości pas gruntu fizycznie zajęty przez rurociąg o szerokości równej średnicy rurociągu, tj. 1,4 m dla rurociągu [...] (odcinek wschodni i zachodni) oraz że po wykonaniu odpowiedniej dokumentacji będzie możliwe złożenie korekty deklaracji podatkowej.

Organ zauważył, że P nie stosuje jednolitych zasad deklarowania powierzchni gruntów Skarbu Państwa, gdyż w części gmin przyjmuje powierzchnię ustaloną przez siebie metodą, a w niektórych gminach przyjmuje powierzchnię wykazaną przez nadleśnictwa.

Wójt Gminy stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, że Spółka od 2009 r. posiada dokumenty, z których wynika powierzchnia udostępniona jej na podstawie umowy z dnia [...] listopada 2002 r. i pomimo tego nie skorygowała deklaracji podatkowej. Z kilkuletnim opóźnieniem, tj. w 2008 r. P zawarło z PO Sp. o.o. umowę na wykonanie pomiarów geodezyjnych w celu wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie użytków wzdłuż tras rurociągów naftowych, z której Spółka PO wywiązała się w 2009 r. Sporządzone wykazy zmian danych ewidencyjnych zawierają numery i powierzchnie działek z podziałem na rodzaj użytku i klasę według stanu dotychczasowego i stanu nowego, tj. zmiany w wyniku których zmniejszeniu uległy powierzchnie lasów a zwiększeniu powierzchnie terenów różnych i gruntów zadrzewionych i zakrzewionych.

Organ pierwszej instancji wskazał, że P pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. przedłożyła zestawienia działek wraz z powierzchniami dotyczącymi pasa technicznego na gruntach Nadleśnictwa, z którego wynika, że powierzchnia gruntu zajęta pod rurociąg i towarzyszące mu kable światłowodowe i teletechniczne wynosi 7,6447 ha, a na gruntach Nadleśnictwa 8,5575 ha. Nadleśnictwo podało, że P użytkuje grunty pod ropociąg o powierzchni 7,55 ha (Tr), natomiast Nadleśnictwo wyjaśniło, że powierzchnia udostępniona P nie została określona, a grunty oznaczone są jako Ls (lasy). Obydwa Nadleśnictwa, na wnioski o wprowadzenie zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków w części dotyczącej nowego pomiaru pasa technicznego rurociągu naftowego i towarzyszących im linii światłowodowych poinformowały, że wniosek nie może zostać podpisany i złożony w starostwie powiatowym do czasu przeprowadzenia procedury wyłączenia gruntów leśnych z produkcji w części dotyczącej zmiany użytków z Ls na Tr. Organ zaznaczył, że odmowa dotyczy braku przeprowadzenia procedury wyłączenia gruntów leśnych z produkcji w części dotyczącej zmiany użytków, nie ma mowy tu o zakwestionowaniu pomiarów pasa technicznego.

Organ pierwszej instancji zgodził się z ustaleniami poczynionymi przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, że P S.A. użytkuje grunty Skarbu Państwa będące w zarządzie Lasów Państwowych o łącznej powierzchni 16,2022 ha, przyjmując je jednocześnie za podstawę opodatkowania gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Organ zaznaczył, że do obliczenia podatku od budowli nie zostały przyjęte wartości z deklaracji za 2012r. i z wykazu budowli przedłożonego do pisma z [...] sierpnia 2015 r., ponieważ zawierają wartość kabli znajdujących się w kanalizacji kablowej, które to w 2010 r. zostały wyłączone z definicji budowli i nie podlegają opodatkowaniu. Dlatego też za podstawę opodatkowania budowli organ podatkowy przyjął wartość z wykazu budowli za rok 2012 wg stanu posiadania na dzień 1 stycznia 2012 r. przedłożonego z pismem z dnia [...] września 2015 r., tj. wartość budowli po wyłączeniu kabli wynoszącą 11.170.074,24 zł.

Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie zarzucając:

1. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a) u.p.o.l. w związku z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (powoływanej jako K.c.) przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, które nie stanowią przedmiotu dzierżawy, a tym samym w stosunku do których Spółka nie wykazuje cech posiadacza zależnego;

- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. w związku z art. 305¹ K.c. przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, w stosunku do których Spółka nie wykazuje cech posiadacza rzeczy (tj. gruntu), tylko cechy posiadacza służebności przesyłu;

- art. 3 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l. przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów Lasów Państwowych, które są w faktycznym władaniu Nadleśnictwa i na których Nadleśnictwo może wykonywać działalność leśną.

2. Naruszenie prawa proceduralnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa przez wydanie decyzji z naruszeniem ww. przepisów prawa materialnego oraz n/w przepisów postępowania;

- art. 122 Ordynacji podatkowej przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa przejawiające się brakiem dokładnej analizy stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych obowiązujących w przedmiotowym postępowaniu, a także analizą stanu faktycznego w oderwaniu od postanowień Umowy z Lasami Państwowymi (bagatelizowanie, że tzw. pas bezpieczeństwa stanowi grunty sąsiednie a nie pas gruntu będący przedmiotem Umowy z Lasami Państwowymi).

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane również SKO, Kolegium lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie w dniu [...] listopada 2002 r. została zawarta umowa pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych działającym m.in. w imieniu Nadleśnictwa i Nadleśnictwa a Spółką umowę "oddania do korzystania z pasa gruntu: zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych" (§ 1 ust. 1 umowy). Oceniając charakter czynności prawnej wynikającej z § 1 ust. 1 umowy Kolegium stwierdziło, że odpłatne udostępnienie Spółce gruntów leśnych wyszczególnionych w załączniku nr 3 do umowy, skutkowało przeniesieniem na ten podmiot ich posiadania i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte jakiekolwiek z określeń "o posiadaniu, czy użytkowaniu". Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z zawartej umowy o oddaniu do korzystania gruntów leśnych (pod którymi posadowione są rurociągi naftowe i linie światłowodowe) nie wynika, że udostępnienie tych gruntów nastąpiło jedynie w celu wejścia na dany grunt. Tym samym niezasadne jest twierdzenie Spółki, że na podstawie zapisów umowy Nadleśnictwo zastrzegło sobie prawo prowadzenia działalności gospodarczej na terenie będącym przedmiotem dzierżawy i taką działalność faktycznie prowadzi. Zdaniem Kolegium zapis § 11 umowy został błędnie odczytany przez stronę. Zgodnie z jego treścią "Dyrektor Generalny zastrzega sobie prawo wejścia na nieruchomości, o których mowa w § 1 ust. 1 umowy, w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ochronnej na sąsiednich gruntach". W przepisie tym pojęcia "gospodarczej" "ochronnej" zostały rozdzielone spójnikiem "i" który co do zasady oddziela równorzędne określenia o treściach uzupełniających się a nie przeciwstawnych. Wobec czego końcowa część zdania (‘na gruntach sąsiednich") odnosi się do obu tych pojęć a nie tylko do pojęcia "ochronnej", jak to odczytuje Spółka. W ocenie Kolegium przywołany przepis umowy dotyczy prawa Nadleśnictwa do wejścia na teren użytkowany przez Spółkę celem prowadzenia działalności gospodarczej i ochronnej ale na gruntach sąsiednich. W tej sytuacji, zdaniem SKO, nie można podzielić wywodu Spółki, że taki sposób udostępnienia gruntów powodował, że nie miała ona "woli" posiadania tych gruntów.

Organ odwoławczy stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, że występuje jedynie element posiadania służebności w postaci wejścia na grunt, wykonania czynności związanych z właściwą eksploatacją linii (oczyszczanie z roślinności drzewiastej i krzewiastej), to nie wyklucza to faktycznego władztwa Spółki ("woli" posiadania w rozumieniu art. 336 K.c.) gruntów leśnych, pod którymi przede wszystkim zlokalizowano pokaźnych rozmiarów rurociągi naftowe oraz linie światłowodowe. Zdaniem Kolegium udostępnienie Spółce gruntów należy uznać, w realiach niniejszej sprawy, za skutek czynności mającej cechy przypisane nie tylko posiadania służebności przesyłu (gruntowej), o której mowa w art. 305¹ K.c., lecz za przekazanie ich w posiadanie temu podmiotowi stosownie do treści art. 336 K.c. Organ odwoławczy podkreślił, że grunty oddano Spółce do korzystania bez żadnych ograniczeń. Stwierdził, że zawarcie przez Spółkę z Nadleśnictwem umowy z elementami posiadania służebności (wejścia na grunt, oczyszczanie go z roślinności drzewiastej i krzewiastej), nie wyklucza faktycznego władztwa w rozumieniu art. 336 K.c. gruntów leśnych, pod którymi znajdują się rurociągi naftowe, na którym to posiadaczu ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, stosownie do treści przepisów art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l.

Nadto organ odwoławczy zauważył, że w § 10 umowy określono jedynie, że Spółka utrzyma czystość na nieruchomościach o których mowa w § 1 ust. 1 umowy, tj.: na pasach gruntów oddanych Spółce do korzystania oraz zobowiązuje się do przestrzegania zasad bezpieczeństwa przeciwpożarowego w Lasach Państwowych a także do przestrzegania wymogów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, ustawy o ochronie przyrody, ustawy o lasach. Zaznaczył, że Nadleśnictwa zastrzegły w § 11 ust. 1 umowy jedynie prawo wejścia na ww. nieruchomości oddane do korzystania Spółce w celu prowadzenia działalności gospodarczej i ochronnej na sąsiednich gruntach. Przyjąć zatem należy, że obowiązkiem Spółki było utrzymanie pasów gruntu zajętych na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych oraz pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów linii światłowodowych w stanie umożliwiającym ich prawidłową eksploatację. W umowie brak jest jakiegokolwiek ograniczania działań Spółki dotyczących utrzymania gruntów we właściwym stanie (brak jest jakichkolwiek zapisów ograniczających posiadanie gruntów).

SKO wskazało na treść § 136 ust. 1 i ust.2 oraz § 137 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i staje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243, poz. 2063, ze zm.), po czym stwierdziło, że umowa zawarta z Nadleśnictwami zawierała jedynie długość poszczególnych odcinków rurociągów zajętych na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych oraz pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów i linii światłowodowych. Spółka w § 2 ust. 1 umowy zobowiązała się dokonać aktualizacji pomiarów geodezyjnych i wprowadzić zmiany w ewidencji gruntów. Przed realizacją tego zadania Spółka dokonała z Generalnym Dyrektorem Lasów Państwowych uzgodnień zakresu rzeczowego prac, jaki należy dokonać dla wypełnienia postanowień zapisów § 2 umowy z dnia [...] listopada 2002 r., w tym m.in. sposobu ustalania zasięgu pasa technicznego zajętego pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe i teletechniczne. Kolegium zaznaczyło, że przy obopólnej akceptacji przyjęto, że przy ustalaniu zasięgu pasa technicznego minimalna odległość linii rozgraniczającej dla skrajnego rurociągu powinna wynosić 3 m a od kabla światłowodowego/teletechnicznego 2 m. Uzgodnienie Spółki z Dyrektorem dotyczyły ustalenia szerokości pasa technicznego.

Organ odwoławczy zaznaczył, że Spółka na podstawie umowy z dnia [...] lipca 2008 r. zleciła firmie PO sp. z o.o. wykonanie m.in. pomiarów geodezyjnych pasa technicznego zajętego pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe i teletechniczne zgodnie z warunkami ustalonymi z Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych. Realizując przedmiotową umowę Spółka PO dokonała pomiarów gruntów Skarbu Państwa będących w Zarządzie Lasów Państwowych zajętych pod rurociągi naftowe i linie światłowodowe. Na podstawie dokonanych pomiarów geodezyjnych przygotowała wykazy zmian ewidencyjnych dotyczących poszczególnych działek oraz wnioski do poszczególnych nadleśnictw o wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków prowadzonych przez właściwe starostwa. Z przedłożonych przez Spółkę odpowiedzi wynika, że odmówiono ich podpisania z uwagi na brak przeprowadzenia przez Spółkę procedur wyłączania gruntów z produkcji leśnej. Organ odwoławczy podkreślił, że Nadleśnictwa nie podważały pomiaru pasa technicznego, jedynie odmówiły podpisania przedmiotowych wniosków z uwagi na brak przeprowadzenia przez Spółkę procedury wyłączania gruntów z produkcji leśnej nałożonej ustawą o ochronie gruntów leśnych i rolnych.

W ocenie organu odwoławczego z powyższych rozważań jednoznacznie wynika, że już w 2009 r. Spółka posiadała dane dotyczące geodezyjnych pomiarów pasów technicznych zajętych pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe i teletechniczne zgodnie z zawartą umową z Generalnym Dyrektorem Lasów Państwowych. Znała zatem powierzchnię pasów technicznych zajętych na potrzeby utrzymania rurociągów i linii światłowodowych, nadto nigdy nie kwestionowała w żaden sposób pomiarów dokonanych przez PO sp. z o.o. Zdaniem Kolegium dla podatku od nieruchomości bez znaczenia jest, czy grunty zostały sklasyfikowane jako Tr czy też występują w ewidencji gruntów jako Ls. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają lasy z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Okoliczność, że grunt Skarbu Państwa został udostępnionych (oddany do korzystania na podstawie umowy) Spółce w celu utrzymania (na czas eksploatacji) istniejących rurociągów naftowych wskazuje, że grunt zajęty jest na prowadzenia działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem ropy naftowej i produktów finalnych, tj. działalności innej niż działalność leśna i wykluczającej jej prowadzenie.

Spółka dokonała pomiaru dopiero po kilku latach co spowodowało, że przez te lata deklarowana przez nią powierzchnia gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej była nieprawidłowa. Spółka od 2009 r. posiadała wszelkie dane w zakresie pomiarów powierzchni pasów technicznych gruntów Skarbu Państwa będących w zarządzie Lasów Państwowych zajętych pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe dla naliczania podatku od nieruchomości za 2012 r. nie przyjęła do podstawy opodatkowania tych danych.

Organ odwoławczy nadmienił, że w umowach na wykonanie przedmiotowych pomiarów geodezyjnych określono parametry, które wcześniej zaakceptowane zostały przez strony umowy, tj. Spółkę i Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych. Zatem sposób dokonania pomiarów dokonany przez uprawnianego geodetę był wykonany za obopólna zgodą stron umowy. Spółka po przeprowadzeniu pomiarów bezpodstawnie stosowała obliczanie metodami przez siebie ustalonymi, przyjmując jako podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości 11634 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, na którą w całości składają się grunty Skarbu Państwa będące w zarządzie Lasów Państwowych oraz wartość budowli, na które składają się przede wszystkim wartości części odcinków rurociągów i kabla światłowodowego.

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie jako powierzchnię do opodatkowania (dla Gminy - Nadleśnictwa i Nadleśnictwa) organ prawidłowo przyjął pomiary dokonane przez firmę PO i wynoszą one 16.2022 ha, tj.: 8,5575 +7,6447. Do ww. powierzchni należy dodać powierzchnię działki 0,0375 ha (375 m2) nabytej przez Spółkę w dniu [...] grudnia 2011 r. (prawo wieczystego użytkowania - akt notarialny nr [...], działka oznaczona nr [...]).

Zdaniem Kolegium ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółce zostały udostępnione grunty w celu utrzymania, umożliwienia eksploatacji i budowy rurociągów i linii światłowodowych czyli w celu wykonywania działalności gospodarczej. Dlatego grunty udostępnione Spółce w 2012 r. były zajęte na cele działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.p.o.l.

Kolegium nie zgodziło się z twierdzeniem Spółki, że w jej posiadaniu znajduje się jedynie pas gruntu w tzw. rzucie rurociągu, tj. linii, pod którym faktycznie przebiega rurociąg i światłowody a więc powierzchnia stanowiąca iloczyn metrów bieżących rurociągu i światłowodów przebiegających przez daną działkę i szerokości pasa eksploatacyjnego. Podkreśliło, że rozmiar strefy bezpieczeństwa dla rurociągów przesyłowych dalekosiężnych określa rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i staje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie i dla rurociągu Spółki szerokość strefy bezpieczeństwa wynosi co najmniej 12 m. Spółka wykonuje na gruncie konieczne prace związane z pasem bezpieczeństwa, które sprowadzają się po pierwsze do czynności określonych bezwzględnie obowiązującymi normami prawnymi, a po drugie dotyczące pasa gruntu zajętego na potrzeby utrzymania rurociągów i światłowodów Spółki. Do czynności tych zaliczyć należy dokonywaną dwa razy w roku konserwację słupków kontrolno - pomiarowych, które to obiekty są ściśle związane z częścią liniową zajętą pod rurociąg. Zdaniem Kolegium władanie rzeczą przez Spółkę, to np. swobodne wchodzenie na teren, składowanie różnych materiałów, usuwanie roślinności, a jej władztwo nad gruntem przejawia się wykonywanymi pracami na gruncie.

Na powyższą decyzję Przedsiębiorstwo "P" S.A. wniosło skargę zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. w związku z art. 336 K.c. przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, które nie stanowią przedmiotu dzierżawy, a tym samym w stosunku do których Spółka nie wykazuje cech posiadacza zależnego;

- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. w związku z art. 305¹ K.c. przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, w stosunku do których Spółka nie wykazuje cech posiadacza rzeczy (tj. gruntu), tylko co najwyżej cechy posiadacza służebności przesyłu;

- art. 3 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 7, także w zw. z art. 2 ust. 2 u.p.o.l. przez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów Lasów Państwowych, które są w faktycznym władaniu Nadleśnictwa i na których Nadleśnictwa wykonują działalność leśną oraz z uwagi na opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów leśnych, podczas gdy Spółka nie zajmuje spornych gruntów w ogóle, a tym bardziej na działalność gospodarczą;

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2015 r. poz. 613 ze zm.) przez wydanie decyzji z naruszeniem ww. przepisów prawa materialnego oraz niżej wymienionych przepisów postępowania;

- 121 § 1 oraz art. 2a Ordynacji podatkowej (zasada in dubio pro tributario) przez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych z uwagi na zastosowanie wykładni rozszerzającej i profiskalnej przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie i pominięcie wszelkich okoliczności świadczących na korzyść podatnika;

- art. 124 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa przejawiające się brakiem dokładnej analizy stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych obowiązujących w przedmiotowym postępowaniu, a także analizą stanu faktycznego w oderwaniu od postanowień Umowy z Lasami Państwowymi (bagatelizowanie, że tzw. pas bezpieczeństwa stanowi grunt sąsiedni a nie pas gruntu będący przedmiotem Umowy z Lasami Państwowymi) i w rezultacie niezrealizowanie zasady przekonywania.

Wobec podniesionych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji dotyczącej określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości w części doszacowującej podatek z tytułu gruntów Lasów Państwowych, oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w tej samej części. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W ocenie Spółki organ niezasadnie przyjął, że w Gminie użytkuje ona od Lasów Państwowych grunty o powierzchni 162022 m². Oświadczyła, że powierzchnia ta nie jest zajęta przez nią na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej i w związku z tym prawidłowo opodatkowuje pow. 11634 m² gruntów oddanych jej w użytkowanie na podstawie Umowy z Nadleśnictwem (zajętych pod istniejący rurociąg). Zaznaczyła, że organ, wskazując powierzchnię 162.022 m², oparł się na pomiarach wykonanych przez PO Sp. z o.o. Natomiast pomiary te nie zostały przyjęte przez właściwe Nadleśnictwa (pisma z [...] kwietnia 2009 r.) i w związku z tym, w ocenie skarżącej, nie powinny prowadzić do wystąpienia po jej stronie jakichkolwiek (negatywnych czy też pozytywnych) konsekwencji, w tym także podatkowych. Jednocześnie, zdaniem Spółki, organ zbagatelizował postanowienia Umowy z Nadleśnictwem, która jako dokument manifestujący zgodną wolę stron i stanowiący tytuł prawny do oddania gruntów w użytkowanie, powinna stanowić zasadniczy dowód w niniejszej sprawie.

Spółka wyjaśniła, że Umowa z Nadleśnictwem jest spójna co do określenia, jakie odcinki gruntów Lasów Państwowych są jej przedmiotem. W ocenie skarżącej postanowienia umowne wyraźnie wskazują, że dzierżawione przez Spółkę są jedynie pasy gruntu, które wykorzystuje ona do prowadzenia działalności gospodarczej, a załącznik nr 5 (następnie nr 6) jest tego emanacją, gdyż stanowi o długości rurociągu/światłowodu biegnącego przez teren danej miejscowości z podaniem numeru działki. Załącznik ten nie określa powierzchni, jaka jest przedmiotem Umowy, co jest zabiegiem celowym, gdyż powierzchnia taka jest zależna od pasa gruntu stanowiącego trasę przebiegu rurociągu i dlatego w Umowie została zwarta informacja o długości trasy.

W ocenie Spółki o korzystaniu przez nią jedynie z deklarowanego do opodatkowania pasa gruntu świadczą także postanowienia Umowy regulujące kwestię ustalania wysokości czynszu dzierżawnego (§ 4 Umowy), w którym wprost znajduje się odwołanie do metra bieżącego linii światłowodowej (§ 4 pkt 1 lit. a Umowy) oraz do metra bieżącego pasa rurociągów (§ 4 pkt 1 lit. b Umowy). Natomiast organ okoliczności te zignorował. Z tego powodu, w opinii Spółki, organ zakładając, że tzw. pas bezpieczeństwa (który był objęty zakresem pomiarów firmy PO) także stanowi przedmiot Umowy, dokonał wykładni rozszerzającej. Zdaniem Spółki grunty te można co najwyżej zakwalifikować jako teren sąsiedni, o którym mowa w § 9 Umowy, pozostający w związku przyczynowym z eksploatacją, konserwacją rurociągów i urządzeń towarzyszących. Spółka zaznaczyła, że wbrew twierdzeniom organu nie zaprzecza, że zasadniczym przedmiotem Umowy jest oddanie Spółce gruntów w dzierżawę. Natomiast nie może zgodzić się ze stanowiskiem SKO, że sporne pasy gruntu, stanowiące tzw. "strefę bezpieczeństwa" są również objęte powyższym zakresem przedmiotowym Umowy. Zdaniem Spółki z przytoczonych okoliczności jednoznacznie wynika, że uprawnienia Spółki w stosunku do spornego pasa gruntu są znacząco ograniczone (w odróżnieniu do dzierżawionego pasa gruntu, który Spółka opodatkowuje) i co najwyżej można go zakwalifikować jako teren sąsiedni, o którym w Umowie również jest mowa (ale nie stanowi on jej przedmiotu).

Spółka stwierdziła, że prawidłowo uiszcza podatek od nieruchomości od pasa gruntu zajętego przez rurociągi i światłowody, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. jest podatnikiem podatku od nieruchomości od tego pasa gruntu. A contrario, w ocenie skarżącej, bezspornym powinno być także, że pozostała część gruntów Lasów Państwowych nie stanowi przedmiotu posiadania przez Spółkę - nie ma zatem podstawy prawnej, by to na Spółce ciążył obowiązek podatkowy z tego tytułu. Podkreśliła, że znajduje się w posiadaniu wyłącznie pasa gruntu faktycznie zajętego pod rurociągi i tylko w odniesieniu do tego pasa można rozpatrywać jej podmiotowość podatkową na gruncie podatku od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – powoływanej dalej jako P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczącym skargi na indywidualną interpretację podatkową).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2015 r. określającą skarżącej Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie 345.199,00 zł.

Skarżąca Spółka podniosła zarzuty dotyczące zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Zauważyć należy, że w takiej sytuacji kontroli zastosowanego w sprawie przepisu prawa materialnego należy dokonać dopiero wówczas, gdy Sąd dojdzie do przekonania, że organ przeprowadził postępowanie podatkowe zgodnie z przepisami postępowania, a zatem, gdy dokonane przez organ ustalenia nie były wadliwe albo nie zostały skutecznie podważone przez stronę postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – powoływanej jako Ordynacja podatkowa) wskazując na zastosowanie przez organ wykładni rozszerzającej i profiskalnej przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa przejawiające się brakiem dokładnej analizy stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych obowiązujących w przedmiotowym postępowaniu, a także analizą stanu faktycznego w oderwaniu od postanowień umowy z dnia [...] listopada 2002 r.

Stosownie do treści art. 120 Ordynacji podatkowej organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Po myśli art. 121 § 1 tej ustawy postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Natomiast zgodnie z regulacja art. 122 ww. ustawy w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

Podkreślić należy, że organy podatkowe zgromadziły w niniejszej sprawie obszerny materiał dowodowy, dokonując jego wnikliwej i logicznej oceny, nienoszącej znamion dowolności. Wbrew twierdzeniem skarżącej postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi wyrażonymi w Ordynacji podatkowej (art. 120, art. 121, art.122, art.123), jak też z regułami odnoszącymi się do dowodów w zakresie ich gromadzenia oraz oceny (art.180, art. 187 § 1 oraz art. 191 ww. ustawy). Uzasadnienia decyzji organów obu instancji spełniają wymogi określone w art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, zawierają bowiem wskazanie faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów, którym dały wiarę, oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówiły wiarygodności.

Nadmienić należy, że sprawy zainicjowane skargami P dotyczące podatku od nieruchomości były już przedmiotem rozważań wojewódzkich sądów administracyjnych (por. np. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 158/16 – 162/16; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 365/16; wyroki WSA w Poznaniu z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Po 574/16 – 578/16 – powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA - na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl) i uznać należy, że problem jawiący się w niniejszej sprawie został już rozstrzygnięty. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko przedstawione przez sądy administracyjne w tym zakresie, odwołując się w swoich rozważaniach m.in. do uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Po 756/16.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy w roku 2012 w czasie obowiązywania umowy z dnia [...] listopada 2002r., zawartej pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych a Spółką, była ona posiadaczem całości gruntów, a w efekcie tego, czy była podatnikiem podatku od nieruchomości. Istota zawisłej przed Sądem sprawy, w kontekście zarzutów skargi, dotyczy ustalenia powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z tytułu posiadania których obciążał skarżącą obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2012r. W zaskarżonej decyzji, jak też w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przyjęto, że skarżąca była posiadaczem zależnym gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o łącznej wielkości 162.397 m² (tj. powierzchnię 162.022 m² wykazaną przez P w zestawieniu działek wraz z powierzchniami dotyczącymi pasa technicznego, która jest rzeczywistym odzwierciedleniem zajęcia przez Spółkę gruntu pod działalność gospodarczą oraz powierzchnię działki 375 m² nabytą przez Spółkę [...] grudnia 2011 r.). Tymczasem w ocenie skarżącej obciążał ją obowiązek podatkowy jedynie w odniesieniu do gruntów Skarbu Państwa o powierzchni 11.634,00 m² (tj. pasa gruntu zajętego na potrzeby jej rurociągów i światłowodów).

W kontekście tak przedstawionego przedmiotu sporu ustalenia wymaga przedmiotowy zakres umowy z dnia [...] listopada 2002 r., zawartej pomiędzy skarżącą a Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych, działającym w imieniu kilkudziesięciu wskazanych w umowie nadleśnictw. Przedmiotem umowy było oddanie do korzystania skarżącej pasa gruntu zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych; pasa gruntu pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów, oraz pasa gruntu pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych. Powierzchnię pasów gruntów oddanych do korzystania, zgodnie z § 2 ust. 2 umowy miał wskazywać załącznik nr 5 (zastąpiony następnie w drodze aneksu do umowy załącznikiem nr 6), określający szerokość i powierzchnię zajętego pasa gruntów, z uwzględnieniem aktualizacji pomiarów geodezyjnych, o których mowa w ust. 1 umowy. Na podstawie § 2 ust. 1 umowy skarżąca w porozumieniu i w terminie uzgodnionym z właściwym Nadleśniczym miała dokonać aktualizacji pomiarów geodezyjnych, przeprowadzić zmiany w ewidencji gruntów i dostarczyć zaktualizowane mapy i aktualne wypisy z rejestru gruntów do właściwego Nadleśniczego, oraz w razie konieczności, doprowadzić do zgodności z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Załącznik nr 5 (następnie załącznik nr 6) do umowy wskazuje jedynie numery działek oraz długość pasa samego rurociągu w metrach bieżących (część 1) oraz zestawienie długości tras zajętych na rurociągi naftowe i linie światłowodowe na gruntach Lasów Państwowych.

Dla ustalenia powierzchni gruntów podlegających opodatkowaniu w Gminie, Spółka przyjęła długość pasa gruntu użytkowanego na terenie tej gminy w wielkości 4285 m na terenie Nadleśnictwa i 4025 m na terenie Nadleśnictwa oraz szerokość pasa wynoszącą 1,4 m. Z akt sprawy wynika, że Spółka nie posiada uzgodnionej z Nadleśnictwami dokumentacji geodezyjnej pasa gruntów zajętych pod utrzymanie rurociągów naftowych. Zaproponowano przyjęcie za podstawę opodatkowania podatkiem o nieruchomości – do czasu wykonania właściwej dokumentacji – pasa fizycznie zajętego przez rurociąg o szerokości równej średnicy rurociągu, który dla rurociągu [...] (odcinek Wschodni i Zachodni) wynosił 1,4 m. Zaznaczono również, że po wykonaniu odpowiedniej dokumentacji możliwe będzie złożenie korekt deklaracji podatkowych.

Z protokołu badania ksiąg podatkowych z dnia [...] grudnia 2014 r. sporządzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wynika, że powierzchnia pasa gruntów zajętego na potrzeby utrzymania rurociągów i światłowodów należących do skarżącej na terenie Nadleśnictwa (gmina) wynosiła co najmniej 8,5575 ha oraz na terenie Nadleśnictwa (Gmina) 7,6447 ha. Podkreślić przy tym należy, że ustaleń tych organ kontroli skarbowej dokonał w oparciu o pomiary wykonane na zlecenie skarżącej przez PO Sp. z o.o.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że wbrew twierdzeniom skarżącej, ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie dokonano w oderwaniu od postanowień umowy z dnia [...] listopada 2002 r. Na podstawie tej umowy oddano skarżącej do korzystania pas gruntu zajęty na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych, pas gruntu pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów, oraz pas gruntu pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych. Oceniając charakter omawianej umowy należy stwierdzić, że odpłatne udostępnienie skarżącej gruntów leśnych wyszczególnionych w załączniku nr 5 (a następnie załączniku nr 6) do umowy, skutkowało przeniesieniem na nią ich posiadania i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte jakiekolwiek określenie o posiadaniu, czy użytkowaniu. Co istotne, z omawianej umowy o oddaniu do korzystania gruntów leśnych nie wynika, że udostępnienie tych gruntów, nastąpiło jedynie w celu wejścia na dany grunt. Wpływu na trafność zaskarżonej decyzji nie może również wywrzeć sposób, w jaki określono wysokość czynszu należnego z tytułu najmu. Zgodnie z zasadą swobody umów strony umowy mogą w dowolny sposób określić wysokość wynagrodzenia przysługującego jej z danego tytułu, w tym również poprzez odwołanie do parametrów takich jak np. długość określonej budowli.

Sąd nie podziela również twierdzeń skarżącej kwestionujących możliwość uznania jej za posiadacza gruntów leżących w obszarze pasa bezpieczeństwa rurociągu. Zgodnie z § 136 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r., dla rurociągów przesyłowych dalekosiężnych ustala się strefy bezpieczeństwa, których środek stanowi oś rurociągu. Zgodnie z kolei z § 136 ust. 2 tego rozporządzenia, minimalna szerokość strefy bezpieczeństwa dla jednego rurociągu przesyłowego dalekosiężnego, w zależności od jego średnicy nominalnej, powinna wynosić co najmniej: 12 m - dla rurociągu o średnicy do 400 mm (pkt 1); 16 m - dla rurociągu o średnicy od 400 mm do 600 mm (pkt 2); 20 m - dla rurociągu o średnicy powyżej 600 mm (pkt 3). Co przy tym istotne w realiach niniejszej sprawy, zgodnie z § 137 ust. 2 cyt. rozporządzenia co do zasady, wewnątrz strefy bezpieczeństwa niedopuszczalne jest wznoszenie budowli, urządzanie stałych składów i magazynów oraz zalesianie. Obowiązkiem skarżącej było utrzymanie gruntów pod rurociągami w stanie umożliwiającym ich prawidłową eksploatację przy zachowaniu wymaganych warunków technicznych. Skarżąca jako podmiot eksploatujący rurociąg zobowiązana jest również do wyznaczenia w przewidzianych prawem granicach odpowiednich stref bezpieczeństwa, co niewątpliwie wymaga od niej sprawowania faktycznego władztwa nad tą strefą.

W zaskarżonej decyzji, jak też w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wbrew zarzutom skargi, nie dokonano także profiskalnej interpretacji postanowień umowy z dnia [...] listopada 2002 r. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że PO Sp. z o.o. dokonała pomiarów pasa technicznego przyjmując, że minimalna odległość linii rozgraniczającej od skrajnego rurociągu powinna wynosić 3 m, a od kabla światłowodowego i/teletechnicznego - 2 m. Zestawienie tych wielkości, na których oparto się dokonując pomiarów szerokości pasa technicznego, z wielkościami przewidzianymi dla pasa bezpieczeństwa, wynikającymi z przepisów przytoczonego powyżej rozporządzenia, nie pozostawia wątpliwości, że opodatkowany obszar zajęty pod pas techniczny rurociągu znajdował się niewątpliwe w posiadaniu skarżącej. Jak już wskazano - skarżąca decydując się na eksploatację rurociągu, zobowiązana była do zapewnienia wokół niego spełniającej wymogi prawne strefy bezpieczeństwa, co niewątpliwe wymagało od niej sprawowania określonego władztwa nad okalającym rurociąg terenem. Potwierdzają to również zapisy § 11 umowy, którym przyznano drugiej stronie – Lasom Państwowym prawo wejścia na nieruchomości będące przedmiotem umowy, w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ochronnej na sąsiednich gruntach. Zastrzeżenie tego rodzaju uprawnienia byłoby pozbawione jakiegokolwiek sensu, gdyby zgodnie z twierdzeniami skarżącej przedmiotem umowy były jedynie grunty leżące bezpośrednio pod rurociągiem.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że na spornym gruncie nie dokonywała i nie będzie dokonywać prac remontowych i inwestycyjnych, a jedyną jej ingerencją na tym terenie były konieczne prace związane z pasem bezpieczeństwa, które sprowadzają się do czynności określonych bezwzględnie obowiązującymi normami prawnymi. W kontekście powyższego twierdzenia skargi raz jeszcze należy podkreślić, że wykonanie przez Spółkę czynności związanych z utrzymaniem pasa bezpieczeństwa wymaga sprawowania władztwa faktycznego na terenie, w obrębie którego pas ten się znajduje. Powyższe pozwala w sposób jednoznaczny na uznanie skarżącej za posiadacza gruntów leżących w pasie bezpieczeństwa. Z treści wyniku kontroli Dyrektora UKS wynika wprost, że utrzymaniem pasów bezpieczeństwa związanym np. z oczyszczaniem z drzew, krzewów (samosiejek) i wykaszaniem zajmuje się skarżąca.

Za bezzasadne należy również uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) oraz art. 3 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l. Stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty (pkt 1); budynki lub ich części (pkt 2); budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (pkt 3). Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Przez działalność leśną, w świetle postanowień art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l., należy rozumieć działalność właścicieli, posiadaczy lub zarządców lasów w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymywania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów w stanie nieprzerobionym. Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. W świetle zaś art. 3 ust. 2 u.p.o.l., obowiązek podatkowy dotyczący przedmiotów opodatkowania wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - ciąży odpowiednio na jednostkach organizacyjnych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych, faktycznie władających nieruchomościami lub obiektami budowlanymi.

Odnosząc powyższe uregulowania prawne do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l., uznając skarżącą za podatnika podatku od nieruchomości będących przedmiotem zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi pogląd organu w tym zakresie nie narusza regulacji art. 336 K.c., zgodnie z którym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Mając na uwadze treść zawartej przez skarżącą umowy z dnia [...] listopada 2002 r. oraz wymogi związane z zapewnieniem wokół eksploatowanego rurociągu strefy bezpieczeństwa, zasadnie uznano Spółkę za podatnika podatku od nieruchomości w odniesieniu do spornych gruntów. Wbrew twierdzeniom skargi grunty te nie pozostawały we władaniu nadleśnictw, bowiem to Spółkę obciążał obowiązek zapewnienia strefy bezpieczeństwa wokół rurociągu. Co więcej w tego rodzaju strefie niemożliwe jest prowadzenie działań związanych z zalesianiem, co wyklucza w praktyce możliwość sprawowania władztwa nad tym terenem przez nadleśnictwa. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela również wyrażony w orzecznictwie pogląd, że zawarcie z Nadleśnictwem umowy z elementami posiadania służebności nie wyklucza faktycznego władztwa spółki w rozumieniu art. 336 K.c. w odniesieniu do gruntów leśnych (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1194/10). Z uwagi na powyższe za nietrafny należy również uznać zarzut naruszenia art. 3051 K.c.

Za chybiony uznać należy wywód skarżącej, że sposób udostępnienia gruntów powodował, że nie miała ona "woli" ich posiadania. Nawet jeśli przyjąć, że występowałby jedynie element posiadania służebności w postaci wejścia na grunt, wykonania czynności związanych z właściwą eksploatacją linii (oczyszczanie z roślinności drzewiastej i krzewiastej), to nie wyklucza to faktycznego władztwa spółki ("woli" posiadania w rozumieniu art. 336 K.c.) gruntów leśnych, pod którymi przede wszystkim zlokalizowano budowle należące do skarżącej, w tym rurociągi naftowe. Udostępnienie skarżącej gruntów uznać więc należy w realiach niniejszej sprawy, za skutek czynności mającej cechy przypisane nie tylko posiadaniu służebności przesyłu (gruntowej), o której mowa w art. 305¹ K.c., lecz przekazaniu ich w posiadanie, stosownie do treści art. 336 K.c.

W ocenie Sądu organy podatkowe na podstawie zebranego materiału w sprawie prawidłowo przyjęły, że skarżącej zostały udostępnione grunty w celu utrzymania, umożliwienia eksploatacji i budowy rurociągów, czyli w celu wykonywania działalności gospodarczej. Dlatego zasadne było stanowisko organu, że grunty udostępnione Spółce były zajęte na cele działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.p.o.l. W myśl tego unormowania, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Użyte tu pojęcie "zajętych" odnosi się do sfery działań faktycznych, stąd argumentacja Spółki przywołująca uregulowania prawne związane z przesłankami wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, nie mogła mieć przesądzającego znaczenia.

Reasumując Sąd stwierdził, że zawarcie przez skarżącą z Lasami Państwowymi umowy z elementami posiadania służebności (wejścia na grunt, oczyszczanie go z roślinności drzewiastej i krzewiastej), nie wyklucza faktycznego władztwa, w rozumieniu art. 336 K.c. gruntów leśnych, na których znajdują się m.in. rurociągi naftowe, zaś to na posiadaczu spornych gruntów ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, stosownie do treści przepisów art. 3 ust.1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.