Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1305/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 22 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1305/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 czerwca 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Bogusław Wolas (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010r., sprawy ze skargi U. S., na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 30 czerwca 2009r. nr [...], w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

U. S. wnioskiem złożonym 13.05.2008 r. w Biurze Powiatowym ARiMR ubiegała się o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. Gospodarstwo skarżącej skierowane zostało do kontroli terenowej. Czynności kontrolne ze względu na terytorialne rozproszenie gospodarstwa przeprowadzono w trzech etapach (w dniach 13.09.2008 r., 24.09.2008 r. i 29.09.2008 r.).

Decyzją Nr[...], z dnia 4.03.2009 r. (doręczoną 7.03.2009r.), w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2008, jednocześnie nakładając sankcję finansową z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości, w kwocie 2008,72 zł, potrącaną z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Przyczyną wydania decyzji odmownej były ustalenia kontroli terenowej, wskazujące na różnicę pomiędzy powierzchnią zdeklarowaną do objęcia jednolitą płatnością obszarową a powierzchnią stwierdzoną. Producent wskazał do płatności tereny o łącznej powierzchni 7,48 ha, zaś spośród nich do płatności bezpośrednich kwalifikował się łącznie obszar o powierzchni 1,56 ha. Tym samym producent zawyżył we wniosku powierzchnię kwalifikującą się do systemu płatności o 5,92 ha.

W odwołaniu od decyzji z dnia 4.03.2009 r., skarżąca wniosła o jej uchylenie i o umorzenie postępowania w sprawie. Jednocześnie zażądała uznania przez organ I instancji skuteczności pism procesowych z 4.03.2009 r., 14.03.2009 r. oraz 17.03.2009 r., w których domagała się wycofania wniosku z dnia 13.05.2008 r. i umorzenia postępowania. W odwołaniu wskazała na swoje prawo swobodnego dysponowania przedmiotem sporu na tym etapie postępowania. Skarżąca argumentowała swoją legitymację do wycofania wniosku tym, iż nie została przez organ poinformowana o planowanych kontrolach terenowych ani o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym.

Decyzją Nr[...], z dnia 30.06.2009 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ nie stwierdził w sprawie niedostatecznego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ani innych naruszeń przepisów prawnych. Organ odwoławczy szczegółowo przedstawił przepisy regulujące problematykę przyznawania płatności i przeprowadzania kontroli terenowej. Wskazał na wyniki tejże kontroli, ujawniające różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku pomocowym a powierzchnią stwierdzoną. Organ II instancji przyjął, iż ustalenia kontroli terenowych (protokoły, odczyty zapisów pomiaru urządzeń GPS, zdjęcia fotograficzne) stanowią rozstrzygający analizowaną sprawę wiarygodny materiał dowodowy. Organ uznał, że skarżąca została prawidłowo poinformowana o objęciu jej gospodarstwa inspekcją terenową, a także że nie skorzystała z prawa zgłoszenia uwag do przeprowadzonej kontroli w terminie 14 dniowym. W związku z prawidłowym poinformowaniem skarżącej o zamiarze przeprowadzenia kontroli a także o zauważonych nieprawidłowościach niemożliwe, zdaniem organu, było wycofanie wniosku pomocowego.

Pismem z dnia 4.08.2009 r. skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z uwagi na naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanego dalej "k.p.a."), polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału zebranego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Sąd nie jest władny zatem zastępować organu w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej (nie przyjmuje jej do załatwienia), a jedynie kontroluje przeprowadzone przez ten organ postępowanie. Tym samym nie jest także uprawniony do orzekania o umorzeniu sankcji finansowej nałożonej w związku ze stwierdzonymi we wniosku pomocowym nieprawidłowościami.

Wniosek złożony przez skarżącą dotyczył przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2008. Podstawę prawną wydania decyzji stanowił:

- art. 104 k.p.a.

- art. 7 ust. 1, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.)

- art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.)

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego płatności bezpośrednie udzielane są stosownie do powierzchni działek rolnych będących w posiadaniu rolnika (rzeczywistej powierzchni upraw). Jednocześnie zauważyć należy, iż to do rolnika należy wskazanie powierzchni, co do której ubiega się o przyznanie płatności. Jednolita płatność obszarowa przyznawana jest bowiem wyłącznie na wniosek. Istotne jest, iż Agencja przyznając wnioskodawcom płatności opiera się przede wszystkim na ich oświadczeniach. W związku z tym dane zawarte we wniosku pomocowym winny być zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, w szczególności dotyczy to określenia powierzchni gruntów rolnych, determinującej wysokość przyznanej płatności. Błędne wskazanie powierzchni gruntów rolnych pociąga za sobą daleko idące konsekwencje.

Istotne ustalenia w przedmiotowej sprawie wynikają z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w dniach 13.09.2008 r., 24.092008 r., 29.09.2008 r. Możliwość przeprowadzenia tego typu kontroli przewiduje rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. WE Nr L 141z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.). Jej celem jest skuteczne zweryfikowanie zgodności danych przedstawionych we wniosku ze stanem faktycznym. W konsekwencji zauważyć należy, że dopiero kontrola na miejscu pozwala w pełni ustalić faktyczną powierzchnię na dany rok, a tym samym pozwala określić czy oświadczenie wnioskodawcy jest prawidłowe i czy dana działka spełnia warunki dla przyznania dopłat w określonej wysokości.

W wyniku kontroli stwierdzono zawyżenie we wniosku powierzchni uprawnionej do jednolitej płatności obszarowej:

- działki ewidencyjnej nr 462/1, w powiecie włodawskim, o 5,13 ha.

- działki ewidencyjnej nr 237, w powiecie leskim, o 0,41 ha.

- działki ewidencyjnej nr 333, w powiecie leskim, o 0,38 ha.

Dodatkowo co do tych działek kontrolerzy stwierdzili brak przestrzegania dobrej kultury rolnej, a co do działki nr 333 również brak rolniczego użytkowania gruntu. O planowanej kontroli w tej części wnioskodawcy nie powiadomiono.

Kontrola wykazała, że powierzchnia działki ewidencyjnej nr 439, w powiecie tatrzańskim, jest zgodna z oświadczeniem wnioskodawcy. O planowanej kontroli w tym zakresie skarżąca został powiadomiona telefonicznie w dniu kontroli (13.09.2008r.).

Tym samym we wniosku zawyżono powierzchnię kwalifikującą się do systemu jednolitej płatności obszarowej o 5,92 ha. Protokół co do wszystkich etapów kontroli przekazany został droga pocztową w dniu 23.02.2009 r. (data wysłania)

Zauważyć należy, iż na mocy art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zasadą jest przeprowadzanie kontroli terenowych bez uprzedzenia rolnika. Uprzednie powiadomienie o planowanej kontroli możliwe jest tylko wówczas gdy nie zagraża ono jej celowi. Dodatkowo przepisy wprowadzają czasowe ograniczenie zawiadomienia do koniecznego minimum.

Konsekwencje ustaleń dokonanych w wyniku czynności kontrolnych przewiduje art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004. Na mocy tego przepisu w przypadku, w którym różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%. Płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcję w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota sankcji będzie potrącana w kolejnych 3 latach kalendarzowych, następujących po roku wykrycia nieprawidłowości. W niniejszej sprawie różnica ta wyniosła znacznie więcej niż 50 %. Tym samym organ I instancji, odmawiając przyznania płatności i nakładając sankcję trzyletnią, prawidłowo zastosował przepisy rozporządzenia Komisji.

Jedną z zasad ubiegania się o przyznanie pomocy jest, wyrażona w przepisie art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, swoboda wycofania w każdej chwili wniosku o przyznanie pomocy w całości lub części po pisemnym zawiadomieniu organu. Wyjątkiem jest sankcja niezatwierdzenia wycofania wniosku odnośnie tej części, w której wykryto nieprawidłowości, ale dopiero po poinformowaniu rolnika przez organ o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym lub jeśli został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeżeli ta kontrola ujawni nieprawidłowości. Tym samym możliwość cofnięcia wniosku jest ograniczona czasowo.

W analizowanej sprawie skarżąca pismem z dnia 4.03.2009 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 9.03.2009 r.) domagała się cofnięcia wniosku z dnia 13.05.2008 r. Pismo zostało więc nadane dwa dni po otrzymaniu przez skarżącą decyzji odmownej organu I instancji, w której poinformowana została o istniejących nieprawidłowościach. Ze względu na to pismo z 4.03.2009 r., a także dwa kolejne pisma w tej samej sprawie nie mogły zostać zatwierdzone. Jak słusznie przyjmuje NSA w swoim wyroku z dnia 7.10.2009 r. sygn. II GSK 85/09: "sankcja z przepisu art. 22 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 jest skierowana do tych wnioskodawców, którzy świadomie chcieli wprowadzić w błąd organ orzekający". W analizowanej sprawie skarżąca po ujawnieniu istotnych nieprawidłowości podjęła działania w kierunku wycofania wniosku, celem uniknięcia odpowiedzialności z tytułu niezgodności pomiędzy wnioskiem a ujawnionym stanem faktycznym deklarowanych gruntów. Na tak zaawansowanym etapie postępowania nie było już jednak możliwe skuteczne dokonanie takiej czynności i uwolnienie się od nałożonej przez organ sankcji.

Mając na względzie wielkość zawyżenia powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej, a jednocześnie ograniczoną możliwość rozporządzania przedmiotem sporu ze względu na prawidłowe poinformowanie o planowanej kontroli (telefoniczna informacja o pierwszej kontroli) i o nieprawidłowościach wniosku (w doręczonej decyzji), należy uznać, że przesłanki odmowy płatności i nałożenia sankcji trzyletniej zostały spełnione.

Sąd stwierdza także, że zaskarżona decyzja odpowiada warunkom określonym w art. 107 k.p.a. Zawiera ona wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne oraz ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązujących przepisów. Organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób prawidłowy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, a także właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się naruszeń art. 7 i art. 77 k.p.a.

W świetle powyższych uwag zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest zgodna z prawem.

W tym stanie rzeczy, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.