Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 413/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 5 ust. 2 i 3, par. 8 ust. 1,
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie NSA Jerzy Krupiński WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 6 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez Z. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 6 czerwca 2012 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 19 kwietnia 2012 r., nr [...], w sprawie niestwierdzenia choroby zawodowej – obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwanego dalej rozporządzeniem.

W motywach zaskarżonej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu podał, że Z. C. od roku 1993 jest zatrudniona w [...] w [...] i do roku 1997 wykonywała pracę polegającą na pisaniu ręcznym na maszynie mechanicznej, natomiast od 1997 r. obsługuje klawiaturę komputerową. Pierwsze dolegliwości ze strony kończyn górnych pojawiły się w roku 1988, natomiast w roku 1989 rozpoczęto leczenie z rozpoznaniem zapalenia ścięgna mięśnia prostownika kciuka, a w 2004 r. rozpoznany został zespół cieśni nadgarstka, z którego to powodu Z. C. była operowana w latach 2005 i 2006. Dalej organ podał, że w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20.1 rozporządzenia Z. C. była badana przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] oraz Instytut Medycyny Pracy w [...], które w orzeczeniach lekarskich, odpowiednio z dnia 28 listopada 2011 r. i z dnia 25 stycznia 2012 r., stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy. Organ wskazał, że orzeczenia powyższe wydane zostały w oparciu o informacje o narażeniu zawodowym, analizę danych z dokumentacji lekarskiej, przebieg kliniczny choroby oraz wyniki wykonanych badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych. Na podstawie tych danych stwierdzono brak podstaw do uznania zawodowej etiologii występującego obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, co było przesłanką wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o odmowie stwierdzenia u Z. C. choroby zawodowej. Kwestionując to rozstrzygnięcie Z. C. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła, że według współczesnej wiedzy medycznej obsługa komputera prowadzi do obciążenia układu ruchu, zwyrodnienia układu mięśniowo-szkieletowego, a tym samym do rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Ponadto stwierdziła, że wykonywanie pracy na nieergonomicznym stanowisku pracy spowodowało pogłębienie się choroby rozpoznanej w 2004 r. Organ odwoławczy wskazał, że narażenie Z. C. na czynnik mogący wywoływać chorobę zawodową występowało do roku 1997, tj. w czasie obsługiwania maszyny mechanicznej do pisania. Natomiast obsługiwanie od 1998 r. klawiatury komputera nie jest według współczesnej wiedzy medycznej pracą, której wykonywanie powoduje powstanie długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych. Do tego rodzaju czynności zalicza się szybkie, powtarzające się w czasie zmiany roboczej (monotypowe), ruchy zginania i prostowania rąk w nadgarstkach z towarzyszącym użyciem siły, które powodują wzrost ciśnienia w kanale nadgarstka i zwiększenie ucisku nerwu pośrodkowego prowadzące do zespołu cieśni nadgarstka. Jak podkreśliły obie jednostki orzecznicze, taki sposób wykonywania pracy nie występuje podczas obsługi klawiatury komputerowej. Poza tym organ powołał przepis art. 2352 Kodeksu pracy i wskazał, że nie został spełniony określony w nim warunek do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka nastąpiło w roku 2004, czyli po 7 latach od zaprzestania wykonywania pracy w narażeniu na czynniki nadmiernie obciążające nadgarstki, natomiast choroba zawodowa może zostać rozpoznana, gdy udokumentowane objawy wystąpią w okresie 1 roku od ustania narażenia. Organ podniósł, że w wyniku przeprowadzonych badań orzeczniczych stwierdzono u Z. C. istnienie pozazawodowych czynników ryzyka powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka tj. zaburzeń metabolicznych, niedoczynności tarczycy, okresu okołomenopauzalnego, zmian w odcinku szyjnym kręgosłupa, które wskazują na samoistny rozwój choroby. Zdaniem organu, nie zachodzi określona w art. 2351 Kodeksu pracy przesłanka warunkująca rozpoznanie i stwierdzenie choroby zawodowej, gdyż za zawodowe może być uznane schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że powstało w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zaistnienia tych okoliczności nie stwierdzono. Organ wywiódł, że brak jest też podstaw do kwestionowania wiarygodności orzeczeń lekarskich, których treść dowodzi, że Z. C. została poddana w obu jednostkach szerokiej diagnostyce medycznej w kierunku ustalenia, czy czynniki środowiska pracy stanowią pierwotną przyczynę jej schorzenia, dokonano oceny narażenia zawodowego i przebiegu klinicznego schorzenia oraz przeprowadzono badania lekarskie i konsultacje specjalistyczne wykluczając możliwość zawodowej etiologii obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

We wniesionej skardze Z. C. wskazała, że według współczesnej wiedzy medycznej obsługa komputera prowadzi do obciążenia układu ruchu, a tym samym rozwoju choroby zawodowej w postaci obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Podniosła, że pomimo rozpoznania u niej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka w 2004 r., wykonywana do chwili obecnej praca na nieergonomicznym stanowisku pracy, w warunkach powodujących rzeczywiste obciążenie układu ruchu oraz układu szkieletowo-kostnego, spowodowała pogłębienie się choroby, co wywołało potrzebę kolejnej operacji, a aktualnie oczekuje na następną. Oznacza to, że zachowany jest termin wystąpienia udokumentowanych ciągłych i pogłębiających się w ramach jednostki chorobowej objawów, wynoszący 1 rok. W konsekwencji, spełnione zostały łączne przesłanki w postaci: występującego od roku 1993 do chwili obecnej czynnika szkodliwego w środowisku pracy, polegającego na zaniechaniu wdrożenia ergonomii stanowiska pracy przy komputerze, rozpoznania choroby umieszczonej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz istnienia związku przyczynowego między czynnikiem szkodliwym a rozpoznaną u pracownika chorobą.

W odpowiedzi na skargę Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podawaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi zakwestionował twierdzenie, że według stanu współczesnej wiedzy medycznej praca przy klawiaturze ma wpływ na powstanie rozpoznanego u skarżącej schorzenia i w tym zakresie podniósł, że badania epidemiologiczne nie potwierdzają, by tego rodzaju praca powodowała bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zachorowanie na zespół cieśni nadgarstka, czego dowodem jest przede wszystkim stanowisko specjalistycznych jednostek medycznych, które orzekały w sprawie. Potwierdza to także publikacja wydana przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi - "Medycyna Pracy" nr 58(4) z 2007 r., powołująca się na artykuł oparty na wynikach badań duńskich specjalistów w dziedzinie medycyny pracy. Brak istotnego zawodowego ryzyka powstania cieśni nadgarstka wyklucza natomiast możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.

W piśmie procesowym z dnia 4 września 2012 r., skarżąca podkreśliła istnienie związku pomiędzy pracą przy komputerze na źle wyposażonym stanowisku pracy a pogłębianiem się choroby zawodowej i wyraziła wątpliwość czy wskazywana przez organ, jako oparta o wyniki badań przeprowadzonych w innym kraju, przystaje do realiów wykonywania pracy w Polsce. Dodatkowo podniosła, że lekarz leczący nie potwierdził związku pomiędzy chorobą tarczycy, a zespołem cieśni nadgarstków.

W piśmie procesowym z dnia 4 października 2012 r. organ wskazał na brak dowodów epidemiologicznych mogących potwierdzić, że praca przy klawiaturze komputerowej jest czynnikiem sprawczym zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, w tym chociażby danych statystycznych o zwiększonej zapadalności na zespół cieśni nadgarstka o etiologii zawodowej u pracowników o takim charakterze pracy, przy jednoczesnej znacznej liczbie stanowisk pracy tego typu. Podkreślił, że jednostki orzecznicze w sprawach zawodowych są jak najbardziej upoważnione do formułowania takich wniosków, zważywszy na charakter ich działalności, natomiast Instytut Medycyny Pracy w [...], jako jednostka prowadząca Centralny Rejestr Chorób Zawodowych, corocznie dokonuje opracowań o zapadalności na choroby zawodowe w Polsce, które stanowią jedyne pełne źródło informacji o stwierdzonych w kraju chorobach zawodowych.

W kolejnych pismach procesowych z dnia 21 i 24 października 2012 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, przedłożyła kserokopie artykułów zamieszczonych w prasie i na stronach internetowych, dotyczące schorzenia w postaci cieśni nadgarstka, a także wystawione przez pracodawcę zaświadczenie zawierające opis jej aktualnego stanowiska pracy i świadectwo pracy z dnia 30 listopada 1977 r. potwierdzające, że w okresie od dnia 25 maja 1972 do dnia 30 listopada 1977 r. pracowała jako maszynistka.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 25 października 2012 r. skarżąca podtrzymała skargę zwracając uwagę, że organ nie powinien bezkrytycznie przyjmować orzeczeń jednostek orzeczniczych. Wskazując, że do schorzenia nie mogło dojść w innych warunkach jak tylko zawodowych podniosła, że do jej powstania przyczyniło się wyposażenie stanowisk pracy oraz wieloletnia praca na mechanicznej maszynie do pisania, gdyż nigdy nie wykonywała ciężkich prac ręcznych. Ponadto, podczas jej pobytu w Instytucie w [...] lekarz prowadzący zapewnił ją o zawodowym podłożu choroby, stąd niezrozumiałe jest dla niej ostateczne orzeczenie podpisane przez innego lekarza. Skarżąca ponowiła zarzut o braku związku pomiędzy stanem tarczycy, a chorobą cieśni nadgarstków i wskazała że choroba ta cały czas postępuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., nieważność decyzji Sąd stwierdza w przypadku zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. dopuszczalne jest natomiast stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, o ile zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach. W przypadku jednak, gdy wskazane uchybienia nie występują, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozważań Sądu były kwestie związane z prawidłowością postępowania prowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej w przedmiocie choroby zawodowej oraz rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.

Kontrola zaskarżonej decyzji, przeprowadzona w tym zakresie przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, wykazała, że odpowiada ona przepisom prawa materialnego, jak również przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym jakikolwiek wpływ na wynik sprawy i skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obiegu prawnego. Nie zaistniały również przesłanki do wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Rozważania w zakresie dokonanej przez Sąd oceny legalności rozpocząć należy od wskazania, że w świetle art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), zwanej dalej K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei art. 235² K.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Uwzględniając wskazane regulacje uznać zatem należy, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest praca, jej rodzaj, charakter, jak też warunki jej wykonywania.

Wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 K.p. rozporządzenie Rada Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869), zwane dalej rozporządzeniem, określa w § 1 wykaz chorób zawodowych (pkt 1); okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym (pkt 2); sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych (pkt 3); podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (pkt 4). W myśl § 2 rozporządzenia, wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, a regulacje procesowe zwarte w rozporządzeniu stanowią lex specialis wobec przepisów K.p.a. Stosownie do § 4 rozporządzenia postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej prowadzi właściwy powiatowy inspektor sanitarny, który wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzja ta wydawana jest na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jej wydanie poprzedza zatem postępowanie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej.

W zakresie tego postępowania, na zasadzie § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia, wydaje lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, zatrudniony w jednostce orzeczniczej. Podstawę do jego wydania stanowią wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego. W celu wydania orzeczenia organ kieruje zatem pracownika lub byłego pracownika na badanie do jednostki orzeczniczej I stopnia (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). Jeśli pracownik nie zgadza się z treścią wydanego po przeprowadzeniu badań orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Zgodnie z treścią § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia jednostkami orzeczniczymi I stopnia są m.in. poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, a jednostkami orzeczniczymi II stopnia jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy.

Kolejny dowód, stanowiący podstawę wydania decyzji, w postaci oceny narażenia zawodowego, sporządzany jest na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 K.p., przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ K.p. przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia).

W tym miejscu zaakcentować należy, że zgodnie z § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, w toku podejmowania decyzji inspektor sanitarny samodzielnie przeprowadza ocenę narażenia zawodowego sporządzonego na formularzu. Związany jest jednak orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Nie jest również uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Opolu z 9 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Op 440/10, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie jednostki diagnostycznej w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej należy przy tym uznać za opinię w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 K.p.a. Organ powinien zatem zwrócić uwagę na jej właściwe uzasadnienie i spełnienie przesłanek formalnych. Tym samym organ obowiązany jest zbadać, czy wydane orzeczenie lekarskie wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonywująco uzasadniona. W przypadku stwierdzenia przed wydaniem decyzji, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny może na zasadzie § 8 ust. 2 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 rozporządzenia, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, przebiegu zatrudnienia oraz narażenia zawodowego jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie tego materiału dowodowego. Orzeczenie lekarskie stanowi natomiast wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Jeżeli zatem orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ nie może samodzielnie go podważać. Uprzednie rozpoznanie przez właściwą medyczną jednostkę orzeczniczą choroby zawodowej jest z kolei koniecznym warunkiem jej stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej w drodze decyzji. Organ nie posiada bowiem właściwej wiedzy medycznej do rozpoznania jednostki chorobowej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, uznać trzeba, że kontrolowane postępowanie, dotyczące zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania u skarżącej choroby zawodowej, przeprowadzone zostało w sposób zgodny z trybem określonym w rozporządzeniu. Przed wydaniem decyzji skarżąca poddana została badaniom we właściwych jednostkach diagnostycznych pierwszego i drugiego stopnia. Na podstawie wyników tych badań wydane zostały orzeczenia lekarskie stwierdzające, że rozpoznane u skarżącej schorzenie w postaci zespołu cieśni nadgarstków nie powstało w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, prawidłowo wydane zostały na podstawie orzeczeń lekarskich oraz oceny narażenia zawodowego, sporządzonej na formularzu i nie są z nimi sprzeczne.

Orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy w [...] nie budzą wątpliwości, są jasne i logiczne, wobec czego brak podstaw do ich kwestionowania. Z uzasadnienia obu orzeczeń wynika, że skarżąca poddana została wnikliwej diagnostyce medycznej w kierunku ustalenia czy stwierdzony zespół cieśni obu nadgarstków spowodowany został sposobem wykonywania pracy. Jak wynika z treści orzeczeń, przy ich wydaniu wzięto pod uwagę wyniki badań lekarskich i pomocniczych, dokumentację medyczną pracownika, dokumentację przebiegu zatrudnienia oraz ocenę narażenia zawodowego. Oznacza to, że wydając orzeczenia lekarze dysponowali materiałem dowodowym wystarczającym do ich wydania.

W obydwu orzeczeniach jednoznacznie stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w postaci obustronnego zapalenia cieśni nadgarstka. Odnosząc się do okoliczności faktycznych w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy wyjaśniono, że narażenie zawodowe skarżącej na nadmierne obciążenie nadgarstków, związane z pisaniem na maszynie, ustało w 1997 r. Od tego czasu bowiem skarżąca pracuje na stanowisku związanym z obsługą komputera, a pisanie na klawiaturze komputera nie prowadzi do obciążeń układu ruchu, które mogą być czynnikiem etiologicznym rozwoju chorób zawodowych układu ruchu i/lub nerwów obwodowych, w tym zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Ponadto wywiedziono, że zespół cieśni w obrębie nadgarstka został u skarżącej rozpoznany dopiero w 2004 r., tj. po upływie 7 lat od zaprzestania narażenia na czynniki potencjalnie obciążające układ ruchu, podczas gdy określony w rozporządzeniu okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, dla rozpoznanego schorzenia wynosi 1 rok. Wskazując, że nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba została spowodowana sposobem wykonywanej pracy ustalono, że na samoistny charakter choroby skarżącej wskazują liczne współistniejące schorzenia. W orzeczeniu jednostki diagnostycznej pierwszego stopnia również podniesiono brak możliwości wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka w wyniku pracy przy klawiaturze komputera wyjaśniając przy tym, że analiza stanowiska pracy wykazała brak na nim pracy wymagającej wykonywania długotrwałych, szybkich i powtarzających się (monotypowych) ruchów powodujących zwiększenie ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka.

Wobec zbieżności rozpoznania dokonanego przez jednostki orzecznicze pierwszego i drugiego stopnia, tj. wobec stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, popartego wyczerpującym i przekonującym uzasadnieniem tego stanowiska, w ocenie Sądu, brak było w rozpoznawanej sprawie podstaw do kwestionowania przez organy inspekcji sanitarnej orzeczeń lekarskich. Tym samym, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, zaskarżona decyzja prawidłowo została oparta o wydane orzeczenia. Jak już wcześniej wskazano, organy są związane ustaleniami orzeczeń lekarskich i jeśli nie dysponują przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają możliwości kwestionowania stanowiska zajętego przez kompetentne jednostki orzecznicze.

W toku postępowania administracyjnego, jak również sądowoadministracyjnego skarżąca, wskazując jako przyczynę choroby zawodowej pracę przy klawiaturze komputera, poza powołaniem się na publikacje prasowe, nie przedstawiła żadnych przeciwdowodów mogących podważyć treść orzeczeń lekarskich, które mogłyby uzasadniać przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia. Wobec tego, skoro wydane w sprawie orzeczenia lekarskie spełniały wymogi formalne, wydane zostały w oparciu o wymagany materiał dowodowy oraz zostały należycie uzasadnione, to prawidłowo organy inspekcji sanitarnej uznały, że mogą one stanowić podstawę rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Dostrzec przy tym należy, że wydając zaskarżoną decyzję organ dokonał samodzielnej oceny materiału dowodowego, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia. Na tej podstawie ustalił, że jakkolwiek rozpoznane u skarżącej w 2004 r. schorzenie wymienione zostało w wykazie chorób zawodowych, to jego rozpoznanie nastąpiło po upływie 7 lat od ustania pracy w warunkach "narażenia zawodowego", przez co nie został spełniony warunek z art. 235² K.p. Ponadto organ stwierdził brak spełnienia przesłanki z art. 235¹ K.p., wskazując na powołane w orzeczeniach lekarskich pozazawodowe czynnik powstania schorzenia. Podzielił również pogląd, że aktualna praca skarżącej, wykonywana przy klawiaturze komputera, nie jest czynnikiem powodującym powstanie choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni nadgarstka.

Zdaniem Sądu, zakres dokonanej w zaskarżonej decyzji oceny odpowiada regulacjom art. 235¹ i art. 235² K.p., określającym przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej. Na ich podstawie organy inspekcji sanitarnej zobowiązane są bowiem ustalić i ocenić, czy wystąpiła choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, czy praca jest lub była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej oraz czy istnieje związek przyczynowy między choroba zawodową a tymi warunkami. W przypadku natomiast, gdy rozpoznanie choroby zawodowej nastąpi po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym, winien ustalić i ocenić, czy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w okresie ustalonym dla konkretnego schorzenia w wykazie chorób zawodowych.

W niniejszej sprawie wydając zaskarżoną decyzję organ dokonał oceny we wskazanym zakresie uwzględniając stanowiska uprawnionych jednostek orzeczniczych. Ocena ta jednoznacznie przy tym potwierdza, że w przypadku skarżącej brak było podstaw prawnych do rozpoznania choroby zawodowej. Dostrzec należy, że w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w [...] wyraźnie wskazano, że chociaż dolegliwości ze strony kończyn górnych pojawiły się u skarżącej w 1988 r., to według dokumentacji medycznej z 1990 r. skarżąca była wówczas leczona z rozpoznaniem choroby innej niż będący przedmiotem orzekania zespół cieśni nadgarstka, który rozpoznano u skarżącej dopiero w 2004 r. Stwierdzenie choroby zawodowej nie jest natomiast możliwe, gdy objawy schorzenia odpowiadające chorobie wskazanej w wykazie chorób zawodowych wystąpiły w okresie późniejszym niż ustalony w tym wykazie. W przypadku zespołu cieśni nadgarstka okres ten wynosi 1 rok od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Ponadto, pomimo ustalenia, że rozpoznana choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków pracy skarżącej od 2004 r. nie wykazała, że skarżąca wykonuje pracę w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej. Jeśli natomiast nie można stwierdzić, że konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej choroby, to narażenie na jego działanie nie daje podstaw do domniemania, że doprowadził on do powstania tej choroby. Wskazać ponadto należy, że brak rozpoznania choroby zawodowej przez uprawnione jednostki orzecznicze wyklucza stwierdzenie zaistnienia tej choroby przez organ inspekcji sanitarnej. Jeśli bowiem choroba nie zostanie rozpoznana nie można stwierdzić, że wystąpiła.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nie posiadając wiedzy medycznej sąd administracyjny nie może kontrolować merytorycznej treści orzeczeń lekarskich i uprawniony jest jedynie do oceny w zakresie dokonanych przez organ ustaleń stanu faktycznego oraz oceny orzeczenia pod względem formalnym. Nie może tym samym wypowiadać się w kwestii rozpoznawanej choroby zawodowej.

W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, orzeczenia lekarskie wydane zostały w odpowiedniej formie przez uprawnione do tego jednostki orzecznicze, w oparciu o wymagany materiał dowodowy. Są one logiczne w swej treści i należycie uzasadnione. Wydając zaskarżoną decyzję organ oparł natomiast swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych i prawidłowo stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. W prowadzonym postępowaniu nie naruszył przy tym rządzących nim reguł i prawidłowo uznał za wiążącą ocenę wynikającą z orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.