Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 234/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 2, art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi W.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie zatrzymania W.C. prawa jazdy kategorii B i C.

Wynikający z akt administracyjnych stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco:

Wydaną przez - działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta - Naczelnika Wydziału Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miasta decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], W.C. uznany został za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec K.K. i A.K..

Pismem z dnia [...] września 2012 r., powołując się na przepisy art. 5 ust. 3b w związku z art. 2 pkt 3 i pkt 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, Naczelnik Wydziału Świadczeń Rodzinnych wystąpił do Naczelnika Wydziału Komunikacji UM z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu W.C..

W uzasadnieniu pisma wskazał, że decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. o uznaniu W.C. za dłużnika alimentacyjnego została mu doręczona w trybie tzw. doręczenia zastępczego i stała się ostateczna z dniem 31 sierpnia 2012 r.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy, a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], orzekł o zatrzymaniu W.C. dokumentu prawa jazdy kat. B i C.

W wyniku wniesionego przez W.C. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę i do ponownego rozpatrzenia z uwagi na uchybienia natury proceduralnej.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zawiadomił W.C. o prawach strony wynikających z art. 10 Kpa.

W skierowanym do Wydziału Komunikacji piśmie z dnia [...] września 2013 r. W.C. wniósł o rozważenie, czy uchyla się od alimentów, czy też z obiektywnych przyczyn nie jest w stanie ich uiszczać. Wywodził, iż jest już starym człowiekiem, pozbawionym zatrudnienia, w związku ze śmiercią żony sam wychował troje dzieci zapewniając im wykształcenie, utrzymuje się ze zbierania surowców wtórnych i pomocy MOPS-u. Odebranie prawa jazdy jest dla niego, jako osoby niepełnosprawnej, krzywdzące gdyż pozbawia go możliwości dojazdu do lekarza. Do pisma dołączył orzeczenie o stwierdzeniu u niego lekkiego stopnia niepełnosprawności z symbolem 05 R, trzy decyzje o przyznaniu mu zasiłku okresowego i celowego oraz dokumenty potwierdzające jego udział ( 1/3 ) we współwłasności działki rolnej o powierzchni 1,7413 ha.

Wskazane pismo strony przekazane zostało Naczelnikowi Spraw Rodzinnych. Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. działający z upoważnienia Prezydenta, Naczelnik Wydziału Komunikacji, zawiesił postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy do czasu rozważenia przez Wydział Świadczeń rodzinnych czy wyczerpane zostały przesłanki do uchylenia decyzji o uznaniu W.C. za dłużnika alimentacyjnego.

Pismem z dnia [...] października 2013 r. Naczelnik Wydziału Świadczeń Rodzinnych, działając z upoważnienia, Prezydenta poinformował stronę, iż przepisy nie przewidują możliwości uchylenia decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego ze względu na trudną sytuację dochodową strony, pouczając go jednocześnie o przesłankach prawnych warunkujących uchylenie takiej decyzji.

Po podjęciu postępowania ( postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. ) decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], Prezydent Miasta, w imieniu którego działał zastępca Naczelnika Wydziału Komunikacji, powołując się na przepis art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) ponownie orzekł o zatrzymaniu W.C. prawa jazdy kat. B i C w związku z zadłużeniem alimentacyjnym, do czasu ustania przyczyn zatrzymania.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania oraz wskazał, że zatrzymanie prawa jest konsekwencją uznania strony decyzją ostateczną za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W złożonym od tego rozstrzygnięcia odwołaniu W.C. wywodził, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy jest krzywdząca i została wydana na podstawie błędnych ustaleń co do tego, że uchyla się od świadczeń alimentacyjnych, w sytuacji gdy nie płaci ich z przyczyn obiektywnych. Podnosił, iż jest osobą niepełnosprawną ze względu na narząd ruchu, aktualnie już stopniu umiarkowanym, nadal korzysta ze świadczeń ośrodka pomocy społecznej, w związku z czym nie ma możliwości bieżącego regulowania zobowiązań alimentacyjnych. Deklarował, iż w sytuacji uzyskania, w związku z nowym orzeczeniem o niepełnosprawności, zasiłku stałego potrącenia alimentacyjne będą realizowane.

Rozpoznając odwołanie, przywołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na przepis art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu, przedstawiając stan faktyczny sprawy, wskazało, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Zgodnie zaś z treścią art. 5 ust. 3b w/w ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks kamy (Dz.U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.). SKO stwierdziło, iż w świetle przywołanych uregulowań nie ulega wątpliwości, że zatrzymanie prawa jazdy stanowi swoistą sankcję, której celem jest mobilizowanie dłużników alimentacyjnych do aktywnego poszukiwania zatrudnienia i terminowej realizacji zobowiązań alimentacyjnych. Wskazało, iż na podstawie wniosku organu właściwego dłużnika, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja taka ma charakter związany i starosta - po otrzymaniu kompletnego wniosku organu właściwego dłużnika - nie może wydać innego rozstrzygnięcia, niż orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy, albowiem powołany wyżej przepis art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozwala organowi w tym zakresie na dowolność. W myśl wyrażonej w art. 6 ustawy Kpa zasady legalizmu, organy administracji publicznej obowiązane są bowiem do działania na podstawie przepisów prawa, od stosowania których nie mogą odstępować.

Kolegium podkreśliło, że w toku postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy starosta nie bada przesłanek i zasadności wydania przez organ właściwy dłużnika ostatecznej decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z tego względu okoliczności przytoczone przez W.C. w odwołaniu, dotyczące przyczyn powstania zaległości w regulowaniu zobowiązań alimentacyjnych, nie mogą być brane pod uwagę na etapie postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Argumenty te odwołujący powinien powoływać w toku postępowania w przedmiocie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Wobec stwierdzenia, że organ I instancji zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu ( W.C. zawiadomiony został o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie ) organ odwoławczy uznał jego rozstrzygnięcie za prawidłowe. Pouczył też odwołującego, że zwrot prawa jazdy nastąpi w przypadku utraty przez stronę statusu dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W skierowanej do sądu administracyjnego skardze W.C. zarzucił, iż organy orzekające w sprawie nie dołożyły należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Ponownie wywodził, iż został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od świadczeń alimentacyjnych w sytuacji, gdy z obiektywnych przyczyn nie dysponował środkami na ich pokrywanie. Informował Prezydenta Miasta, że w związku z nowym orzeczeniem o niepełnosprawności oczekuje na decyzję przyznaniu zasiłku stałego. Aktualnie decyzję taką otrzymał i całą kwotę zasiłku przeznaczył na alimenty.

Do skargi dołączył kopie: przelewu z dnia [...] lutego 2014 r. na kwotę 500 zł tytułem należności alimentacyjnych oraz decyzji MOPS z dnia [...] stycznia 2014 r. o przyznaniu mu bezterminowo zasiłku stałego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. skarżący podtrzymał skargę oświadczając, iż na bieżąco reguluje alimenty oraz przedkładając kopie dwóch nowych przelewów z dnia [...] kwietnia i [...] maja 2014 r. na kwoty po 500 zł tytułem należności alimentacyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. powoływanej jako: ppsa ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z powołanych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie pozostawała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. Przeprowadzona przez sąd – w oparciu o kryterium legalności – kontrola sprawowana w granicach sprawy administracyjnej a nie tylko w granicach zarzutów skargi wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ppsa, mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.; powoływanej dalej jako: ustawa ), w brzmieniu mu nadanym ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2011 r., Nr 205, poz. 1212), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r.

Przed wskazaną nowelizacją powyższego przepisu, jego treść stanowiła powtórzenie brzmienia art. 5 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r., sygn. P 46/07, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Mechanizm zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym zasadniczo został powtórzony w art. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378), która z dniem 1 października 2008 r. zastąpiła ustawę z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawiły się wówczas wyroki uchylające decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym w oparciu o wskazany przepis w następstwie dostrzeżenia tzw. wtórnej niekonstytucyjności regulacji prawnej, która – zdaniem poszczególnych składów orzekających – pozwalała sądom administracyjnym na odmowę zastosowania in concreto art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jako niezgodnego z Konstytucją RP.

Nowelizacja przepisu art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dokonana ustawą zmieniającą z dnia 19 sierpnia 2011 r. wprowadziła istotne zmiany mechanizmu zatrzymywania dłużnikom alimentacyjnym prawa jazdy. I tak od 1 stycznia 2012 r. postępowanie w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy, poprzedzone musi być odrębnym postępowaniem w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, może być przy tym wszczęte jedynie w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub złożenie oświadczenia majątkowego, zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy lub bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmawia przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowemu dorosłych (vide: obecne brzmienie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Nadto sama decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie może być wydana wobec takiego dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (art. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).

Jak wynika z art. 3b ustawy wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty dopiero, gdy decyzja o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna i – jak wynika z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) na podstawie powyższego wniosku jest wydawana decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy. Do wniosku o zatrzymanie prawa jazdy organ dołącza odpis decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz składa jednocześnie wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3 oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiąże się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego (art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).

Konstytucyjność nowych rozwiązań, choć odmiennych i eliminujących automatyzm działania organów, stała się przedmiotem wniosku Prokuratora Generalnego, który zmodyfikował w dniu 23 lipca 2012 r. pierwotnie złożony 22 listopada 2010 r. wniosek o zbadanie konstytucyjności art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W ostatecznym kształcie wniosku organ ten domagał się stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 5 ust. 3b w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest niezgodny z zasadą proporcjonalności wywiedzioną z art. 2 Konstytucji RP (sygnatura sprawy K 23/10).

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. w sprawie K 23/10 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności. W ocenie Trybunału, celem uchwalenia art. 5 ust. 3b ustawy alimentacyjnej było zwiększenie stopnia wywiązywania się dłużników z ustalonego przez sąd zobowiązania alimentacyjnego. Cel, którym kierował się ustawodawca, wiąże się z ochroną wyrażonych w Konstytucji wartości, które zostały wymienione w art. 18 ( ochrona i opieki małżeństwa, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa), art. 71 ust. 1 (ochrona dobra rodziny i prawa rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych, do szczególnej pomocy władz publicznych) i art. 72 ust. 1-3 Konstytucji (ochrona praw dziecka). Dalej Trybunał wskazał, że instytucja zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu polega na czasowym zatrzymaniu dokumentu, który zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania określonymi pojazdami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bądź w ruchu międzynarodowym. Nie jest ona tożsama z zakazem prowadzenia pojazdów, który jest środkiem karnym określonym w art. 39 pkt 3 Kodeksu karnego, orzekanym przez sąd wobec osób skazanych za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (spowodowanie katastrofy, bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy, spowodowanie wypadku, prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego). Oceniając zakwestionowaną instytucję w aspekcie jej przydatności i konieczności, Trybunał zauważył, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy jest wydawana wobec szczególnej kategorii adresatów. Są nimi rodzice, którzy swoim zachowaniem powszechnie uznawanym za społecznie naganne, nie wykonują wobec dziecka szeregu obowiązków zarówno o charakterze moralnym jak i prawnym. Po pierwsze, nie wykonują wobec dziecka dobrowolnie obowiązku alimentacji wobec swoich dzieci, zmuszając drugie z rodziców do podjęcia działań mających na celu ustalenie relacji alimentacyjnych przez wyrok sądu rodzinnego. Po drugie, nie wykonują dobrowolnie wydanego wobec nich prawomocnego wyroku sądowego ustalającego relacje alimentacyjne, mimo iż mają zdolność świadczenia alimentów. Zdaniem Trybunału nie można jednoznacznie stwierdzić, że środek ten w sposób oczywisty nie spełnia postulatu skuteczności. Ponadto, w ocenie Trybunału, nie można także nie zauważać działania prewencyjnego tej instytucji. Zatrzymanie prawa jazdy jest istotną dolegliwością wpływającą na podejmowane przez jednostki decyzje, zarówno w sferze swobodnego poruszania się, jak i w sferze różnego rodzaju aktywności (w tym zawodowych). Trybunał Konstytucyjny uznał, że na zakwestionowany środek stanowi element pewnego zharmonizowanego systemu składającego się z wielu środków dyscyplinujących. Powyższe względy, w ocenie Trybunału, przemawiają za tym, że środek w postaci zatrzymania prawa jazdy w stosunku do tej kategorii podmiotów, którą są uchylający się od zobowiązań alimentacyjnych dłużnicy, można uznać za konieczny dla osiągnięcia określonego wyżej poziomu skuteczności w realizacji podstawowego celu ustawy alimentacyjnej. Zakwestionowany środek nie jest stosowany automatycznie w sytuacji niewywiązywania się dłużnika ze zobowiązań alimentacyjnych, ale jedynie wówczas, gdy dłużnik alimentacyjny uporczywie utrudnia egzekucję lub nie podejmuje żadnej aktywności w celu aktywizacji zawodowej, a proponowane przez właściwe instytucje prace bez uzasadnionej przyczyny odrzuca. Ponadto istotne jest również to, że od zachowania samego dłużnika (polegającego na wykonywaniu obowiązków prawnych) zależy zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Tym samym zdaniem Trybunału, powyższe argumenty łagodzą ocenę dolegliwości przewidzianej przez ustawodawcę i przemawiają za uznaniem, że zakwestionowana instytucja nie stanowi nadmiernej ingerencji w interes prawny dłużnika alimentacyjnego.

Skoro celem art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest stworzenie dolegliwości w postaci zatrzymania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wykazującego się szczególną uporczywością w utrudnianiu egzekucji oraz uchylającego się od współpracy z właściwymi organami w zakresie aktywizacji zawodowej (mimo braku zatrudnienia), przeto zatrzymanie prawa jazdy powinno nastąpić niezwłocznie, aby jak najprędzej objąć ochroną zarówno interes osoby uprawnionej do alimentacji (usprawiedliwione potrzeby dziecka) oraz interes społeczny przejawiający się zmniejszeniem obciążeń alimentacyjnych pokrywanych za dłużnika alimentacyjnego ze środków publicznych.

Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował z systemu prawa przepisu art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który pozostaje w bezpośrednim związku z art. 5 ust. 5 tej ustawy, stanowiącym podstawę prawną decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, to należy uznać konstytucyjność wskazanych przez organy podstaw materialnoprawnych kontrolowanej i poprzedzającej je decyzji.

Odnosząc się, w kontekście poczynionych rozważań, do okoliczności rozpoznawanej sprawy za trafne uznać należy stanowisko SKO, że to z jakich przyczyn skarżący nie wywiązał się z obowiązku alimentacyjnego i jaka aktualnie pozostaje jego sytuacja zdrowotna czy majątkowa oraz jej przyczyny, pozostawało poza niniejszym postępowaniem.

Okoliczności te mogły być ewentualnie podnoszone przez stronę w toku postępowania administracyjnego w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] listopada 2013 r.

Wskazać bowiem należy, że postępowanie administracyjne w przedmiocie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych prowadzone było przez Prezydenta Miasta – będącego organem właściwym dłużnika w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( w imieniu którego działał upoważniony pracownik, tu: Naczelnik Wydziału Świadczeń Rodzinnych ). To zaś postępowanie administracyjne zakończyło się decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. stała się ostateczna z dniem 31 sierpnia 2012 r. Analiza treści zwrotnego dowodu doręczenia W.C. tej decyzji, powala uznać, iż prawidłowo organ właściwy wierzyciela ( Prezydent Miasta ) ocenił skuteczność jej doręczenia w trybie art. 44 Kpa, co w konsekwencji pozwalało na stwierdzenie jej ostateczności, gdyż nie została przez stronę zaskarżona w drodze odwołania.

Konsekwencją uznania tej decyzji za ostateczną było wystąpienie przez organ właściwy wierzyciela z wnioskiem o jakim mowa w art. 5 ust. 3b ustawy, do starosty jako organu właściwego w przedmiocie orzekania o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Złożenie wniosku spowodowało wszczęcie nowego postępowania administracyjnego tj. postępowania w przedmiocie zatrzymania skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu uchylającemu się zobowiązań alimentacyjnych, posiadanego prawa jazdy.

Wyjaśnić należy, iż specyfiką tej sprawy pozostawało to, że organem właściwym w obu postępowaniach pozostawał Prezydent Miasta. W pierwszym był bowiem organem właściwym dłużnika, w drugim zaś działał jako starosta ( reprezentowany przez upoważnionego pracownika, tu: Naczelnika lub zastępcę Naczelnika Wydziału Komunikacji ). Wynika to z faktu, iż [...] jest miastem na prawach powiatu. W miastach tego typu ich prezydenci pełnią jednocześnie funkcje starostów.

Ze względu zatem na te dwa odrębne postępowania, w postępowaniu, którego przedmiotem pozostaje zatrzymanie prawa jazdy nie podlegają już badaniu i weryfikacji okoliczności podnoszone przez skarżącego w odwołaniu i powielane w skardze, dotyczące przyczyn niezrealizowania obowiązku alimentacyjnego i jego sytuacji zdrowotnej czy majątkowej w celu wykazania iż nie uchyla się od obowiązku alimentacyjnego. Nie jest również możliwe wzruszenie w tym drugim postępowaniu decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego.

Analizując zaś charakter decyzji kończącej to drugie postępowanie tj. decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, wydawanej na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zauważyć trzeba, że nie jest to decyzja uznaniowa. Organ administracji publicznej jest więc zobligowany do jej wydania. Organ nie dokonuje oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy. Przesłanką wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy kierowany do starosty na podstawie art. 5 ust. 3b, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna (art. 5 ust. 5). Zatem związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 ustawy uniemożliwia organowi badanie zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jego stanu majątkowego, zdrowotnego czy też częstotliwości spełniania świadczeń alimentacyjnych. Wszystkie te okoliczności nie mają znaczenia w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

Na związany charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje także art. 5 ust. 6 tej ustawy. Według unormowania zawartego w tym przepisie, uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy:

1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub

2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.

Bez wspomnianego wniosku organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, organ ten nie jest władny uchylić decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy.

Analizując całokształt okoliczności sprawy sąd nie stwierdził uchybienia przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wobec pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji uznającej skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz złożenia przez właściwy organ wniosku o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy, organy orzekające w sprawie – będąc związane decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. i wnioskiem z dnia [...] września 2012 r. – nie mogły odstąpić od dyspozycji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Z powołanych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.