Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 27/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2011 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego J. H., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania, W. K. od decyzji Burmistrza Gminy B. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] odmawiającej przyznania W. K. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów gazu za lipiec 2009 r., luty i kwiecień 2010 r., [...] zł za bilety PKP, [...] zł za leki oraz [...] tys. zł na odkupienie mieszkania od nowych właścicieli i niespłacenie zadłużenia wobec Spółdzielni Mieszkaniowej "X" w B. oraz mieszkania – utrzymało powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Wnioskami z dnia [...] września 2010 r. oraz z dnia [...] września 2010 r. W. K. zwrócił się do Środowiskowego Domu Pomocy Społecznej w B. o przyznanie mu zasiłku celowego na wskazane wyżej cele.

Decyzją Burmistrza Gminy B. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] odmówiono W. K. przyznania świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów gazu za lipiec 2009 r., luty i kwiecień 2010 r., [...] zł za bilet PKP, [...] zł za leki oraz [...] tysięcy złotych na odkupienie mieszkania od nowych właścicieli i na spłacenie zadłużenia wobec Spółdzielni Mieszkaniowej "X" w B.

Od powyższej decyzji W. K. wniósł w ustawowym terminie odwołanie.

Oceniając zaskarżone orzeczenie organ stanął na stanowisku, że organ I instancji odmawiając przyznania W. K. zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na wymienione w tej decyzji cele, nie przekroczył granic uznania administracyjnego i właściwie zastosował obowiązujące przepisy.

Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.)

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej:

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Natomiast przepis art. 3 ustawy o pomocy społecznej przewiduje:

1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

2. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

3. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

4. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochody nie przekraczają kryteriów dochodowych określonych w ustawie o pomocy społecznej. Przepis art. 8 ust. 1 tej ustawy stanowi:

- Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje:

1. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej,"

2. osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3. rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Stosownie do postanowień art. 39 ustawy o pomocy społecznej:

- w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy;

- zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, wykonanie drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu;

- osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczenia na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne;

- zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego.

Z kwestionariusza wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu [...] września 2010 r. wynika, że W. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego miesięczny dochód wynosi [...]zł (renta inwalidzka).

Z uwagi na fakt, że dochód W. K. przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, wynoszące 477 zł, brak jest podstaw do przyznania mu zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w tej sytuacji wniosek został rozpatrzony w oparciu o art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który brzmi:

W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

- specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

- zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

W ocenie Kolegium brak jest podstaw do przyznania W. K. zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego na żądane przez niego cele oraz specjalnego zasiłku celowego na oddłużenie mieszkania, którego nie jest już właścicielem.

Stosownie do treści art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Ponadto, z art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Przy czym ma to być pomoc w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań.

Organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a ponadto muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby W. K. (który otrzymuje stałe wsparcie z OPS w B.) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej.

Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, tzn. uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej.

Odnosząc się do wniosków W. K. o przyznanie powyższych zasiłków organ zauważa, że rachunki za gaz zostały opłacone w wykonaniu decyzji Burmistrza Gminy B. z dnia [...] lipca 2009 r., [...] stycznia 2010 r. oraz [...] sierpnia 2010 r.

Natomiast odnośnie zakupu leków i biletu PKP, to W. K. nie dołączył do wniosków rachunków ani innych dowodów poniesienia tych kosztów, natomiast lokal mieszkalny z uwagi na zadłużenie został zlicytowany i ma innego właściciela.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. K. nie zgadzając się z jej treścią i uzasadnieniem.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust.2). Osobom bezdomnym i innym osobom które nie posiadają dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.

Zasiłek celowy może być przyznany także w formie biletu kredytowanego (ust. 3 i 4). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy prawo do tego świadczenia przysługuje osobie gospodarującej samotnie, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł miesięcznie (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom gospodarującym samotnie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy lub celowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 powołanej ustawy). Przyznanie zatem zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną, natomiast przyznanie świadczeń na mocy art. 41 powołanej ustawy może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach nawet gdy osiągany dochód przekracza kryterium dochodowe.

Ponieważ dochód W. K. przekracza kwotę 461 zł, organ prawidłowo zastosował art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Z brzmienia art. 41 powołanej ustawy wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 kpa jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Ponadto uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu oceny zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Burmistrz Gminy B. decyzją z dnia [...] września 2010 r. odmówił W. K. przyznania świadczeń w formie zasiłku celowego i celowego specjalnego na żądane przez niego cele, ponieważ część z nich już zaspokoił poprzez wydanie innych decyzji (na opłaty za gaz, za telefon), a inne nie dotyczą już skarżącego z tego powodu, że nie jest już właścicielem mieszkania które z powodu zadłużenia zostało zlicytowane. Natomiast termin wizyty kontrolnej w Poradni [...] w P. jak wynika z wywiadu środowiskowego z dnia [...] września 2010 r. znajdującego się w aktach przedmiotowej został wyznaczony dopiero na dzień [...] listopada 2010 r.

Jednocześnie należy zaznaczyć, że odmowa przyznania zasiłków na cele dotyczące przedmiotowej sprawy nie wpłynie negatywnie na pogorszenie warunków bytowych skarżącego, który jak wynika z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i otrzymuje niezbędną pomoc na opłacenie energii elektrycznej, wody, gazu, telefonu stacjonarnego, leków oraz dojazdy do lekarza.

Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organ wydając zaskarżona decyzję nie naruszył przepisów prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zatem skarga wniesiona na taką decyzję podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).