Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1629/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt. 14, art. 2, art. 33 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 149
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant: sekretarz sądowy Adrian Wawer po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 193/17 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty O. z dnia [...] października 2016 r., nr. [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz K. M. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 193/17 oddalił skargę K. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych oraz faktycznych sprawy.

Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w O. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. uznał K. M. za osobę bezrobotną i przyznał jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 2 czerwca 2015 r. na okres 365 dni. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 i ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm., dalej jako "ustawa"), orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 16 listopada 2015 r. oraz utraty z tym dniem prawa do zasiłku. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygnięcie uzasadniono podjęciem przez stronę zatrudnienia (innej pracy zarobkowej).

Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania K. M., decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 661/16, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Starosta O. ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] października 2016 r. pozbawił skarżącą statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od dnia 16 listopada 2015 r.

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania K. M., decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w sprawie bezsporne jest zawarcie przez skarżącą w dniu [...] listopada 2015 r. umowy o wykonywanie czynności agencyjnych z [...] Sp. z o. o. Zaznaczył, że umowa ta nie jest umową agencyjną w rozumieniu przepisów k.c. i ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym, lecz stanowi umowę cywilnoprawną zawartą z agentem w celu wykonywania czynności agencyjnych na rzecz towarzystw ubezpieczeniowych, z którymi spółka zawarła umowy o świadczenie pośrednictwa ubezpieczeniowego (umowy agencyjnej). Wobec powyższego, skarżąca nie musiała prowadzić działalności gospodarczej, aby wykonywać czynności agencyjne pod kierownictwem i nadzorem agenta ubezpieczeniowego. Wskazał, że zawarta umowa szczegółowo określa wykaz czynności (obowiązków) nałożonych na skarżącą oraz innych zobowiązań, których niedochowanie może stanowić podstawę do rozwiązania umowy. Zgodnie z § 4 pkt 7 tej umowy skarżąca została zobowiązana do uczestnictwa w szkoleniach, spotkaniach, konferencjach, warsztatach i akcjach marketingowych organizowanych przez Spółkę i/lub Towarzystwa Ubezpieczeniowe, związanych z wykonywaniem usług objętych umową oraz poddania się, przewidzianej dla danego szkolenia, formie sprawdzenia stopnia pozyskania wiedzy. Wojewoda podniósł, że skarżąca uczestniczyła w szkoleniach lub egzaminach w dniach: 16-20 listopada 2015 r. w M. (szkolenie), 3-4 marca 2016 r. w W. (szkolenie), 20 kwietnia 2016 r. w B. (egzamin), 10 maja 2016 r. w O. (egzamin), 20 maja 2016 r. w O. (szkolenie i egzamin), 23 czerwca 2016 r. w M. (szkolenie), 5-6 września 2016 r. w C. (szkolenie) i 30 września 2016 r. w M. (szkolenie). Ocenił, że obowiązek odbywania szkoleń związanych z wykonywaniem usług objętych umową i poddania się formie sprawdzenia stopnia pozyskania wiedzy, był przez skarżącą realizowany. Zdaniem organu odwoławczego, udział w szkoleniach stanowił wypełnienie ciążących na skarżącej obowiązków służbowych, wynikających z treści umowy. Dodał, że przez udział w cyklu szkoleń skarżąca zdobywała niezbędne kwalifikacje, których posiadanie wiązało się z zakresem obowiązków doradcy. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że zawarta umowa była przez skarżącą wykonywana, gdyż jednym z obowiązków skarżącej był udział w szkoleniach, które miały charakter praktyczny i były bezpośrednio związane z charakterem wykonywanej pracy.

W ocenie organu odwoławczego, skoro umowa była wykonywana, to po jej podpisaniu strona nie pozostawała już w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Stwierdził, że nawet uznanie, że udział w szkoleniach nie przesądza o wykonywaniu przez skarżącą innej pracy zarobkowej, to należało mieć na względzie treść art. 75 ust. 3 ustawy, obligującego bezrobotnego do informowania powiatowego urzędu pracy o zamierzonym pozostawianiu w sytuacji powodującej brak gotowości do pracy. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodów, aby skarżąca informowała urząd pracy o zamierzonym wyjeździe na szkolenie w dniach 16-20 listopada 2015 r. w M. Wojewoda uznał, że nie zgłaszając zamiaru uczestnictwa w szkoleniu skarżąca pozostawała w sytuacji powodującej brak gotowości, który skutkuje pozbawieniem statusu osoby bezrobotnej, zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. Dodał, że szkolenia, w których uczestniczyła skarżąca, w większości przypadków odbywały się w miejscowościach znacznie oddalonych od obszaru działania PUP w O. Za niedopuszczalne organ odwoławczy uznał łączenie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z wykonywaniem jakiejkolwiek pracy zarobkowej, którą mogłaby wykonywać dodatkowo osoba faktycznie zatrudniona, dorabiając do pełnego etatu lub prowadząca na własny rachunek działalność gospodarczą. Ocenił, że nie ma bowiem znaczenia rodzaj pracy i predyspozycje strony, która potrafi tak zorganizować czas, aby spełnić przesłankę "zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia". Jest to dodatkowa okoliczność, która musi być spełniona łącznie z warunkiem "niezatrudnienia" lub "niewykonywania innej pracy zarobkowej". W świetle przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy tej samej osobie nie może bowiem jednocześnie przysługiwać przymiot pracownika i bezrobotnego. Z uwagi na powyższe, Wojewoda uznał, że skarżąca nie spełniła przesłanek niezbędnych do legitymowania się statusem osoby bezrobotnej. Skarżąca aktywizowała swoją sytuację zawodową, a nie można jednocześnie pozostawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z zasiłku dla bezrobotnych wypłacanych ze środków przeznaczonych na łagodzenie skutków bezrobocia.

Decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. K. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy przez błędną wykładnię tego przepisu i mylne pojęcie użytego tam określenia "gotowości do pracy" oraz art. 75 ust. 3 ustawy, gdyż jej udział w szkoleniach nie przekroczył 10 dni w roku, a ponadto szkolenia nie stanowiły sytuacji powodującej "brak gotowości do pracy z innego powodu".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), oddalił skargę K. M. W pisemnych motywach swego orzeczenia Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. sąd kontrolujący rozstrzygnięcia wydane w ponowionym wskutek wcześniejszego wyroku postępowaniu nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania.

Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania. Rozpoznając niniejszą sprawę po wydaniu prawomocnego wyroku z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 661/16, organy obu instancji uwzględniły zarówno dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie, jak i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w tym wyroku.

W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że przyczyną utraty statusu osoby bezrobotnej jest pozostawanie tylko w takim stosunku cywilnoprawnym, który koliduje z gotowością do podjęcia pracy. Zaznaczył, że chodzi tu nie o wolę deklarowaną przez bezrobotnego, ale o rzeczywistą gotowość. Sąd zauważył, że w tym zakresie sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. Wskazał, że o tym, czy umowa jest wykonywana nie świadczy tylko jej treść, lecz to, czy faktycznie jest ona realizowana, w którym to zakresie organy administracji nie poczyniły żadnych ustaleń. Sąd zarzucił ponadto, że w okolicznościach sprawy istotne znaczenie ma to, czy umowa była wykonywana. Nadto, zauważył, że z uzasadnienia decyzji nie wynikało, czy poza podpisaniem umowy, organ brał pod uwagę inne okoliczności, które stanowiły przesłankę utraty statusu osoby bezrobotnej. W ocenie Sądu, przesłanką utraty statusu osoby bezrobotnej może być utrata gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy będąca następstwem wykonywania tej umowy. Sąd nakazał, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy dokładne ustalenie stanu faktycznego w opisanym zakresie i dokonanie oceny materiału dowodowego, zgodnie z przedstawionymi wskazaniami, a następnie w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału i powołane normy prawa materialnego, rozstrzygnięcie sprawy i przedstawienie wyników tego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Realizując powyższe wytyczne, w toku ponownego rozpoznania sprawy, organ pierwszej instancji, na podstawie przedłożonych przez skarżącą dokumentów, ustalił, że skarżąca uczestniczyła w szkoleniach i egzaminach. Powyższe ustalenia nie są przez skarżącą kwestionowane.

Zgodnie z § 4 pkt 7 umowy nr [...] jednym z obowiązków skarżącej było uczestnictwo w szkoleniach i egzaminach. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 4 pkt 7 zd. drugie umowy brak uczestnictwa skarżącej w szkoleniach, spotkaniach, konferencjach, warsztatach i akcjach marketingowych organizowanych przez Spółkę i/lub towarzystwa ubezpieczeniowe, związane z wykonywaniem usług objętych umową lub zaniechanie poddania się przewidzianej dla danego szkolenia formie sprawdzenia stopnia pozyskanej wiedzy, mógł stanowić podstawę do rozwiązania umowy. Wobec tego prawidłowo organy orzekające w sprawie oceniły, że skoro skarżąca uczestniczyła w wymienionych szkoleniach, to nie pozostawała w gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, gdyż udział w szkoleniach i egzaminach stanowił realizację postanowień powyższej umowy o wykonywanie czynności agencyjnych. W powołanym wyroku Sąd przesądził zaś, że ta okoliczność, to jest brak gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, będąca następstwem wykonywania umowy, stanowi przesłankę utraty statusu bezrobotnego. Wbrew ocenie skarżącej, uczestnictwo w szkoleniach organizowanych w ramach zawartej umowy, obwarowane rygorem możliwości rozwiązania umowy, stanowi o braku gotowości do podjęcia pracy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nie ma bowiem znaczenia, że skarżącej nie przedstawiono żadnej propozycji pracy. Podstawą utraty statusu osoby bezrobotnej w niniejszej sprawie nie jest bowiem nieuzasadniona odmowa przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy.

WSA w Olsztynie nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, że pomimo wykonywania umowy, była w stanie gotowości do podjęcia pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej, w której nie obowiązywałby wymiar czasu pracy, jak przy umowie o pracę, o ile przedstawiono by jej takową ofertę. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy podstawą nabycia statusu osoby bezrobotnej jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie, służbie lub innej pracy zarobkowej. Obowiązkiem osoby bezrobotnej jest zatem pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Pojęcie "gotowość do podjęcia zatrudnienia" oznacza więc sytuację, gdy osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę. Kierując się bowiem zasadami wykładni funkcjonalnej, celowościowej i systemowej, nie można pojęcia "gotowości do pracy" utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Taka deklaracja jest niezbędna, lecz gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego. Gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co należy rozumieć, że musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, gdyż z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych. Warunek gotowości do podjęcia pracy musi być spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z tego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej, lecz gotowość – co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) – do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu. Nie można tego utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Skarżąca zobowiązała się, pod rygorem rozwiązania umowy, do wykonywania określonych w niej obowiązków. Z umowy tej nie wynikało jednocześnie, że uczestnictwo w szkoleniu i egzaminie zależy od wyboru skarżącej. Nie można też porównywać skutków udziału osoby bezrobotnej w szkoleniach, na które została ona skierowana przez powiatowy urząd pracy z uczestnictwem w szkoleniach, spotkaniach, konferencjach, warsztatach, itp. niezwiązanych w jakikolwiek sposób z instytucjami rynku pracy, o których mowa w ustawie, w których osoba bezrobotna uczestniczy w ramach przyjętego na siebie umownego zobowiązania, obwarowanego określonymi skutkami prawnymi. Bezsprzecznie zatem w dacie odbywania szkoleń i egzaminów skarżąca nie była gotowa do podjęcia zatrudnienia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Okoliczność ta stanowi zaś ustawowy warunek uznania jej za osobę bezrobotną. Skarżąca nie była bowiem – z uwagi na wykonywanie zawartej w dniu [...] listopada 2015 r. umowy- zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia.

W skardze kasacyjnej K. M., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 193/17 w całości, domagając się uchylenia tego orzeczenia oraz poprzedzających go decyzji Wojewody [...] i Starosty O. Wniosła ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 2 i 11, art. 33 ust. 3 i 4 oraz art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez przyjęcie, że zawarcie przez skarżącą umowy o wykonywanie czynności agencyjnych bez podjęcia przez nią wykonywania pracy zarobkowej na podstawie tej umowy, świadczyło o niepozostawaniu jej w gotowości do podjęcia zatrudnienia, gdyż brała udział na podstawie tej umowy w kilku szkoleniach, do czego zobowiązywała ją treść umowy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że na podstawie umowy o wykonywaniu czynności agencyjnych miała możliwość podjąć starania o uzyskanie z Powiatowego Urzędu Pracy dotacji na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej. Udział w szkoleniach nie kolidował z gotowością do podjęcia pracy, a musiał być podjęty jeszcze w okresie, gdy skarżąca była osobą bezrobotną, gdyż w przeciwnym wypadku nie otrzymałaby dotacji z urzędu pracy. Przyjęcie baku "gotowości" skarżącej stało się powodem do pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej, co jednocześnie pozbawiło ją nie tylko zasiłku dla bezrobotnych, ale także możliwości uzyskania dotacji na rozpoczęcie własnej działalności.

Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że pojęcie "gotowości do podjęcia zatrudnienia" oznacza, że bezrobotny musi być w pełni dyspozycyjny. Element weryfikacji tej dyspozycyjności wyrażony został w art. 33 ust. 3 ustawy, zobowiązując bezrobotnego do zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy, w wyznaczonym przez urząd terminie, w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Tak rozumianego "braku gotowości do podjęcia pracy" skarżącej nie można zarzucić, gdyż nie stwierdzono, aby kiedykolwiek podjęcie przez nią udziału w szkoleniach na podstawie podpisanej umowy przeszkodziło jej w stawieniu się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie do potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy ani też, żeby kiedykolwiek musiała pobytem na szkoleniu uzasadniać swoją nieobecność w dniu wyznaczonym na takie spotkanie. Miernikiem gotowości do pracy jest kryterium pozostawania do dyspozycji urzędu pracy, przez co należy rozumieć zgłoszenie się w urzędzie bez zbędnej zwłoki i korzystanie z usług świadczonych przez urząd pracy zgodnie z treścią art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i bezrobociu. Z brakiem "gotowości do podjęcia pracy" nie mogą być równoznaczne wyjazdy skarżącej na szkolenia czy egzaminy w ilości nie przekraczającej nawet 10 dopuszczalnych ustawowo dni w roku, jeżeli nie kolidowały z obowiązkiem stawienia się na wezwanie urzędu pracy ani nie utrudniały w żaden sposób kontaktu z nią.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, Sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzuconego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Skarga kasacyjna rozpatrywana w tych granicach zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty zawierają usprawiedliwione podstawy.

Na wstępie przypomnieć należy, że rozpoznawana sprawa była już przedmiotem orzekania. W związku z tym WSA w Olsztynie, przystępując do rozpatrzenia niniejszej sprawy związany był treścią prawomocnego wyroku z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 661/16, a tym samym wyrażoną w nim oceną prawną. Ustanowiona w art. 153 P.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Oznacza to, że Sąd, po raz drugi rozpoznając sprawę ze skargi K. M. na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zobligowany był przede wszystkim do kontroli, czy organ administracji ponownie wydając rozstrzygnięcie, zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych we wcześniejszym orzeczeniu Sądu.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na Sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, Lex 44392).

W tej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organy wykonały wytyczne wynikające z prawomocnego wyroku z dnia 14 lipca 2016 r. gdyż ustaliły stan faktyczny sprawy, oceniły zgromadzony materiał dowodowy i na tej podstawie rozstrzygnęły sprawę. Tym niemniej jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji badając legalność zaskarżonych rozstrzygnięć naruszył - tak jak orzekające w sprawie organy administracji publicznej - przepisy prawa materialnego powołane w skardze kasacyjnej, a zatem zaskarżony obecnie wyrok należało wyeliminować z obrotu prawnego. Uznając jednocześnie, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Sąd odwoławczy uwzględnił skargę złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie i uchylił także decyzje organów obu instancji.

W niniejszej sprawie wyjaśnienia wymagała przede wszystkim okoliczność czy wykonywanie umowy agencyjnej mogło spowodować utratę przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z uwagi brak istnienia po jej stronie przesłanki tzw. "gotowości do podjęcia pracy".

Z przepisu art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i bezrobociu wynika bowiem przesłanka stanowiąca istotny element definicji bezrobotnego, a mianowicie "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość - co do zasady - do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Jednakże kierując się zasadami wykładni funkcjonalnej, celowościowej i systemowej, nie można takiego wymogu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Jak wynika z orzecznictwa sądowego, gotowości do pracy nie można sprowadzać bowiem wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego lecz musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych. Powyższa przesłanka jest istotnym elementem definicji bezrobotnego, a z definicją tą związane jest nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych. Dlatego gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 3204/15).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca realizowała zawartą w dniu [...] listopada 2015 r. umowę o wykonywanie czynności agencyjnych, jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta nie stanowi - w tej sprawie - przeszkody w utrzymaniu statusu osoby bezrobotnej. Wykonywane czynności nie zmieniły materialnie położenia skarżącej i jej pozycji społecznej, w ten sposób, że powinna przestać być osobą ze statusem "bezrobotna". Wykonywanie czynności określonych omawianą umową nie skutkowało utratą gotowości skarżącej do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Przy tzw. "gotowości do podjęcia pracy" chodzi mianowicie o pozostawanie do dyspozycji urzędu pracy. Gotowa do podjęcia pracy w tym sensie jest osoba, która w każdym czasie, bez nieuzasadnionej zwłoki, może zgłosić się do urzędu pracy w celu zapoznania się z propozycjami zatrudnienia, a w przypadku otrzymania propozycji odpowiedniej pracy, podjąć to zatrudnienie. Bezrobotny powinien zatem przejawiać rzeczywistą wolę podjęcia zatrudnienia, w tym także wykazywać własną aktywność w poszukiwaniu pracy i w adaptowaniu się do wymogów rynku pracy. Podejmowane w tym zakresie przez skarżąca działania nie mogły skutkować, zdaniem Sądu, utratą statusu osoby bezrobotnej.

Tym samym zasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzające się do błędnej wykładni przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 plit a) i art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach oparte zostało o treść art. 200 i art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.