Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 607/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 lit c w związku z art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par 1, art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust 1, art. 10 ust 2 pkt 1-3, art. 10 ust 5, art. 55 i art. 56
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej zatwierdzającej projekt podziału działki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H. C. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

H. C. w dniu [...]r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] r. zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...].

Wnioskodawczyni podniosła, że od [...] r. nieprzerwanie użytkuje działkę

nr [...], w księdze wieczystej kw [...] figuruje jako jej właściciel, a mimo to działki nie może zbyć z uwagi na powyższą decyzję. Decyzja o podziale nie została jej doręczona, co uniemożliwiło złożenie odwołania lub żądania odszkodowania

za utraconą cześć nieruchomości o pow.[...] ha.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., Nr [...], na podstawie art. 157 § 1, art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania na wniosek H. C. – odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego

w S. Nr [...] z dnia [...] r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, w skład której wchodziła działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym S., gmina B.

Kolegium w uzasadnieniu decyzji podniosło, że decyzja podziałowa z dnia

[...] r. zatwierdzająca projekt podziału działki, jest kwestionowana

z powodu istnienia własności wnioskodawcy do części działki nr [...] powstałej

w podziale. Organ ustalił, że w wyniku podziału tej działki, powstały działki: nr [...]

o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha.

Podział został przeprowadzony na wniosek H. C., w imieniu której występowała firma geodezyjna G. Podział był zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego (byłej) gminy S. Celem podziału było wydzielenie gruntu z przeznaczeniem na ciągi piesze.

Podstawą materialnoprawną decyzji był przepis art. 10 ust. 1-3, obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Zgodnie z decyzją o podziale działka nr [...] z mocy prawa przechodzi

na własność Miasta i Gminy B. Działka nr [...] w [...] r. była przedmiotem obrotu cywilno – prawnego.

Zgodnie z aktualnym zapisem w księdze wieczystej nr [...] H. C. jest właścicielką działki nr [...] o pow. [...] ha. Z akt sprawy wynika, że Gmina B., nie jest zainteresowana ujawnieniem w księdze wieczystej swoich praw

do działki nr [...].

W ocenie Kolegium, nie występują żadne przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 kpa. Przesłanki te muszą być interpretowane ściśle, co wyklucza możliwość przyjęcia innych przesłanek niż wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.

Wady nienazwane w art. 156 § 1 pkt 7, odsyłają do przepisów prawa, a więc

do przepisów odrębnych, z których wprost wynika klauzula nieważności danej decyzji.

Stwierdzenie nieważności następuje na skutek wady, którą decyzja zwiera od chwili jej wydania i nie są to wady związane z wykonaniem tej decyzji czy też skutki nią spowodowane. W rozpoznawanej sprawie nie wskazano takich przepisów odrębnych, które ustanawiają klauzule nieważności.

Kolegium podkreśliło, że ostateczna decyzja podziałowa wywołała już nieodwracalne skutki prawne, gdyż wydzielona działka nr [...] o pow. [...] ha stała się przedmiotem innej własności i posiada księgę wieczystą.

Natomiast działka nr [...] o pow. [...] ha z mocy prawa stała się własnością Gminy B., która powinna wypłacić wnioskodawczyni należne odszkodowanie

i ujawnić swoje prawa w księdze wieczystej.

Odnosząc się do zarzutu wnioskodawczyni nieotrzymania decyzji podziałowej, Kolegium wyjaśniło, że ten zarzut może być rozpatrywany w postępowaniu

o wznowienie postępowania przez organ, który wydał w sprawie decyzje w pierwszej instancji.

H. C. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuciła,

że decyzja zatwierdzająca podział została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj.:

1) art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 kpa poprzez faktyczny brak uzasadnienia decyzji w zakresie przeniesienia własności działki nr [...] na rzecz Miasta

i Gminy B. tj. niewskazanie faktów które organ uznał

za udowodnienie, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji;

2) art. 10 ust. 5 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tj. Dz. U. z 1991 r.,

Nr 30, poz. 127), poprzez brak ustalenia odszkodowania za działkę nr [...];

3) brak doręczenia wnioskodawczyni decyzji o podziale.

Zarzucając powyższe, strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. C. podniosła, że wbrew stanowisku Kolegium decyzja podziałowa zawiera szereg błędów, które należy uznać za rażące naruszenie prawa.

W ocenie strony nie jest możliwa ocena prawidłowości wydania decyzji

w zakresie przejścia własności działki na rzecz Miasta i Gminy B. Decyzja ta nie zawiera uzasadnienia, które zgodnie z art. 107 § 1 kpa jest niezbędną częścią decyzji.

Uzasadnienie powinno odpowiadać przepisowi art. 107 § 3 kpa. Tymczasem uzasadnienie decyzji podziałowej ogranicza się do przytoczenia przepisów prawa, lecz nie wyjaśnia ich znaczenia. Na poparcie tego stanowiska strona wskazuje wyroki NSA: z 20 września 1994 r. sygn. akt SA/Lu 130/94, z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt SA/Kr 856/98, z dnia 3 lipca 2001 r., sygn. akt IV S.A. 968/99, z dnia 22 marca 2000 r., sygn. akt III SA/Gd 1196/98, i WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2379/2004.

Zdaniem strony, decyzja o podziale rażąco narusza art. 107 § 1 i 3 kpa

w zw. z art. 11 kpa, co jest już samoistną podstawą do stwierdzenia jej nieważności.

Ponadto decyzja podziałowa zawiera również istotny brak, bowiem nie ustala odszkodowania w związku z utratą własności działki nr [...]. Konieczność ustalenia odszkodowania wynika z art. 10 ust. 5 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia

29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W okresie późniejszym także nie została wydana decyzja o odszkodowaniu. Takie postępowanie organu świadczy również o rażącym naruszeniu prawa.

Strona podniosła też, że nie otrzymała decyzji podziałowej, co uniemożliwiło wniesienie odwołania zwłaszcza, że organ nie orzekł o odszkodowaniu. Zdaniem strony, decyzja podziałowa nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych

i nie ma przeszkód prawnych by własność działki została z powrotem przeniesiona

na stronę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...]r., Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tj. Dz. U. z 1991 r., Nr 30,

poz. 127 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku H. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło między innymi, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa) i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad nieważności, wskazanych w art. 156 § 1 kpa.

W sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej badaniu podlega sama decyzja. Celem tego badania jest ocena, czy w decyzji tej tkwią takie wady, które powodują, iż z mocy prawa powstał stosunek prawny ułomny bądź w ogóle taki stosunek nie nawiązał się.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu tego przepisu zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa.

Kolegium opowiedziało się za poglądem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa

ma zastosowania tylko w tym przypadku, gdy zachodzi konieczność eliminowania decyzji z obrotu prawnego (albo tylko stwierdzania naruszenia prawa), z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie ocenie podlegało przede wszystkim zastosowanie art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm. którego treść ust. 1,2 i 3 została przytoczona).

Kolegium podniosło dalej, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia

5 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1112/97 stwierdził, że jeżeli w wnioskiem

o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości występują właściciel lub użytkownik wieczysty, a proponowany podział jest w zasadzie zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego, to organ nie może odmówić jego zatwierdzenia. Wydanie decyzji w tym przedmiocie nie jest aktem uznaniowym.

Podział dokonany w trycie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. miał zatem do spełnienia tylko jeden cel, tj. zapewnienie zgodności podziału nieruchomości z planem zagospodarowania przestrzennego gminy S. zatwierdzonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej w S. Podział ten był tylko podziałem geodezyjnym,

i miał jedynie znaczenie "pozwolenia" na podział prawny, polegający na utworzeniu

(w drodze dalszych czynności prawnych) z dotychczasowej nieruchomości, nowych nieruchomości. Na co zwrócił uwagę Kierownik Urzędu Rejonowego

w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. Dlatego, w ocenie Kolegium zarzut braku uzasadnienia decyzji nie ma rażącego naruszenia prawa.

Organ odwoławczy podniósł też, że decyzja podziałowa wywołała już nieodwracalne skutki, gdyż wydzielona działka nr [...] o pow.[...] ha została sprzedana w [...] r. osobie prywatnej. Natomiast działka nr [...] o pow. [...] ha

z mocy prawa stała się własnością Gminy Borne S., która powinna wypłacić wnioskodawczyni należne odszkodowania i ujawnić swoje prawa w księdze wieczystej.

Odnosząc się do zarzutu nieotrzymania decyzji podziałowej, Kolegium wskazało, że ten zarzut może być rozpatrywany w postępowaniu o wznowienie postępowania.

H. C. reprezentowana przez pełnomocnika [...] F. S. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] r., Nr [...], mimo istnienia trzech niezależnych ku temu przyczyn tj. rażącego naruszenia:

1) art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 kpa, poprzez faktyczny brak uzasadnienia decyzji w zakresie przeniesienia własności działki [...] na rzecz Miasta i Gminy B. tj. niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji:

2) art. 10 ust. 5 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości (tj. Dz. U.

z 1991 r., Nr 30, poz. 127), poprzez brak ustalenia odszkodowania;

3) art. 109 § 1 kpa poprzez brak doręczenia decyzji wnioskodawczyni.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] r., Nr [...], względnie

o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, iż decyzja podziałowa wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Bez znaczenia jest bowiem przeniesienie własności na rzecz osoby trzeciej w drodze umowy sprzedaży. Przejście prawa własności w tym przypadku, jest związane z innym zdarzeniem prawnym nie zaś z decyzją podziałową. Tymczasem wykładnia art. 155 § 2 kpa prowadzi do wniosku, że nieodwracalność skutków prawnych musi być bezpośrednio związana z decyzją której dotyczy stwierdzenie nieważności, a nie

z kolejnym zdarzeniem (vide uchwała Siedmiu Sędziów NSA z dnia 20 marca 2000 r., OPS 14/99, ONSA z 2000 r., Nr 3, poz. 93).

W przypadku działki nr [...] własność przeszła na Gminę B.

z mocy prawa w związku z decyzją podziałową, dlatego w ocenie skarżącej nie nastąpiła nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 1 kpa.

W dalszej części uzasadnienia skargi, skarżąca powtórzyła stanowisko

i argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślając, że analiza uzasadnienia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego

nie zawiera żadnego elementu wskazanego w art. 107 § 3 kpa, poza wskazaniem na zgodność z planem miejscowym oraz szczegółowym planem zagospodarowania terenu osiedla domków letniskowych. Dlatego decyzja podziałowa rażąco narusza art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 kpa, co jest już samoistną podstawą do stwierdzenia jej nieważności.

Decyzja podziałowa zawiera także dalszy istotny brak tj. nie ustala odszkodowania w związku z utratą przez skarżącą prawa własności działki nr [...]. Także w okresie późniejszym nie została wydana decyzja ustalająca odszkodowanie. Takie postępowanie organu w sposób ewidentny naruszyło prawo i jest samoistną podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skarżąca zarzuciła, że SKO w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., nie rozpoznało zarzutu dotyczącego tego uchybienia.

Ponadto w ocenie skarżącej niedoręczenie decyzji podziałowej stanowiło naruszenia art. 109 § 1 kpa, a uchybienie to uniemożliwiło zaskarżenie decyzji, a tym samym ochronę jej interesów, i stanowi to rażące naruszenie prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło

o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjnej sprawując wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola

ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn, niż w niej podniesiono.

Zaskarżona decyzja wydana została w ramach postępowania prowadzonego

w trybie art. 156 i następnych kodeksu postępowania administracyjnego, regulujących nadzwyczajne postępowanie administracyjne służące weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem poprzez pryzmat przesłanek nieważności decyzji administracyjnej, określonych w art. 156 § 1 kpa.

Zgodzić się trzeba z prawidłowym stanowiskiem Kolegium, że postępowanie

to wszczynane jest w nowej sprawie administracyjnej, której przedmiotem nie jest ponowne rozstrzyganie sprawy w zakresie objętym ocenioną decyzją, lecz ocena legalności samej decyzji, przez pryzmat wadliwości prawnych wymienionych

w art. 156 § 1 kpa. Badając legalność decyzji administracyjnej organ nadzoru zobowiązany jest zatem dokonać oceny, czy rozstrzygnięcie zawarte w ocenionej decyzji nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana i czy ustalenia organu wydającego ocenianą decyzję znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym, naruszeniem prawa. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu prawa uprawniającego organ administracji do wydania decyzji administracyjnej

w zakresie danej sprawy. Rażące naruszenie prawa polega natomiast na tym,

że istnieje podstawa prawna do wydania decyzji, lecz rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana lub które uprawniły organ do wydania decyzji. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samej decyzji od chwili jej wydania, a więc treść decyzji musi pozostać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Zdarzenia i okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji nie mogą być traktowane jako rażące naruszenie prawa tkwiące w samej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] r.,

Nr [...]. Organ decyzją tą zatwierdził projekt podziału działki Nr [...] położonej w obrębie S., na działki nr [...] celem wydzielenia gruntów

z przeznaczeniem na ciągi piesze przy "osiedlu domków letniskowych" oznaczonych

nr działki [...], która z mocy prawa przechodzi na rzecz Miasta i Gminy B.

Podstawę prawną tej decyzji stanowiły wówczas obowiązujące przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

(tekst jednolity Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.). Wyjaśnić trzeba, że art. 1

ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, określał grunty

do których miały zastosowanie przepisy tej ustawy. Były nimi grunty przeznaczone

w planach zagospodarowania przestrzennego na cele zabudowy. Ta generalna zasada sprawiła, że tylko do takich gruntów miały zastosowanie przepisy art. 10 tej ustawy, dotyczące podziału. Dokonanie podziału innych gruntów w trybie przepisów tego artykułu np.: gruntów rolnych czy leśnych, było niedopuszczalne, a dokonany podział był dotknięty nieważnością z powodu braku podstawy prawnej jego dokonania (art. 156 § 1 pkt 2 kpa vide wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1998 r. I SA 1033/97, LEX 44520).

W dacie wydania decyzji podziałowej przepis art. 10 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowił, że "podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego".

Tak więc, jedynym kryterium zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości była zgodność tego podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego

(vide wyrok NSA z dnia 20 marca 1998 r., I SA 1815/97, LEX 44653).

Podział ten był tylko podziałem geodezyjnym i miał jedynie znaczenie "pozwolenia na podział prawny" polegający na utworzeniu (w drodze dalszych czynności prawnych) z dotychczasowej nieruchomości, nowych nieruchomości.

W art. 10 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, ustawodawca określił przesłanki podziału nieruchomości niezależnie

od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Z kolei w art. 10 ust. 5 tej ustawy zawarte było unormowanie, że grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziału przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem według zasad obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości.

W świetle art. 10 ust. 5 tej ustawy własność działek zajętych pod budowę ulic przechodziła z mocy prawa na gminę wtedy, gdy: wniosek o podział nieruchomości pochodził od właściciela gruntu, przebieg ulic był wyraźnie określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie podziału, grunty musiały być wydzielone wyłącznie pod budowę nowych ulic.

Ustawodawca w art. 10 ust. 5 ustawy posłużył się pojęciem grunty wydzielone pod budowę "ulic", a nie określeniem pod "budowę dróg publicznych".

Oznacza to, że w dacie obowiązywania tego przepisu nie było konieczne, aby działka drogowa przeznaczona do obsługi nowo powstałych działek była zaliczona

w odpowiednim trybie do jednej z kategorii dróg publicznych (vide wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999 r., I SA 696/99, LEX nr 48522, wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r.,

I SA 2110/97, LEX nr 44514, wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., I OSK 1091/08, LEX 552271, wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2006 r. IV CK418/05, LEX 398461).

W przypadku, gdy na skutek zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości jedna z działek została wydzielona pod "budowę ulicy", organ w decyzji obowiązany był wskazać, ze konkretna działka przeznaczona jest pod budowę ulicy, bez żadnych innych klauzul i rozstrzygnięć.

Grunty pod "budowę ulic" przechodziły z mocy prawa na własność gminy

z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna. Był to ustawowy skutek decyzji o podziale, o którym nie mógł orzekać organ administracji (por. wyrok NSA

z dnia 30 grudnia 1987 r., sygn. akt SA/ Po 1435/87, ONSA 1988/2/53).

Decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, stanowiła podstawę wpisu

w księdze wieczystej prawa własności gminy w odniesieniu do działki wydzielonej pod budowę ulicy. Wpis taki miał charakter deklaratoryjny, bowiem własność działek wyodrębnionych pod budowę przechodziła na gminę z mocy samego prawa

(art. 10 ust. 5). Wyjaśnić też trzeba, że w kwestii odszkodowania za grunty przejęte pod "budowę ulic" – w ocenianym stanie prawnym - wyłączona była możliwość ustalenia odszkodowania w decyzji zatwierdzającej podział i odszkodowanie należało ustalić

w odrębnym postępowaniu, po uprawomocnieniu się decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (art. 55 i art. 56 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości).

Jedyną przesłanką potrzebną do przyznania odszkodowania było przejście gruntu wydzielonego pod ulicę na własność gminy, przy czym nieujawnienie prawa własności nowego właściciela w księdze wieczystej nie ma wpływu na ocenę, czy doszło do przejścia prawa własności, bowiem następowało ono z mocy prawa z datą ostateczności decyzji o podziale.

Podnieść też trzeba, że ani z przepisów ustawy o gospodarce gruntami

i wywłaszczeniu nieruchomości, ani też z przepisów obecnie obowiązującej ustawy

o gospodarce nieruchomościami nie wynika, aby uprawnienie do dochodzenia odszkodowania za odjęcie prawa własności działek gruntu wydzielonych przy podziale pod drogi, miało ulegać przedawnieniu (por. wyroki NSA: z dnia 6 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 335/08 i z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 874/08 niepubl.)

W świetle wyżej przestawionych przepisów obowiązujących w dacie decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności oraz wobec wyżej przedstawionej interpretacji tych przepisów, brak jest podstaw do uznania, że Kolegium w zaskarżonej decyzji w sposób wszechstronny odniosło się do wskazanej we wniosku przesłanki żądania nieważności, którą było wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

W szczególności:

- Kolegium nie zbadało sprawy w kontekście art. 1 ust. 1 ustawy z 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który określa między innymi zakres przedmiotowy przepisu art. 10 tej ustawy, z zatem nie wyjaśniło jakie było przeznaczenie nieruchomości podlegającej podziałowi w chwili zatwierdzenia projektu podziału;

- Kolegium nie zweryfikowało zawartego w badanej decyzji stwierdzenia,

że przedłożony projekt podziału jest zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego gminy S. zatwierdzonym uchwałą Gminnej Rady Narodowej w S. Nr [...] r. oraz szczególnym planem zagospodarowania terenu osiedla domków letniskowych w D. – skoro w przedłożonych sądowi aktach administracyjnych brak jest wypisu i wyrysu z niezbędnej części planu oraz niezbędnych definicji pojęć użytych w planie;

- Kolegium nie odniosło się w ogóle do wynikającego z wpisu z rejestru gruntów

z 1995 r. (k-2 akt administracyjnych) wskazania, że w [...] r. działki o nr [...] i [...] były gruntami rolnymi;

- Kolegium nie rozważyło, w kontekście przesłanki rażącego naruszenia prawa, kwestii wskazanego w badanej decyzji podziałowej przeznaczenia działki nr [...], która jak wynika to z decyzji wydzielona została "celem wydzielenia gruntów

z przeznaczeniem na ciągi piesze przy "osiedlu domków letniskowych", w sytuacji gdy przepis art. 10 ust. 5 ustawy zezwalał na wydzielenie gruntów "pod budowę ulic", a jednocześnie, jak to zostało na wstępie zasygnalizowane, brak było podstaw do orzekania w decyzji zatwierdzającej podział o przejściu na własność gminy działki wydzielonej pod ulicę, bowiem następowało to z mocy prawa (art. 10 ust. 5).

Wyżej wymienione braki wskazują, że rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , przyjmujące brak podstaw do stwierdzenia wydania decyzji podziałowej z rażącym naruszeniem prawa jest co najmniej przedwczesne, bowiem do takiej konkluzji organ doszedł z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji w ocenie Sądu, przedwczesne jest ustosunkowanie

się do podniesionej w skardze kwestii nieodwracalności skutków prawnych decyzji podziałowej.

Zasygnalizować jednak trzeba, że w przypadku stwierdzenia przez organ,

po przeprowadzeniu postępowania z uwzględnieniem wyżej wskazanych zapatrywań sądu, i w razie stwierdzenia przez Kolegium, że kontrolowana decyzja dotknięta jest rażącym naruszeniem prawa, rzeczą tego organu będzie rozważenie nieodwracalności skutków decyzji dotkniętej stwierdzoną wadą również z uwzględnieniem wykładni

art. 156 § 2 kpa dokonanej przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 maja 1992 r.

w sprawie III AZP 4/92 (OSNC 1992/12/211).

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. "c" w związku

z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie w pkt II wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 tej ustawy, zaś orzeczenie o kosztach postępowania na podstawie art. 200 § 2 i art. 250 tej ustawy.