Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 430/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi B.U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], Wójt Gminy O. na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "k.p.a.") oraz art. 93 ust. 2a, 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm., dalej: "u.g.n.") zaopiniował pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości położonej w miejscowości T. , obręb T. , Gmina O. oznaczonej jako działka nr [...], z której powstaną działki nr [...] i [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r., nr [...]

Wyrokiem z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 82/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił powyższe postanowienie z dnia [...] października 2016 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lipca 2016 r.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że na podstawie zaskarżonych postanowień nie można ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość objęta jest planem miejscowym. W aktach sprawy nie było także dowodu potwierdzającego wykorzystywanie tej działki na cele rolne lub leśne. Organy administracji publicznej nie zbadały również księgi wieczystej. Na mapie stanowiącej załącznik do postanowienia organu I instancji nie oznaczono działki o nr [...]. Nie ustalono również właściciela tej działki, mimo że powinien być on stroną postępowania. Ponadto art. 93 ust. 2 zd. 3 u.g.n. wyklucza zastosowanie wskazanego tam trybu w przypadku podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95 u.g.n., w tym wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej. Organ II instancji nie odniósł natomiast do podnoszonej w zażaleniu okoliczności, że podział działki związany jest z planem realizacji inwestycji drogowej polegającej na przebudowie drogi powiatowej nr [...] Sąd nie podzielił natomiast zarzutu błędnej wykładni art. 93 ust. 2a u.g.n. i pominięcia warunku wskazania terminu do przeniesienia własności wydzielonej działki. Termin ten określa się bowiem w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, która zostanie wydana na kolejnym etapie postępowania.

Rozpatrując ponownie sprawę, postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., nr [...], Burmistrz Gminy O. na podstawie art. 123 k.p.a. oraz art. 93 ust. 2a, 4 i 5 u.g.n. pozytywnie zaopiniował projekt podziału przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wyjaśniając zarazem, że po zapoznaniu się z dodatkowymi informacjami stwierdza zgodność planowanego podziału nieruchomości z art. 93 ust. 2a u.g.n.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła B. U., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie zostało podpisane przez osobę, która nie dysponowała wymaganym upoważnieniem. Wada ta prowadzi do konieczności uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia. Ponadto organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie wskazanym w wyroku z dnia [...] maja 2017 r. Nie przekazano także skarżącej do wglądu dokumentów potwierdzających prowadzenie postępowania dowodowego. Takie działanie organów administracji publicznej nie przyczynia się do budowania zaufania obywateli do Państwa i prawa.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że dla działki dzielonej nie obowiązuje żaden plan miejscowy. Dla tej nieruchomości nie została również wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej, wobec czego zastosowania w niniejszej sprawie nie znalazł art. 95 u.g.n. Konsekwentnie zatem nie zachodziła okoliczność wyłączająca podział nieruchomości na podstawie art. 93 ust. 2a u.g.n. Ponadto za podziałem nieruchomości przemawia fakt, że rozważana działka jest wykorzystywana na cele rolne. Z informacji z rejestru gruntów wynika, że działka nr [...] stanowi grunt rolny zabudowany ([...]) o powierzchni działki [...]. Wniosek ten potwierdzają wpisy w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla omawianej nieruchomości. Spełniona została zatem przesłanka przeznaczenia nieruchomości [...] na cele rolne. Ponadto w wyniku proponowanego podziału powstaną działki nr [...] i [...]. Działka nr [...] powiększy sąsiednią działkę nr [...], co czyni zadość wymogowi z art. 93 ust. 2a u.g.n. Z informacji z rejestru gruntów wynika również, że działka nr [...] stanowi własność Powiatu [...]. Prawidłowo zatem określono w sprawie krąg stron postępowania. Organ II instancji stwierdził również, że osoba podpisująca zaskarżone postanowienie mogła skutecznie reprezentować Burmistrza Gminy O. przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia, gdyż legitymowała się upoważnieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r.

Skargę na powyższą decyzję złożyła B. U., zarzucając organowi II instancji:

1. naruszenie art. 93 ust 2a u.g.n. przez pominięcie zawartego w tym przepisie wymogu wskazania terminu przeniesienia własności wydzielonej działki, który to termin nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja o podziale stanie się ostateczna;

2. naruszenie art. 95 u.g.n. przez niesprawdzenie, czy przepis ten znajdował zastosowanie i czy wydzielana nieruchomość objęta jest decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej, co nastąpiło w wyniku zaniechania oceny celu podjętej decyzji opiniującej wstępny projekt podziału działki nr [...], stanowiącej użytek drogowy;

3. błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na zaniechaniu oceny przedłożonych przez skarżącą dowodów wskazujących na to, że ustalenie powierzchni wydzielanej nieruchomości powinno zostać poprzedzone wznowieniem granic, gdyż powierzchnia działek jest wobec nich wtórna, a opieranie się na kwestionowanych wpisach w ewidencji prowadzi do błędnych ustaleń;

4. błędną ocenę charakteru wydzielanej działki oraz istniejących co do niej wydanych i prawomocnych decyzji, co skarżąca podnosiła w toku postępowania.

B. U. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała na błędne uznanie przez organ II instancji, że wydzielana nieruchomość wykorzystywana jest na cele rolne lub leśne. B. U. kwestionowała to ustalenie w toku postępowanie, lecz organy administracji publicznej nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania dowodowego. Organ odwoławczy powielił jedynie argumentację organu I instancji, zgodnie z którą wydzielona działka nr [...] stanowi powiększenie działki nr [...] jako działki sąsiedniej. Jeżeli celem dokonanego podziału miałoby być powiększenie nieruchomości sąsiedniej wykorzystywanej tak jak działka wydzielana na cele rolne lub leśne, to wydana przez organ I instancji decyzja powinna zawierać warunek z art. 93 ust 2a u.g.n., tj. wskazanie terminu do przeniesienia własności wydzielonej działki. W toku postępowania nie wskazywano, by do wykonanego projektu podziału miał zastosowanie art. 95 u.g.n. Skarżąca podniosła również, że organy administracji publicznej pominęły jej uwagi co do zebranych dowodów. Tymczasem w razie zakwestionowania przebiegu granic nie można powoływać się wpisami zawartymi w ewidencjach. Powierzchnia nieruchomości wynika bowiem z jej granic. Dlatego niepoczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych sprawia, że wydane postanowienia są błędne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku planu miejscowego zastosowanie znajduje art. 94 ust. 1 u.g.n., w świetle którego podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi albo jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ustawodawca wskazuje przy tym w art. 93 ust. 4 u.g.n., że zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95 u.g.n., opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W przypadku podziału nieruchomości położonej na obszarze, dla którego brak jest planu miejscowego, wspomniana opinia dotyczy spełnienia warunków, o których mowa w art. 94 ust. 1 u.g.n. Jak wynika zarazem z art. 93 ust. 5 u.g.n., opinię, o której mowa w art. 93 ust. 4 u.g.n., wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Trzeba również wyjaśnić, że podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny w świetle art. 93 ust. 2a u.g.n., jedynie pod warunkiem że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. Ustawodawca dodaje zarazem w tym przepisie, że w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości określa się termin na przeniesienie praw do wydzielonych działek gruntu, który nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Cytowanego przepisu nie stosuje się jednak w przypadku podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95 u.g.n. Jak wynika bowiem z art. 95 pkt 6 u.g.n., niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu – niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej.

Ponadto należy zauważyć, że w niniejszej sprawie został wydany prawomocny wyrok z dnia 25 maja 2017 r. Uwaga ta ma istotne znaczenie, gdyż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie był zatem związany w powyższym zakresie wyrokiem z dnia 25 maja 2017 r. W orzeczeniu tym wskazano przede wszystkim na konieczność ustalenia, czy działka nr [...] objęta jest planem miejscowym i czy nieruchomość ta wykorzystywana jest na cele rolne lub leśne. Organy administracji publicznej zostały również zobowiązane do ustalenia podmiotów legitymujących się przymiotem strony oraz sprawdzenia, czy w stosunku do omawianej nieruchomości została wydana decyzja o lokalizacji drogi publicznej.

Analizując z tej perspektywy zaskarżone orzeczenia, Sąd uznał, że postanowienie organu I instancji nie spełniało wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. i powyższego wyroku z dnia 25 maja 2017 r. Wójt Gminy O. nie odniósł się do żadnej z kwestii wskazanych w wymienionym orzeczeniu. Nie podał również ustaleń faktycznych, na których oparł swoje rozstrzygnięcie, ograniczając się jedynie do zdawkowego powołania się na dodatkowe informacje, bliżej nieokreślone w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] października 2017 r. Argumentacja prawna ograniczała się natomiast wyłącznie do stwierdzenia, że planowany podział nieruchomości jest zgodny z art. 93 ust. 2a u.g.n. Wymienione braki miały zatem charakter istotny. Trzeba jednak zauważyć, że wady te zostały usunięte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

W postanowieniu z dnia [...] lutego 2018 r. organ II instancji wyjaśnił bowiem, że działka nr [...] nie jest objęta ustalenia obowiązującego planu miejscowego i nie została wydana w stosunku do niej decyzja o lokalizacji drogi publicznej. Okoliczności te zostały ustalone na podstawie pisma Burmistrza Gminy O. z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] (k. nienumerowana akt adm. organu II instancji). Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że działka nr [...], do której ma być przyłączona wydzielona działka nr [...], stanowi własność Powiatu [...]. Wniosek ten wynika z informacji z rejestru gruntów z dnia [...] października 2017 r. (k. 4-5 akt adm. organu I instancji). Poza tym organ II instancji wskazał, że działka nr [...] przeznaczona jest na cele rolne. Stwierdzenie to potwierdza informacja z rejestru gruntów z dnia [...] października 2017 r. (k. 6 akt adm. organu I instancji), a także wypis z księgi wieczystej prowadzonej dla wspomnianej nieruchomości z dnia [...] lutego 2018 r. (k. nienumerowana akt adm. organu II instancji).

Trzeba również zauważyć, że w świetle art. 92 ust. 2 u.g.n. za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Z informacji z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] stanowi grunty rolne zabudowane. Wobec tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo oceniło możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 93 ust. 2a u.g.n. Działka mająca powstać w wyniku podziału zostanie bowiem przeznaczona na powiększenie sąsiedniej działki nr [...].

Powyższe uwagi nie budzą wątpliwości w ocenie Sądu i znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wobec tego należy uznać, że uchybienia organu I instancji, który nie zastosował się do wytycznych zawartych w powyższym wyroku z dnia [...] maja 2017 r., zostały usunięte przez organ odwoławczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wykonało wymieniony wyrok i zgromadziło materiał dowodowy wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Zaskarżone orzeczenie odpowiada zatem prawu i jako takie nie może być wyeliminowane z obrotu prawnego.

Sąd nie podzielił poza tym zarzutów podniesionych w skardze. Za bezzasadny należy uznać wywód dotyczący naruszenia art. 93 ust 2a u.g.n. Jak wyjaśniono bowiem wcześniej w wyroku z dnia 25 maja 2017 r., termin na przeniesienie praw do wydzielonych działek gruntu określany jest w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a nie w postanowieniu opiniującym dokonanie tego podziału. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że obecnie kontrolowane rozstrzygnięcia mają charakter wstępny i nie są równoznaczne z podziałem nieruchomości. Skutek ten powstanie dopiero z chwilą wydanie kolejnego aktu administracyjnego, tj. decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 95 u.g.n. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło bowiem, że w odniesieniu do działki nr [...] nie została wydana decyzja o lokalizacji drogi publicznej. Zastosowanie w niniejszej sprawie nie mógł zatem znaleźć powołany przepis. Należy przy tym wyjaśnić, że przepisy cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymagają, by wydzielana działka o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha była przyłączona do nieruchomości wykorzystywanej na cele rolne lub leśne.

Nietrafny okazał się również zarzut dotyczący konieczności przeprowadzenia prac związanych ze wznowieniem granicy. Z akt administracyjnych nie wynika bowiem, by w sprawie toczyło się postępowanie odnoszące się do granic rozważanych nieruchomości. Skarżąca także nie uprawdopodobniła tej okoliczności. Wobec tego omawiany zarzut pozbawiony był uzasadnienia.

W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako bezzasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.