Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 376/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 1, 2, 10, 10a, 10d, 10h, 10l
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 2, art. 13
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania i oszacowana pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., na rzecz skarżącego S. H., kwotę 141 (sto czterdzieści jeden) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.T. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] o nałożeniu na S. H. obowiązku zapłaty kwoty należności w wysokości 3 504,80 zł z tytułu kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu marki Fiat 126p, o nr rejestracyjnym [...].

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 10 listopada 2005 r. Komenda Powiatowa Policji w T. wydała dyspozycje usunięcia pojazdu marki Fiat 126p i zobowiązała podmiot usuwający pojazd do niezwłocznego dostarczenia pojazdu na parking strzeżony w T. przy ul. A. Firma A po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powiadomiła Starostę o jego nieodebraniu. W dniu 6 września 2011 r. organ pierwszej instancji wystąpił z wnioskiem do podmiotu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu o przekazanie akt. W związku z pismem Komendy Powiatowej Policji w T. z dnia 13 sierpnia 2012 r. o zniszczeniu zarchiwizowanej dokumentacji dotyczącej usunięcia pojazdu w dniu 7 września 2012 r. został powiadomiony właściciel tego pojazdu S. H. o usunięciu pojazdu oraz został pouczony o możliwości odebrania pojazdu oraz o skutkach jego nieodebrania. Pojazd nie został odebrany w przewidzianym terminie. Starosta działając na podstawie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w T. o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...] Sąd Rejonowy w T. postanowieniem sygn. akt [...] z dnia 23 maja 2013 r. orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu. W dniu 17 czerwca 2013 r. postanowienie to stało się prawomocne. Na podstawie opinii biegłego skarbowego z dnia 9 listopada 2013 r., a także wniosku z dnia 14 listopada 2013 r. Komisji do przeprowadzania postępowania likwidacyjnego o sposobie zagospodarowania lub likwidacji przejętego do likwidacji pojazdu na rzecz Powiatu, pojazd w dniu 25 listopada 2013 r. został przekazany do likwidacji do stacji demontażu pojazdów w celu zezłomowania. Wysokość kosztów związanych z przechowywaniem, a także oszacowaniem pojazdu określono w wysokości 3 504,80 zł (koszty usunięcia pojazdu nie zostały naliczone z powodu braku możliwości określenia kosztów przez podmiot usuwający pojazd z drogi), na co składają się: koszty przechowywania pojazdu od 4 września 2010 r., tj. od daty wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 152, poz. 1018 ze zm.) do dnia 17 czerwca 2013 r. (data uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]) w wysokości 3 352,80 zł, koszty oszacowania pojazdu w wysokości 152 zł – określone na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia 9 listopada 2013 r.

Wobec powyższego decyzją z dnia [...] Starosta [...] nałożył na S. H. obowiązek zapłaty łącznej kwoty należności w wysokości 3 504, 80 zł.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji S. H. podkreślił, że pojazd nie należał do niego w dniu zatrzymania 10 listopada 2005 r., bowiem sprzedał go wcześniej sprawcom incydentu na drodze, którym odebrano pojazd. To osoby, którym zatrzymano pojazd dysponowały pokwitowaniem zatrzymanych dokumentów i samochodu. Nie był poza tym informowany po zdarzeniu, a dopiero po 7 latach. Informował wtedy Starostę, że nie może odebrać samochodu, który do niego nie należy oraz o tym, że nie jest w stanie odnaleźć dokumentu sprzedaży pojazdu. Jedynym błędem było to, że nie zawiadomił Wydziału Komunikacji o sprzedaży pojazdu.

Jak wyżej wskazano decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ drugiej instancji za uzasadnione uznał wydanie decyzji o zapłacie przez stronę kosztów związanych z przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu. Wskazał przy tym, że kosztów usunięcia pojazdu nie określono, gdyż nie ustalono podmiotu dokonującego usunięcia pojazdu w dniu 10 listopada 2005 r. Na koszty przechowywania i oszacowania pojazdu w łącznej wysokości 3 504,80 zł (nie ma przy tym podstaw do ich podważenia) składają się: koszty przechowywania pojazdu od 4 września 2010 r., tj. od daty wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw do 17 czerwca 2013 r., tj. uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]w wysokości 3 352,80 zł (1 016 dni x 3,30 zł). Stawka dobowa została określona na podstawie rozeznania rynku na świadczenie tego typu usług oraz protokołu z negocjacji cen z 21 i 28 marca 2013 r. dotyczącego parkowania pojazdów usuniętych z drogi pozostających na parkingu strzeżonym po 22 czerwca 2013 r. W tymże protokole Z. W. prowadzący parking strzeżony zaproponował do pojazdów, które pozostaną po 22 czerwca 2013 r. na tym parkingu stawkę dobową w wysokości 3,30 zł. Dwaj inni przedsiębiorcy prowadzący parkingi strzeżone oświadczyli, że na prowadzonych przez nich parkingach średnia stawka dobowa kształtuje się w wysokości 3,30 zł. W piśmie z dnia 2 października 2014 r. organ pierwszej instancji zawiadomił Z. W., że do ustalenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu zostanie uwzględniona właśnie kwota 3,30 zł za dobę parkowania w okresie od 4 września 2010 r. do 17 czerwca 2013 r., czego nie zakwestionował. Koszty oszacowania pojazdu w wysokości 152 zł określone zostały na podstawie faktury VAT z dnia 9 listopada 2013 r. S.H. jest zobowiązany do poniesienia kosztów przechowywania pojazdu w okresie od 4 września 2010 r. do 17 czerwca 2013 r. oraz kosztów oszacowania tego pojazdu.

Organ drugiej instancji odnosząc się do zarzutów strony, że nie był on właścicielem pojazdu w dniu 10 listopada 2005 r., stwierdził, że akta nie potwierdzają tej okoliczności. Odwołujący się nie wskazał domniemanych właścicieli pojazdu na dzień usunięcia go z drogi. W aktach natomiast znajduje się umowa kupna sprzedaży z dnia 16 czerwca 2005 r. dokumentująca nabycie własności pojazdu przez S. H. Dlatego też należy uznać, że to strona był właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia z drogi. Choć pojazd usunięto z drogi w dniu 10 listopada 2005 r., to koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym zostały naliczone, dopiero od 4 września 2010 r. Poza tym prawomocne orzeczenie przez sąd przepadku pojazdu czyni niedopuszczalnym ocenianie przez organ ustalający koszty prawidłowości czynności poprzedzających przepadek.

W skardze na powyższą decyzję S. H. podniósł, że w dniu zatrzymania, tj. 10 listopada 2005 r. pojazd nie należał do niego. Sprzedał go wcześniej sprawcom incydentu. Nie mając prawa do pojazdu nie zgłosił się po niego. Skarżący zarzucił, że Starosta [...] nie zachował ustawowych terminów zawiadomienia właściciela pojazdu o jego zatrzymaniu i nieodebraniu z parkingu oraz złożenia wniosku o przepadek (dopiero po 6 latach). Skutkiem tego były niewspółmierne do wartości pojazdu koszty i brak możliwości zachowania należytej staranności w ustaleniu właściciela pojazdu. Skarżący powołał się na przedawnienie roszczeń.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. skarżący oświadczył, że nie może przedstawić dokumentów potwierdzających sprzedaż przedmiotowego samochodu, gdyż dokumenty te zostały zniszczone na podstawie wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w P. Ponadto skarżący wyjaśnił, że zajmował się w 2005 r. kupowaniem samochodów i nie pamięta komu sprzedał przedmiotowy pojazd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie nałożenia na S. H. obowiązku zapłaty kwoty w wysokości 3 504,80 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...] oraz numerze nadwozia VIN [...], w terminie 30 dni od daty, w której niniejsza decyzja stanie się ostateczna - wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Koszty te zostały naliczone za okres od 4 września 2010 r., tj. od daty wejścia w życie zmiany ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym do dnia 17 czerwca 2013 r., tj. do dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w T. Wydział I Cywilny o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...].

Kwestia sporną w rozpoznawanej sprawie jest nałożenie na skarżącego obowiązku zapłaty ww. kwoty tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu marki Fiat 126p, gdyż według strony nie był on właścicielem przedmiotowego pojazdu w dniu 10 listopada 2005 r. Skarżący twierdzi, że nie może przedstawić dokumentów potwierdzających sprzedaż przedmiotowego pojazdu, gdyż dokumenty te zostały zniszczone na podstawie wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, Sądu Grodzkiego w P., [...] Wydział Grodzki z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt [...]. Wyjaśnił także, że prowadził firmę PHUP B spółkę z o.o. w W. zajmującą się kupowaniem starych samochodów i nie pamięta komu sprzedał przedmiotowy pojazd marki Fiat 126p.

Natomiast w ocenie organu skarżący nie wskazał domniemanych właścicieli przedmiotowego pojazdu, zaś umowa kupna sprzedaży z dnia 16 czerwca 2005 r. dokumentuje nabycie własności przedmiotowego pojazdu przez S. H. i dlatego należy uznać, że to skarżący był właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia z drogi. Poza tym fakt prawomocnego orzeczenia przez sąd przepadku pojazdu czyni niedopuszczalnym ocenianie przez organ ustalający koszty prawidłowości czynności poprzedzających przepadek. W dniu 23 maja 2013 r. Sąd Rejonowy w T. postanowieniem wydanym w sprawie sygn. akt [...] orzekł przepadek na rzecz Powiatu [...] przedmiotowego pojazdu. Powyższe postanowienie uprawomocniło się 17 czerwca 2013 r.

Stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia jest więc sporny i budzi wątpliwości.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) - dalej p.r.d. Stosownie do treści art. 130a ust. 10 ustawy starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.

Zgodnie art. 130a ust. 10h tej ustawy koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10D i ust. 10I. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W myśl zaś art. 130a ust. 10I, jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Natomiast stosownie do treści ust. 10d przepis ust. 10 stosuje się odpowiednio, gdy w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności.

W świetle powyższych przepisów wskazane wyżej koszty obciążają osobę, która w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu była jego właścicielem lub dysponentem. Obowiązek ponoszenia kosztów, o których mowa w tym przepisie, nie jest jednak nieograniczony, a ich wysokość powinna podlegać kontroli. Koszty przechowywania pojazdu są iloczynem stawki opłaty określonej w uchwale Rady Powiatu oraz długości przechowywania pojazdu na parkingu. Ten drugi element musi podlegać ocenie organu, co do zasadności długości okresu przechowywania pojazdu. Wysokość kosztów usunięcia pojazdu z drogi publicznej obciążająca osobę będącą właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia musi być uzasadniona. Wydaje się oczywiste, że koszty uzasadnione, to tylko te koszty, które Skarb Państwa, a obecnie Starosta musi normalnie ponieść do chwili, gdy samochód zostanie odebrany przez właściciela, albo gdy właściciela nie można ustalić lub odnaleźć lub nie chce on odebrać pojazdu, do chwili gdy samochód zostanie sprzedany lub rozmontowany. Nie ulega wątpliwości, że w tych dwóch ostatnich przypadkach, konieczne jest wcześniejsze przeprowadzenie postępowania mającego na celu uzyskanie przez Powiat własności konkretnego pojazdu. Czas przeznaczony na uregulowanie stanu prawnego pojazdu nie może być nadmiernie wydłużany. Podstawę prawną do tego daje art. 130a ust. 10 ustawy. Ponadto starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10 nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (ust. 10 a art. 130a p.r.d.).

Podkreślić więc należy, że ustawa wyraźnie kładzie nacisk na to, aby przechowywanie samochodu na parkingu nie było nadmiernie wydłużane nakazując wystąpienie z wnioskiem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu po upływie 3 miesięcy od jego odholowania, gdy właściciel został powiadomiony, a po upływie 4 miesięcy, gdy właściciel (osoba uprawniona) nie został ustalony. Wskazuje na to kategoryczne sformułowanie "starosta występuje z wnioskiem..."

Istotne jest także to, że obowiązkiem organu jest dołożenie należytej staranności w poszukiwaniu właściciela lub osoby uprawnionej do odbioru pojazdu. Obowiązki organu w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego wynikają z art. 7 K.p.a. oraz 77 § 1 K.p.a. Stosownie do treści art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast stosownie do treści art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami na organach administracji spoczywa obowiązek wyjaśnienia okoliczności faktycznych i ustalenia prawdy w sensie materialnym. Organ powinien ustalić fakty, które mają znaczenie dla przyszłego rozstrzygnięcia sprawy. Zakres postępowania administracyjnego wyznaczany jest treścią hipotezy normy prawnej mogącej być podstawą wydawanej decyzji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organ miał obowiązek ustalić m.in., kto w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu był jego właścicielem. Organ nie podjął szeregu czynności, które mogłyby służyć poczynieniu ustaleń faktycznych w wskazanym wyżej zakresie. Organ m.in. zaniechał w sposób wyczerpujący ustalenia, czy nie istnieją dokumenty potwierdzające sprzedaż przedmiotowego pojazdu, na które powoływał się skarżący w odwołaniu. Wprawdzie organ czynił w tym zakresie ustalenia poprzez zwrócenie się do Komendy Powiatowej Policji w T. o załączenie dokumentacji dotyczącej usunięcia pojazdu w dniu 10 listopada 2005 r. W odpowiedzi uzyskał jednak informację (pismo Naczelnika Wydziału Ruchu drogowego KPP w T. z dnia 13 sierpnia 2012 r.) o zniszczeniu powyższych dokumentów. To jednak nie powinno działać na niekorzyść strony, gdyż brak jest dowodu potwierdzającego poinformowanie w 2005 r. właściciela pojazdu, którym w ocenie organu był skarżący, o obowiązku uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Organ zwracał się także do Z. W. prowadzącego parking strzeżony o przekazanie kopii dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, ale i w tym wypadku nie uzyskał żądanych dokumentów. Skoro jednak skarżący kwestionował ustalenia co do tego, że był właścicielem przedmiotowego pojazdu powołując się na jego sprzedaż, oraz to, iż nie był informowany o jego usunięciu z drogi od 2005 r., to obowiązkiem organu zgodnie z ww. przepisami było dołożenie należytej staranności w poszukiwaniu dokumentów pozwalających ustalić właściciela lub osobę uprawnioną do odbioru pojazdu, która była informowała o umieszczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym w 2005 r. Trudno bowiem przyjąć, że od 2005 r. po raz pierwszy 5 września 2012 r. strona została zawiadomiona o usunięciu z drogi w dniu 10 listopada 2005 r. pojazdu będącego jej własnością.

Starosta winien zatem ustalić, czy przed zmianą przepisów, tj. przed 4 września 2010 r., właściwy wówczas organ (naczelnik urzędu skarbowego) był informowany o usunięciu przedmiotowego pojazdu z drogi, oraz czy o powyższym fakcie zawiadomił właściciela pojazdu, tj. skarżącego. Organ zaniechał zwrócenia się do właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wyjaśnienie powyższej kwestii, mimo że usunięcie pojazdu z drogi nastąpiło na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy w brzmieniu sprzed zmiany tego przepisu, zgodnie z którym pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.

Organ zaniechał także przesłuchania skarżącego i wyjaśnienia podnoszonych przez niego zarzutów, czym naruszył przepisy postępowania. Podczas gdy skarżący na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 3 czerwca 2015 r. wyjaśnił, że nie może okazać żadnego dokumentu potwierdzającego sprzedaż przez niego przedmiotowego pojazdu z uwagi na to, że na podstawie wyroku nakazowego z dnia 2 lutego 2009 r. dokumenty te zostały zniszczone. Nie ulega wątpliwości, że skoro w sprawie pozostała budząca wątpliwości kwestia, istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie kto był dysponentem pojazdu w dniu 10 listopada 2005 r., to obowiązkiem organu było poczynienie wszelkich ustaleń mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w tym w sytuacji, gdyby przesłuchany skarżący powołał się na wyrok Sądu Rejonowego, Sądu Grodzkiego w P. [...] Wydział Grodzki z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt [...] (tak jak to uczynił przed sądem administracyjnym), ustalenie, czy wśród dowodów rzeczowych, o których mowa w pkt 2 tego wyroku, znajdowały się dokumenty, na które powołuje się skarżący, a które dokumentowały sprzedaż przedmiotowego pojazdu. Wówczas organ powinien rozważyć zwrócenie się do Sądu Rejonowego w P. o akta sprawy o sygn. akt [...].

Organ ustalając, kto był właścicielem samochodu marki Fiat 126p w dniu 10 listopada 2005r. oparł się jedynie na załączonej do akt sprawy umowie kupna - sprzedaży z dnia 16 czerwca 2005 r. Zupełnie pominął stanowisko skarżącego, który oświadczył, że sprzedał przedmiotowy pojazd. Wskazać należy, że okoliczność, iż brak jest dokumentów dotyczących usunięcia przedmiotowego pojazdu z drogi w żadnym wypadku nie może świadczyć o tym, że skarżący nie zawarł umowy sprzedaży tego pojazdu i tym samym własność samochodu nie została przeniesiona na inną osobę. Po tak długim okresie od usunięcia pojazdu z drogi trudno wymagać od skarżącego, aby posiadał stosowne dokumenty. W zaistniałej zaś sytuacji organ powinien podjąć wszelkie działania, aby wyjaśnić wątpliwości. Konieczne więc było ustalenie, czy były wcześniej podejmowane działania mające na celu ustalenie właściciela pojazdu.

Wątpliwości budzi także stanowisko prowadzącego parking strzeżony, na którym został umieszczony przedmiotowy pojazd, że nie posiada dokumentów dotyczących dyspozycji jego usunięcia z drogi. Ponadto informacja, że przedmiotowy samochód znajduje się na parkingu strzeżonym została przekazana Staroście [...] dopiero pismem z dnia 17 sierpnia 2011r., podczas gdy nowelizacja przepisów p.r.d nastąpiła z dniem 4 września 2010 r. Skoro prowadzący parking strzeżony dopiero w 2011 r. poinformował Starostę o tym, że na jego parkingu znajduje się pojazd przekazany przez Komendę Powiatową Policji w T., to przechowując ten pojazd przez tak długi okres powinien posiadać stosownie dokumenty upoważniającego do sprawowania dozoru. Ponadto dozorca powinien wyjaśnić, dlaczego przez kilka lat nie informował właściwego organu o przechowywaniu przedmiotowego pojazdu, a uczynił to dopiero 17 sierpnia 2011 r. Uzasadnienie organu w tym zakresie jest zupełnie niepełne i nielogiczne.

W ramach rozpatrzenia całości materiału dowodowego organ powinien również wziąć pod uwagę, że okoliczność sprzedaży przez skarżącego przedmiotowego pojazdu została podniesiona dopiero na skutek wszczęcia przez organ postępowania w przedmiocie obciążenia go kosztami usunięcia, oszacowania i przechowania pojazdu w dniu 2 grudnia 2014 r. Wcześniej, pomimo postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w T., którego uczestnikiem również był S. H. nie ujawniał on faktu, że nie jest właścicielem przedmiotowego pojazdu. Organ powinien wziąć również pod uwagę, że postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia 23 maja 2013 r., sygn akt [...] wydane zostało na posiedzeniu niejawnym, po rozpoznaniu wniosku Starosty [...] o przepadek pojazdu marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...], w którym to wniosku jako właściciela pojazdu Starosta wskazał S. H.

Wprawdzie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 maja 2013 r., sygn akt [...] Sąd Rejonowy w T. wskazał, że S. H. jest właścicielem samochodu marki Fiat 126p, to ustalenie tytułu prawnego do pojazdu stanowiącego przedmiot przepadku nie należało do właściwości tego Sądu. Sąd ten orzekł bowiem przepadek pojazdu marki Fiat 126p na rzecz Powiatu [...]. Zgodnie zaś z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydal, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej /.../. Zarówno organ administracji jak i sąd rozpoznający niniejszą skargę mają obowiązek przyjąć, że własność przedmiotowego pojazdu nabył Powiat [...], z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu. Istnieją jednak wątpliwości co do należytego ustalenia przez organ właściciela przedmiotowego pojazdu. W ocenie sadu, tylko prawidłowe ustalenia kto w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu był jego właścicielem mogą stanowić podstawę do prowadzenia postępowania w przedmiocie obciążenia go kosztami usunięcia, oszacowania i przechowania pojazdu. W rozpoznawanej sprawie nie zostało to ustalone w sposób nie budzący wątpliwości.

W tym miejscu wskazać należy, że przepisy dotyczące usuwania pojazdów z dróg były wielokrotnie nowelizowane, a także były przedmiotem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. W sprawie o sygn. P 4/06 (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r., OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 76) Trybunał Konstytucyjny badał konstytucyjność art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym (w powyżej przytoczonym brzmieniu) w sytuacji, w której pojazd usunięty w trybie określonym w art. 130a ust. 1 i 2 nie został odebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wymieniony przepis w zakresie w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku TK stwierdził, że na gruncie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym mamy w istocie do czynienia z ustawowym pozbawieniem jednostki własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa potwierdzonym tzw. orzeczeniem organu władzy publicznej. Rozwiązanie takie narusza art. 46 Konstytucji, który stanowi, że przepadek rzeczy może nastąpić tylko w wypadkach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. TK orzekł ponadto, że art. 130a ust 10 i ust. 11 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym w zakresie wskazanym w sentencji traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, ale tylko we wskazanym wyżej zakresie, utracił moc obowiązującą z dniem 12 czerwca 2009 r.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotowy pojazd nie został odebrany w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia z drogi, a ponadto z akt sprawy nie wynika, że została wydana decyzja stwierdzająca, że własność pojazdu będącego przedmiotem postępowania przeszła na rzecz Skarbu Państwa.

W uchwale z 29 listopada 2010 r. sygn. I OPS 1/10 ( ONSAiWSA z 2011r. nr 1, poz. 4) Naczelny Sąd Administracyjny rozważał, czy użyte w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym sformułowanie: "pojazd usunięty i nieodebrany uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się" oznacza, że fakt nieodebrania przez właściciela pojazdu traktuje się jako porzucenie w rozumieniu art. 180 Kodeksu cywilnego i stwierdził, że porzucenie rzeczy w rozumieniu cywilistycznym pozwala na stwierdzenie, że posiadacz takiej rzeczy pozbył się jej w rozumieniu administracyjno – prawnym.

W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie takie rozumowanie pozwala przyjąć, że nie było żadnych przeszkód prawnych aby, w obowiązującym wówczas (do 3 września 2010 r.) stanie prawnym, stwierdzić nabycie własności tego samochodu przez Skarb Państwa, a następnie podjąć decyzje co do sprzedaży lub zdemontowania pojazdu. Trybunał Konstytucyjny odroczył bowiem wejście w życie swojego wyroku do 12 czerwca 2009 r., a więc przepis art. 130a ust. 10 do tej daty obowiązywał w pierwotnym brzmieniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony był pogląd, że decyzja naczelnika właściwego miejscowo urzędu skarbowego stwierdzająca przejście na Skarb Państwa własności samochodu uznanego za porzucony, była decyzją deklaratoryjną i potwierdzała tylko to, co nastąpiło z mocy samej ustawy (uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów NSA z 29 listopada 2010 r. I OPS 1/10, wyrok NSA z 10 marca 2009 r. I OSK 1399/08).

Zdaniem sądu, wobec powyższego taka decyzja mogła być zgodnie z prawem wydana do 3 września 2010 r. Fakt, że działania w tym zakresie podjęte zostały dopiero 30 kwietnia 2013 r., gdyż dopiero w tym dniu Starosta [...] skierował do Sądu Rejonowego w T. wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu, nie może obciążać skarżącego. Jak zaznaczono na wstępie, osobę będącą właścicielem samochodu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, co do zasady powinny obciążać tylko te koszty, które są wynikiem jej niewłaściwego, niezgodnego z zasadami porządku prawnego zachowania, a więc gdy chodzi o koszty związane z przechowywaniem samochodu, w tym wypadku przez czas niezbędny do uregulowania jego statusu prawnego, a następnie oszacowania i sprzedaży lub zniszczenia. Nie powinny natomiast osoby będącej właścicielem pojazdu w dniu jego odholowania na parking obciążać koszty nieuzasadnionej bezczynności organu. Nie można na stronę przerzucać skutków niewłaściwej interpretacji przepisów przez organy administracji, ani skutków błędów ustawodawcy, do których należy zaliczyć uchwalanie niekonstytucyjnych i niejednoznacznych przepisów.

W rozpoznawanej sprawie należy także uwzględnić fakt, że w dniu 4 września 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz. 1018 ze zm.) - dalej ustawa zmieniająca, która zmieniła brzmienie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym m.in. ust. 10, który od tego dnia stanowi, że: "Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu." Dodane zostały także w art. 130a ust 10a – 10l regulujące tryb postępowania a także kwestie dotyczące kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu w brzmieniu obowiązującym także w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Dla udzielenia odpowiedzi na pytanie, jaki jest zakres stosowania znowelizowanych przepisów ustawy do stanów faktycznych istniejących przed nowelizacją, konieczna jest analiza przepisów przejściowych zawartych w ustawie nowelizującej. Art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi, że w przypadkach w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Zgodnie z art. 12 ust. 2 tej ustawy, w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął (tak jak w rozpoznawanej sprawie) przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio.

Z treści norm zawartych w ustawie nowelizującej, która ma charakter przepisów prawa przejściowego wynika, że sprawy, o których mowa w art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, poddane zostały reżimowi ustawy w jej znowelizowanym brzmieniu. Przepis ten stanowi wobec tego kompletną i wystarczającą podstawę do prowadzenia określonego w nim postępowania, ogólna bowiem zasada głosi, że jeżeli w przepisach przejściowych brak jest wyraźnych wskazań co do konieczności stosowania prawa poprzednio obowiązującego, to stosuje się prawo obecnie obowiązujące.

W rozpatrywanej sprawie, jak już wyżej wskazano, dopiero Starosta [...] wystąpił z wnioskiem do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...] i jego wniosek został uwzględniony. Znajdujące się w aktach sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia 23 maja 2013 r. jest postanowieniem prawomocnym od dnia 17 czerwca 2013 r. Wobec tego jest wiążące zarówno dla organu jak i dla sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Przedmiotowy pojazd na mocy art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym przeszedł więc na własność Powiatu.

W wyroku z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 4/14 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zmienione przepisy weszły w życie z dniem 4 września 2010 r. i nie ulega wątpliwości, że nie mogą być stosowane z mocą wsteczną, co do okresu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r., w tym okresu od dnia, w którym art. 130a ust. 10 ustawy we wcześniejszym brzmieniu utracił moc wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06. Zwrócić trzeba równocześnie uwagę, że w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. wskazanie podmiotu zobowiązanego do opłacenia omawianych kosztów w tym okresie byłoby utrudnione, o ile w ogóle możliwe. Skarb Państwa nie nabywał już przecież wtedy własności pojazdu z mocy prawa, co uzasadniało obciążenie go tymi kosztami, a następnie to powiat stał się podmiotem, na rzecz którego orzeka się przepadek pojazdu, ale już bez zobowiązywania go do pokrycia tych kosztów. Z tego powodu w art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. przesądzono, że koszty za ten okres tak jak wcześniej będzie ponosił Skarb Państwa. Zgodnie z art. 13 ustawy zmieniającej koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowywania pojazdów, dla których okres ten upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. i 4 września 2010 r ponosi Skarb Państwa. Decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów w tym okresie ma jedynie taki skutek, że zobowiązanym stał się Skarb Państwa.

Przepis ten ma niewątpliwie zastosowanie w niniejszej sprawie. Analiza art. 13 ustawy nowelizującej daje bowiem również podstawę do twierdzenia, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów także wówczas, gdy termin 6-miesięczny od dnia usunięcia pojazdu upłynął przed dniem 11 czerwca 2009 r. Wynika z tego, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania przedmiotowego pojazdu, które powstały po upływie 6 miesięcznego terminu od dnia jego usunięcia, tj. od dnia 10 listopada 2005 r. do dnia 4 września 2010 r.

W rozpatrywanej sprawie Starosta [...] domaga się od skarżącego, jako właściciela pojazdu w dniu jego odholowania na parking, kosztów przechowywania pojazdu od dnia 4 września 2010 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu, tj. do dnia 17 czerwca 2013 r. Data początkowa okresu za jaki organ domaga się zapłaty kosztów powstałych w następstwie usunięcia pojazdu nie budzi więc wątpliwości. Rozstrzygnięcie w tym zakresie wymaga natomiast przeanalizowania i wykazania przez organ, w jakim zakresie, jeżeli chodzi o czas przechowywania, koszty przechowywania przedmiotowego samochodu można uznać za uzasadnione. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tymczasem organ nie rozważył i nie wyjaśnił, dlaczego wniosek do Sądu o orzeczenie przepadku pojazdu nie został skierowany od razu po wejściu w życie ustawy zmieniającej, lecz dopiero 30 kwietnia 2013 r. Ponadto dlaczego wykazem pojazdów zatrzymanych organ dysponował dopiero 17 sierpnia 2011 r. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na dokonanie oceny, czy wszystkie koszty związane z przechowywaniem przedmiotowego samochodu od 4 września 2010 r. do 17 czerwca 2013 r., a więc za cały ten okres, można uznać za uzasadnione oraz czy istnieją podstawy do uznania, że powinien zostać nimi obciążany skarżący. Skarżącego obciążyć powinny bowiem tylko te koszty związane z przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu, które są normalnym skutkiem jego zachowania w dniu 10 listopada 2005 r., które spowodowało wydanie dyspozycji usunięcia samochodu z drogi. A więc tylko wtedy, gdy faktycznie był właścicielem pojazdu w ww. dacie, co w rozpoznawanej sprawie nie zostało prawidłowo wyjaśnione.

Podkreślić przy tym należy, że skarżącego nie powinny obciążać skutki finansowe ewentualnych zaniechań, czy bezczynności leżące po stronie organu powodujące, że samochód, być może bez uzasadnionych przyczyn, był przechowywany na parkingu strzeżonym przez kilka lat, generując niepotrzebne koszty. W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawierało żadnego wyjaśnienia, co stanowiło naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., a zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie dawał podstaw do wiążącego rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego, w ocenie sądu doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

k.ż.