Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 17/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr. ) Sędziowie WSA Tadeusz Piskozub Asesor WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2006r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 listopada 2005r. Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 233 § 1 ust. 2 lit. a Ordynacji podatkowej i art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 623) oraz na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny, przepisów wykonawczych do tej ustawy i przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr "[...]" z dnia 1 sierpnia 2005r. w części określenia kwoty długu celnego i określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług w imporcie i określił M. K. oraz M. W. podlegającą zarejestrowaniu kwotę długu celnego, zobowiązanie w podatku od towarów i usług oraz odsetki, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach decyzji organ II instancji przedstawił następujący stan sprawy:

W dniu 29.10.2003r. patrol Policji stwierdził, że na posesji D. B. w miejscowości P. gm. K. znajduje się pojazd "[...]" nr nadwozia "[...]". Do samochodu przyczepiona była jedna tablica rejestracyjna z nr "[...]". Ze znajdującej się w skrytce kopii dowodu rejestracyjnego wynikało, że samochód jest własnością M. K. Numer nadwozia pojazdu nie odpowiadał numerowi nadwozia wpisanemu w dowód rejestracyjny. M. K. potwierdził, że jest właścicielem "[...]" nr rejestracyjny "[...]", kupionego, "aby mieć części samochodu po spaleniu się wcześniejszego samochodu".

Do protokółów z dnia 04.11.2003r., 05.01.2004r., 27.02.2004r. i 30.03.2004r. zeznał, że latem 2003r. w miejscowości S. kupił za cenę 5000,00 zł samochód "[...]". W chwili zakupu pojazd posiadał niemieckie numery rejestracyjne. Nie zawarł umowy pisemnej. Oświadczył, że kupując pojazd działał jako pełnomocnik A. B. - obywatela Łotwy. Do akt załączył udzielone pełnomocnictwo. W sprzedaży samochodu pośredniczył M. W. W swoich zeznaniach z dnia 30.11.2003r. i 30.11.2003r. M. W. utrzymywał, że przywozu pojazdu dokonał i uczestniczył w transakcji A. M. A. M. zeznając w dniu 21.05.2004r. zaprzeczył, iż zna M. K. i M. W. oraz zaprzeczył, że przyjechał do Polski ww. samochodem.

Przesłuchiwany w dniu 07.04.2004r. i 29.06.2004r., M. W. podał okoliczności wprowadzenia pojazdu na polski obszar celny oraz okoliczności sprzedaży pojazdu. Zeznał, że na granicy nie zgłosił pojazdu, przejechał swobodnie, bo podróżował z nim Niemiec.[...]. M. K. przyjechał po samochód do S. Przywiózł i przekazał M. W. pieniądze tj. kwotę stanowiącą równowartość 1000 euro. Zaś ten przekazał mu kluczyki do samochodu, tablice rejestracyjne zostały odkręcone i zabrane [...] aby właściciel mógł wyrejestrować pojazd. M. K. wiedział, że kupiony przez niego samochód nie był zgłoszony na granicy.[...] Pieniądze i tablice przekazano Z. M. [...].

Organy celne ustaliły, że Z. M. – posiadający kartę stałego pobytu w Niemczech, jest zatrudniony w prowadzonej przez żonę – E. M. firmie "A". Powyższe zeznania i ustalenia dały podstawę do stwierdzenia, że samochód "[...]", nr nadwozia "[...]" został wprowadzony na polski obszar celny przez M. W. bez jego przedstawienia w granicznym urzędzie celnym. Samochód został wprowadzony przez nieustalone przejście graniczne wiosną bądź latem 2003r. Następnie, M. W. sprzedał ww. pojazd M. K. za cenę 5000,00zł. M. K. kupując samochód wiedział, że pojazd nie został przedstawiony w granicznym urzędzie celnym.

Za pośrednictwem "[...]" ustalono, że pojazd został wyrejestrowany z terenu Niemiec w dniu 07.11.2003r.

Naczelnik Urzędu Celnego wydał więc decyzję, w której stwierdził powstanie długu celnego w związku z nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny samochodu m-ki "[...]", określił kwotę długu celnego, podatku VAT i odsetki od wymierzonych należności celnych i podatkowych wobec dłużników : M. K. i M. W.

Rozstrzygając w sprawie na skutek odwołania złożonego przez M. K, Dyrektor Izby Celnej powołał przede wszystkim art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. nr 68 poz. 623) wg którego przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Wskazał, że zgodnie z art. 35 oraz art. 39 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks Celny (t.j. Dz.U. z 2001r. nr 75, poz. 802 ze zm.) towary mogą być wprowadzane na polski obszar celny jedynie przez wyznaczone miejsca a osoba wprowadzająca towar zobowiązana jest do przedstawienia towaru organom celnym w celu nadania właściwego przeznaczenia celnego. Wprowadzenie dokonane z naruszeniem ww. przepisów, jest w myśl art. 9 ww. ustawy – nielegalnym wprowadzeniem towaru.

Podzielił w pełni ustalenia organu I instancji co do nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny samochodu przez M. W. Podkreślił, że M. W. w swoich zeznaniach potwierdził, że wprowadzenia dokonał samodzielnie, na własne ryzyko i na własną odpowiedzialność.

Wywiódł, że według art. 210 § 1 Kodeksu celnego nielegalne wprowadzenie na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym powoduje powstanie długu celnego. Jeżeli nie jest możliwe określenie dnia nielegalnego wprowadzenia towaru, to zgodnie z art. 222 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, kwota należności celnych przywozowych jest obliczana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili ustalenia, że towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego. Wobec braku wskazania przez M. W. daty nielegalnego wprowadzenia, organ celny słusznie przyjął dzień 29.10.2003r., co do którego istnieją potwierdzone informacje (notatka Policji), że pojazd znajdował się na polskim obszarze celnym w sytuacji powodującej powstanie długu celnego.

Obowiązująca na dzień powstania długu celnego Taryfa celna ustanowiona Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17.12.2002r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz.U. nr 226, poz. 1855), dla kodu PCN 870421999 obejmująca używane pojazdy samochodowe do transportu towarowego, określa stawkę celną konwencyjną w wysokości 35% wartości celnej towaru. Zatem w dniu 29.10.2003r. przedmiotowy pojazd podlegał należnościom celnym przywozowym.

Osobą odpowiedzialną za pokrycie powstałego długu celnego jest w myśl art. 210 § 3 Kodeksu celnego osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru. W niniejszej sprawie osobą, która wprowadziła nielegalnie towar i dłużnikiem długu celnego jest M. W. Dłużnikami są także osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu oraz osoby które nabyły, posiadały lub posiadają towar nielegalnie wprowadzony i które wiedziały lub przy należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie był to towar nielegalnie wprowadzony.

Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że po dokonaniu nielegalnego wprowadzenia pojazdu a przed dniem 29.10.2003r. w miejscowości S. M. W. sprzedał za cenę 5000,00 zł nielegalnie wprowadzony samochód M. K. Kupujący wiedział, że pojazd jest na stale zarejestrowany w Niemczech (tablice z niemieckimi numerami rejestracyjnymi były odkręcane w jego obecności), wiedział także, że pojazd nie został przedstawiony organom celnym. Przy czym nie żądał od sprzedawcy dokumentów celnych potwierdzających spełnienie wymogów przewidzianych przepisami prawa celnego, nie dokonał sprawdzenia danych z dokumentów sprzedawcy, jego nazwiska, adresu zamieszkania. Zdaniem organu II instancji M. K. dokonując zakupu przedmiotowego pojazdu w sytuacji, gdy okoliczności transakcji wskazywały, że pojazd nie jest dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym, dochowując należytej staranności mógł się dowiedzieć, że kupowany pojazd jest nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny. Powyższe wypełnia treść przepisu art. 210 § 3 Kodeksu celnego, co czyni M. K. dłużnikiem długu celnego powstałego wobec nielegalnie wprowadzonego towaru.

Odnosząc się do podnoszonej zarówno w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji jak i w postępowaniu odwoławczym kwestii udzielonego M. K. pełnomocnictwa przez obywatela Łotwy W. B. do zakupu pojazdu, organ odwoławczy stwierdził, że udzielone pełnomocnictwo pozostaje bez związku ze sprawą długu celnego powstałego wobec przedmiotowego pojazdu. Skutki naruszenia przepisów prawa celnego, poprzez niezachowanie należytej staranności przy zakupie przedmiotowego pojazdu ponosi M. K. Przepisy prawa celnego nie pozwalają na przeniesienie tych skutków na inną osobę. Zauważył ponadto, że okoliczności zawieranej transakcji nie potwierdzają, że M. K. w dniu zakupu działał jako pełnomocnik W. B.

Wskazał na art. 221 Kodeksu celnego, stanowiącym o solidarnym zobowiązaniu do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. Co należy rozumieć jako odpowiedzialność każdego z dłużników za pełną wysokość należności celnych.

Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 222 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, kwota należności celnych przywozowych jest obliczana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego. Jeżeli nie jest możliwe określenie chwili powstania długu celnego, kwota należności celnych obliczana jest na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towarów w chwili ustalenia, że towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego. Prawidłowo zatem dla ustalenia kwoty wynikającej z długu celnego przyjęto elementy kalkulacyjne właściwe dla towaru w dniu, w którym stwierdzono, że towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego tj. 29.10.2003r.

W myśl art. 23 § 1 Kodeksu celnego podstawą ustalenia wartości celnej jest wartość transakcyjna, tj. cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Mając to na uwadze organ odwoławczy za zasadny uznał podniesiony w odwołaniu zarzut niewłaściwego ustalenia wartości celnej pojazdu. Na podstawie zeznań stron co do ceny transakcji przyjął, że wartością transakcyjną pojazdu w rozumieniu art. 23 § 1 Kodeksu celnego jest kwota 5000,00 zł i z tego powodu zmienił decyzję organu I instancji (który jako wartość celną samochodu uznał kwotę 10.581,22 zł) określając należności celne i podatek w niższych kwotach.

Na decyzję Dyrektora Izby Celnej M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił niewyczerpujące postępowanie dowodowe oraz niewłaściwą i stronniczą ocenę dowodów zebranych w sprawie, co doprowadziło do niekorzystnych dla niego skutków.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zajęte w decyzji. W piśmie procesowym z dnia 4.04.2006r., skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej. Uzasadniając i rozwijając zarzuty skargi skarżący polemizuje z ustaleniami organów celnych oraz oceną dowodów, zawartą w decyzji.

Jego zdaniem organy błędnie przyjęły, że zakupu spornego samochodu dokonał dla siebie. Przedstawia okoliczności spotkania wiosną 2003r. z rodziną zamieszkałą na Łotwie, podczas którego doszło do udzielenia pełnomocnictwa do zakupu samochodu. Wskazuje na dowody w postaci owego pełnomocnictwa oraz oświadczenie krewnego złożone przed Ambasadorem Polski i jego pisma kierowane do organów administracji państwowej (których kopie załącza do pisma). W ocenie skarżącego potwierdzają one niezbicie, że zakupu samochodu dokonał w imieniu i na rachunek kuzyna z Łotwy. Uważa, że organy powinny były przesłuchać kuzyna z Łotwy celem uwiarygodnienia jego pism i upoważnień, a także przesłuchać właściciela samochodu z Niemiec. Zeznania tych osób dowiodłyby, że transakcja odbyła się legalnie między stroną niemiecką a łotewską.

Wywodzi, że M. W. początkowo zeznawał, że był tylko osobą towarzyszącą Z. M., obywatelowi Niemiec, który w ocenie skarżącego miał prawo korzystać z procedury odprawy czasowej odnośnie przedmiotowego samochodu w okresie do 2 lat. Następnie M. W. zmienił zeznania "[...]".

Zdaniem skarżącego – to Z. M. brał udział w transakcji z jego krewnym z Łotwy. Miał prawo używania na terenie Polski samochodu przez 2 lata, miał również prawo sprzedania go osobie zagranicznej tj. kuzynowi skarżącego bez powiadamiania o tym fakcie Urzędu Celnego. Zupełnie niepotrzebnie M. W. zeznał, że to on przemycił samochód przez granicę. Wnosi zatem o "uwolnienie" go od zarzutu nielegalnego zakupu nielegalnie wprowadzonego samochodu na terytorium Polski, gdyż przedstawione przez niego organom celnym dowody świadczą o tym, że samochód został nabyty przez osobę niekrajową – Łotysza od osoby niekrajowej – obywatela Niemiec.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest błędne, zdaniem skarżącego, uznanie go przez organy celne za dłużnika w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 3 w związku z art. 210 § 1 pkt 1 i § 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (j.t. Dz.U. z 2001r. nr 75, poz. 802 ze zm.). Dokonanych przez organy celne ustaleń, że latem 2003r. nabył w miejscowości S. za cenę 5000,00 zł samochód ciężarowy "[...]" na niemieckich numerach rejestracyjnych skarżący nie kwestionuje, zatem powyższy stan faktyczny należy uznać za bezsporny. W ocenie Sądu zarzuty i argumenty skargi nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Powołana wyżej ustawa Prawo celne reguluje zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny. Z regulacji tych wynika m. innym, że jakiekolwiek rozporządzenie towarem niekrajowym na polskim obszarze celnym nie może być dokonane bez uprzedniej zmiany statusu towaru na krajowy – w drodze procedury dopuszczenia do obrotu (art. 84). Według generalnej klauzuli zawartej w art. 2 § 2 Kodeksu celnego – wprowadzenie towaru na polski obszar celny powoduje – z mocy prawa – powstanie obowiązków a także uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego. Do obowiązków, miedzy innymi należy zapłata długu celnego. Dług celny w przywozie powstaje także w przypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru, który podlega należnościom celnym przywozowym. Za moment postania długu celnego uznaje się chwilę nielegalnego wprowadzenia towaru – art. 210 § 1 w związku z art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu.

Według art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego w wymienionej wyżej sytuacji dłużnikiem jest nie tylko osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru ale każda osoba, która nabyła, posiadała lub posiada ten towar ze świadomością jego nielegalnego wprowadzenia bądź zaniechaniem, na skutek niedbalstwa uzyskania wiedzy w tym zakresie. Art. 9 § 1 Kodeksu celnego wskazuje, że nielegalnym wprowadzeniem towaru jest wprowadzenie dokonane z naruszeniem art. 35 § 2, czyli z ominięciem otwartego przejścia granicznego lub z korzystania z innego przejścia bez pozwolenia organu celnego, art. 36 i art. 37, czyli niewykonania zobowiązania do niezwłocznego dostarczenia towarów wyznaczoną przez organ celny drogą celną do granicznego urzędu celnego, miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny oraz niedoinformowania organu celnego o niemożności wykonania tego obowiązku, art. 39, czyli nieprzedstawienia towarów organowi celnemu i art. 180 § 2, czyli z niespełnieniem obowiązków dotyczących towarów wyprowadzonych z wolnego obszaru celnego.

Skoro nabyty przez skarżącego samochód ciężarowy "[...]" niewątpliwie pochodził z Niemiec i niewątpliwie został wprowadzony na polski obszar celny, ale bez uiszczenia należności celnych, to nie został przedstawiony organowi celnemu. Zasadnie więc organy celne przyjęły, że jego wprowadzenie zostało dokonane nielegalnie.

Wbrew argumentom skarżącego brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że przedmiotowy samochód został wprowadzony na polski obszar celny przez Z. M. w ramach procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła.

W przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych znajdują się protokoły zeznań składanych w toku postępowania karnego skarbowego przez M. W., Z. M. oraz A. M. Wynika z nich, że to ten pierwszy, po telefonicznych uzgodnieniach ze skarżącym sprowadził samochód z zagranicy, wykorzystując podczas przekraczania granicy obecność w pojeździe obywatela Niemiec (M. W. tę wersję zdarzeń przedstawił w dniu 7.04.2004r. jak i w dniu 29.06.2004r.).

Nie sposób zatem zarzucić organom celnym, że wyprowadzając z tych zeznań stosowne wnioski co do sposobu i okoliczności powstania długu celnego oraz dłużnika należności celnych i podatkowych w osobie M. W. naruszyły mające w sprawie zastosowanie, poprzez art. 262 Kodeksu celnego, zasady i reguły postępowania określone w dziale IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.)., a w szczególności ustanowioną w art. 191 tej ustawy zasadę swobodnej oceny dowodów.

To, że obok M. W. dłużnikiem z tytułu należności celnych, solidarnie zobowiązanym do ich uiszczenia stal się skarżący wynika z treści art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego wobec niekwestionowanego faktu nabycia samochodu "[...]" przy pełnej wiedzy o tym, że samochód nie został przedstawiony organom celnym do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym (ani jakiejkolwiek innej procedury).

Sąd w pełni podziela stanowisko Dyrektora Izby Celnej zajęte w zaskarżonej decyzji, że dla uznania skarżącego za dłużnika na podstawie art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego nie ma znaczenia fakt, iż działał on na zlecenie swojego kuzyna z Łotwy i w ramach udzielonego pełnomocnictwa. Pomijając uzasadnione wątpliwości organów celnych co do działania z upoważnienia W. B. z uwagi na sposób zawarcia transakcji oraz braku daty na pisemnym pełnomocnictwie przedłożonym w toku postępowania, należy stwierdzić, że z istoty swojej pełnomocnictwo do nabycia samochodu nie mogło obejmować swym zakresem nielegalności wprowadzenia pojazdu na polski obszar celny.

Z treści powołanego przepisu wynika, że dłużnikiem staje się osoba, która nabywa, posiadała lub posiada towar nielegalnie wprowadzony nie tyle z powodu stania się jego właścicielem bądź posiadaczem ale z powodu wiedzy co do jego nielegalnego wprowadzenia bądź niedołożenia należytej staranności by tę wiedzę posiąść. Pełnomocnik odpowiada więc w takim wypadku za własne działania bądź zaniechania związane z transakcją dokonywaną na cudzy rachunek.

Wobec powyższego zasadnie organy celne nie uwzględniły żądań skarżącego o przeprowadzenie dowodów z zeznań jego mocodawcy oraz właściciela samochodu z Niemiec. Stosownie bowiem do art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

Nie stwierdzając zatem, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego bądź przepisów postępowania co uzasadniałoby jej uchylenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.