Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2245/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.  156 par. 1 pkt 2, art. 155
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 36 a ust. 1, 28 ust. 1, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt9, art. 3 pkt 20
journal: Dz.U. 2015 poz 443
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Fundacji "F." z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 403/19 w sprawie ze skargi Fundacji "F." z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 grudnia 2018 r. znak ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 403/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę Fundacji "F." z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 grudnia 2018 r., którą organ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 października 2018 r., stwierdzającą nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S. z 29 września 2015 r. zmieniającej decyzję własną z 19 marca 2015 r. zatwierdzającą projekt budowlany zamienny przebudowy z remontem i modernizacją elewacji budynku przy ul. M. ... w S., udzielającą pozwolenia na wznowienie robót i nakładającą obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

W skardze kasacyjnej Fundacja "F." z siedzibą w S. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie:

1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 36a ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Sąd, że istnieją przepisy szczególne, ustanawiające zakaz uchylania lub zmiany w trybie art. 155 k.p.a. decyzji wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w postępowaniu naprawczym związanym ze stwierdzeniem, w toku prowadzonego postępowania, wykonywania prac w sposób istotnie odbiegających od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach, co uzasadniało przyjęcie, że decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego rażąco narusza prawo w stopniu pozwalającym na stwierdzenie jej nieważności;

2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 36a ust. 1 i 4 Prawa budowlanego, przez przyjęcie, że w sytuacji prawnej występującej w sprawie wydanie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. rażąco naruszało prawo, gdyż możliwe było wystąpienie przez inwestora o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę w sytuacji, gdy wobec wydania przez Powiatowego Inspektora rozstrzygnięć organ administracji architektoniczno-budowlanej uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę w trybie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego, co skutkowało niemożnością wprowadzenia zmian w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz poddaniem dalszego procesu budowlanego właściwemu organowi – powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego w sytuacji rozpoczętej przebudowy budynku;

3. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji uzasadnionej rażącym naruszeniem, w rozumieniu nieistniejącego przepisu, tj. art. 156 § 1 pkt 2 Prawa budowlanego, art. 155 k.p.a.;

4. art. 16 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące akceptacją przez Sąd, w wyniku kontroli działalności organów administracji, wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na mocy której inwestor zrealizował inwestycję w oparciu o szereg rozstrzygnięć administracyjnych, przedstawiając wszystkie wymagane przepisami uzgodnienia i oddał do użytkowania obiekt spełniający wszelkie wymogi techniczno-budowlane, nienaruszający ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jedynie w celu przeprowadzenia kolejnego postępowania administracyjnego, które prowadził będzie ten sam organ powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, w oparciu o dokumenty, do których przedłożenia zobowiązał już inwestora w toku prowadzonej procedury naprawczej, skutkując wzruszeniem decyzji jedynie dla przeprowadzenia kolejnej procedury;

5. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art 28 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, przez ich niewłaściwe zastosowanie i zaakceptowanie przez sąd uznania za stronę postępowania podmiotu inicjującego postępowanie nieważnościowe z powołaniem się na ochronę wynikającą z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pomimo niepoddania badaniu tej okoliczności w toku postępowań prowadzonych przed organami oraz niewskazania przez organy innej podstawy uznania tego podmiotu za stronę postępowania, w konsekwencji dopuszczenie do wydania rozstrzygnięcia w wyniku postępowania prowadzonego "na wniosek" podmiotu, którego nie zweryfikowano jako strona postępowania,

6. art. 156 § 2 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne;

II. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niedokładne zbadanie sprawy, niewyjaśnienie wszystkich zarzutów skargi oraz brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skarżącej;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieprawidłowe wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak jej wyjaśnienia;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo naruszenia przez organy pierwszej i drugiej instancji przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez niepodjęcie w toku prowadzonego postępowania niezbędnych działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie (wybiórcza ocena), w tym dowodów przedłożonych wraz z odwołaniem.

W sprawie wniesiono dwie odpowiedzi na skargę kasacyjną. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. J. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. W drugiej odpowiedzi na skargę kasacyjną K. i Z. J. oraz B. J. i M. J. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Wbrew zarzutom sformułowanym w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., Sąd Wojewódzki zasadnie zaakceptował kontrolowane decyzje wydane w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 września 2015 r. zmieniającej decyzję własną z 19 marca 2015 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 36a ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1202; dalej: Prawo budowlane) pomijają istotną treść oceny prawnej zawartej w zaskarżonym wyroku oraz wypaczają sens wypowiedzi Sądu Wojewódzkiego.

Mianowicie, argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej nie odnosi się do zasadniczej przesłanki stwierdzonego rażącego naruszenia art. 155 k.p.a., stanowiącego podstawę decyzji PINB z 29 września 2015 r.

Jak słusznie zaznaczył Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku, decyzja wydana na mocy art. 155 k.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną organu, tj. decyzją, której dotyczy postępowanie o zmianę lub uchylenie, a więc nie może dotyczyć kwestii nowych (por. uzasadnienie uchwały NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 2/09 i powołane tam wyroki NSA).

Tymczasem w niniejszej sprawie organy obu instancji wykazały w sposób ewidentny, że brak jest tożsamości przedmiotowej decyzji zmieniającej ze sprawą rozstrzygniętą decyzją z 19 marca 2015 r., którą na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego zatwierdzono projekt zamienny przebudowy budynku wraz z remontem i modernizacją elewacji.

W kontrolowanych decyzjach przedstawiona została wnikliwa analiza pierwotnego pozwolenia na budowę (decyzja z 12 listopada 2010 r.), jego zmiany, oraz decyzji wydanych w postępowaniu naprawczym w związku z wykonywaniem robót budowlanych w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków decyzji z 12 listopada 2010 r. Dokonane ustalenia wykazały, że zatwierdzony decyzją – wydaną w trybie art. 155 k.p.a. – nowy projekt budowlany zamienny (z lipca 2015 r.) dotyczy innej części budynku oraz jego rozbudowy, podczas gdy projekt zamienny zatwierdzony we wcześniejszym postępowaniu naprawczym obejmował przebudowę budynku wraz z remontem i modernizacją elewacji.

W rezultacie trafnie wywiedziono, że zakres robót budowlanych ujętych w projekcie budowlanym z lipca 2015 r. nie ma związku z przedmiotem decyzji z 19 marca 2015 r. zatwierdzającej projekt zamienny w trybie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Zaznaczyć trzeba, że wcześniejszy projekt zamienny sporządzony został w postępowaniu naprawczym związanym z legalizacją robót budowlanych wykonanych na podstawie pozwolenia z 12 listopada 2010 r., aczkolwiek z istotnymi odstępstwami. Organy obu instancji, ani Sąd Wojewódzki, nie wykluczyły co do zasady możliwości zmiany w trybie art. 155 k.p.c. decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Nie można bowiem wykluczyć przypadku, gdy w trakcie realizacji konkretnej inwestycji, określonej w pozwoleniu, zajdzie potrzeba wykonania dodatkowych bądź innych robót budowlanych, oprócz tych wskazanych w projekcie zamiennym sporządzonym w postępowaniu naprawczym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Warunkiem jednak zmiany decyzji podjętej na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego jest to, aby kolejny projekt zamienny obejmował roboty budowlane, które służą doprowadzeniu danej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Nie jest natomiast dopuszczalne wykorzystanie trybu unormowanego w art. 155 k.p.a. do zmiany decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego w celu legalizacji nowych robót budowlanych, niezwiązanych z przedmiotem inwestycji określonej w pierwotnym pozwoleniu na budowę.

Skoro w niniejszej sprawie inwestor miał zamiar przeprowadzić dalsze zmiany w przedmiotowym budynku, to powinien uzyskać zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego pozwolenie na nowe roboty budowlane bądź dokonać stosownego zgłoszenia. Jeżeli zaś przystąpił do wykonania robót budowlanych w ramach tego nowego przedsięwzięcia bez wymaganego pozwolenia, czy zgłoszenia, to ich legalizacja będzie możliwa w ramach odrębnego postępowania. Nie jest bowiem dopuszczalne, aby organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie naprawcze w przedmiocie konkretnej inwestycji rozstrzygał dodatkowo o nowych robotach budowlanych, wymagających odrębnego pozwolenia na budowę udzielanego przez organ architektoniczno-budowlany na podstawie art. 28 lub art. 36a Prawa budowlanego. W konsekwencji nie jest też dopuszczalne, aby decyzją wydaną na podstawie art. 155 k.p.a. legalizować roboty budowlane, które nie mieszczą się w ramach inwestycji objętej decyzją wydaną wcześniej w trybie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego.

Jeszcze raz trzeba przypomnieć, że postępowanie nadzwyczajne prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest postępowaniem w tej samej sprawie administracyjnej w znaczeniu materialnym, co sprawa rozstrzygnięta weryfikowaną decyzją. Dla wyznaczenia tożsamości sprawy trzeba wziąć pod uwagę przepisy, które przesądzają o istocie podjętego rozstrzygnięcia.

W okolicznościach niniejszej sprawy zmiana mogła mieć zatem miejsce w ramach tej sprawy, której zakres przedmiotowy wyznaczyło pierwotne pozwolenie na budowę oraz te roboty budowlane, które służyły doprowadzeniu inwestycji do stanu zgodnego z prawem i zostały określone decyzjami wydanymi na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Tymczasem decyzja zmieniająca z 29 września 2015 r. wykroczyła poza tak wyznaczone ramy poprzedniej sprawy zakończonej decyzją z 19 marca 2015 r., w następstwie czego doszło do rażącego naruszenia art. 155 k.p.a.

Zasadnie Sąd Wojewódzki wskazał również na to, że przepisy szczególne – jako przesłanka negatywna stosowania art. 155 k.p.a. zawarta w regulacjach odrębnych – to nie tylko wyrażony expressis verbis zakaz zmieniania określonego rodzaju decyzji administracyjnej, ale także uregulowany w poszczególnych ustawach własny tryb zmiany decyzji ostatecznej, wydanej w oparciu o przepisy takiej ustawy. Ponadto przez przepisy szczególne, które sprzeciwiają się zmianie decyzji należy rozumieć m.in. takie przepisy, które w sposób jednoznaczny kształtują treść rozstrzygnięcia, mającego zapaść w danym stanie faktycznym.

W tym kontekście trafnie Sąd wojewódzki wskazał na przepisy art. 28 ust. 1 i art. 36a Prawa budowlanego, które powinny mieć zastosowanie do nowych robót budowlanych, a tym samym stanowiły przeszkodę do wydania decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. w odniesieniu do decyzji kończącej wcześniejsze postępowanie naprawcze. Słusznie Sąd Wojewódzki zaakcentował, że postępowanie naprawcze nie może zastępować postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, zwłaszcza że prowadzi to do naruszenia kompetencji organu architektoniczno-budowlanego.

Wobec powyższego zgodzić się należało z oceną, że w sprawie doszło w sposób oczywisty do rażącego naruszenia art. 155 k.p.a. w zw. z przepisami art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, przy czym skutki naruszenia są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

W tym miejscu podkreślić należy, że w kontrolowanych decyzjach organy wskazały na niezgodność spornej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że ewidentne naruszenie przez kontrolowaną decyzję ustaleń obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. zmianę charakteru obiektu należało uznać za naruszające prawa właścicieli sąsiednich budynków mieszkalnych, związane właśnie z charakterem mieszkalnym, a nie usługowym tych budynków, co przesądzało o tym, iż skutki społeczne, które wywołuje kwestionowana decyzja, są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

Wobec takich ustaleń organów obu instancji, chybiona okazała się argumentacja strony skarżącej wskazująca na niezasadność stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy ponowne postępowanie naprawcze doprowadzi do legalizacji spornych robót budowlanych, co już nastąpiło kwestionowaną decyzją z 29 września 2015 r.

Rzecz w tym, że osobiste przekonanie strony o możliwości legalizacji przedmiotowej inwestycji nie ma oparcia w aktach sprawy, a organy orzekające w niniejszej sprawie zanegowały zmianę funkcji lokali powstałych w przedmiotowym budynku wskutek robót budowlanych objętych dodatkowym projektem zamiennym zatwierdzonym decyzją z 29 września 2015 r., jako niezgodnej z postanowieniami planu wprowadzającymi zakaz przekształcania piwnic i innych części budynków mieszkalnych na obiekty handlowe i lokale użytkowe powodujące wzmożony ruch klientów.

Wprawdzie ustalenia organów w tym zakresie były czynione w aspekcie skutków decyzji z 29 września 2015 r., ocenianych pod kątem zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jednak podważają twierdzenia strony skarżącej co do tego, że: "zrealizowana inwestycja spełnia wszystkie wymogi techniczno-budowlane, sanitarne, przeciwpożarowe, ochrony konserwatorskiej, nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...)".

Właśnie w odrębnym, nowym postępowaniu dotyczącym spornych robót budowlanych powinna być zbadana możliwość ich legalizacji, w tym zgodność z planem miejscowym.

W takim stanie sprawy Sąd Wojewódzki zasadnie podzielił stanowisko organów wyrażone w kontrolowanych decyzjach, przesądzając dodatkowo, że nie ma racji Fundacja, iż decyzja z 29 września 2015 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił prawidłowo, dlaczego w sprawie nie zachodzi przypadek, gdy decyzja wywołuje nieodwracalne skutki prawne, w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

W skardze kasacyjnej nie wskazano na takie zdarzenia prawne, których skutków nie można by usunąć, przez działanie organów administracji w zakresie ich kompetencji ustawowych. W szczególności o nieodwracalnych skutkach decyzji z 29 września 2015 r. – w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. – nie świadczy fakt wydzielenia w budynku dwóch lokali mieszkalnych na podstawie stosownych zaświadczeń o samodzielności tych lokali oraz trudności związane z ewentualnym przywróceniem stanu poprzedniego bądź okoliczności związane z prowadzoną przez Fundację działalnością pożytku publicznego i działalnością gospodarczą prowadzoną przez inne podmioty w lokalach użytkowych.

Z tych względów nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty zawarte w punktach I.1, 2, 4, 6 podstawy kasacyjnej.

W odniesieniu do zarzutu z punktu I.3. należy zauważyć, że z treści całego uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że wskazanie na rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 "Prawa budowlanego" zamiast "k.p.a." stanowiło oczywistą omyłkę, bez znaczenia dla prawidłowości wywodu Sądu Wojewódzkiego.

Całkowicie chybiony okazał się zarzut kasacyjny z punktu I.5, podważający ocenę Sądu Wojewódzkiego co do statusu strony przyznanego wnioskodawcy, który zainicjował wszczęcie postępowania w sprawie nieważności spornej decyzji.

W związku z tym, że postępowanie nadzwyczajne dotyczyło nieważności decyzji zmieniającej decyzję wydaną w postępowaniu naprawczym (art. 155 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego) legitymacja wnioskodawcy oceniana była na podstawie art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Sąd Wojewódzki trafnie wskazał, że dla uzyskania przymiotu strony wystarczy, aby wynik konkretnego postępowania administracyjnego mógł oddziaływać na sferę uprawnień danego podmiotu, wynikających z przepisów prawa materialnego. Tym samym w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości graniczącej z nieruchomością inwestora – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – kwestionuje planowane lub wykonane roboty budowlane z tego powodu, że oddziałują one na sposób zagospodarowania i korzystania z jego nieruchomości w sposób zagwarantowany w akcie prawa miejscowego, nie można było przyjąć, że nie jest on stroną postępowania, co zarzuciła skarżąca Fundacja. Wbrew zarzutowi kasacyjnemu, przywołana przez wnioskodawcę okoliczność niezgodności prowadzonej inwestycji z zapisami planu miejscowego poddana została weryfikacji przez organy, a następnie Sąd Wojewódzki. W szczególności w sprawie nie przyznano wnioskodawcy statusu strony tylko z powodu samego faktu sąsiadowania jego nieruchomości z działką inwestora, lecz dlatego, że wskazał na okoliczności świadczące o negatywnym oddziaływaniu przedmiotowego obiektu na jego uprawnienia związane z wykorzystaniem własnego budynku mieszkalnego, podlegające stosownej ochronie w planie miejscowym.

Przypomnieć należy, że Z. J., występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wskazał na fakt przebudowania i rozbudowania sąsiedniego budynku mieszkalnego, w efekcie czego doszło do przekształcenia budynku mieszkalnego w kompleks lokali o handlowo-gastronomiczno-biurowym charakterze, z minimalnym podtrzymaniem funkcji mieszkalnej, co pozostaje w sprzeczności z ustaleniami planu miejscowego stanowiącymi o zakazie przekształcania piwnic i innych części budynków mieszkalnych na obiekty handlowe i lokale użytkowe powodujące wzmożony ruch klientów.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przyznając wnioskodawcy status strony, zaznaczył przy rozpoznaniu sprawy, że przedmiotowa inwestycja obniża standard warunków mieszkaniowych właścicielom sąsiednich nieruchomości i powoduje odczuwalny wzmożony ruch klientów. Z kolei organ odwoławczy, potwierdzając legitymację procesową wnioskodawcy, dodatkowo wskazał na regulację art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz dodał, że Prawo budowlane spełnia istotną rolę w zakresie regulacji stosunków właścicieli nieruchomości sąsiednich, przy czym istotne znaczenie dla prawa sąsiedzkiego ma miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

W świetle argumentacji zawartej w decyzjach zasadnie stwierdził Sąd Wojewódzki, że interes prawny wnioskodawcy – w rozumieniu art. 28 k.p.a. – wynika z planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na danym terenie, którego ustalenia gwarantują właścicielowi prawo korzystania z przedmiotu własności w sposób określony w tym planie. Zauważyć przy tym należy, że wprawdzie przy wyznaczaniu kręgu stron w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 50–51 Prawa budowlanego nie mają zastosowania wprost regulacje z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, to jednak o interesie prawnym właściciela nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji świadczą okoliczności wskazujące na to, że w następstwie wykonanych robót budowlanych występują regulowane prawem oddziaływania mające wpływ na sposób zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości znajdujących się w otoczeniu danego obiektu budowlanego.

Należy również pamiętać, że zasadą procesu inwestycyjnego jest poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego), na co zwrócił uwagę w niniejszej sprawie organ odwoławczy.

Jeżeli więc istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki, czy ograniczenia związane z zabudową jego nieruchomości, to status strony przysługuje właścicielom działek sąsiednich, których interes prawny jest właśnie chroniony przepisami powszechnie obowiązującymi.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 4 Prawa budowlanego, każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.), będącym źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organu, który dany akt wydał (art. 94 Konstytucji RP). Przepis aktu prawa miejscowego, a konkretnie planu miejscowego, może wprowadzać pewne ograniczenia w sposobie zagospodarowania lub zabudowy nieruchomości, służące m.in. ochronie gruntów sąsiednich, stąd może być źródłem interesu prawnego osoby trzeciej w sprawie dotyczącej udzielenia inwestorowi pozwolenia na budowę, bądź legalizacji wykonanego obiektu budowlanego.

Dlatego w przedmiotowym postępowaniu należało uznać, że wniosek o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji pochodzi od uprawnionego podmiotu. Tym samym nie doszło do zarzuconego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 5 ust. 1 pkt 9 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.

Nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania wymienionych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Zgodnie z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia i odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, w zakresie mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ani w postępowaniu administracyjnym, ani też w sądowym nie wystąpiły uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przyjęty za podstawę wyrokowania stan faktyczny zawierał ustalenia odnoszące się do istotnych okoliczności sprawy, wyjaśnionych przez organy nadzoru stosownie do wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Wobec powyższego skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.