Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 427/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5a ust. 2 i 3, art. 39 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 32, art. 34a, art. 38
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 3, art. 9b ust. 1 pkt 3 i ust. 1a-4,  art. 9e ust. 1-3, art. 9c ust 1 i 6
journal: Dz.U. 2006 nr 97 poz 674
law: Ustawa  z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) As.sąd Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2007r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wielkopolskiego Kuratora Oświaty w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień nauczycielski 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] znak [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] znak [...] Starosta [...] stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Zespołu Szkół [...] w [...] z dnia [...] r. nr [...] o nadaniu skarżącej M. M. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Decyzję podjęto na podstawie art. 156 §1 pkt 2 w zw. z art. 157 §1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż postępowanie nieważnościowe przeprowadzono w związku z pismem, które strona skierowała do Dyrektora Szkoły, w której aktualnie jest zatrudniona, a w którym wystąpiła o potwierdzenie, czy w świetle prawa oświatowego uzyskany przez nią stopień awansu zawodowego jest ważny. Starosta [...], jako organ prowadzący szkołę, dokonał analizy dokumentacji, na podstawie której wydana została decyzja o nadaniu stopnia nauczyciela kontraktowego i na tej podstawie uznał, iż w sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tego aktu. Podkreślono, iż akt ten wydano z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ zgodnie z art. 9a ust. 2 w zw. z art. 9b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 97 poz. 674) strona nie była pracownikiem Szkoły, a tym, samym nie mogła nabyć skutecznie uprawnień nauczyciela stażysty i tym samym nie mogła ubiegać się o uzyskanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Wyjaśniono, iż co prawda strona świadczyła pracę w Szkole, lecz została do niej skierowana przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. podniosła, iż nie zgadza się z wskazaną przez Starostę [...] przesłanką nieważności. Wyjaśniła, iż żaden z powołanych w decyzji przepisów ustawy Karta Nauczyciela nie wskazuje kryteriów kogo można uznać za pracownika szkoły, a ona świadczyła pracę w szkole, czego organ I instancji nie zakwestionował. Wyjaśniła, iż w dniu [...] r. zawarła z Zespołem Szkół w [...], reprezentowanym przez Dyrektora, umowę, zgodnie z którą powierzono jej, jako pracownikowi, pełnienie obowiązków nauczyciela języka angielskiego w roku szkolnym [...], nauka odbywać miała się w wymiarze 14 godzin tygodniowo, obowiązki miały być wypełniane zgodnie z Kartą Nauczyciela oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy, a za pełnienie określonych umową obowiązków otrzymywała wynagrodzenie wypłacane przez [...] Sp. z o.o. Zgodnie z umową w dniu rozpoczęcia pracy zgłosiła się do Dyrektora Szkoły w celu przygotowania się do objęcia obowiązków pracowniczych, w zawartej umowie zobowiązała się do przestrzegania porządku i dyscypliny pracy, a w sprawach nie uregulowanych umową zastosowanie miały mieć przepisy kodeksu pracy oraz Karty Nauczyciela. Zdaniem odwołującej się powyższa umowa była umową o pracę zawartą pomiędzy nią a Szkołą w [...] i w konsekwencji powinna zostać uznana za pracownika tej szkoły, zgodnie z art. 22 §1 kodeksu pracy. W jej ocenie nie można świadczyć pracy, nie będąc jednocześnie pracownikiem.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wielkopolski Kurator Oświaty działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9b ust. 7 ustawy Karta Nauczyciela utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, iż akt nadania stopnia awansu nauczyciela kontraktowego z dnia [...] r. nr [...] został wydany na podstawie art. 9b ust. 4 ustawy Karta Nauczyciela, po uzyskaniu zaświadczenia nr 3 z dnia 15 lipca 2002 r. o akceptacji Komisji Kwalifikacyjnej powołanej przez dyrektora Zespołu Szkół [...] w [...]. Biorąc pod uwagę zapis art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela, że ustawie podlegają między innymi nauczyciele i wychowawcy zatrudnieni w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, akt nadania stopnia awansu nauczyciela kontraktowego został wydany w okresie, w którym odwołująca się nie była zatrudniona w Zespole Szkół w [...], gdyż umowa ze Szkołą z dnia [...] r. zawarta została do dnia [...] r.

W skardze od powyższej decyzji wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. M. zarzuciła organom administracji naruszenie jej interesu prawnego poprzez pozbawienie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Podniosła, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy Karta Nauczyciela, w szczególności art. 1 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 9b ust. 4 oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, poprzez bezzasadne powołanie się na rażące naruszenie prawa jako powodu unieważnienia decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach. W uzasadnieniu skargi M. M. wskazała, iż w obu decyzjach przyjęto inne podstawy stanowiące przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego oraz, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Starosty [...], a w szczególności do zakwestionowanego przez nią twierdzenia o nie uznaniu skarżącej za pracownika Zespołu Szkół w [...], co narusza art. 107 i 138 k.p.a. Zdaniem skarżącej również przyjęta przez organ II instancji argumentacja w zakresie podanej podstawy unieważnienia decyzji jest wadliwa. Wskazała, iż zgodnie z art. 9a ust. 2 KN osoba nieposiadająca stopnia awansu zawodowego z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole uzyskuje stopień nauczyciela stażysty. Na podstawie umowy zawartej w dniu [...] r. z Dyrektorem Szkoły zostały jej powierzone obowiązki nauczyciela języka angielskiego w roku szkolnym [...], które to obowiązki miała wykonywać do dnia [...] r., co spowodowało, iż uzyskała stopień nauczyciela stażysty. Warunki nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego okolone zostały w art. 9 d ust. 7 Karty Nauczyciela, które to warunki spełniła, spełniała określone wymogi, co zostało pozytywnie ocenione przez Dyrektora Szkoły oraz Komisje Kwalifikacyjną, w konsekwencji odbycie stażu zostało zakończone pozytywna oceną dorobku zawodowego. Odnosząc się do kwestionowania uznania jej za pracownika szkoły skarżąca wskazała, iż nauczyciel stażysta może być zatrudniony jedynie na czas określony na jeden rok szkolny. W jej przypadku okres zatrudnienia zakończył się [...] r., jednakże zgodnie z art. 9b ust. 3 Karty Nauczyciela odpowiednie postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza się w określonych miesiącach: styczeń, luty, czerwiec, lipiec. Przepis ten nie warunkuje, aby w chwili przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego nauczyciel pozostawał w zatrudnieniu. Zdaniem skarżącej wykładnia zastosowana przez organ II instancji prowadziłaby do niespójności systemu prawnego, bowiem skoro staż trwa 9 miesięcy, to organ nie zdążyłby przeprowadzić postępowania kwalifikacyjnego. Odnosząc się argumentacji przyjętej przez organ I instancji skarżąca podtrzymała swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji tego organu, akcentując, iż umowa zawarta z Dyrektorem Zespołu Szkół w [...] był umową o pracę. Polemizując z twierdzeniem, iż w sprawie nadania jej stopnia awansu zawodowego doszło do rażącego naruszenia prawa skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie, akcentując wskazywaną w tych wyrokach potrzebę każdorazowego wyjaśnienia przez organ administracji, na czym polega rażące naruszenie prawa. Zdaniem skarżącej w zaskarżonych decyzjach kwestii tej nie wyjaśniono. Wskazała, iż nawet gdyby przyjąć, iż wydana decyzja naruszała prawo, to nie można przyjąć, iż decyzja taka nie mogłaby być akceptowana w praworządnym państwie. Podała, iż w jej przypadku kolejną umowę z Dyrektorem Szkoły w [...] zawarła w dniu [...] r., tak wiec brak zatrudnienia obejmował okres pomiędzy zakończeniem zajęć szkolnych a ich rozpoczęciem w następnym roku szkolnym. Zdaniem skarżącej niesłusznie w jej przypadku przyjęto, iż doszło do rażącego naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Kurator Oświaty wniósł o oddalenie skargi. Odpowiadając na zarzut nie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do treści odwołania organ wyjaśnił, iż utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną organ odwoławczy stwierdził tym samym jej zasadność, co do istoty, ponadto w decyzji drugoinstancyjnej wskazał na dodatkowe okoliczności – zawarcie przez stronę skarżącą umowy o pracę na okres do dnia [...] r., to jest na niepełny okres roku szkolnego. Zdaniem Kuratora Oświaty nie można podzielić argumentacji skargi, iż umowa ta została zawarta do końca roku szkolnego, bowiem zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz.U. 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.) rok szkolny kończy się z dniem 31 sierpnia, natomiast w przypadku skarżącej umowa została zawarta do końca zajęć szkolnych. Tak więc zarówno w okresie odbywania stażu jak i po [...] r. skarżąca nie była nauczycielem (pracownikiem) szkoły. Zdaniem Kuratora zawarcie umowy nie potwierdzającej zatrudnienia w Szkole (brak określenia wysokości wynagrodzenia, które wypłacało [...] a nie Szkoła) spowodowało, ze działania dyrektora Szkoły zarówno w okresie stażu, jak i po dniu [...] r. były wykonywane w stosunku do osoby niebędacej nauczycielem (pracownikiem) Szkoły. Tym samym dokument wydany przez Dyrektora Szkoły w dniu [...] r., stwierdzający, że wniosek przedłożony przez M. M. spełnia wymogi formalne, nie jest zgodny ze stanem faktycznym, gdyż wnioskodawczyni w dniu [...] r. jak i wcześniej nie była pracownikiem Szkoły, odbycie stażu oraz działania Dyrektora Szkoły w wyniku których nadano skarżącej stopień awansu zawodowego, jako podjęte w stosunku do osoby nie będącej pracownikiem (nauczycielem) Szkoły , naruszały art. 1 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela. Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa Kurator wyjaśnił, iż utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] w sposób oczywisty wykazał, że nadanie stopnia awansu zawodowego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.- dalej ppsa) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów praw materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy.

Orzekający w niniejszej sprawie organ I instancji uznał, iż w okresie od [...] r. do [...] r. skarżąca nie była pracownikiem Zespołu Szkół [...] w [...], a przez to nie mogła skutecznie nabyć uprawnień nauczyciela stażysty i tym samym nie mogła ubiegać się o uzyskanie stopnia nauczyciela kontraktowego. Utrzymując w mocy tę decyzję organ II instancji dodatkowo wyjaśnił, iż ustawie Karta Nauczyciela podlegają między innymi nauczyciele i wychowawcy zatrudnieni w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, podczas gdy akt nadania skarżącej stopnia awansu nauczyciela kontraktowego został wydany w okresie, w którym odwołująca się nie była zatrudniona w Zespole Szkół w [...], gdyż umowa ze Szkołą z dnia [...] r. zawarta została do dnia [...] r. Z argumentacji przytoczonej w odpowiedzi na skargę wynika, iż Wielkopolski Kurator Oświaty podzielił stanowisko organu I instancji, iż w przypadku skarżącej nie była ona pracownikiem Szkoły, a dodatkowo wskazał, iż z racji treści umowy zawartej z Dyrektorem Szkoły tym pracownikiem z pewnością nie była po dniu [...] r., kiedy to zakończyły się zajęcia szkolne.

Argumentacji tej Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela.

Podstawowe znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy ma ustalenie, czy okres wykonywania przez skarżącą obowiązków nauczyciela języka angielskiego w Zespole Szkół [...] w [...] w roku szkolnym [...] może zostać uznany za okres odbywania stażu w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela. W myśl art. 9b ust. 1 pkt 3 tej ustawy warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a - 3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9e ust. 1 - 3, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6, oraz w przypadku nauczyciela kontraktowego – zdanie egzaminu przed komisją kwalifikacyjną. Po spełnieniu warunków określonych przepisami ustawy, stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego nadaje dyrektor szkoły (art. 9b ust. 4 pkt 1 ustawy). Podstawowym warunkiem nadania stopnia awansu zawodowego jest posiadanie przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji oraz odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego.

Ustawowa definicja stażu zawarta została w art. 3 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela, zgodnie z którą przez pojęcie stażu należy rozumieć okres zatrudnienia nauczyciela w przedszkolach, szkołach, placówkach publicznej innych jednostkach organizacyjnych wymienionych w art. 1 ust. 1 w wymiarze co najmniej połowy obowiązków wymiaru zajęć, rozpoczętego i realizowanego na zasadach określonych w przepisach rozdziału 3 a. Ustawodawca uzależnia więc prawo do stażu od zatrudnienia w szkole lub placówce wymienionej w art. 1 ustawy Karta Nauczyciela, przy czym w ocenie Sądu zwrot "zatrudnienie w" oznacza w tym przypadku odbywanie stażu w szkole lub placówce oświatowej wymienionej w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela. Za takim rozumieniem tego wymogu przemawia wykładnia celowościowa całości regulacji Karty Nauczyciela stanowiących o uzyskaniu pierwszego stopnia awansu zawodowego przez nauczyciela stażystę. Jeżeli nauczyciel spełnia ustawowe wymagania uzasadniające ubieganie się o stopień awansu zawodowego, to warunkiem rozpoczęcia stażu jest jedynie jego wniosek o staż, skierowany do dyrektora szkoły.

Zgodnie z art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.) zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki w szkołach publicznych jest zadaniem oświatowym gmin a środki niezbędne na realizację zadań oświatowych, o których mowa w ust. 2, w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie szkół i placówek, zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego (ust. 3). Zgodnie z art. 39 ust. 1 wskazanej ustawy działalnością szkoły kieruje dyrektor. Do obowiązków dyrektora szkoły należy więc organizacja nauki w placówce. W ramach tych obowiązków dyrektor szkoły , m.in. dysponuje środkami określonymi w planie finansowym szkoły lub placówki zaopiniowanym przez radę szkoły lub placówki i ponosi odpowiedzialność za ich prawidłowe wykorzystanie, a także może organizować administracyjną, finansową i gospodarczą obsługę szkoły lub placówki (art. 5 ust. 1 pkt 5). W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia wskazać należy, iż w rozpatrywanej sprawie na mocy umowy zawartej w dniu [...] r. Dyrektor Zespołu Szkół [...] zlecił organizację nauki języków obcych w kierowanej przez niego placówce w roku szkolnym [...] podmiotowi zewnętrznemu –[...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. W §3 tej umowy określono, iż zleceniobiorca zatrudnia osoby posiadające określone przez MEN kwalifikacje do nauczania języków obcych (pkt 3), a w celu spełnienia wymogów określonych w ustawie Karta Nauczyciela oraz w ustawie o systemie oświaty zleceniodawca zawrze z nauczycielami oddelegowanymi do nauczania w Szkole stosowne umowy (pkt 4), nauczyciele będą podlegać nadzorowi pedagogicznemu na zasadach określonych w tych ustawach, takich samych jak pozostali nauczyciele zatrudnieni w szkole (pkt 5), natomiast z chwilą podpisania stosownej umowy nauczyciel jako członek Rady Pedagogicznej zgodnie z zasadami określonymi w art. 40 ustawy o systemie oświaty oraz w odpowiednim czasie wystawi oceny semestralne i końcowe (pkt 6). W §7 tej umowy określono zasady odpłatności za wykonaną usługę. W wykonaniu umowy w dniu [...] r. Dyrektor Szkoły zawarła ze skarżącą umowę nienazwaną, na mocy której powierzono jej obowiązki nauczyciela języka angielskiego w roku szkolnym [...], od 3 września do 21 czerwca, w wymiarze 14 godzin tygodniowo.

W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę również tak sformułowana umowa pomiędzy Dyrektorem Szkoły i Spółką oraz następnie skarżącą pozwalają uznać, iż była ona osobą zatrudnioną w tej Szkole, a odbyty przez nią staż odpowiada wymogom określonym w przepisach ustawy Karta Nauczyciela. Na mocy tych umów sytuacja prawna skarżącej w zakresie oceny spełniania uprawnień do nabycia stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego była tożsama z sytuacją prawną nauczycieli, którzy zawierali umowę o pracę z Dyrektorem Szkoły. Skarżąca była bowiem zatrudniona na stanowisku nauczyciela języka angielskiego w wymaganym wymiarze godzinowym, podlegała nadzorowi pedagogicznemu określonemu w ustawie, za wykonywaną pracę otrzymywała wynagrodzenie, wypłacane jej przez Spółkę, której Dyrektor Szkoły zlecił odpłatnie organizację nauki języków obcych w szkole. Wskazać także należy, iż z mocy art. 9c ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela staż, z zastrzeżeniem ust. 2, trwa w przypadku ubiegania się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego 9 miesięcy (pkt 1), który to wymóg skarżąca spełniła.

W konsekwencji, skoro skarżąca M. M. była zatrudniona w szkole wymienionej w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela, odbyła w tej szkole ważny staż i uzyskała niezbędne kwalifikacje pozwalające na uzyskanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, kwestionowane rozstrzygnięcia nie mogą się ostać. Dokonana przez organy decyzyjne interpretacja przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie jest błędna, a tym samym, wydane w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym decyzje, nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż zaskarżone decyzje podjęte zostały w trybie nadzwyczajnym, w postępowaniu nieważnościowym określonym w art. 156 k.p.a. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść jest jasna, oczywista i bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie wad decyzji, które pozwalają na stwierdzenie nieważności z powodu jej wad istniejących od dnia jej wydania, a więc ze skutkiem ex tunc. Kasacyjny charakter decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej powoduje, że decyzja, której nieważność stwierdzono, przestaje istnieć w obrocie prawnym ze skutkiem wstecznym. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji, organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności (por. wyrok NSA z 29 czerwca 2001, I SA 2134/99, Lex nr 54120). W orzecznictwie przyjmuje się, iż w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Podkreśla się, iż skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25.10.2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1610/06 Lex nr 265653).

W ocenie Sądu treść przytoczonych wyżej przepisów ustawy Karta Nauczyciela, stanowiących podstawę do nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego, mogła budzić wątpliwości interpretacyjne przy zastosowaniu do stanu faktycznego sprawy, w związku z czym chybione było stwierdzenie nieważności aktu nadania skarżącej stopnia zawodowego nauczyciela kontraktowego z uwagi na rażące naruszenie prawa. Rozstrzygnięcie to jest również nie do zaakceptowania w aspekcie zasad praworządności. Odbywając staż oraz poddając się postępowaniu kwalifikacyjnemu skarżąca działała w zaufaniu do organu Państwa, którym był Dyrektor Szkoły, podlegający na mocy art. 32 a ustawy o systemie oświaty nadzorowi pedagogicznemu ze strony kuratora oświaty oraz na mocy art. 34a i 38 tej ustawy nadzorowi organu prowadzącego szkołę, tym samym skutki ewentualnych błędnych jego decyzji nie mogą jej obciążać.

Za błędne uznać należy stanowisko organu II instancji, iż postępowanie kwalifikacyjne i decyzja o nadaniu stopnia awansu zawodowego miały miejsce po dniu [...] r., gdy nie miała już zawartej umowy z Dyrektorem Szkoły. Niewątpliwie umowa na czas określony zawierana jest nie w interesie obu podmiotów stosunku pracy i nie w interesie pracownika, ale przede wszystkim w celu zaspokojenia potrzeb szkoły jako pracodawcy. W ocenie Sądu nie do pogodzenia z zasadą państwa prawa jest pozbawianie osób wykonujących pracę nauczyciela przez okres, w jakim w danym roku szkolnym zajęcia szkolne odbywają się, możliwości rozwoju zawodowego tylko z tej przyczyny, iż poprzez zawieranie umów na czas określony szkoła czyni oszczędności. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Ocena każdej regulacji prawnej z punktu widzenia zasady równości musi być zatem poprzedzona dokładnym zbadaniem sytuacji prawnej podmiotów i przeprowadzeniem analizy, tak gdy chodzi o ich cechy wspólne, jak też cechy różniące (por. uzasadnienie wyroku z 28 maja 2002 r., sygn. P 10/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 35). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtowało się stanowisko, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w przekonujących argumentach. Argumenty te "muszą mieć: po pierwsze, charakter relewantny, a więc pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma, oraz służyć realizacji tego celu i treści. Innymi słowy, wprowadzane zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony. Nie wolno ich dokonywać według dowolnie ustalonego kryterium. Po drugie, argumenty te muszą mieć charakter proporcjonalny, a więc waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych. Po trzecie, argumenty te muszą pozostawać w jakimś związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych (...) jedną z takich zasad konstytucyjnych jest zasada sprawiedliwości społecznej" (orzeczenie z 3 września 1996 r., sygn. K. 10/96, OTK ZU nr 4/1996, poz. 33). Tym samym "różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych ma znacznie większe szanse uznania za zgodne z konstytucją, jeżeli pozostaje w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej lub służy urzeczywistnianiu tych zasad. Zostaje ono natomiast uznane za niekonstytucyjną dyskryminację (uprzywilejowanie), jeżeli nie znajduje podtrzymania w zasadzie sprawiedliwości społecznej. W tym sensie zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej w znacznym stopniu nakładają się na siebie" (por. wyroki TK z: 16 grudnia 1997 r., sygn. K. 8/97, OTK ZU nr 6/1997, poz. 502 i 13 kwietnia 1999 r., sygn. K. 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40, s. 243-244). W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie powyższe zasady zostały naruszone, co zostało wyżej wykazane.

Sąd nie podzielił natomiast argumentacji skarżącej w tej części, w której odwołuje się ona do nieodwracalnych skutków prawnych, które wywołała decyzja o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Wskazać należy, iż skutkiem takim nie są uprawnienia jakie nabyła skarżąca, czy też przywileje zawodowe i finansowe. Te skutki można bowiem usunąć w drodze stosownego postępowania organu administracji publicznej. Nie można w tym przypadku mówić o także o ochronie nabytych przez skarżącą praw, bowiem ona może dotyczyć praw niewadliwie nabytych, a więc uzyskanych zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji wyroku. Stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Sąd oparł na przepisie art. 152 tej ustawy.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak

AT