Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 95/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 46 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 542
law: Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 8, art. 20, art. 29-34, art. 24 a ust. 12
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego , po rozpatrzeniu odwołania A. Z., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...]w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1629).

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] Starosta [...] odmówił dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gminy [...] polegającej na zmianie danych objętych ewidencją gruntów i budynków w zakresie granicy działki nr [...]/7 o powierzchni 0,0622 ha.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. Z., podnosząc naruszenie art. 24a ust. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez jego błędną wykładnię twierdząc, że granice działki nr [...]/7 wykazane w ewidencji gruntów i budynków są niezgodne ze stanem prawnym. Według skarżącej sytuacji taka powstała na skutek błędnie przeprowadzonej w latach 1993 - 1994 modernizacji ewidencji gruntów dla obrębu [...].

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I- szej instancji wskazując na potrzebę sprecyzowania żądania wnioskodawczyni oraz uzupełnienia materiału dowodowego.

Rozpatrując sprawę ponownie Starosta [...], opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] orzekł o odmowie dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gminy [...] polegającej na zmianie danych objętych ewidencją gruntów i budynków w zakresie południowej i zachodniej granicy działek nr [...]/6 i [...]/7 (dawna działka nr [...]/1).

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. Z. zarzucając naruszenie art. 24a ust. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenie art. 7, 77 i 80 K.p.a. jak również art. 6, 8, 9 i 11 K.p.a.

Utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał, że wnioskiem z dnia 29 grudnia 2015 r. A. Z. wniosła o zmianę danych objętych ewidencją gruntów w odniesieniu do działki położonej w [...] (obręb 0003 - [...]) nr [...]/7 poprzez ustalenie jej południowych granic (granicy wschodniej, zachodniej i południowej w ich południowej części) zgodnie rzeczywistym stanem prawnym ustalonym przy nabyciu działki nr [...]/1. Następnie pismem z dnia 6 lipca 2016 r. oraz z dnia 25 lipca 2016 r. sprecyzowała wniosek w ten sposób, że żądanie dotyczy dwóch granic działki, która po podziale w 1977 r. otrzymała numer [...]/1 tj. południowej granicy działki nr [...]/1 i całej zachodniej granicy tej działki od strony ulicy [...].

W konsekwencji organ wskazał, że biorąc pod uwagę obecny stan wykazany w ewidencji gruntów i budynków przedmiotem żądania A. Z. jest południowa granica działki nr [...]/7 i zachodnia granica działki nr [...]/7 oraz zachodnia granica działki nr [...]/6.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że ewidencja gruntów dla miasta [...] została założona w latach sześćdziesiątych dwudziestego wieku ewidencja.

W rejestrze gruntów z 1968 r. pod numerem 525 wykazano między innymi działkę nr 462 o powierzchni 0,9232 ha jako grunty we władaniu [...].

Następnie jako właściciela gruntów wymienionych w rejestrze gruntów pod numerem 525, w tym działki nr 462, wykazano [...].

W dniu 24 marca 1977 r., pod numerem 238/12/1/77, do ewidencji w składnicy geodezyjnej został przyjęty operat pomiarowy dotyczący podziału działki nr 462. Jak wynika z tej dokumentacji działka nr 462 została podzielona na działki: nr 461/1 o powierzchni 0,5600 ha i nr [...]/2 o powierzchni 0,3632 ha.

Na mocy aktu notarialnego z dnia 25 marca 1977 r. Rep. A: 1629/1977 [...] sprzedała Z. i F. małż. Z. działkę nr [...]/1 o powierzchni 0,5600 ha. Dla działki nr [...]/1 o powierzchni 0,5600 ha założono księgę wieczystą KW nr 14158.

Opisany powyżej akt notarialny stanowił podstawę do wprowadzenia zmiany w rejestrze gruntów, w którym pod numerem 1016 zostali wykazani Z. i F. Z. jako właściciele działki nr [...]/1 o powierzchni 0,5600 ha.

W 1987 r. w rejestrze gruntów wprowadzono kolejną zmianę wykazując pod numerem 1188 działkę nr [...]/2 o powierzchni 0,3632 ha jako własność E. K. na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr 21/87.

W latach 1993-1994 przeprowadzono tzw. modernizację operatu ewidencji gruntów obrębu [...]. Dokumentacja dotycząca tej modernizacji została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 17 stycznia 1995 r. pod numerem ewidencyjnym 238/12/1390/95. W ramach prac związanych z aktualizacją ewidencji gruntów wykonano między innymi pomiar granic działek ewidencyjnych wraz z ustaleniem ich przebiegu. Wykonanie pomiaru zostało udokumentowane szkicami polowymi. Na szkicach nr nr 80, 81, 85, 87 i 88 przedstawiono między innymi grunty oznaczone jako działki nr nr [...]/1 i [...]/2. Ze szkiców tych wynika, że przedmiotem pomiaru był stan istniejący na gruncie. Stan ten był podstawą do ustalenia nowego przebiegu granic działek ewidencyjnych i obliczenia ich nowych powierzchni. Zmianie uległ między innymi przebieg granic działki nr [...]/1 oraz jej powierzchnia, która zgodnie z dokonanymi pomiarami wynosiła 0,4744 ha. Po zapoznaniu się z nowym stanem wykazanym w odniesieniu do działki nr [...]/1, Z. i F. małż. Z. złożyli zastrzeżenia w odniesieniu do powierzchni działki z uwagi na przebieg granicy tej działki z ulicą [...].

Z protokołu z dnia 10 grudnia 1993 r. dotyczącego rozpatrzenia zastrzeżeń do nowych danych ewidencyjnych wynika, że przebieg granic ulicy [...] kwestionowali również inni właściciele przylegających do niej gruntów.

Jak wynika z tego protokołu zastrzeżenia te oraz zgłoszone wnioski dotyczące włączenia gruntów faktycznie zajętych pod drogę do działek sąsiednich nie zostały uwzględnione z uwagi na to, że droga ta stanowiła przedmiot powszechnego korzystania.

Treść protokołu z dnia 10 grudnia 1993 r. wskazuje na to, że przebieg granic działek od strony ulicy [...] został dostosowany do stanu użytkowania na gruncie.

Zgodnie z § 10 obowiązującego w latach 1993 - 1994 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98), granice działek ewidencyjnych określał przebieg linii:

1. według faktycznego stanu władania, stwierdzonego na gruncie, lub

2. według stanu prawnego nieruchomości, ustalonego w postępowaniu uregulowanym odrębnymi przepisami, lub

3. według obowiązującego podziału powierzchniowego (oddziałów) - na obszarach lasów państwowych.

Z powyższych przepisów wynika, że pierwszeństwo przy ustalaniu przebiegu granic działek ewidencyjnych miał stan faktycznego władania stwierdzony na gruncie.

Tak więc, przy ustalaniu granic działek w czasie tzw. modernizacji operatu ewidencyjnego, przeprowadzonej w latach 1993-1994, uwzględniano przede wszystkim stan faktycznego władania stwierdzony na gruncie na podstawie dokonanych wówczas pomiarów.

W czasie pomiaru ustalono punkty załamania granic działek ewidencyjnych, obliczono ich współrzędne i w oparciu o te współrzędne obliczono powierzchnie działek.

W rejestrze gruntów sporządzonym po zakończeniu prac dokonanych w latach 1993 - 1994 wykazano działkę nr [...]/1 o powierzchni 0,4744 ha jako własność F. i Z. małż. Z., przy czym zapis dokonany w księdze wieczystej KW nr 14158 nie uległ zmianie i w dalszym ciągu figurowała w niej działka nr [...]/1 o powierzchni 0,5600 ha.

W dniu 27 stycznia 1996 r. został zawarty akt notarialny Rep. "A" Nr 302/1996, na mocy którego i zawartej w nim umowy darowizny A. Z. c. Z. i F. stała się właścicielką między innymi działki nr [...]/1 o powierzchni 56 arów, dla której założono księgę wieczystą KW nr 14158 (obecnie nr KI1S/00014158/6).

Na podstawie tego aktu notarialnego wprowadzono zmianę w rejestrze gruntów w jednostce rejestrowej nr 1016 wykazując A. Z. jako właściciela działki nr [...]/1 o powierzchni 0,4744 ha.

W 2002r. na zlecenie E. K. dokonano podziału działki nr [...]/2 o powierzchni 0,3555 ha na działki nr [...]/3 o powierzchni 0,0098 ha, [...]/4 o powierzchni 0,1500 ha i [...]/5 o powierzchni 0,1957 ha. Dokumentacja dotycząca opracowania projektu podziału działki nr [...]/2 została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 7 maja 2003 r. pod numerem 2666- 145/2002.

Projekt ten został zatwierdzony decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia 8 maja 2003 r. znak: G.74302-5/2003.

Dalej organ wskazał, że A. Z. kwestionuje prawidłowość wykonania dokumentacji dotyczącej opracowania projektu podziału działki nr [...]/2 przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 7 maja 2003 r. pod numerem 2666- 145/2002, twierdząc, że nie uczestniczyła w czynnościach dotyczących przyjęcia granic działki nr [...]/2 do opracowania projektu podziału.

Organ podkreślił, że na podstawie zawiadomienia znajdującego się w dokumentacji nr 2666- 145/2002, dotyczącego terminu wykonania przez wykonawcę czynności przyjęcia granic dzielonej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]/2, faktycznie nie można jednoznacznie ustalić, czy A. Z. została powiadomiona o tych czynnościach, ponieważ nie została wymieniona na tym zawiadomieniu, a podpisy zawiadamianych osób są nieczytelne.

W protokole z czynności przyjęcia przebiegu granic nieruchomości spisanego przez wykonawcę dokumentacji nr 2666-145/2002 wynika, że A. Z. była obecna w czasie wykonywania czynności przyjęcia granic. Jednak podpisy złożone pod tym protokołem są nieczytelne co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, czy przyjęcie granic działki nr [...]/2 odbyło się w jej obecności.

Zdaniem organu, kwestie te nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie i nie mogą być badane w niniejszym postępowaniu, bowiem należą one do odrębnego postępowania jakim jest postępowanie dotyczące podziału nieruchomości. Postępowanie dotyczące podziału nieruchomości zostało uregulowane przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 t. j. ze zm.) w czasie podziału działki nr [...]/2 w brzmieniu ogłoszonym w Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm. oraz przepisami obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzaju dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130).

Obowiązującym obecnie aktem prawnym, obok ww. ustawy, jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268, poz. 2663). Jak wynika z ww. ustawy organem właściwym w sprawach dotyczących podziału nieruchomości jest wójt, burmistrz, prezydent (art. 96). Kwestie związane z podziałem nieruchomości nie należą do organów właściwych w sprawach ewidencji gruntów i budynków. Natomiast zgodnie z § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454), obowiązującym w latach 2002-2003, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków obowiązany był do wprowadzenia z urzędu zmian w ewidencji gruntów i budynków między innymi na podstawie prawomocnych decyzji administracyjnych oraz opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych. Zatem Starosta [...] kierując się decyzją Burmistrza Miasta [...]a z dnia 8 maja 2003 r. znak: G.74302-5/2003 obowiązany był do wykazania w ewidencji gruntów i budynków podziału działki nr [...]/2 zatwierdzonego tą decyzją w oparciu o dokumentację nr 2666-145/2002.

Na mocy aktu notarialnego dnia 9 lipca 2003 r. Rep. A. 5459/2003 i zawartej w nim umowy sprzedaży właścicielem działki nr [...]/3 stał się Z. D. Dla działki tej została założona księga wieczysta nr KI1S/00079012/4.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzaju dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130), do opracowania projektu podziału granice nieruchomości podlegającej podziałowi przyjmuje się według istniejącego stanu prawnego, a jeżeli stanu takiego nie można stwierdzić - według stanu uwidocznionego w katastrze nieruchomości (tj. ewidencji gruntów budynków).

Jak wynika z dokumentacji nr 2666-145/2002 wykonawca tego opracowania przyjął granice działki nr [...]/2 zgodnie ze stanem wykazanym w ewidencji gruntów i budynków przyjmując te same punkty graniczne jakie zostały wykazane na obowiązującej wówczas mapie ewidencyjnej sporządzonej w wyniku tzw. modernizacji ewidencji gruntów w latach 1993 - 1994.

Podobnie postąpił wykonawca dokumentacji nr 2666-295/2004 przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 15 listopada 2004 r. wykonanej na zlecenie A. Z. dotyczącej podziału działki nr [...]/1 o powierzchni 0,4744 ha. W wyniku opracowania projektu podziału działki nr [...]/1 wydzielono działki nr nr [...]/6 o powierzchni 0,4122 ha i [...]/7 o powierzchni 0,0622 ha. Jak wynika z dokumentacji nr 2666-295/2004 A. Z. uczestniczyła w czynnościach dotyczących przyjęcia granic działki nr [...]/1 do podziału i podpisała protokół sporządzony z tych czynności.

Decyzją z dnia 27 czerwca 2005 r. Wojewoda stwierdził, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...]/3 oraz jako działka nr [...]/4 stanowiąca ulicę [...] stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Powiatu [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 20 stycznia 2010 r. znak: BO2s-785-O-641/09. Dla działek nr nr [...]/3 i [...]/4, położonych w obrębie [...], stanowiących ulicę [...] została założona księga wieczysta KI1S/00082835/3, w której jako właściciel figuruje Powiat [...].

W 2009 r., na wniosek A. Z., zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia granicy pomiędzy działkami nr nr [...]/6 i [...]/7 stanowiącymi własność A. Z., a działkami nr nr [...]/3 i [...]/4 stanowiącymi ulicę [...].

Decyzją z dnia 19 października 2009 r. znak: G.74301-1/09 Burmistrz Miasta [...] umorzył postępowanie rozgraniczeniowe w tej sprawie i przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w [...]. Sąd Rejonowy w [...] prowadził postępowanie w tej sprawie pod sygnaturą I Ns 647/09.

Dalej organ podał, że z informacji uzyskanych w Starostwie Powiatowym w [...] wynika, że postępowanie sądowe w powyższej sprawie zostało umorzone, gdyż A. Z. wycofała swój wniosek. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy organu I-szej instancji wynika, że aktualnie przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie rozgraniczeniowe pod sygnaturą akt I Ns 446/12, dotyczące ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...]/7 a działką nr [...]/3.Dla potrzeb tego postępowania na zlecenie Sądu zostały wykonane dwa opracowania: opracowanie przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 lutego 2015 r. pod identyfikatorem P.2609.2015.233 i opracowanie przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 lutego 2015 r. pod identyfikatorem P.2609.2015.234.

Zgodnie z § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 poz. 1034), przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;

2) w celu podziału nieruchomości;

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;

7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;

8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

W myśl powyższych przepisów, ponieważ postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone przez Sąd Rejonowy [...] pod sygnaturą akt I Ns 446/12, nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem sądowym dokumentacje o identyfikatorach: P.2609.2015.233 i P.2609.2015.234 nie mogą stanowić podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przebiegu granic działek ewidencyjnych. W myśl powyższych przepisów dowodem w przedmiocie przebiegu granic działek nr nr [...]/6 i [...]/7 nie mogą być również kserokopie zdjęć dołączone przez A. Z. do odwołania.

Organ podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie stan prawny działek nr nr [...]/3 i [...]/4 stanowiących ulicę [...] został uregulowany w oparciu o stan wykazany w aktualnej ewidencji gruntów i budynków. Stan prawny działki nr [...]/3 również został uregulowany w oparciu o stan wykazany w aktualnej ewidencji gruntów budynków.

A. Z. wywodzi swoje prawa z aktu notarialnego Rep. "A" Nr 302/1996 z dnia 27 stycznia 1996 r. i stanu wykazanego w księdze wieczystej KIIS/00014158/6 założonej dla działki nr [...]/1 o powierzchni 56 arów, w której przedstawiono stan wynikający z podziału działki nr 462 wykonanego w 1977 r.

Granice pomiędzy figurującymi w aktualnej ewidencji gruntów i budynków działkami nr nr [...]/7 i [...]/6 a działkami nr nr [...]/3, [...]/4 i [...]/3 są sporne. Tak więc przedmiotem sporu jest zasięg prawa własności.

Zgodnie z § 44 pkt 2 oraz § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U z 2016 r., poz. 1034), do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów i budynków należy między innymi utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Organ podkreślił, że w myśl ugruntowanego orzecznictwa sądowo-administracyjnego oznacza to, że ewidencja gruntów budynków jest postępowaniem rejestrowym. Ewidencja gruntów i budynków nie rozstrzyga spraw związanych z prawem własności. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie można dochodzić swoich praw do gruntów i budynków.

Wobec powyższego, w ocenie organu, nie jest możliwe wprowadzenie zmian żądanych przez A. Z. w zakresie przebiegu granic pomiędzy działkami nr nr [...]/7 i [...]/6 a działkami [...]/4 i [...]/3, gdyż prowadziłoby to do rozstrzygnięcia sporu o zasięg prawa własności do czego organy właściwe w sprawach dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie są uprawnione.

Zdaniem organu, podnoszony przez skarżącą zarzut naruszenia przez Starostę [...] przepisu art. 24a pkt 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1629) jest bezpodstawny, gdyż przepis ten nie ma zastosowania w odniesieniu do przedmiotowego postępowania.

Przepisy art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne regulują kwestie dotyczące modernizacji ewidencji gruntów. Przepisy te zostały dodane do ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przez art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492) i weszły w życie z dniem 22 września 2004 r. Prac wykonanych w latach 1993 - 1994 nie można zatem traktować jako modernizacji ewidencji gruntów i budynków, o której mowa w art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. W latach 1993 - 1994 pojęcie modernizacji ewidencji gruntów i budynków w ogóle nie było uregulowane przepisami prawa. Pojęcie to zostało wprowadzone do systemu prawa dopiero rozporządzeniem Ministrów Gospodarki przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813). W latach 1993 - 1994 obowiązującym aktem było zarządzenie Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98). W myśl przepisów tego zarządzenia prace dokonane w latach 1993 - 1994 należy traktować jako odnowienie operatu ewidencji gruntów w oparciu o przepisy rozdziału 4 tego zarządzenia. Procedura przyjęta w latach 1993 - 1994 do wykonania prac objętych dokumentacją o numerze ewidencyjnym 238/12/1390/95 i nazwa tego opracowania wynikała z umowy zawartej pomiędzy zleceniodawcą, a wykonawcą tych prac.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Starosty [...] odmawiająca dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gminy [...] polegającej na zmianie danych objętych ewidencją gruntów i budynków w zakresie południowej i zachodniej granicy działek nr nr [...]/6 i [...]/7 (dawna działka nr [...]/1), jest prawidłowa.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła A. Z., zarzucając decyzji organu odwoławczego naruszenie:

1. prawa materialnego - art. 24a ust. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie niezastosowanie;

2. art. 7, 77 i 80 K.p.a. polegające na błędnym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, zignorowaniu istotnych dowodów, w tym znajdujących się w zasobach tutejszej ewidencji gruntów, a także znajdujących się (i znanych organowi I instancji) w aktach księgi wieczystej prowadzonej dla dawnej działki nr [...]/1;

3. art. 6, 8, 9 i 11 K.p.a. poprzez brak stosownego wskazywania przepisów prawa, na podstawie których miały zostać dokonane poszczególne czynności wymienione historycznie w uzasadnieniu decyzji - co nie pozwala na ustalenie ich zgodności z prawem i powoduje brak zaufania do władzy publicznej;

4. naruszenie podstaw Prawa geodezyjnego i kartograficznego polegające na błędnym usankcjonowaniu ewidencjonowania stanu faktycznego, a nie prawnego - w odniesieniu do sytuacji założenia nowej ewidencji gruntów w latach 1993 - 1994 na podstawie zamierzenia stanu faktycznego w miejsce stanu prawnego w wyniku czego w chwili obecnej organy I i II instancji pomimo złożenia jasnych i oczywistych wniosków przez A. Z. mających na celu przywrócenie stanu ewidencji gruntów odnoszących się do działek gruntu będących jej własnością do wskazywania stanu prawnego - konserwują ewidencjonowanie nieaktualnego i oczywiście błędnego stanu, nie mającego żadnych podstaw w jakichkolwiek zdarzeniach cywilnoprawnych - to jest faktyczne, administracyjnego "wywłaszczenia" skarżącej z części jej działek.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że została w sposób administracyjny "wywłaszczona" z części nieruchomości, na którą rozciągało się (i rozciąga) jej prawo własności. Stało się tak na skutek nierzetelnego przeprowadzenia w latach 1993-1994 tzw. modernizacji ewidencji gruntów obejmującej obszar, na którym znajdowały się jej nieruchomości. W wyniku tej "modernizacji" do ewidencji gruntów w miejsce dotychczasowych danych stwierdzających rzeczywisty stan prawny nieruchomości skarżącej zostały błędnie naniesione dane nie odzwierciedlające stanu prawnego, a jedynie stan faktyczny. Konsekwencje tego błędu są bardzo poważne, gdyż różnice pomiędzy stanem prawnym (ujawnionym uprzednio) a stanem ujawnionym po "modernizacji" sięgają niekiedy 10 m. W okresie pomiędzy wskazywaniem w ewidencji rzeczywistego stanu prawnego, a zmianą wynikłą z tzw. modernizacji nie doszło do żadnych czynności cywilnoprawnych, które usprawiedliwiałyby taką zmianę.

Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji prześledził historię zmian w ewidencji i spostrzegł moment dokonania w wyniku tzw. modernizacji bezprawnej zmiany w ewidencji gruntów, a mimo to nie dostrzegł potrzeby sprostowania wpisów w ewidencji z rzeczywistym stanem prawnym, który ewidencja ta wskazywała. Tym samym decyzja ta jest błędna i zasługuje w całości na uchylenie, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja organu I instancji. Sprawa zaś zasługuje na pozytywne załatwienie, to jest na ustalenie zawartości ewidencji gruntów odnoszące się do nieruchomości skarżącej zgodnie z ich rzeczywistym stanem prawnym, jak było to do czasu przeprowadzenia owej "modernizacji" ewidencji gruntów w latach 1993 - 1994. Wnioski skarżącej nie zmierzały do wskazania nowych czynności cywilnoprawnych, na bazie których miałoby dojść do zmian w rejestrze, gdyż do czynności takich nigdy nie doszło, a jedynie :do doprowadzenia ewidencji do stanu, w którym wskazywałaby na stan prawny.

Organ I instancji odmówił dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb: [...] gm. [...] polegających na zmianie danych objętych ewidencją gruntów w zakresie południowej i zachodniej granicy dz. nr [...]/6 i [...]/7 (dawnej działki nr [...]/1). W uzasadnieniu przytoczył historię zmian w ewidencji gruntów popełniając podstawowy błąd przy ich ocenie - uznając błędne i zaskarżone przez ówczesnego właściciela gruntu ustalenie granic ewidencyjnych przy okazji urządzania nowej ewidencji gruntów w latach 1993 - 1994 za prawidłowe. Konsekwencje owych błędów popełnionych przy zakładaniu nowej ewidencji i dalsze ich istnienie do chwili obecnej skłoniły wnioskodawczynię do złożenia wniosku, niezasadnie nieuznanego decyzją organu I instancji.

Na skutek zamierzenia przy ustalaniu nowej ewidencji stanu faktycznego (to w odniesieniu do granicy południowej) w miejsce poszukiwania granicy prawnej, a także błędne, to jest stojące w sprzeczności z zasadami wywłaszczania właścicieli gruntów znajdujących się w sąsiedztwie dróg publicznych przebiegającymi w wąwozach - ustalenie granicy wybiegającej nie do 75 cm od brzegu skarpy, ale na wiele metrów od tego miejsca - na niekorzyść wywłaszczanych właścicieli, doszło do swoistego, nie mającego podstaw prawnych ani faktycznych, administracyjnego wywłaszczenia. Wywłaszczenia wyłącznie ewidencyjnego. Organ administracji zamiast poszukiwać granic prawnych dowolnie przyjął zamierzone w terenie granice faktyczne i uznał za prawne.

Celem ewidencji gruntów jest odzwierciedlanie w niej stanów prawnych. Odzwierciedlanie, a nie ustalanie. Do ustalania dochodzi w wyniku stosunków prawnych. W sprawie niniejszej doszło przy urządzaniu nowej ewidencji do uchybienia tym zasadom. Wniosek zmierzał do sanacji tych błędów. Wskazany w treści wniosku art. 24a ust. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne daje, zdaniem strony, podstawę do takiej naprawy wpisów w ewidencji gruntów, która przywróciłaby w odniesieniu do jej działek jedność pomiędzy wskazaniami ewidencji (nie odzwierciedlającymi obecnie stanu prawnego), a dokumentami (czy też częściowo przeprowadzonymi pomiarami w terenie), z których wynika rzeczywisty stan prawny. Organ I instancji, pomimo oczywistej treści wniosku (wniosków), nie zechciał doprowadzić do uzdrowienia obecnej rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem prawnym a stanem ewidencyjnym, fikcyjnym. Pomimo zobowiązania przez organ II instancji do przeprowadzenia określonych czynności i wyciągnięcia odpowiednich wniosków, organ I instancji pozostał przy swoim stanowisku nie szanując zaleceń. Organ I –szej instancji do aktualizacji ewidencji nie musi pozyskiwać żadnych nowych dokumentów. Ma je w swoich zasobach. Wystarczy z nich skorzystać. Granice prawne udało się na podstawie operatu podziałowego z roku 1977 ustalić dwóm niezależnym od siebie geodetom w toku postępowania rozgraniczeniowego. Nie ma żadnego powodu, by wątpić, że nie uda się to geodetom przy okazji aktualizacji ewidencji gruntów. Wspomniane wyżej opinie biegłych były praktycznie jednomyślne. Zdaniem skarżącej, organ I instancji uważa, że wyżej wzmiankowane operaty nie mogą zostać wykorzystane do celów prawnych, bowiem nie zakończyło się postępowanie rozgraniczeniowe. Strona nie twierdzi, że operaty te mają być obecnie podstawą do aktualizacji. Taką podstawą pozostaje po dziś dzień operat podziałowy geodety z 1977 r. Powołane operaty wskazują jedynie na "oczywistą łatwość skorzystania z operatu Jaremy dla współczesnego prawidłowego ustalenia granic prawnych i aktualizacji ewidencji gruntów, by odzwierciedlała stan prawny". Stan ten nie mógł ulec zmianie na skutek "sprzedaży" części gruntu przez osobę, która nie była do tego uprawniona (nie miała do tego fragmentu gruntu prawa własności).

Skarżąca podniosła, że organ I instancji stwierdza, że nie można w postępowaniu ewidencyjnym rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu oraz o prawidłowości tytułów własności, które były podstawą wpisów do ewidencji. Organ ten nie rozstrzyga. Organ wprowadza do ewidencji, jednak dbając o to, by wprowadzać do ewidencji dane odzwierciedlające stan prawny. Jeśli wskazane do wpisu dane tego stanu nie odzwierciedlają, a z jakichś przyczyn dostały się do ewidencji, należy je w drodze aktualizacji ewidencji usunąć tak, by ewidencja wskazywała stan prawny nieruchomości.

Zdaniem skarżącej, organ II instancji powielił argumentację organu I instancji, wskazując ponadto szersze ramy faktyczne i prawne. Nie zmieniło to jednak jego zasadniczej optyki, w której, pomimo zauważenia momentu zafałszowania ewidencji gruntów na skutek tzw. aktualizacji w latach 1993 - 1994 w dalszym ciągu stoi na stanowisku, iż wniosków skarżącej nie należy uwzględniać.

Taki stan rzeczy, zdaniem skarżącej, stoi w oczywistej niezgodzie z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi ładu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, choćby z zasadą wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Decyzja ta nie narusza bowiem ani prawa materialnego obowiązującego w dacie jej wydania, ani też przepisów postępowania w takim zakresie, iż mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, że w sytuacji przytoczenia w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Sąd rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, ustalenia faktyczne dokonane przez organ będące podstawą zaskarżonej decyzji, znajdują uzasadnienie w materiale dowodowym zebranym w sprawie. Nie zostały one przy tym skutecznie podważone w skardze. W związku z zarzutami dotyczącymi tej kwestii, należy zauważyć, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że przedmiotem żądania A. Z. jest południowa granica działki nr [...]/7 i zachodnia granica działki nr [...]/7 oraz zachodnia granica działki nr [...]/6.

Z ustaleń organów obu instancji, poczynionych na podstawie obszernego materiału dowodowego wynikają następujące okoliczności:

1. Ewidencja gruntów dla miasta [...] została założona w latach sześćdziesiątych dwudziestego wieku. W rejestrze gruntów z 1968 r. pod numerem 525 wykazano m.in. innymi działkę nr 462 o powierzchni 0,9232 ha jako grunty we władaniu [...]. Następnie jako właściciela gruntów wymienionych w rejestrze gruntów pod ww. numerem, w tym działki nr 462, wykazano M. K..

2. W dniu 24 marca 1977 r., pod numerem 238/12/1/77, do ewidencji w składnicy geodezyjnej został przyjęty operat pomiarowy dotyczący podziału działki nr 462. Jak wynika z tej dokumentacji działka nr 462 została podzielona na działki: nr [...]/1 o powierzchni 0,5600 ha i nr [...]/2 o powierzchni 0,3632 ha.

3. Na mocy aktu notarialnego z dnia 25 marca 1977 r. Rep. A: 1629/1977 M. K. sprzedała Z. i F. małż. Z. działkę nr [...]/1 o powierzchni 0,5600 ha. Dla działki nr [...]/1 o powierzchni 0,5600 ha założono księgę wieczystą KW nr 14158.

4. Opisany wyżej akt notarialny stanowił podstawę do wprowadzenia zmiany w rejestrze gruntów, w którym pod numerem 1016 zostali wykazani Z. i F. Z. jako właściciele działki nr [...]/1 o powierzchni 0,5600 ha.

5. W 1987 r. w rejestrze gruntów wprowadzono kolejną zmianę wykazując pod numerem 1188 działkę nr [...]/2 o powierzchni 0,3632 ha jako własność E. K. na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr 21/87.

6. W latach 1993-1994 przeprowadzono tzw. modernizację operatu ewidencji gruntów obrębu [...]. Dokumentacja dotycząca tej modernizacji została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 17 stycznia 1995 r. pod numerem ewidencyjnym 238/12/1390/95. W ramach prac związanych z aktualizacją ewidencji gruntów wykonano między innymi pomiar granic działek ewidencyjnych wraz z ustaleniem ich przebiegu. Wykonanie pomiaru zostało udokumentowane szkicami polowymi. Na szkicach nr nr 80, 81, 85, 87 i 88 przedstawiono między innymi grunty oznaczone jako działki nr nr [...]/1 i [...]/2. Ze szkiców tych wynika, że przedmiotem pomiaru był stan istniejący na gruncie. Stan ten był podstawą do ustalenia nowego przebiegu granic działek ewidencyjnych i obliczenia ich nowych powierzchni. Zmianie uległ między innymi przebieg granic działki nr [...]/1 oraz jej powierzchnia, która zgodnie z dokonanymi pomiarami wynosiła 0,4744 ha. Po zapoznaniu się z nowym stanem wykazanym w odniesieniu do działki nr [...]/1 Z. i F. małż. Z. złożyli zastrzeżenia w odniesieniu do powierzchni działki z uwagi na przebieg granicy tej działki z ulicą [...].

7. Z protokołu z dnia 10 grudnia 1993 r. dotyczącego rozpatrzenia zastrzeżeń do nowych danych ewidencyjnych wynika, że przebieg granic ulicy [...] kwestionowali również inni właściciele przylegających do niej gruntów. Z protokołu tego wynika, że zastrzeżenia te oraz zgłoszone wnioski dotyczące włączenia gruntów faktycznie zajętych pod drogę do działek sąsiednich nie zostały uwzględnione, gdyż droga ta stanowiła przedmiot powszechnego korzystania. Treść ww. protokołu wskazuje na to, że przebieg granic działek od strony ulicy [...] został dostosowany do stanu użytkowania na gruncie.

8. W rejestrze gruntów sporządzonym po zakończeniu prac dokonanych w latach 1993 - 1994 wykazano działkę nr [...]/1 o powierzchni 0,4744 ha jako własność F.i Z. małż. Z., przy czym zapis dokonany w księdze wieczystej KW nr 14158 nie uległ zmianie i w dalszym ciągu figurowała w niej działka nr [...]/1 o powierzchni 0,5600 ha.

9. W dniu 27 stycznia 1996 r. został zawarty akt notarialny Rep. "A" Nr 302/1996, na mocy którego i zawartej w nim umowy darowizny A. Z. c. Z. i Fe. stała się właścicielką między innymi działki nr [...]/1 o powierzchni 56 arów, dla której założono księgę wieczystą KW nr 14158 (obecnie nr KI1S/00014158/6).

10. Na podstawie tego aktu notarialnego wprowadzono zmianę w rejestrze gruntów w jednostce rejestrowej nr 1016 wykazując A. Z. jako właściciela działki nr [...]/1 o powierzchni 0,4744 ha.

11. W 2002 r. na zlecenie E. K. dokonano podziału działki nr [...]/2 o powierzchni 0,3555 ha na działki nr [...]/3 o powierzchni 0,0098 ha, [...]/4 o powierzchni 0,1500 ha i [...]/5 o powierzchni 0,1957 ha. Dokumentacja dotycząca opracowania projektu podziału działki nr [...]/2 została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 7 maja 2003 r. pod numerem 2666- 145/2002. Projekt ten został zatwierdzony decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia 8 maja 2003 r. znak: G.74302-5/2003.

12. Na mocy aktu notarialnego dnia 9 lipca 2003 r. Rep. A. 5459/2003 i zawartej w nim umowy sprzedaży właścicielem działki nr [...]/3 stał się Z. D. Dla działki tej została założona księga wieczysta nr KI1S/00079012/4.

13. Z dokumentacji nr 2666-145/2002 wynika, że wykonawca tego opracowania przyjął granice działki nr [...]/2 zgodnie ze stanem wykazanym w ewidencji gruntów i budynków przyjmując te same punkty graniczne jakie zostały wykazane na obowiązującej wówczas mapie ewidencyjnej sporządzonej w wyniku tzw. modernizacji ewidencji gruntów w latach 1993 - 1994.

14. Podobnie postąpił wykonawca dokumentacji nr 2666-295/2004 przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 15 listopada 2004 r. wykonanej na zlecenie A. Z. dotyczącej podziału działki nr [...]/1 o powierzchni 0,4744 ha. W wyniku opracowania projektu podziału działki nr [...]/1 wydzielono działki nr [...]/6 o powierzchni 0,4122 ha i [...]/7 o powierzchni 0,0622 ha. Jak wynika z dokumentacji nr 2666-295/2004 A. Z. uczestniczyła w czynnościach dotyczących przyjęcia granic działki nr [...]/1 do podziału i podpisała protokół sporządzony z tych czynności.

15. Decyzją z dnia 27 czerwca 2005 r. znak: SP.III.7729-90/05 Wojewoda Świętokrzyski stwierdził, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...]/3 oraz jako działka nr [...]/4 stanowiąca ulicę [...] stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Powiatu [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 20 stycznia 2010 r. znak: BO2s-785-O-641/09. Dla działek nr [...]/3 i [...]/4, położonych w obrębie [...], stanowiących ulicę [...] została założona księga wieczysta KI1S/00082835/3, w której jako właściciel figuruje Powiat [...].

16. W 2009 r. na wniosek A. Z. zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia granicy pomiędzy działkami nr nr [...]/6 i [...]/7 stanowiącymi własność A. Z., a działkami nr nr [...]/3 i [...]/4 stanowiącymi ulicę [...].

17. Decyzją z dnia 19 października 2009 r. znak: G.74301-1/09 Burmistrz Miasta [...]a umorzył postępowanie rozgraniczeniowe w tej sprawie i przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w [...]. Sąd Rejonowy w [...] prowadził postępowanie w tej sprawie pod sygnaturą I Ns 647/09. Z informacji uzyskanych w Starostwie Powiatowym w [...] wynika, że postępowanie sądowe w powyższej sprawie zostało umorzone, gdyż A. Z. wycofała swój wniosek.

18. Aktualnie przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie rozgraniczeniowe pod sygnaturą akt I Ns 446/12, dotyczące ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...]/7 a działką nr [...]/3. Dla potrzeb tego postępowania na zlecenie Sądu zostały wykonane dwa opracowania: opracowanie przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 lutego 2015 r. pod identyfikatorem P.2609.2015.233 i opracowanie przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 lutego 2015 r. pod identyfikatorem P.2609.2015.234.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy stanął na stanowisku, że nie jest możliwe wprowadzenie zmian żądanych przez skarżącą w zakresie przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...]/7 i [...]/6 a działkami nr [...]/4 i [...]/3, gdyż prowadziłoby to do rozstrzygnięcia sporu o zasięg prawa własności do czego organy właściwe w sprawach dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie są uprawnione.

Stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowe.

Ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada zgromadzonym dowodom, które zostały przez organ rozpatrzone i ocenione zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. Tak ustalony stan faktyczny jak również jego ocenę i wypływające z niej wnioski Sąd rozpoznający sprawę niniejszą w pełni akceptuje.

Stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 1629), ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy lub podmiotowy.

W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.

Informacje podmiotowe dotyczą natomiast wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – także innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu lub gospodarowaniu znajdują się nieruchomości.

Powyższe informacje zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z bazy danych oraz zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych, zgodnie z art. 24 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy.

Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 1034 ).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji odzwierciedlającym aktualny stan prawny danej nieruchomości. Rejestruje ona stan prawny zaistniały uprzednio, ale w żadnym wypadku stanu prawnego nie tworzy. Nie rozstrzyga także sporów o prawa do gruntów, ani żadnych kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (tak: NSA w wyroku z 12 lipca 2012 r., I OSK 1004, LEX nr 1225527).

Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków i dokonujące aktualizacji zapisów tej ewidencji nie mają żadnych uprawnień do badania, czy też kontrolowania prawnych konsekwencji orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, czy też danych wynikających z ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów prawa (np. z elektronicznych ksiąg wieczystych w zakresie danych określających prawa do nieruchomości).

Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, aktualizacja danych w ewidencji dotyczy naniesienia zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2003 r., II SA 1478/01,LEX nr 156384, a także wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r., IV SA/WA 2170/05, LEX nr 222265 i 20 czerwca 2006 r., IV SA/Wa 721/06, LEX nr 2352292, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 lutego 2008 r., II SA/Bk 636/07,LEX nr 480114).

W postępowaniu ewidencyjnym nie jest rolą organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków rozstrzyganie sporu co do tego, czyją własnością jest sporny pas gruntu. Spór co do przebiegu granicy może być rozstrzygnięty w postępowaniu rozgraniczeniowym, tj. w trybie przepisów art. 29-34 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ewidencja gruntów nie tworzy bowiem stanów prawny lecz je rejestruje. Potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej, ustalony w innym trybie lub przez inne organy. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma więc charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Sumując powyższe, w toku postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie rozstrzygać sporów dotyczących własności.

Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania co do charakteru i istoty postępowania w sprawie zmiany w ewidencji gruntów należy uznać, że stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, gdyż żądanie wnioskodawczyni nie mogło zostać przez organ uwzględnione.

Przedmiotem wniosku skarżącej było żądanie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie danych objętych ewidencją gruntów i budynków w zakresie południowej i zachodniej granicy działek nr [...]/6 i [...]/7 (dawna działka nr [...]/1).

Skarżąca wywodzi swoje prawa z aktu notarialnego Rep. "A" Nr 302/1996 z dnia 27 stycznia 1996 r. i stanu wykazanego w księdze wieczystej KIIS/00014158/6 założonej dla działki nr [...]/1 o powierzchni 56 arów, w której przedstawiono stan wynikający z podziału działki nr 462 wykonanego w 1977 r.

W rozpoznawanej sprawie stan prawny działek nr nr [...]/3 i [...]/4 stanowiących ulicę [...] został uregulowany w oparciu o stan wykazany w aktualnej ewidencji gruntów i budynków. Stan prawny działki nr [...]/3 również został uregulowany w oparciu o stan wykazany w aktualnej ewidencji gruntów i budynków.

W tych okolicznościach trafnie organ odwoławczy wskazuje, że granice pomiędzy figurującymi w aktualnej ewidencji gruntów i budynków działkami nr nr [...]/7 i [...]/6 a działkami nr nr [...]/3, [...]/4 i [...]/3 są sporne. Zatem przedmiotem sporu jest zasięg prawa własności.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca kwestionuje prawidłowość wykonania dokumentacji dotyczącej opracowania projektu podziału działki nr [...]/2 przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 7 maja 2003 r. pod numerem 2666-145/2002, podnosząc, że nie uczestniczyła w czynnościach dotyczących przyjęcia granic działki nr [...]/2 do opracowania projektu podziału. Istotnie, na podstawie zawiadomienia znajdującego się w dokumentacji nr 2666- 145/2002, dotyczącego terminu wykonania przez wykonawcę czynności przyjęcia granic dzielonej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]/2, nie sposób jednoznacznie ustalić, czy skarżąca została powiadomiona o tych czynnościach skoro nie została wymieniona w zawiadomieniu, a podpisy zawiadamianych osób są nieczytelne. Natomiast z protokołu z czynności przyjęcia przebiegu granic nieruchomości spisanego przez wykonawcę dokumentacji nr 2666-145/2002 wynika, że skarżąca była obecna w czasie wykonywania czynności przyjęcia granic. Jak trafnie wskazuje organ podpisy złożone pod tym protokołem są nieczytelne co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, czy przyjęcie granic działki nr [...]/2 odbyło się w obecności skarżącej.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności, należy podzielić stanowisko organu, że kwestie te nie miały jednak wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej i nie mogły być badane w postępowaniu ewidencyjnym, gdyż dotyczą odrębnego postępowania - postępowania dotyczącego podziału nieruchomości. Postępowanie to zostało uregulowane w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w czasie podziału działki nr [...]/2 w brzmieniu ogłoszonym w Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz obowiązującym wówczas rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzaju dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130 – aktualnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268, poz. 2663).

Kwestie związane z podziałem nieruchomości nie należą do organów właściwych w sprawach ewidencji gruntów i budynków, gdyż organem właściwym w sprawach dotyczących podziału nieruchomości jest wójt, burmistrz, prezydent. Słusznie zatem organ odwoławczy podnosi, że zgodnie z § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, obowiązującym w latach 2002-2003, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków obowiązany był do wprowadzenia z urzędu zmian w ewidencji gruntów i budynków między innymi na podstawie prawomocnych decyzji administracyjnych oraz opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych. Stąd też Starosta [...], mając na uwadze decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 8 maja 2003 r. znak: G.74302-5/2003, obowiązany był do wykazania w ewidencji gruntów i budynków podziału działki nr [...]/2 zatwierdzonego tym rozstrzygnięciem, w oparciu o dokumentację nr 2666-145/2002.

Ja już wskazano na wstępie, ewidencja gruntów budynków nie rozstrzyga spraw związanych z prawem własności. Skoro granice pomiędzy figurującymi w aktualnej ewidencji gruntów i budynków działkami nr [...]/7 i [...]/6 a działkami nr [...]/3, [...]/4 i [...]/3 są sporne to - prawidłowo organ stwierdził, że wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony.

Co istotne, z akt sprawy wynika, że aktualnie przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie rozgraniczeniowe pod sygnaturą akt I Ns 446/12, dotyczące ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...]/7 a działką nr [...]/3. Dla potrzeb tego postępowania na zlecenie Sądu zostały wykonane dwa opracowania: opracowanie przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 lutego 2015 r. pod identyfikatorem P.2609.2015.233 i opracowanie przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 lutego 2015 r. pod identyfikatorem P.2609.2015.234. Ponieważ jednak postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone przez Sąd Rejonowy w [...] pod sygnaturą akt I Ns 446/12, nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem sądowym dokumentacje o identyfikatorach: P.2609.2015.233 i P.2609.2015.234 nie mogą stanowić podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przebiegu granic działek ewidencyjnych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24a ust. 12 ustawy Prawo geodezyjne kartograficzne należy podkreślić, że przepis ten nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie, a w związku z tym organ nie mógł go naruszyć.

Przepisy art. 24a tej ustawy regulują problematykę modernizacji ewidencji gruntów. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, przepisy te zostały dodane do ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przez art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492) i weszły w życie z dniem 22 września 2004 r. W świetle powyższego, prac wykonanych w latach 1993 - 1994 nie sposób zatem utożsamiać z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, o której mowa w art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Pojęcie modernizacji ewidencji gruntów i budynków zostało wprowadzone do obiegu prawnego rozporządzeniem Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813).

W latach 1993 - 1994 obowiązującym aktem w zakresie ewidencji gruntów było zarządzenie Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98), w którym rozdział 4 regulował problematykę odnowienia operatu ewidencji gruntów.

W związku z powyższym, rację ma organ odwoławczy, że prace dokonane w latach 1993 - 1994 należy traktować jako odnowienie operatu ewidencji gruntów w oparciu o przepisy rozdziału 4 powołanego zarządzenia.

Końcowo należy podkreślić, że z treści przepisów określających zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz aktualizacji zawartych w nich danych wynika, że choć ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące między innymi gruntów - ich położenia, granic i powierzchni (art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego), to uwidocznienie w operacie ewidencyjnym tych danych, w tym zwłaszcza danych dotyczących przebiegu granic, ma charakter wtórny względem dokumentacji, na podstawie której są ustalane. Ta dokumentacja określona została w § 36 pkt 1) do 8) rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Zestawienie wskazanych przepisów przekonuje, że postępowanie zmierzające do aktualizacji operatu ewidencji gruntów w części dotyczącej przebiegu granic działek, nie może zastępować ustalenia przebiegu tych granic w specjalnie w tym celu przewidzianym postępowaniu rozgraniczeniowym.

Postępowanie rozgraniczeniowe zabezpiecza w pełnym stopniu interesy stron takiego postępowania zainteresowanych ustaleniem przebiegu spornych granic ich nieruchomości.

Dopuszczenie możliwości alternatywnego ustalania przebiegu granic nieruchomości w postępowaniu aktualizującym operat ewidencyjny byłoby zupełnie niezrozumiałe z punktu widzenia racjonalności ustawodawcy.

W prawidłowo ustalonych okolicznościach sprawy organy administracji słusznie stwierdziły, że nie jest możliwe wprowadzenie zmian żądanych przez skarżącą w zakresie przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...]/7 i [...]/6 a działkami nr [...]/4 i [...]/3, gdyż prowadziłoby to do rozstrzygnięcia sporu o zasięg prawa własności do czego organy właściwe w sprawach dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie są uprawnione.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.