Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 106/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3 i art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 162 par 1 pkt 2 i par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 21, art. 26 i art. 29
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 29 ust. 7 i art. 29 ust. 10 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 2 par. 1, art. 3 par. 1, art. 7 par. 1 i 2, art. 15, art. 27 par. 1, art. 27c, art. 33 par. 1, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi M.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. uchyla postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z dnia [...] nr [...]


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: Dyrektor, organ odwoławczy) postanowieniem z 28 stycznia 2020 r. nr (...) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: Naczelnik) z 05 listopada 2019 r., znak: (...) w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów M.N. (dalej: Zobowiązany, strona) w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 08.07.2019r., nr (...) wystawionego przez wierzyciela Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z programu ułatwiającego start młodym rolnikom. Podstawą wystawienia powyższego tytułu wykonawczego była decyzja Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia 07.03.2016r., nr (...) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom, w związku z brakiem uregulowania przez zobowiązanego kolejnej raty wynikającej z decyzji Prezesa ARiMR (...) z dnia 21.11.2016r. (III rata).

Postępowanie egzekucyjne wobec majątku odrębnego M.N. i majątku wspólnego K.N. i M.N. zostało wszczęte przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., na podstawie powyżej wskazanego tytułu wykonawczego. W celu wyegzekwowania przedmiotowego zadłużenia organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 16.07.2019r., nr (...) dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy M.N. – (...) w K.. W/w zajęcie zostało doręczone zobowiązanemu oraz K.N. wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego w dniu 19.07.2019r.

W dniu 22 lipca 2019 r., zachowując 7 dniowy termin od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, M.N. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zobowiązany podniósł zarzuty: 1) nieistnienia obowiązku, 2) braku wymagalności obowiązku, 3) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, 5) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 6) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w ustawie, w tym wskazanie w tytule wykonawczym, informacji niezgodnych ze stanem faktycznym sprawy, nie będącymi wynikiem oczywistych omyłek pisarskich a intencjonalnych działań organu, , 7) brak wymagalności obowiązku z powodu rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej.

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w K. postanowieniem z dnia 06.08.2019.r., znak: (...) uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. Na powyższe postanowienie M.N. złożył zażalenie.

Postanowieniem z dnia 21.10.2019r., znak: (...) Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 05.11.2019r., znak: (...) Naczelnik odmówił uwzględnienia złożonych przez zobowiązanego zarzutów. W/w postanowienie zostało odebrane przez M.N. w dniu 15.11.2019r., natomiast K.N. doręczono je w trybie art. 44 kpa w dniu 23.11.2019r.

Rozpatrując zażalenie Dyrektor przywołał unormowanie art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 §1 oraz art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.) – dalej: u.p.e.a. Wskazując na unormowanie art. 34 § 1 u.p.e.a wyjaśnił, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Powołując się na orzecznictwo sądowe wyjaśnił, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie zostały zgłoszone zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a.

Zobowiązany wskazuje, iż w chwili wystawienia w/w tytułu wykonawczego jak i w chwili obecnej nie istnieje obowiązek egzekucji w oparciu o decyzję znak: nr (...) tj. zarzut nieistnienia obowiązku. Zdaniem zobowiązanego, w/w decyzja jest nieprawomocna. Uzasadniając ten zarzut zobowiązany podał, że w związku z wydaniem decyzji ratalnej nr (...) (tj. ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności) została skutecznie wyeliminowana z obiegu wraz z upomnieniem. W zażaleniu natomiast wskazał, że egzekucji administracyjnej winna być poddana decyzja (...), a nie decyzja (...), która jego zdaniem nie jest decyzją ostateczną, a więc nie wymagalną.

Organ wyjaśnił, że decyzją z 07.03.2106r., nr (...) Dyrektor ustalił M.N. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom, która posiada walor ostateczności. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ww. decyzja stała się ostateczna z chwilą gdy decyzja organu II instancji tj. Prezesa ARMIR wydana w sprawie nr (...)została wydana i skutecznie doręczona stronom postępowania. Podniósł, że decyzja Prezesa ARiMR z 30.05.2016r. została doręczona w dniu 6.06.2016r. matce zobowiązanego, która jako pełnoletni domownik podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Dyrektor podniósł, że wbrew temu co twierdzi skarżący decyzja Prezesa ARiMR nr (...) nie wyeliminowała z obrotu decyzji organu I instancji, a utrzymała ją w mocy, a w konsekwencji stała się ostateczna.

Organ odwoławczy podkreślił, że w tej sytuacji wierzyciel jak i organ egzekucyjny zasadnie przyjął, iż brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska strony jakoby dochodzony na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) obowiązek nie istnieje.

Dyrektor uznał za bezzasadny kolejny zarzut zobowiązanego dotyczący braku wymagalności obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym. Wskazał, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązek wynikający z decyzji (aktów indywidualnych) staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa.

Organ podkreślił, że podstawę do oceny wymagalności obowiązku stanowią przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz innych ustaw.

Dyrektor wskazał, że w dniu 21.11.2016r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr (...) o rozłożeniu na raty spłaty należności przypadającej agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Wyjaśnił, że strona zobowiązała się do spłaty zadłużenia w ratach rocznych w wysokości 9500,00 złotych płatnych do 30 czerwca każdego roku. Nadto organ podniósł, że w związku z brakiem wpłaty trzeciej raty Dyrektor skierował do Naczelnika tytuł wykonawczy nr (...) wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec odrębnego majątku M.N. oraz majątku wspólnego. Wskazał, że w tej sytuacji wierzyciel jak i organ egzekucyjny będąc związanym jego stanowiskiem przyjął, iż brak jest podstaw do uwzględnienia stanowiska strony jakoby dochodzony na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) obowiązek był niewymagalny.

Odnośnie zarzutu niedopuszczalności egzekucji bądź środka egzekucyjnego organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązkiem organu egzekucyjnego przed przystąpieniem do egzekucji jest zbadanie dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej (art. 29 u.p.e.a.). Ustalenia organu egzekucyjnego w tym zakresie mogą być kwestionowane przez zobowiązanego wnoszącego zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Powołując się na orzecznictwo wskazał, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Dyrektor wskazał, że środki egzekucyjne to środki wymienione w przypadku egzekucji należności pieniężnych w dziale II oraz w przypadku egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - w dziale III. Ich katalog w sposób wyczerpujący określa art. 1a pkt 12 u.p.e.a., dlatego też za niedopuszczalne należy uznać stosowanie środków niewymienionych w tym katalogu. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie obowiązek objęty tytułem wykonawczym z dnia 08.07.2019r., nr (...) istnieje i może być przedmiotem egzekucji administracyjnej, a także w/w tytuł wykonawczy został wystawiony przez organ do tego uprawniony w świetle przepisów obowiązującego prawa.

Następnie Dyrektor wskazał, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszczają stosowanie egzekucji z wynagrodzenia za pracę, a więc zastosowanie takiego środka jest dopuszczalne prawnie i nie może być podstawą zarzutu niedopuszczalności.

Organ uznał za bezzasadny zarzut braku doręczenia upomnienia zobowiązanemu. Jak wskazał wierzyciel upomnienie zostało doręczone M.N. w dniu 29.06.2016r., zaś upomnienie dla K.N. zostało odebrane przez pełnoletniego domownika – A.K., która potwierdziła fakt odbioru przesyłki własnoręcznym podpisem.

Odnośnie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Dyrektor przytoczył treść art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Wyjaśnił, że celem postępowania egzekucyjnego jest w świetle art. 1 u.p.e.a. doprowadzenie do wykonania lub zabezpieczenia wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków, o których mowa w art. 2. Postępowanie egzekucyjne musi być przede wszystkim skuteczne. W jego ocenie w przedmiotowej sprawie nie został zastosowany zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Zajęcie wynagrodzenia za pracę nie stanowi bowiem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w sytuacji gdy zobowiązany nie wskazał innego źródła majątku, z którego zaległość mogłaby zostać zaspokojona. Nie można pomijać faktu, że celem postępowania egzekucyjnego jest zaspokojenie roszczeń wierzyciela, a w związku z tym obowiązkiem organu egzekucyjnego jest zastosowanie środka, który doprowadzi do realizacji tego celu.

Organ podniósł, że na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut niespełnienia w przedmiotowym tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zdaniem Dyrektora nie doszło do naruszenia art. 27 § 1 u.p.e.a., gdyż przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera wszelkie elementy wskazane w w/w przepisie. Wyjaśnił, że dla skuteczności zarzutu, opartego na tym przepisie, zobowiązany winien wykazać, że tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor podkreślił, że wskazane dane w tytule wykonawczym są zgodne z rzeczywistym stanem sprawy. Zobowiązany nie uregulował należności wynikających z decyzji wierzyciela (...) z dnia 07.03.2016r., która jest podstawą dla decyzji o rozłożeniu na raty z dnia 21.11.2016r., nr (...). W związku z zaniechaniem spłat wynikających z decyzji ratalnej został wystawiony przedmiotowy tytuł wykonawczy. W tytule wykonawczym nr (...) jest zatem wskazana kwota zaległej raty.

W odniesieniu do zarzutu błędnego wskazania w rubryce B (dane małżonka zobowiązanego/odpowiedzialnego majątkiem wspólnym/) organ powołał się na treść art. 29 § 1 ustawy Ordynacji Podatkowej (dalej: O.p.) i wskazał, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka.

Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie doręczenie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności nr (...) nastąpiło w trakcie trwania małżeństwa Państwa N. Tak więc istnienie majątku wspólnego daje wierzycielowi możliwość zaspokojenia roszczeń z majątku wspólnego, chyba że małżonkowie w drodze umowy notarialnej lub sądownie wyłączą lub ograniczą małżeńską wspólność majątkową.

Dyrektor zwrócił uwagę, że do dnia wystawienia na K.N. upomnienia Nr 1480/2016/M oraz tytułu wykonawczego Nr (...) nie odnotowano w aktach sprawy żadnego dokumentu potwierdzającego rozdzielność majątkową K.N. z M.N. przed dniem doręczenia decyzji nakazującej zwrot płatności.

Obowiązek zwrotu płatności powstał w chwili doręczenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności osobie, która faktycznie pobrała płatności czyli w trakcie trwania małżeństwa K.N. oraz M.N. Według oświadczenia zawartego w zażaleniu związek małżeński został zawarty w 2013r.

Dyrektor wskazał, że z uwagi na powyższe wierzyciel zgodnie z art. 27c u.p.e.a. w sposób prawidłowy wystawił przedmiotowy tytuł wykonawczy na oboje małżonków.

Na powyższe postanowienie M.N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Uzasadniając skargę M.N. przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Podkreślił, że walor decyzji ostatecznej uzyskuje każda decyzja wydana przez organ odwoławczy w administracyjnym toku instancji. Na gruncie sprawy jest nią decyzja Prezesa ARiMR nr (...) z 30 maja 2016r.

Podniósł, że decyzja Prezesa ARiMR z dnia 30.05.2016r., nr (...) jest nieprawomocna, nie posiada rygoru natychmiastowej wykonalności, a kwota w niej ustalona jest kwotą sporną.

Podkreślił, że z hipotetycznego punktu widzenia to organ drugiej instancji jest właściwym wierzycielem skarżącego, nie zaś Dyrektor ARiMR.

Zdaniem skarżącego powyższe czyni tytuł wykonawczy wydany w sprawie za naruszający przepisy administracyjne w tym zasadę dwuinstancyjności, ponieważ aktem prawnym, na którym go oparto jest decyzja nieostateczna, nieprawomocna, niewymagalna i wyeliminowana decyzją organu wyższej instancji. Zobowiązany wskazał także, że zgodnie z art. 29 ust. 10 ustawy o Agencji Dyrektor nie mógł utrzymać w mocy postanowienia Naczelnika o wszczęciu postępowania egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego na (...) w oparciu o podstawę prawną wynikającą z decyzji nr (...), ponieważ są to decyzje (nr ... i ...) ustalone w innym toku postępowania, jednakowo nie podlegające przepisom ustawy ordynacja podatkowa, a zgodnie z art. 29 § 10 u.p.e.a. wskazujące innych wierzycieli należności.

Skarżący podtrzymał także zarzut braku doręczenia upomnienia, gdyż takie nie zostały wydane do decyzji ostatecznej.

Jego zdaniem decyzja ratalna nr (...) z dnia 21.11.2016r. została wydana na podstawie przepisów o Agencji, co sprawia że nie podlega ona egzekucji administracyjnej.

Skarżący podniósł także, że jego żona jest błędnie wskazana jako współdłużnik, w sytuacji gdy nie miała żadnego wpływu na przystąpienie skarżącego do realizacji projektu "ułatwienia startu młodym rolnikom".

Nadto wskazał, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego spowoduje nieodwracalne lub trudne do odwrócenia następstwa dla jego życia i zdrowia oraz przyszłości jego rodziny. Zajęcie wynagrodzenia za pracę może mieć wpływ na skutki w postaci utraty stałej pracy i źródła utrzymania osoby niepełnosprawnej, a tym samym znaczne pogorszenie sytuacji ekonomicznej i sytuacji na rynku pracy pracownika niepełnosprawnego, w tym życie w obszarze ubóstwa chronicznego osoby niepełnosprawnej, co zdaniem M.N. równoznaczne jest z tym, że nie uda się uzyskać kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, a także stworzy realne zagrożenie dla zdrowia M.N. i jego dzieci. Powyższe skutki stoją zdaniem zobowiązanego w sprzeczności choćby z założeniami Krajowego Programu Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu oraz ustawie o aktywizacji osób niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym datowanym na dzień 5 października 2020r. skarżący podtrzymał stanowisko zaprezentowane w skardze oraz wskazał na nieistnienie obowiązku, a wręcz brak podstaw prawnych do egzekwowania należności wynikających z decyzji nr (...) z dnia 07.03.2016, będącą podstawą prawną w tytułach wykonawczych (...) i (...).

M.N. podniósł, że z przepisu art. 29 § 7 ustawy o Agencji wynika, że do decyzji nr (...) z dnia 07.03.2016 i decyzji Prezesa ARiMR w Warszawie nr (...) z dnia 30.05.2016 roku stosuje się przepisy III działu ustawy ordynacja podatkowa (dalej: O.p.). Z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni. Wskazał, że powyższe oznacza, iż należność o której mówi art. 29 ustawy Agencji, jest traktowana jako należność podatkowa.

Następnie skarżący podkreślił, że w myśl art. 21 O.p., zobowiązanie podatkowe ustalone decyzjami nr (...) z dnia 07.03.2016 i nr (...) z dnia 30.05.2016 roku mają charakter konstytutywny - co oznacza że uprawnienia lub obowiązki nie wynikają bezpośrednio z ustawy, lecz są nadawane z mocy władztwa administracyjnego: organ określa wysokość zobowiązania podatkowego, a termin jego zapłaty liczony jest od momentu doręczenia decyzji podatnikowi (w omawianym przypadku 60 dni).

Powołując się na orzecznictwo NSA skarżący podniósł, że decyzja konstytutywna organu pierwszej instancji, ustalająca należność podatkową, nie nabiera charakteru wymagalności czy ostateczności, kiedy jest utrzymywana w mocy przez organ wyższej instancji. Wręcz przeciwnie, jest eliminowana z obiegu prawnego poprzez zastąpienie jej decyzja utrzymującą - reformatoryjną. Bowiem nie może dojść do sytuacji gdzie w biegu prawnym funkcjonują dwie decyzje, dotyczące jednej i tej samej należności podatkowej. Nadto w oparciu o stanowisko zaprezentowane w orzeczeniu II FSK 64/17 wskazał, że w postępowaniu dwuinstancyjnym właściwa do egzekucji, należnością podatkową ustaloną decyzją konstytutywną, jest decyzja organu II instancji ale również na to, że określenie czy wskazanie terminu zapłaty należności podatkowej w którejkolwiek decyzji konstytutywnej (tak jak w decyzji deklaratoryjnej), jest rażącym naruszeniem prawa administracyjnego skutkującym koniecznością uchylenia tychże wadliwych decyzji.

W dalszej części pisma M.N. podniósł, że w egzekucji zobowiązania podatkowego ustalonego decyzją konstytutywną istotne znaczenie ma ustalenie biegu początkowego odsetek za zwłokę. Termin ten jest ściśle związany z zasadą suspensywności bezwzględnej określonej w art. 130 ustawy kodeks postępowania administracyjnego czy pokrewnemu art. 239a O.p., który to określa podstawowa zasadę nakładania obowiązku egzekwowania w trybie egzekucji administracyjnej, wynikającego tylko z decyzji ostatecznych i wymagalnych.

Zdaniem skarżącego kwestią bezsporną, nie kwestionowaną przez żadną ze stronę oraz organ skarbowy, jest fakt wydania decyzji organu II instancji, tj.: decyzji Prezesa ARiMR, w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności - co oznacza wydanie decyzji konstytutywnej nr (...) z dnia 30.05.2016 o ustaleniu należności podatkowej.

W konkluzji pisma podniósł, że organ skarbowy winien odmówić wszczęcia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych nr (...) i (...), bowiem u ich podstaw prawnych jest decyzja nieostateczna, niewymagalna i wyeliminowana z obiegu prawnego decyzją organu II instancji.

Według skarżącego wobec przedstawionej argumentacji w sposób ewidentny nie tylko, nie istnieje obowiązek egzekucyjny z decyzji 6(...) z dnia 07.03.2016 ale również brak podstaw prawnych do egzekwowania należności wynikających z decyzji nr (...) z dnia 07.03.2016 jako decyzji nieostatecznej i niewymagalnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2019.2325), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. zaskarżone postanowienie Sąd uchyla, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie podniesione w niej argumenty zostały przez Sąd uwzględnione.

Istota niniejszej sprawy koncentruje się na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

M.N. w przewidzianym prawem terminie złożył zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7, 8, 10 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Wierzyciel Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w K. postanowieniem z dnia 06.08.2019r., uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. Natomiast postanowieniem z dnia 21.11.2019r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Agencji.

Dokonana przez wierzyciela ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Kontroli Sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika odmawiające uwzględnienia zarzutów: 1) nieistnienia obowiązku, 2) braku wymagalności obowiązku (rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej), 3) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, 4) braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, 5) zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 6) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Ponadto, na podstawie art. 135 ustawy p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie ocenie sądu administracyjnego podlega również legalność postanowień wierzyciela w sprawie zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element jego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, wiążąco oddziałującego na postanowienie organu egzekucyjnego. Kontrola przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia. W związku z tym ocenie zgodności z prawem poddano również postanowienia wierzyciela.

W ocenie Sądu, zarówno postanowienia wierzyciela, jak również organu egzekucyjnego oraz organu odwoławczego naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przepisem, któremu organy uchybiły jest natomiast art. 33 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a.

Z powyższego wynika, że nie wszystkie zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty Sąd uznał za zasadne. Dlatego też w dalszej części uzasadnienia Sąd odniesie się kolejno, do każdego z nich omawiając ich skutek i znaczenie w kontrolowanej sprawie.

W pierwszej kolejności podniesienia wymaga, że Sąd uznaje za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Skarżący stoi na stanowisku, że decyzja z 7 marca 2016r. ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności jest nieprawomocna, jak również twierdzi, że w związku z wydaniem decyzji ratalnej decyzja ta została skutecznie wyeliminowana wraz z upomnieniem. Podaje, że decyzją ostateczną jest decyzja Prezesa ARiMR nr (...) z dnia 30 maja 2016r.

Odnosząc się do w/w zarzutu, należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów.

W przedmiotowej sprawie obowiązek objęty tytułem wykonawczym o nr (...) na podstawie, którego organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne istnieje.

Z treści tytułu wykonawczego wynika, że jako podstawę prawną obowiązku wskazano orzeczenie - decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z 7 marca 2016r. znak (...) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom. Należy zauważyć, że decyzja ta (na skutek wywiedzionego odwołania) została utrzymana w mocy decyzją organu II instancji tj. Prezesa ARMIR wydaną w sprawie nr (...) w dniu 30 maja 2016r. Zatem walor decyzji ostatecznej posiada decyzja organu II instancji.

Powyższe nie świadczy jednak o wadzie nieistnienia obowiązku. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w sądownictwie administracyjnym, zgodnie z którym w przypadku gdy decyzją ostateczną utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, niepowołanie decyzji ostatecznej w tytule wykonawczym jako podstawy prawnej egzekucji, nie ma znaczenia prawnego dla istnienia egzekwowanego obowiązku. W ramach postępowania egzekucyjnego w administracji, wykonaniu nie podlega bowiem decyzja ostateczna, ale obowiązek wynikający z decyzji ostatecznej. W myśl art. 2 § 1 oraz art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki i stosuje się ją do obowiązków. Powołanie zatem w tytule wykonawczym jako podstawy prawnej egzekucji decyzji nieostatecznej w sytuacji, gdy decyzja ostateczna nakłada na adresata decyzji dokładnie taki sam obowiązek, jaki nałożony był decyzją organu I instancji, utrzymaną w mocy tą pierwszą decyzją, pozostaje bez wpływu na kształt obowiązku ciążącego na adresacie decyzji obu instancji. Obowiązek wynikający z obu decyzji będzie bowiem taki sam. To zaś w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne w administracji służy urzeczywistnieniu obowiązku, nie pozwala przyjąć tezy, że uchybienie formalne, jakim w istocie jest powołanie w tytule wykonawczym decyzji nieostatecznej, miało znaczenie prawne dla bytu postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2011r., sygn. akt II OSK 1419/10, dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nadto godzi się zauważyć, że wobec wniesienia skargi na decyzję Prezesa nr (...) WSA w Warszawie wyrokiem wydanym w sprawie sygn. akt V SA/Wa 2039/16 oddalił skargę M.N. Od wyroku tego strona wywiodła skargę kasacyjną. Trwające postępowanie sądowoadministracyjne nie wstrzymuje jednak wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego.

Odnosząc się do dalszych argumentów strony podnieść należy, że okoliczność, że należności objęte decyzją ustalającą zostały następnie kolejną decyzją rozłożone na raty nie powoduje wyeliminowania jej z obiegu prawnego. W decyzji o rozłożeniu należności na raty zostały bowiem ustalone terminy płatności poszczególnych rat, sama w sobie nie wpływa ona natomiast na funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji "pierwotnej", czyli ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności.

W tej sytuacji wierzyciel jak i organ egzekucyjny zasadnie przyjął, iż brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska strony jakoby dochodzony na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) obowiązek nie istnieje.

Rozpoczynając rozważania dotyczące zarzutu braku wymagalności obowiązku z uwagi na rozłożenie należności na raty należy podnieść, co następuje.

Jakkolwiek dochodzona przez wierzyciela należność wynikała z decyzji Dyrektora z dnia 7 marca 2016r, nr (...) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom, to na kwotę dochodzoną w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym składała się kwota III raty, albowiem należność wynikająca z powyższej decyzji została decyzją 21.11.2016r. Prezesa ARiMR nr (...) o rozłożona na raty, zaś strona zobowiązała się do spłaty zadłużenia w ratach rocznych w wysokości 9500,00 złotych płatnych do 30 czerwca każdego roku.

W myśl art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

Wymagalność, o której stanowi art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oznacza taką cechę obowiązku, która pozwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego jego wykonania, a w przypadku odmowy tego wykonania ze strony zobowiązanego, także wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tak rozumianą wymagalność wiązać trzeba z upływem terminu płatności oznaczonej należności. O braku wymagalności obowiązku decydują natomiast takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych.

Aby rozstrzygnąć zasadność podniesionego w ramach cytowanego przepisu zarzutu należy poddać analizie treść decyzji o rozłożeniu należności na raty. Jakkolwiek w decyzji tej zawarto stwierdzenie, że spłata zadłużenia następować będzie w ratach, w terminach i kwotach przedstawionych w załączniku (harmonogram rat), stanowiącym integralną część decyzji, to należy zwrócić uwagę również na inny fragment decyzji, który ma zasadnicze znaczenie dla oceny omawianego zarzutu. Mianowicie, należy podkreślić, że na stronie piątej decyzji zawarto stwierdzenie "ewentualne niedopłaty wynikające ze zmiany wysokości odsetek za zwłokę, bądź też nieterminowej spłaty rat strona będzie zobowiązana uregulować przy ostatniej racie, płatnej do dnia 30 czerwca 2022 roku. W przypadku spłaty zadłużenia niezgodnie z załączonym do decyzji harmonogramem, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności."

Zdaniem Sądu powyższy fragment decyzji należy interpretować w ten sposób, że stronie umożliwiono uregulowanie zaległych rat powstałych w wyniku wcześniejszej nieterminowej spłaty przy ostatniej racie, płatnej do dnia 30 czerwca 2022 roku. Niewątpliwie jako niedopłatę należy rozumieć ratę niezapłaconą w terminie.

Jakkolwiek z harmonogramu spłaty wynikają terminy kolejnych rat, to zacytowane z decyzji sformułowanie świadczy o stworzeniu stronie dodatkowej możliwości spłaty zaległych rat w ostatecznym terminie do 30 czerwca 2022 roku. Jednoznacznie bowiem stwierdzono, że ewentualne niedopłaty wynikające z nieterminowej spłaty rat, strona będzie zobowiązana uregulować przy ostatniej racie, płatnej do dnia 30 czerwca 2022 roku.

Sformułowanie to zostało wadliwie pominięte w stanowisku wierzyciela, który zacytował jedynie drugą część powyższego fragmentu, w myśl której "w przypadku spłaty zadłużenia niezgodnie z załączonym do decyzji harmonogramem, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności." W przekonaniu Sądu, zdania tego nie można interpretować bez uwzględnienia wcześniejszego fragmentu decyzji, w którym organ ustanawia ostateczny termin uregulowania należności (w tym nieterminowo spłacanych wcześniejszych rat) na dzień 30 czerwca 2022 roku. Ta więc data jest datą wymagalności obowiązku, o czym zdecydował sam organ wydając decyzję o rozłożeniu na raty tej treści.

Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko wierzyciela i organów, że zasadne jest na gruncie kontrolowanego postępowania domaganie się przymusowego wyegzekwowania III raty należności pieniężnej.

Zatem przyjąć trzeba, że zarzut strony o braku wymagalności obowiązku, w świetle treści decyzji o rozłożeniu należności na raty, zasługiwał na uwzględnienie.

Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że decyzja z dnia 21 listopada 2017r., Nr (...) o rozłożeniu na raty została wydana na podstawie § 7 i § 9 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. z 2010r., Nr 258, poz. 1747 ze zm.). W myśl przywołanych paragrafów płatność mogła zostać rozłożona na raty w całości lub w części na wniosek dłużnika w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, co następowało na podstawie decyzji administracyjnej. Rozporządzenie to obowiązywało do 2 września 2017r. i utraciło moc wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2017r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1475).

Natomiast w obowiązującym od 5 września 2017r. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 września 2017r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. z 2017r., poz. 1687 ze zm.) uszczegółowiono treść decyzji rozkładającej na raty należności, wskazując w § 9 ust 2 i 3 rozporządzenia, że decyzja taka jest wydawana z zastrzeżeniem dopełnienia przez dłużnika warunku spłaty całości lub części należności rozłożonej na raty w terminach określonych w tej decyzji oraz zawiera pouczenie o konieczności spełnienia tego warunku.

Rozważając skutki niezastosowania się do powyższych uregulowań przywołania wymaga art. 162 § 1 pkt 2 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Organ stwierdza wygaśnięcie decyzji w drodze decyzji.

Mając na uwadze powyższe zauważenia wymaga, iż z akt sprawy nie wynika, jakoby doszło do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu na raty w jakiejkolwiek części czy w całości. Dodatkowo okoliczność ta przemawia za prawidłowością przyjęcia jako zasadnego zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku z uwagi na rozłożenie spłaty należności na raty.

Konsekwencją powyższego jest również uznanie jako uzasadnionego zarzutu sformułowanego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., czyli dotyczącego braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. W myśl ostatniego z przywołanych przepisów egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Z powyższego uregulowania wynika w sposób jednoznaczny, że do przesłania upomnienia powinno dojść po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku.

W kontrolowanej sprawie upomnienie zostało doręczone M.N. w dniu 29 czerwca 2016r., zaś K.N. w dniu 27 czerwca 2016r.

Jednakże – co zostało podniesione już powyżej – treść podjętej przez Prezesa ARiMR decyzji z dnia 21 listopada 2016r., Nr (...) o rozłożeniu na raty należności należy interpretować w ten sposób, że strona miała możliwość uiszczenia niedopłat wynikających z nieterminowej spłaty wcześniejszych rat (a więc również III) w terminie ustalonym w harmonogramie spłat dla ostatniej raty tj. do dnia 30 czerwca 2022 roku.

Zatem, mając na uwadze powyższą argumentację należy przyjąć, iż upomnienie zostało przesłane przedwcześnie i jako takie nie może zostać uznane za spełniające wymogi art. 15 § 1 u.p.e.a.

Sąd uznaje natomiast za niezasadny zarzut niedopuszczalności egzekucji bądź środka egzekucyjnego. W przepisie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., stanowiącym jego podstawę chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Może być powodowana przesłankami natury podmiotowej (np. immunitet dyplomatyczny zobowiązanego), jak i przedmiotowej. Okoliczności takie jednak na gruncie kontrolowanej sprawy nie występują. Zobowiązany nie jest osobą wobec której nie można prowadzić egzekucji administracyjnej, gdyż podlega jurysdykcji polskich organów administracyjnych, nie korzysta z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszczają nadto stosowanie egzekucji z wynagrodzenia za pracę, zatem zastosowanie takiego środka egzekucyjnego nie mogło być skutecznie kwestionowane w ramach zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

Za niezasadny należało również ocenić zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne wymienione zostały w art. 1a pkt 12 lit a u.p.e.a. Wśród nich wymieniona jest zastosowana przez organy egzekucja z wynagrodzenia za pracę. Należy podkreślić, że celem postępowania egzekucyjnego jest w świetle art. 1 u.p.e.a. doprowadzenie do wykonania lub zabezpieczenia wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków, o których mowa w art. 2.

Zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. dążenie do zrealizowania tego celu, nie może jednak polegać na stosowaniu dowolnych środków, a jedynie takich, które zostały przewidziane w ustawie. Uzupełnieniem zasady stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie jest art. 7 § 2 u.p.e.a. przewidujący zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka. Zgodnie z powołanym przepisem, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego, organ prowadzący postępowania winien w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków

egzekucyjnych, zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru.

Na gruncie kontrolowanej sprawy nie został zastosowany zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Zajęcie wynagrodzenia za pracę nie stanowi bowiem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w sytuacji gdy zobowiązany nie wskazał innego źródła majątku, z którego zaległość mogłaby zostać zaspokojona.

Nadto zarzut ten jest niezasadny także z tego powodu, że otrzymywane przez pracownika wynagrodzenie w pewnej części podlega ochronie prawnej.

Zdaniem Sądu również zarzut niespełnienia w przedmiotowym tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy uznać za bezzasadny.

Zgodnie z art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy zawiera:

oznaczenie wierzyciela;

wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także numeru identyfikacji podatkowej (NIP) lub numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli zobowiązany taki numer posiada;

treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;

wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;

wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;

pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;

pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;

wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;

datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku.

Stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 27 § 1 u.p.e.a., gdyż przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera wszelkie elementy wskazane w tym przepisie.

Art. 27 u.p.e.a. statuuje formalne kryteria tytułu wykonawczego, wymieniając jego elementy konieczne. Podstawą zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. może być więc tylko brak jednego z wymienianych przez art. 27 u.p.e.a. elementów w samej treści tytułu wykonawczego. Nie spełniają tego wymogu zastrzeżenia o charakterze materialnym, w tym dotyczące wymagalności obowiązku stanowiącego podstawę egzekucji.

Słuszne są również wywody organu dotyczące uwzględnienia w treści tytułu wykonawczego osoby K.N. – małżonki zobowiązanego jako odpowiedzialnej majątkiem wspólnym.

Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

W myśl art. 26 O.p. podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Natomiast art. 29 § 1 O.p. stanowi, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka.

Stosownie do treści art. 29 § 2 O.p. skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem: zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej; zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu; ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka; uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji.

Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka.

Zgodnie z art. 21 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

W przedmiotowej sprawie doręczenie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności nr (...) nastąpiło w trakcie trwania małżeństwa K. i M. N. Akta sprawy nie zawierają natomiast dokumentu potwierdzającego rozdzielność majątkową K.N. z M.N. przed dniem doręczenia decyzji nakazującej zwrot płatności.

Obowiązek zwrotu płatności powstał w chwili doręczenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności i miało to miejsce w trakcie trwania małżeństwa K.N. i M.N. (związek małżeński został zawarty w 2013r.). Jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków (art. 27c u.p.e.a.).

Prawidłowo również w treści tytułu wykonawczego oznaczono wierzyciela, którym jest Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. Zgodnie bowiem z art. 29 ust 10 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2137 ze zm.) do egzekucji należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że uprawnienia wierzyciela określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przysługują dyrektorowi oddziału regionalnego w przypadku gdy jest on właściwy do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Należy przypomnieć, że decyzją Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z 7 marca 2016r. znak (...) ustalono M.N. kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom. Następnie decyzja ta (na skutek wywiedzionego odwołania) została utrzymana w mocy decyzją organu II instancji tj. Prezesa ARMIR wydaną w sprawie nr (...0 w dniu 30 maja 2016r.

Końcowo zauważenia wymaga, że sąd administracyjny orzeka w sprawie będąc związany jej granicami. Ponieważ przedmiotowa sprawa dotyczy oceny zasadności zgłoszonych przez stronę w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów, na efekt dokonanej kontroli nie mogą wpłynąć podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące: pogorszenia sytuacji zdrowotnej, ekonomicznej, na rynku pracy, zagrożenia dla przyszłości trwania rodziny, czy procedury upadłościowej. Są to bowiem okoliczności obojętne z punktu widzenia przedmiotu poddanej ocenie sprawy.

Reasumując zdaniem Sądu na gruncie kontrolowanej sprawy doszło do naruszenia przez organy egzekucyjne oraz wierzyciela art. 33 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. poprzez wadliwe nieuwzględnienie zarzutów: braku wymagalności obowiązku na skutek rozłożenia na raty spłaty należności oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią powyższe stanowisko, wydając stosowne rozstrzygnięcie.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji (punkt 1 wyroku), jak również uchylił postanowienia wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów (punkt 2 wyroku).