Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2401/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34c ust. 5, art. 8 ust. 1, art. 34a pkt 1, art. 8b ust. 1 w zw. z art. 34a pkt 2, art. 8b ust. 3 w zw. z art. 34a pkt 3, art. 8a w zw. z art. 34a pkt 4 w zw. z art. 21 ust. 1, art. 10a ust. 3, art. 2 pkt 1a, art. 9 ust. 3, art. 9e ust. 1-2, art. 34c
journal: Dz.U. 2017 poz 1049
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
article: par 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 113 poz 1210
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 września 2001 r. w sprawie określenia wzoru rejestru transakcji, sposobu jego prowadzenia oraz  trybu dostarczania danych z rejestru Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej
article: art. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a) - c), art. 145 par 1 pkt 2, art. 151.
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2017 r., na podstawie upoważnień Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (dalej też jako "Generalny Inspektor", "organ I instancji" lub "GIIF") z dnia [...] października 2017 roku, przeprowadzona została kontrola realizacji przez G. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej też jako "skarżąca" lub "spółka"), prowadzącą internetowy serwis wymiany walut "[...].pl", przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1049, dalej też jako "ustawa").

Wyniki kontroli zostały zawarte w protokole pokontrolnym z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], w którym między innymi wskazano, że, zdaniem kontrolerów, skarżąca nie dopełniła obowiązku: rejestracji 6 transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, przeprowadzenia analizy ryzyka w celu zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa finansowego i stosowania środków bezpieczeństwa finansowego w odniesieniu do klientów objętych próbą kontrolną, a także obowiązku przechowywania przez określony okres udokumentowanych wyników analiz. Spółka nie składała zastrzeżeń do ww. protokołu.

W związku z powyższymi ustaleniami Generalny Inspektor, uznając, iż zaniechania skarżącej wyczerpały znamiona czynów zdefiniowanych w art. 34a pkt 1, 2, 3 i 4 ustawy, postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 roku, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na spółkę kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązków nałożonych na nią przepisami ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 roku nr [...]Generalny Inspektor Informacji Finansowej, w oparciu o przepis art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej także jako "k.p.a."), art. 34c ust. 5, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 września 2001 r. w sprawie określenia wzoru rejestru transakcji, sposobu jego prowadzenia oraz trybu dostarczania danych z rejestru Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej (Dz. U. Nr 113, poz. 1210 z późn.zm., dalej też jako "rozporządzenie") w związku z art. 34a pkt 1, art. 8b ust. 1 w związku z art. 34a pkt 2, art. 8b ust. 3, w związku z art. 34a pkt 3, art. 8a, w związku z art. 34a pkt 4, w związku z art. 21 ust. 1 ustawy, nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 25 000 złotych z tytułu niedopełnienia obowiązku:

- rejestracji transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy,

- przeprowadzenia analizy ryzyka w celu zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa finansowego,

- stosowania środków bezpieczeństwa finansowego,

- przechowywania przez wymagany okres udokumentowanych wyników analiz.

Od decyzji Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia [...] czerwca 2018 roku spółka wniosła w dniu [...] lipca 2018 roku odwołanie do Ministra Finansów (dalej też jako "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji").

Minister Finansów, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2018 roku nr [...], uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 22 000 złotych za niedopełnienie obowiązków:

- rejestracji transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy,

- przeprowadzenia analizy oceny ryzyka w celu zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa finansowego,

- stosowania środków bezpieczeństwa finansowego,

- przechowywania przez wymagany okres udokumentowanych wyników analizy.

Odnośnie naruszenia przez spółkę obowiązku rejestracji transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, Minister podkreślił, że zgodnie z tym przepisem, instytucja obowiązana przeprowadzająca transakcję, której równowartość przekracza 15.000 euro, ma obowiązek zarejestrować taką transakcję również w przypadku, gdy jest ona przeprowadzana za pomocą więcej niż jednej operacji, których okoliczności wskazują, że są one ze sobą powiązane i zostały podzielone na operacje o mniejszej wartości z zamiarem uniknięcia obowiązku rejestracji. Termin rejestracji określa § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 września 2001 r. Zgodnie z tym przepisem dane do rejestru transakcji wprowadza się bezzwłocznie, nie później jednak niż następnego dnia roboczego po zrealizowaniu transakcji. Organ, powołując się na ustalenia poczynione w toku kontroli, wskazał, że spółka nie dopełniła obowiązku rejestracji 6 transakcji o równowartości przekraczającej 15 000 euro, przeprowadzonych w okresie od kwietnia do lipca 2017 r. Minister ustalił stosunek liczy transakcji ponadprogowych, które nie zostały zarejestrowane w badanym okresie czasu w odniesieniu do wszystkich transakcji, które w badanym okresie czasu podlegały temu obowiązkowi w trybie art. 8 ust. 1 ustawy i wyniósł on 2,58%. W ocenie organu odwoławczego zakres naruszenia przedmiotowego obowiązku był znikomy i w taki też sposób wpłynął na wysokość kary.

W dalszej kolejności organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 8b ust. 1 ustawy instytucje obowiązane stosują wobec swoich klientów środki bezpieczeństwa finansowego. Zakres stosowania jest określany na podstawie oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, zwanej dalej "oceną ryzyka", dokonanej w wyniku analizy, z uwzględnieniem w szczególności rodzaju klienta, stosunków gospodarczych, produktów lub transakcji. Przy dokonywaniu analizy w celu określenia wysokości ryzyka instytucja obowiązana powinna uwzględnić - na podstawie art. 10a ust 3 ustawy - w szczególności następujące kryteria:

1. ekonomiczne - polegające na ocenie transakcji klienta pod względem celu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej;

2. geograficzne - polegające na dokonywaniu transakcji nieuzasadnionych charakterem działalności gospodarczej zawieranych z podmiotami z państw, w których występuje wysokie zagrożenie prania pieniędzy i finansowania terroryzmu;

3. przedmiotowe - polegające na prowadzeniu przez klienta działalności gospodarczej wysokiego ryzyka z punktu widzenia podatności na pranie pieniędzy i finansowanie terroryzmu;

4. behawioralne - polegające na nietypowym, w danej sytuacji, zachowaniu klienta.

Organ wskazał, że kontrolerzy zwrócili się do skarżącej o przedłożenie dokumentów potwierdzających stosowanie przez spółkę m.in. oceny ryzyka w celu zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa w odniesieniu do 29 klientów. Spółka przedłożyła karty dotyczące analizy transakcji objętych ustawą z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz odpisy KRS w odniesieniu do 8 z 29 klientów (enumeratywnie wymienionych w decyzji), przy czym wszystkich 8 klientów przypisała ona do grupy niskiego ryzyka. Organ zakwestionował taką ocenę w odniesieniu do jednego z klientów, tj. do klienta T. Sp. z o.o., z uwagi na to, że przedmiotem jego działalności jest m.in. działalność agentów zajmujących się sprzedażą paliw, nad, metali i chemikaliów przemysłowych. Tymczasem zgodnie z podpunktem 3.5.3.3 Opisu rozwiązań w zakresie zarządzania i mechanizmów kontroli wewnętrznej dotyczącego obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – wewnętrzna procedura w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w G. Spółce z o. o. (dalej też jako "Procedura") - w kryterium przedmiotowym - wśród przesłanek podwyższających ocenę ryzyka - jest działalność polegająca na prowadzeniu przez klienta: obrotu złomem, obrotu paliwami, działalności w branży hotelowej i gastronomicznej, obrotu wierzytelnościami, gry losowe i zakłady wzajemne. Zatem, jak wskazał Minister, wystąpienie ww. przesłanki oznacza powinność przypisania klientowi przez Spółkę 1 punktu oceny ryzyka (3.5.7. Procedury), co zgodnie matrycą oceny ryzyka powinno skutkować zaklasyfikowaniem klienta do średniego poziomu ryzyka.

Organ wskazał ponadto, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Spółka tylko w odniesieniu do 7 z 29 badanych klientów wypełniła obowiązek dokonania oceny ryzyka przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu. Oznacza to, iż spółka naruszyła obowiązek, o którym mowa w art. 8b ust. 1 ustawy w stosunku do 22 z 29 klientów objętych próbą kontrolną, co stanowi 75,86% badanej próby klientów. Naruszenie to, w ocenie organu odwoławczego, jest bardzo duże i w taki też sposób wpłynęło na wysokość kary pieniężnej.

Odnośnie kwestii identyfikacji, o której mowa w art. 8b ust. 3 pkt 1 ustawy, organ podniósł, że powinna ona obejmować dane o kliencie, o których mowa w art 9 ust. 1 ustawy:

1) w przypadku osób fizycznych i ich przedstawicieli - ustalenie i zapisanie cech dokumentu stwierdzającego na podstawie odrębnych przepisów tożsamość osoby, a także imienia, nazwiska, obywatelstwa oraz adresu osoby dokonującej transakcji, a ponadto numeru PESEL lub daty urodzenia w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL, lub numeru dokumentu stwierdzającego tożsamość cudzoziemca, lub kodu kraju w przypadku przedstawienia paszportu;

2) w przypadku osób prawnych - zapisanie aktualnych danych z wyciągu z rejestru sądowego lub innego dokumentu wskazującego nazwę (firmę), formę organizacyjną osoby prawnej, siedzibę i jej adres, numer identyfikacji podatkowej, a także imienia, nazwiska i numeru PESEL lub daty urodzenia w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL, osoby reprezentującej tę osobę prawną;

3) w przypadku jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej - zapisanie aktualnych danych z dokumentu wskazującego nazwę, formę organizacyjną, siedzibę i jej adres, numer identyfikacji podatkowej, a także imienia, nazwiska i numeru PESEL lub daty urodzenia w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL, osoby reprezentującej tę jednostkę.

W ocenie Ministra, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że spółka nie zastosowała środka bezpieczeństwa finansowego określonego w art. 8b ust. 3 pkt 1 ustawy w stosunku do 20 (wymienionych w tabeli) klientów z 29 klientów objętych próbą kontrolną, co stanowi 68,96% badanej próby. Organ uznał, że w tym obszarze zakres naruszenia jest duży i w takim też stopniu wpłynął na wymiar kary. Organ zauważył, że dla klientów niskokwotowych (realizujących transakcje poniżej progu 15.000 euro) spółka nie ma możliwości weryfikacji danych, gdyż nie są one wymagane. Jeżeli klient niskokwotowy zrealizował transakcję w serwisie, spółka uzupełnia dane identyfikacyjne klienta (imię, nazwisko, adres) w oparciu o dane osoby będącej właścicielem rachunku bankowego, z którego wpłynęły środki. Organ drugiej instancji podkreślił, że celem identyfikacji i weryfikacji klienta jest ustalenie i zapisanie konkretnych danych - wymienionych w art. 9 ust. 1-2 ustawy w odniesieniu do klienta oraz osób go reprezentujących w sytuacjach jednoznacznie zdefiniowanych przez przepisy ustawy (art. 8b ust. 4 ustawy), w tym przy zawieraniu umowy z klientem lub przy przeprowadzaniu transakcji z klientem, z którym instytucja nie zawarła uprzednio umowy, której równowartość przekracza 15.000 euro. Dlatego też różnicowanie przez spółkę zakresu ustalanych i zapisywanych danych identyfikacyjnych klientów i ich reprezentantów w sytuacjach opisanych w art. 8b ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy od zakresu tych danych wynikających z art. 9 ust. 1-2 ustawy, jest, zdaniem Ministra, sprzeczne z art 8 b ust 3 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1-2 ustawy i świadczy o niedopełnieniu przez Spółkę obowiązku stosowania środka bezpieczeństwa finansowego określonego w art 8b ust. 3 pkt 1 ustawy.

Omawiając środek bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy, organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 1a ustawy przez beneficjenta rzeczywistego rozumie się:

a) osobę fizyczną lub osoby fizyczne, które są właścicielami osoby prawnej lub sprawują kontrolę nad klientem albo mają wpływ na osobę fizyczną, w imieniu której przeprowadzana jest transakcja lub prowadzona jest działalność,

b) osobę fizyczną lub osoby fizyczne, które są udziałowcami lub akcjonariuszami lub posiadają prawo głosu na zgromadzeniu wspólników w wysokości powyżej 25 % w tej osobie prawnej, w tym za pomocą pakietów akcji na okaziciela, z wyjątkiem spółek, których papiery wartościowe są w obrocie zorganizowanym, podlegających lub stosujących przepisy prawa Unii Europejskiej w zakresie ujawniania informacji, a także podmiotów świadczących usługi finansowe na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo państwa równoważnego - w przypadku osób prawnych,

c) osobę fizyczną lub osoby fizyczne, które sprawują kontrolę, nad co najmniej 25% majątku - w przypadku podmiotów, którym powierzono administrowanie wartościami majątkowymi oraz rozdzielenie takich wartości, z wyjątkiem podmiotów wykonujących czynności, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Środek bezpieczeństwa finansowego określony w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy polega na podejmowaniu czynności, z zachowaniem należytej staranności, w celu identyfikacji beneficjenta rzeczywistego i stosowaniu uzależnionych od oceny ryzyka odpowiednich środków weryfikacji jego tożsamości w celu uzyskania przez instytucję obowiązaną danych dotyczących tożsamości beneficjenta rzeczywistego, w tym ustaleniu struktury własności i zależności klienta. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy identyfikacja beneficjenta rzeczywistego obejmuje ustalenie i zapisanie imienia, nazwiska i adresu oraz dodatkowo innych danych identyfikacyjnych, wskazanych w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy, w zakresie, w jakim instytucja obowiązana może je ustalić. Z treści powyższych przepisów wynika, że beneficjent rzeczywisty istnieje zawsze oraz, że jest nim osoba fizyczna. W przypadku klienta będącego osobą fizyczną istnieje domniemanie, że beneficjentem rzeczywistym osoby fizycznej jest ta sama osoba. W przypadku klienta będącego spółką, gdy podjęte zostały odpowiednie kroki zmierzające do ustalenia struktury własności klienta, a mimo to niemożliwe jest ustalenie struktury własności klienta lub podjęte czynności doprowadzą do ustalenia, że nie istnieją osoby spełniające przesłanki z art. 2 pkt 1a lit. a) lub b) ustawy, instytucja obowiązana może ustalić i zapisać dane identyfikacyjne osób fizycznych, które sprawują kontrolę nad klientem, np. osób fizycznych wchodzących w skład Zarządu i/lub Rady Nadzorczej klienta. Organ zaznaczył, że powyższa interpretacja została upubliczniona w czerwcu 2015 r. w formie Komunikatu Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, dostępnego na stronie internetowej Ministerstwa Finansów. W przedmiotowej sprawie organ wskazał, że próba kontrolna obejmowała 29 klientów, z czego spółka nie zastosowała środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy w stosunku do 10 klientów (wskazanych w tabeli), co stanowi 34,48% badanej próby. Zakres naruszenia obowiązku ustalenia i zapisania danych identyfikacyjnych beneficjanta rzeczywistego był, w ocenie organu, znaczący i w taki też sposób wpłynął na wymiar kary pieniężnej.

W ocenie Ministra, kontrola stanu faktycznego nie potwierdziła natomiast stosowania przez spółkę środka bezpieczeństwa finansowego opisanego w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy. Organ wyjaśnił, że środek bezpieczeństwa finansowego określony w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy polega na bieżącym monitorowaniu stosunków gospodarczych z klientem, w tym na badaniu przeprowadzanych transakcji w celu zapewnienia, że przeprowadzane transakcje są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie i profilu jego działalności oraz z ryzykiem, a także w miarę możliwości badaniu źródła pochodzenia wartości majątkowych oraz bieżącym aktualizowaniu posiadanych dokumentów i informacji. Tymczasem karty oceny transakcji były sporządzane przez skarżącą przy pierwszej transakcji, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, następnie nie rzadziej niż raz w miesiącu jeżeli wystąpiły transakcje, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy. Tymczasem monitoring stosunków gospodarczych z klientem powinien dotyczyć badania wszystkich transakcji klienta pod kątem profilu jego działalności i nadanej mu kategorii ryzyka. Samo deklarowane przez spółkę sprawdzenie poprawności danych pomiędzy wytworzonym przez nią dokumentem a danymi zdeklarowanymi w systemie [...].pl przez klienta, jest, w ocenie Ministra Finansów, wyłącznie samokontrolą w zakresie poprawności danych wpisanych do karty informacyjnej klienta. Sprawdzenie przypisanej klientowi oceny ryzyka wraz z ponowną oceną kryteriów ryzyka nie wyczerpują postanowień art. 8b ust. 3 pkt. 4 ustawy. Tym samym, zdaniem organu drugiej instancji, spółka naruszyła obowiązek, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy w stosunku do 29 z 29 klientów objętych próbą kontrolną, co stanowi 100% badanej próby. Zakres naruszenia była bardzo duży i w takim też stopniu wpłynął na zwiększenie wysokości wymiaru kary pieniężnej.

Organ podkreślił nadto, że w myśl art. 9e ust. 1 ustawy instytucje obowiązane stosują, na podstawie analizy ryzyka, wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego wobec klienta, w przypadkach, które mogą wiązać się z wyższym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Natomiast zgodnie z art. 9e ust. 2 ustawy w przypadku gdy klient nie jest obecny dla celów identyfikacji instytucje obowiązane stosują, w celu zmniejszenia ryzyka, co najmniej jeden z następujących środków:

1) ustalenie tożsamości klienta na podstawie dodatkowych dokumentów lub informacji;

2) dodatkową weryfikację autentyczności przedstawionych dokumentów lub poświadczenie ich zgodności z oryginałem przez notariusza, organ administracji rządowej, organ samorządu terytorialnego lub podmiot świadczący usługi finansowe;

3) ustalenie, że pierwsza transakcja została przeprowadzona za pośrednictwem rachunku klienta w podmiocie świadczącym usługi finansowe.

Organ podkreślił, że ze względu na sposób świadczenia usług przez skarżącą, czyli poprzez internet, a więc na odległość, spółka zobowiązana jest do zastosowania co najmniej jednego z ww. wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Do powyższego zobowiązuje również obowiązująca w spółce procedura. Spółka tymczasem stosowała środki bezpieczeństwa finansowego wyłącznie w stosunku do klientów przeprowadzających transakcje, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, co oznacza, że z 29 klientów objętych próbą kontrolną stosunku do 20 klientów Spółka nie dokonała identyfikacji i weryfikacji danych klienta. W konsekwencji nie zastosowała wzmożonych środków bezpieczeństwa wobec klienta w takim samym zakresie, jak w przypadku środka bezpieczeństwa finansowego, określonego w art. 8b ust. 3 pkt 1 ustawy. Oznacza to, że zakres naruszenia omawianego obowiązku był duży i w dużym stopniu wpłynął na wymiar kary.

Organ omówił także obowiązki skarżącej związane z bieżącą analizą transakcji, do której instytucje obowiązane zobowiązane są na mocy art. 8a ustawy, przy czym wyniki analiz powinny być dokumentowane w formie papierowej lub elektronicznej. Analiza przekazanych dokumentów wykazała, iż 232 kart informacyjnych klienta dotyczyło transakcji klientów, którzy przeprowadzili transakcje ponadprogowe, tj. powyżej 15.000 euro, 13 kart informacyjnych klienta dotyczyło klientów, którzy w danym dniu przeprowadzili kilka transakcji o łącznej wartości przekraczającej 15.000 euro. Tym samym dokonywane przez spółkę analizy dotyczyły wyłącznie transakcji ponadprogowych i powiązanych wg uznania spółki. Naruszenie przedmiotowego obowiązku stanowiło 100% badanej próby, co oznacza olbrzymi zakres naruszenia, który w taki też sposób wpłynął na wymiar kary pieniężnej.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 34c ust. 2 ustawy, ustalając wysokość kary pieniężnej, uwzględnia dotychczasową działalność instytucji obowiązanej. Powołał się w tym zakresie na informację uzyskaną od Komisji Nadzoru Finansowego, która wyjaśniła, że wobec skarżącej nie były i obecnie nie są prowadzone żadne postępowania nadzorcze związane z naruszeniem przepisów prawa. Spółka nie była również przedmiotem działań nadzorczych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Z kolei zgodnie z art. 34c ust. 2 ustawy, ustalając wysokość kary pieniężnej, organ uwzględnia możliwości finansowe instytucji obowiązanej. Organ wyjaśnił, że w tym zaksreie dokonał w oparciu o dane przekazane na wniosek Ministra Finansów przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...]. Spółka wykazała w złożonych zeznaniach CIT-8 za rok 2016 dochód w kwocie [...] zł, odliczenia od dochodu w kwocie [...] zł oraz podatek należny w kwocie 0 zł. W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 za rok podatkowy 2017 (korekta z dnia [...] lipca 2018 r.) skarżąca wykazała dochód w wysokości [...] zł, odliczenia od dochodu w wysokości [...] zł, podstawę do podatkowania 0,00 zł oraz podatek dochodowy w wysokości 0,00 zł. Z powyższego wynika, zdaniem organu, że możliwości finansowe Spółki są dobre, co zostało uwzględnione w wysokości nałożonej kary pieniężnej. Minister podkreślił sankcyjny oraz edukacyjny charakter nakładanej kary pieniężnej, wyrażając przy tym nadzieję, że odniesie ona spodziewany skutek w przyszłości w kontekście prawidłowego wykonywania wszystkich obowiązków dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu a jednocześnie nie zakłóci funkcjonowania Spółki G. Sp. z o.o. w przestrzeni gospodarczej.

Jednocześnie Minister poinformował, że wydane przez niego rozstrzygnięcie uwzględnienia treść art. 189 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2018 r., poz. 723 ze zm.). Zgodnie z ww. przepisem, do postępowań w sprawie nałożenia kar pieniężnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy z dnia 1 marca 2018 r. stosuje się dotychczasowe przepisy, chyba że przepisy ww. ustawy są względniejsze dla instytucji obowiązanej. Oznacza to, iż organ odwoławczy wziął pod uwagę m.in. wysokości możliwej do nałożenia kary pieniężnej, która na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. wynosi 750.000 zł, natomiast na podstawie przepisów ustawy z dnia 1 marca 2018 r. wynosi 1.000.000 euro. Organ nadto zaznaczył, że na wysokość kary pieniężnej na gruncie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. wpływ miały 3 przesłanki, natomiast ilość przesłanek wpływających na wysokość kary, wynikających z nowej ustawy z dnia 1 marca 2018 r., znacząco wzrosła poprzez dodanie mi.in. takich przesłanek, jak: zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej czy stopień współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu. Ponadto ustawa z dnia 1 marca 2018 r. zawiera znacznie szerszy katalog kar administracyjnych, wykraczających poza karę pieniężną. Nowa ustawa uprawnia do nakładania kar administracyjnych takich jak: publikacja informacji w Biuletynie Informacji Publicznej o instytucji obowiązanej oraz zakresie naruszenia przepisów ustawy przez tę instytucje obowiązaną, czy nakaz zaprzestania podejmowania przez instytucję obowiązaną określonych czynności. W związku z powyższym oraz mając na uwadze zakaz reformationis in peius, tj. zakaz wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej, organ zastosował doczasowe przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. jako względniejsze dla skarżacej, czego wyrazem jest nałożenie kary pieniężnej w wysokości 22.000 zł.

Na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2018 roku, w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 22 000 złotych, spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, tj.:

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku wydania orzeczenia ze wskazaniem wszystkich faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, a w szczególności dostatecznego i przekonującego wyjaśnienia przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej a także brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącą;

- art. 8 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz jego dowolnej ocenie;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i pominiecie istotnych okoliczności zastosowania się przez skarżącą do wszystkich zaleceń pokontrolnych, co winno skutkować miarkowaniem wysokości nałożonej kary, a także pominięcie tego, iż wobec skarżącej nie toczyło się wcześniej żadne inne postępowanie kontrolne;

- art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się Minister Finansów przy nałażeniu kary pieniężnej oraz poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji organu dotyczące wysokości nałażonej kary, jak również określenia "relacji" kary do poszczególnych "uchybień", które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy;

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez błędne uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a następnie orzeczenie co do istoty sprawy, w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji;

a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 8b ust. 4 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż środki bezpieczeństwa finansowego powinny być stosowane do wszystkich transakcji, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż środki bezpieczeństwa finansowego odnoszą się do transakcji ponadprogowych (przekraczających równowartość 15.000 euro) i transakcji podejrzanych;

- art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie dopełniła obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa określonych w tym przepisie;

- art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ, iż przepis kreuje obowiązek rezultatu, tj. obowiązek ustalenia w każdym przypadku przez instytucję obowiązaną beneficjenta rzeczywistego transakcji, podczas gdy prawidłowa wykładania w oparciu o literalne brzmienie tego przepisu prowadzi do wniosku, że przepis kreuje obowiązek starannego działania, a więc instytucja obowiązana ma podejmować czynności, z zachowaniem należytej staranności, w celu identyfikacji beneficjenta rzeczywistego, co oznacza, że instytucja obowiązana powinna dążyć do identyfikacji beneficjenta i podejmować w tym celu wszelkie dostępne dla niej działania, czego konsekwencją powinno być uwzględnienie przez organ odwołania;

- art. 34a pkt 3 ustawy przez błędne uznanie, iż skarżąca spółka nie dopełniła obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy, podczas gdy analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do odmiennego wniosku.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w zaskarżonej części, tj. co do kwoty 22 000 zł z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zasądzenie na jej rzecz od Ministra Finansów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych.

W uzasadnieniu spółka podkreśliła między innymi, że w żadnym stopniu nie naruszyła przepisów nakładających na nią obowiązek przeprowadzenia analizy oceny ryzyka, stosowania środków bezpieczeństwa finansowego oraz przechowywania udokumentowanych wyników analizy przez wymagany okres. Powołała się na złożone w toku postępowania wyjaśnienia dotyczące procesu zawierania umowy z klientem, gdzie w sposób rzetelny wyjaśniła, w jaki sposób następuje zawarcie umowy. W tym procesie przyszły klient zobowiązany jest do podania szeregu danych osobowych i informacji takich jak adres e-mail, numer telefonu, imię i nazwisko oraz numery kont bankowych. Ponadto w momencie złożenia oferty kupna bądź sprzedaży za pomocą platformy wymiany walut [...].pl w kwocie przekraczającej wskazaną w art. 8 ustawy kwotę 15 000 euro, klient jest zobowiązany do podania dodatkowych danych, a mianowicie w przypadku osoby fizycznej bądź reprezentantów osoby gospodarczej niezbędne jest podanie adresu, obywatelstwa, numeru PESEL oraz numeru dowodu osobistego. W przypadku posiadania paszportu jako dokumentu identyfikującego taki podmiot, wymagane jest podanie numeru paszportu oraz daty urodzenia. Jeżeli podmiotem zamierzającym dokonać takiej transakcji jest osoba prawna, wymagane jest od niej wskazanie nr rejestru, adresu podmiotu, nr. NIP oraz podanie reprezentanta. Bez tych danych system nie umożliwia dokonanie transakcji kupna bądź sprzedaży na taką kwotę. W przypadku klienta nisko kwotowego spółka również dokonuje sprawdzenia rachunku bankowego zdeklarowanego przez klienta, jak również rachunku bankowego, z którego faktycznie zostały wyprowadzone na potrzeby transakcji środki. W przypadkach obydwu grup kwotowych dane wskazane przez klienta są sprawdzane i przechowywane w systemie. W ocenie skarżącej, stawiany jej zarzut w zakresie bieżącej analizy, opiera się na niezrozumieniu przez organ system stosowanego przez spółkę w celu rejestracji transakcji. Spółka prowadziła taka rejestrację w oparciu o karty informacyjne klientów, wypełniane przez wszystkich klientów dokonujących transakcji o większej wartości aniżeli 15 000 euro. Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż takie podejście do ww. obowiązku stwarza zagrożenie ze względu na brak kontroli wszystkich transakcji. Jej zdaniem, procedowanie w ten sposób jest zgodne z przepisami prawa. Wypełnianie rzetelnie obowiązku bieżącej analizy transakcji wobec klientów ponadprogowych wskazuje na dbałość i staranność spółki w dopełnianiu narzucanych na nią przez organy obowiązków, jednakże nie można się dziwić, że sposób wywiązywania się z nich jest w dużej mierze podyktowany specyfiką prowadzonej działalności i trudno, żeby spółka chcąc wypełniać swoje zobowiązania w kwestiach analizy bieżących transakcji robiła to w sposób dla niej samej szkodliwy.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1392, dalej zwana: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie a w działaniu Ministra Finansów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Poczynione ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Organ przedstawił też argumentację na poparcie zajętego stanowiska. W tak prawidłowo ustalonym stanie faktycznym Minister Finansów zastosował właściwe normy prawa materialnego a samo uzasadnienie decyzji z Ministra Finansów z dnia [...] października 2018 roku spełnia wszelkie warunki zawarte w art. 107 § 1 k.p.a.

W istocie, analizując charakter zarzutów spółki, nie sposób nie zauważyć, że nie kwestionuje ona ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Nie wskazuje, które ustalenia Ministra Finansów, oparte na konkluzjach zawartych w protokole pokontrolnym z dnia [...] grudnia 2017 roku, nie odpowiadają prawdzie.

Spółka nie zgadza się natomiast z oceną organu, że nieprawidłowo realizowała obowiązki wynikające z przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w zakresie:

- art. 8b ust. 1 (analiza oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu),

- art. 8b ust. 3 pkt 1 (stosowanie wobec klientów środków bezpieczeństwa finansowego polegających na identyfikacji klienta i weryfikacji jego tożsamości na podstawie dokumentów lub informacji publicznie dostępnych),

- art. 8b ust. 3 pkt 2 (stosowanie wobec klientów środków bezpieczeństwa finansowego polegających na podejmowaniu czynności, z zachowaniem należytej staranności, w celu identyfikacji beneficjenta rzeczywistego i stosowaniu uzależnionych od oceny ryzyka odpowiednich środków weryfikacji jego tożsamości w celu uzyskania przez instytucję obowiązaną danych dotyczących tożsamości beneficjenta rzeczywistego, w tym ustalaniu struktury własności i zależności klienta),

- art. 8b ust. 3 pkt 4 oraz w art. 9e (stosowanie wobec klientów środków bezpieczeństwa finansowego polegających na bieżącym monitorowaniu stosunków gospodarczych z klientem, w tym badaniu przeprowadzanych transakcji w celu zapewnienia, że przeprowadzane transakcje są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie i profilu jego działalności oraz z ryzykiem, a także, w miarę możliwości, badaniu źródła pochodzenia wartości majątkowych oraz bieżącym aktualizowaniu posiadanych dokumentów i informacji),

- art. 8a (obowiązek prowadzenia bieżącej analizy przeprowadzanych transakcji i ich dokumentowania w formie papierowej lub elektronicznej).

Kluczowym aspektem, w realiach przedmiotowej sprawy, jest przy tym odmiennie rozumiany przez organ i skarżącą moment zaktualizowania się konieczności zastosowania przez instytucję obowiązaną wyżej wspomnianych środków bezpieczeństwa finansowego. Obydwie strony odwołują się w tej kwestii do brzmienia ustępu 4 art. 8b ustawy, wywodząc jednakże zupełnie różne konkluzje odnośnie zaistnienia okoliczności obligujących skarżącą do wprowadzenia obowiązków, o których mowa w art. 8b ustawy. Zdaniem skarżącej bowiem przedmiotowy przepis wskazuje newralgiczne sytuacje, w których powinno się zastosować wspomniane środki, przy czym winny one odnosić się wyłącznie do transakcji ponadprogowych (przekraczających równowartość 15 000 euro) i transakcji podejrzanych, a nie - jak błędnie wskazał, jej zdaniem, Minister Finansów - do wszystkich transakcji klienta. Analizując jednakże treść skarżonego rozstrzygnięcia nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej.

Warto w tym miejscu przywołać brzmienie wspomnianego przepisu:

"Art. 8b ust. 4. Środki bezpieczeństwa finansowego są stosowane w szczególności:

1) przy zawieraniu umowy z klientem;

2) przy przeprowadzaniu transakcji z klientem, z którym instytucja obowiązana nie zawarła uprzednio umowy, której równowartość przekracza 15 000 euro, bez względu na to czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja czy kilka operacji, których okoliczności wskazują, że są one ze sobą powiązane;

3) gdy istnieje podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu bez względu na wartość transakcji, formę organizacyjną oraz rodzaj klienta;

4) gdy zachodzi wątpliwość czy otrzymane wcześniej dane, o których mowa w art. 9 są prawdziwe lub pełne".

Pierwszym momentem, w którym aktualizuje się wspomniany obowiązek, jest więc zawieranie umowy z klientem. Wówczas to bowiem instytucja obowiązana może uzyskać najwięcej informacji (tak też H. M., K. R., K. P., Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, LexisNexis 2013).

Natomiast w przypadku, gdy takiej umowy wcześniej nie podpisano, instytucja obowiązana musi zastosować środki bezpieczeństwa finansowego przy przeprowadzaniu transakcji, której równowartość przekracza 15 000 euro, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, których okoliczności wskazują, że są one ze sobą powiązane.

Tymczasem, z zapisów "Regulaminu świadczenia usług drogą elektroniczną za pomocą kantoru Internetowego [...]", jasno wynika, że z tym drugim przypadkiem, w przedmiotowej sprawie, w istocie nie będziemy mieli nigdy do czynienia. Zawsze bowiem, klient, który chce skorzystać z usługi wymiany walut za pośrednictwem serwisu prowadzonego przez skarżącą, zobowiązany jest do zarejestrowania się w serwisie. Jak stanowi § 2 ust. 2 Regulaminu, rejestracja nie jest konieczna wyłącznie celem przeglądania stron serwisu, jednak jest już konieczna do utworzenia konta i korzystania z usługi wymiany walut. Sama rejestracja, w myśl § 2 ust. 4 Regulaminu polega na wypełnieniu formularza rejestracyjnego poprzez podanie wymaganych danych osobowych. Z kolei § 2 ust 6 Regulaminu stanowi, iż z chwilą wypełnienia Formularza i kliknięcia w przycisk "Zarejestruj" zostaje utworzone Konto w Serwisie. Z tą chwilą rejestracja w serwisie zostaje zakończona. Z kolei w § 10 ust. 1 Regulaminu wyraźnie wskazano, że umowa, której podstawę stanowi Regulamin, zawarta zostaje z chwilą utworzenia Konta w Serwisie zgodnie z § 2 ust. 6 Regulaminu. Skoro zatem zawsze, przed dokonaniem jakiejkolwiek transakcji wymiany walut, za pośrednictwem serwisu [...], zawierana jest pomiędzy skarżącą a usługobiorcą umowa, to już wówczas po stronie skarżącej rodzi się obowiązek wdrożenia, zgodnie z art. 8b ust. 4 pkt 1 ustawy, odpowiednich środków bezpieczeństwa finansowego. Niezrozumiałe jest więc, uwzględniając stan faktyczny tej konkretnej sprawy, odwoływanie się przez skarżącą do przepisu art. 8b ust. 4 pkt 2 ustawy, jako podstawy do wdrożenia środków bezpieczeństwa. Ta, odrębna od zawarcia umowy przesłanka, nakazująca stosowanie środków bezpieczeństwa finansowego przy transakcjach ponadprogowych, wchodzi bowiem w grę jedynie, przy przeprowadzaniu transakcji z klientem, z którym instytucja obowiązana nie zawarła uprzednio umowy. Przyjęty w Regulaminie przez skarżącą model świadczenia usług wyklucza natomiast w ogóle możliwość przeprowadzania jakiejkolwiek transakcji (nie tylko przekraczającej równowartość 15 000 euro), bez uprzedniego zawarcia umowy. Z uwagi na zapisy Regulaminu irrelewantnym jest przy tym odmienny sposób rozumienia zagadnienia zawierania umowy, przedstawiony przez Prezesa spółki w toku postępowania, poprzez powiązanie jej z wpływem środków na rachunek klienta. Tym samym, spółka ograniczając wprowadzenie środków bezpieczeństwa jedynie do przypadków transakcji ponadprogowych, naruszyła obowiązek statuowany art. 8b ust. 4 pkt 1 ustawy. Na takie zawężenie wprowadzenia środków bezpieczeństwa finansowego jasno wskazał Prezes spółki, wyjaśniając, że dla klientów niskokwotowych (realizujących transakcje poniżej progu 15 000 euro) spółka nie ma możliwości weryfikacji danych, gdyż nie są one wymagane. Jeżeli klient nisko kwotowy zrealizował transakcję w serwisie, Spółka uzupełnia dane identyfikacyjne klienta (imię, nazwisko, adres) w oparciu o dane osoby będącej właścicielem rachunku bankowego, z którego wpłynęły środki. Takie działanie stoi w oczywistej sprzeczności z ciążącym na spółce obowiązkiem zastosowania wspomnianych środków przy zawieraniu umowy z klientem; bez względu na jej wartość, skoro taka umowa zawierana jest zawsze, przez każdego klienta, przed skorzystaniem z usługi wymiany walut.

W konsekwencji zasadnie organ uznał, że skarżąca, pomijając zastosowanie środków bezpieczeństwa w przypadku klientów niskoprogowych, nie dopełniła tym samym podstawowych środków bezpieczeństwa finansowego, które zgodnie z art. 8b ust. 3 ustawy, obejmują identyfikację klienta i weryfikację jego tożsamości, czynności zmierzające do ustalenia beneficjenta rzeczywistego, uzyskanie informacji o charakterze transakcji oraz bieżący monitoring operacji realizowanych przez klienta.

Sąd podziela także stanowisko organu odnośnie naruszenia przez skarżącą art. 8a ustawy obligującego ją, jako instytucję obowiązaną, do prowadzenia bieżącej analizy przeprowadzanych transakcji i dokumentowania jej wyników, poprzez ograniczenie ww. obowiązku jedynie do transakcji ponadprogowych i powiązanych. Należy mieć bowiem na uwadze, że w myśl art. 8 ust. 3 ustawy, instytucja obowiązana przeprowadzająca transakcję, której okoliczności wskazują, że może ona mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, ma obowiązek zarejestrować taką transakcję, bez względu na jej wartość i charakter. Tym samym, realizacja tego celu, wymaga od spółki, jako instytucji obowiązanej, prowadzenia bieżącej analizy wszystkich przeprowadzanych transakcji, gdyż inaczej nie ma możliwości wychwycenia transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 3 ustawy.

Sąd nie podziela także zarzutu skarżącej odnośnie przypisania jej zbyt daleko idącej odpowiedzialności w kwestiach zidentyfikowania beneficjenta rzeczywistego z pominięciem kwestii winy przedsiębiorcy, w sytuacji, gdy przy zastosowaniu wykładni językowej art. 8 ust. 3 pkt 2 spółka zobowiązana byłaby tylko i wyłącznie do zastosowania należytej staranności w zakresie tego obowiązku.

Organ właściwie bowiem skonstatował (podzielając uprzednie stanowisko GIIF), ze beneficjent rzeczywisty istnieje zawsze, przy czym, w przypadku osoby fizycznej istnieje domniemanie, że beneficjentem rzeczywistym osoby fizycznej jest ta sama osobą natomiast w przypadku spółek (w uzasadnionych sytuacjach kiedy nie jest możliwe ustalenie beneficjenta rzeczywistego zgodnie z art. 2 pkt 1a lit. a) lub b) zasadne jest ustalenie i zapisanie danych identyfikacyjnych osób sprawujących kontrolę nad klientem.

W ocenie Sądu dla wykładni normy prawnej z przepisu art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy należy sięgnąć do treści ust. 5 art. 8b ustawy, który reguluje m.in. sytuację niemożności wykonania obowiązku identyfikacji beneficjenta rzeczywistego. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, w przypadku gdy instytucja obowiązana nie może wykonać obowiązków, o których mowa w ust. 3 pkt 1-3, nie przeprowadza transakcji, nie podpisuje umowy z klientem lub rozwiązuje zawarte umowy oraz przekazuje Generalnemu Inspektorowi, według ustalonego wzoru, w uzasadnionych przypadkach z uwzględnieniem ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, informacje o danym kliencie wraz z posiadanymi informacjami o planowanej przez niego transakcji. W doktrynie przyjmuje się, że przepis art. 8b ust. 5 ustawy domyka system przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu przez obowiązek odmowy nawiązania lub kontynuowania relacji z klientem, w sytuacji gdy instytucja obowiązana nie ma możliwości realizacji środków bezpieczeństwa finansowego, określonych w ustawie. Nie ma znaczenia, czy jest to brak możliwości w sensie obiektywnym, czy też brak możliwości wskutek odmowy lub unikania udzielenia informacji przez klienta (Komentarz do art. 8 (b) ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, autor: Agnieszka Damasiewicz). W ocenie Sądu realizacja środka bezpieczeństwa finansowego określonego w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy polega na zidentyfikowaniu beneficjenta rzeczywistego w sposób zgodny z przyjętymi i jednolitymi procedurami zbudowanymi przy uwzględnieniu m.in. specyfiki działalności instytucji obowiązanej oraz podatności na pranie pieniędzy. Sąd zauważa, że należyta staranność, o której mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy dotyczy przyjętego sposobu wypełnienia obowiązku identyfikacji i weryfikacji beneficjenta rzeczywistego, którą instytucja ma się wykazać przy określaniu procedury wewnętrznej i jej stosowaniu w zakresie identyfikacji beneficjenta rzeczywistego. Za chybione zatem uznać należy stanowisko skarżącej, że granicą realizacji środka bezpieczeństwa finansowego polegającego na identyfikacji beneficjenta rzeczywistego jest zachowanie należytej staranności przy jego ustaleniu, niezależnie od efektów postępowania w tej sprawie. W sytuacji bowiem niemożności identyfikacji beneficjenta rzeczywistego, mimo wyczerpania przyjętych z zachowaniem należytej staranności środków postępowania - instytucja obowiązana ze względu na dyspozycję art. 8b ust. 5 ustawy, odstępuje od przeprowadzenia transakcji/nie podpisuje umowy/rozwiązuje zawarte umowy (p. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1254/12, czy też wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1011/17). Podsumowując tę część wywodów wyjaśnić trzeba, że, skarżąca w przypadku 10 z 29 poddanych próbie klientów nie zastosowała środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy.

Sąd nie dopatrzył się także podniesionego w skardze naruszenia art. 34a pkt 3 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Jak stanowi art. 34a ustawy:

"Instytucja obowiązana, z wyłączeniem Narodowego Banku Polskiego, która:

1) nie dopełnia obowiązku rejestracji transakcji, o której mowa w art. 8 ust. 1, przekazania Generalnemu Inspektorowi dokumentów dotyczących tej transakcji lub przechowywania przez wymagany okres rejestru tych transakcji lub dokumentów dotyczących tej transakcji,

2) nie dopełnia obowiązku przeprowadzenia analizy ryzyka w celu zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa finansowego,

3) nie dopełnia obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego,

4) nie dopełnia obowiązku przechowywania przez wymagany okres udokumentowanych wyników analizy,

5) nie dopełnia obowiązku zapewnienia udziału pracowników w programie szkoleniowym,

6) nie dopełnia obowiązku wykonania w terminie wniosku lub zalecenia pokontrolnego,

7) nawiązuje lub utrzymuje współpracę z bankiem fikcyjnym

- podlega karze pieniężnej".

Z kolei w myśl art. 34c. ustawy maksymalna wysokość tej kary sięga 750 000 zł (z wyjątkami, których nie znajdującymi zastosowania w sprawie) a ustalając jej wysokość bierze się pod uwagę rodzaj i zakres naruszenia, dotychczasową działalność instytucji obowiązanej oraz jej możliwości finansowe.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja, w zakresie, w jakim nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 22 000 złotych nie nosi znamion dowolności. Organ działał w granicach prawa i uzasadnił wysokość wymierzonej kary wskazując przesłanki, którymi się kierował. Wymierzając ją w podanej wyżej wysokości, odwołał się do wyników finansowych skarżącej. Należy zaakcentować, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie wykazano, że wysokość nałożonej kary została ustalona przez organ dowolnie. A zatem uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie organ administracji ustalił wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia prawa materialnego. Zdaniem Sądu analiza okoliczności dokonana przez organ nie jest wadliwa i mieści się w granicach obowiązującego prawa. Nałożona kara jest adekwatna do stwierdzonych w toku postępowania naruszeń przepisów prawa, które znajdują odzwierciedlenie w zebranym materialne dowodowym.

Finalnie zauważyć należy, że bezspornym jest stwierdzone w toku postępowania naruszenie obowiązku rejestracji 6 transakcji o równowartości przekraczającej 15.000 euro w okresie od kwietnia do lipca 2017 r., jednakże, z uwagi na skalę tego naruszenia, istotnie nie wpłynęło ono, jak wynika ze stanowiska organu, na wymiar kary.

Właściwie także Minister Finansów uwzględnił przepis art. 189 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, stosując w sprawie dotychczasowe przepisy uchylonej ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Reasumując, wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.