Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 778/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

S. K. - będąca spadkobierczynią po zmarłym synu P. K. - wnioskiem datowanym na dzień 14 lutego

2018 r. (wniesionym do Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS w dniu 15 czerwca 2018 r.) zwróciła się o umorzenie w całości należności z tytułu składek. Zobowiązana uzasadniając swój wniosek, wskazała, że niemożność wywiązania się z obowiązku uregulowania składek wynikała z jej trudnej sytuacji finansowej oraz złego stanu zdrowia, wiążącego się z podeszłym wiekiem. Stwierdziła, że jej emerytura jest niewielka, a wydatki związane m.in. z pokryciem opłat takich jak: energia elektryczna, czynsz mieszkaniowy czy leki "pochłaniają" emeryturę. Opłacenie, nawet rozłożonego na raty, zobowiązania pozbawiłoby ją możliwości utrzymania się i zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Wnioskodawczyni dodała, że jej zła sytuacja finansowa wiąże się z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza po synu. W konsekwencji przyjęcia spadku

z długami, wobec niej i pozostałych spadkobierców Zakład wydał decyzję, w której wskazał, że jej odpowiedzialność za te długi wynosi łącznie [...] zł. Ponadto w dniu 21 sierpnia 2017 r. zostało wszczęte wobec wnioskodawczyni i pozostałych spadkobierców postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela [...] w którym zajęto jej świadczenie emerytalno-rentowe. Na dzień złożenia wniosku postępowanie było zawieszone, a postanowienie o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego uchylono.

Wnioskodawczyni wskazała również, że mimo otrzymania Ľ części spadku, część otrzymanego przez nią spadku wraz z synem przekazała żonie zmarłego

- A. K., a co do pozostałej części upoważniła ją do dokonywania

poszczególnych czynności sądowych oraz pozasądowych w ramach umowy zniesienia współwłasności i częściowego działu spadku, w tym do sprzedaży udziału. Żona zmarłego mimo dysponowania zarówno swoją częścią spadku otrzymaną

na wyłączność i udziałami pozostałych spadkobierców, nie spłacała długów zaciągniętych przez zmarłego. W związku z tym wnioskodawczyni zmuszona była odwołać pełnomocnictwo u notariusza. W dniu 6 lutego 2018 r. wniosła do sądu

za pośrednictwem pełnomocnika przyznanego z urzędu wniosek o dział spadku.

Do czasu rozstrzygnięcia sprawy jej sytuacja prawna a zarazem finansowa jest nieuregulowana, a tym samym niestabilna. Z uwagi na podeszły wiek nie była w stanie, bez uszczerbku na swoim zdrowiu, pozyskać dodatkowych środków finansowych, które pozwoliłyby spłacić zobowiązanie.

Zakład decyzją z dnia 14 sierpnia 2018 r. znak [...] odmówił zobowiązanej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami oraz kosztami upomnienia w łącznej wysokości [...] zł, za które odpowiadała na mocy decyzji z dnia 24 października 2017 r. znak [...] o odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy.

W uzasadnienia zaskarżonej decyzji Zakład wskazał, że wnioskodawczyni była osobą zobowiązaną na podstawie prawomocnej ww. decyzji Zakładu z dnia

24 października 2017 r., o odpowiedzialności spadkobierców: A. T. K., S. K. oraz A. K.

za nieopłacone należności z tytułu składek przez spadkodawcę P. K..

Następnie organ wskazał, że na dzień złożenia wniosku nieopłacone należności z tytułu składek zobowiązanej w części finansowanej przez płatnika składek objęte odpowiedzialnością spadkobiercy wyniosły, na ubezpieczenia społeczne za grudzień 2004 r., styczeń 2005 r., za miesiące od kwietnia 2015 r. do kwietnia

2016 r., za sierpień 2016 r. i wrzesień 2016 r. – [...] zł, na ubezpieczenie zdrowotne za październik 2004 r., styczeń 2015 r., od maja 2015 r. do marca

2016 r. - kwotę [...]zł, oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od kwietnia 2015 r. do lutego 2016 r., kwotę

[...] zł, wraz z należnymi odsetkami, kosztami upomnienia, a także odrębnie kosztami egzekucyjnymi.

Dalej Zakład wskazał, że nieopłacone należności z tytułu składek objęte zostały postępowaniem egzekucyjnym na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 29 maja 2018 r. Zakład dodał, że prowadzona egzekucja była skuteczna.

Zakład podał również, że na podstawie danych Kompleksowego Systemu Informatycznego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS ustalono, że wnioskodawczyni otrzymywała świadczenie emerytalno-rentowe tytułem renty rodzinnej w kwocie

[...] zł wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym brutto, objęte zajęciem egzekucyjnym

w wysokości [...] zł, gdzie kwota wolna do wypłaty wynosiła [...] zł netto.

Zakład dodał, że ogłoszone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych według danych statystycznych minimum socjalne (jednoosobowe gospodarstwo emeryckie) wynosiło [...] zł, a minimum egzystencji kwotę [...]zł.

Odnosząc się do wniosku zobowiązanej, Zakład wskazał, że w sprawie

nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia

13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.); zwanej dalej: "u.s.u.s.", stanowiąca podstawę umorzenia,

gdyż wnioskodawczyni osiągała dochody tytułem świadczenia w kwocie

[...] zł (brutto) wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym, objęte zajęciem egzekucyjnym

w wysokości [...] zł, gdzie kwota wolna do wypłaty wynosiła [...] zł (netto). Powołując się na art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., zakład stwierdził, że wskazana okoliczność ujawnionego prawa majątkowego i w jego ramach osiągania dochodów tytułem przyznanego świadczenia podlegającego egzekucji w zakresie i w granicach prawa, stanowi prawny brak możliwości umorzenia należności z tytułu składek w ramach ustalonego ustawowo braku całkowitej nieściągalności. W sprawie nie zachodzą przy tym inne ujawnione i stwierdzone przesłanki, w tym opisane w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s., stanowiące podstawę umorzenia należności z tytułu składek w niniejszym postępowaniu, w całości lub w części.

Zakład wskazał również, że w rozpoznawanej sprawie pomimo braku całkowitej nieściągalności nie zachodzi uzasadniony przypadek, który w oparciu o powołane przepisy (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - Dz. U. 2003 r. Nr 141, poz. 1365) – zwanego dalej: "rozporządzeniem" stanowiłby podstawę umorzenia zadłużenia

i zwolnienia z wykonania ustawowych obowiązków tytułem nieopłaconych należności

z tytułu składek w całości lub w części. Sytuacja majątkowa i rodzinna nie stanowiła podstawy umorzenia należności z tytułu składek, a osoba zobowiązana nie wykazała,

iż opłacenie przedmiotowych należności, w tym systematyczna spłata w ratach, bądź

w zakresie granic zajęcia egzekucyjnego, pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla osoby zobowiązanej oraz członków rodziny.

W ustalonej sytuacji majątkowej i rodzinnej, w tym również zdrowotnej, jako osoba schorowana, która nie prowadziła działalności i nie pracowała zarobkowo, wnioskodawczyni osiągała stałe dochody tytułem przyznanego świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł (brutto), dysponując kwota wolną od zajęć egzekucyjnych na rzecz wierzycieli w wysokości [...] zł (netto).

Zakład wskazał, że według oświadczenia wnioskodawczyni prowadziła samodzielne gospodarstwo domowe, ponosząc wydatki związane z utrzymaniem

w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie, w tym tytułem opłat w kwocie [...]zł, opłat eksploatacyjnych [...] zł, wydatków związanych z leczeniem w wysokości [...] zł,

oraz innych (opłata za telefon) w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni była osobą schorowaną, leczącą się. Według Zakładu wskazane stałe dochody stanowiły podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych przy poniesionych wydatkach, a także finansowania zobowiązań choćby w minimalnych ratach.

W ocenie Zakładu, brak dowodów na to, że opłacenie należności z tytułu składek (w tym egzekucyjne dochodzenie w zakresie i w granicach dozwolonych prawem, bądź spłata w ratach) stanowiło samoistnie o braku zaspokojenia niezbędnych potrzeb osoby zobowiązanej i członków rodziny. Podniesione okoliczności w sprawie spłaty zobowiązań spadkodawcy przez pozostałych spadkobierców, w ramach ich wewnętrznych rozliczeń czy umów, nie stanowiły okoliczności zwolnienia z wykonania obowiązku osoby zobowiązanej wobec organu będącego wierzycielem dochodzonego obowiązku jakim był Zakład. Spłata innych zobowiązań prywatnych, nie może również uzasadniać umorzenia należności z tytułu składek uprzywilejowanych w ich egzekucyjnym dochodzeniu. Spłata innych zobowiązań nie może odbyć się kosztem umorzenia należności publicznoprawnej, z której finansowane są świadczenia publiczne. Brak tym samym materialnoprawnych podstaw do umorzenia należności

z tytułu składek, o których mowa w art. 28 ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s., a także § 3 ust. 1 pkt. 1 - 3 ww. rozporządzenia.

W piśmie z dnia 5 września 2018 r. zatytułowanym "odwołanie" strona wniosła

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o jak najszybsze umorzenie wszelkich należności z tytułu składek oraz uchylenie zajęcia emerytury. W ocenie skarżącej Zakład w swojej decyzji z dnia 14 sierpnia 2018 r. wadliwie ocenił jej sytuację materialną, wskazując, że nie zachodziły żadne przesłanki do umorzenia postępowania.

Skarżąca wskazała, że jest w podeszłym wieku ([...] lat), cierpiała na wiele schorzeń, co wymagało częstych wizyt u lekarzy i ponoszenia kosztów leczenia.

Z uwagi na powyższe nie mogła podjąć dodatkowego zarobku, aby wzbogacić swój fundusz domowy. Powołała się także na konieczność regulowania bieżących opłat,

na co przeznaczała znaczną kwotę.

Skarżąca podała również, że przyznany jej z urzędu pełnomocnik skierował wniosek o podział majątku po zmarłym z uwagi na fakt, iż wdowa po zmarłym, zgodnie z umową spadkową zobowiązała się uregulować wszystkie długi zmarłego, z czego się nie wywiązała. Wskutek powyższego z emerytury skarżącej pobierana była kwota

w wysokości [...] zł, co znacznie uszczuplało jej dochód, a co się z tym wiązało wpływało na godne życie i egzystencję na tym świecie.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Przy czym opisując sytuację materialną skarżącej, Zakład wskazał nie tylko na otrzymywane przez skarżącą świadczenie emerytalno-rentowe tytułem renty rodzinnej w kwocie [...]zł wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym brutto, objęte zajęciem egzekucyjnym w wysokości [...] zł, gdzie kwota wolna do wypłaty wynosi [...] zł netto, ale powołując się na złożone przez skarżącą oświadczenie, dodał, że posiadała ona mieszkanie w S. położone przy ulicy [...], o powierzchni [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności

z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład,

z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał, że całkowita nieściągalność,

o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz

z 2017 r. poz. 791);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca wprowadził odstępstwo od zasady umarzania ww. należności tylko w razie ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc,

że z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy art. 28 ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a,

z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w przytoczonym powyżej przepisie (tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych - na podstawie delegacji ustawowej (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) - określono w ww. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Mając na uwadze przytoczone przepisy, stanowiące podstawę wydanego przez Zakład rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności należy wskazać, że sądowa kontrola decyzji - takich jak zaskarżona - obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie, podjęte w ramach tzw. "uznania administracyjnego", które cechuje specyficzna konstrukcja prawna. Z istoty uznania administracyjnego wynika uprawnienie Zakładu do swobody wyboru określonego rozstrzygnięcia. Pozostawienie przez ustawodawcę organowi wyboru w podjęciu decyzji nie oznacza dowolności, albowiem organ jest zobowiązany do ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie występują przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W tym celu Zakład musi wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy, gdyż dopiero w następstwie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, jest zobligowany do stwierdzenia, czy w sprawie występują

ww. przesłanki. Natomiast, w razie stwierdzenie wystąpienia przesłanek, brak związania organu oznacza, że nie musi on uwzględnić wniosku i wydać rozstrzygnięcie na korzyść strony. Nawet w sytuacji stwierdzenia przez Zakład, że zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku, może on wydać decyzję odmowną (negatywną). W orzecznictwie podkreśla się, że negatywne rozstrzygnięcie, podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione,

a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (por. wyrok WSA

w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 392/12 z dnia 2 sierpnia 2012 r., Lex nr 1227494).

Zatem sąd administracyjny jest zobowiązany do sprawdzenia czy decyzja została wydana w następstwie prawidłowo przeprowadzonego postępowania, z zachowaniem przepisów procedury, a także czy Zakład zbadał wszystkie okoliczności sprawy mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i ich oceny w świetle ustawowych przesłanek umorzenia oraz obowiązku ujęcia tej oceny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd nie jest natomiast uprawniony do rozstrzygania czy egzekwowanie należności powinno być zaniechane wskutek ich umorzenia.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, Zakład nie sprostał stawianym mu wymogom w zakresie przeprowadzenia prawidłowego postępowania, zebrania kompletnego materiału dowodowego, jak również wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. W uzasadnienie decyzji Zakład nie odniósł się do wszystkich uzyskanych w postępowaniu dowodowym informacji, jak i nie wyjaśnił rzetelnie

i w sposób zrozumiały swojego stanowiska, czym naruszył zasadę zaufania.

Wobec powyższego wskazać należy, że rozstrzygnięcie organu nie może być dowolne, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia,

co skutkowało odmową umorzenia należności. W ocenie Sądu, zasadne jest stanowisko organu, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., natomiast stwierdzenie niewystępowania przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia było przedwczesne. Wskazać należy, że samo lapidarne stwierdzenie przez organ, że: "W sprawie nie zachodzą przy tym inne ujawnione i stwierdzone przesłanki, w tym opisane w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy stanowiące podstawę umorzenia należności z tytułu składek w niniejszym postępowaniu, w całości lub w części" nie spełnia standardów wyczerpującego i jasnego uzasadnienia decyzji. W ocenie Sądu, organ winien wyjaśnić skarżącej w prosty i zrozumiały sposób jakie zostały ujawnione przesłanki i dlaczego uznał, że również one nie świadczą o tym, że zachodzi całkowita nieściągalność. Organ powinien mieć przy tym na względzie, że skarżąca jest osobą starszą (ma [...] lat) i w związku z tym dobrać stosowne słownictwo oraz w sposób jasny, a jednocześnie szczegółowy, przedstawić swoje stanowisko w sprawie. Natomiast w uzasadnieniu decyzji na wstępie swoich rozważań Zakład jedynie wskazał, że "Nieopłacone należności z tytułu składek objęte zostały postępowaniem egzekucyjnym na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 29 maja 2018 r. Egzekucja w toku skuteczna". Nie wyjaśnił przy tym jakie ten fakt ma znaczenie dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Dopiero w odpowiedzi na skargę Zakład do przytoczonych powyżej zdań, dodał (powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych), że nieopłacone należności

z tytułu składek objęte zostały postępowaniem egzekucyjnym na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 29 maja

2018 r. Egzekucja jest w toku, skuteczna. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie to jest w toku, nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Ponadto zauważyć należy, że Zakład, badając jakie zaistniały przesłanki przemawiające za stwierdzeniem całkowitej nieściągalności, w swoich uwagach całkowicie pominął okoliczność odziedziczenia przez skarżącą po zmarłym synu majątku.

Nie budzi wątpliwości, że ustalenia w tym zakresie Zakład może poczynić głównie na podstawie materiału dowodowego przedłożonego przez wnioskodawcę,

co wprost wynika z brzmienia § 3 ust. 1 rozporządzenia ("jeśli zobowiązany wykaże"),

a zatem to na nim - co do zasady - spoczywa ciężar dowodu (wyroki NSA: z dnia

12 stycznia 2012 r., II GSK 1416/10, z dnia 6 czerwca 2012 r., II GSK 685/11 oraz

z dnia 8 marca 2013 r., II GSK 2410/11). Podkreślić jednak należy, że to organ administracji publicznej odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń. Wobec tego oczywiste jest, że jego obowiązkiem, wynikającym z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. jest szczegółowe zapoznanie się, a następnie przeanalizowanie wszystkich przedstawionych przez stronę danych dotyczących jej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej. Organ powinien odnieść się do każdego dowodu, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W razie wątpliwości organ może wezwać stronę do złożenia stosownych wyjaśnień lub dokumentów.

Według Sądu w rozpoznawanej sprawie Zakład przed wydaniem zaskarżonej decyzji winien szczegółowo odnieść się do przedłożonego przez stronę dowodu

w postaci zaświadczenia, które zostało załączone do akt administracyjnych sprawy

(k. 11). W zaświadczeniu tym wskazano z jakiego powodu skarżąca jest leczona

w [...] i jakie przyjmuje leki. Odnośnie

do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia stwierdzić należy,

że zakład zaniechał poczynienia jakichkolwiek ustaleń, bowiem w żaden sposób nie odniósł się do przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej. Organ nie ocenił przedłożonego dokumentu, poprzestając w uzasadnieniu decyzji jedynie na stwierdzeniu, że skarżąca "jest osobą schorowaną podlegającą leczeniu". W żaden sposób nie ustosunkował się chociażby do tego czy przewlekła choroba

(ze wskazaniem jaka) pozbawia skarżącą uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności czy też nie, ewentualnie czy koszty ponoszone w związku

z leczeniem wpływają na zmianę jej dochodów i jakie ma to znaczenie dla jej sytuacji finansowej.

W tych okolicznościach stwierdzić należy, że Zakład naruszył art. 107 § 3,

art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Zdaniem Sądu, Zakład powinien również wziąć pod uwagę wiek skarżącej, który ma wpływ na stan zdrowia, tym bardziej, że może on wykluczyć możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia.

Jak więc wykazano powyżej, konieczna jest ponowna szczegółowa ocena sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej, uwzględniająca pominięte przez organ dowody i zawarte w nich informacje, pod kątem przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości nieuznanych za całkowicie nieściągalne. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ obowiązany będzie przeprowadzić dalsze postępowanie dowodowe uwzględniające wszystkie dowody, w tym przedłożone przez stronę, jak również załączyć do akt sprawy dowody, na które organ powołuje się w uzasadnieniu decyzji (również uwierzytelnioną z oryginałem kopię decyzji orzekającej

o odpowiedzialności spadkobierców – do akt została załączona nieuwierzytelniona kserokopia decyzji nadesłana przez skarżącą jako załącznik do jej wniosku z dnia

14 lutego 2018 r.) ponownie ustalić sytuację materialną strony m.in. w zakresie wysokości kosztów leczenia ponoszonych przez stronę, i wszechstronnie oceniając tak zebrany materiał dowodowy, stwierdzić, czy została spełniona w sprawie przesłanka

z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Analiza zebranych dowodów i wyciągnięcie stosownych wniosków winno uwzględniać kryteria wskazane w art. 107 § 3 K.p.a.

Skarżącej zwrócić należy uwagę, że z uwagi na uchylenie decyzji Zakładu, będzie on zobowiązany jeszcze raz rozpoznać złożony przez nią wniosek. Skarżąca ma wówczas prawo przedłożyć w organie dowody zaświadczające o jej trudnej sytuacji np. rachunki (paragony) związane z zakupem leków, wizyt lekarskich, zakupu środków rehabilitacyjnych (kul, protez), czy rachunki dokumentujące wydatki na mieszkanie, gaz, energię oraz dokumenty zaświadczające o stanie zdrowia np. wypisy ze szpitala.

Wyjaśnić należy również, że Sąd nie może umorzyć zaległych składek, gdyż według przepisów może zrobić to jedynie Zakład. Sąd nie może też w wyroku zobowiązać Zakładu aby uwzględnił wniosek skarżącej i umorzył zaległości, gdyż tego nie przewidują przepisy. Sąd, uwzględniając skargę strony mógł jedynie uchylić zaskarżoną decyzję Zakładu, czego konsekwencją będzie ponowne rozpoznanie przez Zakład złożonego wniosku skarżącej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.