Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 92/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 50, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c, art. 153, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 103 par 2, art 3 pkt 7 i 7a
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 37
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2012 r. sprawy ze skargi H. T. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej H. T. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w części dotyczącej H. T., II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 500,- (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, IV. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

W związku z pismem B. L. z dnia 15 kwietnia 2008 r., pracownicy Powiatowego Inspektorat Nadzoru Budowlanego w C. w dniu 3 lipca 2008 r. przeprowadzili kontrolę w lokalu mieszkalnym nr 3 na pierwszym piętrze, w budynku wielorodzinnym przy Pl. Z. [...] w K. W. należącego do H. T., co do legalności powstania okna trzyskrzydłowego, o wymiarach 138x205 cm, usytuowanego w pokoju w ścianie szczytowej budynku, od strony dz. nr [...]. Według oświadczenia właścicielki przedmiotowe okno powstało w 1987 r. po wydzieleniu z części pokoju skrytki. Mieszkanie w tym okresie było własnością Gminy K. W. a wykonawcą montażu przedmiotowego okna był ZGM co zostało zapisane w książce obiektu. W toku postępowania ustalono, iż H. T. z rodziną powyższy lokal zamieszkuje od 1 sierpnia 1958 r., a prawo własności nabyła w roku 2004.

W dniu 29 lipca 2008 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w C. przeprowadzili kontrolę w lokalu mieszkalnym na pierwszym piętrze nr [...] w oficynie budynku wielorodzinnego przy PI. Z. [...] w K. W., dz. nr [...] należącego do G. W., co do legalności powstania trzech okien usytuowanych w pomieszczeniach (w kuchni-dwuskrzydłowego o wym. 138x105 cm, łazience-jednoskrzydłowego o wymiarach 138x79cm oraz pokoju-dwuskrzydłowego o wymiarach 138x197 cm) w ścianie szczytowej budynku od strony dz. nr [...]. W trakcie kontroli ustalono, że G. W. powyższy lokal zamieszkuje od 1964 r. a prawo własności nabyła w roku 1994. Właścicielka oświadczyła, iż przedmiotowe okna powstały w latach 1987-1888 za zgodą Urzędu Miasta, będącego ówczesnym właścicielem powyższej nieruchomości (działki nr [...]) oraz sąsiedniej działki [...] a wykonane były przez MPGK.

Również 29 lipca 2008 r. inspektorzy organu przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów Prawa budowlanego w lokalu mieszkalnym nr 11 na parterze w oficynie budynku wielorodzinnego przy PI. Z. [...] w K. W., dz. nr [...] należącego do Gminy K., najmowanego przez S. P., co do legalności powstania dwóch okien usytuowanych w pomieszczeniach (pokoju o wymiarach 138x79cm oraz w drugim pokoju o wymiarach 138x197 cm) w ścianie szczytowej oficyny budynku położonej na działce [...] od strony dz. nr [...].

Według ustnego oświadczenia M.a M.a, prezesa Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. w K. W., zarządcy budynków przy PI. Z. [...] i [...] w K. W., złożonego do protokołu podczas kontroli w/w okna zostały wykonane w połowie lat dziewięćdziesiątych, wówczas administratorem budynków było MPGK, przedmiotowe okna istniały w roku 1990, w którym to M. M. podjął pracę w Urzędzie Miasta w K. w Wydziale Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, ponadto w roku 1990 był kierownikiem Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Urzędzie Miasta K. W., a w 1991 r. wykonano remont elewacji budynku przy PI. Z. [...] i [...] i przedmiotowe okna już istniały, co poświadczają zapisy w książce obiektu.

Pismami z dnia: 31 lipca 2008 r., 2 września 2008 r., 23 października 2008 r., 17 listopada 2008 r., 29 kwietnia 2009 r. oraz 22 lipca 2009 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w C. zwracał się do Burmistrza K. W. o jednoznaczne zajęcie stanowiska czy powstanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku przy PL. Z. [...] i [...] w K. W. nie było sprzeczne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w chwili ich wykonania dla działki [...] oraz czy istnienie powyższych otworów okiennych nie było sprzeczne z decyzjami wydanymi przez Burmistrza Miasta i Gminy w K. W.: o warunkach zabudowy Nr [...] z dnia [...]1997 r. wydaną dla B. L., oraz o warunkach zabudowy [...] z dnia [...] 1997 r. wydaną dla E. Z., w których to decyzjach widnieją zapisy: " 1. Ustala się wysokość zabudowy - jedną kondygnację. 2. Przy zabudowie należy uwzględnić położenie istniejących otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego przy Placu Z. 3 i [...] oraz zapewnić odpowiedni dostęp światła dziennego do tych okien." Na legalność wykonania przedmiotowych okien wskazuje fakt uwzględniania ich istnienia w powyższych urzędowych dokumentach jak i fakt braku - przez co najmniej dwadzieścia lat - jakichkolwiek działań w tej sprawie właściwych organów administracji publicznej.

Odpowiadając na powyższe zapytania Burmistrz K. W. poinformował inspektorat, że nie może ustosunkować się do powyższej kwestii, ponieważ w swojej dokumentacji nie posiada dokumentów, na podstawie których mógłby zająć jednoznaczne, zgodne z prawem stanowisko. Burmistrz K. W. Oznajmił, że pozwolenia na budowę, przebudowę i rozbudowę obiektów budowlanych wydane przez tut. Urząd zostały zgodnie z przepisami o archiwizowaniu dokumentów, zarchiwizowane i zniszczone. Z wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. W. uchwalonego przez Radę Miejską w K. W. uchwałą Nr [...] z dnia [...] 2005 r. działki nr [...] i [...] położone w K. W. stanowią tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (MW) z możliwością zabudowy do czterech kondygnacji, w planie tym dla terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej MW ustala się dla rejonu centrum-typ kamienicy o wysokości od dwóch do czterech kondygnacji nadziemnych, w tym poddasze użytkowe. Zdaniem Burmistrza powyższy zapis tworzy możliwość takiej zabudowy, a nie obowiązek. Natomiast w Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego uchwalonego przez Radę Miejską w K. W. uchwałą nr [...] z dnia [...]1993 r. powyższe działki, oznaczone symbolem A-29 MW, stanowiły teren budownictwa wielorodzinnego mieszkaniowego z małymi pawilonami - bez możliwości rozbudowy funkcji mieszkaniowej. Zdaniem Burmistrza K. W. zapisu tego wynika, że w powyższym planie zagospodarowania przestrzennego, gdy okna już istniały, uwzględniono zachowanie okien w ścianie szczytowej budynku położonego na działce nr [...] od strony działki [...] w K. W.

Dnia 23 czerwca 2009 r. do organu wpłynęło pismo Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o., - zarządcy budynków przy PI. Z. [...] i [...] w K. W., w którym w załączeniu przesłano pisemne oświadczenia, potwierdzające daty powstania przedmiotowych okien jak również legalność ich powstania: J.a O.ego z dnia 8 czerwca 2009 r. - ówczesnego dyrektora MPGKiM, Z. C. z dnia 11 czerwca 2009 r. - ówczesnego majstra ekipy remontowej MPGKiM oraz mieszkańców przedmiotowych budynków: S. P. z dnia 4 czerwca 2009 r. T. T. z dnia 3 czerwca 2009 r. J. O. oświadczył, że na podstawie pisemnego zezwolenia z Urzędu Miasta i Gminy w K. W. Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. W. wykonało instalację okien w budynku przy Placu Z. nr [...] w roku 1986-8, co potwierdza zapis w książce obiektu. W swym oświadczeniu Z. C. stwierdził, że MPGKiM otrzymało zlecenie z Urzędu Miasta i Gminy na wykucie otworów okiennych osadzenie okien w budynkach mieszkalnych 3 i [...] od strony ulicy Poznańskiej w ścianie szczytowej. Zlecenie było wydane w latach 1985-88. S. P. oświadczyła, że okna na ścianie szczytowej wybite były we wrześniu 1987 r. przez urząd MPGK w K. za zgodą naczelnika pana A. B.. Natomiast K. T. oświadczył, że otwory okienne w ścianie szczytowej budynku wykonano w 1987 roku, za zgodą urzędującego w owym czasie Naczelnika Miasta i Gminy A. B..

Mając powyższe na uwadze, organ I instancji decyzją z dnia [...] 2009 r. (nr [...] ) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności powstania okien znajdujących się w ścianie szczytowej budynku wielorodzinnego dz. nr [...] przy Pl. Z. 3 i [...] w K. W. od strony dz. nr [...] wykonanych w lokalach mieszkalnych będących własnością Gminy K., G. W. oraz H. T..

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. L.

Decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego z dnia [...] 2009 r., nr [...] uchylono w całości zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła G. W..

Skarga ta została oddalona wyrokiem ww. Sądu z dnia 5 maja 2010 r. o sygn. akt IV SA/Po 3/10. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, iż przedmiotowej sprawie dotyczącej legalności robót budowlanych w latach 1986-1988 punktem wyjścia wszelkich rozważań winien być art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zgodnie z którym przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Przez przepisy dotychczasowe należy rozumieć regulacje ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jednocześnie wskazano iż, ustawę tą stosuje się nawet wówczas, gdy obiekt budowlany został samowolnie pobudowany pod rządami przepisów obowiązujących przed wejściem jej w życie, czyli przed dniem 1 marca 1975 r. Sąd stwierdził, iż zgodnie z opinią prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 25 marca 1997 r. (IV SA 1226/95) konieczne jest ustalenie, czy inwestor po 1 stycznia 1995 r. prowadził faktycznie roboty budowlane. Jeżeli wcześniej zostały zakończone, uzasadnione jest stosowanie do takich robót przepisów dotychczasowych zgodnie z art.103 ust. 2. NSA w tym orzeczeniu uznał zatem, że także w wypadkach innych niż określone w art. 48, czyli w odniesieniu do innych niż budowa robót budowlanych, stosuje się art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W konsekwencji powyższego stosuje się art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Sąd wskazał, iż w dacie powstania spornych okien (1986-1988) obowiązywało rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, zgodnie z § 12 w/w rozporządzenia Budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Dalej Sąd zauważył, iż żadna ze stron nie dysponuje wymaganym prawem pozwoleniem lub zgłoszeniem, zatem należy uznać, iż przedmiotowe okna powstały samowolnie, co doprowadziło do naruszenia rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r.

Sąd stwierdził także, iż organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę winien także przeanalizować krąg stron tego postępowania.

Kolejną decyzją z dnia [...] 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nakazał: H. T. zlikwidować otwór okienny okna trzyskrzydłowego, o wymiarach 138 cmx205 cm, usytuowanego w lokalu nr 3 na 1 piętrze w budynku wielorodzinnym przy PI. Z. 3 i [...] w K. W. w pokoju w ścianie szczytowej budynku od strony dz. nr [...] poprzez jego zamurowanie; G. W. zlikwidować trzy otwory okienne okien usytuowanych w lokalu nr 12 na I piętrze w oficynie budynku wielorodzinnego przy PI. Z. [...] i [...] w K. W. w pomieszczeniach; w kuchni-dwuskrzydłowego o wym. 138 cm x 105 cm, w łazience-jednoskrzydłowego o wymiarach 138x79 cm oraz w pokoju - dwuskrzydłowego o wymiarach 138x197 cm, w ścianie szczytowej budynku od strony dz. nr [...]; Gminie K. W. zlikwidować dwa otwory okienne okien usytuowanych w lokalu nr 11 na parterze w oficynie budynku wielorodzinnego przy PI. Z. [...] i [...] w K. W., w pomieszczeniach: w pokoju o wymiarach 138x79 cm oraz w drugim pokoju o wymiarach 138x197 cm w mieszkaniu najmowanym przez S. P., w celu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.

Powyższa decyzja została uchylona decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010 r., (znak: [...] ) z uwagi na błędne ustalenie stron postępowania.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji ustalił, iż działka nr [...] jest własnością Gminy K. W. i posiada 10 współużytkowników wieczystych, których uznano za strony postępowania. W trakcie przedmiotowego postępowania dwóch współużytkowników zmarło, jednakże organ powziął informację o następcach prawnych zmarłych stron postępowania. Jeden ze współużytkowników powyższej nieruchomości, a zarazem adresat dotychczasowych decyzji administracyjnych, jak i niniejszej decyzji zbył swoją nieruchomość na rzecz A. B..

W tej sytuacji kolejną decyzją z dnia [...] 2011 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nakazał:

1. H. T. zlikwidować otwór okienny w pokoju (okno trzyskrzydłowe) o wymiarach 138 cm x 205 cm, usytuowany w lokalu nr 3 (na I piętrze) w budynku wielorodzinnym przy PI. Z. 3 w K. W., w pokoju w ścianie szczytowej budynku od strony dz. nr [...] poprzez jego zamurowanie;

2. A. B. zlikwidować trzy otwory okienne: w kuchni - okno dwuskrzydłowe o wymiarach 138 cm x 105 cm, w łazience - okno jednoskrzydłowe o wymiarach 138 cm x 79 cm, w pokoju — okno dwuskrzydłowe o wymiarach 138 cm x 197 cm, usytuowane w lokalu nr 12 (na 1 piętrze w oficynie) w budynku wielorodzinnym przy PI. Z. [...] w K. W., w ścianie szczytowej budynku od strony dz. nr [...] poprzez ich zamurowanie;

3. Gminie K. W. zlikwidować dwa otwory okienne:

w pierwszym pokoju - okna o wymiarach 138 cm x 79 cm,

w drugim pokoju - okna o wymiarach 138 cm x 197 cm, usytuowane w lokalu nr 11 (na parterze w oficynie) w budynku wielorodzinnym przy PI. Z. [...] w K. W., w ścianie szczytowej budynku od strony dz. nr [...] poprzez ich zamurowanie.

Organ I instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie dotyczącej legalności robót budowlanych wykonanych w latach 1986-1988 punktem wyjścia wszystkich rozwiązań winien być art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.- dalej: Prawo budowlane), zgodnie z którym przepisu art. 48 Prawa budowlanego nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Przez przepisy dotychczasowe należy rozumieć regulacje prawne zawarte w ustawie Prawo budowlane z 1974 r., co potwierdza wyrok NSA z dnia 25 marca 1997 r. (IV SA 1226/95, niepubl.), w którym to stwierdzono, że konieczne jest ustalenie, czy inwestor po 1 stycznia 1995r. prowadził faktycznie roboty budowlane. NSA w tym orzeczeniu uznał, że także w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b stosuje się art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego. W konsekwencji stosuje się art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Ponadto organ stwierdził, iż w dacie powstania spornych okien obowiązywało rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Zgodnie z § 12 tego rozporządzenia budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Ponieważ żadna ze stron nie dysponuje wymaganym prawem pozwoleniem lub zgłoszeniem, zatem należy uznać, iż przedmiotowe okna powstały samowolnie, co doprowadziło do naruszenia rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r.

Dodatkowo organ I instancji stwierdził, iż okna naruszają pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. W.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. B., K. T. (jako pełnomocnika H. T.) oraz Burmistrz K. W.

K. T. podniósł, iż przedmiotowe okna zostały wykonane legalnie za stosowna zgodą ówczesnych władz miejskich. Potwierdzają to decyzje o warunkach zabudowy wydane dla sąsiedniej działki nr [...].

Burmistrz Miasta K. W. zarzucił, iż organ wydając decyzję w ogóle nie zbadał przeznaczenia terenu w chwili powstania spornych otworów okiennych. Strona wskazała, iż § 14 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki dopuszcza lokalizowanie budynków gospodarczych na granicy działek.

Decyzją z [...] 2011 r. znak [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części określającej termin wykonania robót, wskazując nowy termin wykonania tych robót: do dnia 31 marca 2012 r. jednocześnie utrzymując w pozostałej części zaskarżoną decyzje w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podzielił stanowisko wyrażone przez organ I instancji co do zastosowania w sprawie przepisów ustawy - Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z treścią art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Ponadto wskazał, iż wykonane okna są niezgodne z przepisami technicznymi - § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych a także § 12 ust 1 pkt 1 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji słusznie uznał, że w celu doprowadzenia zakończonych robót budowlanych polegających na wykonaniu okien w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego, dz. nr [...] przy PI. Z. [...] i [...]w K. W. od strony dz. nr [...] i [...], do stanu zgodnego z prawem należy nakazać wykonanie określonych zmian i przeróbek w obiekcie zgodnie z art. 40 Prawa Budowlanego z 1974r., polegających na zlikwidowaniu określonych w sentencji zaskarżonej decyzji otworów okiennych. Nie można bowiem nałożyć obowiązków rozbiórki otworów okiennych na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Nie ma bowiem podstaw do wydania nakazu rozbiórki dla całego obiektu, czy jego części lub otworów okiennych, lecz tylko wykonania określonych obowiązków, w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. T. podniosła, iż z uwagi na znaczny upływ czasu nie można odtworzyć wszystkich dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i dlatego należy oprzeć się na dokumentach istniejących i zachowanych oraz oświadczeniach ludzi dotyczących legalności wykonania przedmiotowych okien. Stan faktyczny i prawny był brany pod uwagę przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] 1997 r. nr [...], jak również w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego uchwalonego przez Radę Miejska w K. W. – uchwala nr [...] z [...]1993 r.

Skarżąca podniosła, iż skoro naczelnik Miasta i Gminy K. W. wydał zgodę na wykonanie okien, pokrył koszty i zapewnił wykonanie i montaż okien to najwyraźniej musiało to się odbyć i odbyło zgodnie z prawem, co potwierdzają obecne władze miasta.

Odpowiadając na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na częściowe uwzględnienie, ale z innych powodów, niż w niej wskazane.

W pierwszej kolejności Sąd zauważył, iż skarżąca H. T. wniosła skargę na całą decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 grudnia 2011 r. , którą to organ zobowiązał trzy podmioty: H. T., A. B. i Gminę K. W. do likwidacji samowolnie wykonanych okien w lokalach należących do tych osób. Tą jedną decyzją organ rozstrzygnął o obowiązku trzech odrębnych podmiotów wiążących się z wykonywanym przez te podmioty prawem własności do różnych lokali położonych w budynku na nieruchomości pl. Z. [...] i [...] w K. W.

Zgodnie z treścią art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą skargę H. T. nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2011 r. znak [...] w części w jakiej rozstrzyga o obowiązku likwidacji wskazanych w niej okien w lokalach należących do A. B. i Gminy K. W. W tym bowiem zakresie zaskarżona decyzja nie dotyczy prawa i obowiązków dotyczących bezpośrednio H. T.. W szczególności organ nie nałożył na nią żadnych obowiązków dotyczących okien znajdujących się w lokalach należących do innych podmiotów.

Tym samym skargę H. T. wniesioną na decyzję w części dotyczącą lokali należących do A. B. i Gminy K. W. należało oddalić (por. wyroki NSA z dnia 27 stycznia 2011 r. o sygn. akt II FSK 2500/10 oraz z dnia 16 września 2010 r. o sygn. akt II OSK 1397/09 - dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl )., o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku.

Natomiast w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia 23 września 2011 r., w zakresie w jakim dotyczyła okien zlokalizowanych w lokalu należącym do H. T., podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego.

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. o sygn. akt II FSK 1328/10, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Powyższa uwaga jest istotna, gdyż w rozpatrywanej sprawie wypowiedział się już raz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Sąd ten w wyroku z dnia 5 maja 2010 r. o sygn. akt IV SA/Po 3/10 stwierdził, iż dla ustalonego w sprawie stanu faktycznego zastosowanie znajdzie w art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zgodnie z którym przepis art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Przez przepisy dotychczasowe należy rozumieć regulacje ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jednocześnie wskazano iż, ustawę tą stosuje się nawet wówczas, gdy obiekt budowlany został samowolnie pobudowany pod rządami przepisów obowiązujących przed wejściem jej w życie, czyli przed dniem 1 marca 1975 r. Zdaniem tego Sądu przepis art. 103 § 2 Prawa budowlanego z 1994 r. znajdzie zastosowanie, także do w wypadkach innych niż określone w art. 48, czyli w odniesieniu do innych niż budowa robót budowlanych. W konsekwencji Sąd stwierdził, iż w sprawie zastosowanie znajdzie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zgodnie z którym "obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia."

Sąd uznał także, iż przedmiotowe okna powstały samowolnie, co doprowadziło do naruszenia rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

Sąd rozpatrujący niniejszą skargę nie podziela stanowiska wyrażonego w wyżej opisanym wyroku z dnia 5 maja 2010 r. o sygn. akt IV SA/Po 3/10. W jego ocenie w rozpatrywanej sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 103 § 2 Prawa budowlanego z 1994 r. gdyż odnosi się on jedynie do sytuacji określonych w art. 48 tej ustawy, a zatem jedynie do samowolnie budowanych lub wybudowanych obiektów budowlanych lub ich części. Przepis art. 48 nie dotyczy natomiast samowolnie wykonanych robót budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego z 1994r. Wykonanie przedmiotowych okien stanowiło niewątpliwie roboty budowlane (przebudowę) określone w art. 3 pkt 7 i pkt 7a Prawa budowlanego z 1994 r. i nie mieszczą się w pojęciu budowy zdefiniowanej w art. 3 pkt 6 tej ustawy.

Tym samym w rozpatrywanej sprawie organy winny zastosować przepisy dotyczące samowolnie wykonanych robót budowlanych tj. art. 50 – 51 Prawa budowlanego z 1994 r. Przepis art. 103 § 2 Prawa budowlanego z 1994 r. odnosi się wyłącznie do art. 48 Prawa budowlanego i nie można go stosować do innych sytuacji niż te wskazane w tym artykule, np. do sytuacji określonych w art. 50 – 5 tej ustawy.

Niemniej jednak Sąd rozpatrujący niniejszą skargę, tak samo jak organy orzekające w sprawie, jest związany wyżej przedstawioną ceną prawną co do zastosowania art. 103 § 2 Prawa budowlanego, zawartą w prawomocnym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu 5 maja 2010 r. o sygn. akt IV SA/Po 3/10.

Rozstrzygając przedmiotową sprawę organu nadzoru budowlanego kierując się wytycznymi Sądu stwierdziły, iż samowolnie wykonanie okien w lokalu należącym do H. T. narusza przepis § 12 obowiązującego w chwili ich wykonania rozporządzenia rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. nr 16 poz. 62). Zgodnie z tym przepisem budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m.

Analiza językowa powyższego przepisu prowadzi do wniosku, iż dotyczył on lokalizacji budynków mieszkalnych i gospodarczych na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolnostojących jednorodzinnych domów mieszkalnych. Tymczasem jak bezspornie wynika z akt sprawy przedmiotowe okna znajdują się w lokalu zlokalizowanym w budynku wielorodzinnym, który nie został wymieniony w cytowanym przepisie. Zatem niewątpliwie powołany przez organy przepis § 12 powołanego rozporządzenia nie może zostać zastosowany w rozpatrywanej sprawie – nie dotyczy bowiem budynków wielorodzinnych.

Nie można też stwierdzić, iż na zastosowanie § 12 powołanego rozporządzenia w rozpatrywanej sprawie wskazywał Sąd w wyroku z dnia 5 maja 2010 r. o sygn. akt IV SA/Po 3/10. Sąd w uzasadnieniu wyroku zacytował co prawda powoływany przepis rozporządzenia z 1980 r. jednakże nie przesądził, iż przedmiotowe okna zostały wykonane z jego naruszeniem. Taka ocena, wobec jednoznacznej treści przepisu, z którego wynika, iż odnosi się do budynków w zabudowie zagrodowej oraz wolnostojącej jednorodzinnej, stanowiłaby niewątpliwie istotne naruszenie konstytucyjnych uprawnień strony.

Powyższe uchybienie stanowi w ocenie Sądu naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia sprawy.

Należy zauważyć, iż organ I instancji stwierdził ponadto, że przedmiotowe okna zostały wykonane niezgodnie z zapisem pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. W. Jednakże, organ nie wskazał o jaki plan miejscowy chodzi, a jak wynika z akt sprawy dla miasta K. W. zostały opracowane przynajmniej dwa takie plany – z dnia 28 stycznia 1993 r. oraz z dnia 3 czerwca 2005 r. Powyższy brak stanowi naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. i uniemożliwia zarówno stronie jak i sądowi odniesienie się do tego stwierdzenia organu. Sąd nie jest także uprawniony do dokonania, zamiast organów administracji, oceny czy wykonanie przedmiotowych okien nastąpiło z naruszaniem innych przepisów obowiązujących w momencie ich budowy, niewskazanych przez organy w swoich rozstrzygnięciach. Ta kwestia wymaga ponownego wyjaśnienia przez organy nadzoru budowlanego.

W tej sytuacji na podstawie ar 145 § 1 pkt 1 lit a i c orzeczono jak w pkt I pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach sądowych Sąd orzekł w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Natomiast w punkcie IV na podstawie art 152 p.p.s.a orzeczono o wykonalności zaskarżonej decyzji.