Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 196/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.83 ust.1
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Piotr Borowiecki, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] o odmowie przyznania E. M. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2016 r. E. M. wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że do dnia [...] grudnia 2003 r. prowadził działalności gospodarczą taxi bagażowej. Ze względu na dolegliwości kręgosłupa, blokadę łokci i uciążliwe biegunki musiał ją przerwać licząc, że stan jego zdrowia poprawi się i podejmie ją z powrotem. Stan jego zdrowia jednak się nie poprawiał i [...] maja 2007 r. złożył wniosek do ZUS o rentę. ZUS mu jednak odmówił przyznania renty, a sąd podtrzymał to stanowisko. Od [...] stycznia 2004 r. jest zarejestrowany jako bezrobotny. Od [...] listopada 2011 r. podjął pracę w ochronie, ale ze względu na biegunki z końcem czerwca 2012 r. musiał ją przerwać. Od [...] czerwca 2012 r. do chwili obecnej jest zarejestrowany jak bezrobotny. W dniu [...] lipca 2012 r. złożył powtórnie wniosek do ZUS o rentę. ZUS mu jednak ponownie odmówił, a Sąd Okręgowy [...] lipca 2014 r. oddalił jego odwołanie i Sąd Apelacyjny podtrzymał to stanowisko. [...] lipca 2013 r. zdiagnozowano u niego [...] (wcześniej leczono go na hemoroidy). [...] kwietnia 2014 r. złożył wniosek do ZUS o rentę socjalną. Lekarz orzecznik ZUS ustalił jego całkowitą niezdolność do pracy, ale ZUS odmówił mu tej renty. Wnioskodawca podniósł, że ma [...] lat [...] miesiące i [...] dni okresów składkowych i nieskładkowych (gdyby nie stan jego zdrowia byłoby około 40 lat). Od kwietnia 2009 r. Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności stwierdził u niego lekki stopień niepełnosprawności, a od [...] kwietnia 2011 r. do [...] listopada 2019 r. umiarkowany stopień niepełnosprawności. Od maja 2016 r. mieszka sam (matka jego młodszej córki Z. ur. [...].12.2003 r. kupiła mieszkanie i zabrała ją do siebie). Jego starsza córka A. ur. [...].05.1980 r. posiada natomiast kredyt hipoteczny we frankach szwajcarskich i też nie może mu pomagać. Obecnie wyczerpał już swoje oszczędności i nie ma środków do życia, na leki ani na opłaty, z którymi zalega. Zaznaczył jednocześnie, że posiada wykształcenie podstawowe.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odmówił E. M. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

Organ wskazał, iż z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 60 lat życia, tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawca udokumentował [...] lat, [...] miesiące i [...] dni łącznych okresów ubezpieczenia.

Jednakże w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano jedynie [...] rok, [...] miesięcy i [...] dni okresów składkowych.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 1974-1977, 2004-2011, 2012-2013 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

W ocenie organu w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec wnioskodawcy nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została u wnioskodawcy ustalona dopiero od [...] lipca 2013 r. Nie istniały zatem do tego dnia, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Ponadto wnioskodawca nie wykazał innych szczególnych okoliczności w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które nie miał wpływu.

W związku z powyższym w obecnym stanie faktycznym i prawnym brak podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy na mocy przepisu art. 83 ustawy.

Organ zaznaczył jednocześnie, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. M. podniósł, że był osobą ubezpieczoną od [...] września 1970 r. do [...] czerwca 2004 r., łącznie [...] lat [...] miesiące i [...] dni. Nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. Ze względu na całkowitą niezdolności do pracy i wiek nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem. Nie posiada też niezbędnych środków utrzymania. Z końcem 2003 r. przerwał działalność zawodową nie z powodu lenistwa, a z powodu złego stanu zdrowia licząc, że po jego poprawie podejmie działalność zawodową. Skarżący wyjaśnił jednocześnie, że w latach 1974-1976 naprawiał rolnikom z okolic B. sprzęt rolniczy miedzy innymi panu B. ze wsi K., ale ówczesne władze nie chciały wydać mu zezwolenia na prowadzenie tej działalności. W 1976 r. zatrudnił się u pana G. przy budowie Fabryki Kabli O., który wynajmował pracowników [...]. Okazało się jednak, że pan G. nie płacił składek ZUS i miał z tego powodu procesy sądowe. Od [...] kwietnia 1977 r. dostał pracę w firmie francuskiej przy budowie tej fabryki, zwolniony z powodu zakończenia budowy w dniu [...] października 1977 r. Pod koniec 1977 r. pracował około 1 miesiąca przy budowanej przez [...] pieczarkarni w S., lecz po jego zapytaniu o rejestrację w ZUS został zwolniony. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że pomimo odrzucenia dnia [...] listopada 2015 r. przez Sąd Apelacyjny jego wniosku o rentę z 2012 r. otrzymał w dniu [...] sierpnia 2016 r. telefon od pani G. K. z ZUS przy ul. [...], która namawiała go do złożenia wniosku o rentę w trybie zwykłym. W dniu [...] sierpnia 2016 r. złożył tylko stronę pierwszą tego wniosku z danymi osobowymi i ten niepełny wniosek po interwencji pani G. został przyjęty przez Biuro Podawcze ZUS na ulicy M. ZUS był w posiadaniu orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2016 r. o jego całkowitej niezdolności do pracy, a pomimo tego lekarz orzecznik ZUS wydał, bez ponownego badania, drugie orzeczenie w dniu [...] września 2016 r. Według skarżącego, chodziło o usprawiedliwienie niedotrzymania przez ZUS terminów w rozpatrzeniu wniosku o rentę specjalną, albo o rozciągnięcie w czasie tego rozpatrzenia. Skarżący podkreślił, że całkowitą niezdolności do pracy orzeczono u niego od dnia zdiagnozowania [...] tj. [...] lipca 2013 r., choć choroba nowotworowa nie powstaje z dnia na dzień. Zaznaczył, że całość dokumentacji o stanie jego zdrowia i przebiegu jego starań od 2007 r. o jakąkolwiek rentę jest w posiadaniu ZUS.

Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2016 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację.

Podkreślił, że w świetle art. 83 ustawy tylko udowodnione szczególne okoliczności, które spowodowały brak wymaganego okresu ubezpieczenia, połączonego z należytym opłacaniem składek, mogą stanowić podstawę do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest natomiast powszechnie pogląd, iż za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania ww. art. 83, uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Tą okolicznością szczególną może być jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby.

Prezes ZUS stwierdził, że po ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego nadal nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu.

Jak wynika z akt sprawy na przestrzeni 60 lat życia, tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, wnioskodawca posiada udokumentowane [...] lat, [...] miesiące i [...] dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych.

Prezes ZUS stwierdził, iż nie kwestionuje faktu, że wnioskodawca posiada adekwatny do wieku staż ubezpieczeniowy. Wystąpienie tej okoliczności nie wystarcza jednak do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, bowiem aby przyznać przedmiotowe świadczenie należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia w trybie zwykłym.

Organ podkreślił, że w ocenianym do uprawnień 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy - zamiast wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - udowodniono tylko [...] rok, [...] miesięcy i [...] dni okresów składkowych.

Z akt sprawy wynika, że w okresach od [...].05.1974 r. do [...].04.1977 r., od [...].08.2004 r. do [...].11.2011 r. oraz od [...].06.2012 r. do [...].07.2013 r., tj. przez łączny okres wynoszący ponad 11 lat wnioskodawca nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Analiza przebiegu ubezpieczenia prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec wnioskodawcy w wyżej wymienionych okresach nie była ustalona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Całkowita niezdolność do pracy została u wnioskodawcy ustalona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2016 r. dopiero od [...] lipca 2013 r., a przed datą powstania całkowitej niezdolności nie stwierdzono jakiejkolwiek niezdolności do pracy.

Organ zaznaczył jednocześnie, że zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej.

Jak z powyższego wynika, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS albo komisji lekarskiej jest wiążące dla organu rentowego, jak również dla Prezesa ZUS, co oznacza, że ta przesłanka nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu. Skoro zatem orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS wnioskodawca został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od [...] lipca 2013 r., to organ nie mógł przyjąć innej daty powstania tej niezdolności do pracy.

W związku z powyższym, po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ustawy nie można uznać, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które były powodem niespełnienia przez wnioskodawcę warunków do świadczenia na zasadach ogólnych.

Wprawdzie przedstawiona sytuacja materialna jest niewątpliwie bardzo trudna, jednakże nie stanowi ona wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenia na podstawie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie są bowiem świadczeniami socjalnymi, przyznawanymi jedynie według potrzeb, lecz są świadczeniami z ubezpieczeń.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. M. stwierdził, że spełnia wszystkie przesłanki wynikające z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., to jest: był osobą ubezpieczoną, ma [...] lat [...] miesiące i [...] dni okresów ubezpieczenia, ma [...] lata i jestem całkowicie niezdolny do pracy. Ogółem stan jego konta w ZUS na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosi [...] zł. Zaznaczył, że w 2007 r. biegły ortopeda dr W. B. wydała opinię o jego częściowej niezdolności do pracy na okres 2 lat. ZUS i Sąd odmawiają mu jednak prawa do renty ze względu na upływ 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Skarżący powołał się też ponownie na fakty, które wskazywał wcześniej we wniosku o przyznanie świadczenia drodze wyjątku.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze wyjaśnił, że organ przy wydawaniu decyzji związany jest wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2016 r. jest zatem dla niego prawomocne i wiążące - fakt, ze skarżący orzeczenie to kwestionuje jako nie uwzględniające jego licznych schorzeń, za które pragnąłby otrzymywać świadczenie już od dawna, nie jest wystarczającą przesłanką do zakwestionowania dokumentu. Skarżący może być najgłębiej przekonany o niemożności podejmowania pracy znacznie dawniej niż od lipca 2013 r. - jednak jego przekonanie nie zostało pozytywnie zweryfikowane takim orzeczeniem. Jeszcze w 2015 r., kiedy skarżący po raz kolejny ubiegał się o świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy, biegli sądowi nie znaleźli żadnych podstaw do stwierdzenia u niego niezdolności takiej wcześniej, niż ustalił to lekarz orzecznik. Ani przekonania skarżącego odnośnie jego stanu zdrowia ani przedkładane przez niego wykonane prywatnie badania lekarskie nie zostały potraktowane przez sąd jako uzasadniające uznanie go za niezdolnego do pracy wcześniej, niż od lipca 2013 r. Organ wskazał też, iż niezależnie od tego, że w zasadzie żadna choroba nie powstaje "z dnia na dzień", nie ma podstaw do uznawania, iż jej forma wczesna, nie dająca objawów, bądź nawet pierwsze objawy nie skutkujące żadnym ograniczeniem zdolności do pracy powinny być potraktowane (na jakiej podstawie?) jako początek niezdolności do pracy. Wszak początek schorzenia nie jest w żadnym razie tożsamy z zaistnieniem niezdolności do pracy.

Ponadto okres 27 lat ubezpieczenia łącznie ([...] lat i [...] dzień okresów składkowych) nie daje skarżącemu żadnych szczególnych uprawnień w zakresie świadczeń z FUS. Osoba w wieku 60 lat ma za sobą 42 lata aktywności zawodowej - ma zatem także możliwość wypracowania tychże wymaganych 30 lat okresów składkowych. Ustawodawca, by przyznać świadczenie bez wymogu wykazania 5 lat w 10-leciu ocenianym do uprawnień wymaga od mężczyzny wykazania 30 lat okresów składkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w niniejszej sprawie byłoby zatem możliwe tylko w przypadku wykazania, że skarżący przejawiał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia.

Z brzmienia art. 83 ust. 1 wynika, że jest to przepis na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać w toku tego postępowania wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku E. M. nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym.

Lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z dnia [...] września 2016 r. ustalił, że skarżący jest niezdolny do pracy do [...].01.2017 r. Datę powstania niezdolności do pracy określił na [...].07.2013 r., stwierdzając jednocześnie, że wcześniej brak jakiejkolwiek niezdolności do pracy. We wcześniejszych orzeczeniach z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz z dnia [...] grudnia 2012 r. Komisja Lekarska ZUS nie stwierdziła natomiast u skarżącego niezdolności do pracy

Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 ww. ustawy orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Zatem same zapewnienia skarżącego, że stan zdrowia nie pozwalał na wykonywanie zatrudnienia już od 2004 r. są dla organu rentowego niewystarczające.

Na dzień ustalenia całkowitej niezdolności do pracy skarżący, mając 60 lat, miał udokumentowane [...] lat, [...] miesiące i [...] dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych.

Przerwy w podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniom emerytalnym i rentowymi wystąpiły natomiast w okresach: w okresach od [...] maja 1974 r. do [...] kwietnia 1977 r., od [...] sierpnia 2004 r. do [...] listopada 2011 r. oraz od [...] czerwca 2012 r. do [...] lipca 2013 r., tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy. Biegły sądowy dr W. B. w opinii z dnia [...] października 2007 r. sporządzonej na zlecenie Sądu Okręgowego w W. [...] w sprawie sygn. akt [...] stwierdziła wprawdzie, że istniejące naruszenie sprawności narządu ruchu czyniło badanego E. M. o częściowo niezdolnym do pracy w latach 2007-2009 jednakże okoliczność ta nie może być uznana za usprawiedliwienie przerw jakie wystąpiły w ubezpieczeniu skarżącego w latach 1974-1977, 2004-2007, 2009-2011 oraz 2012-2013. Na przestrzeni dziesięciu lat poprzedzających powstanie całkowitej niezdolności do pracy skarżący dokumentował jedynie [...] rok, [...] miesięcy i [...] dni okresów składkowych.

Skarżący, z dniem [...] grudnia 2003 r. zaprzestał prowadzenie działalności gospodarczej i do dnia [...] lipca 2013 r., kiedy stwierdzono u niego całkowitą niezdolność do pracy, pozostawał w zatrudnieniu tylko przez okres [...] miesięcy od [...] listopada 2011 r. do [...] czerwca 2012 r.

W ocenie Sądu, z akt sprawy nie wynika aby w okresach przerw w ubezpieczeniu, skarżący nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych..

O wyjątkowości podnoszonych przez skarżącego okoliczności nie może bowiem przesądzać jego subiektywne przekonanie, lecz muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być traktowane jako szczególne. Z pewnością do tych okoliczności nie można natomiast zaliczyć subiektywnych odczuć co do stanu zdrowia oraz faktu podejmowania pracy w latach 1974-1976 bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego.

Nie istnieją również żadne inne okoliczności usprawiedliwiające okresy przerw w ubezpieczeniu skarżącego, które można by uznać za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Organ prawidłowo zatem wywiódł, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym nie mógł uwzględnić wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w tym trybie.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2016 r. odpowiadają prawu.

Skarżący znajduje się niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej. Trudna sytuacja materialna nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez skarżącego o świadczenia z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku.

Na marginesie należy zaznaczyć, że skarżący w związku z ukończeniem wieku 65 lat nabędzie z dniem [...] października 2017 r. prawo do emerytury w trybie zwykłym.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.