Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 318/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 3a i 3b
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska Protokolant Nina Pruk po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 982/15 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 982/15, oddalił skargę [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:

I

Wnioskiem złożonym w dniu 19 listopada 2014 r. [...] (dalej: skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne.

Po przeprowadzeniu postępowania i analizie dowodów złożonych przez skarżącego, decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 18.810,19 zł, ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 8.922,77 zł, Fundusz Pracy w łącznej kwocie 1.602,23 zł. Organ uznał, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności składek, a spłata należności nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r.

Organ wskazał, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej pozostałych wyrobów prowadzoną na straganach i targowiskach, która została zawieszona w dniu 5 września 2014 r., jednakże zamierza ją wznowić w sezonie letnim. Z tytułu prowadzonej działalności uzyskuje dochód. Ponadto posiada stały dochód z tytułu świadczenia rentowego w kwocie 637,31 zł netto wypłacanego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS). Kolejne źródło dochodu pochodzi z dzierżawy gospodarstwa rolnego o pow. 2,13 ha.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący ma problemy zdrowotne i z tego tytułu lekarz rzeczoznawca KRUS przyznał prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, od zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego do lipca 2016 r. Ponadto, lekarz nie stwierdził niezdolności do samodzielnej egzystencji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wyjaśnił również kwestię zobowiązań wobec innych wierzycieli podając, że płaci alimenty w kwocie 50 zł miesięcznie. Do sprawy załączył dwa pisma z ZUS Oddział w [...] potwierdzające wysokość zadłużenia wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego. Łączna wysokość zadłużenia wynosi 30.177 zł wg stanu na dzień 27 stycznia 2015 r. Inne wydatki wskazane przez skarżącego to: podatek rolny w wysokości 233 zł, dzierżawa gruntów rolnych w kwocie 271,53 zł, podatki na rzecz Gminy [...] w kwocie 319 zł, a także pożyczka zaciągnięta w firmie [...] na sumę 3500 zł - zadłużenie na dzień 29 grudnia 2014 r. wynosiło 1218,86 zł - wynikające z wezwania do zapłaty.

Z informacji uzyskanych przez Miejski Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] (dalej: MGOPS) wynika, że skarżący nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, ponieważ zgodnie z przepisami o pomocy społecznej osiąga dochód z racji posiadanej ziemi - gospodarstwa rolnego oraz z tytułu otrzymywanego świadczenia rentowego, a w sezonie letnim z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

ZUS uznał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie można stwierdzić ubóstwa, czyli braku środków materialnych na zaspokojenie potrzeb bytowo-konsumpcyjnych, a aktualna sytuacja finansowa skarżącego może mieć charakter przejściowy. Zebrane w sprawie dokumenty nie potwierdzają jednoznacznie, że istnieją bezwzględne przesłanki przemawiające za koniecznością umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek. Faktem jest, że skarżący posiada problemy zdrowotne spowodowane licznymi schorzeniami, jednakże problemy te nie uniemożliwiają uzyskiwania dochodu. Organ zaznaczył, że ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie jakiegokolwiek dochodu. W rozpatrywanym przypadku powyższa przesłanka nie zachodzi. Ponadto organ wskazał, że wprawdzie w obecnej sytuacji uregulowanie zadłużenia jednorazowo może stanowić problem, jednakże istnieje możliwość spłaty zadłużenia w systemie ratalnym. Wysokość rat można dostosować do możliwości finansowych, określonych przez stronę w stosownym wniosku.

Uwzględniając powyższe dane ZUS przyjął, że brak jest podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia. Nie wystąpiły bowiem przesłanki zawarte w art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 oraz pkt 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.; dalej u.s.u.s.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę stwierdził, że była ona nieuzasadniona.

Przypomniał, że materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 u.s.u.s. Powołana ustawa w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że o ile regulacja powyższa, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego. Działając na mocy ustawowego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie z 2003 r.), w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

WSA podkreślił również, że w przypadku obu ww. rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił ZUS swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie.

Odnosząc wskazane wyżej rozważania teoretyczne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, Sąd I instancji podzielił stanowisko organu administracji co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności i – w konsekwencji – braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził całkowitą nieściągalność zadłużenia wskazanego w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Ponadto, nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., bowiem kwota zadłużenia z tytułu składek znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia. Z akt nie wynika również, że nie wykorzystano wszystkich środków egzekucyjnych w związku z tym nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.).

Sąd i instancji uznał, że okoliczności sprawy nie wskazują także na taki ważny interes zobowiązanego, który w świetle art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z 2003 r., przy uwzględnieniu jego możliwości płatniczych oraz sytuacji materialnej skarżącego - uzasadniałby konieczność umorzenia narosłych zaległości składkowych.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która wprawdzie została zawieszona w dniu 5 września 2014 r., jednakże zamierza ją wznowić w sezonie letnim, i z tytułu prowadzonej działalności uzyskuje dochód. Skarżący ponadto uzyskuje stały dochód z tytułu świadczenia rentowego wypłacanego z KRUS, jak również z dzierżawy gospodarstwa rolnego. Wprawdzie skarżący udowodnił fakt przewlekłej choroby, jednakże nie wykazał, że choroba ta pozbawia go całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności, o czym świadczy aktywność zawodowa w formie działalności gospodarczej. Na możliwość i faktyczne wykonywanie działalności wskazał sam skarżący oświadczając, że prowadzi ją w okresie letnim.

WSA nie zanegował, że w związku ze zdiagnozowaniem u skarżącego choroby jego sytuacja jest trudna. Jednakże z akt sprawy wynika, że ma on obiektywną możliwość uiszczenia zaległości, jeśli nie jednorazowo, to przynajmniej częściowo w ratach. Jak wskazano skarżący otrzymuje stałe świadczenia rentowe jak również prowadzi, chociaż tylko w okresie letnim, działalność gospodarczą. W tej sytuacji zasadnie organ uznał, że sytuacja materialno-bytowa skarżącego nie uniemożliwia mu całkowicie i trwale spłaty należności z tytułu składek.

II

[...] wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz przyznania pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżoną decyzję należało uchylić w związku naruszeniem przez organ odwoławczy przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, dowolność ustaleń oraz selektywny stosunek do dowodów i twierdzeń skarżącego polegający na tym, że organ rentowy:

a.) na obu etapach postępowania administracyjnego, w sposób całkowicie dowolny uznał, iż skarżący w przyszłości wznowi wykonywanie działalności gospodarczej;

b) w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał na możliwość spłaty zadłużenia skarżącego w systemie ratalnym bez wykazania możliwości realności zawarcia układu ratalnego;

c) na obu etapach postępowania administracyjnego niewłaściwie interpretował pojęcia interesu obywatela i interesu publicznego w powiązaniu z brakiem korzystania przez skarżącego ze świadczeń pomocy społecznej;

d) pomimo wymienienia w treści zaskarżonej decyzji (i decyzji jej poprzedzającej) wszystkich dokumentów złożonych przez skarżącego do akt sprawy administracyjnej, w istocie nie dokonał ich wnikliwej analizy, co doprowadziło organ do wniosków, które były w sposób oczywisty sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym, tj. w zakresie w jakim odnosiły się do stanu zdrowia skarżącego, możliwości podjęcia przez niego pracy, czy też możliwości wyegzekwowania przez organ zaległych składek w drodze postępowania egzekucyjnego;

e) na obu etapach postępowania administracyjnego przedwcześnie powoływał się na instytucję uznania administracyjnego w sytuacji, gdy odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek nie następuje na zasadzie uznania administracyjnego;

- co jednocześnie stanowiło naruszenie zasad postępowania administracyjnego opisanych w art. 7 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) oraz art. 11 k.p.a. (zasady przekonywania).

Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżoną decyzję należało uchylić w związku naruszeniem przez organ odwoławczy przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Według autora skargi kasacyjnej naruszenie ww. przepisów miało polegać na braku wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, dowolności ustaleń oraz selektywnym stosunku do dowodów i twierdzeń skarżącego.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że kwestie związane z umorzeniem należności z tytułu składek normuje art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenie z 2003 r.

Treść art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wskazuje, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma - wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej - charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z dnia:10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5600/16; 31 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2300/14; 13 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 31/13). Jednak wybór ten nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek w sprawie do umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty.

Kontrola sądowa decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji słusznie podzielił stanowisko organu administracji co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności i – w konsekwencji – braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium wskazane w art. 28 ust.1 i 2 u.s.u.s. Ponadto, Sąd I instancji trafnie uznał, że okoliczności sprawy nie wskazują także na taki ważny interes zobowiązanego, który w świetle art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z 2003 r., przy uwzględnieniu jego możliwości płatniczych oraz sytuacji materialnej skarżącego - uzasadniałby konieczność umorzenia zaległości składkowych.

Z ustaleń poczynionych przez ZUS wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej prowadzoną na straganach i targowiskach, która została zawieszona w dniu 5 września 2014 r. Jednakże, jak wynika z oświadczenia samego skarżącego zawartego we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek (k. 32 akt administracyjnych) oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (k. 59 akt administracyjnych) - skarżący prowadzi działalność gospodarczą w okresie letnim. Zatem, nie można podzielić zarzutu autora skargi kasacyjnej, że organ w sposób całkowicie dowolny uznał, iż skarżący w przyszłości wznowi wykonywanie działalności gospodarczej. Zarówno organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i Sąd I instancji stwierdzili, że skarżący "zamierza wznowić prowadzenie działalności gospodarczej w sezonie letnim".

Z tytułu prowadzonej działalności skarżący uzyskuje przychody. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonywanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2013 (PIT-28), tj. za rok poprzedzający złożenie wniosku o umorzenie należności składowych wynika, że skarżący uzyskał przychód w wysokości 13.512,01 zł (k. 30 akt administracyjnych). Ponadto, skarżący posiada stały dochód z tytułu świadczenia rentowego w kwocie 637,31 zł netto wypłacanego przez KRUS. Kolejne źródło dochodu pochodzi z dzierżawy gospodarstwa rolnego o pow. 2,13 ha.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący ma problemy zdrowotne i z tego tytułu lekarz rzeczoznawca KRUS przyznał mu prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, od zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego do lipca 2016 r. Niemniej jednak nie zostało stwierdzone, że w przypadku wnioskodawcy zachodzi niezdolność do samodzielnej egzystencji. Natomiast - w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2003 r. - nie każda choroba zobowiązanego umożliwia umorzenie zaległych składek, lecz tylko taka, która pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt II GSK 913/10). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że choroba pozbawia go całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności, o czym jak słusznie zauważył Sąd I instancji, świadczy aktywność zawodowa w formie wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej.

ZUS wziął również po uwagę wyjaśnienia skarżącego dotyczące zobowiązań wobec innych wierzycieli. W tym kontekście skarżący wskazywał, że płaci alimenty w kwocie 50 zł miesięcznie. Poza tym w toku postępowania administracyjnego, skarżący załączył do akt sprawy dwa pisma z ZUS Oddział w [...] - potwierdzające wysokość zadłużenia wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego. Łączna wysokość zadłużenia wynosi 30.177 zł wg stanu na dzień 27 stycznia 2015 r. Inne wydatki wskazane przez skarżącego to: podatek rolny w wysokości 233 zł, dzierżawa gruntów rolnych w kwocie 271,53 zł, podatki na rzecz Gminy [...] w kwocie 319 zł, a także zaciągnięta pożyczka na sumę 3500 zł - zadłużenie na dzień 29 grudnia 2014 r. wynosiło 1218,86 zł - wynikające z wezwania do zapłaty.

Natomiast, z uzyskanych informacji przez MGOPS w [...] wynika, że skarżący nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, ponieważ zgodnie z przepisami o pomocy społecznej osiąga dochód z racji posiadanej ziemi - gospodarstwa rolnego oraz z tytułu otrzymywanego świadczenia rentowego, a w sezonie letnim z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Reasumując, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic swobodnego uznania. Dokonał bowiem analizy sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego, prawidłowo wyważając interes społeczny i interes strony, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Natomiast autor skargi kasacyjnej nie podważył prawidłowości ustaleń faktycznych. Skarga kasacyjna sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji i zaakceptowaną przez Sąd I instancji, nie wykazując jednocześnie, że uregulowanie należności ubezpieczeniowych na odpowiednich warunkach doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego. Okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, iż dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2524/15).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko Sądu I instancji, według którego sytuacja rodziny skarżącego jest trudna, stąd nie jest możliwa jednorazowa spłata zadłużenia, bez uszczerbku dla sytuacji bytowej skarżącego. Jednakże możliwa jest spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu, chociażby w układzie ratalnym.

Podkreślenia również wymaga, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Wskazać również należy, że umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno - rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia. Zaś w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie uznał, że ustalone w sprawie możliwości płatnicze skarżącego pozwalają na systematyczne regulowanie należności.

Na marginesie należy dodać, że zmiana sytuacji skarżącego i wystąpienie nowych okoliczności, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej).

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.).