Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 105/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 188, art. 200a par. 3, art. 116 par. 1 pkt 1 lit. b,
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od marca do grudnia 2011 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: NUS lub organ I instancji) decyzją z [...] maja 2016 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej R.J. (dalej: Skarżący lub Strona) za zaległości podatkowe O. sp. z o.o. (dalej: Spółka) z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec-grudzień 2011 r. w kwocie 48.158,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 24.420,00 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 3.934,47 zł. Decyzja została wydana w wyniku wszczęcia postępowania podatkowego przez NUS postanowieniem z [...] maja 2016 r. w zakresie odpowiedzialności podatkowej Skarżącego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec-grudzień 2011.

Skarżący złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz zwrot kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 107 § 1, § 2 pkt 1, 2 i 4 w zw. z art. 108 § 1 i 2 pkt 2 lit b, pkt 3, § 3 w zw. z art. 109 § 1 i 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 116 § 1 i 2 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej o.p.). Wskazał także na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 o.p. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Skarżącego w charakterze strony oraz protokołu przesłuchania świadka D.I. przeprowadzonego w ramach pomocy prawnej przez Sąd w P.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: DIS lub organ odwoławczy) decyzją z [...] października 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

DIS wskazał, że Spółka nie dokonała wpłaty we właściwych terminach należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przez podatek rozumie się również zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, co do których termin płatności ustalony został na dzień 20-go każdego miesiąca, i po tym dniu niezapłacona część zaliczki staje się zaległością podatkową i od tej chwili, aż do dnia rozliczenia rocznego, są naliczane odsetki za zwłokę od tak ustalonej zaległości podatkowej. DIS wskazał, że orzeczona zaskarżoną decyzją odpowiedzialność Strony dotyczy zaległości podatkowych Spółki wynikających z decyzji NUS z [...] sierpnia 2015 r. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej płatnika z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za marzec-grudzień 2011 r., doręczonej w trybie art. 150 O.p. w dniu 21 sierpnia 2015 r. Decyzja jest decyzją ostateczną. Zdaniem DIS został spełniony warunek z art. 108 § 2 pkt 2 lit. b o.p., ponieważ postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej Skarżącego zostało wszczęte 16 maja 2016 r. postanowieniem NUS z [...] maja 2016 r., czyli po dniu doręczenia decyzji Spółce.

Organ odwoławczy uznał, że została spełniona przesłanka pozytywna odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej z art. 116 § 2 o.p. dotycząca istnienia zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka zarządu. Organ wskazał, że z odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego nr KRS [...] (według stanu na dzień 29 września 2015 r.) wynikało, że zgodnie z uchwałą nr [...] z 20 maja 2009 r. Skarżący został powołany do zarządu na prezesa Zarządu Spółki. W dniu 8 grudnia 2009 r. dokonano wpisu do Rejestru KRS nr [...], na podstawie którego ujawniono nazwisko Strony jako Prezesa Zarządu Spółki. Funkcję w zarządzie Spółki Skarżący pełnił w czasie kiedy upływał termin płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za marzec-grudzień 2011 r. tj. odpowiednio w dniach 20 kwietnia 2011 r., 20 maja 2011 r., 20 czerwca 2011 r., 20 lipca 2011 r., 22 sierpnia 2011 r., 20 września 2011 r., 20 października 2011 r., 21 listopad 2011 r., 20 grudnia 2011 r. oraz 20 stycznia 2012 r.

Dalej DIS odniósł się do kolejnej z przesłanek pozytywnych odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, tj. bezskuteczności egzekucji z majątku podatnika. Postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] zostało wszczęte 16 kwietnia 2012 r. przez doręczenie odpisu tytułów wykonawczych wraz zajęciem nr [...] z 20 lipca 2010 r. rachunku bankowego w Banku [...] S.A. w W. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego podjęto czynności zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego oraz ustalenia majątku Spółki, do którego można by skierować skuteczną egzekucję. DIS wskazał, że organ egzekucyjny mimo podejmowania czynności zmierzających do wyegzekwowania istniejących zaległości nie uzyskał zaległych należności. Ze względu na niemożność zrealizowania zajęcia rachunku bankowego dłużnika zajętej wierzytelności oraz brak majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, NUS postanowieniem z [...] maja 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od marca do grudnia 2011 r. Organ odwoławczy wskazał, że niezasadny był zarzut braku dysponowania przez organ egzekucyjny postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. DIS nie zgodził się również ze stanowiskiem, że organ podatkowy nie dokonał analizy sytuacji finansowej Spółki w kontekście przesłanki bezskuteczności egzekucji. W ocenie organu odwoławczego, organ podatkowy I instancji zasadnie przyjął, że spełniona została druga z pozytywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe - bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Zdaniem DIS, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uprawniał do przyjęcia za zasadne stanowiska Strony w kwestii nie wykazania przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji z majątku zobowiązanej Spółki.

DIS odniósł się do przesłanek egzoneracyjnych z art. 116 § 1 pkt 1 o.p. wskazując, że Skarżący poparł wniosek C. sp. z o.o. będącego wierzycielem o ogłoszenie upadłości dłużnika obejmującą likwidację majątku Spółki z uwagi na brak uzyskania przez jedynego udziałowca deklaracji w przedmiocie pokrycia strat oraz dokapitalizowania Spółki mającego za przedmiot pokrycie wymagalnych zobowiązań. W przedmiotowym dokumencie wskazując na moment pogarszającej się sytuacji Spółki już od przełomu 2010/2011 stwierdzono, że podejmowano wysiłki w zakresie pozyskania i realizacji kontraktów na rynku polskim, celem utrzymania zdolności operacyjnej i zdolności do spłaty zobowiązań. Wskazano, że wiązano nadzieje poprawy sytuacji z kontraktem dla P. S.A., który nie przyniósł spodziewanych zysków, a zakończył się stratą. Strona twierdziła, że sytuacja ta przyczyniła się do podjęcia decyzji o upadłości spółki oraz wpłynęła na niemożność zrealizowania bieżących i zaległych wypłat.

Organ odwoławczy wskazał, że oprócz zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją Spółka posiadała również liczne inne zaległości np. z tytułu nieopłaconych składek w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za kwiecień-maj 2010 r. czy kwiecień-grudzień 2011 r. DIS wskazał, że najwcześniejsze zobowiązania wobec kontrahentów cywilnoprawnych powstały już w 2009 r. Spółka posiadała liczne zobowiązania wobec wielu wierzycieli z terminem wymagalności w drugiej połowie 2010 r. Ponadto liczba wierzycieli wzrosła w 2011 r. Dokonując oceny wypłacalności Spółki w kwocie obciążających ją zobowiązań DIS uwzględnił także zaległości podatkowe, których dotyczyła zaskarżona decyzja organu podatkowego I instancji. Organ odwoławczy zauważył, że na dzień 31 marca 2010 r. majątek obrotowy Spółki wynosił ogółem 4.379.600,65 zł, zaś zobowiązania krótkoterminowe wobec jednostek powiązanych - 1.740.674,94 zł, zobowiązania z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy - 1.312.949 zł, wobec pozostałych jednostek - 3.012.378,93 zł, z tytułu podatków - 54.413,75 zł, z tytułu wynagrodzeń - 227.739,98 zł oraz inne – 427.725,00 zł. DIS wskazał, że kapitał własny na dzień 31 marca 2010 r. wykazywał wartość ujemną - 216.333,05 zł. W ocenie organu odwoławczego powyższe okoliczności potwierdzają, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki powinien być złożony w 2010 r.

DIS zaznaczył, że nie kwestionował prawa i faktu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki przez wierzyciela, jednak okoliczności sprawy wskazywały, że wniosek ten winien zostać złożony wcześniej. Ponadto Sąd Rejonowy w P. sygn. akt [...] prawomocnym postanowieniem z [...] maja 2012 r. przedmiotowy wniosek oddalił. Tym samym fakt zbyt późnego złożenia wniosku o upadłość Spółki przez jej wierzycieli, nie zwalniał z odpowiedzialności za zaległości Spółki. Organ odwoławczy wskazał, że również podjęcie uchwały Zarządu Spółki z 16 marca 2012 r. dotyczącej poparcia wniosku wierzyciela o ogłoszenie upadłości, należało uznać za spóźnione. W takiej sytuacji zdaniem DIS, zwolnienie od odpowiedzialności za zobowiązania zarządzanego przez niego podmiotu mogłoby mieć oparcie jedynie w treści art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p., co jest równoznaczne z koniecznością wykazania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego) nastąpiło bez winy Skarżącego, czego jednak Strona nie wykazała.

DIS uznał za niezasadne zarzuty odwołania odnoszące się do braku ustaleń, co do winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność, oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne. DIS wskazał, że prowadząc działalność w trudnej sytuacji gospodarczej, jak również podejmując działania naprawcze mające na celu ratowanie spółki, organ zarządczy podejmuje działania należące do kategorii tzw. ryzyka gospodarczego. W związku z czym winien liczyć się z koniecznością ogłoszenia upadłości spółki w sytuacji, gdy podejmowane działania nie przyniosą zamierzonego rezultatu lub poniesieniem odpowiedzialności za nagromadzone długi.

DIS odnosząc się do wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Skarżącego w charakterze strony oraz protokołu przesłuchania świadka D.I. przeprowadzonego w ramach pomocy prawnej przez Sąd w P., wskazał że okoliczności dotyczące trudnej sytuacji Spółki wynikały ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów finansowych za lata 2010-2012. Organ II instancji zauważył, że Strona w odwołaniu zawierającym żądania przeprowadzenia dowodów ze źródeł osobowych nie podała żadnych nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby przesłuchanie wskazanych osób. Skoro zaś całość zebranego materiału dowodowego wskazywała, że wyniki finansowe Spółki za lata 2010-2012 dawały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, trudno mówić o braku winy Strony w niezłożeniu wniosku o upadłość. DIS stwierdził, że brak jest przesłanek przemawiających za uwzględnieniem żądania Strony przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Skarżący powołał jako okoliczność mającą doprowadzić do uchylenia decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej postanowienie Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] Gospodarczy z [...] października 2014 r. sygn. akt [...], w przedmiocie oddalenia wniosku C. sp. z. o.o. o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez Stronę. Odnosząc się do twierdzeń Skarżącego o braku pozbawienia go przez Sąd gospodarczy prawa prowadzenia działalności gospodarczej, jako okoliczności zwalniającej go od orzeczonej odpowiedzialności DIS zauważył, że przytoczenie fragmentu uzasadnienia rozstrzygnięcia sądu upadłościowego nie stanowiło elementu stanu faktycznego istotnego dla sprawy.

Odnosząc się do sygnalizowanej przez Skarżącego możliwości zaspokojenia Skarbu Państwa z posiadanych przez spółkę składników majątkowych, DIS podkreślił, że możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki kapitałowej istnieje wówczas, gdy osoba taka wskaże na istnienie takiego majątku spółki, który pozwoli na faktyczne i skuteczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa. DIS wskazał, że Strona nie wskazała na konkretne, istniejące składniki majątku, z których możliwa byłaby egzekucja. Ponadto w toku postępowania egzekucyjnego nie dokonano ustaleń w zakresie posiadania przez spółkę ruchomości, bądź praw majątkowych podlegających egzekucji. Zdaniem organu odwoławczego, Strona nie wskazała na majątek spółki, umożliwiający zaspokojenie zaległości podatkowych "w znacznej części", a tym samym nie wypełniła dyspozycji przepisu art. 116 § 1 pkt 2 o.p. mogących uwolnić ją od odpowiedzialności.

W ocenie DIS w zaistniałym stanie faktycznym nastąpiło wszechstronne rozważenie zebranego materiału, co oznacza uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych środków dowodowych, mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności.

Skarżący nie zgadzając się z decyzją DIS złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

1. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p. przez zaniechanie przez organ II instancji wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia zebranego materiału dowodowego (tj. zaniechanie rozpatrzenia przez organ II instancji materiału dowodowego w kontekście przestanki egzoneracyjnej odpowiedzialność Skarżącego - braku winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki) oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego (wbrew zasadom logicznego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego m.in. poprzez przyjęcie przez organ II instancji, że stan faktyczny ustalony przez sąd powszechny w sprawie o zakaz prowadzenia działalności przez Skarżącego co do braku winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość nie stanowi elementu stanu faktycznego istotnego dla niniejszej spawy),

2. art. 188 zw. z art. 200a § 3 o.p. przez odmowę przeprowadzenia przez organ II instancji dowodu z przesłuchania Skarżącego oraz protokołu przesłuchania świadka znajdującego się w aktach Sądu Rejonowego w P. na okoliczność braku winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki (okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy) i nieprzeprowadzenie rozprawy, co w konsekwencji dorowadziło do błędnego przyjęcia przez organ II instancji, że Skarżący jest podmiotem odpowiedzialnym za przedmiotowe zobowiązania Spółki.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie przez organ II instancji rozważenia, czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło bez winy Skarżącego (mimo, że Skarżący podniósł ww. zarzut), ograniczenie się jedynie do stwierdzenia, że Skarżący nie zgłaszając wniosku o ogłoszenie upadłości działał w ramach ryzyka gospodarczego, bez odniesienia się do zasadności przyczyn powyższego działania.

DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 116 § 1 i 2 o.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: (1) nie wskazał, że (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, (2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

W zaskarżonej decyzji DIS zasadnie wskazał, że skuteczne przeniesienie odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią, o którym mowa w art. 116 § 1 o.p. wymaga wystąpienia wskazanych przesłanek pozytywnych oraz braku przesłanek negatywnych. Rolą organów jest wykazanie powstania zaległości w dacie, kiedy dana osoba pełniła funkcję członka zarządu, a także wykazanie bezskuteczności egzekucji względem samej spółki. Z kolei rzeczą osoby, na którą organ zamierza przenieść odpowiedzialność, jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość (układ), albo, że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu, albo w końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki co najmniej w znacznej części.

Analiza akt kontrolowanej sprawy potwierdza, w ocenie sądu, że wystąpiły przesłanki pozytywne do przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki., tzn. istniała zaległość podatkowa, jej egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna (postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] – umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki obejmującego ww. zaległość) oraz Skarżący pełnił obowiązki prezesa zarządu – co nie było przez niego kwestionowane - w terminach płatności przedmiotowych zobowiązań, tj. kiedy upływał termin płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za marzec – grudzień 2011 r.

Odnosząc się do powyższej kwestii bezskuteczności egzekucji należy wskazać, że w toku postępowania organ nie osiągnął zakładanego celu, jakim jest zaspokojenie wierzycieli podatkowych Spółki. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych [...] dokonano zajęcia prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności w Banku [...] S.A., który wskazał, że istnieje przeszkoda w zajęciu ze względu na zbieg egzekucji na rachunku dłużnika oraz w [...] Bank S.A., który wyjaśnił, że nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz dłużnika. Jak wynika z akt sprawy w poszukiwaniu majątku wykorzystano informacje zawarte w CRP KEP, systemach OGNIVO i SERCE, e-ORUS. Zwrócono się do KRS, ZUS i CEPiK, w celu pozyskania jakichkolwiek informacji o majątku Spółki. W dniu 26 marca 2015 r. sporządzono również protokół o stanie majątkowym Spółki, z którego wynika, że nie prowadzi ona działalności gospodarczej pod wskazanym adresem i nie wskazano żadnych składników majątku. Powyższe działania zmierzające do wyegzekwowania istniejącej zaległości zakończyły się niepowodzeniem, wobec tego z uwagi na brak wskazania majątku Spółki, uznać należy, że organ dokonał prawidłowej analizy sytuacji w kontekście przesłanki bezskuteczności egzekucji.

Ponadto w ocenie Sądu Skarżący nie wykazał istnienia którejkolwiek z przesłanek negatywnych wykluczających możliwość orzeczenia wobec niego o odpowiedzialności w przedmiotowej sprawie.

Przechodząc zatem do oceny przesłanek egzoneracyjnych, zgodzić się należało z organami podatkowymi obu instancji, że w przedmiotowej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym terminie.

Oceniając to zagadnienie w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zasadniczą rolą regulacji art. 116 o.p. jest ochrona interesów wierzycieli. Charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Stąd członkowie zarządu będąc uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, w sytuacji, gdy spółka nie jest w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm., w brzmieniu istotnym dla sprawy, dalej: u.p.u.n.,), upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 u.p.u.n., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

W doktrynie prawa upadłościowego (A. Jakubecki, F. Zedler, Komentarz do art. 11 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, LEX 2011) wskazuje się jednocześnie, że art. 11 ust. 1 u.p.u.n. określa niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z istoty porządku prawnego wynika, że każdy powinien wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie. Zasada ta obowiązuje wszystkich i dotyczy wszystkich zobowiązań, w tym z tytułu podatków i innych danin publicznych. Tym bardziej zatem musi obowiązywać przedsiębiorców. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 u.p.u.n. Co najwyżej w takim przypadku sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 12 u.p.u.n., lecz ta okoliczność nie zwalnia dłużnika od obowiązku wynikającego z art. 21 ust. 1 u.p.u.n.

Ustalając w niniejszej sprawie, czy Skarżący miał obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości odwołano się do oceny kondycji finansowej Spółki z punktu widzenia przesłanek upadłości. Analiza sprawozdania finansowego Spółki z 31 marca 2010 r. wykazała, że kondycja finansowa Spółki nie była stabilna i wskazywała tendencje do pogarszania się. Na dzień 31 marca 2010 r. majątek obrotowy Spółki wynosił ogółem 4.379.600,65 zł, zaś zobowiązania krótkoterminowe wobec jednostek powiązanych - 1.740.674,94 zł, zobowiązania z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy - 1.312.949 zł, wobec pozostałych jednostek - 3.012.378,93 zł, z tytułu podatków - 54.413,75 zł, z tytułu wynagrodzeń - 227.739,98 zł oraz inne – 427.725,00 zł. Stan niewypłacalności spółki (tj. wystąpienie jednej z przesłanek upadłości - brak majątku wystarczającego na pokrycie zobowiązań - art. 11 ust. 2 u.p.u.) zaistniał wobec tego już w 2010 r. i utrzymywał się jeszcze przez kolejne lata. Przyczyny uzasadniające zgłoszenie wniosku zaistniały zatem w okresie kiedy już Skarżący pełnił stanowisko prezesa zarządu spółki, bowiem z akt sprawy wynika, że objął to stanowisko 20 maja 2009 r.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, jak i odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie, w jakim Strona domaga się wskazania, kiedy powinna złożyć przedmiotowy wniosek, należy wskazać, że powinna to uczynić w 2010 r., w okresie pełnienia funkcji, bowiem spółka wówczas znajdowała się już w trudnej sytuacji finansowej. Skoro jednak Skarżący nie złożył wniosku w 2010 r. z uwagi na trudną sytuację finansową Spółki, to nie ma potrzeby ustalać daty dziennej. O tym, że sytuacja finansowa Spółki pogarszała się świadczy również fakt, że w 2010 i 2011r. Spółka zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań, co wskazuje, że ziściła się także druga przesłanka niewypłacalności, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.p.u.p. W toku postępowania ustalono, że zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych nie były jedynymi, jakie Spółka posiadała. Spółka zalegała także z zapłatą zobowiązań na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za 4-5/2010 i 4-12/2011 oraz Funduszu Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 3-12/2011, czy Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za 4-12/2011. Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy już od 2009 r. miała zobowiązania wobec kontrahentów cywilnoprawnych i liczba ich w 2010 i 2011 r. wrastała.

Późniejsze próby złożenia wniosku w 2016 r., jak i podjęcie uchwały zarządu spółki z dnia 16 marca 2012 r. nie miały wpływu na okoliczność orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za wskazane w niniejszej decyzji okresy.

Poza tym należy wyjaśnić, że funkcjonowanie w obrocie prawnym postanowienia o umorzeniu egzekucji ze względu na stwierdzenie, że w jego dalszym toku nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne nie stanowi niepodważalnego dowodu, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Jeżeli bowiem istnieje majątek, co do którego nie prowadzono egzekucji, to nie można mówić o bezskuteczności egzekucji. Należy jednak podkreślić, że ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki, w tym przypadku mienia, z którego możliwe jest zaspokojenie dochodzonych należności, spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności. Skarżący w tym zakresie powołał się na okoliczność, że Spółka posiada wierzytelności wobec Spółki - matki, z których egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przyjął, że były to stwierdzenia ogólnikowe. Trzeba bowiem wskazać, że mienie spółki wykazywane przez członka zarządu zwalnia go od odpowiedzialności tylko wtedy, gdy jest to mienie konkretne, rzeczywiście istniejące, nadające się do efektywnej egzekucji. Takie mienie musi charakteryzować się odpowiednimi właściwościami, aby egzekucja z niego była realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2600/15). Skoro więc mienie, na które powołuje się Skarżący nie wykazuje określonych wyżej cech, to prawidłowo organ ocenił, że Skarżący nie wskazał mienia, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Sąd aprobuje także ocenę organu w zakresie, w jakim ten przyjął, że niezłożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nie nastąpiło bez winy Skarżącego. Winę członka zarządu spółki prawa handlowego należy oceniać według kryteriów podwyższonej staranności uwzględniającej podwyższone ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem tej działalności. Oznacza to, że od członka zarządu spółki prawa handlowego należy oczekiwać podjęcia aktów należytej staranności dla zapewnienia prawidłowego prowadzenia spraw spółki.

Poza tym brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości nie może polegać na "nadziei na wpływy i zysk" i może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy, co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań (por. wyrok SN z dnia 10.02.2011r., sygn. akt II UK 265/10). W niniejszej sprawie natomiast nie kwestionowane jest, że Strona wiedziała, iż spółka jest w trudnej sytuacji finansowej, bowiem podejmowała kroki do poprawienia jej kondycji finansowej.

W orzecznictwie podnosi się, że w art. 11 ust. 1 u.p.u.n. ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, ale z jego zachowaniem, a konkretnie zaniechaniem - zaprzestaniem płacenia długów (wyroki NSA z 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 853/13, z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt I FSK 656/13, CBOSA). Należy w pełni podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 127/12 (LEX nr 1137006), że nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową.

Stąd jeżeli Skarżący, jako Prezes Zarządu Spółki, na podstawie wskazywanych okoliczności zakładał, że sytuacja Spółki ulegnie poprawie, mógł oczywiście wstrzymać się ze złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, jednakże przez to naraził się na poniesienie konsekwencji określonych w art. 116 o.p., bez możliwości skutecznej obrony wynikającej z przesłanek egzoneracyjnych.

Odnosząc się do zarzutów skargi, co do nieuwzględnienia "stanu faktycznego ustalonego przez sąd powszechny w sprawie o zakaz prowadzenia działalności przez Skarżącego", to należy wyjaśnić, że samo orzeczenie sądu rejonowego, które przywołano w treści skargi, dotyczące orzeczenia w przedmiocie braku podstaw do orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, nie może stanowić wystarczającej przesłanki do uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki z o. o. Orzeczenie dotyczące zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, a w zasadzie brak podstaw do orzeczenia takiego zakazu, wydawane jest w innym postępowaniu, prowadzonym przez sądy powszechne, a co istotne w toku orzekania sąd stosuje inne podstawy prawne, bada inne przesłanki. W niniejszym postępowaniu organy, a następnie sąd administracyjny badają, czy w toku postępowania Skarżący wykazał istnienie przesłanek do uznania, iż nie podlega odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jako osoba trzecia. Przesłanki powołane przez Sąd Rejonowy określone w art. 373 u.p.u.n. nie są tożsame z przesłankami określonymi w art. 116 o.p., którymi winien kierować się organ prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu. Sąd administracyjny interpretuje prawo, a nie orzeczenia innych sądów. Sąd w niniejszej sprawie w jakikolwiek sposób nie podważył zawartych w powołanym rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego stwierdzeń, co do braku podstaw do orzeczenia wobec Skarżącego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2172/08, CBOSA).

Odnosząc się wskazanych, nieuwzględnionych wniosków dowodowych, Sąd nie stwierdził, aby oddalenie przez organ wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzenie rozprawy jest możliwością, a nie obowiązkiem organu. Z art. 200a § 1 o.p. wynika bowiem, że rozprawa mieści się w uprawnieniach organu odwoławczego do prowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 229 o.p.). Aby więc stwierdzić, czy naruszenie art. 200a § 1 - 4 o.p. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, niezbędne jest ustalenie, czy w okolicznościach konkretnego postępowania istniała uzasadniona potrzeba przeprowadzenia przez organ rozprawy. Takiej potrzeby Strona nie wykazała. Nie zasługiwały również na uwzględnienie wnioski dowodowe w zakresie przesłuchania świadków oraz strony postępowania, gdyż ustalony stan faktyczny bezspornie świadczył o zaistnieniu przesłanek niewypłacalności spółki w 2010 r. i już te okoliczności zdeterminowały dalszy tok postępowania.

Sąd za bezzasadne uznał także pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organy zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Stan faktyczny w sprawie ustalony został w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Organy przeprowadziły jego subsumpcję pod obowiązujące przepisy prawa, których wykładnia zaprezentowana w zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dostrzegając naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), oddalił skargę.