Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 642/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (..) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 września 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 541/17 w sprawie ze skargi (...) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od (...) na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 września 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 541/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę (...) w (...) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należnych odsetek od nieopłaconych składek.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963, ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS", "organ") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 8 kwietnia 2016 r. o odmowie umorzenia (...) z siedzibą w (...) (dalej : "strona", "Spółka") należnych odsetek:

- w kwocie 4 287,00 zł od nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres kwiecień – wrzesień 2010, wrzesień 2012, listopad 2012, luty – marzec 2013, maj 2013, listopad 2013 – listopad 2014, lipiec – sierpień 2015, listopad 2015, styczeń 2016 w kwocie 18 878,16 zł;

- w kwocie 999,00 zł od nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres maj 2010, lipiec – wrzesień 2010, wrzesień 2012 – listopad 2012, luty 2013, wrzesień 2013, listopad 2013 – listopad 2014, lipiec – sierpień 2015, październik – listopad 2015, styczeń 2016 w kwocie 5 447,96 zł;

- w kwocie 314 zł od nieopłaconych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres maj 2010, lipiec – wrzesień 2010, wrzesień – listopad 2012, luty 2013, grudzień 2013 – listopad 2014, lipiec – sierpień 2015, listopad 2015, styczeń 2016 w kwocie 1 593,75 zł.

W uzasadnieniu ZUS podniósł, że w dniu (...) Spółka złożyła wniosek o umorzenie odsetek z tytułu nieopłaconych składek.

Decyzją z dnia (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności w wyżej wymienionym zakresie.

Skarżąca spółka nie zgadzając się z tą decyzją, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia (...) ZUS utrzymał w mocy decyzję własną z dnia(...).

Na decyzję tę skarżąca spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 604/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję z dnia (...) wskazując, że ZUS nie dokonał pogłębionej oceny sytuacji majątkowej spółki, w uzasadnieniu decyzji pominięto, czy na rachunku bankowym, z którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, spółka posiada jakiekolwiek środki, ZUS nie ocenił, czy egzekwowanie zadłużenia wraz odsetkami przy dochodzie jaki osiąga płatnik, nie jest sprzeczne z interesem spółki, jak i interesem publicznym, nie wyjaśnił, dlaczego nie rozważał przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r.

ZUS dokonując oceny ustalonego w rozpoznawanej sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji nie dokonał dogłębnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej spółki, nie dokonał analizy dochodów i wydatków skarżącej spółki, nie ocenił w sposób szczegółowy jej możliwości finansowych, pozwalających na spłatę odsetek za zwłokę, w sytuacji realizacji przez zobowiązaną spółkę zgodnie z harmonogramem spłaty należności z tytułu nieopłaconych składek. WSA wskazał także, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to zatem wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Organ nie rozważył przesłanek określonych w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżąca spółka domagając się umorzenie odsetek sprecyzowała, iż wnosi o udzielenie jej pomocy de minimis, zaś organ administracji nie wyjaśnił, dlaczego w takiej sytuacji zastosował art. 28 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych we wszystkich pismach dotyczących udzielanej pomocy, kierowanych do przedsiębiorców, szczegółowo wyjaśnił zasady udzielania ulg w oparciu o pomoc de minimis. Do spółki wielokrotnie były kierowane tego rodzaju informacje. W ocenie ZUS-u nie są spełnione ustawowe wymogi całkowitej nieściągalności, a zatem brak jest podstaw do umorzenia należnych odsetek na podstawie tego kryterium. Reasumując ZUS stwierdził, że w przypadku skarżącej spółki nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie odsetek z tytułu nieopłaconych składek.

W skardze na powyższą decyzję spółka stwierdziła, że po doręczeniu odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podjęła decyzję o ponownym wystąpieniu do ZUS-u w sprawie umorzenia odsetek od zaległości w ramach pomocy de minimis oraz rozłożenie zaległości na raty z propozycją spłaty 800 zł do końca każdego miesiąca. W rozmowie telefonicznej przeprowadzonej w dniu 22 marca 2017 r. "w sprawie ponownego kompletnego wniosku" złożonego w dniu 13 lutego 2017 r. zaproponowano skarżącej spółce spłatę całości zadłużenia w ratach, na co nie wyraziła zgody. Skarżąca spółka wyraziła zgodę na spłatę w ratach należności podstawowej bez odsetek. W dniach 9 grudnia 2014 r., 12 lutego, 4 marca, 6 maja 2016 r. i 13 lutego 2017 r. skarżąca spółka składała "komplety dokumentów w sprawie udzielenia pomocy de minimis". Skarżąca spółka wskazała także, iż zysk netto wyniósł za 2014 r. – 4 654,00 zł, za 2015 r. – 5 415,00 zł, za 2016 r. – 6 685,00 zł. Skarżąca spółka proponowała wiele razy organowi, aby rata wynosiła 800 zł miesięcznie i była płatna do końca każdego miesiąca.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę uznał, że skarga nie jest zasadna.

W ocenie Sądu I instancji w rozpatrywanej sprawie organ administracji w prawidłowy sposób, zgodny z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego oceny pod kątem spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności, o jakiej stanowi art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z akt sprawy nie wynika, aby w stosunku do skarżącej spółki sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wręcz przeciwnie, skarżąca spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i jak sama wskazała w uzasadnieniu skargi, osiąga zysk z działalności, który wskazuje na tendencję wzrostową. Przedstawiona przez skarżącą spółkę sytuacja nie wskazuje, aby wysokość nieopłaconych składek nie przekraczała kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nie jest też oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W ocenie WSA stan faktyczny ustalony przez organ administracji, ustalony w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie stwarzał wątpliwości, że umorzenie należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek wobec skarżącej spółki byłoby przedwczesne. Zdaniem Sądu I instancji organ administracji trafnie zauważył, że okoliczność braku środków na rachunku bankowym w danym dniu nie oznacza jeszcze, iż sytuacja ta będzie miała charakter stały i zasadnie uznał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdyż nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności, których dotyczy wniosek skarżącej spółki o umorzenie.

Odnosząc się do kwestii żądania przez skarżącą spółkę umorzenia odsetek od nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis Sąd I instancji wskazał, że kwestie związane z pomocą publiczną reguluje ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, która odwołuje się do art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. 2004 Nr 90, poz. 864/2) i rozporządzeń Rady (WE) i Komisji Europejskiej. Pomocą publiczną jest korzyść finansowa udzielana przedsiębiorcy przez państwo lub ze środków państwowych . W prawie UE funkcjonuje traktatowa zasada o zakazie pomocy Państw Członkowskich dla przedsiębiorców, która mogłaby zakłócić lub grozić zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów (art. 87 ust. 1 Traktatu). Poza zakresem zakazu pomocy państwowej pozostaje pomoc de minimis, czyli wsparcie udzielane przedsiębiorcom przez Państwo, które z uwagi na niewielkie rozmiary nie wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej. Formą pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcy jest umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne czy rozłożenie takiej należności na raty. Obowiązek uiszczania tego typu daniny jest bowiem powszechny, a odstąpienie przez organy rentowe od jej ściągnięcia ma charakter wyjątkowy i jest możliwe po spełnieniu przez ubiegającego się ściśle określonych przesłanek. Ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej nie zawiera przepisów materialnoprawnych mogących stanowić podstawę decyzji administracyjnych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przesłanki te zostały określone w u.s.u.s., które organ administracji w rozpoznawanej sprawie rozważył. Skoro organ administracji stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia wskazanych przez skarżącą spółkę odsetek od nieopłaconych składek i odmówił ich umorzenia, to tym samym nie została udzielona skarżącej spółce pomoc państwowa i nie było podstaw aby ustalać, czy spełniała ona kryteria do udzielenia pomocy de minimis.

Od przedmiotowego wyroku Spółka złożyła skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego:

- art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. przez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że w przypadku wniosku o umorzenie należności złożonego w ramach ubiegania się o udzielenie pomocy publicznej de minimis organ władny jest wydać decyzję wyłącznie na podstawie przepisów prawa krajowego, dokonując analizy oceny sytuacji materialnej i faktycznej wnioskującego z pominięciem oceny przesłanek wynikających z ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.) oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. UE C 306 z dnia 17 grudnia 2007 r.) w sytuacji, gdy skarżąca wszystkie te przesłanki spełniła;

- przez niezasadne niezastosowanie przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r, o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności art. 107, co skutkowało nierozpatrzeniem wniosku skarżącej spółki w zakresie przesłanek udzielenia pomocy de minimis, dając błędny prymat przepisom prawa krajowego w zakresie możliwości rozstrzygania o umorzeniu należności w stosunku do przepisów prawa unijnego warunkujących możliwość rozstrzygania o przyznaniu lub odmowie udzielenia pomocy de minimis, skutkując nieuzasadnioną odmową zbadania przesłanek dotyczących pomocy de minimis w przypadku ustalenia, iż nie są spełnione przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 2 i 3 s.u.s.

II. naruszenie prawa procesowego

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7 i 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez niepoczynienie wyczerpujących ustaleń faktycznych uzasadniających twierdzenie, że nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 s.u.s, a mianowicie oczywistość tego, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, w sytuacji gdy dotychczas prowadzona egzekucja z rachunku bankowego spółki zaległych składek nie doprowadziła od kilku lat do ich wyegzekwowania, w związku z powyższym jest oczywiste, że i egzekucja zaległych odsetek nie doprowadzi do uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z dnia 7 kwietnia 2021 r.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.), który opiera się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem strony, naruszenia przepisów prawa doszło w postępowaniu przed sądem I instancji i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych.

Poczynienie powyższych uwag o charakterze ogólnym było konieczne z uwagi na sposób, w jaki zostały sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej wniesionej w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej.

Wnosząc skargę kasacyjną jej autor wskazał, że czyni to na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 174 ust. 2 p.p.s.a. i w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. przez ich niewłaściwe wykładnię. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej jest nieprawidłowy, ponieważ zarzuty kasacyjne winny być stawiane w ramach właściwej podstawy kasacyjnej, czyli zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogą być wskazywane w podstawie z p.p.s.a., jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Niezależnie od tej oceny, tak sformułowany zarzut wymagają jednak wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie przywołanej za ich pomocą argumentacji (patrz: uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09).

Wniesioną skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Wskazać należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., jak również analiza przedstawionych w nim argumentów umożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości tego orzeczenia. Prowadzi to do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi jego sporządzenia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Zauważyć należy, że brak przekonania skarżącej spółki o trafności rozstrzygnięcia sprawy nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną. Podkreślić trzeba, że polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13, wyrok NSA z dnia 19 marca 2021 r., II GSK 121/18).

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. powiązany został z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. Wskazany przepis jest przepisem wynikowym, który nie można naruszyć w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż reguluje on sposób rozstrzygnięcia sprawy. Skuteczność skargi kasacyjnej w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego zależy zaś od wykazania, że sąd administracyjny popełnił błąd w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia, oceniając wadliwie przepisy regulujące materię lub tryb postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego aktu, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Podkreślenia wymaga, że zarzut naruszenia przepisów postępowania wymaga dla swej skuteczności zarówno wskazania, w jaki sposób doszło do tego naruszenia, jak również, jaki to naruszenie ma wpływ na wynik sprawy, jak bowiem wynika z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tylko takie uchybienie przepisów postępowania może stanowić podstawę zarzutu kasacyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem skarga kasacyjna właściwie nie zawiera uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisów art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności nie wykazano, w jaki sposób w rozpoznawanej sprawie miałoby do tego naruszenia dojść i jaki był jego wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest on nieskuteczny.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Jak trafnie wskazał WSA z akt sprawy nie wynika, aby w stosunku do skarżącej spółki sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Skarżąca spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, osiąga zysk z tej działalności, na co sama wskazuje. Ponadto skarżąca spółka zadeklarowała także, że jej majątek stanowią samochód NISSAN NAVARA rok produkcji 2006, komputer, laptop oraz wskazała na zamiar rozszerzenia działalności o warsztat naprawy pojazdów (oświadczenie o stanie majątkowym osoby prawnej). Uwzględniając sytuację finansową skarżącej spółki WSA zasadnie uznał, że w sprawie nie jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zauważyć należy, że organ wskazał na fakt prowadzenia wobec skarżącej spółki postępowania egzekucyjnego. Fakt, że skarżąca spółka nie posiada środków na rachunku bankowym w danym dniu nie oznacza jeszcze, iż sytuacja ta będzie miała charakter stały. Zatem zasadnie Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu, że w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdyż nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności, których dotyczy wniosek skarżącej spółki o umorzenie.

Odnosząc się do zarzutu podniesionych w pkt I. petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej określa zasady postępowania w sprawach dotyczących pomocy państwa spełniającej przesłanki określone w art. 87 ust. 1 Traktatu, w tym:

1) postępowanie w sprawie przygotowania do notyfikacji projektów programów pomocowych, projektów pomocy indywidualnej oraz projektów pomocy indywidualnej na restrukturyzację;

2) zasady współpracy Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej "Prezesem Urzędu", oraz ministra właściwego do spraw rolnictwa z podmiotami opracowującymi programy pomocowe, podmiotami udzielającymi pomocy, podmiotami ubiegającymi się o pomoc oraz beneficjentami pomocy, w zakresie pomocy publicznej;

3) zasady reprezentowania Rzeczypospolitej Polskiej przed Trybunałem Sprawiedliwości i Sądem Pierwszej Instancji w sprawach z zakresu pomocy publicznej;

4) zasady i tryb zwrotu pomocy publicznej;

5) zasady monitorowania pomocy publicznej.

Zakres regulacji ustawowej wynikający z zacytowanego powyżej art. 1, wskazuje wprost, że ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej nie zawiera przepisów materialnoprawnych mogących stanowić podstawę decyzji administracyjnych. Powołany przez skarżąca spółkę art. 37 ust. 1 tej ustawy określa jedynie obowiązek podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem, określonych w punkcie 1 tego przepisu zaświadczeń oraz informacji wskazanych w punkcie 2 tego przepisu. Określa więc jedynie wymogi formalne wniosku.

Również przepisy rozporządzenia Komisji nr 1998/2006 nie mogą stanowić podstawy materialnoprawnej do wydania decyzji w przedmiocie udzielenia pomocy (ulgi) w postaci umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Oczywiście rozporządzenie to ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane. Jednakże nie stanowi samo w sobie podstawy udzielania pomocy de minimis na gruncie krajowym. Określa bowiem jedynie zasady jej przyznawania.

Dla udzielenia pomocy zgodnie z zasadą de minimis konieczne jest przyjęcie krajowej podstawy prawnej, która określać będzie zasady udzielania takiej pomocy, jej przeznaczenie, potencjalnych beneficjentów. Tak też się dzieje w krajowym porządku prawnym, w którym w oparciu m. in. o delegację ustawową zawartą w art. 70 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej Rada Ministrów wydała szereg rozporządzeń (np. rozporządzenie z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie udzielenie niektórych ulg w ramach pomocy de minimis – Dz.U. Nr 76, poz. 498).

W rozpoznawanej sprawie do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mają zastosowanie przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Analizując sytuację skarżącej spółki w aspekcie przesłanek określonych w przepisach tej ustawy, organ doszedł do wniosku, że nie zaistniały podstawy do umorzenia należności, co trafnie zaakceptował Sąd I instancji. W takiej sytuacji brak było jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego do dokonywania oceny, czy odmowa udzielenie pomocy stanowi pomoc publiczną. Podkreślić należy, że przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej stosuje się wyłącznie w przypadku udzielenia pomocy tj. przyznania ulgi. Jeśli organ stwierdzi w postępowaniu, że nie ma podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie pozwala na to przepis art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., to traci sens ustalanie czy ulga jest dopuszczalna pomocą publiczną. Z tego też powodu za niezasadne należało uznać zarzuty obejmujący naruszenie powołanych w pkt I. petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 li. b p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.). Zasądzając kwotę 240 zł, NSA uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który występował przed Sądem I instancji, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną.