Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2862/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny

SENTENCJA

sygn. akt 3 II SA/Wr 2862/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego - Oddział Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego - Oddziału Zamiejscowego w W. z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego - Oddziału Zamiejscowego w W. na rzecz skarżącej 240 zł -tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego; III. określa, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

sygn. akt 3 II SA/Wr 2862/2001

2

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z dnia [...] Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny - Oddział Zamiejscowy W. - uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] znak [...] - którą stwierdzono u J. O. przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej - i umorzył postępowanie.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji - stwierdzającej chorobę zawodową - pracodawca J. O. wnioskował o zwrócenie się do Centralnego Instytutu Ochrony Pracy w Warszawie celem opinii co do ergonomii stanowiska pracy J. O., zarzucał bowiem błędne ustalenie związku stwierdzonej u niej choroby z pracą. Organ odwoławczy nie uwzględnił w/w wniosku dowodowego, materiał dowodowy sprawy uzupełnił jednak o opinię Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi i przeprowadził wizje lokalną.

W sprawie ustalono - jako okoliczności niesporne - następujący przebieg pracy zawodowej: 1/ 1975-1982 r. - stanowisko ważącej i zapisującej produkcję w Przedsiębiorstwie A, 2/ 1987-1991 r. -stanowisko odbieracza na maszynach drukujących w B w W., 3/ 1994 r. - sprzedawca (Spółka cywilna C), 4/ sprzedawca w Sklepie Spożywczo- Przemysłowym D z tym, że od 20.10.1995 r. do 22.04.1996 r. w wymiarze ½ etatu, w okresie od 15.06.1997 r. do 31.01.1998 r. w wymiarze ½ etatu, a w okresie od 1.02.1998 r. do 20.06.1999 r. w wymiarze pełnego etatu. Organ ustalił tez, że praca pani O. na stoisku z wędlinami, nabiałem i alkoholem w sklepie samoobsługowym D polegała na podawaniu klientom towaru, krojeniu i ważeniu produktów, kasowaniu należności o przełomu lipca i sierpnia 1997 r. na kasie fiskalnej. Wskazano, że J. O.twierdziła, że przy jej wzroście (150 cm.) stojąca na ladzie (85-90 cm.) kasa (17 cm) była umieszczona zbyt wysoko, co wymuszało nieergonomiczną pozycję.

Według opinii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi rozpoznano u J. O. zapalenie ścięgnisto-okostne nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej, przerost stawu łokciowego, i schorzenie to oceniono jako entezopatię rozcięgna mięśni prostowników palców i nadgarstka, mających przyczep w obrębie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej. Stwierdzono, że przyczyna schorzenia są długotrwałe przeciążenia, powtarzające się mikrourazy lub stany zapalne w obrębie stawu łokciowego. W ocenie Instytutu choroba ta występuje często w populacji ogólnej, rozpatrywanie jej w aspekcie choroby zawodowej uzasadnione jest tylko gdy praca wykonywana jest długotrwale, co najmniej kilka lat, a rodzaj i sposób wykonywania czynności na stanowisku pracy stwarza warunki nadmiernego przeciążenia tej części układu ruchu - a taka sytuacja - zdaniem Instytutu miejsca nie miła. Wskazano, że kasę fiskalną

sygn. akt 3 II SA/Wr 2862/2001

3

zainstalowano dopiero w 1997 r. (lipiec-sierpień) a J. O. pracowała w wymiarze½etatu i jej praca nie charakteryzowała się powtarzalnymi, monotypowymi ruchami. Tymczasem do powstania choroby przyczynić mogą się powtarzalne, monotypowe ruchy zginania i prostowania palców i nadgarstka z oporem i/lub odwracaniem i nawracaniem przedramienia z oporem - a obsługa kasy fiskalnej użycia siły nie wymaga. Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji orzekł jak w sentencji decyzji.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. O. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę.

Z treści skargi wynika, że przeczyła prawidłowości ustaleń co do czasu i charakteru pracy. W szczególności twierdziła, że faktycznie pracowała w większym wymiarze niż ½ etatu i potwierdzają to zeznania świadków przesłuchanych przez sad powszechny. Podtrzymała swe stanowisko, co do nieprawidłowej, niewygodnej i deformującej pozycji w czasie pracy -wymuszonej zbyt wysoko umieszczoną kasą fiskalną z użyciem której obsługiwała ok. 200 osób dziennie.

Podniosła, że do akt sprawy załączono wiele opinii znakomitych specjalistów medycyny z których wynika, ze stwierdzona u niej choroba ma charakter choroby zawodowej, nie rozumie zatem dlaczego dowodów tych nie uwzględniono.

Postanowieniem z dnia 12.12.2001 r. D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny sprostował swą decyzje w ten sposób, że w miejsce orzeczenia o umorzeniu postępowania orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy.

Po myśli art.l §1 i §2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. l269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1) a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o

sygn. akt 3 II SA/Wr 2862/2001

4

postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).

W ocenie Sądu kontrolowana decyzja i postanowienie o jej sprostowaniu uchybiają prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu.

Nie budzi wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, zgodnie z przepisami proceduralnymi, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Wskazać przy tym należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej.

W stanie prawnym obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przede wszystkim §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zgodnie z ust.l w/w paragrafu "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy".

W świetle powyższego w sprawie, przedmiotem której jest stwierdzenie choroby zawodowej, ustalenia wymaga:

- po pierwsze czy stwierdzona choroba mieści się w wykazie chorób

zawodowych, stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia,

- po drugie czy choroba zawodowa spowodowana została działaniem czynników

szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy; oceniając

działanie czynnika szkodliwego uwzględnić należy przy tym rodzaj, stopień i

czas narażenia zawodowego jak i sposób wykonywania pracy (§1 ust.2).

Jak wyżej powiedziano nie ulega wątpliwości, że ustalenia stanu faktycznego w powyższym zakresie poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art.7 kodeksu postępowania administracyjnego, wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art.77§l kpa, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Art. 80 kpa, wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów, obliguje przy tym organ administracyjny do przedstawienia poddającej się kontroli oceny dowodów ze wskazaniem (w

sygn. akt 3 II SA/Wr 2862/2001

5

uzasadnieniu rozstrzygnięcia - art.107 §1 i §3 kpa) jakie fakty uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł w tym zakresie, przyczyn dla których dowodom tym dał wiarę.

Zgodnie z przepisem §7 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów - w sprawie chorób zawodowych - jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych (...). Przewidziany cytowanym przepisem tryb ustalania istnienia pierwszej z w/w przesłanek tj. choroby zawodowej, mieszczącej się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia jednakże organu orzekającego z obowiązku ustalania prawdy obiektywnej. Za utrwalony uznać należy pogląd, iż wymóg orzeczenia przez właściwe jednostki służby zdrowia o chorobie zawodowej nie oznacza związania tym orzeczeniem organu administracyjnego, orzekającego w sprawie. Wskazane orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest jedynie opinią w rozumieniu art.84§l kpa a tym samym jedynie jednym z możliwych w sprawie dowodów. Trafnie wprawdzie wskazuje się, że bez tej opinii, bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej ani nie może ustalać czy rozpoznane schorzenie mieści się w powoływanym wykazie. Nie oznacza to jednak zdjęcia z organu obowiązku dokonania oceny tej opinii, jako jednego z dowodów w sprawie, w granicach zakreślonych art.80 kpa. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Aby owa swobodna ocena dowodów nie przerodziła się w ocenę dowolną konieczne jest zatem zebranie kompletnego materiału dowodowego i poddanie go wszechstronnej ocenie przy czym organ zobligowany jest to przedstawienia oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, wskazania z jakich przyczyn jednym z nich dał wiarę a innym nie.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ administracyjny uchybił przedstawionym wyżej wymogom proceduralnym.

Organ odwoławczy, nie podzielając stanowiska organu I instancji, ograniczył się w istocie do przytoczenia treści opinii Instytutu Medycyny Pracy z Łodzi, nie odniósł się natomiast w żadnej mierze do poprzedzającej ją opinii W. Ośrodka Medycyny Pracy - o całkowicie odmiennej treści. Organ II instancji nie podał tez ocenie pozostałych materiałów dowodowych, w szczególności opinii sporządzonej na zlecenie sądu powszechnego przez prof. T.G. - ortopedę reumatologa i A.S. - specjalistę radiologa, z której to wynika, że choroba J. O. może pozostawać w związku z wykonywana przez nią pracą. Wskazać tez należy, ze ocena dowodów sprawy winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu nie tylko celem kontroli sądowoadministracyjnej, ale także celem umożliwienia stronie podjęcia

sygn. akt 3 II SA/Wr 2862/2001

6

stosownej obrony. W okolicznościach niniejszej sprawy zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na ocenę przez sąd, czy ocena dowodów nie ma charakteru dowolności.

Powyższe uzasadnia przyjęcie, że zaskarżona decyzja uchybia wskazanym przepisom prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Wprawdzie skoro postanowienie o sprostowaniu błędu staje się integralną częścią decyzji to uchylenie decyzji w sposób oczywisty rzutuje na postanowienie na sprostowaniu; w niniejszej sprawie Sąd uznał jednak za zasadne uchylenie także postanowienia o sprostowaniu zaskarżonej decyzji - z uwagi na fakt, że sprostowanie zasadniczo zmieniało treść rozstrzygnięcia i to już po jej zaskarżeniu, a treść zarzutów nie odnosiła się do sprostowanej decyzji. Wyjaśnić trzeba, iż zgodnie z przepisem art. 113 § 1 kpa sprostowane w drodze orzeczenia mogą być błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydawanych decyzjach. W ocenie sądu zmiana treści orzeczenia z "umorzenia postępowania" na "orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej" nie mieści się w pojęciu oczywistej omyłki. Choć co do zasady można by przyjąć, że oczywistą omyłką jest też oczywista rozbieżność między myślami widocznie wyrażonymi w sentencji i uzasadnieniu - to jednak w niniejszej sprawie taka oczywista rozbieżność między sentencją a uzasadnieniem miejsca nie miała, szczególnie, że powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 138§ 1 pkt 2 kpa stanowi zarówno o możliwości orzeczenia w sprawie jak i o możliwości umorzenia postępowania.

Z tych wszystkich względów, działając zgodnie z przepisem art. 145§ 1 pkt 1 c oraz art. 135 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.