Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 789/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4, art. 28 ust. 2 i ust. 3a, art. 32
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 24 marca 2009r. sprawy ze skargi D. Ż. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 789/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...].08.2008r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej K.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].06.2008r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia D. Ż. należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie.

D. Ż. w dniu 25.04.2008r. (data wpływu) złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres V, VIII, IX, X, XI, XII 1999r. wraz z odsetkami za zwłokę.

W uzasadnieniu podniósł, że 1.03.1999r. w jego zakładzie mechaniki pojazdowej zaistniał pożar, który przyniósł mu straty w wysokości 10.000zł. Od tego czasu miał kłopoty finansowe i zawodowe, przestał wywiązywać się z należności wobec Urzędu Skarbowego i wobec ZUS. Dnia 30.06.2000r. zawiesił działalność gospodarczą i podjął pracę zarobkową. W tym czasie komornik pobierał należne zaległości podatkowe i składki ZUS. Po spłaceniu zaległości został poinformowany, że zadłużenie wobec ZUS zostało uregulowane. Nikt nie poinformował go, że posiada zaległości za rok 1999. Dopiero w 2008r. po piśmie ZUS analizując tytuły wykonawcze urzędu skarbowego zorientował się, że komornik pobrał zaległość za rok 1998 i 2000 a rok 1999 był pominięty. Wnioskodawca podniósł dalej, że od roku nie pracuje, jest na utrzymaniu żony nauczycielki, działalność gospodarczą wyrejestrował 24.08.2006r. ze względu na stan zdrowia. Obciążenie go tą zaległością spowoduje drastyczne pogorszenie jego sytuacji, gdyż zarobki żony nie pokryją zadłużenia.

Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Zakład) z dnia [...].06.2008r. odmówiono zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie: w części finansowanej przez ubezpieczonych za: ubezpieczenie społeczne za okres 05/1999-12/1999, ubezpieczenie zdrowotne za okres 06/1999-12/1999, w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne za okres 05/1999-10/2004, ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/1999-01/2005, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 05/1999-10/2004 wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia w łącznej kwocie 15.603,65zł.

W uzasadnieniu Zakład podniósł, że analiza dokumentacji zebranej w sprawie wskazuje, że zobowiązany nie znajduje się w sytuacji w której niezastosowanie instytucji umorzenia spowoduje drastyczne pogorszenie sytuacji materialnej zobowiązanego oraz jego rodziny.

D. Ż. nie godząc się z tym rozstrzygnięciem złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa ZUS. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że odmowa umorzenia spowoduje skutki zagrażające bytowi jego rodziny. Podniósł też zarzut przedawnienia składek jak i zarzucił, że w okresie od 1999 do 2005 pracował na umowie o pracę, więc ZUS nie mógł "podwójnie naliczać składek na ubezpieczenie".

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez Prezesa ZUS decyzją z dnia [...].08.2008r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z dnia [...].06.2008r.

W toku postępowania Prezes ZUS ustalił, że zobowiązany nie prowadzi już działalności gospodarczej która została wyrejestrowana z dniem 24.08.2006r. Zobowiązany prowadził zakład mechaniki pojazdowej sukcesywnie od 1.09.1996r. w dniu 1.03.1999r. zaistniał pożar w jego zakładzie i zobowiązany poniósł z tego tytułu straty w wysokości ok. 10.000zł, wobec powyższego zawieszał okresowo działalność by w 2006r. ją wyrejestrować. Prezes ZUS na podstawie informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. i Urzędu Miejskiego w M. ustalił przerwy w działalności gospodarczej zobowiązanego okresy zawieszenia działalności, wznowienia działalności a następnie ustalił w jakich okresach działalność gospodarcza była prowadzona. Ustalił, że D. Ż. jest żonaty, ma dwoje dzieci w wieku 25 i 24 lat. Syn T. jest bezrobotny pozostaje bez prawa do zasiłku, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Zobowiązany nie pracuje, nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Żona zobowiązanego pracuje w Zespole Szkół Ekonomicznych w M. jako nauczyciel i pobiera z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 1500zł miesięcznie. Rodzina utrzymuje się z dochodów żony zobowiązanego. Zobowiązany nie zalega z tytułu podatku w Urzędzie Skarbowym w Mielcu. Jest on współwłaścicielem nieruchomości w 1/36 części położonej w M. przy ul. S., jest właścicielem samochodu marki Seat Toledo z 1995r. wartości 2.000zł i współwłaścicielem samochodu m-ki Fiat 126p z 1977r. Zobowiązany posiada zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie łącznej 924zł i z tytułu umowy kredytu na zakup bramy garażowej w kwocie 3.860,29zł, rata kredytu 190,65zł. Rodzina zobowiązanego ponosi wydatki na energię elektryczną na co zobowiązany przedłożył dwa rachunki za grudzień 2007 w kwocie 485,07zł i za luty 2008r. w kwocie 701,48zł.

Następnie w uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887, dalej u.s.u.s.) należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1361 dalej: rozporządzenie) o co wnioskuje zobowiązany. Jednakże w ocenie Prezesa ZUS, w wyniku przeprowadzonego postępowania oraz załączonych do akt sprawy dokumentów nie ma podstaw pozwalających na umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, albowiem zobowiązany nie znajduje się w sytuacji w której nie zastosowanie umorzenia spowoduje drastyczne pogorszenie sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny. Organ stwierdził, że zobowiązany mimo że pozostaje bez pracy nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna czym zamyka sobie drogę do efektywnego szukania zatrudnienia. Żona zobowiązanego pracuje, pobiera wynagrodzenie a zobowiązany jest współwłaścicielem nieruchomości. Tym samym zobowiązany nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić swoich należności. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia składek organ podniósł, że zgodnie z przepisami okres przedawnienia wynosi 10 lat i w niniejszej sprawie należności z tytułu składek na ubezpieczenie nie uległy przedawnieniu. Nastąpi to dopiero po upływu 10 lat od dnia w którym składki stały się wymagane. Do 31.12.2002r. okres przedawnienia wynosił 5 lat. Zmiany w tym zakresie weszły w życie z dniem 1.01.2003r. ustawą z dnia 18.12.2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074). Znowelizowany przepis art. 24 u.s.u.s. wprowadził generalną zasadę, iż należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat, co oznacza wprowadzenie jednolitego okresu przedawnienia wszystkich wymagalnych zobowiązań, także powstałych do dnia 31.12.2002r. Na zasadność swojej argumentacji organ powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12.07.2007r. sygn. akt I UK 37/07 i z dnia 12.11.2007r. sygn. akt I UK 147/07.

Odnosząc się do zarzutu "podwójnego naliczania składek" organ wyjaśnił, że zaległości nie były podwójnie naliczane, ponieważ analizowana dokumentacja wykazała, że wysokość jak i okres zaległości zostały obliczone w sposób rzetelny i zgodny z prawem. Prezes ZUS podniósł też, że Zakład nie miał obowiązku informowania zobowiązanego o zaistniałym zadłużeniu w świetle treści przepisów art. 17, art. 41 ust. 7 i art. 41 ust. 6 i 7a u.s.u.s.

D. Ż. na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie

- art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. tj. braku decyzji ustalającej wymiar zaległych składek

- art. 9 ust. 1 w zw. z art. 36a ust. 1 u.s.u.s., art. 28, ust. 1 pkt 3 i 3a u.s.u.s.,

- art. 34 ust. 1 u.s.u.s.,

- nieuwzględnienie podnoszonego zarzutu przedawnienia roszczeń naliczonych składek w utrzymanej w mocy zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z powodu naruszenia prawa materialnego i procesowego.

W uzasadnieniu podniósł, że decyzja ZUS nie była poprzedzona żadnym dokumentem wzywającym go do zapłaty zaległości w kwocie 15.603,65zł jak również ZUS nie wydał decyzji ustalającej wymiar składek. Żądanie takiej kwoty należności jest nieuzasadnione, gdyż nie ma on żadnych zaległości bowiem wszystkie zaległości zostały wyegzekwowane przez ZUS w 2002r. Ponadto żądanie składek jest bezzasadne, gdyż należności o ile w ogóle istnieją są przedawnione. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa i z pominięciem podnoszonych przez niego faktów braku decyzji ustalających wymiar składek oraz wskazania kwot należności głównej i odsetek, bezpodstawnego naliczenia składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres, w którym działalność nie była prowadzona a był on objęty ubezpieczeniem z tytułu umowy o pracę, przedawnienia roszczeń objętych zaskarżoną decyzją.

Zdaniem skarżącego brak dokładnego miesięcznego wyliczenia uniemożliwia mu dokonanie sprawdzenia naliczenia odsetek a przy sumarycznym obciążeniu jakakolwiek obrona jest niemożliwa.

Podkreślił, że dochodzenie należności za okres od roku 1999 i kolejne lata jest bezprawne, gdyż do tych należności należało stosować przepisy ówczesne czyli 5-cio letni okres przedawnienia. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.09.2004r. sygn. akt II UK 448/03.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na wstępie mając na względzie treść skargi Sąd wyjaśnia, iż jako Sąd Administracyjny kompetentny jest jedynie do oceny pod względem legalności zaskarżonej decyzji, tj. decyzji wydanej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Nie ma natomiast podstaw prawnych do oceny, czy wysokość zadłużenia wobec ZUS została przez ten organ prawidłowo ustalona. Sąd zauważa również, iż złożenie przez zainteresowanego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się on z kwotą zadłużenia, a jedynie z różnych względów nie jest w stanie jej pokryć. Postępowanie o umorzenie zaległości może być prowadzone gdy stan zaległości nie budzi wątpliwości. Postępowanie o umorzenie nie jest trybem w którym można by korygować wysokość odsetek i należności głównej (porównaj wyrok WSA w Warszawie z dnia 27.04.2007r. sygn. V SA/Wa 164/07, z dnia 25.10.2006r. sygn. III SA/Wa 1829/06, z dnia 23.05.2006r. sygn. akt III SA/Wa 1013/06). Mając wątpliwości, co do określonej przez organ kwoty należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami Strona może ze stosownym wnioskiem w tym zakresie wystąpić do organu w celu otrzymania decyzji wymiarowej.

W następnej kolejności ocenie Sądu podlega zarzut przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, bowiem umorzenie lub odmowa umorzenia może dotyczyć wyłącznie zobowiązań wymagalnych.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy w okresie od maja 1999r. Należy zaznaczyć, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne powstały pod rządem ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28, poz. 153 z późn.zm.), która w art. 28 ust. 2 przewidywała 5-letni okres przedawnienia licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Z dniem 1 kwietnia 2003r. ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym została zastąpiona przez ustawę z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. nr 45, poz. 391 z późn.zm.), która w art. 33 ust. 2 stwierdziła, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepisami tymi są przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Art. 24 ust. 4 tej ustawy, w jej pierwotnym brzmieniu, przewidywał - co do zasady - 5-letni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, od daty ich wymagalności. Z dniem 1 stycznia 2003r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 241, poz. 2074), która znowelizowała art. 24 ustawy o s.u.s. w ten sposób, że termin przedawnienia należności z tytułu składek został wydłużony do 10 lat. Ww ustawa z 18 grudnia 2002r. nie zawierała przepisów przejściowych, które wskazywałyby jednoznacznie jakie przepisy należy stosować do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstałych przed dniem wejścia w życie powyższej nowelizacji. Wątpliwości interpretacyjne, które wyłoniły się w trakcie stosowania cytowanej wyżej ustawy rozstrzygnął Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 2 lipca 2008r. (sygn. akt II UZP 5/08) stwierdził, że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy o s.u.s. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. Podzielając powyższy pogląd należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od stycznia 1999r. nie uległy przedawnieniu do dnia 1 kwietnia 2003r. tj. do dnia, od którego ma do nich zastosowanie przepis art. 24 ust. 4 ustawy o s.u.s. przewidujący 10-letni okres ich przedawnienia. Z powyższych względów zarzut skargi odnośnie przedawnienia ww należności z tytułu składek na ubezpieczenie Sąd uznał za bezzasadny.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się na powodach innych niż w niej wskazane.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269).

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma zatem prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Jednakże Sąd zawsze związany jest granicami sprawy, w której skargę wniesiono i nie może wkraczać swoimi ocenami prawnymi w sprawę inną niż ta, jaka była przedmiotem postępowania przed organami administracji. Sprawę rozpatrywaną przez Sąd określa skarżący, wskazując konkretny akt (decyzję, postanowienie), którego skarga dotyczy.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie były decyzje odmawiające umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Przepisy zaś, między innymi o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wymienione wyżej należności umarzane być mogą tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia.

W przeciwieństwie do art. 29 u.s.u.s., regulującego odraczanie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozkładanie tej płatności na raty, przepis art. 28 tejże ustawy nie wymaga wniosku zobowiązanego do wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych. Oczywistym jest jednakże, że w postępowaniu wszczętym z urzędu jedynym merytorycznym rozstrzygnięciem, jakie może zapaść, jest umorzenie należności.

Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może być również wszczęte na wniosek zobowiązanego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Podmiot występujący z wnioskiem obowiązany jest określić zakres swojego żądania, chociażby poprzez wskazanie okresu, jakiego dotyczą należności objęte wnioskiem. Wynika to z treści art. 63 § 2 k.p.a., którego przepisy mają zastosowanie w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zakład jest natomiast związany treścią wniosku i jego decyzja, czy to pozytywna, czy negatywna dla wnioskodawcy obejmować może wyłącznie należności objęte wnioskiem, który wszczął postępowanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 1091/99, LEX nr 78924).

Zakładowi nie wolno natomiast samodzielnie określać zakresu żądania wnioskodawcy.

Z powyższych względów Zakład nie może również zmieniać zakresu żądania objętego wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Jego rozstrzygnięcie może odnosić się wyłącznie do należności wskazanych przez zobowiązanego. Zakład związany jest również wskazaniem wnioskodawcy co do rodzaju ulgi, o jakiej zastosowanie wnosi.

W sprawie niniejszej skarżący we wniosku z dnia 25.04.2008r. żądanie swoje sformułował w ten sposób, że wniósł o umorzenie należności z tytułu składek za okres od V, VIII, IX, X, XI, XII 1999r. i o umorzenie odsetek od składek za ten okres.

Natomiast Zakład i Prezes ZUS decyzjami swoimi objął należności z tytułu składek na ubezpieczenie za okresy w części finansowanej przez ubezpieczonych na ubezpieczenie społeczne za okres 5/1999-12/1999, na ubezpieczenie zdrowotne za okres 06/1999-12/1999, w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne za okres 05/1999-10/2004, ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/1999-01/2005, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 05/1999-10/2004 wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia w łącznej kwocie 15.603,65zł.

Decyzja Zakładu jak i zaskarżona decyzja Prezesa ZUS zawierająca merytoryczne rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia składek ponad żądanie strony jest decyzją wydaną z naruszeniem przepisu art. 28 u.s.u.s.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek organ odwoławczy uwzględni zakres tego żądania i stosownie do niego oceni decyzję organu I instancji i oceni czy w sprawie niniejszej wystąpiły przesłanki umorzenia tych należności.

Na koniec Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia, co jest sprzeczne z art. 107 § 3 k.p.a. Zauważyć należy, iż przytoczone w niej zostały przepisy stanowiące podstawę umorzenia należności, przy czym każdy z nich określa różne przesłanki, ale uzasadnienie odmowy umorzenia jest enigmatyczne i nie nawiązuje szczegółowo do spełnienia bądź też niespełnienia tych przesłanek. Z naruszeniem wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania uznano, że sytuacja finansowa strony nie daje podstaw do umorzenia należności.

Rozpatrując ponownie wniosek strony Prezes ZUS powinien mieć na względzie, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne podejmowana na podstawie art. 28 u.s.u.s oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia, oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji, stosownie do art. 7 k.p.a., ma więc obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych.

Sąd podkreśla też, iż kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie poprzestając na wymienieniu występującego w aktach sprawy materiału dowodowego - organ powinien przeprowadzić w uzasadnieniu decyzji jego rzetelną analizę zwłaszcza w oparciu o przesłanki umorzenia ujęte w przepisach w/w rozporządzenia. Uzasadnienie decyzji organu w tej części winno wskazywać na szczególnie wnikliwe wyjaśnienie przez organ w toku postępowania dowodowego aktualnej sytuacji majątkowej strony, jego zdolności płatniczych i niezbędnych wydatków, a w konsekwencji ustalenie, czy zapłata zaległych należności rzeczywiście może zagrozić egzystencji jego i jego rodziny. Dopiero takie ustalenia są przydatne w sytuacji rozważania przesłanek wynikających z zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego.

Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno zaś być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.

Ponieważ doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu który miał wpływ na wynik sprawy jak i przepisów prawa procesowego w stopniu którym mógł mieć wpływ na wynik spawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Zakres w jakim uchylona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.