Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 880/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi G. i S. H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] , II. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] , III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ A. Łaskarzewska


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2003r. E. S. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o dokonanie kontroli wybudowanego garażu oraz budynku gospodarczego na działce położonej w M. nr [...]. Z tą samą prośbą wystąpiła w dniu [...] grudnia 2003r. M. S.

W dniu [...] stycznia 2004r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził oględziny na działce nr [...], M.. Stwierdzono, że S. H. wybudował budynek gospodarczy – szopę o wymiarach 5,30 x 7,31, jednospadowy o wysokości 2,10 - 2,50, pokryty papą. Ściany wzniesiono z pustaków żużlowych (odpadowych). Obiekt jest on użytkowany jako gospodarczy - na składowanie słomy oraz drobnych narzędzi do gospodarstwa. Inwestor zrealizował go bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

Podczas oględzin inwestor oświadczył, że jest rolnikiem, a budynek jest mu niezbędny do prowadzenia gospodarstwa. Nie był świadomy, że postawienie go wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

W trakcie oględzin sporządzono też szkic sytuacyjny. Naniesiono na nim rysunek obiektu objętego kontrolą. Oznaczono go liniami wyrysowanymi ołówkiem oraz zamalowano na czerwono. Wymiary obiektu podane na rysunku różnią się od tych, które są zamieszczone w części tekstowej protokołu oględzin. Stanowią następujące wartości: 3,87 m; 5,30 m; 3,25 m; 4 m. Z rysunku wynika, że wzniesiony budynek ma ściany o różnych długościach, z jednej strony jest uskok.

W dniu [...] lutego 2004r. S. H. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z prośbą o zalegalizowanie wybudowanej szopy. Wskazał, że stawiając ją nie wiedział, że na tak mały obiekt wymagane jest pozwolenie na budowę. Ponadto murowana szopa została wybudowana w miejsce szopy drewnianej, grożącej zawaleniem.

Postanowieniem z dnia [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz art. 123 § 1 i 2 kpa wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego – szopy wybudowanej przez S. H. na nieruchomości położonej w M. nr [...] nr ewid. [...]. Nałożył jednocześnie obowiązek przedłożenia w terminie do [...] czerwca 2004r.:

- zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, o zgodności wybudowanego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

- 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami, opracowanego przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane oraz sprawdzonego przez projektanta posiadającego uprawnienia bez ograniczeń w danej specjalności,

- przedłożenie zaświadczenia o wpisie projektantów na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego,

- oświadczenia inwestorów o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Dnia [...] czerwca 2004r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wpłynął wniosek G. H. o przedłużenie o 1 miesiąc terminu do złożenia dokumentów z uwagi na fakt, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest w trakcie opracowywania. Po jego uchwaleniu w ciągu 14 dni zostanie wydane zaświadczenie o zgodności inwestycji z planem.

Dnia [...] czerwca 2004r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O.eszowie wystosował do G. i S. H. pismo, w którym poinformował, że termin do przedłożenia dokumentów został przedłużony do dnia [...] lipca 2004r. Spowodowane to zostało nieopublikowaniem do tej pory uchwały Rady Gminy o zatwierdzeniu planu zagospodarowania przestrzennego Gminy.

Dnia [...] sierpnia G. H. wystąpiła ponownie o przedłużenie terminu wykonania projektu samowolnie postawionej szopy do końca 2004r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] 2004r. uwzględnił powyższy wniosek i ustalił termin na przedłożenie dokumentów do [...] grudnia 2004r.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2 kpa oraz art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) nakazał G. i S.H. dokonanie rozbiórki budynku gospodarczego – szopy o wymiarach 7,31 x 5,30 wybudowanej w 2003r. bez wymaganego pozwolenia na budowę na nieruchomości położonej w M. nr [...] działka nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, iż kontrola przedmiotowej nieruchomości wykazała, że jej właściciele wybudowali w 2003r. bez wymaganego pozwolenia na budowę szopę o wymiarach 7,31 x 5,30 m. Z racji tej, iż inwestorzy nie wykonali w terminie nałożonych na nich obowiązków należało orzec o nakazie rozbiórki obiektu.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli G. i S.H. Podnieśli, iż przedmiotowy budynek został wybudowany na miejscu drewnianej szopy, która groziła zawaleniem. Jego wymiary nie uległy zmianie. Szopa służy do przechowywania zbiorów na karmę dla zwierząt, nie jest w niej prowadzona działalność gospodarcza. Odwołujący się wskazali, że stawiając budynek nie byli świadomi, że działają w warunkach samowoli budowlanej. Z racji tej, że murowana szopa nie odbiega wymiarami od wcześniej istniejącej szopy drewnianej nie spodziewali się, że wymagane jest pozwolenie na budowę. Podali również, że nie stać ich na poniesienie kosztów legalizacji budowy. Ich zdaniem budynek nie stanowi również zagrożenia dla sąsiedniej posesji, ani nie powoduje zeszpecenia otoczenia.

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając decyzję wskazano, iż z art. 29 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego wynika, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów gospodarczych, związanych z produkcją rolną o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m. Ponieważ powierzchnia przedmiotowego budynku wynosi ok. 37 m2, inwestor winien posiadać stosowne pozwolenie na budowę. Zgodnie z treścią art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 ustawy, nakazując rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu. Zarówno mała uciążliwość obiektu, brak jego przeznaczenia na działalność gospodarczą, jak i wykazywana przez inwestorów nieznajomość przepisów prawa, nie mogą wpłynąć na treść niniejszej decyzji.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wnieśli inwestorzy oraz M. i E.S.

Skarżący G. i S. H. podnieśli, że rozstrzygnięcie organu II instancji zawiera nieścisłości i uproszczenia skutkujące koniecznością jego uchylenia. W szczególności w decyzji nie wskazano według jakiego stanu prawnego orzeczono (budynek został wybudowany w 2003r.). Wskazano też, że powierzchnia budynku wynosi ok. 37 m2. Tym samym więc przekroczenie rozmiarów obiektu budowanego bez wymogu pozwolenia na budowę nastąpiło w niewielkim rozmiarze. Skarżący wskazali również, ze wybudowany obiekt jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów techniczno-budowlanych. Ponadto przytoczyli argumentację powołaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2006r. Sąd odrzucił skargę M. i E.S. z powodu wniesienia jej z uchybieniem terminu.

Na rozprawie w dniu 20 października 2006r. skarżący S. H. podał, że szopę dobudował do istniejącej toalety. Podniósł ją o wysokość jednego pustaka. W jego ocenie organy dokonując pomiarów samowolnie wybudowanego obiektu objęły też toaletę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego (art. 48 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a) i art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane – Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), a także przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, 77 § 1 i 80 kpa).

Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności są obowiązane dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45).

W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Organy administracji naruszyły zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę oficjalności (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), wskutek czego doszły do nieuprawnionego (w świetle zgromadzonych do tej pory dowodów) wniosku, iż w sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.

Podkreślić trzeba, iż obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z przyjętą w k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Rozstrzygnięcie organu administracji zawsze musi się opierać na ocenie dowodów, wprawdzie swobodnej, lecz nie dowolnej. Wynika z tego obowiązek prawidłowego uzasadnienia przez organ swego stanowiska zajętego w sprawie (art. 107 § 3 k.p.a.). Jako dowolne należy traktować ustalenia jakoby powierzchnia przedmiotowego budynku wynosiła ok. 37 m2 (5,30m x 7,31m). Zarzut dowolności wykluczałyby dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).

Wskazać należy, iż organy obu instancji pominęły istotne okoliczności faktyczne. W szczególności nie odniosły się do dołączonego do protokołu oględzin z dnia [...] 2004r. szkicu sytuacyjnego (k. [...] akt adm. I instancji). Wynika z niego, że samowolnie wybudowana szopa posiada uskok od północnej strony, co nie pozwala przyjąć, że budynek ma kształt prostopadłościanu o czterech ścianach bocznych, po dwóch o równych długościach – 5,30m i 7,31m, o łącznej powierzchni ok. 37m2. Ze szkicu wynika, że uskok powoduje zmniejszenie – w stosunku do ustalonej przez organy - powierzchni zabudowy. Ściany te - według szkicu - mają bowiem długości: 7,31m; 5,30m; 4,06m; 1,43m; 3,25m; 3,87m,co daje łączną powierzchnię nie przekracząjącą 35m.

Mając na względzie różnice w zakresie powierzchni budynku pomiędzy treścią protokołu oględzin , a wymiarami wynikającymi z dołączonego do protokołu szkicu powstaje wątpliwość, czy do jego wybudowania niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę, czy też wystarczające było zgłoszenie robót budowlanych. W myśl bowiem przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a) Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80m. Budowa takiego obiektu wymaga – zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego zgłoszenia właściwemu organowi.

Nie budzi wątpliwości, że szopa jest budynkiem gospodarczym związanym z produkcją rolną, służy bowiem do przechowywania słomy dla zwierząt oraz narzędzi gospodarskich. Bezsporne jest również, że budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej. Wobec tego, gdyby okazało się, że powierzchnia samowolnie wybudowanej szopy wynosi mniej niż 35m2 zastosowanie w niniejszej sprawie winien znaleźć art. 49b Prawa budowlanego.

Wskazać również należy, iż organy wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 77§1 kpa nie wyjaśniły w jakim zakresie dokonano samowoli budowlanej tj. czy przedmiotowy budynek został wybudowany w całości w 2003r., czy jedynie w tamtym czasie rozbudowano istniejącą już ubikację. Według oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 20 października 2006r. szopa została dobudowana do budynku toalety. O ile bowiem wykonane roboty miałyby charakter rozbudowy bądź nadbudowy niedopuszczalnym było nakazanie rozbiórki obiektu wraz z istniejącą toaletą bez poczynienia ustaleń co do niej

Wobec wykazanych naruszeń prawa materialnego i procesowego na podstawie art.145§ 1pkt1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w punkcie I sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę poczynione wywody , wyjaśni wskazane rozbieżności co do ustaleń w zakresie powierzchni spornego obiektu, poczyni dodatkowe ustalenia czy wzniesienie obiektu miało charakter rozbudowy , nadbudowy. W zależności od wyniku badań rozstrzygnie w oparciu o stosowny przepis prawa budowlanego.

W ocenie Sądu również konieczne było uchylenie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych przy budowie szopy i nałożeniu obowiązku przedłożenia odpowiednich dokumentów. Jego wydanie sytuacji braku jednoznacznych ustaleń tak co do powierzchni obiektu jak i rodzaju , zakresu robót było co najmniej przedwczesne.

Stąd orzeczono jak w pkt.II sentencji.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o przepis art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Kamieńska