Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 498/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 10 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2022 roku sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 2 lutego 2022 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (zwanego dalej "MOPS") wpłynął wniosek P. K. (zwanego dalej "wnioskodawcą", "Stroną" lub "Skarżącym") o przyznanie pomocy – zasiłku celowego w postaci kosztów leczenia ([...] zł), wypożyczenie kul i balkonika po operacji do celów rehabilitacyjnych i ułatwienia chodzenia. Jak wskazano we wniosku, pilnie potrzebna jest pomoc, wnioskodawca musi opłacić wypożyczenie sprzętu medycznego. Z dołączonej do wniosku dokumentacji wynika, że wnioskodawca jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i regularnie korzysta z systemu pomocy społecznej, jaką świadczy MOPS.

Wnioskodawca oświadczył, że pomoc w postaci wnioskowanego zasiłku jest mu niezbędna. Utrzymuje się tylko z zasiłku stałego w wysokości [...] zł. Ze względu na zalecenia lekarskie musi stosować się do kosztownej diety. Potrzebuje pomocy podczas chodzenia, pomocy udziela mu jego syn. Syn opłaca także koszty utrzymania mieszkania.

Dnia 14 lutego 2022 r. odbył się wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że na podstawie decyzji z dnia 9 grudnia 2021 r. wnioskodawca pobiera zasiłek celowy w wysokości [...] zł z czego [...] zł przeznaczono na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków, [...] zł na zakup opału, [...] zł na zakup pary spodni, [...] zł na zakup środków czystości.

Wnioskodawca posiada trzech synów. Z jednym nie ma w ogóle kontaktu, drugi jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, a trzeci pomaga jemu poprzez udostępnienie mieszkania i opłacanie rachunków za prąd, wodę i gaz. Dane synów są nieznane. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, co potwierdzono już podczas wywiadu przeprowadzonego na okoliczności związane z inną sprawą w dniu 18 stycznia 2022 r.

Pracownik MOPS ustalił, że syn zakupił ojcu [...] zł abonamentu do telefonu, antenę telewizji naziemnej ([...] zł), spodnie ([...] zł), środki czystości ([...] zł). Środki otrzymane w ramach udzielanych zasiłków przeznaczył na zabezpieczenie innych potrzeb, głównie na zakup żywności zgodnej z dietą wątrobową, lekko strawną.

Wnioskodawcy grozi paraliż w związku z licznymi zwyrodnieniami kręgosłupa. Ponadto cierpi na problemy związane z kamicą nerkową, chorobą sercowo-naczyniową oraz zapalenie przełyku związane z refluksem. Wnioskodawca jest także po przebytej chorobie Covid-19.

Protokół z wywiadu został zwieńczony oczekiwaniami wnioskodawcy – pomoc finansowa na zakup opału oraz zwrot kosztów leczenia ([...] zł) za wypożyczenie kul oraz balkonika po operacji do celów rehabilitacyjnych w ułatwieniu chodzenia.

Decyzją z dnia 24 lutego 2022 r., nr [...] Prezydent Miasta O. (zwany dalej "Prezydentem" lub "organem I instancji") przyznał Stronie zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup opału w kwocie [...]zł oraz odmówił jemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia za wypożyczenia kul i balkonika po operacji do celów rehabilitacji w ułatwieniu chodzenia. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Prezydent wyjaśnił, że instytucja pomocy społecznej nie ma na celu spełniania wszystkich potrzeb wnioskodawcy. Jak sama nazwa wskazuje, udzielana jest pomoc. Strona regularnie z niej korzysta, bowiem od lat przyznawane są jej różne zasiłki celowe, a także zasiłek stały.

Prezydent podkreślił, że w grudniu 2021 r. przyznał łącznie [...] zł. Część z tych środków przeznaczył zgodnie z ich przeznaczeniem, ale zaoszczędzoną część spożytkował na zakup spodni, środków czystości i chemiczne pranie narzut na fotele oraz pranie wykładziny podłogowej.

Prezydent uznał, że Strona marnotrawi otrzymywaną pomoc. Spożytkowanie otrzymanej pomocy na zakup anteny telewizji naziemnej, a także chemiczne pranie narzut na fotele, czy pranie wykładziny nie jest potrzebą, bez której nie można funkcjonować. Koszt tych usług w pełni pokryłby koszt wypożyczenia sprzętu medycznego. Jak wynika z oświadczeń Strony, Stacja Opieki Caritas Archidiecezji K. udostępnia sprzęt medyczny za kwotę [...]zł miesięcznie. W ocenie Prezydenta, nie jest to kwota, której wnioskodawca nie byłby w stanie ponieść. Nie zmienia tego fakt, że na zaświadczeniu jest mowa o ofierze [...] zł, jaką uiszczono. Gdyby wnioskodawca opłacał to regularnie, koszt ten byłby rozłożony w czasie, a przez to możliwy do udźwignięcia.

Organ I instancji uważa, że opłacenie kosztów wypożyczenia sprzętu medycznego jest możliwe ze środków pochodzących z zasiłku stałego, jaki pobiera, szczególnie że wnioskodawca nie ponosi żadnych opłat mieszkaniowych, a zakup żywności odbywa się poprzez środki finansowe pochodzące z MOPS.

W terminowo wniesionym odwołaniu Strona zakwestionowała decyzję organu I instancji co do pkt 2. Strona rozpoczęła swój wywód od kwestii dawnej współpracy z pracownikami MOPS. Strona stwierdziła, że przy poprzedniej operacji nie było problemów, aby zwrócić koszty wypożyczenia takiego samego sprzętu medycznego. Podejście zmieniło się od kwietnia 2021 r. Strona wskazała, że korzysta z pomocy syna, ale wiele kosztów ponosi sam. Ponadto wykonuje wszystkie obowiązki domowe samodzielnie. Wnioskodawca odwołując się do innych spraw i decyzji, wskazał, że wielokrotnie nie miał za co ponieść kosztów leczenia, przejazdów itd. Strona opisała historię swoich wypadków i chorób dołączając wypisy z kart leczenia.

Decyzją z dnia 19 maja 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium powołując art. 11 ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zmianami, zwanej dalej "u.p.s.") wskazało, że marnotrawienie środków pochodzących z systemu pomocy społecznej może doprowadzić do ograniczenia świadczeń, odmowy ich przyznania albo przyznanie w jej w formie świadczenia niepieniężnego. Kolegium wskazało, że takie postępowanie podważa zaufanie organów do Strony, jej wiarygodności.

Postawa wnioskodawcy, który przeznacza zaoszczędzone środki pochodzące z pomocy społecznej na zakup doładowania do telefonu oraz antenę satelity naziemnej sprawia, że środki nie są przeznaczane zgodnie z celem wskazanym przez organ I instancji. Zaoszczędzone pieniądze przeznaczono na zakup droższych spodni, a także pranie narzut foteli oraz wykładziny. Z tych środków Strona mogła opłacić koszty wypożyczenia sprzętu medycznego. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że po wykupieniu tańszych leków (zamienników), Stronie pozostało do dyspozycji [...] zł. Bez zakupu anteny oraz skorzystaniu z usług pralni chemicznej, wnioskodawca mógłby pokryć całość kosztów wypożyczenia sprzętu medycznego. Jego nieracjonalne gospodarowanie środkami, jakie otrzymuje z systemu pomocy społecznej uzasadnia odmowę przyznania zasiłku celowego w tym zakresie.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zakwestionował decyzję organu II instancji. Skarżący, podobnie jak w odwołaniu podjął wiele wątków, z których wynika jego niezrozumienie dla tej decyzji. Jak wskazał, oczekuje pomocy nie w wysokości [...] zł, a [...] zł. Jak się okazało, zakup węgla wynosił większą kwotę, niż otrzymał od Prezydenta. W innych sprawach odmówiono mu przyznania kosztów na dojazd do K. celem odbycia rehabilitacji.

Doładowanie do telefonu za [...] zł opłaca co miesiąc, gdyż taki jest koszt u operatora. Antena została zakupiona z pieniędzy syna w grudniu 2021 r., co także sygnalizowano w odwołaniu. Pranie narzut i wykładziny miało miejsce w związku ze Świętami Bożego Narodzenia, a i tak nie wystarczyło Skarżącemu wszystkich środków na utrzymaniu mieszkania w czystości, jaka powinna być.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie w całości ewentualnie o jej oddalenie. Kolegium uznało, że skarga została wniesiona po upływie terminu 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Co do podstaw oddalenia skargi, Kolegium uznało, że zarzuty przedstawione w jej treści są niezasadne.

Pismem z dnia 26 lipca 2022 r. Skarżący uzupełnił brak formalny skargi, a przy okazji przedstawił kolejne historie chorób na dowód tego, jak bardzo potrzebny jest jemu sprzęt medyczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Z tego względu, zarządzeniem z dnia 20 października 2022 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2022 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem niniejszej skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO, w której utrzymano w mocy decyzję Prezydenta w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. W wyniku przeprowadzenia kontroli sądowej w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania o tym, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.

Na wstępie należy zaznaczyć, że Skarżący nie miał obowiązku składania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z przedstawionymi Sądowi aktami sprawy, decyzja SKO została doręczona Skarżącemu w dniu 20 maja 2022 r. (piątek). Mając na względzie metodykę obliczania terminów procesowych, termin do wniesienia skargi upływał w niedzielę 19 czerwca 2022 r. (zob. art. 83 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 83 § 2 p.p.s.a. jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Tym samym, jeżeli koniec terminu przypada w niedzielę, upływ terminu ma miejsce następnego dnia, o ile w poniedziałek też nie przypada dzień ustawowo wolny od pracy (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt FSK 2192/04, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). To z kolei oznacza, że skoro Skarżący nadał swoją skargę w urzędzie pocztowym w dniu 20 czerwca 2022 r., należy uznać ją za wniesioną z zachowaniem 30-dniowego terminu, a sama skarga podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Analizę o motywach zapadłych decyzji będącymi przedmiotem skarg należy rozpocząć od zwrócenia uwagi, że instytucja prawna, jaką jest pomoc społeczna stanowi przejaw subsydiarnej działalności państwa. Rolą państwa jest udzielanie pomocy osobom potrzebującym, które z uwagi na niekorzystne zdarzenia, jakie wystąpiły w ich życiu, znalazły się w trudnej sytuacji. Zgodnie z art. 69 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają pomoc osobom z niepełnosprawnościami prowadząc politykę społeczną, w której uwzględnia się potrzeby wynikające z trudnej sytuacji materialnej. Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę na słowo "pomoc", które oznacza "wspieranie kogoś fizycznie lub moralnie, wsparcie, ratunek" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 717). Słownikowe znaczenie "pomocy" prowadzi do wniosku, że jej celem jest wsparcie, ułatwienie osiągnięcia jakiegoś zamierzonego celu, a nie wyręczanie osoby podejmującej starania. Podobnie jest w przypadku pomocy społecznej, której cele zostały określone w art. 2 ust. 1 u.p.s. Powołany przepis stanowi: "Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości". Ustawodawca sam podkreśla, że polityka społeczna nie prowadzi do wyręczania osoby potrzebującej, tylko do umożliwienia przezwyciężenia trudności życiowych. Osoba potrzebująca musi samodzielnie uporać się z tymi trudnościami, a władze publiczne mają na celu udzielenie wsparcia, którego katalog rozmaitych form określają przepisy u.p.s. Twierdzenie Sądu znajduje poparcie w treści art. 3 i art. 4 u.p.s. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem systemu pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s., przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Ustawodawca, który jest racjonalny zdaje sobie sprawę z tego, że wszystkie podmioty, które zostały desygnowane w art. 2 ust. 2 u.p.s. do sprawowania polityki społecznej posiadają ograniczone zasoby do udzielania rzeczonej pomocy. Jest to okoliczność bezsporna. Mimo to, podmioty te powinny starać się tak nimi gospodarować, aby pomoc mogła być udzielana. To jednak nie oznacza, że zakres pomocy ma odpowiadać zakresowi potrzeb wynikających z trudności, w jakich znalazła się osoba potrzebująca. Osoba taka jest zobowiązana, na podstawie art. 4 u.p.s., do współdziałania w rozwiązywaniu jej trudności życiowych.

Wszystkie dotychczasowe twierdzenia Sądu w składzie orzekającym znajdują potwierdzenie w utrwalonej linii orzeczniczej. "Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rolą organów pomocy społecznej jest zatem wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem. Funkcji tej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej." (wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 825/21, dostępny w CBOSA). Pomoc społeczna nie służy stałemu zaspokajaniu wszelkich oczekiwań osób o to wnioskujących, lecz jedynie wspieraniu ich do czasu uzyskania przez te osoby możliwości samodzielnego zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych (wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 3038/19, dostępny w CBOSA).

Jedną z form wsparcia udzielnej przez system pomocy społecznej jest zasiłek celowy uregulowany w art. 39 ust. 1 u.p.s. Jednakże, aby uzyskać pomoc w tej formie, osoba ubiegająca się o ten zasiłek musi spełnić wymóg z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., a więc spełnić kryterium dochodowe. Innymi słowy, przekroczenie tego kryterium dochodowego oznacza niemożność uzyskania zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 u.p.s. W tej sytuacji, organ administracji publicznej odpowiedzialny za realizację pomocy społecznej może skorzystać z formy specjalnego zasiłku celowego, uregulowanego w art. 41 u.p.s.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że Skarżący jest wieloletnim klientem MOPS. Korzysta z rozmaitych form wsparcia. Sam mieszka u syna, który de facto utrzymuje ojca. Skarżący nie płaci kosztów utrzymania mieszkania, ponieważ wszystko opłaca jego syn. W grudniu 2021 r. Skarżący otrzymał kolejną pomoc od Prezydenta. Tym razem była to kwota [...]zł, która, myśl decyzji, miała być przeznaczona na zakup leków, jakie musi brać, opału, spodni oraz środków czystości.

Pracownik MOPS ustalił podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, że syn Skarżącego zakupił dla niego [...] zł abonamentu do telefonu, antenę telewizji naziemnej ([...] zł). Środki otrzymane w ramach udzielanych zasiłków przeznaczył na zabezpieczenie innych potrzeb, głównie na zakup żywności zgodnej z dietą wątrobową, lekko strawną. Ustalono także, że Skarżący zakupił droższe spodnie, niż zostało to wskazane w decyzji, a także skorzystał z usługi czyszczenia wykładziny podłogowej w mieszkaniu wraz z chemicznym praniem narzut na fotele. Skarżący stwierdził, że droższe spodnie posłużą jemu dłużej, a konieczność prania chemicznego wynikała ze zbliżających się Świąt Bożego Narodzenia.

W tym miejscu Sąd w składzie orzekającym podkreśla, że środki, jakie otrzymuje każdy beneficjent w ramach systemu pomocy społecznej, nie jest uprawniony do dowolnego korzystania z tych środków. Pamiętając, że system pomocy społecznej sprawuje jedynie funkcję subsydiarną, Skarżący ma obowiązek skrupulatnego postępowania według tego, co polecono jemu w drodze decyzji administracyjnej. To z kolei ma istotny wpływ na dalsze przyznawanie pomocy, szczególnie, że w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. mowa jest o uznaniowości, w ramach które organ administracji publicznej może, ale nie musi przyznawać pomocy. Wskazuje na to słowo "może", które zawarto w powołanych przepisach.

Skarżący zawnioskował o przyznanie jemu pomocy poprzez sfinansowanie kosztów użyczenia właściwych przyrządów ortopedycznych, które potrzebuje do poruszania się. Organy administracji publicznej, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, zasadnie odmówiły Skarżącemu udzielenia pomocy w tym zakresie. Reakcja organów była podyktowana ujawnionymi faktami o niegospodarności Skarżącego.

Ze środków przyznanych w grudniu 2021 r. Skarżący zakupił tańsze lekarstwa, gdyż postarał się o zamienniki. Pozostałą kwotę spożytkował na cele, które nie były ujęte wśród celów wskazanych w decyzji o przyznaniu tejże pomocy, a jeśli były, to nie w takim zakresie, w jakim urzeczywistnił je Skarżący. Dla przykładu Prezydent przyznał kwotę [...]zł na zakup spodni. Skarżący nabył spodnie za kwotę [...]zł tłumacząc to tym, że droższe spodnie dłużej jemu posłużą. Sąd podkreśla, że Skarżący nie może dowolnie decydować o przeznaczeniu środków, które zostały jemu przyznane. Oszczędności, które czasami pojawiają się, jak w niniejszej sprawie, powinny być przeznaczone priorytetowo na cele, które zostały określone w decyzji i w wymiarze w niej wskazanym.

Uznaniowość przyznania zasiłku celowego, o której wspomniał Sąd sprawia, że organ może, ale nie musi przyznawać pomocy. W sytuacji uznaniowości organ musi uzasadnić to, dlaczego zdecydował w ten, a nie inny sposób. Sąd administracyjny nie może zakwestionować decyzji organu, chyba że ten podjąłby arbitralną decyzję nie argumentując jej w ogóle. Tego nie było w niniejszej sprawie. Zarówno Prezydent jak i SKO wywiedli, że Skarżący korzysta ze środków przyznanych przez MOPS w sposób nieracjonalny, a do tego jego sytuacja nie jest tak trudna, aby nie mógł przezwyciężyć trudności życiowych. Dość wskazać, że Skarżący nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania. Dodatkowo Skarżący korzysta z udogodnień, które jego zdaniem są niezbędne, a które według art. 39 ust. 2 u.p.s. w ogóle nie wpisują się w przesłanki przyznania zasiłku celowego. Jak bowiem stanowi powołany przepis: "Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu". Co prawda ustawodawca wskazał tutaj katalog otwarty przesłanek przyznania zasiłku celowego, jednak te, które wymienił wskazują na konieczność zaspokojenia najbardziej niezbędnych potrzeb. Zakup anteny telewizyjnej, czy też abonament telefoniczny w kwocie [...]zł nie jest niezbędną potrzebą, szczególnie że Skarżący korzysta z pomocy syna.

Przeznaczenie zaoszczędzonych środków na cele niezwiązane z istotą zasiłku celowego, a także nieracjonalna gospodarka finansowa ściągająca na Skarżącego ciężar zadłużenia w postaci zaległości opłat za użyczenie sprzętu ortopedycznego jest, zdaniem Sądu, wystarczającą przesłanką uzasadniającą odmowę przyznania jemu zasiłku na cele zwrotu kosztów użyczenia balkonika oraz kul. Gdyby Skarżący nie przeznaczył przyznanych środków na zakup droższych spodni, nie zamówił usługi chemicznego prania wykładziny oraz narzut na fotele, a także terminowo opłacał koszty użyczenia sprzętu ortopedycznego, nie posiadałby zadłużenia i nie musiałby jednorazowo uiszczać tak znaczącej dla niego kwoty. Dodatkowo, przy bardziej racjonalnym korzystaniu ze środków przyznanych przez MOPS tj. wydatkowanie ich zgodnie z celami wskazanymi w decyzji z grudnia 2021 r., Skarżący mógłby ponieść koszty użyczenia, co zresztą podniesiono w toku postępowania administracyjnego.

Zarówno Prezydent jak i SKO zasadnie powołali przepis art. 11 ust. 1 u.p.s. "W przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego". Jak zasadnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku: "Wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem uzasadniało więc nie tylko nieprzyznanie środków finansowych, ale i ich nieprzyznanie w naturze. Przepis art. 11 ust. 1 u.p.s. pozwala bowiem organowi wyprowadzić konsekwencje z braku współdziałania strony z organem." (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 89/18, dostępny w CBOSA). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "W celu przyznania świadczenia organ musi ustalić, czy sytuacja objęta wnioskiem jest niezbędną potrzebą życiową (art. 39 ust. 1 u.p.s.), czy sytuacja, w jakiej znalazł się wnioskodawca, jest trudną sytuacją życiową, której nie jest on w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.), a także ustalić, czy ewentualne wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 11 ust. 2 tej ustawy powinno przemawiać za odmową przyznania świadczenia bądź ograniczeniem jego wysokości." (wyrok NSA z dnia 4 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 646/21, dostępny w CBOSA). Pracownicy MOPS ustalili, że chemiczne pranie wykładziny oraz narzut fotelowych nie jest potrzebą, która jest niezbędna do funkcjonowania. Zbilżające się wówczas Święta Bożego Narodzenia nie uzasadniają marnotrawienia środków publicznych, które pochodzą od podatników. Każdy zaoszczędzony pieniądz powinien być spożytkowany na cele najbardziej niezbędne, a te zawsze są określone w decyzji administracyjnej. Postępowanie wbrew decyzji, uzasadnia wniosek o marnotrawieniu środków publicznych, co zasadnie przekłada się na dalsze postępowanie przy następnych wnioskach o przyznanie zasiłku celowego. Ustawodawca potępia naganne zachowanie świadczeniobiorcy, polegające między innymi na trwonieniu i niszczeniu otrzymanej pomocy czy braku aktywności w rozwiązywaniu problemów (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2512/20, dostępny w CBOSA).

Dodatkowo, nieprzekonująca jest argumentacja, że Skarżący płaci [...] zł abonamentu, gdyż taka jest oferta operatora. Sąd posiada wiedzę o tym, że inni operatorzy telefonii komórkowej oferują usługi telefonii, dostępu do Internetu za znacznie mniejszą kwotę. Zaniechanie w postaci choćby próby zmiany tego stanu rzeczy, poprzez poszukiwanie oszczędności względem środków otrzymywanych od osób trzecich dodatkowo uzasadnia to, że sytuacja Skarżącego nie jest tak trudna, jak to opisuje.

Skoro Skarżący otrzymuje także pieniądze od syna, które jak stwierdził, przeznaczył na zakup i montaż anteny telewizyjnej, to powinien mieć świadomość tego, że takie okoliczności nie uchodzą uwadze organów administracji publicznej przyznających pomoc społeczną. Skoro stan materialny Skarżącego, poprzez pomoc uzyskaną od osób trzecich ulega poprawie, to wówczas zasadnie limituje się pomoc społeczną. Niegospodarność dodatkowo uzasadnia konieczność odmowy przyznania żądanej formy pomocy.

Kończąc, Sąd zwraca uwagę SKO, że powinno bezpośrednio odnieść się do treści art. 39 u.s.p. Ponieważ jest to decyzja wydawana w warunkach uznaniowości, organ odwoławczy ma dodatkowo obowiązek przestrzegać obowiązku uzasadnienia decyzji. Sąd zauważa, że podniesiono zarzut braku gospodarności, co uzasadnia sposób rozstrzygnięcia sprawy, jednakże SKO powinno ocenić, czy sprzęt ortopedyczny jest niezbędną potrzebą życiową.

Wskazane uchybienia ze strony SKO nie zmieniają tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Należy przede wszystkim mieć na uwadze, że w drodze decyzji organu I instancji Skarżący otrzymał kolejną transzę pomocy finansowej, jednakże nie w zakresie przez niego oczekiwanym. Przedstawiona powyżej niegospodarność została dostatecznie uargumentowana jako przesłanka limitacji świadczonej pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o niezasadności skargi. Ponieważ Skarżący nie podniósł żadnego konkretnego zarzutu, Sąd kierował się wspomnianym art. 134 § 1 p.p.s.a i przeanalizował całokształt sprawy. To wszystko utwierdziło Sąd w przekonaniu, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Na marginesie, Skarżący musi mieć świadomość, że jego poczynania w zakresie przezwyciężenia trudności życiowych podlegają monitoringowi podczas przeprowadzanych wywiadów środowiskowych. Dotyczy to także rozliczania się z wydatkowanych środków. Wszystko to ma wpływ na przyznanie zasiłku celowego, który jest przyznawany w warunkach uznaniowości.