Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 34/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2, art. 6 ust 1 pkt 1 lit. a,b,c i p
journal: Dz.U. 2017 poz 2187
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 7,8,9
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , Protokolant specjalista Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w W. na czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków I. stwierdza bezskuteczność czynności materialnoprawnej [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków Zespołu Dworsko-Parkowego [...] II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na rzecz skarżącej L. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Skarżąca" lub "Spółka"), działając na podstawie art. 53 § 2 i art. 54 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 w związku z art. 50 § 1, art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 roku, poz. 1369 z późn. zm.), wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na czynność materialnoprawną w przedmiocie włączenia (wpisania) przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej także "Konserwator Zabytków") do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych następujących obiektów zlokalizowanych w miejscowości Z., gmina L., powiat p.:

1. Zespół dworsko-parkowy Z. wraz z założeniem parku i folwarku, ul. Z.,

2. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek mieszkalny, d. dwór, ul. Z.,

3. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek gospodarczy, ul. Z.,

4. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek techniczny, ul. Z.,

5. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek techniczny, ul. Z.

Czynności materialnoprawnej [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zarzucono:

1. naruszenie art. 3 pkt 1) i pkt 2) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a), b), c), g) w związku z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 roku, poz. 2067) poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą błędnym uznaniem, że ww. obiekty zawierają cechy zabytku (zabytku nieruchomego), podczas, gdy obiekty te (nieruchomości):

• nie stanowią samodzielnie lub łącznie krajobrazów kulturowych, układów urbanistycznych, ruralistycznych i zespołów budowlanych, dzieł architektury i budownictwa, czy też parków, ogrodów lub innych form zaprojektowanej zieleni;

• nie stanowią świadectwa dzieła człowieka minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, czy artystyczną, a wręcz zaburzają ww. wartości;

• stan zachowania obiektów kwalifikuje je wręcz do wyburzenia, a w związku z tym brak jest podstaw do objęcia ich ochroną konserwatorską;

2. naruszenie art. 22 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 1) i pkt 2) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g) ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 roku, poz. 2067) poprzez ich zastosowanie, skutkujące błędnym włączeniem (wpisaniem) przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do ewidencji obiektów (nieruchomości), które nie mają cech zabytku i nie powinny być ujęte w ewidencji;

3. naruszenie art. 22 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 1) i pkt 2) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g) ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 roku, poz. 2067) w związku z § 10 ust. 1 i ust. 2, § 13, § 14 ust. 1, § 15 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. Nr 113, poz. 661) (dalej: "Rozporządzenie") poprzez ich zastosowanie polegające na włączeniu obiektów (nieruchomości) do ewidencji na podstawie karty ewidencyjnej, która nie spełnia wymogów stawianych przez ww. Rozporządzenie;

4. naruszenie art. 22 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 1) i pkt 2) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g) ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 roku, poz. 2067) w związku z § 10 ust. 1 i ust. 2, § 13, § 14 ust. 1, § 15 Rozporządzenia poprzez ich zastosowanie i uznanie, że obiekty są zabytkami i w związku z tym założenie dla nich kart ewidencyjnych oraz wpisanie obiektów do wojewódzkiej ewidencji zabytków, podczas, gdy w kartach ewidencyjnych obiektów brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia przyczyn i podstaw uznania obiektów za zabytki i wpisania do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków;

5. naruszenie § 10 ust. 1 i ust. 2, § 13, § 14 ust. 1, § 15 Rozporządzenia w związku z art. 24 ust. 1 oraz art. 22 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 1) i pkt 2) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g) ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity: Dz.U, z 2018 roku, poz. 2067) przez ich zastosowanie i uznanie, że obiekty są zabytkami i założenie dla nich kart ewidencyjnych oraz wpisanie obiektów do wojewódzkiej ewidencji zabytków, podczas, gdy dane zawarte w kartach ewidencyjnych nie są wyczerpujące oraz przede wszystkim nie spełniają przesłanek określonych w § 10 ust. 1 Rozporządzenia;

6. naruszenie § 10 ust. 1 i ust. 2, § 13, § 14 ust. 1, § 15 Rozporządzenia w związku z art. 24 ust. 1 oraz art. 22 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 1) i pkt 2) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g} ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 roku, poz. 2067) przez ich zastosowanie i uznanie, że obiekty są zabytkami i założenie dla nich kart ewidencyjnych oraz wpisanie obiektów do wojewódzkiej ewidencji zabytków, podczas, gdy:

• brak jest w kartach ewidencyjnych jakichkolwiek dokumentów wskazujących na przesłanki, którymi kierował się organ włączając obiekty do wojewódzkiej ewidencji zabytków;

• karty ewidencyjne nie zawierają precyzyjnego sformułowania (określenia), które elementy obiektów i w jakim zakresie podlegają ochronie konserwatorskiej, a które pozostają poza ochroną konserwatorską;

• brak dokładnego (precyzyjnego) określenia w kartach ewidencyjnych zakresu ochrony konserwatorskiej, co uniemożliwia, z jednej strony, wyznaczenie granic przestrzennych ochrony zabytku oraz, z drugiej strony, brak wskazania elementów obiektów, które podlegają ochronie ze względu na wartości, które przesądziły o konieczności ich ochrony;

• trudności dotyczące m. in. właściwego określenia zakresu i charakteru ochrony konserwatorskiej;

• nieprecyzyjność i niejasność sformułowań zawartych w kartach ewidencyjnych, co oznacza, iż od indywidualnego podejścia Konserwatora w przyszłości zależeć będzie, jak interpretowane będą poszczególne elementy kart ewidencyjnych;

• dokonano subiektywnej oceny wartości zabytkowych poszczególnych obiektów, co rodzi niepewność po stronie skarżącej spółki w zakresie legalności oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia;

7. naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 11, art. 12, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 roku, poz. 1257 z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy przejawiający się brakiem pełnego i rzeczowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, tj. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności powodów, dla których obiekty zostały uznane za zabytek i wpisane do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 roku, poz. 1369 z późn. zm.), Skarżąca wniosła o zobowiązanie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do przedłożenia, a następie o dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd dowodu z kart ewidencyjnych zabytków nieruchomych niewpisanych do rejestru zabytków dotyczących ww. obiektów zlokalizowanych w miejscowości Z., gmina L., powiat p..

Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności przedmiotowej czynności materialnoprawnej [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie włączenia (wpisania) ww. obiektów zlokalizowanych w miejscowości Z., gmina L., powiat p. do wojewódzkiej ewidencji zabytków, ewentualnie o uchylenie czynności materialnoprawnej [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie włączenia (wpisania) tych obiektów do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Uzasadniając skargę, Spółka wskazała, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał czynności polegającej na sporządzeniu kart ewidencyjnych zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków i umieszczeniu w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków obiektów zlokalizowanych w miejscowości Z., gmina L., powiat p., tj.: 1. Zespół dworsko-parkowy Z. wraz z założeniem parku i folwarku, ul. Z., 2. Zespół dworsko- parkowy Z., Budynek mieszkalny, d. dwór, ul. Z., 3. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek gospodarczy, ul. Z., 4. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek techniczny, ul. Z., 5. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek techniczny, ul. Z..

W karcie ewidencyjnej zespołu dworsko-parkowego Z. założenie parku i folwarku, jako zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków, wskazano m.in., iż stan zachowania jest dostateczny, a zespół pomimo znacznej dewastacji zachował czytelny układ pierwotnego założenia, w tym: aleje parkowe, zachowano pierwotne nasadzenia roślinności, w tym cenne gatunki drzew tworzące strukturę założenia, miejsca po stawach, częściowo zachowane zabudowania dworu i folwarku.

Ponadto w karcie wskazane zostały najpilniejsze postulaty konserwatorskie.

W karcie ewidencyjnej zespołu dworsko-parkowego Z., budynek mieszkalny, d. dwór, jako zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków, wskazano m.in., że stan zachowania jest dostateczny, budynek przebudowany. Ponadto w karcie wskazane zostały najpilniejsze postulaty konserwatorskie.

W karcie ewidencyjnej zespołu dworsko-parkowego Z., budynek gospodarczy, jako zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków, wskazano m.in., że stan zachowania jest dostateczny. Ponadto w karcie wskazane zostały najpilniejsze postulaty konserwatorskie.

W karcie ewidencyjnej zespołu dworsko-parkowego Z., budynek techniczny, jako zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków, wskazano m.in., że stan zachowania jest dostateczny. Ponadto w karcie wskazane zostały najpilniejsze postulaty konserwatorskie.

W karcie ewidencyjnej zespołu dworsko-parkowego Z., budynek techniczny, jako zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków, wskazano m.in., że stan zachowania jest dostateczny. Ponadto w karcie wskazane zostały najpilniejsze postulaty konserwatorskie.

Z przytoczoną czynnością Konserwatora Zabytków Skarżąca nie może się zgodzić, albowiem jak podkreśla, z treści kart ewidencyjnych obiektów, nie wynika z jakich powodów zostały założone przedmiotowe karty ewidencyjne zabytków.

Skoro włączenie nieruchomości do wojewódzkiej ewidencji zabytków przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wywołuje skutki prawne dla właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości i jest to przede wszystkim czynność jednostronna oraz niezależna od woli skarżącej Spółki, to z treści kart ewidencyjnych winno jednoznacznie wynikać merytoryczne uzasadnienie Konserwatora z jakich powodów obejmuje obiekty kartami ewidencyjnymi, jako zabytkami spełniającymi wymogi, o których mowa w art. 3 pkt 1) i pkt 2) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Tego wymaga ochrona praw właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości. Nie można uznać za zgodne z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) dokonywanie przez Konserwatora arbitralnych czynności, z których wynikają skutki prawne dla właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości w żaden sposób niekontrolowane od strony merytorycznej.

W skardze podniesiono, że wymogi, które nakłada na organ Rozporządzenie w zakresie treści karty ewidencyjnej należy łączyć ze skutkami wynikającymi z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i tutaj, zdaniem skarżącej Spółki, dochodzi do naruszenia przez Konserwatora wskazanych w zarzutach skargi przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotne znaczenie dla wyniku sprawy.

Po pierwsze, ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie wyłącza stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego.

Po wtóre, zasady ogólne wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych, chyba, że co innego wynika z powszechnie obwiązujących przepisów.

Po trzecie, włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków winno odzwierciedlać w stosownej dokumentacji przyczyny i zakres ochrony konserwatorskiej.

Zdaniem Skarżącej, okoliczność, iż powszechnie obowiązujące przepisy nie określają szczegółowych zasad i trybu umieszczania zabytków nieruchomych w wojewódzkiej ewidencji zabytków, w odróżnieniu od wpisu do rejestru zabytków, nie oznacza, że włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków nastąpić może w sposób dowolny.

Wreszcie, po czwarte, skoro z § 14 Rozporządzenia wynika, że wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację, to w świetle tego przepisu jest oczywiste, że dane zawarte w karcie ewidencyjnej powinny uzasadniać zabytkowy wymiar obiektu, dla którego zakładana jest karta ewidencyjna.

Włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków musi wynikać ze stwierdzenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, iż obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko obiekt, który spełnia definicję zabytku wynikającą z art. 3 pkt 1)-2) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami może zostać ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Skarżąca wskazała, że włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków musi wynikać z jednoznacznego stwierdzenia Konserwatora, że obiekty charakteryzują się cechami, które uzasadniają objęcie ich szczególną ochroną ze względu na posiadaną przez nie unikalną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Jedynie zatem taki obiekt, który spełnia definicję zabytku, może zostać ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2016 roku, sygn. akt II OSK 254/15). W niniejszej sprawie Konserwator zakładając i wypełniając karty ewidencyjne nie przedstawił praktycznie żadnych okoliczności mających przemawiać za walorami pozwalającymi uznać obiekty za zabytki.

Karty ewidencyjne obiektów nie zawierają wyczerpujących danych. Z kart nie wynikają jakiekolwiek walory dające podstawę do uznania ich za zabytek tub zabytek nieruchomy. Z treści kart winno wynikać uzasadnienie Konserwatora z jakich powodów merytorycznych obejmuje obiekty kartą, jako zabytek spełniający wymogi art. 3 pkt 1)-2) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w szczególności, jakie są przyczyny ochrony konserwatorskiej. Tymczasem dane zawarte w kartach ewidencyjnych nie uzasadniają w najmniejszym nawet zakresie ich ewentualnego zabytkowego charakteru.

Ponadto, brak precyzyjnego wskazania granic przestrzennych rozstrzygnięcia wywołuje niepokój Skarżącej, jak interpretowane będzie włączenie obiektów do ewidencji i jak będzie prowadzona polityka konserwatorska w tym zakresie. Skarżona czynność nasuwa wątpliwości co do treści (zakresu, granic) ochrony konserwatorskiej, a także słuszności objęcia ochroną obiektów, albowiem nie przedstawiają one żadnych wartości zabytkowych. Obiekty nie przedstawiają wartości artystycznych oraz historycznych, które winny zostać objęte ochroną konserwatorską.

Według Skarżącej, wpis (włączenie) obiektów do wojewódzkiej ewidencji zabytków powoduje ograniczenie prawa własności, a w związku z tym ingerencja organu konserwatorskiego może nastąpić wyłącznie na podstawie ocen jednoznacznych i nie budzących wątpliwości. W przeciwnym wypadku taki wpis może prowadzić do arbitralnego naruszenia indywidualnego interesu właściciela nieruchomości (użytkownika wieczystego), kosztem wątpliwego interesu społecznego. W każdym przypadku organ konserwatorski jest zobowiązany do wskazania, jaki interes społeczny jest chroniony oraz do wykazania, że interes ten jest na tyle ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych.

Zdaniem Skarżącej:

(i) obiekty nie stanowią samodzielnie lub łącznie krajobrazów kulturowych, układów urbanistycznych, ruralistycznych i zespołów budowlanych, dzieł architektury i budownictwa, czy też parków, ogrodów lub innych form zaprojektowanej zieleni,

(ii) obiekty nie stanowią świadectwa dzieła człowieka minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, czy artystyczną, a wręcz zaburzają ww. wartości,

(iii) stan zachowania obiektów kwalifikuje je wręcz do wyburzenia, a w związku z tym brak jest podstaw do objęcia ich ochroną konserwatorską.

W skardze wywiedziono zatem, że Konserwator Zabytków dopuścił się naruszenia ogólnych standardów postępowania zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego w postaci zasad ogólnych postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniającym bezskuteczność kwestionowanej czynności.

W odpowiedzi na skargę, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zważył, że rozpoznanie historyczne dotyczące przedmiotowego założenia zostało dokonane przez Stowarzyszenie Mieszkańców [...] w związku ze sprawą prowadzoną przez organ wojewódzki, dotyczącą wpisania ww. zespołu dworsko-parkowego do rejestru zabytków. W "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy L.", w punkcie dotyczącym "uwarunkowań wynikających ze stanu dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej" oraz "walorów środowiska kulturowego", wymieniony jest park w miejscowości Z.: "zachowane resztki parku podworskiego. Na jego terenie pomnik przyrody – [...]". Jego obszar został zaznaczony ww. studium na załącznikach graficznych jako "park o walorach krajobrazowo-kulturowych" (zał. nr 8 do ww. opracowania Stowarzyszenia,), ponadto w ww. studium omówione zostały ogólnie cechy krajobrazu kulturowego wsi Z.: "najliczniejszą grupę obiektów o wartościach kulturowych i historycznych stanowią zespoły dworskie - budynki wraz z założeniami parkowymi o charakterze krajobrazowym.  Nieprawidłowe użytkowanie zespołów (PGR-y) oraz brak odpowiedniej pielęgnacji doprowadziły w większości założeń do dewastacji budynków i zatarcia kompozycji parkowych".

Konserwator Zabytków powtórzył ponadto za wnioskiem Stowarzyszenia Mieszkańców [...], że wzmianka o folwarku Z. pochodzi ze Słownika Geograficznego Królestwa polskiego z 1895 roku, jego plan z 1916 roku dostępny jest w zasobach Biblioteki Cyfrowej politechniki Warszawskiej (sygn. [...]). Wiedzę o historycznym znaczeniu tegoż obiektu publikuje także Gmina [...]. Na stronie internetowej dotyczącej historii oraz zabytków Gminy wymienione jest min.: Z.- przy ul. Z. - zespół podworski oraz budynki czworaków. W miejscowości zachowane resztki parku podworskiego, na jego terenie pomnik przyrody – [...].

Organ wojewódzki podkreślił także, iż wykonano dokumentację ewidencyjną oraz prowadzone jest postępowanie w sprawie wpisu do rejestru zabytków zespołu dworsko-parkowego [...] ze względu na potrzebę ochrony przed postępującą degradacją i przekształceniami tego historycznego założenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm. – dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje, z mocy art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a., orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej jej zarzuty okazały się zasadne.

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zaskarżona czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2018r. w przedmiocie sporządzenia karty zabytku i umieszczenia nieruchomości położonych w miejscowości Z., gmina L., powiat p., obejmujących:

1. Zespół dworsko-parkowy Z. wraz z założeniem parku i folwarku, ul. Z.,

2. Zespół dworsko- parkowy Z., Budynek mieszkalny, d. dwór, ul. Z.,

3. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek gospodarczy, ul. Z.,

4. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek techniczny, ul. Z.,

5. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek techniczny, ul. Z.,

w wojewódzkiej ewidencji zabytków, stanowi czynność (materialnotechniczną) z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. Posiada bowiem cechy, które ją do grona tych "innych aktów i czynności" pozwalają zakwalifikować. Mianowicie: jest czynnością inną niż decyzje i postanowienia, należy do zakresu administracji publicznej oraz dotyczy uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Należy również zwrócić uwagę, że w orzecznictwie wprost przyjmuje się, iż czynność polegająca na włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która z mocy art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. objęta została kognicją sądów administracyjnych. (tak: postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 1521/14).

W sprawie nie było sporne, że skarga na czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków została wniesiona w terminie określonym w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Ponadto legitymacja skarżącej Spółki do wywiedzenia skargi znajduje oparcie w art. 50 § 1 p.p.s.a., a to dlatego, że jest Ona właścicielem oraz użytkownikiem wieczystym nieruchomości, których obszar znalazł się na terenie objętym ustaleniami zaskarżonej czynności [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie sporządzenia kart zabytku i umieszczenia obiektów w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków (wydruki z Ksiąg Wieczystych nieruchomości w aktach sprawy.

Istota problemu analizowanego w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy zasadnie Konserwator Zabytków czynnością materialno-techniczną polegającą na opracowaniu dla ww. obiektów kart ewidencyjnych zabytku nieruchomego – włączył te obiekty do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych.

Zdaniem Skarżącej, niezasadnie uznano wszystkie wskazane wcześniej obiekty za zabytki. Ponadto, organ ustalił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością, nie biorąc pod uwagę braku walorów zabytkowych po stronie przedmiotowych obiektów Zespołu dworsko-parkowego w Z..

Organ uznał, że wskazane obiekty stanowią zabytki nieruchome i powinny być ujęte w wojewódzkiej ewidencji zabytków.

W ocenie Sądu, rację w tym sporze należało przyznać Skarżącej.

W rozpatrywanej sprawie kluczowym aktem prawnym jest ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 2067 z późn. zm.; dalej także "ustawa o ochronie zabytków").

Odpowiednio do treści art. 21 ustawy o ochronie zabytków, ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy.

W myśl art. 22 ust. 1-5 cyt. ustawy, Generalny Konserwator Zabytków prowadzi krajową ewidencję zabytków w formie zbioru kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się w wojewódzkich ewidencjach zabytków. Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. Włączenie karty ewidencyjnej zabytku ruchomego niewpisanego do rejestru do wojewódzkiej ewidencji zabytków może nastąpić za zgodą właściciela tego zabytku. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:

1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;

2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;

3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Ponadto, ze względu na zarzuty skargi, znaczenie w sprawie ma treść § 10 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. z 2011r. Nr 113, poz. 661), zgodnie z którym: "1. Karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zawiera następujące rubryki: 1) nazwa; 2) czas powstania; 3) miejscowość; 4) adres; 5) przynależność administracyjna; 6) współrzędne geograficzne; 7) użytkowanie obecne; 8) stan zachowania; 9) materiały graficzne; 10) istniejące zagrożenia, najpilniejsze postulaty konserwatorskie; 11) adnotacje o inspekcjach, informacje o zmianach; 12) opracowanie karty ewidencyjnej.

2. Wzór karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru określa załącznik nr 3 do rozporządzenia".

Zgodnie z § 13 ww. rozporządzenia: "Kartę ewidencyjną zabytku sporządza się co najmniej w 2 egzemplarzach, z których jeden jest włączany do wojewódzkiej ewidencji zabytków, a drugi do krajowej ewidencji zabytków". Paragraf 14 ww. rozporządzenia stanowi natomiast, że:

"1. Wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację.

2. Generalny Konserwator Zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do krajowej ewidencji zabytków po otrzymaniu tej karty od wojewódzkiego konserwatora zabytków".

Według § 15 ww. rozporządzenia: "O włączeniu zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia właściwą gminę, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków".

W tym miejscu Sąd pragnie zauważyć, że wbrew zarzutom skargi, założone przez Konserwatora Zabytków karty ewidencji dla obiektów zlokalizowanych na nieruchomościach należących do Skarżącej, zawierają wszystkie wymagane przepisami ww. rozporządzenia rubryki i są w pełni zgodne ze wzorem określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Żadna z tych rubryk nie przewiduje zamieszczenia w niej uzasadnienia dla założenia przedmiotowej karty.

Chybiony jest również zarzut skargi, jakoby w kartach ewidencyjnych parku i folwarku oraz obiektów budowlanych organ nie określił precyzyjnie granic przestrzennych ochrony konserwatorskiej. W przypadku Założeń parku i folwarku wskazano adres, numery ewidencyjne działek, na których jest ono położone oraz wytyczono na mapie granice chronionego przedsięwzięcia. Podobnie w przypadku budynku dawnego dworu, budynku gospodarczego i budynków technicznych, gdzie na kartach podano adresy i numery ewidencyjne działek ich położenia.

Paragraf 14 ww. rozporządzenia nakazuje zaś wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków, sprawdzenie przed włączeniem karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące, a więc kompletne i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację. Nie sposób wywieść z tego, że przepisy przywołanego rozporządzenia nakładają same w sobie obowiązek uzasadnienia wciągnięcia zabytku do ewidencji, a tym bardziej wykazania jego walorów zabytkowych.

Co więcej, w istocie żadne przepisy ustawowe ani wykonawcze nie przewidują obowiązku ani formy wykazania zabytkowego charakteru danej nieruchomości czy rzeczy ruchomej w sformalizowanym postępowaniu administracyjnym, jak również wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2926/16, wpisanie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie ma charakteru konstytutywnego, tzn. nie wyznacza "zabytkowego" charakteru nieruchomości czy rzeczy ruchomej. Wpisanie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie oznacza, że budynek staje się z dniem dokonania tej czynności zabytkiem. Przeciwnie, umieszczenie w ewidencji zabytków w rozpoznawanej sprawie było skutkiem oceny przez właściwy w tego rodzaju sprawach organ, że obiekt posiada walory zabytku. Nie sposób również oczekiwać, żeby przed dokonaniem wpisu organ dysponował dokumentem urzędowym (decyzja, postanowienie), który potwierdzałby "zabytkowość" budynku i zasadność dokonania wpisu, skoro obowiązku takiego nie nakłada ustawa. Ustawa nie przewiduje także obowiązku organu w zakresie informowania stron, w tym przede wszystkim właścicieli nieruchomości, o podjętych czynnościach zmierzających do włączenia karty zabytku do ewidencji ani nawet o samym dokonaniu takiego włączenia. W tym przypadku ustawodawca odstąpił od traktowania działań wojewódzkiego konserwatora zabytków jako działań jurysdykcyjnych, które jako zorganizowany ciąg czynności proceduralnych wymagają dla zapewnienia ich poprawności szczegółowego unormowania. Brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego (por. też wyr. NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., II OSK 2189/13).

Tym niemniej, we wskazanym wyżej orzecznictwie wyrażany jest pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela i uznaje za własny, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest oczywiste bowiem, że włączenie karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku może zostać ujęty w ewidencji. Nie jest natomiast konieczne, aby na okoliczność potwierdzenia walorów zabytkowych organ zlecał sporządzenie opinii przez właściwego biegłego. Jak już bowiem wyżej wskazano, wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa (por. też wyrok NSA z dnia 26 października 2016 r. sygn. II OSK 96/15).

Na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o ochronie zabytków pod pojęciem zabytku rozumieć należy nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 ustawy), natomiast w myśl art. 2 ustawy o ochronie dóbr kultury za zabytki uznawane są dobra kultury (każdy przedmiot ruchomy lub nieruchomy, dawny lub współczesny, mający znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego ze względu na jego wartość historyczną, naukową lub artystyczną), również te niewpisane do rejestru zabytków lub w muzeach do inwentarza i wchodzące w skład bibliotek, jeżeli ich charakter zabytkowy jest oczywisty, a nie podlegają one ochronie na podstawie odrębnych przepisów.

Zdaniem Sądu, nie ma racji Skarżąca wskazując, że w sprawie powinny znaleźć w pełnym zakresie przepisy postępowania administracyjnego. Jednakże zasadne jest twierdzenie Skarżącej, że choć dokonywanie czynności sporządzenia i włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie odbywa się wprost w trybie jurysdykcji administracyjnej, to znajdują do niej zastosowanie ogólne zasady i standardy wyrażone w k.p.a. Mając na uwadze konstytucyjną zasadę jawności i przejrzystości działania administracji publicznej (art. 2 Konstytucji), organy powinny bowiem w rzetelny sposób informować właścicieli o tym, że ich nieruchomości zostały objęte wojewódzką ewidencją zabytków (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1526/18). W toku postępowania zmierzającego do wpisania nieruchomości do wojewódzkiej ewidencji zabytków, właściwy organ administracji publicznej jest zobowiązany do wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, stosownie do reguł wynikających z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. Przepisy te bowiem stanowią, że obowiązkiem organów administracji jest przede wszystkim działanie z zachowaniem przepisów prawa, co wyraża się między innymi w tym, że zobowiązane są one podejmować – z urzędu lub na wniosek stron – wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1570/17).

Z treści karty ewidencyjnej zabytku, bądź bardziej z dołączonych dokumentów lub pism kierowanych do strony – w ocenie Sądu – powinno wynikać uzasadnienie właściwego organu, z jakich powodów merytorycznych obejmuje obiekt kartą, jako zabytek spełniający wymogi z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w szczególności, jakie są przyczyny ochrony konserwatorskiej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 496/18).

Organ powinien bowiem wyjaśnić stronie, jakie przesłanki legły u podstaw dokonania czynności założenia karty ewidencyjnej zabytków, tzn. jaką wartość historyczną, naukową lub artystyczną przedstawia obiekt włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nie przedstawił i nie uzasadnił w żaden sposób własnej oceny walorów zabytkowych obiektów dworsko-parkowych w Z.. Za takie nie może być uznane odwołanie się do wniosku Stowarzyszenia Mieszkańców [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., czy same tylko lakoniczne wpisy w kartach ewidencyjnych obiektów, z treści których w żaden sposób nie wynika, jakie dobra historyczne, naukowe lub artystyczne niesie ze sobą park i obiekty folwarku w Z..

W karcie ewidencyjnej założenia parku i folwarku wskazano jedynie na dostateczny stan zachowania obiektu, zespół pomimo znacznej dewastacji zachował czytelny układ pierwotnego założenia, zaznaczono zachowanie cennych gatunków drzew (rubryka 8). Brak jest przy tym jakiejkolwiek informacji na temat historii, walorów naukowych bądź artystycznych, jakie przedstawiają ww. obiekty.

Jeszcze mniej informacji znajduje się na kartach założonych dla pozostałych obiektów objętych ochroną. Brak jest w aktach omówień lub opinii wyrażonych przez organ konserwatorski. Ewentualne informacje na temat przedmiotowych obiektów znaleźć można wyłącznie we wspomnianym wcześniej wniosku Stowarzyszenia Mieszkańców [...], choć i te dane nie zostały przez organ w żaden sposób zweryfikowane lub potwierdzone. W rubryce 10 karty ewidencyjnej założenia parku i folwarku wskazano natomiast najpilniejsze postulaty konserwatorskie, wśród których wymieniono m.in. wykonanie inwentaryzacji i oceny dendrologicznej istniejącego zasobu zieleni wraz z ich kompozycją w przestrzeni założenia i wskazaniami ochrony. Wynika z tego, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zakładając karty ewidencyjne dla rzeczonych nieruchomości nie dokonał jeszcze ich inwentaryzacji, brak jest także informacji na temat ewentualnych oględzin lub choćby wstępnej oceny tych obiektów.

Mając to na uwadze, Sąd stwierdził, że organ będący wykonawcą zaskarżonej czynności materialnotechnicznej dopuścił się naruszenia przepisów wyznaczających standardy postępowania zawartych w k.p.a. w postaci zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza art. 7 k.p.a. (zasady prawdy materialnej), art. 8 k.p.a. (zasady pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej) oraz art. 9 k.p.a. (zasady udzielania informacji), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniającym bezskuteczność kwestionowanej czynności.

Jak podkreślił WSA w Lublinie w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Lu 1119/16), w toku postępowania zmierzającego do wpisania nieruchomości do wojewódzkiej ewidencji zabytków, właściwy organ administracji publicznej jest zobowiązany do wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, stosownie do reguł wynikających z art. 6, 7 i 8 k.p.a. Przepisy te bowiem stanowią, że obowiązkiem organów administracji jest przede wszystkim działanie z zachowaniem przepisów prawa, co wyraża się między innymi w tym, że zobowiązane są one podejmować – z urzędu lub na wniosek stron – wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (zob. też wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1570/17).

Stopień wadliwości postępowania wyjaśniającego przekłada się, w ocenie Sądu, na uzasadnione wątpliwości, czy zaskarżona czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków została podjęta zgodnie z przywołanymi już przepisami art. 3 ust. 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt. 1 i art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków. Wobec braku wyjaśnienia przez organ przyczyn swojego działania, Sąd nie może ocenić, czy przedmiotowy budynek zasługuję na "wpis do ewidencji zabytków", rozumiany jako założenie karty i umieszczenie jej w ww. ewidencji, skoro organ dość arbitralnie kwalifikuje obiekty znajdujące sią na działkach Skarżącej do kategorii zabytków, bez należytego udokumentowania i wyjaśnienia okoliczności uzasadniających włączenie karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Zgodnie z przytoczoną definicją legalną, zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Jest to pojęcie niedookreślone, bowiem odwołuje się do wartości mających charakter ocenny i uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że zakwalifikowanie określonych budynków do kategorii zabytków, objęcie ich ochroną, oraz, w konsekwencji, założenie dla nich kart ewidencyjnych i objęcie wojewódzką ewidencją zabytków, może odbywać się bez analizy przyczyn uzasadniających dokonanie wymienionych czynności, jak też udokumentowania ich w należyty sposób. Włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków musi bowiem wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które – z uwagi na niebudzące wątpliwości okoliczności sprawy – uzasadniają objęcie go szczególną ochroną ze względu na posiadaną przez niego unikalną i z tego powodu wymagającą ochrony, wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Jedynie zatem taki obiekt, który spełnia definicję zabytku, może zostać ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków (tak NSA w wyroku z 9 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 254/15).

Z przedstawionych względów, czynność materialnoprawna [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2018r. w przedmiocie sporządzenia karty zabytku i umieszczenia nieruchomości położonych w miejscowości Z., gmina L., powiat p., w wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych nie poddaje się kontroli Sądu.

Organ przed ponownym wykonaniem przedmiotowych czynności zobowiązany będzie w należyty sposób przedstawić motywy swojego działania, wyjaśniając jakie cechy ww. obiektów powodują, że powinny być one objęte ochroną konserwatorską. Konserwator Zabytków nie jest przy tym zobligowany do zlecania w tym zakresie zewnętrznej opinii lub korzystania z wiedzy biegłego, albowiem jako organ wyspecjalizowany w ochronie zabytków sam dysponuje odpowiednim zasobem wiedzy i doświadczenia, pozwalającymi stwierdzić, czy obiekty te noszą cechy zabytku, w rozumieniu przepisów ustawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność ww. czynności materialnotechnicznej [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z zasadą zwrotu skarżącemu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, ustalając je na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te złożyły się: wpis stały w wysokości 200 zł, ustalony na podstawie art. 231 p.p.s.a. w zw. z art. 233 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003r., Nr 221, poz. 2193) oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800), a także kwota 17 zł stanowiąca równowartość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi (art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1044 z późn. zm.).