Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1311/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4, art. 101 par. 1 i par. 3 w zw. z art. 138 par. 1 pkt 1, art. 141 i art. 144
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) WSA Waldemar Michaldo WSA Krystyna Daniel Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia 22 kwietnia 2014 r. znak: [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r., znak [...], wydanym na podstawie podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 101 § 1 i § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1, art. 141 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpoznaniu wniosku M. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienia własne z dnia 22 kwietnia 2014 r., znak [...], mocą którego zawieszono z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy R. z dnia 8 lutego 2011 r., znak [...].

W uzasadnieniu powyższego podało, że decyzją z dnia 8 lutego 2011 r., znak [...], Wójt Gminy R. zezwolił [...] Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. na usunięcie drzew oraz orzekł, że: wycinka drzew może nastąpić po terminie, w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna; w czasie trwania okresu lęgowego (od dnia 1 marca do 15 października) nie należy usuwać drzew, na których znajduje się ich miejsce lęgowe; zezwolenie nie podlega opłacie za usunięcie drzew na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 13 ustawy o ochronie przyrody; decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Wnioskiem z dnia 14 stycznia 2013 r. M. D. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy R., podając w uzasadnieniu, że Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. nie jest posiadaczem nieruchomości na której rosły drzewa, ani właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 49 §1 k.c. (tj. urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz innych urządzeń podobnych), stąd nie był podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na wycięcie przedmiotowych drzew. Drzewa objęte zezwoleniem nie rosły w pasie rzecznym cieku "[...]", lecz na nieruchomości stanowiącej jego własność. Na dowód powyższego przedłożył operat pomiarowy sporządzony przez geodetę inż. G. M. w dniu 12 stycznia 2012 r., z którego wynika, iż wycięte drzewa znajdowały się na działce nr [...].

W toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. złożył pismo, w którym wskazał, że wykonuje on uprawnienia właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, w imieniu Marszałka Województwa [...], na podstawie statutu. Wykaz wód, w stosunku do których Marszałek Województwa [...] wykonuje uprawnienia właścicielskie zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną. Potok "[...]" znajduje się w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Potok "[...]" nie ma ustalonej linii brzegowej. Aktualnie toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia linii brzegowej potoku "[...]" przed Starostą Powiatowym w M.. W piśmie podkreślono, że drzewa objęte zezwoleniem na wycinkę rosły na nieruchomości, która z mocy samego prawa stanowi własność Skarbu Państwa. Do akt przedłożono załącznik nr 1 do protokołu granicznego w sprawie ustalenia linii brzegowej potoku "[...]", z którego wynika iż drzewa objęte zezwoleniem znajdują się w linii brzegowej potoku [...] przy granicy z działką nr [...].

W pisemnych wyjaśnieniach Urzędu Gminy w R. z dnia 31 marca 2014 r. podniesiono, że w chwili wydawania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, drzewa objęte zezwoleniem znajdowały się w tzw. pasie rzecznym, tj. bezpośredniej bliskości potoku, natomiast aktualna sytuacja mogła ulec zmianie z uwagi na powódź z dnia 10 czerwca 2013 r., która dotknęła całą dolinę potoku. W ocenie organu pierwszej instancji z uwagi na toczące się postępowanie w przedmiocie ustalenia linii brzegowej potoku "[...]", jako postępowanie prejudykacyjne, postępowanie prowadzone w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy R. z dnia 8 lutego 2011 r., znak [...], winno ulec zawieszeniu do czasu zakończenia postępowania przed Starostą [...].

Mając na uwadze powyższe okoliczności, postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiesiło z urzędu postępowanie w sprawie, z uwagi na fakt , iż obecnie przez Starostą Powiatu w M. toczy się postępowanie w przedmiocie ustalenia linii brzegowej potoku "[...]", a kwestia ta stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie drzew.

W dniu 14 maja 2014 r., zachowując ustawowy termin, M. D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014 r., znak [...], podnosząc, że prowadzenie postępowania co do ustalenia przebiegu granic jest cyt. "kolejną próbą mataczenia", bowiem - w ocenie skarżącego - bezspornie drzewa rosły na nieruchomości stanowiącej jego własność.

W rozpoznaniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podało, że stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Cytowany przepis wprowadza instytucję zawieszenia postępowania z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia tzw. zagadnienia wstępnego. Zagadnieniem wstępnym jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego (materialnoprawnego), zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy, na tle, której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie.

Zdaniem obecnie orzekającego składu Kolegium bezspornym jest, iż w sprawie objętej postępowaniem istnieje spór co do tego, czyją własność stanowiła nieruchomość, na której rosły usunięte drzewa, z uwagi na spór co do przebiegu granicy między nieruchomościami stanowiącymi własność M. D. (działka nr [...] obręb [...], powiat miechowski), a [...] Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. (działka nr [...] obręb [...], powiat [...]). Kolegium podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż zgoda właściciela nieruchomości na usunięcie drzew stanowi jedną z merytorycznych przesłanek pozwalających na uwzględnienie, wniosku, tj. wydanie przez właściwy organ decyzji zezwalającej na usunięcie drzew.

Z akt sprawy bezspornie wynika, iż dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy znamiennym jest wyjaśnienie, czy [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. był w dacie uzyskania zezwolenia na wycięcie 6 szt. drzew podmiotem, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, a więc podmiotem, który mógł uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew z terenu danej nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe oraz okoliczność toczącego się przed Starostą Powiatu w M. postępowania w przedmiocie ustalenia linii brzegowej potoku "[...]", obecnie orzekający skład Kolegium podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, w myśl którego przedmiotowa kwestia stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie drzew z dnia 8 lutego 2011 r., znak [...]. Postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności winno ulec zawieszeniu do czasu zakończenia się postępowania toczącego się przed Starostą Powiatu w M., co z kolei pozwoli na ustalenie stanu własności nieruchomości, na której rosły drzewa objęte zezwoleniem na ich usunięcie.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 czerwca 2014 r., znak [...], M. D. zarzucał naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:

- art. 97 §1 ust. 4 k.p.a. poprzez uznanie, że kwestia ustalenia przebiegu linii brzegowej Potoku "[...]" stanowi zagadnienie wstępne;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 141 i art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 czerwca 2014 r., znak [...].

Skarżący domagał się uchylenia obu wyżej wskazanych postanowień oraz zasądzenia na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania.

W polemice ze stanowiskiem prezentowanym w kwestionowanych postanowieniach skarżący podnosił, że doktryna wyróżnia cztery elementy składające się na konstrukcję zagadnienia wstępnego, a to:

1) zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego;

2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu;

3) wymaga ono uprzedniego rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji;

4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji

Przesłanki te muszą występować kumulatywnie ( za: dr hab. G, Łaszczyca Postępowanie administracyjne ogólne. Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 605.).

W przedmiotowej sprawie nie występuje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy głównej. Postępowanie w przedmiocie ustalenia linii brzegowej jest bowiem postępowaniem, które kończy się wydaniem decyzji o charakterze kształtującym. Jest to akt konstytutywny, o czym świadczy choćby nazwa aktu kończącego postępowanie w sprawie, którym jest decyzja o ustaleniu linii brzegowej.

Jak wynika z orzeczenie Sądu Najwyższego Izby Cywilnej z dnia [...] maja 2011 r:

" ...zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) ustalenie linii brzegu następuje w decyzji administracyjnej. Decyzja ta kształtuje stan prawny, według którego dokonuje się następnie ustalenia przebiegu granicy między gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi i gruntami do nich przyległymi... "

Postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia linii brzegowej potoku "[...]" nie jest zatem zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 94 ust. 1 pkt 4 k.p.a. względem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzja Wójta Gminy R. z dnia 8 lutego 2011 r. z uwagi na brak korelacji czasowej, a w konsekwencji brak przesłanki bezpośredniej zależności między zagadnieniem prejudycjalnym, a postępowaniem głównym. W drodze tego postępowania organ ustali wprawdzie przebieg linii brzegowej, ale ze skutkiem ex nunc - nie ex tunc.

Nie sposób stwierdzić także występowania przesłanki wymienionej wyżej w pkt 3, a to faktu poprzedzania przez zagadnienie wstępne rozpatrzenia sprawy - owego prejudycjalnego charakteru. Przymiot ten posiadałoby postępowanie o ustalenie linii brzegowej, ale wszczęte jeszcze na etapie wydawania zezwolenia na wycinkę.

W ocenie skarżącego, powyższe stanowi jedynie próbę "sanowania" błędów, których organ dopuścił się jeszcze na etapie postępowania o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew.

Z ugruntowanej linii orzeczniczej i stanowiska przedstawicieli doktryny wynika, że jedyną formą ustalania linii brzegu jest decyzja administracyjna (wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2009 r., IV SA/Wa 841/09). Tylko tak ustalona linia brzegu może być wykorzystywana w postępowaniach administracyjnych i sądowych oraz wszystkich pochodnych czynnościach formalnoprawnych. Brak uprzedniego rozstrzygnięcia tej kwestii w przedmiotowej sprawie przesądza o wydaniu przez Wójta Gminy R. decyzji wadliwej, a próba konwalidowania wady na łamach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji stanowi próbę obejścia przepisów procedury i sprzeciwia się zasadom ogólnym postępowania administracyjnego.

Sam fakt podjęcia postępowania o ustalenie linii brzegowej w zasadzie potwierdza, że postępowanie o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew obarczone było wadami. Wydano bowiem zezwolenie pomimo istnienia kwestii spornych, co oznacza, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy był niepełny, nie pozwalał na wydanie decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę.

Wskazać należy, że nawet w piśmie Urzędu Gminy R. z dnia 31 marca 2014 r., adresowanym do SKO w [...] podano, że w 2013 r. na tym terenie doszło do powodzi. Powyższe stanowić ma niejako uzasadnienie dla zasadności podjęcia postępowania o ustalenie linii brzegowej potoku "[...]" i z tym, co do zasady, należy się zgodzić. Wydaje się jednak, że takie postępowanie winno być wszczęte jeszcze na etapie wydawania zezwolenia na wycinkę, a fakt powodzi w 2013 r. tylko za tym twierdzeniem przemawia. Paradoksem byłoby bowiem czynienie takich ustaleń na 3 lata po wydaniu spornej decyzji. W ocenie skarżącego, takie rozstrzygnięcie nie może stanowić uzupełnienia stanu faktycznego postępowania zakończonego w lutym 2011 r.

Wysoce prawdopodobnym wydaje się także, że organ nie rozważył zasadności zawieszenia postępowania pod kątem korelacji czasowej badanych stanów faktycznych. Decyzja administracyjna winna odzwierciedlać stan faktyczny oraz prawny i stanowić konsekwencje prawidłowo zebranego materiału dowodowego.

Gmina R. we wzmiankowanym piśmie posługuje się m.in. pojęciem pasa rzecznego, które nie jest znane ani ustawie Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2012 r.; poz. 145 ze zm.), ani związanym z ustawą aktom wykonawczym. Tym samym jest ono niedefiniowalne i znacznie utrudnia weryfikację stanowiska organu.

Ponadto, treści skarżonego postanowienia nietrafnie powołuje się orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OSK 2320/10, wskazujące na konieczność przeprowadzania postępowań rozgraniczeniowych w przypadku sporów właścicielskich dotyczących gruntu, na którym posadowione było wycięte drzewo i na charakter prejudycjalny takich postępowań. Po pierwsze dotyczy ono sprawy rozgraniczenia gruntów, a nie ustalenia linii brzegowej. Rozgraniczenie gruntów odtwarza przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami, zaś postępowanie o ustalenie linii brzegowej kształtuje stan prawny. Za powyższym świadczy także dynamiczny charakter wszelkich cieków wodnych. Po drugie zaś, NSA wskazuje właśnie na braki w postępowaniu dowodowym w sprawie o wydanie zezwolenia na wycinkę, których dopuścił się organ w zakresie wyjaśnienia kwestii przebiegu granic. Powyższe zagadnienie byłoby zatem zagadnieniem wstępnym, o ile zostało by podjęte by w ramach postępowania o wydanie decyzji zezwalającej na wycinkę drzew.

Interes prawny skarżącego wynika z faktu, że dokonano zniszczenia jego własności. Kwestia ustalenia właściciela nieruchomości, na której znajdowały się drzewa nie została przez organ podjęta. Skarżący wielokrotnie sygnalizował, iż pogwałcono jego prawa, jednak formalna możliwość wzruszenia aktów wydawanych przez organ była niemożliwa, z uwagi na odmowę przymiotu strony w postępowaniu.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji pozwoli na weryfikację jej ewentualnej wadliwości i umożliwi ochronę interesów skarżącego. Za wadliwością postępowania przed Gminą R. świadczy także wyjątkowy charakter spraw o wycinkę drzew: (..) zezwolenie na usunięcie drzew jest wyjątkiem od zasady ich zachowania jako elementu przyrody, podlegającego ochronie prawnej. Utrzymanie zieleni pozostaje zatem w interesie społecznym. Przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew organ powinien więc w zakresie posiadanych uprawnień i środków prawnych wszechstronnie rozważyć interes strony w usunięciu drzew oraz interes społeczny, który w niniejszym postępowaniu przejawia się w obowiązku dbałości o przyrodę (NSA IIOSK 2320/10).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania sądowadministracyjnego jest zaskarżalne w myśl art. 3 § 2 pkt 2, przewidziane w art. 123 § 1-2 k.p.a. postanowienie organu administracji publicznej nierozstrzygające o istocie sprawy, lecz dotyczące poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania administracyjnego, kontrola ta ma charakter ograniczony i nie obejmuje niezwiązanych z nim bezpośrednio kwestii materialnoprawnych lub procesowych.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania, należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stwierdzenie nieważności jest instytucją prawną stwarzającą możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji zapadłych w postępowaniu zwykłym, dotkniętych jedną z wad wyczerpująco wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., przy braku przesłanek negatywnych, o których mowa w § 2 tego artykułu lub przepisach szczególnych. Powyższe następuje w nadzwyczajnym, wewnętrznym postępowaniu administracyjnym, które pomimo istniejących zależności z postępowaniem zwykłym ma charakter odrębny. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji toczy się na ogólnych zasadach przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem odrębności wynikających z art. 156 - 159 k.p.a., zaś może zostać wszczęte na wniosek albo z urzędu ( art. 157 § 2 k.p.a.). Legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek ma strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której ma dotyczyć stwierdzenie jej nieważności oraz każdy podmiot, który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a., albo którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji, wymaga w od organu administracji publicznej ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym postępowanie wystąpiła strona postępowania, tj. określony podmiot posiadający interes prawny. Złożenie wniosku obliguje organ zatem organ do ustalenia, czy pod względem formalnoprawnym (m.in. podmiotowym i przedmiotowym) wniosek kwalifikuje się merytorycznego rozpoznania.

W piśmie z dnia 14 stycznia 2013 r., które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] 16 stycznia 2014 r., M. D. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy R. z dnia 8 lutego 2011 r., znak [...], jako dotkniętej wadami kwalifikowanymi z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a., które mają związek z wydaniem bez jego wiedzy i zgody zezwolenia na usunięcie drzew z działki nr [...], stanowiącej własność wnioskodawcy.

Przedmiotowe postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy R. z dnia 8 lutego 2011 r., znak [...], wszczęto z urzędu, zawiadomieniem z dnia 20 marca 2014 r., a nie na wniosek skarżącego, któremu w tym postępowaniu przyznano jednak status strony.

Stosownie do art. 7 k.p.a, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne -wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. , rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., l SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131).

Powołane wyżej przepisy znajdują zastosowanie przy wydawaniu orzeczeń w kwestiach incydentalnych, a ich naruszenie prowadzi w efekcie uchybienia zasadom praworządności ( art. 6 k.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa ( art. 8 k.p.a.).

Kontrolowane postanowienia zostały wydane z naruszeniem powyższych przepisów, w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie poddało jak dotąd ocenie zgromadzonych w sprawie materiałów dotyczących stanu prawnego terenu, na którym rosły drzewa objęte decyzją Wójta Gminy R. z dnia 8 lutego 2011 r., znak [...], w świetle dokumentów zawartych w aktach administracyjnych tejże sprawy. Charakterystycznym jest, że w rozstrzygnięciu objętym powyższą decyzją nie podano jakiej nieruchomości (działki) dotyczy zezwolenia na usunięcie drzew. W uzasadnieniu decyzji jest mowa jedynie o drzewach z " terenu pasa rzecznego potoku "[...]", które rosną w pasie melioracyjnym przed działką nr [...] w odległości 10 m przed domem mieszkalnym", a nie o drzewach na działce nr [...] lub nr [...], czy też na działkach o innych numerach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło zatem dotąd, jaki był status prawny cieku biegnącego przy działce nr [...], ani też na jakiej działce ewidencyjnej rosły drzewa, co winno uczynić na podstawie ówcześnie zgromadzonych materiałów, albowiem o nieważności decyzji decydują wady widoczne już na tle jej treści, wytworzonej w konkretnym postępowaniu, na podstawie zgromadzonych wtedy dowodów. Stan powyższy budzi zastrzeżenia albowiem w aktach postępowania rozpoznawczego może znajdować się już dostateczny materiał materiał dla oceny legalności powyższej decyzji, choćby pod kątem jej adresata i wykonalności. Nadto w aktach administracyjnych postępowania nieważnościowego gromadzono materiał dotyczący lokalizacji drzew na konkretnych działkach ewidencyjnych, w tym na okoliczność legitymacji skarżącego, co nie zostało szerzej omówione w kontrolowanych postanowieniach.

W aktach postępowania nieważanościowego brak dokładnych danych, co do daty wszczęcia postępowania i numeru sprawy o ustalenie linii brzegowej potoku "[...]". Niemniej jednak, o ile stan sprawy miałby przedstawiać się tak, jak to wynika z pisma Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. z dnia 28 marca 2014 r., tj. że działka nr [...] jest pokryta wodami cieku naturalnego, którego linia brzegowa nie została dotąd ustalona decyzją, to oba kontrolowane postanowienia należałoby uznać nie tylko za wydane z naruszeniem przepisów istotnych przy ustalaniu podstawy faktycznej orzekania, ale także z naruszeniem art. 97 § 1 pkt k.p.a. Pomiędzy niniejszym postępowaniem, którego celem jest kontrola decyzji Wójta Gminy R. z dnia 8 lutego 2011 r., znak [...], pod kątem wystąpienia wad kwalifikowanych, a późniejszym postępowaniem o ustalenie linii brzegowej brak powiązań, które można by uznać za zagadnienie wstępne. Z art. 9 ust. 4a, art. 14 ust. 1a oraz 15 ust. 1 -2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne ( tekst jednol. Dz.U. Nr 2012, poz. 145 z późn. zm.) wynika, że linia brzegowa, to linia zetknięcia się gruntów pokrytych płynącymi wodami powierzchniowymi z gruntem przyległym. Stan prawny w tym zakresie znajduje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i księgach wieczystych, przynajmniej w takim zakresie, który ujawnia na działkach istnienie cieku. O ile zachodzi potrzeba ustalenia linii brzegowej, zmiany w stanie prawnym wynikają z decyzji administracyjnej, która nie ma mocy wstecznej. Dopiero taka decyzja może też służyć rozgraniczeniu nieruchomości sąsiednich.

Decyzja o ustaleniu linii brzegowej, które może dopiero zostać wydania, nie jest zatem przydatna dla oceny ważności decyzji Wójta Gminy R. z dnia 8 lutego 2011 r., znak [...], o zezwoleniu na usunięcie drzew na podstawie art. 83 ust. 1, art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie jest zależne bezpośrednio od wyniku takiego postępowania ani matrialnoprawnie, ani procesowo.