Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 653/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. (nr [...]) wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Kierownika Działu Pomocy Instytucjonalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., doszło do ustalenia należnej od skarżącej H. R. opłaty za pobyt matki skarżącej – Ł. R. w Domu Pomocy Społecznej w B. przy ulicy Ś. [...]. Mocą tej decyzji opłatę ustalono: w wysokości 263,92 złotych od dnia 15 lutego 2016r. do 29 lutego 2016r i w wysokości po 510,25 złotych miesięcznie od dnia 1 kwietnia 2016r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Ł. R. – matka skarżącej jest osobą wymagającą całodobowej, stałej opieki ze względu na stan zdrowia i wiek, której wystarczająco nie można zapewnić w formie usług opiekuńczych. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. skierował Ł. R. poza kolejnością do DPS w B. na czas nieokreślony ustalając należną od skierowanej opłatę za pobyt w placówce na kwotę 945,85 złotych miesięcznie. Decyzją z dnia [...] lutego 2016r. orzeczono o umieszczeniu Ł. R. w DPS, w którym skierowana do placówki osoba przebywa od dnia 15 lutego 2016r. Następnie organ I instancji wskazał, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca placówki a w pierwszej kolejności do wnoszenia opłaty zobowiązany jest mieszkaniec domu. Dopiero gdy ten nie jest w stanie pokryć całego kosztu utrzymania, opłaty obciążają kolejno małżonka, zstępnych, wstępnych oraz właściwa gminę. Zgodnie z opisanymi zasadami, ustalona została opłata należna od samej podopiecznej począwszy od dnia jej przyjęcia do placówki. Opłata ta w kwocie 945,85 złotych miesięcznie, nie pokrywa średniego miesięcznego kosztu pobytu i utrzymania osoby w DPS, wynoszącego do 31 marca 2016r. kwotę 3205,00 a od 1 kwietnia 2016r. – kwotę 3321,00 złotych. Obowiązek ponoszenia odpłatności w pozostałej części spoczywa na dwóch córkach: M. P. i H. R. oraz trzech wnukach: A. R., A. P. i M. P., którzy winni, w zależności od swojej sytuacji dochodowej, partycypować w kosztach pobytu matki/babci w DPS. Organ po zbadaniu sytuacji materialnej osób zobowiązanych do ponoszenia opłat, ustalił, że jedynie dochody córki pensjonariuszki DPS – M. P. oraz wnuczki A. R. nie przekraczają 300 % kryterium dochodowego, stanowiącego kwotę wolną od przeznaczenia na pokrycie kosztów pobytu osoby bliskiej w DPS i tylko wobec tych osób nie zaistniały podstawy do ustalenia kwoty partycypacji w pokryciu kosztów pobytu w placówce Ł. R. Opłatę ustalono natomiast od córki H. R. w kwocie 263,92 złotych za okres do 29 lutego 2016r. i w kwocie po 510,25 złotych miesięcznie począwszy do 1 marca 2016r oraz od dwojga wnuków w osobach A. P. i skarżącego M. P. Obciążenie każdego z nich wysokością partycypacji w ponoszeniu kosztów utrzymania babci w całodobowej placówce opiekuńczej, nastąpiło w wysokości ½ różnicy między średnim kosztem utrzymania w placówce a sumą wpłat ciążących na samej pensjonariuszce Ł. R. oraz wpłat ciążących na córce H. R. Należna od każdego z wnuków opłata wyliczona według opisanego schematu obliczeń wyniosła kwotę 452,31 złotych od dnia 15 lutego 2016r. do 29 lutego 2016r., kwotę 874,45 złotych od dnia 1 marca 2016r. do dnia 31 marca 2016r. i kwotę po 932,45 złotych miesięcznie od dnia 1 kwietnia 2016r. Skargi M. P. i A. P. na decyzje dotyczące wysokości ich partycypacji w kosztach pobytu Ł. R. w DPS zostały oddalone przez WSA w Białymstoku w sprawach o sygn. II SA/Bk 454/16 i II SA/Bk 455/16/16. Wyroki nie zostały zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ustalając opłatę od skarżącej H. R. organ wskazał, iż skarżąca jest panną pobierającą emeryturę z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW w W., która w styczniu 2016r. wynosiła netto kwotę 2412,25 złotych. Dochód netto skarżącej przewyższał 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 1902,00 złote o kwotę 510,25 złotych. Nadwyżka dochodu netto skarżącej ponad kwotę wolną od zajęcia na koszty pobytu osoby bliskiej w DPS, została wskazana jako wysokość należnej opłaty skarżącej z tytułu partycypowania w obowiązku utrzymania matki w DPS. Organ dodał, że skarżąca nie zawarła z organem umowy w sprawie określenia wysokości własnej partycypacji w kosztach pobytu matki w DPS ani nie wykazała współpracy przy ustalaniu jej możliwości finansowych w ponoszeniu wydatków na utrzymanie matki w placówce opiekuńczej w drodze wywiadu środowiskowego a ustalenie dochodu skarżącej nastąpiło z urzędu na podstawie zaświadczenia organu emerytalnego.

H. R. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła organowi brak pełnego ustalenia jej sytuacji rodzinnej i majątkowej czego wyrazem jest brak w aktach sprawy wywiadu środowiskowego. Podniosła również brak oceny przez organ potrzeby umieszczenia matki w domu pomocy społecznej. W enigmatyczny sposób (poprzez przytoczenie treści przepisu) wskazała na naruszenie art. 112 ust. 5 ustawy o społecznej tj. brak upoważnienia osoby podpisanej pod decyzją do wydawania decyzji. Zarzuciła brak precyzyjnego przywołania podstawy prawnej decyzji oraz jej braki formalne polegające na nieoznaczeniu organu oraz podpisu osoby upoważnionej do wydawania decyzji. oraz zakwestionowała jako źródła prawa Zarządzenia Nr 181/15 i 295/16 Prezydenta Miasta Białegostoku dotyczące ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie Miasta Białegostoku.

Decyzją z dnia [...] maja 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu powyższego odwołania, orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Kolegium przytoczyło treść przepisów ustawy o pomocy społecznej odnoszących się do zasad partycypowania osób bliskich dla mieszkańca domu pomocy społecznej, w ponoszeniu wydatków pokrywających średni koszt utrzymania osoby przebywającej w placówce. Kolegium wskazało, że skarżąca jest panną, której dochód z tytułu otrzymywanej emerytury wynoszący netto 2412,25 złotych przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej o kwotę 510,25 złotych. Uzasadnione więc było ustalenie wobec skarżącej opłaty za pobyt matki w DPS w wysokościach wyliczonych przez organ I instancji. Również Kolegium podkreśliło, że skarżąca nie podjęła współpracy z organem w kwestii ustalenia sytuacji rodzinnej i materialnej ale powyższe nie zwalnia jej z opłat za pobyt matki w DPS. Kolegium stwierdziło, że z uwagi na brak współpracy z organem, niemożliwe było zawarcie ze skarżącą umowy określającej wysokość partycypacji w wydatkach na koszty pobytu osoby bliskiej w placówce opiekuńczej ale dodało przy tym, że to nie umowa a decyzja administracyjna kreuje obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w DPS osoby bliskiej. W orzecznictwie, umowę, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, traktuje się nie jako źródło obowiązku ponoszenia opłaty (ten wynika z art. 61 ustawy o pomocy społecznej), lecz jako czynność, za której pośrednictwem można kształtować wysokość tej opłaty inaczej niż przy zastosowaniu kryteriów wskazanych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że w przypadku braku podpisania umowy, konieczne jest wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS. Uzasadnione zatem było podjęcie zaskarżonej decyzji i ustalenie należnej od skarżącej opłaty.

W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na opisaną wyżej decyzję ostateczną H. R. sprecyzowała następujące zarzuty:

- naruszenia art. 40 par. 2 K.p.a. poprzez brak doręczenia przez Kolegium zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi skarżącej (A. S.). Dodała, że o decyzji powzięła wiadomość dopiero po wezwaniu przez MOPR do zapłaty należności za pobyt matki w DPS a powyższe zaniechanie organu uznała za pozbawienie jej możliwości wyczerpania środków odwoławczych;

- naruszenia art. 112 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przy czym skarżąca nie rozwinęła uzasadnienia tego zarzutu;

- naruszenia art. 107 par. 1 K.p.a. poprzez braki decyzji w postaci oznaczenia organu administracji publicznej, podpisania przez osobę upoważnioną oraz oparcie na przepisach prawa nie będących przepisami powszechnie obowiązującymi;

- naruszenia art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak zawarcia umowy określającej wysokość wnoszonej opłaty za pobyt osoby bliskiej w DPS w oparciu o możliwości ponoszenia przez stronę takiej opłaty i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na jednym dokumencie (zaświadczeniu o wysokości emerytury skarżącej)

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Opisało wynikające z akt administracyjnych bezskuteczne działania organu w toku postępowania zmierzające do nawiązania bezpośredniego kontaktu ze skarżącą. Przyznało, że z uwagi na zagubienie dowodu doręczenia pełnomocnikowi skarżącej decyzji wydanej przez Kolegium, zarządzono jej doręczenie ponowne również do rąk pełnomocnika strony, co pozwoliło skarżącej wnieść niniejszą skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu albowiem błędne jest upatrywanie w fakcie braku zawarcia umowy o wysokości wnoszonej opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej, przeszkody dla decyzyjnego ustalenia wysokości należnej opłaty, uwzględniającej maksymalną dopuszczalność kwotowego obciążenia opłatą przy stosowaniu kryterium ustawowego, wynikającego z art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Podmioty zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wymienia przepis art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w punktach od 1 do 3, ustanawiając jednocześnie kolejność ponoszenia przez te podmioty owej odpłatności. W punkcie pierwszym ustawodawca wymienia mieszkańca domu, a w przypadku osób małoletnich jego przedstawiciela ustawowego, w drugim małżonka i zstępnych przed wstępnymi, a w punkcie trzecim gminę, z której osoba został skierowana do domu pomocy społecznej.

Jednocześnie w ustępie 2-gim art. 61 ustawodawca określa granice obciążenia poszczególnych grup podmiotów odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej. Przepis art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi bowiem, że mieszkaniec domu (przedstawiciel ustawowy małoletniego mieszkańca) ponosi odpłatność w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu (dochodu małoletniego dziecka). Przepis ma funkcję ochronną. Nie pozwala na bezwzględne żądanie całości opłaty od mieszkańca, którego dochody własne odbiegają od średniego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. Jeżeli kwota odpowiadająca 70% dochodu własnego mieszkańca nie pokrywa pełnej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, następuje ustalenie podmiotów zobowiązanych do jej uiszczenia z kręgu wskazanego w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Małżonek oraz zstępni i wstępni ponoszą odpłatność stosownie do treści umowy zawartej z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej (powiatowego centrum pomocy rodzinie). W sytuacji, gdy nie dojdzie do zawarcia umowy lub ustalona umową (umowami) kwota partycypacji nie pokrywa całości średniego kosztu utrzymania osoby w placówce, odpłatność w/w osób jest ustalana decyzją, przy czym ustawodawca w art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zastrzega, że decyzyjne obciążenie małżonka i krewnych w linii prostej, kosztami pobytu osoby bliskiej w domu pomocy, może nastąpić jedynie wtedy, gdy dysponują oni dochodem przewyższającym 300% kryterium dochodowego (osoby samotnie gospodarującej lub na osobę w rodzinie) albowiem na koszty pobytu małżonka lub krewnego w linii prostej w domu pomocy społecznej może być przeznaczona nadwyżka ponad 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie lub osoby samotnie gospodarującej. Natomiast gmina (z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej) ponosi odpłatność w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez podmioty wymienione punktach 1 i 2 tj. samego mieszkańca oraz jego małżonka czy krewnych w linii prostej. Ustawodawca dopuszcza możliwość wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej przez inne osoby niż małżonek lub krewni w linii prostej (art. 61 ust. 2 "a" ustawy) stosownie do zawartej umowy z organem (art. 61 ust. 2"c" ustawy).

Zdaniem Sądu dopuszczalność zawarcia umowy o ponoszeniu kosztów pobytu danej osoby w domu pomocy społecznej również z podmiotami spoza kręgu zobowiązanych ustawowo osób do ponoszenia takich kosztów oraz dopuszczalność umownego określenia kwoty partycypacji poniżej granicy ustawowego obciążenia, za czym przemawia wynikający z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej fakt brania pod uwagę przy zawieraniu umowy nie tylko wysokości dochodów ale też możliwości finansowych strony umowy, wskazują, że w również w każdym przypadku, gdy kwoty partycypacji z umów nie będą pokrywały rzeczywistego kosztu utrzymania w placówce, organ ma obowiązek wydania decyzji o ustaleniu wysokości należnej od danej osoby opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Opowiedzenie się za wyłączeniem dopuszczalności wydania decyzji w sytuacji braku zawarcia umowy lub jej zawarcia z określeniem kwoty partycypacji odbiegającej od rzeczywistych kosztów utrzymania w domu pomocy społecznej czyniłoby iluzorycznym ustawowy obowiązek osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej ponoszenia kosztów pobytu osoby bliskiej w domu pomocy społecznej.

Skład orzekający zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano uwagę, że wynikający z ustawy obowiązek osób bliskich dla mieszkańca domu pomocy społecznej, ponoszenia kosztów jego utrzymania w placówce, doznaje konkretyzacji i indywidualizacji w decyzji o ustaleniu należnych opłat, wydawanej w oparciu o art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. I OSK 204/10 stwierdził, że stosunek prawny polegający na udzieleniu świadczenia z pomocy społecznej, w tym również świadczenia w formie usług opiekuńczych w domu pomocy społecznej, ma charakter publicznoprawny (administracyjny). Decyzją właściwy organ orzeka o skierowaniu do domu pomocy społecznej, o umieszczeniu w konkretnej placówce, ustala opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby skierowanej (art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), jak też ustala należną opłatę od osób bliskich osobie umieszczonej w placówce, indywidualizując przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 i 61 ust. 1 i 2 obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby. Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą być: osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także (a niekiedy wyłącznie) osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3 tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się także, że decyzyjne ustalenie obowiązku osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej, nie wyklucza ewentualnego zawarcia umowy miedzy kierownikiem ośrodka pomocy społecznej a osobą zobowiązaną. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika, że celem umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty "wnoszonej" przez te osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustalony (vide: stanowisko NSA zaprezentowane w przywołanym wcześniej wyroku o sygn. I OSK 204/10). Naczelny Sąd Administracyjny prezentując ów pogląd nawiązał do Komentarza do ustawy o pomocy społecznej autorstwa W. Maciejko i P. Zaborniaka, w którym wyrażone zostało stanowisko, iż umowa, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej umożliwia małżonkom, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli to wynika z przepisów o minimalnych obciążeniach wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a i b ustawy o pomocy społecznej. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, przyjęcie poglądu, że o obowiązku ponoszenia opłaty przez małżonka, zstępnych albo wstępnych oraz jej wysokości przesądza wyłącznie umowa cywilnoprawna, niweczyłoby w znacznej mierze skuteczność przepisów art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy.

Decyzja o ustaleniu opłat zabezpiecza interes gminy, która zastępczo będzie musiała wyłożyć za osoby zobowiązane, brakujące koszty utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny prezentował pogląd, że wydanie decyzji opartej o treść art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej tj. dotyczącej obowiązku zwrotu wydatków wyłożonych zastępczo przez gminę na pokrycie kosztów utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, powinno nastąpić dopiero po decyzyjnym skonkretyzowaniu i zindywidualizowaniu obowiązku wnoszenia opłat przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (vide: wyrok NSA z 30 października 2012r. sygn. I OSK 653/12)

Skład orzekający stoi na stanowisku, że decyzją o ustaleniu opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej może być objęty okres wsteczny tj. okres od daty umieszczenia w placówce do daty wydania decyzji. Bez wątpienia decyzja o ustaleniu opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ma charakter konstytutywny. Jak wyjaśnił jednak Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 marca 2016r. sygn. I OSK 221/16, wydanego na tle oceny również konstytutywnej decyzji o zmianie wysokości opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza o skutkach z niej wynikających. W doktrynie i judykaturze dominuje bowiem pogląd, że kwestia, jaki skutek: ex tunc, czy ex nunc, ma określone orzeczenie, zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy więc uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W tej sytuacji konstytutywna decyzja może działać, zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną.

W okolicznościach faktycznych sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją, istniały w świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego, podstawy do wydania decyzji o ustaleniu należnych od skarżącej opłat z tytułu pobytu matki skarżącej – Ł. R. w domu pomocy społecznej zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Skarżąca jest córką Ł. R. (zstępnym) a jej dochód netto od początku pobytu matki w domu pomocy społecznej tj. od połowy lutego 2016r. do daty orzekania przez organ I instancji przewyższał kwotę wolną od przeznaczenia na opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej tj. 300% ustawowego kryterium dochodowego. Wysokość ustalonej opłaty stanowi obciążającą skarżącą różnicę między średnim kosztem utrzymania mieszkańca w DPS w B. (do 31 marca 2016r. sumą 3 205,00 złotych a od 1 kwietnia 2016r. sumą 3321,00 złotych) a opłatą uiszczaną przez mieszkańca Ł. R. (od połowy lutego 2016r. do końca lutego 2016r. sumą 489,23 zł a od 1 marca 2016r. sumą po 945,85 zł miesięcznie) oraz opłatą ponoszoną przez wnuki Ł. R. – M. P. i A. P. (należna od każdego z wnuków opłata wyniosła – jak wynika z akt administracyjnych i spraw o sygn. II SA/Bk 454/16 i II SA/Bk 455/16 – kwoty po 452,31 złotych od dnia 15 lutego 2016r. do 29 lutego 2016r., kwoty po 874,45 złotych od dnia 1 marca 2016r. do dnia 31 marca 2016r. i kwoty po 932,45 złotych miesięcznie od dnia 1 kwietnia 2016r).

Zarzuty skargi nie zmieniają oceny prawnej zaskarżonej decyzji. Z akt administracyjnych wynika, że brak zawarcia ze skarżącą umowy był następstwem postawy strony tj. odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania w dniu 9 października 2015r. a następnie niestawienia się mimo odebranego w dniu 1 grudnia 2015r. wezwania, do Zespołu Pracowników Socjalnych celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego poza miejscem zamieszkania (k. 6 i 17 teczki akt administracyjnych dotyczącej skarżącej). Zadaniem wywiadu środowiskowego jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony postępowania, co wynika z art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wywiad środowiskowy nie jest jednak jedynym dowodem stanowiącym wyłączną podstawę dla poczynienia ustaleń w zakresie wymienionym wyżej. Przepis art. 107 ust. 5 "b" ustawy o pomocy społecznej wymienia w 20 punktach dokumenty, w oparciu o które są dokonywane ustalenia co do sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby lub rodziny. Wśród tych dowodów wymieniane jest między innymi zaświadczenie pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za pracę, zawierające informację o potrąconej zaliczce na podatek dochodowy od osób fizycznych, składce na ubezpieczenie zdrowotne, składce na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składce na ubezpieczenie chorobowe (pkt 8 art. 107 ust. 5 "b" ustawy o pomocy społecznej). Kwestionowana przez skarżącą opłata została ustalona w oparciu o zaświadczenie organu emerytalno – rentowego wypłacającego skarżącej emeryturę. Dane uzyskane w trakcie wywiadu środowiskowego nie miałyby więc wpływu na treść zaświadczenia stanowiącego podstawę ustalenia dochodu netto skarżącej. Okoliczności podniesione w jednym z zarzutów skargi, rozwinięte co do argumentacji na rozprawie, związane z brakiem możliwości faktycznych poniesienia wydatku przypisanego decyzją (duże koszty utrzymania własnego, zwiększone wskutek złego stanu zdrowia), nie mają wpływu na treść decyzji ustalającej należną opłatę, natomiast stanowią dla strony podstawę do ubiegania się o ulgi w postaci zwolnienia lub umorzenia części lub całości opłat.

Nie jest trafny również zarzut oparcia decyzji na nieobowiązujących normach prawa. Decyzja wskazuje ustawową podstawę prawną jej wydania, w warstwie materialnoprawnej zarówno w obszarze przepisów ustawy o pomocy społecznej, jak też przepisów prawa miejscowego tj. Zarządzeniach Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 11 marca 2015r. i 9 marca 2016r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie Miasta Białegostoku w roku 2015 i w roku 2016 a także powołuje właściwe przepisy proceduralne. Od strony formalnej decyzja organu I instancji zawiera też właściwe oznaczenie organu ją wydającego oraz podpisana została przez upoważnioną osobę. Podmiotami publicznymi zajmującymi się administracją świadczącą w sferze udzielania świadczeń z pomocy społecznej, są organy administracji publicznej z aparatem pomocniczym i zakłady administracyjne. Co do zasady aparatem pomocniczym wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i starosty jest urząd gminy (urząd miasta) i starostwo powiatowe. Urzędy te nie wykonują jednak zadań z zakresu pomocy społecznej. W celu realizacji tych zadań zostały powołane odrębne jednostki organizacyjne w postaci ośrodków pomocy społecznej i powiatowych centrów pomocy rodzinie (w miastach na prawach powiatu – miejskich ośrodków pomocy rodzinie). Stąd oznaczenie w nagłówku decyzji I instancji jako podmiotu świadczącego (decyzyjnego) Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. Z art. 110 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika wprost, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. W postępowaniu sądowym została nadesłana na żądanie sądu poświadczona za zgodność z oryginałem kopia udzielonego przez Prezydenta Miasta B. dla Pani B. L. – S. (podpisanej pod decyzją I instancji) Kierownika Działu Pomocy Instytucjonalnej MOPR w B., upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w spawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy oraz należących do właściwości powiatu (vide: upoważnienie k. 36 akt sądowych). Tak więc również zarzucony skargą brak podpisania decyzji przez właściwie umocowaną osobę, okazał się niezasadny.

Nie jest też trafny zarzut zamknięcia skarżącej możliwości zaskarżenia decyzji poprzez niedoręczenie jej pełnomocnikowi decyzji organu II instancji albowiem SKO natychmiast po powzięciu informacji, że doręczenie nie nastąpiło , dokonało tego doręczenia, co pozwoliło skarżącej wywieść niniejszą skargę bez zarzucenia nieterminowości jej wniesienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się zarzucanego naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego a w konsekwencji skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).