Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 391/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1195/19 w sprawie ze skargi K.I. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone orzeczenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1195/19 oddalił skargę K.I. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby lekarskiej.

Do wydania wyroku doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] orzekła o niezdolności K.I. do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu organ podniósł, że wskazane rozpoznanie, tj. tętniak przegrody międzyprzedsionkowej z niewielkim przeciekiem lewo – prawym oraz niedomykalność aortalna i mitralna ze zwapnieniem płatków zastawki aortalnej oraz zwyrodnieniem płatków zastawki mitralnej stanowią przeszkodę do pełnienia dalszej służby wojskowej. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, po rozpoznaniu odwołania K.I., orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] uchyliła w całości orzeczenie z dnia [...] lutego 2019 r. i wydała orzeczenie z własnym rozpoznaniem, również orzekając o niezdolności K.I. do zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano, że z załączonej do odwołania dokumentacji medycznej wynika, iż u K.I., w trakcie badań zleconych przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w [...], po wykonaniu w dniu [...] lutego 2019 r. badania ECHO serca stwierdzono tętniaka przegrody międzyprzedsionkowej z niewielkim przeciekiem lewo – prawym nieistotnym hemodynamicznie oraz łagodną niedomykalność zastawki mitralnej i aortalnej ze zmianami zwyrodnieniowymi płatków tych zastawek. Komisja wskazała, że wyniki tego badania są jednoznaczne i w kwestii tętniaka przegrody międzyprzedsionkowej z przeciekiem lewo – prawym nieistotnym hemodynamicznie zupełnie pokrywają się z rozpoznaniem ustalonym w nadesłanej wraz z odwołaniem dokumentacji medycznej. Natomiast nie potwierdziły się w badaniu nadesłanym wraz z odwołaniem: niedomykalność zastawki aortalnej oraz zmiany zwyrodnieniowe płatków zastawki aortalnej i mitralnej. W związku z tym stwierdzono u skarżącego łagodną niedomykalność zastawki mitralnej nieistotną hemodynamicznie. Organ wskazał także na fakt zdiagnozowania u skarżącego wrodzonej wady serca pod postacią stałego niewielkiego przecieku lewo – prawego przez kanał PFO u osoby z tętniakiem przegrody międzyprzedsionkowej, które to w świetle aktualnej wiedzy orzeczniczej i medycznej oraz przepisów orzeczniczych stanowią przeciwwskazanie do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Tym samym, w oparciu o obowiązujące przepisy orzecznicze, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska uznała skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej.

Skargę od powyższego orzeczenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł K.I. podnosząc, że z przeprowadzonego w dniu [...] marca 2019 r. badania przezprzełykowego echa serca wynika, iż stan jego zdrowia jest dobry, badanie wykazało prawidłową morfologię zastawki mitralnej ze śladową (fizjologiczną) niedomykalnością, a także nie potwierdziło tętniaka. Tym samym pozwala to skarżącemu na pełnienie służby wojskowej.

Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1195/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. I.. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przez sąd administracyjny ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do jej badania pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a ponadto czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby wojskowej. Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi uregulowany w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. poz. 761), dalej w uzasadnieniu przywoływanego jako "rozporządzenie", wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 330 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "ustawa", ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory K.p.a. Sąd administracyjny nie jest w szczególności uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań stanu fizycznego, a zatem weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd I instancji podniósł, że nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie, ani też zlecać przeprowadzenia dodatkowych badań celem weryfikacji dotychczasowych. Sąd I instancji wskazał, że badanie przeprowadzone przez kardiologa w dniu [...] lutego 2019 r. stwierdziło u skarżącego wrodzoną wadę serca, a tym samym organ prawidłowo na podstawie § 38 pkt 8 załącznika do rozporządzenia zakwalifikował skarżącego jako niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria N. Prawidłowa, zdaniem Sądu I instancji, jest także kwalifikacja "łagodnej niedomykalności zastawki mitralnej" z § 38 pkt 9 załącznika do rozporządzenia, tj. wady zastawkowe serca bez powikłań i istotnych zaburzeń hemodynamicznych nieupośledzające sprawność ustroju, a więc należące do kategorii Z – zdolny do zawodowej służby wojskowej. Sąd I instancji odnosząc się do rozpoznania z § 39 pkt 4 ww. załącznika do rozporządzenia – tętniak przegrody międzyprzedsionkowej, skutkującego zakwalifikowaniem skarżącego do kategorii N – niezdolny do zawodowej służby wojskowej, podniósł, że pomimo zaistnienia niejasności co do posiadania przez skarżącego tego schorzenia, nie miało ono wpływu na kwalifikację go do kategorii N, bowiem o tym przesądziła już wrodzona wada serca.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając go w całości, wniósł K.I. zarzucając:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. § 38 pkt 8 w związku z § 39 pkt 4 rozporządzenia przez błędną wykładnię, polegającą na nadinterpretacji ww. przepisu, nawet w sytuacji niejasności co do występowania tętniaka, na uznaniu, że wrodzona wada serca pod postacią niewielkiego międzyprzedsionkowego przecieku lewo – prawego przez kanał PFO powoduje niezdolność do służby wojskowej, podczas gdy żaden z przepisów ww. rozporządzenia w tym stanie rzeczy o tym nie stanowi;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 i art. 151 P.p.s.a. oraz w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. polegającym na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wzięto pod uwagę w całości opinii lekarza wykonującego badanie przezprzełykowe (TEE) echa serca, a jedynie wybiórczo w sposób dowolny a nie swobodny, z pominięciem istotnej konkluzji, z której wynika wprost, iż śladowy (nieistotny hemodynamicznie) lewo – prawy przeciek przez kanał PFO nie upośledza funkcji serca i w żaden sposób nie zmniejsza wydolności fizycznej badanego;

a. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. przez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej, poprzez uwzględnienie w całości decyzji organu z pominięciem opisu badania przezprzełykowego, które wskazuje na prawidłową morfologię trójpłatowej zastawki aortalnej oraz prawidłową morfologię zastawki mitralnej, podczas gdy § 38 pkt 9 rozporządzenia w objaśnieniach do punktu 9 i 14 rozporządzenia odnosi się do fali zwrotnej przez zastawkę aortalną, co jest patologią, a w przypadku pozostałych zastawek – zjawiskiem fizjologicznym. Wskazano, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z falą zwrotną, a z przeciekiem i nie z zastawką aortalną a mitralną, co zgodnie z ww. przepisem nie jest wadą serca a zjawiskiem fizjologicznym; nadto zgodnie z pkt 14 rozporządzenia wadą jest wypadanie płata zastawki, a zjawiska tego nie stwierdzono w badaniu przezprzełykowym;

b. art 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art 7 oraz art 107 § 3 K.p.a. polegającym na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że decyzja ta została wydana bez rozważenia pełnego materiału dowodowego, tj. bez uwzględnienia faktu, iż skarżący pełni służbę w Policji, a jego celem jest jedynie odbycie szkolenia oficerskiego w ramach Wojsk Obrony Terytorialnej, a nie służba czynna w Wojsku Polskim. Jednocześnie nie uwzględniając, iż szkolenie oficerskie jest znacznie mniej uciążliwe fizycznie niż kurs podstawowy w Policji, który skarżący ukończył w 2018 r.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego, bowiem wyniki przedstawione przez skarżącego stoją w sprzeczności z wynikami badań wykonanymi na zlecenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]. Ponadto – zdaniem skarżącego kasacyjnie – błędne jest stanowisko Sądu I instancji w zakresie kwalifikacji – niezdolny do zawodowej służby wojskowej z uwagi na tętniaka przegrody międzyprzedsionkowej. Sąd I instancji dokonał bowiem nadinterpretacji § 38 pkt 8 w związku z § 39 pkt. 4 rozporządzenia przez uznanie, że wrodzona wada serca pod postacią niewielkiego międzyprzedsionkowego przecieku lewo – prawego przez kanał PFO, powoduje niezdolność do służby wojskowej, podczas gdy żaden z ww. przepisów rozporządzenia w tym stanie rzeczy o tym nie stanowi. Ponadto skarżący kasacyjnie wskazał, że w 2017 r. przeszedł kompleksowe badania związane z ubieganiem się o pracę w Policji, w tym również badania kardiologiczne. Policyjna komisja lekarska nie widziała żadnych przeciwskazań do pełnienia służby w Policji. Skarżący obecnie jest funkcjonariuszem Policji. Przeszedł intensywne szkolenie policyjne w szkole w Legionowe, a obecnie stara się o kurs oficerski w Wojsku Polskim. Nie miał i nie ma problemów zdrowotnych, zarówno podczas intensywnego szkolenia policyjnego, jak i w trakcie obecnej służby.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005r. sygn. akt FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Dokonując zatem oceny zarzutów postawionych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. należy na wstępie wskazać, że zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie będące decyzją. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej, właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji w podmiocie leczniczym (art. 5 ust. 1 i 7 ustawy). Wojskowe komisje lekarskie podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych orzeczeniami), do których generalnie mają zastosowanie przepisy K.p.a. Przepisy rozporządzenia, jako normy lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w K.p.a., jednakże w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu przepisy K.p.a. znajdują zastosowanie w pełnym zakresie (vide: wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14; wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2042/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami przewidzianymi w przepisach K.p.a. Istotne znaczenie ma w tym zakresie kwestia ustalenia okoliczności sprawy, a w szczególności zebranie odpowiednich danych medycznej, gdyż tylko pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby. Przy czym, stosownie do § 11 rozporządzenia, przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej ma charakter reformatoryjny (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.). W miejsce uchylonego orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], organ odwoławczy orzekł rozpoznanie u skarżącego wrodzonej wady serca pod postacią "stałego niewielkiego przecieku lewo – prawego przez kanał PFO u osoby z tętniakiem przegrody międzyprzedsionkowej do dalszej obserwacji", co Komisja zakwalifikowała na podstawie § 38 pkt 8 i § 39 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia do kategorii N. Tym samym Komisja uznała skarżącego niezdolnym do zawodowej służby wojskowej. Dodatkowo rozpoznano u skarżącego niedomykalność zastawki mitralnej, co zakwalifikowano na podstawie § 38 pkt 9 ww. załącznika do rozporządzenia do kategorii Z – uznając badanego w zakresie tego schorzenia za zdolnego do zawodowej służby wojskowej. Tym samym wypada skonstatować, iż rozpoznanie u skarżącego wrodzonej wady serca pod postacią "stałego niewielkiego przecieku lewo – prawego przez kanał PFO u osoby z tętniakiem przegrody międzyprzedsionkowej do dalszej obserwacji", stanowiło jedyną i wyłączną przyczynę uznania go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Przy czym organ wskazał, że powyższe rozpoznanie winno być zakwalifikowane na podstawie § 38 pkt 8 i § 39 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia. Dokonując analizy powyższych regulacji należy wskazać, iż § 38 pkt 8 ww. załącznika, jako chorobę lub ułomność wskazuje "wrodzone wady serca", zaś § 39 pkt 4 "tętniaki".

Konfrontując powyższe z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania administracyjnego wypada wskazać, iż Centralna Wojskowa Komisja Lekarska przed wydaniem orzeczenia dysponowała dwoma badaniami skarżącego w zakresie układu krążenia – badaniem echokardiograficznym z dnia [...] lutego 2019 r. oraz badaniem echa serca przezprzełykowym z dnia [...] marca 2019 r. Trafnie wskazuje skarżący kasacyjnie, że analiza obu badań nie dostarcza jednorodnych wniosków co do rozpoznanego stanu zdrowia. Pierwsze z badań wskazuje na rozpoznane: "zmiany zwyrodnieniowe płatków zastawki mitralnej", "zwapnienie płatków zastawki aortalnej" oraz "niedomykalność mitralną i aortalną, nieistotną hemodynamicznie". Drugie badanie uwidacznia z kolei prawidłową morfologię trójpłatkowej zastawki aortalnej, bez niedomykalności, bez zwężenia oraz prawidłową morfologię zastawki mitralnej ze śladową niedomykalnością, którą uznaje za fizjologiczną. Badanie z dnia [...] lutego 2019 r. rozpoznaje u skarżącego tętniaka przegrody międzyprzedsionkowej z niewielkim przeciekiem lewo – prawym, nieistotnym hemodynamicznie. Z kolei badanie z dnia [...] marca 2019 r. nie potwierdza rozpoznania tętniaka przegrody międzyprzedsionkowej. Wskazuje natomiast: "Przegroda międzyprzedsionkowa wiotka, śladowy (nieistotny hemodynamicznie) lewo – prawy przeciek przez kanał PFO, który jest pozostałością życia płodowego. Taki przeciek jest obecny nawet u 15 – 20% osób w populacji ogólnej". W badaniu podkreśla się, że nie upośledza to funkcji serca i w żaden sposób nie zmniejsza wydolności fizycznej. Należy dostrzec, iż zaskarżone orzeczenie opisuje stwierdzony przeciek lewo – prawy przez kanał PFO jako "stały niewielki". W badaniu z dnia [...] lutego 2019 r. przeciek ten charakteryzowany jest jako "niewielki", zaś w badaniu z dnia [...] marca 2019 r. jako "śladowy". W żadnym z powyższych badań przeciek ten nie jest opisywany jako "stały". Istotne jest także spostrzeżenie, iż organ I instancji dysponując wyłącznie badaniem z dnia [...] lutego 2019 r. nie kwalifikował stanu zdrowia skarżącego na podstawie § 38 pkt 4 załącznika do rozporządzenia, wskazującego na występowanie u skarżącego wrodzonej wady serca, ale na podstawie § 39 pkt 4 ww. załącznika, a zatem z powodu rozpoznania tętniaka. Tym samym, to nie rozpoznany przeciek lewo – prawy przez kanał PFO stanowił podstawę dokonanego przez ten organ zakwalifikowania skarżącego do kategorii N. Co istotne, w żadnym z badań nie pojawia się stwierdzenie rozpoznania u skarżącego wrodzonej wady serca. Natomiast oba badania pozostają zgodne co do rozpoznania u skarżącego lewo – prawego przecieku przez kanał PFO, który oceniają jednolicie jako "nieistotny hemodynamicznie".

Powyższe okoliczności przeczą tezie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej o udowodnieniu w toku przeprowadzonego postępowania faktu istnienia u skarżącego wrodzonej wady serca pod postacią niewielkiego przecieku lewo – prawego przez kanał PFO – kwalifikowanej na podstawie § 38 pkt 8 załącznika do rozporządzenia, skoro w obu badaniach znalezisko to nie zostało uznane za wadę wrodzoną, a nadto było zgodnie ocenione jako "nieistotne hemodynamicznie". Kwestia ta – ważka z punktu widzenia kwalifikacji na podstawie § 38 pkt 8 załącznika do rozporządzenia – nie doczekała się wyjaśnienia w toku postępowania administracyjnego, na co trafnie zwracał uwagę skarżący kasacyjnie. Nie została także wyjaśniona kwestia pominięcia w zaskarżonym orzeczeniu "nieistotności hemodynamicznej" owego znaleziska, wynikającej zgodnie z obu przeprowadzonych badań. Pozostaje ona natomiast kluczowa dla oceny prawidłowości rozstrzygania w niniejszej sprawie, skoro Sąd I instancji uznał za niejasno wyjaśnioną kwestię rozpoznania u skarżącego tętniaka przegrody międzyprzedsionkowej – kwalifikowanego na podstawie § 39 pkt 4 załącznika do rozporządzenia. Podzielając wątpliwości Sądu I instancji wyrażone w powyższym zakresie, wypada zaakcentować rozbieżności obu przeprowadzonych badań kardiologicznych skarżącego i ich konsekwencji w zakresie kwalifikacji dokonanej przez komisje wojskowe obu szczebli. Skoro Komisja wyższej instancji w oparciu o badanie z dnia [...] marca 2019 r. zdezawuował takie konkluzje badania z dnia [...] lutego 2019 r. jak: istnienie zmian zwyrodnieniowych płatków zastawki mitralnej, zwapnienie płatków zastawki aortalnej oraz niedomykalność zastawki aortalnej, bowiem wady te nie zostały rozpoznane podczas badania w dniu [...] marca 2019 r., to wyjaśnienia wymaga kwestia podstawy do rozpoznania u skarżącego tętniaka przegrody międzyprzedsionkowej. Wszak badanie z dnia [...] marca 2019 r. także nie potwierdziło występowania tego schorzenia wskazując: "przegroda międzyprzedsionkowa wiotka", a mimo to organ odwoławczy uznał występowanie owego schorzenia u skarżącego – kwalifikując je na podstawie § 39 pkt 4 załącznika do rozporządzenia. Kwestia dokonania przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską tak zróżnicowanej oceny rozpoznania wynikającego z dwóch powyższych badań także nie doczekała się wyjaśnienia w motywach wydanego orzeczenia. Trafnie wskazuje skarżący kasacyjnie, że również w tym zakresie nie rozważono wszechstronnie całego materiału dowodowego.

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., organ ma obowiązek dokładnie zbadać sprawę, tak aby w sposób prawidłowy ustalić jej stan faktyczny. Wzmocnieniem tej reguły jest obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Dysponując całokształtem materiału dowodowego organ może ocenić daną okoliczność i uznać ją za udowodnioną (art. 80 K.p.a.). Wyłącznie należycie ustalony stan faktyczny pozwala na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa i rozstrzygnięcie sprawy w sposób odpowiadający prawu. Brak pełnych ustaleń uniemożliwia ocenę tego, czy okoliczności sprawy odpowiadają stanowi hipotetycznemu, wskazanemu w konkretnej normie prawnej. Model sądowej kontroli działalności administracji publicznej zasadniczo nie przewiduje dla sądu administracyjnego kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego sprawy administracyjnej będącej przedmiotem jego kontroli. Obowiązkiem sądu I instancji jest zatem zbadanie, czy organ administracji publicznej, dokonując ustalenia stanu faktycznego, nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zajęcie stanowiska, jaki stan faktyczny został przez sąd przyjęty za podstawę wyrokowania. Jakkolwiek przyjmuje się, że kontrola orzeczeń komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do służby dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach (vide: wyrok NSA z dnia 10 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1650/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), to kontrolę dokonaną w powyższy zakresie przez Sądu I instancji uznać należy za wadliwą, bowiem naruszającą art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Sąd I instancji oddalając skargę na orzeczenie o niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej, w sposób nieuprawniony zaakceptował wskazane powyżej wady w zakresie wyjaśnienia okoliczności faktycznych, istotnych z punktu widzenia możliwości prawidłowego rozstrzygania sprawy, a nadto nie dostrzegł nieprawidłowości uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w zakresie ustaleń okoliczności faktycznych i oceny dowodów, czym w sposób nieuprawniony zaakceptował naruszenie przez Komisję art. 107 § 3 K.p.a.

Jako niezasadne należy natomiast uznać pozostałe zarzuty przywołane w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 K.p.a. Zarzuty naruszenia art. 8, art. 9 K.p.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. w ogóle nie doczekały się uzasadnienia. Natomiast to do autora skargi kasacyjnej należy nie tylko podanie konkretnych przepisów prawa, które w jego ocenie naruszył sąd I instancji ale i precyzyjne wyjaśnienia na czym polegało ich naruszenie. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych. (vide: wyrok NSA z dnia 2 września 2016r. sygn. akt I OSK 735/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające chociażby z art. 183 § 1 P.p.s.a., nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem autora kasacji – zostały naruszone zaskarżonym wyrokiem, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (vide: uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jest to możliwe jednak tylko wtedy gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył sąd I instancji i na czym owo naruszenie polegało. Tym samym przywołane powyżej zarzuty wymykają się ocenie w postępowaniu kasacyjnym, a przez to nie mogą być uznane za trafnie postawione.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. Przy czym w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku podniesiona w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 7 do art. 141; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Na sytuację tego rodzaju nie wskazuje skarżący kasacyjne, a uzasadniając postawienie tegoż zarzutu podaje jedynie wybiórcze przedstawienie stanu sprawy przez Sąd I instancji; brak odniesienia się do wszystkich postawionych w skardze zarzutów i uchylenie się od szczegółowej oceny zaskarżonego orzeczenia. Żadna z powyższych okoliczności nie nawiązuje do dyspozycji art. 141 § 4 P.p.s.a.

Nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art 7 oraz art 107 § 3 K.p.a. w zakresie nieuwzględnienia faktu, iż skarżący pełni służbę w Policji i w 2018 r. odbył kurs podstawowy, a nadto jego celem jest jedynie odbycie szkolenia oficerskiego w ramach Wojsk Obrony Terytorialnej, a nie służba czynna w Wojsku Polskim. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) nie oznacza obowiązku nieograniczonego prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zakres tego postępowania jest zdeterminowany przepisami prawa materialnego, wskazującymi na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej (vide: B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2017, s. 456-457). W niniejszej sprawie normy takie stanowią ww. przepisy ustawy i rozporządzenia. Nie wskazują one aby pełnienie służby w Policji, odbycie kursu podstawowego, czy też wola przynależności do Wojsk Obrony Terytorialnej stanowiły okoliczności relewantne prawnie. Tym samym pominięcie powyższych okoliczności w toku dotychczasowego postępowania nie stanowi jego wady.

Dokonując z kolei oceny zarzutu podniesionego w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. należy dostrzec, iż skarżący kasacyjnie zarzucił wadliwą wykładnię § 38 pkt 8 w związku z § 39 pkt 4 załącznika do rozporządzenia. Mając na uwadze, iż w badanej skardze kasacyjnej postawiony został także zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), który okazał się zasadny, to niezależnie od tego, że powyższy zarzut naruszenia prawa materialnego został wadliwie sformułowany, to także wypada uznać go za przedwcześnie podniesiony.

Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię autor kasacji winien wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, oraz podać jak w jego ocenie przepis ów powinien być rozumiany, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia dokonana przy użyciu zasad interpretacji prawa. Błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (vide: wyrok NSA z dnia 13 września 2005 r. sygn. akt II OSK 16/05; wyrok NSA z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 539/04; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2005r. sygn. akt OSK 1026/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Analiza zarzutu postawionego w skardze kasacyjnej nie dostarcza informacji na temat wadliwej wykładni ww. przepisów, natomiast wskazuje, iż autor kasacji upatruje raczej wadliwej subsumpcji owych przepisów w sytuacji podkreślanej niejasności co do stanowiącego podstawę orzekania stanu faktycznego sprawy, choć jednocześnie nie stawia zarzutu wadliwego ich zastosowania. W tej sytuacji nie można potwierdzić trafności zarzutu wadliwej wykładni § 38 pkt 8 w związku z § 39 pkt 4 załącznika do rozporządzenia.

Ponadto należy zauważyć, iż skuteczność zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię należy analizować w oderwaniu od oceny ustaleń faktycznych, a jedynie w odniesieniu do bezspornych okoliczności faktycznych sprawy i uzasadnienia (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 3 do art. 174). Skoro okoliczności faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia, a także akceptującego jego poprawność wyroku Sądu I instancji, zostały skutecznie podważone, to za przedwczesną należy uznać ocenę prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego mogących stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy.

Końcowo należy zatem wskazać, iż z uwagi na trafność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę uchylając zaskarżone orzeczenie (art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygał o zwrocie kosztów sądowych (choć skarżący samodzielnie uiszczał te koszty w toku sprawy), a to z uwagi na fakt, iż niniejsze postępowanie jest wole od owych kosztów (art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) P.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną i rozstrzygając sprawę w sposób prawidłowy zastosuje art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a w konsekwencji także art. 80 K.p.a., zaś uzasadniając wydane orzeczenie uwzględni dyspozycję art. 107 § 3 K.p.a. (art. 153 w związku z art. 193 P.p.s.a.).

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.