Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 539/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2 pkt 2, art.
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi V. GmbH & Co. KG z siedzibą w B., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr Sp. [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej V. GmbH & Co. KG z siedzibą w B., Niemcy kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2012 r. sprawy o unieważnienie w części prawa ochronnego na znak towarowy "ViTAMED Zdrowiej z nami" R-2225473 udzielonego na rzecz M. H., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą V., wszczętej na skutek sprzeciwu, wniesionego przez V., na podstawie art. 246 i art. 247 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej cyt. jako p.w.p., oraz 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., oddalił sprzeciw oraz orzekł o kosztach postępowania.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;

W dniu 14 lutego 2011 r. wpłynął do organu sprzeciw V. (dalej jako "skarżący", "składający sprzeciw", "sprzeciwiający się") wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "ViTAMED Zdrowiej z nami" R-2225473 udzielonego na rzecz M. H., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą V. (dalej jako "uczestnik postępowania", "uprawniony").

Powyższy sporny znak został przeznaczony do oznaczania następujących towarów i usług ujętych w klasie 5 i 35: produkty farmaceutyczne i weterynaryjne; środki sanitarne do celów medycznych, substancje dietetyczne do celów leczniczych; żywność dla niemowląt; plastry, opatrunki gipsowe, materiały opatrunkowe; materiały do plombowania zębów, woski dentystyczne; środki odkażające; środki do zwalczania robactwa; fungicydy, herbicydy; reklama; zarządzanie w działalności handlowej; administrowanie działalności handlowej; prace biurowe.

Jako podstawę prawną swojego żądania wnoszący sprzeciw wskazał art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Zarzucił, że sporny znak jest podobny w rozumieniu ww. przepisu do należącego do niego znaku towarowego słownego "Vita" nr R-145263, który jest przeznaczony do oznaczania m.in. towarów ujętych w klasie 5, takich jak: produkty stosowane w stomatologii, zwłaszcza produkty chemiczne dla stomatologów, środki dezynfekujące dla stomatologów i do czyszczenia instrumentów medycznych, produkty chemiczne i spoiny dla chirurgii szczękowej, materiały do plombowania zębów, szczególnie materiały ceramiczne, metalowe i z żywic sztucznych do plombowania zębów, również opatrunki do plombowania zębów, cement dla chirurgii szczękowej, masa wyciskowa dla stomatologii i techniki dentystycznej, zwłaszcza gips i wosk do robienia wycisków dentystycznych i masy wyciskowe z tworzyw sztucznych, tkaniny metalowe stosowane w technice dentystycznej do wykonywania i napraw protez dentystycznych, metalowe arkusze, barwniki i środki barwiące stosowane w stomatologii i technice dentystycznej, żywice sztuczne, pokosty i lakiery stosowane w stomatologii i technice dentystycznej, zwłaszcza lakiery do zębów, metale szlachetne i płytki, taśmy i druty produkowane dla stomatologii i technik dentystycznych, arkusze z tworzyw sztucznych do celów stomatologicznych, masy i artykuły do modelowania stosowane w technice dentystycznej, cement i gips stosowane w stomatologii i technice dentystycznej.

Skarżący wskazał, że towary z klasy 5, do sygnowania których przeznaczone są przedmiotowe znaki towarowe, są identyczne. Natomiast usługi ujęte w klasie 35 spornego znaku bezpośrednio łączą się i dotyczą towarów z klasy 5 oznaczanych tym znakiem. Zdaniem wnoszącego sprzeciw przedmiotowe znaki towarowe "ViTAMED Zdrowiej z nami" oraz "Vita" wykazują wyraźne podobieństwo fonetyczne i wizualne, ponieważ pierwszoplanowy i jedyny posiadający zdolność odróżniającą człon spornego znaku jest identyczny ze znakiem wcześniejszym "Vita". Natomiast drugoplanowy element "MED" oraz słowa "zdrowiej z nami" nie mają żadnej zdolności odróżniającej w odniesieniu do towarów z klasy 5. Towary te są towarami powszechnego użytku, tanimi, kupowanymi bez szczególnego namysłu i uwagi klienta. Graficzny element spornego znaku jest drugoplanowy w stosunku do dominującego w tym znaku elementu słownego.

Według wnoszącego sprzeciw pomiędzy spornym znakiem "ViTAMED Zdrowiej z nami" i wcześniejszym znakiem "Vita" występuje podobieństwo, wobec czego odbiorcy mogą uznać, że towary oznaczane spornym znakiem pochodzą od wnoszącego sprzeciw lub podmiotu z nim powiązanego.

W pismach z dnia 28 maja 2011 r. i 27 lutego 2012 r. stanowiących odpowiedź na sprzeciw, uprawniony ze spornego prawa ochronnego uznał sprzeciw za bezzasadny. Podniósł, że przeciwstawione znaki towarowe są niepodobne i wywierają odmienne wrażenie na odbiorcach, wobec czego nie jest możliwe wprowadzenie ich w błąd. Sporny znak posiada rozbudowaną szatę graficzną, na którą składa się charakterystyczna konturowa czcionka, kształt liter oraz żywa i wyróżniająca się kolorystyka. Natomiast słowny znak towarowy "Vita" jest prostym i słabym znakiem pozbawionym jakichkolwiek elementów odróżniających. Ponadto znak sporny ma charakter fantazyjny. Zestawienie elementów słownych "VITA" oraz "MED" tworzy neologizm, który jest uzupełniony dodatkowym elementem słownym "Zdrowiej z nami" o charakterze sloganu reklamowego, tworząc tym samym fantazyjne oznaczenie słowne, posiadające wysoką zdolność odróżniającą. Ponadto podkreślono, że z jednowyrazowym oznaczeniem "VITA" czteroczłonowy sporny znak jest całkowicie inaczej odbierany fonetycznie.

Uprawniony podniósł, że istnieje wiele zarejestrowanych znaków towarowych zawierających słowo "Vita", które są przeznaczone do oznaczania podobnych towarów. Uprawniony stwierdził również, że towary objęte zakresem ochrony porównywanych znaków są podobne jedynie w zakresie materiałów do plombowania zębów oraz wosków dentystycznych. Ponadto podkreślił, że odbiorcą tego typu towarów są profesjonalne podmioty zorientowane w ofercie rynkowej i nazwach firm produkujących interesujące je wyroby dentystyczne.

Na rozprawie w dniu 1 marca 2012 r. wnoszący sprzeciw ograniczył żądanie unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy do następujących towarów: materiały do plombowania zębów i woski dentystyczne. Podkreślił, że według utrwalonego orzecznictwa pierwszoplanowy i dominujący człon znaku towarowego (w omawianej sprawie jest to wyraz "Vita") odgrywa decydującą rolę w jego odbiorze wizualnym i fonetycznym. Wskazał także, że odbiorcy takich towarów jak materiały do plombowania zębów i woski dentystyczne, będący specjalistami, pamiętając z poprzednio dokonanych zakupów znak "Vita", będą przekonani, że towar oznaczony spornym znakiem towarowym, którego główny, dominujący element jest identyczny ze słownym znakiem "Vita", pochodzi od tego samego producenta lub też od firmy powiązanej organizacyjnie ze skarżącym.

Uprawniony podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz przedłożył dwie decyzje OHIM dotyczące znaków towarowych, które zawierają człon "Vita". Wskazał również trzydzieści trzy zarejestrowane znaki towarowe zawierające powyższy element i przeznaczone do sygnowania towarów ujętych w klasie 5.

Decyzją z dnia 15 marca 2012 r. Urząd Patentowy RP oddalił sprzeciw.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 246 ust. 1, art. 247 ust. 2, art. 255 ust. 1 pkt 9 i art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Podkreślił, że przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. ma zastosowanie wówczas, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: wystąpi podobieństwo lub identyczność znaków, podobieństwo lub identyczność towarów lub usług, do oznaczania których przeznaczone są dane znaki towarowe oraz możliwość spowodowania wśród przynajmniej części odbiorców błędu polegającego w szczególności na skojarzeniu przeciwstawionych znaków. Wskazał, że zgodnie z poglądami doktryny porównanie wykazów towarów i usług winno wyprzedzać porównywanie oznaczeń, używanie bowiem nawet identycznych oznaczeń dla towarów niepodobnych nie wywołuje ryzyka wprowadzenia w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów.

Organ, zestawiając zakresy ochrony porównywanych znaków towarowych wskazał, że zarówno znak sporny oraz znak towarowy "Vita" nr R-145263 są przeznaczone do oznaczenia identycznych towarów, czyli materiałów do plombowania zębów.

Przechodząc do oceny podobieństwa oznaczeń organ wskazał, że ocena podobieństwa znaków prowadzona jest na trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, z uwzględnieniem ich dystynktywnych i dominujących elementów, z pominięciem drobnych lub nieistotnych różnic między nimi. Podkreślił, że przy badaniu podobieństwa znaków uwzględnił specyfikę rynku produktów farmaceutycznych i stomatologicznych oraz wskazane przez uprawnionego okoliczności dotyczące występującego w porównywanych znakach członu "Vita", albowiem element ten jest obecny również w innych znakach towarowych przeznaczonych do oznaczania produktów stomatologicznych i zarejestrowanych na rzecz różnych podmiotów (np. "VITALIPID" R-89749, "VITASAN" IR-632476 oraz "VITA-BOYS" CTM-005761747).

Zdaniem organu w niniejszej sprawie istotny jest także krąg docelowych odbiorców wosków dentystycznych oraz materiałów do plombowania zębów, do których należą przede wszystkim lekarze stomatolodzy i farmaceuci. Profesjonalni odbiorcy tego rodzaju towarów posiadają doświadczenie w dziedzinie stomatologii i farmacji, są zatem niezwykle uważni i ostrożni, zaś przed zastosowaniem danego produktu sprawdzają załączoną do niego ulotkę informacyjną.

Analizując płaszczyznę wizualną organ wskazał, że znak sporny ma charakter słowno-graficzny, podczas gdy przeciwstawiony mu znak "Vita" nr R-145263 jest znakiem słownym. Ten ostatni znak składa się tylko z jednego wyrazu, podczas gdy sporny znak zawiera kilka elementów słownych - "ViTAMED Zdrowiej z nami". Najbardziej wyróżniającym spośród nich jest pierwszy wyraz "ViTAMED", lecz zdaniem organu nie można zgodzić się ze stanowiskiem wnoszącego sprzeciw, że pozostałe elementy słowne mają charakter opisowy, wobec czego pozbawione są zdolności odróżniającej w stosunku do towarów, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy. Powyższe słowa sugerują jedynie uzdrawiające działanie danego produktu i stanowią zachętę do jego zakupu i zastosowania przez odbiorców. Sporny znak posiada szatę graficzną, na którą składają się: motyw graficzny w postaci fali w kolorze białym, niebieskim i zielonym, która przypomina pastę do zębów; niebieski prostokąt, na którym znajdują się słowa "Zdrowiej z nami"; zapisany charakterystyczną czcionką wyraz "ViTAMED" oraz kolorystyka całego znaku. Koncepcja graficzna przedmiotowego znaku jest na tyle charakterystyczna, że należy ją uznać za jego istotny element, który znacząco wpływa na wizualne postrzeganie całego oznaczenia.

Również pomiędzy kluczowymi wyrazami "ViTAMED" i "Vita" występują istotne różnice. Zawierają one odpowiednio siedem i cztery litery. Identyczne są cztery pierwsze z nich. Jednak człon "VITA" jest słabo wyróżniający w stosunku do produktów stomatologicznych, wobec czego kluczowe są pozostałe litery i dodatkowe elementy spornego znaku. Zdaniem organu występujący w spornym znaku człon "MED" odróżnia wyraz "ViTAMED" od wcześniejszego znaku "Vita" i znacząco wpływa na odmienne postrzeganie wyrazów "ViTAMED" i "Vita". Decyduje o tym różnica w postaci dodatkowych trzech liter w wyrazie "ViTAMED" oraz dodatkowe elementy graficzne i słowne znaku spornego, które wobec słabo wyróżniającego charakteru członu "VITA" pozwalają odbiorcom odróżniać przedmiotowe znaki. Mając na względzie określoną powyżej grupę odbiorców, którzy ze szczególną starannością analizują oznaczenia preparatów stomatologicznych oraz znaczne różnice w elementach słownych oraz szacie graficznej spornego znaku, organ stwierdził brak podobieństwa porównywanych znaków towarowych pod względem wizualnym.

Zdaniem organu także w warstwie fonetycznej nie występuje podobieństwo, z uwagi na odmienną wymowę końcówek słowa "ViTAMED" oraz dodatkowych słów "Zdrowiej z nami". Wyrazy "ViTAMED" i "Vita" składają się odpowiednio z trzech orazi dwóch sylab (WI-TA- MED" oraz "WI-TA"), z których dwie pierwsze są identyczne, zaś trzecia sylaba wyrazu "ViTAMED", która jest kluczowa pod względem wyróżniającym, nie występuje w znaku wcześniejszym i decyduje o odmiennym brzmieniu słowa "ViTAMED". Powyższe słowo jest dłuższe o trzy głoski od wcześniejszego znaku "Vita", wobec czego wymawiane jest w zupełnie inny sposób niż przeciwstawiony znak. W analizowanych słowach identyczna jest wymowa dwóch pierwszych sylab "Wl" i "TA", lecz jak już wskazano, ze względu na ich występowanie w nazwach innych produktów o przeznaczeniu stomatologicznym, nie mogą one przesądzać o podobieństwie znaków. Przy porównywaniu znaków pod względem fonetycznym istotne są również pozostałe elementy słowne znaku spornego tworzące zwrot "Zdrowiej z nami", który powoduje, że znak ten zawiera dodatkowe cztery sylaby w porównaniu do znaku przeciwstawionego i jest dodatkowym czynnikiem odróżniającym porównywane znaki. Również w przypadku analizy znaków na płaszczyźnie fonetycznej podstawową kwestię dla stwierdzenia ewentualnego podobieństwa odgrywa krąg odbiorców oraz specyfika towarów, które są sygnowane porównywanymi znakami towarowymi.

Analizując płaszczyznę znaczeniową porównywanych znaków towarowych organ uznał, że wyrazy "ViTAMED" oraz "Vita" mają charakter fantazyjny. Użyty w nich człon "VITA" może budzić skojarzenia z witalnością lub witaminami, zaś występujący w spornym znaku człon "MED" sugeruje medyczne przeznaczenie oznaczanych nimi produktów. Natomiast występujące w tym znaku słowa "Zdrowiej z nami", jak stwierdzono powyżej, sugerują uzdrawiające działanie danego produktu i stanowią zachętę do jego zakupu i zastosowania przez odbiorców. Tym samym nie może być mowy o podobieństwie porównywanych znaków towarowych pod względem znaczeniowym.

Organ wskazał, że badając możliwość spowodowania wśród odbiorców błędu polegającego w szczególności na skojarzeniu znaku spornego ze znakiem wcześniejszym, miał na uwadze przede wszystkim warunki obrotu dotyczące identycznych towarów, do oznaczania których przeznaczone są porównywane znaki. Organ podniósł, że zasadne jest stanowisko, iż konsument nabywający woski dentystyczne oraz materiały do plombowania zębów, wiedząc o ich wpływie na zdrowie i o niebezpieczeństwach płynących z ewentualnej pomyłki, będzie szczególnie uważny i ostrożny. Ostateczny odbiorca, którym w przedmiotowym przypadku jest zazwyczaj profesjonalny lekarz stomatolog, podczas zakupu produktów stomatologicznych jest wyjątkowo uważny w wyborze właściwego towaru, ponieważ kupowany produkt nie jest towarem zwykłym lecz takim, który będzie miał skutki dla zdrowia pacjenta. Rozsądny nabywca wosków dentystycznych i materiałów do plombowania zębów przy ich zakupie zwróci więc szczególną uwagę na nazwę, a także na znak towarowy.

Organ zauważył, że na rynku produktów stomatologicznych występują również inne znaki, które w swojej strukturze zawierają element słowny "VITA". Tego rodzaju oznaczenia są kwalifikowane jako znaki towarowe słabe, a doktryna i orzecznictwo przyznaje im mniejszą ochronę prawną. Tym samym nie istnieje prawdopodobieństwo powstania wśród odbiorców błędu polegającego na skojarzeniu między badanymi znakami.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie V., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący podniósł zarzuty:

1. naruszenia ar. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez:

a) przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie analizy podobieństwa znaków towarowych w sposób dowolny w oderwaniu od przedstawionych faktów, w szczególności poprzez:

- bezpodstawne odmówienie znakowi "Vita" zdolności odróżniającej w stopniu co najmniej średnim,

- niezasadne uznanie, że grafika spornego znaku stanowi jego istotny element, który znacząco wpływa na wizualne postrzeganie całego oznaczenia,

- błędne przyjęcie zbyt szerokiego ujęcia rodzaju towarów objętych ochroną porównywanych znaków jako produktów stomatologicznych i nieuwzględnienie wąskiego zakresu ochrony dotyczącego materiałów do plombowania zębów i wosków dentystycznych,

w konsekwencji błędnie uznanie, że sporny znak nie jest podobny do wcześniejszego znaku "Vita" R-145263, zarejestrowanego dla towarów identycznych oraz że nie zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, podczas gdy dla przeciętnego odbiorcy znaki są na tyle podobne, że ryzyko konfuzji jest znaczne;

b) brak wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych, które mają istotne znaczenie dla oceny istnienia ryzyka konfuzji poprzez nieustalenie:

- warunków sprzedaży kwestionowanych przez skarżącego produktów (materiałów do plombowania zębów i wosków dentystycznych),

- faktu wieloletniego używania wcześniejszego znaku skarżącego ":Vita" w Polsce, jak również okoliczności rejestracji przez skarżącego serii znaków towarowych "Vita" na terytorium Polski,

- rejestracji znaków towarowych zawierających element słowny "Vita" i dowolne przyjęcie rzekomej powszechności takich rejestracji w klasie 5 dla materiałów do plombowania zębów i wosków dentystycznych,

w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie braku możliwości wprowadzenia odbiorców w błąd i niezasadne oddalenie sprzeciwu skarżącego;

c) przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie analizy przesłanki wprowadzenia w błąd odbiorców w sposób zupełnie dowolny poprzez niezasadne przyjęcie, że odbiorcy materiałów do plombowania zębów i wosków dentystycznych zwracają szczególną uwagę na nazwę, a także na znak towarowy, w konsekwencji uznanie braku możliwości wprowadzenia odbiorców w błąd i odmówienie unieważnienia spornego znaku;

2. naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy podobieństwo znaku spornego do znaku towarowego "Vita", na które udzielono prawo ochronne z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz skarżącego dla towarów identycznych jest tego typu, że zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd.

Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych do skargi dokumentów.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący, przywołując orzecznictwo, podkreślił, że podobieństwo znaków powinno być oceniane całościowo, z uwzględnieniem elementu dominującego. Pierwszy człon znaku jest tym, który jako pierwszy jest dostrzegany przez odbiorców i dlatego szybciej zapamiętywany. Wynika to z faktu, iż przeciętny konsument zwykle skupia się na pierwszym elemencie znaku. Jeśli pierwszy element znaku późniejszego jest identyczny z takim elementem w znaku wcześniejszym, wtedy można z łatwością przyjąć podobieństwo i prawdopodobieństwo konfuzji. Zgodnie z przesłankami oceny podobieństwa znaków towarowych, jakie powinien stosować Urząd Patentowy, jeżeli jakikolwiek znak towarowy zawiera wystarczająco wyeksponowany wyraz, który można uważać za samodzielny element wyróżniający (w obrocie fonetycznym), należy przyjąć, że wcześniejszy znak słowny stanowi przeszkodę w rejestracji jakiegokolwiek innego znaku. Zdaniem skarżącego Urząd Patentowy niezasadnie nie zastosował się do powyższej reguły, pomimo, iż słowny znak "Vita" i element "ViTA" w znaku spornym mają charakter wyróżniający.

Podkreślił także, że w przedmiotowej sprawie organ nie zastosował zaostrzonego kryterium oceny znaków przy jednorodzajowości towarów. Grafika spornego znaku jest uboga, a pierwszy element tego znaku tj. "VITA" w całości pokrywa się z porównywanym znakiem skarżącego "Vita". W zakresie towarów, dla których o unieważnienie znaku wnosił skarżący (medycznych, stomatologicznych) oznaczenia "MED" i "Zdrowiej z nami" w spornym znaku nie mają charakteru odróżniającego, przeciwnie - mają charakter opisowy, co osłabia cały znak. Nadto, element "Zdrowiej z nami" stanowi slogan reklamowy, który nie ma charakteru fantazyjnego, tylko rodzajowy. Dla odbiorców-specjalistów z dziedziny protetyki, do których adresowane są produkty w postaci materiałów do plombowania zębów i wosków dentystycznych, slogan ten jest całkowicie pomijalny. Jedynym elementem odróżniającym jest oznaczenie "VITA". Analizując sporny znak organ pominął, iż w przypadku pierwszej części znaku nie można mówić o istnieniu jednorodnego elementu "VITAMED" i jego charakterystycznej czcionce, bowiem wielkość liter w słowie "VITA" i jego umiejscowienie w znaku w zestawieniu do pisanego mniejszą czcionką słowa "MED" powoduje, iż de facto mamy do czynienia z dwoma osobnymi słowami "VITA" i "MED". Zatem niezasadne jest porównywanie przez organ słów "VITAMED" ze znakiem "VITA", bowiem ocena powinna dotyczyć porównania członu "VITA" w spornym znaku ze znakiem "Vita".

Skarżący, przytaczając treść załączonych do skargi przykładowych decyzji OHIM podkreślił, że znak ":Vita" ma co najmniej średnią zdolność odróżniającą, i wbrew ustaleniom organu nie jest to słaby znak.

Ponadto, zdaniem skarżącego, organ nie dokonał analizy porównywanych znaków z uwzględnieniem specyficznych warunków sprzedaży takich towarów, jak materiały do plombowania zębów i woski dentystyczne. Odbiorcy takich towarów nie dokonują ich zakupu w warunkach sprzedaży konsumenckiej (w sklepie), gdzie mogą porównać stojące na półce towary i ich oznaczenia. Odbiorcy materiałów do plombowania zębów i wosków dentystycznych nie są zatem w stanie dokonać bezpośredniego obu znaków rozpoczynających się od słowa "VITA." Nieuzasadnione jest zatem uznanie przez organ odbiorców tych towarów za profesjonalistów, ":szczególnie uważnych i ostrożnych", co wyklucza wystąpienia ryzyka konfuzji. Osoby te są specjalistami medycznymi i ich zainteresowanie skupione jest na przydatności produktu, jego składzie, sposobie zastosowania oraz cenie, a nie na nazwie i znaku towarowym, w takim stopniu, który pozwalałby na ocenę źródła pochodzenia danego produktu i definitywne odróżnienie produktu jednego producenta od drugiego. Dokonywanie zamówienia towaru w hurtowni nie ma bezpośredniego związku ze studiowaniem ulotki informacyjnej, a jedynie z oceną przydatności produktu, jego zastosowaniem oraz ceną. Występowanie dwu czy więcej materiałów do plombowania zębów o identycznej lub łudząco podobnej nazwie, zawierającej pierwszy człon "VITA" i skomponowanych na potrzeby tych samych zabiegów dentystycznych może wprowadzać w błąd odbiorców, nawet specjalistów z dziedziny stomatologii. Osoby te są ekspertami w zakresie stomatologii, co jednak nie przesądza, że analizują oznaczenia marketingowe preparatów stomatologicznych, w szczególności tak dokładnie, by odróżnić dwa produkty rozpoczynające się od tego samego członu "VITA".

Ponadto w ocenie skarżącego organ niezasadnie uznał, iż element "VITA" jest słabo wyróżniający, oparł się bowiem przy tym na błędnej tezie, iż element ten jest obecny w znakach towarowych zarejestrowanych dla oznaczania produktów stomatologicznych na rzecz różnych podmiotów. W przeważającej większości przypadków znaków zawierających element "VITA" nie są one zarejestrowane dla towarów, dla których unieważnienia spornego znaku domaga się skarżący. W decyzji błędnie zatem wskazano dla przykładu trzy znaki, bowiem dwa z nich nie mają ochrony w Polsce na produkty stomatologiczne tj. "VITA-BOYS" CTM 5761747 i "VITASAN" IR-632476.

Skarżący stwierdził, iż organ nie poczynił także ustaleń odnośnie istnienia marki "Vita" na rynku polskim i używania tego znaku. Nie wziął pod uwagę, że skarżący jest niemiecką firmą powstałą w 1962 r., uznaną na rynku europejskim w branży produktów stomatologicznych. Specjalizuje się w protetyce, ceramice dentystycznej, od materiałów licówkowych po sztuczne zęby. Zgodnie z badaniem przeprowadzonym w kwietniu 2012 roku przez "K." dotyczącym europejskiego rynku stomatologicznego - produktów laboratoryjnych, udział procentowy produktów "VITA" w rynku polskim wyniósł w 2010 roku 14,6%, a w 2011 9,2%.

Dalej podniósł, iż "VITA" jest marką znaną na rynku polskim wśród odbiorców produktów stomatologicznych. Roczne obroty firmy w Polsce w latach 1999-2009 wynosiły średnio 500.000 EURO. Według badania K. spośród najważniejszych producentów na polskim rynku stomatologicznym firma "VITA" zajmuje wysokie piąte miejsce, z udziałem 9,2%. Skarżący zarejestrował wiele znaków towarowych zawierających człon "VITA", które charakteryzują rodzinę (serię) produktów skarżącego. Spośród 23 rejestracji europejskich, krajowych i międzynarodowych, których ochrona została przyznana na terytorium Polski, 15 znaków zostało zarejestrowanych w klasie 5, m.in. dla materiałów do plombowania zębów oraz wosków dentystycznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że materiały załączone do niniejszej skargi zostały przedłożone do akt sprawy dopiero w dniu jej wniesienia. Treść tych dokumentów nie była zatem znana organowi w dniu wydania zaskarżonej decyzji, wobec czego nie mogą one mieć znaczenia przy ocenie jej prawidłowości. Podobnie należy potraktować twierdzenia skarżącego podniesione po raz pierwszy dopiero w skardze, które dotyczą m.in. działalności skarżącego w Polsce oraz stwierdzenia wygaśnięcia praw ochronnych na inne znaki zawierające człon "VITA". W postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP obowiązek przedstawienia dowodów, na których wnioskodawca opiera swoje zarzuty, spoczywa na nim. Wobec powyższego bezpodstawne są zarzuty skarżącego, jakoby organ nie zbadał okoliczności istnienia znaku "VITA" na polskim rynku. Organ podkreślił, że część dokumentów załączonych do skargi nie została przetłumaczona na język polski przez tłumacza przysięgłego, wobec czego niemożliwe było zweryfikowanie twierdzeń skarżącego opartych na tych dokumentach.

Pismem z dnia 18 czerwca 2013 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z decyzji OHIM z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie sprzeciwu Nr [...] pomiędzy skarżącym a D., która w ocenie skarżącego potwierdza, że znak "Vita" jest znakiem silnym.

W piśmie procesowym z dnia 9 sierpnia 2013 r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę. Wskazał, że informacje na temat jego wieloletniej działalności w Polsce, w tym sieci dystrybucji itp. są udostępnione publicznie na stronie internetowej [...], a informacje dotyczące znaków towarowych dostępne są w bazach danych OHIM i WIPO, dlatego w celu wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych Organ winien był w tym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe z urzędu. Dokładne ustalenie stanu faktycznego jest bowiem możliwe tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich ewentualnych wątpliwości. Ponadto skarżący nie był zobowiązany do dokonania tłumaczeń załączanych dokumentów obcojęzycznych na język polski. Zgodnie bowiem z jednolitym orzecznictwem brak jest podstaw do twierdzenia, że obcojęzyczny dokument bez jego urzędowego tłumaczenia na język polski nie może być uznany za dowód w sprawie.

Pismem procesowym z dnia 21 sierpnia 2013 r. skarżący dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z oświadczenia M. z dnia 19 sierpnia 2013 r.

W piśmie procesowym z dnia 17 grudnia 2013 r. uczestnik postępowania stwierdził, że wnioski skarżącego o dopuszczenie dowodów z dokumentów nie znajdują uzasadnienia, albowiem ustalenie stanu faktycznego nie budzi żadnych wątpliwości, a ponadto postepowanie sporne toczące się przed Urzędem Patentowym RP ma charakter kontradyktoryjny.

Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. Sąd powyższe wnioski dowodowe oddalił, podzielając w tym zakresie stanowisko uczestnika postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola dotyczy aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej i jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna.

Skarżący V. trafnie zarzucił Urzędowi Patentowemu naruszenie podanych w skardze przepisów postępowania, w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Zgodnie z brzmieniem art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., stanowiącym w niniejszej sprawie podstawę sprzeciwu, nie jest dopuszczalne udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Cytowany przepis ma zastosowanie w danym stanie faktycznym wówczas, gdy kumulatywnie spełnione zostały trzy następujące przesłanki: po pierwsze podobieństwa lub identyczności towarów lub usług do oznaczania których przeznaczone są dane znaki towarowe, po drugie podobieństwa lub identyczności oznaczeń, po trzecie istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia oznaczanych przeciwstawionymi znakami towarów.

W związku z tymi zasadami Urząd Patentowy powinien przeprowadzić wpierw analizę na podobieństwo towarów stron postępowania, ze szczególnym uwzględnieniem towarów z klasy 5, co do których skarżący ograniczył żądanie unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy tj. materiałów do plombowania zębów oraz wosków dentystycznych. Organ administracji porównując ww. towary z klasy 5 uznał je za podobne, jednakże wywodząc brak możliwości konfuzji przeciwstawionych znaków towarowych swoje stanowisko uzasadnił w sposób dość lapidarny. W szczególności nie przedstawiono pogłębionej analizy stwierdzonego podobieństwa towarów, którego stopień i zakres determinował zastosowanie ostrzejszych kryteriów w badaniu podobieństwa przeciwstawionych znaków towarowych, zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, w tym wspólnotowego (przykładowo patrz wyrok z dnia 29. 09. 1998 r. Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-39/97).

W takiej sytuacji trudno odnieść się do kwestii prawidłowości dokonanej oceny przez Urząd Patentowy w zakresie podjętego rozstrzygnięcia, co do podobieństwa znaków i w następstwie do oceny wpływu tego podobieństwa na zaistnienie możliwości wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oznaczanych spornym znakiem. Uzasadnienie skarżonej decyzji sprowadzało się bowiem do stwierdzenia, że przeciwstawione znaki są różnymi znakami (słownym i słowno-graficznym), zaś koncepcja graficzna spornego znaku jest na tyle charakterystyczna, że należy ją uznać za jego istotny element, który znacząco wpływa na wizualne postrzeganie całego oznaczenia. Zdaniem organu również pomiędzy kluczowymi wyrazami oznaczenia słownego obu porównywanych znaków występują na tyle znaczące różnice, iż znacząco wpływają na odmienne postrzeganie obu znaków w stosunku do wymienionych produktów stomatologicznych.

Powyższą konstatację organ poczynił wobec - jego zdaniem - słabo wyróżniającego charakteru członu "VITA" zawierającym się w spornym znaku. W zakresie braku mozliwości konfuzji obu znaków organ ponadto wskazał na określoną grupę odbiorców towarów sygnowanych przeciwstawionymi znakami, którzy ze szczególną starannością analizują oznaczenia poszczególnych wyrobów stomatologicznych.

Jak stwierdzono powyżej, w rozpoznawanej sprawie analiza ta nie może być pobieżna i musi zostać przeprowadzona wnikliwie, także w szerszym kontekście z uwzględnieniem wszystkich okoliczności oraz dowodów przedstawionych przez strony postępowania, którego przedmiotem jest unieważnienie spornego znaku towarowego. W tym zakresie strona skarżąca wskazuje na fakty powszechnie znane, jak chociażby dostępne w internecie informacje o skali jej działalności w Polsce oraz dystrybuowanych produktach oznaczanych znakiem towarowym "Vita", których organ nie wziął pod uwagę, zwłaszcza w sytuacji, gdy znak ten - w stosunku do znaku spornego - korzysta z prawa pierwszeństwa. Ponadto organ nie zbadał złożonej przez skarżącego na etapie postępowania przez Urzędem Patentowym części dokumentacji sporządzonej w języku obcym, bez wezwania skarżącego do dokonania jej tłumaczenia na język polski, uznając a prori, iż nie może ona w ogóle stanowić materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie (dokumentacja ta została przetłumaczona przy piśmie procesowym skarżącego z dnia 9 sierpnia 2013 r. ).

Także ustalenia których dokonał organ w trakcie przeprowadzonego postępowania budzą uzasadnione wątpliwości. Przede wszystkim dotyczą one przypisaniu słabej mocy odróżniającej oznaczeniu "Vita". Zdaniem Sądu, w sytuacji gdy w spornym znaku oznaczenie to ma charakter dominujący, co podkreśla skarżący, gdyż jest wyróżniona na pierwszym planie większymi od pozostałych słów literami. Ponadto znajduje się na początku znaku i zajmuje w nim centralne miejsce, na co organ winien przede wszystkim zwrócić uwagę zważywszy, iż podstawą oceny wystąpienia lub braku podobieństwa znaków jest ogólne wrażenie, jakie dany znak wywołuje na odbiorcach i w jaki sposób może być przez nich zapamiętywany. W tym kontekście należy mieć także na uwadze ugruntowane orzecznictwo wspólnotowe, zgodnie z którym adresaci towarów sygnowanych określonym znakiem towarowym kojarzą ten znak przede wszystkim na podstawie jego dominujących elementów (por. wyrok ETS z dnia 22 czerwca 1999 r., w sprawie Lloyd, C-342/97).

W ocenie Sądu samo podobieństwo przeciwstawionych znaków nie powinno budzić wątpliwości także w sytuacji, że sporny znak jest znakiem słowno-graficznym, a znak "Vita" jest znakiem słownym. Zgodnie z orzecznictwem wspólnotowym warstwa słowna znaku ma większą siłę oddziaływania na odbiorców niż warstwa graficzna, a ochrona znaku słownego rozciąga się na wszelkie przedstawieniowe formy graficzne. W znaku spornym słowo "Vita" jest wyraźnie wyeksponowane, stanowiąc fantazyjną nazwę własną. Natomiast dalszy człon spornego słowny znaku - wyrażenie "med", jak i pozostałe słowa, mają przede wszystkim charakter opisowy wskazując na medyczny i zdrowotny charakter produktu sygnowanego takim właśnie znakiem. Słowo "Vitamed" pisane w znaku spornym w podziale na dwa różne człony: "vita" oraz "med", przy wyeksponowaniu na pierwszym planie oznaczenia "Vita" powoduje, iż porównywane znaki stają się podobne w warstwie fonetycznej i niemal identyczne w warstwie wizualnej. Zauważyć należy, iż początek znaku jest lepiej zapamiętywany niż jego koniec, a dodatkowe słowa i szata graficzna nie eliminują podobieństwa obu znaków, gdyż sama różnica w kształcie znaków nie wyłącza uznania ich za podobne.

Bez dokonania wnikliwej analizy tych aspektów sprawy trudno zgodzić się z argumentacją, iż wskazane różnice mają istotną zdolność odróżniającą w odniesieniu towarów sygnowanych tylko znakiem "Vita", tym bardziej, iż znak ten korzysta z prawa pierwszeństwa. W konsekwencji jego skutkiem jest istniejące domniemanie, iż odbiorcy towarów nie mający możliwości bezpośredniego porównania oznaczeń towarów będą kierować się wizją wcześniejszego znaku, zapisanego już w ich pamięci.

Dodać także należy, iż w przypadku tożsamości towarów sygnowanych przeciwstawionymi znakami, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, w przypadku materiałów do plombowania zębów oraz wosków dentystycznych, z uwagi na podobieństwo znaków może wystąpić ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do źródła pochodzenia tych towarów, tym bardziej, że ryzyko to polega także na skojarzeniu przez odbiorcę, ze względu na występujące podobieństwo (zwłaszcza wyeksponowanie w spornym znaku oznaczenia Vita), iż towar ten może pochodzić od powiązanych ze sobą przedsiębiorstw lub stanowi nową wersje (odmianę) dotychczasowego znaku towarowego (por. wyrok ETS z dnia 11 listopada 1997 r. w sprawie Sabel, C-251/97).

W tym kontekście podkreślić należy, iż skarżący ograniczył swoje żądanie unieważnienia spornego znaku tylko w zakresie dotyczącym ww. wyrobów, a nie innych z klasy 5 i 35 dystrybuowanych przez uprawnionego do spornego znaku. Za ugruntowany i niekwestionowany należy uznać pogląd wyrażany przez doktrynę oraz orzecznictwo, zgodnie z którym prawdopodobieństwo wprowadzenia odbiorców w błąd jest tym większe im bardziej podobne są towary, dla których przeznaczone są znaki, jak również im bardziej podobne do siebie są ich oznaczenia.

Zauważenia także wymaga, że Urząd Patentowy w zakresie braku możliwości konfuzji obu znaków wskazał na określoną grupę profesjonalnych odbiorców towarów sygnowanych przeciwstawionymi znakami, którzy ze szczególną starannością analizują oznaczenia poszczególnych wyrobów stomatologicznych. W istocie jednak nie sprawdził i nie poddał analizie, w jaki sposób towary strony skarżącej są faktycznie dystrybuowane (czy jak wskazuje skarżąca przede wszystkim poprzez zamówienia rzeczonych wyrobów stomatologicznych drogą elektroniczną, z pominięciem etapu ścisłej weryfikacji producenta i ich znaku towarowego). Także wobec tej okoliczności Urząd Patentowy powinien zająć stanowisko, w świetle ewentualnego niebezpieczeństwa wprowadzenia przedmiotowych odbiorów stomatologicznych w błąd, co do źródła ich pochodzenia.

W ocenie Sądu organ wskazanych wątpliwości nie wyjaśnił w sposób pozwalający na dokonanie oceny przesłanek którymi się kierował oraz umożliwiający analizę procesu wnioskowania przy podejmowaniu skarżonej decyzji. Niezbadanie w istocie wskazanych powyżej kwestii w sposób wszechstronny nie pozwala na pełne skontrolowanie legalności wydanej decyzji. Z tej przyczyny należy uznać, iż omawiane uchybienia formalne poczynione w toku postępowania przez organ, uniemożliwiły Sądowi prawidłowe ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi i wypowiedzenia się, co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym.

Z uwagi na wskazane okoliczności zasadne są zarzuty strony skarżącej, co do naruszenia przez organ wskazanych na wstępie przepisów postępowania, w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w szczególności brak wnikliwej, tj. szczegółowo i wszechstronnie przeprowadzonej analizy podobieństwa znaków, którymi sygnowane są wyroby oznaczane przeciwstawionymi znakami.

Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy, mając na względzie powyższe uwagi, powinien dokonać rozstrzygnięcia przy szczegółowej analizie podobieństwa tych oznaczeń, w szczególności w odniesieniu do wymienionych wyrobów stomatologicznych sygnowanych przeciwstawionymi znakami towarowymi, z uwzględnieniem całego zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie (przy ewentualnym jego uzupełnieniu, jeżeli uzna to za konieczne), odnosząc się także do argumentacji stron postępowania.

W tych warunkach Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania zgodnie z art. 200, w związku z art. 205 § 4 P.p.s.a.