Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 360/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 3,4 ,5 i 6
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz 312
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne - tekst jedn.
article: art. 242 par. 5 i 6, art. 262
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 33
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz 161
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Urszula Zajko, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w B. wszczął postępowanie egzekucyjne względem majątku K. K. na podstawie tytułów wykonawczych z [...].11.2004 r. nr [...] i nr [...], obejmujących należności celne w łącznej kwocie 5.811,60 zł. Zawiadomieniem z 09.12.2004 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

W piśmie z 21 czerwca 2005 r. K. K. wystąpił do Dyrektora Izby Celnej w B. z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych ze względu na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku z powodu jego przedawnienia i o uchylenie z tego względu dokonanych czynności egzekucyjnych..

Po rozpatrzeniu w/w wniosku Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z [...] lipca 2005 r. Nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak i uchylenia dokonanych w toku tego postępowania czynności egzekucyjnych. Podstawą odmowy umorzenia było nieuwzględnienie zarzutu strony, iż nastąpiło przedawnienie należności objętych postępowaniem egzekucyjnym, bowiem termin biegu przedawnienia był trzykrotnie przerywany, a po każdym przerwaniu biegł na nowo. Podkreślił, że na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] oraz nr [...] z 07.05.1998 r. wystawionych przez wierzyciela – Dyrektora Urzędu Celnego w B. a skierowanych do organu egzekucyjnego – [...] Urzędu Skarbowego w B. zostało wszczęte w dniu 20.05.1998 r. postępowanie egzekucyjne przeciwko K. K. poprzez doręczenie zobowiązanemu przez organ egzekucyjny odpisów w/w tytułów. Wówczas termin przedawnienia został przerwany po raz pierwszy i zaczął biec na nowo od dnia 21 grudnia 1999 r. – wydania przez organ egzekucyjny postanowienia Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponowne przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło w dniu 20 września 2001 r. w wyniku ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych Nr [...] oraz nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne, tym samym termin przedawnienia ponownie zaczął biec na nowo. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie dochodzenia należności celnych.

W zażaleniu na to postanowienie K. K. podniósł, iż nie mogło dojść do trzykrotnego przerwania biegu przedawnienia dochodzonych należności, bowiem nie otrzymał on żadnego tytułu wykonawczego o numerach [...] oraz [...] z [...] maja 1998 r. w dniu rzekomego ich doręczenia, tj. 20 maja 1998 r. Dopiero w dniu 20 września 2001 r. otrzymał on tytuły wykonawcze o przedmiotowych numerach. Z uwagi na powyższe trzyletni termin przedawnienia należności celnych należy liczyć od dnia 30 grudnia 1997 r., a zatem późniejsze postępowania egzekucyjne były bezzasadne.

Po rozpoznaniu zażalenia strony, Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. – Prawo Celne należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Bieg przedawnienia przerywa między innymi wszczęcie egzekucji, a po każdym przerwaniu, przedawnienie biegnie na nowo, począwszy od terminu ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna. Po wejściu w życie ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks Celny kwestię przerwania biegu terminu przedawnienia regulował art. 242§5 i §6, który kwestię tę regulował w analogiczny sposób. Z dniem 1 maja 2004 r. przestał obowiązywać Kodeks Celny, jednakże stosowanie do art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo Celne, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

W oparciu o powyższe przepisy i materiał zgromadzony w aktach sprawy organ stwierdził, że pierwsze tytułu wykonawcze wystawione w 1998 r. zostały osobiście doręczone K. K. co potwierdza jego własnoręczny podpis. Zatem twierdzenia, że pierwszymi w sprawie były tytuły wykonawcze wystawione w 2001 r. są bezpodstawne i nie zgodne ze stanem faktycznym. W sprawie nie nastąpiło przedawnienie należności celnych, gdyż kolejne postępowania egzekucyjne prowadzone w latach 1998 – 1999 i 2001 – 2004 przerwały bieg tego terminu a po każdym przerwaniu bieg terminu przedawnienia zaczyna biec na nowo. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego jak i uwzględnienia pozostałych wniosków.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku K. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie, iż obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. uległ przedawnieniu, a tym samym nie podlega wykonaniu. Podkreślił, że w sprawie nie mogło dojść do trzykrotnego przerwania biegu przedawnienia dochodzonych należności, a to z tego powodu, iż w dniu 20 maja 1998 r. strona nie otrzymała żadnego tytułu wykonawczego o wskazanym powyżej numerze. Tytuł wykonawczy o takim samym numerze został doręczony stronie dopiero w dniu 20 września 2001 r., a zatem po upływie trzyletniego terminu przedawnienia należności. Zaznaczył również, że przed 2003 r. przerwanie biegu terminu przedawnienia następowało wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, teraz natomiast następuje wskutek zastosowania pierwszego środka egzekucyjnego. Zatem przed 2003 r. wystarczyło, że organ administracji Skarbu Państwa podjął wobec zobowiązanego każde działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, aby doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Czynnością egzekucyjną nie było samo doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji (postanowienia) następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził, podnoszonych w skardze naruszeń przepisów prawa. Organ egzekucyjny właściwie dokonał subsumcji normy prawa materialnego pod prawidłowo ustalony stan faktyczny, jak również nie naruszył przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być, między innymi zarzut wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienie lub też wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Skarżący w skardze podniósł, iż w sprawie nastąpiła jedna z powyższych przesłanek, a mianowicie przedawnienie obowiązku wynikającego z tytułów wykonawczych z [...].11.2004 r. nr [...] i nr [...]. Swoje stanowisko uzasadnił tym, iż nie otrzymał żadnego tytułu wykonawczego wystawionego w 1998 r., a zatem pierwsza egzekucja administracyjna w sprawie miała miejsce w 2001 r., czyli już po upływie terminu przedawnienia dochodzenia należności celnych.

Podkreślić należy, że pierwsze w sprawie tytuły wykonawcze Nr [...] oraz nr [...] z [...].05.1998 r. wystawione przez wierzyciela – Dyrektora Urzędu Celnego w B. dotyczą należności celnych powstałych na podstawie decyzji wydanych pod rządami ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r., Nr 71, poz. 312 ze zm.). Zgodnie z art. 83 ust. 3 tej ustawy należności celnych można dochodzić w ciągu trzech lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Jednocześnie bieg przedawnienia przerywa wszczęcie egzekucji, zaś po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo począwszy od terminu ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ administracyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna. Organ ma obowiązek uwzględniać przedawnienie z urzędu – ust. 4, 5 i 6 art. 83 w/w ustawy.

Z dniem 1 stycznia 1998 r. ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne straciła moc i zastąpiła ją ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802). Nowa regulacja w art. 242§5 i 6 w analogiczny sposób uregulowała kwestię przerwania biegu terminu przedawnienia oraz początku biegu terminu po jego przerwaniu jak prawo celne z 28 grudnia 1989 r., wydłużając jedynie ten termin z trzech do pięciu lat. Jednocześnie art. 289 kodeksu celnego wskazywał, że postępowania wszczęte i nie zakończone przed wejściem w życie kodeksu podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych.

Kodeks celny przestał obowiązywać z dniem 1 maja 2004 r. Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) dotychczasowe przepisy stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Decyzje, będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych w sprawie stały się ostateczne w dniu 3 lutego 1998 r. (decyzja Nr [...] dotycząca samochodu osobowego Opel [...]) oraz w dniu 12 lutego 1998 r. (decyzja Nr [...] dotycząca samochodu osobowego Mitshubishi). Zatem trzyletni termin przedawnienia dochodzenia tych należności upływał odpowiednio w dniu 3 i 12 lutego 2001 r. Tym niemniej pierwsze postępowanie egzekucyjne, na podstawie powyższych tytułów wykonawczych zostało wszczęte w dniu 20.05.1998 r. przez organ egzekucyjny – [...] Urząd Skarbowy w B. poprzez doręczenie zobowiązanemu odpisów w/w tytułów. W tym też dniu zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy prawo celne nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności celnych. Następnie organ egzekucyjny w dniu [...] grudnia 1999 r. wydał postanowienie Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, co oznaczało, że z tym dniem trzyletni termin przedawnienia zaczął biec na nowo. A zatem, na skutek przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego w latach 1998 -1999 trzyletni termin przedawnienia należności celnych dochodzonych od K. K. rozpoczął bieg w dniu 22 grudnia 1999 r.

W przedmiotowej sprawie ponowne przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło w dniu 20 września 2001 r. w wyniku wszczęcia przez [...] Urząd Skarbowy w B. postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 lipca 2001 r. Również i to postępowanie zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...], co spowodowało, że termin przedawnienia dochodzonych należności celnych rozpoczął ponownie bieg w dniu 19 marca 2004 r.

W świetle powyższych ustaleń zgodzić się należy ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, że w obecnie prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, nie nastąpiło przedawnienie dochodzenia należności celnych, a zatem brak było podstaw do uwzględnia zarzutów strony na toczące się postępowanie egzekucyjne.

W szczególności należy zaznaczyć, że wskazywane przez skarżącego okoliczności, iż rzekomo nie otrzymał pierwszych w sprawie tytułów wykonawczych i nie wiedział o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym w 1998 r. i 1999 r. nie zasługują na wiarę. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych w sposób jednoznaczny wynika, iż skarżący wiedział o wystawieniu przeciwko niemu tytułów wykonawczych Nr [...] oraz nr [...] z 07.05.1998 r.

Wskazać przede wszystkim należy, że w obu tytułach wykonawczych z dnia 7 maja 1998 r. (k. 37, t. I i k. 36, t. II) wystawionych przeciwko K. K. w rubryce nr 65 – "czytelny podpis otrzymującego" widnieje podpis skarżącego. Na rozprawie w dniu 22 lutego 2006 r. skarżący kwestionował autentyczność tego podpisu twierdząc, iż nie jest to jego podpis, jednakże nie wskazał osoby, która rzekomo za niego się podpisała. Tym niemniej w aktach egzekucyjnych znajduje się protokół o stanie majątkowym K. K.o spisany w dniu 12 października 1999 r. (k. 95, t. I), podpisany własnoręcznie przez skarżącego. W protokole tym wymienione są oba tytuły wykonawcze wystawione 7 maja 1998 r., a zatem skarżący wiedział o wystawieniu przeciwko niemu tytułów wykonawczych, jak również o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Co warte podkreślenia, skarżący na rozprawie przed sądem przyznał, iż jest to jego podpis, nie może zatem budzić wątpliwości, że posiadał wiedzę na temat prowadzonej przeciwko niemu egzekucji administracyjnej. Podpis skarżącego widnieje również na dwóch kolejnych protokołach o jego stanie majątkowym spisanych w dniach 19 września 2000 r. (k. 94 t. I) i 20 listopada 2000 r. (k. 93 t. I), a zatem w okresie przed wystawieniem kolejnych tytułów wykonawczych z 2001 r.

Nie bez znaczenia w ocenie wiarygodności twierdzeń skarżącego jest również fakt, iż w dniach 17 lutego 1998 r. (k. 20 t. I) i 25 sierpnia 1998 r. (k. 24, t. I) K. K. wpłacił tytułem należności celnych odpowiednio kwoty 2197,90 zł. i 2855,30 zł. Kwoty te zostały zaksięgowane przez organ egzekucyjny na poczet należności celnych i odsetek zobowiązanego.

Podkreślić również należy, że K. K. w jednym z pism adresowanych do organów egzekucyjnych przyznaje, iż wiedział o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym w latach 1998-1999. W zażaleniu datowanym na dzień 30 grudnia 2004 r. (k. 132, t. I), na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] wskazuje, iż egzekucja wszczęta w dniu 9 grudnia 2004 r. jest trzecią egzekucją w sprawie. Zaznacza, że pierwsza egzekucja została wszczęta w dniu 25 maja 1998 r. i umorzona w dniu 21 grudnia 1999 r. Przedmiotowe zażalenie jest własnoręcznie podpisane przez K. K., czego skarżący nie kwestionował na rozprawie w dniu 22 lutego 2006 r.

Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, iż twierdzenia skarżącego zaprezentowane w skardze, jakoby nie zostały mu doręczone tytuły wykonawcze wystawione w dniu 7 maja 1998 r. i nie wiedział o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym w 1998 r. i 1999 r. nie polegają na prawdzie. Dlatego też, wbrew twierdzeniom skarżącego w sprawie nie nastąpiło przedawnienie terminu do dochodzenia należności celnych.

Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego w kwestii stosowania przepisów Ordynacji podatkowej do przedawnienia należności celnych powstałych przed 1 stycznia 2003 r. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 262 kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV Ordynacji podatkowej. W dziale IV Ordynacji podatkowej uregulowano przepisy dotyczące postępowania podatkowego a nie przedawnienia zobowiązań wobec Skarbu Państwa, a zatem powoływanie się przez skarżącego na przepisy Ordynacji podatkowej w kwestii zasad przedawniania należności celnych jest bezprzedmiotowe. Przedawnienie należności podatkowych jest uregulowane w dziale III rozdziale 8 Ordynacji podatkowej, od art. 68 do art. 71, które to przepisy nie mają zastosowania względem należności celnych.

Konkludując wskazać należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydając zaskarżone postanowienie prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego dotyczącego terminów przedawnienia należności celnych, jak również nie naruszył zasad postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy nie można uznać za słuszne zarzuty skarżącego naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.