Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 196/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1-2;  art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P. M. - wspólnika spółki cywilnej [...] z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2010 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego P. M. wspólnika spółki cywilnej [...] z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. M. wspólnika spółki cywilnej M. A. z siedzibą w B. (dalej: "spółka" lub "skarżący"), Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania płatności bezpośrednich na rok 2010.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez M. A. spółkę cywilną w dniu [...] maja 2010 r., w którym spółka żądała przyznania płatności OB na rok 2010, natomiast w dniu [...] września 2010 r. przesłano informację o maksymalnej kwalifikowanej powierzchni ustalonej dla działek ewidencyjnych zgłoszonych we wniosku.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. umorzył postępowanie

w sprawie przyznania płatności bezpośredniej na rok 2010, co utrzymał w mocy Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi na wskazaną decyzję Dyrektora ARiMR nr [...], wyrokiem z dnia 6 lipca 2011 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 232/11) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Podstawą uchylenia decyzji organu odwoławczego było naruszenie art. 64 § 2

w związku z art. 63 § 2, art. 29 i art. 30 k.p.a. Ponadto Sąd wskazał na wadliwe zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. przez organ I instancji, co nie zostało naprawione przez organ odwoławczy. Zdaniem WSA powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W dniu 30 listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora ARiMR od przedmiotowego wyroku (sygn. akt: II GSK 2050/11).

W dniu [...] lutego 2012 r. Kierownik ARiMR wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień, w celu potwierdzenia faktycznego użytkowania gruntów zgłoszonych we wniosku w roku 2010. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż w odpowiedzi na powyższe, strona złożyła w dniu [...] kwietnia 2014 r. wyjaśnienia na piśmie, do których dołączyła w charakterze dowodów: 1) kopię protokołu nr [...] z dnia [...] października 2010 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi; 2) kopię faktury VAT nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. za usługi rolnicze wystawioną przez [...] P. M. na rzecz spółki cywilnej M. A.; 3) protokół zlecenia wykonania usługi wystawiony przez M. A. spółkę cywilną na rzecz [...] P. M.; 4) protokół obmiaru produkcji roślinnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. podpisany przez M. P., P. M. i M. D.; 5) protokół obmiaru produkcji roślinnej z dnia [...] października 2009 r. podpisany przez M. P., P. M. i M. D.; 6) kopię protokołu z czynności kontrolnych nr dok. [...] dotyczący kontroli suszu; 7) kopię protokołu nr [...] z [...] października 2009 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi; 8) kopię faktury VAT nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. za usługi rolnicze wystawioną przez [...] P. M. na rzecz spółki cywilnej M. A.; 9) kopię faktury VAT nr (nieczytelny) z [...] stycznia 2010 r. za usługi rolnicze wystawioną przez [...] na rzecz M. A. s.c.; 10) protokół zlecenia wykonania usługi z [...] lipca 2009 r. wystawiony przez M. A. s.c. na rzecz [...] P. M.

Wskazano jednocześnie, iż postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Kierownik ARiMR orzekł o odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania wnioskowanych przez spółkę świadków: P. M., M. S. oraz M. D.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] Kierownik ARiMR odmówił spółce przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r. ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.; dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich"), w związku ze "sztucznym" utworzeniem gospodarstwa rolnego spółki cywilnej M. A. w celu uzyskania wyższych płatności.

Organ I instancji wskazał między innymi, że skarżąca wnioskuje o dopłaty

z funduszy europejskich na wspieranie działalności rolniczej na obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dopłaty ONW), uregulowane przepisami ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427 ze zmianami, dalej: "ustawa WROW") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, które uzależnione są od wielkości gospodarstwa rolnego. W ocenie organu I instancji, M. A. s.c. składając wniosek o przyznanie płatności nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego deklarowanego do płatności, a gospodarstwo to posiadał P. M. Gospodarstwo spółki cywilnej M. A. zostało "sztucznie" utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Powyższe zostało uznane za działanie w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Organ I instancji opisał szczegółowo powiązania pomiędzy spółkami z udziałem P. M. i jego żony R. M. oraz syna D. M. Podniósł, że spółki, w których wspólnikiem był P. M. w 2010 r. ubiegały się o płatności ONW do łącznej powierzchni [...] ha. Kierownik ARiMR oparł się na faktach znanych mu z urzędu z innych spraw dotyczących płatności.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. (data nadania) skarżący złożył odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wnosząc o uchylenie decyzji

w całości zarzucił organowi I instancji błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz brak wypełnienia żądania strony udziału w każdym stadium postępowania. Skarżący podniósł, iż nie sposób zgodzić się z ustaleniem organu I instancji, że spółka nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego zgłoszonego we wniosku o płatność, jak również że P. M. sztucznie podzielił gospodarstwo, aby uniknąć tzw. modulacji.

W odwołaniu wniósł jednocześnie o przesłuchanie wskazanych w odwołaniu osób, podając okoliczności, których miałoby dotyczyć przesłuchanie, zmierzających do wykazania m.in. okoliczności posiadania przez spółkę oraz prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, na rzecz i ryzyko wszystkich wspólników, na czyją rzecz, w czyim imieniu, na czyje ryzyko prowadzone było gospodarstwo spółki, w czyim imieniu świadkowie podejmowali czynności prawne związane z działalnością spółki, prowadzeniem i zarządzaniem gospodarstwem spółki, uzasadnienia ekonomicznego dla prowadzenia działalności rolniczej w formie spółki cywilnej, istnienia okoliczności uzasadniających prowadzenia działalności rolniczej

w formie licznych spółek cywilnych, w których od 2008 r. uczestniczył P. M.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia

[...] sierpnia 2013 r. wskazał na warunki przyznania płatności określone w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Stwierdził też, że ubiegając się o płatności bezpośrednie i ONW należało złożyć jeden wniosek, deklarując działki ewidencyjne, jak i rolne w jednym i tym samym wniosku, w tych samych sekcjach wniosku. Zatem nie sposób jest rozpoznać sprawę przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w oderwaniu od płatności ONW.

Dyrektor ARiMR zauważył, iż uzależnienie wysokości dopłat od wielkości obszaru, tym samym limitację wysokości przyznawanych środków w odniesieniu do powierzchni gospodarstwa wpływa na szczególne warunki związane z przyznawaniem wsparcia. Wysokość stawki płatności ONW uzależniona jest od wielkości deklarowanej powierzchni użytków rolnych, a powyżej powierzchni 300 ha płatność nie przysługuje. Organ odwoławczy zauważył także, iż opisana powyżej modulacja w sprawie płatności bezpośrednich nie występowała, jednakże brak jest faktycznej możliwości, aby deklaracja działek do przyznania płatności ONW była inna niż deklaracja do płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ odwoławczy wskazał, iż P. M. w 2010 r. występował jako osoba fizyczna, a także wspólnik wykazanych w decyzji spółek (t.j. spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością), ubiegając się łącznie o przyznanie płatności ONW do powierzchni [...] ha, przekraczając jedenastokrotnie limit powierzchni, do której jest przyznawana ta płatność. Spółki, w których P. M. pełnił istotne funkcje ubiegały się także o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych w ramach pakietu 2 – rolnictwo ekologiczne w roku 2010 do łącznej powierzchni [...]ha.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż z przeprowadzonej analizy wynika, że poszczególne spółki są powiązane ze sobą osobowo poprzez: P. M., R. M. i ich syna D. M. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółki albo bezpośrednio będąc ich wspólnikami, bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółki np. prokurenta, prezesa zarządu, bądź pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są ww. osoby. Organ odwoławczy ponadto wskazał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji P. M. występuje jako: wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek, ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej.

Następnie Dyrektor ARiMR zauważył, że podmioty, ubiegające się o płatności

w 2010 r., w tym spółka M. A. w większości podawały jako adres siedziby: ul. [...] w B., względnie ul. [...] [...] w B., będący adresem zamieszkania lub korespondencyjnym P. M. Organ odwoławczy wskazał ponadto na okoliczność, że w 87 spółkach, spośród 90 funkcjonujących w 2012 r., podano jedno konto bankowe w [...] Banku o nr[...], należące do P. M. i jego syna D. M. Wymieniony numer konta figuruje także jako obowiązujący dla M. A. spółka cywilna.

Również organizacyjnie wymienione podmioty nie wykazywały odrębności

i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne, stanowiące składnik gospodarstwa rolnego, były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P. M.

W ocenie Dyrektora ARiMR istotnym jest również fakt, że M. A. s.c., a także inne spółki, które występowały o przyznanie płatności zlecały wykonanie usług rolniczych na gruntach firmie [...] P. M., której głównym i jedynym założycielem jest P. M. Nadto wskazano, iż spółki tworzone przez P. M. nie dysponowały własnością gruntów, ani również nie posiadały wystarczających środków produkcji (maszyn i urządzeń) umożliwiających samodzielne prowadzenie produkcji rolniczej.

W ocenie Dyrektora ARiMR grunty zgłoszone do płatności przez M. A. s.c. są zarządzane przez P. M. i stanowią część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności rolnośrodowiskowych i ONW dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego, a formalnie występujące

o płatności jako odrębni rolnicy. Takim podmiotem jest także M. A. s.c.

W tym stanie rzeczy – zdaniem Dyrektora ARiMR – nie sposób uznać, że spółka posiadała grunty rolne w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Nadto organ odwoławczy podniósł, iż posiadanie w świetle tych przepisów należy rozumieć szerzej niż tylko poprzez pryzmat art. 336 Kodeksu cywilnego. Płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, nie zaś prawo własności tych działek. Istotne jest faktyczne władztwo nad rzeczą, to jest swoboda w podejmowaniu decyzji o zabiegach agrotechnicznych, efektywne w sensie gospodarczym korzystanie

z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie.

Dyrektor ARiMR podkreślił, iż celem pomocy dla rolników w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) nie jest wspieranie podmiotów, które uzurpują sobie miano rolnika, faktycznie nie prowadząc działalności rolniczej na danych gruntach.

Organ odwoławczy powołał się także na preambułę rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 stanowiącą, że systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu w szczególności zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, a cel ten jest związany

z zachowaniem obszarów wiejskich. Zatem w przypadku stworzenia tylko pozorów (sztucznych warunków), by uzyskać dopłaty, to jest to sprzeczne z celami systemu wsparcia producentów rolnych.

Warunkiem przyznania płatności jest bowiem faktyczne posiadanie działek rolnych, gdyż celem wprowadzenia systemu WPR jest wsparcie dochodów tych podmiotów, które faktycznie prowadzą działalność rolniczą.

Organ odwoławczy wskazał, że nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji oraz w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r.

o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Zauważył przy tym, że ewentualne zeznania świadków nie miałyby znaczenia dla sprawy, a zgłaszanie dowodu z zeznań świadków miało na celu jedynie przedłużenie postępowania.

Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 k.p.a. Obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Z kolei w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

W związku z tym, Dyrektor ARiMR uznał, że organy ARiMR orzekając na podstawie posiadanego materiału dowodowego uczyniły zadość wymogom stawianym przez ww. przepis, stojąc na straży praworządności, rozpatrując wyczerpująco cały materiał dowodowy i zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielając niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając organom naruszenie:

1) art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

w związku z art. 8 k.p.a., ponieważ w skarżonych decyzjach pominięto ocenę prawną zawartą w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2011 r., w sprawie VIII SA/Wa 370/11 (w skardze błędnie wskazano sygnaturę akt VIII SA/Wa 270/11, albowiem w powiązaniu z wyrokiem NSA w sprawie II GSK 2179/11 występuje sprawa VIII SA/Wa 370/11) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r. w sprawie II GSK 2179/11. Orzekające organy nie zwróciły uwagi, że wiążąca pozostaje ocena prawna WSA w zakresie wprowadzenia strony w błąd przez organy administracji, m.in. przez przesyłanie wniosków spersonalizowanych) oraz naruszenia zasady zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.), bowiem spółka już od 2008 r. składała wnioski o przyznanie płatności,

a zarzut odnośnie "sztuczności" pojawił się dopiero w decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Strona nie powinna być zaskakiwana nagłym i nowym spostrzeżeniem organu, jeżeli dotychczas dana kwestia była już przez organ analizowana w odmienny sposób;

2) art. 8 k.p.a., ponieważ analiza tego, czy zachodziły przesłanki z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1795/2006 była już prowadzona przez organy

w 2009 r. Ponowne podnoszenie tego rozstrzygniętego zagadnienia (pomimo braku nowych okoliczności) jest naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów państwa;

3) brak staranności przy zbieraniu dowodów i ustalaniu stanu faktycznego oraz błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę, przez co skarżącej uniemożliwiono wykazanie faktu posiadania i zarazem użytkowania przez spółkę cywilną zgłoszonych do płatności gruntów oraz polemikę z organem odnośnie przyjętej tezy, jakoby wnioskująca spółka była podmiotem stworzonym w sposób "sztuczny". Organy pominęły, iż dyrektorzy zarządzający każdego gospodarstwa rolnego podejmują decyzję o powierzeniu wykonywania wszelkich prac agrotechnicznych innemu podmiotowi na zasadzie outsourcing’u, nie wzięły pod uwagę okoliczności rozdzielności majątkowej małżonków, odrębnego parku maszynowego posiadanego przez każdego z nich, nie przeprowadzono czynności dowodowych na podnoszone przez stronę okoliczności, iż działalność w formie spółek cywilnych, w których od 2008 r. uczestniczył P. M. stanowiło uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej;

4) naruszenie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 przez brak podstaw faktycznych do jego zastosowania w przedmiotowej sprawie,

w szczególności wobec żądania płatności z tytułu utrzymania łąk ekstensywnych, które nie podlegają modyfikacjom w zw. ze wzrostem powierzchni wskutek tzw. modulacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Uzasadniając wskazał, iż analiza całokształtu materiału dowodowego dowodzi, iż P. M. i współdziałająca z nim grupa osób tj. D. M. – syn i R. M. – wówczas obecna żona, dokonali sztucznego podziału większego gospodarstwa na mniejsze w celu ominięcia przepisów: § 10 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 174 z 2004 r., poz. 1809 ze zm.), § 2 pkt 3 i § 3 ust. 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, ze zm.).

Dyrektor ARiMR podniósł, biorąc pod uwagę fakt, że spółki założone przez grupę osób, w tym przede wszystkim przez P. M., łącznie złożyły w roku 2010 wnioski dotyczące przyznania płatności rolno środowiskowej do łącznej powierzchni [...] ha oraz pomocy finansowej w ramach ONW [...] ha, organy ARiMR uznały, że podział gospodarstwa, na mniejsze (ponad 70 podmiotów) ma na celu przede wszystkim ominięcie przepisów modulacyjnych i uzyskanie znacząco większej kwoty płatności. Powyższe – zdaniem organu odwoławczego – stanowi podstawę do uznania, że w sprawie zachodzi sytuacja opisana art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. L 368/74 z 23.12.2006) oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

W dniu [...] czerwca 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego, stanowiące uzupełnienie skargi. Uzasadniając podniósł m.in., iż zarzut braku posiadania przez skarżącą spółkę gruntów objętych wnioskiem za rok 2010 jest chybiony, oparty jedynie na niezasadnych przypuszczeniach organów. Wniosek skarżącej spełnia kryteria kwalifikowalności wynikające z prawa – z rozporządzenia unijnego oraz prawodawstwa krajowego, w tym posiadanie rolnicze gruntów. Zdaniem skarżącego, w przeciwnym razie, co do zasady, nie możliwe byłoby w sprawie niniejszej stosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, a odmowa płatności nastąpiłaby ze względu na brak spełnienia tej przesłanki kwalifikowalności.

Nadto wskazał, iż ustalając stan faktyczny w skarżonej decyzji organ podnosi domniemany brak posiadania gruntów przez skarżącą – warunku kwalifikowalności – wskazując jako posiadacza P. M., który według przypuszczenia organu był posiadaczem całości podzielonego na różne podmioty gospodarstwa (wymienionego w zestawieniu tabelarycznym organu w decyzji pierwszej instancji). W równolegle prowadzonych postępowaniach w sprawach analogicznych za posiadacza tychże gruntów i rolnika organ odmiennie uznaje grupę osób: P. M. oraz jego byłą żonę R. i syna D., zaliczając do jednego gospodarstwa rolnego nawet przedsiębiorstwo [...]- prowadzoną od kilkunastu lat przez P. M. jednoosobową działalność gospodarczą. Zdaniem skarżącego, ta rozbieżność jest niedopuszczalna, a stan posiadania powinien być ustalony wyczerpująco i precyzyjnie. Z ustaleniem nie tylko elementu faktycznego fizycznego władania, ale również elementu woli osoby władającej lub dzierżyciela. To wola tej osoby ma kluczowe znaczenie, a źródłem ustaleń woli winny być dowody

z dokumentów i dowody ze źródeł osobowych.

W ocenie skarżącego, niedopuszczalne jest pozbawianie osób będących odrębnymi podmiotami postępowań o płatności – odrębnymi rolnikami ich praw podmiotowych i swoiste agregowania tychże osób w jednego rolnika – wnioskodawcę. Odrębność podmiotowa poszczególnych osób fizycznych, osób prawnych lub grup tych osób wynika wprost z legalnej definicji rolnika. Natomiast ewentualna więź prawna lub personalna pomiędzy tymi osobami nie ma znaczenia. Skarżący zauważył, iż w sferze prawa regulującego płatności OB, ONW i RŚ nie stosuje się Zalecenia Komisji z dnia

6 maja 2004 r. W działaniu tym dotyczącym mikroprzedsiębiorstw zgodnie z ww. zaleceniem w przypadku powiązań wielkości zatrudnienia i obrotów dane poszczególnych beneficjentów podlegają agregowaniu (sumowaniu). W przypadku większej ilości podmiotów wskutek sumowania wykluczenie z pomocy wynika

z przekroczenia zakreślonych dla mikroprzedsiębiorstw norm. W sferze płatności rolniczych nie ma analogicznych przepisów prawa materialnego i nie stosuje się analogicznych mechanizmów sumowania danych indywidualnych beneficjentów.

Skarżący zauważył, iż nie ma również ani w definicji rolnika ani w prawie materialnym wymogu niezależności funkcjonalnej poszczególnych odrębnych rolników wnioskodawców (wymóg niezależności funkcjonalnej funkcjonował w prawie bułgarskim, w sferze w działaniu tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw, ale nawet

w tym przypadku w wyroku C-434/12 Trybunał nie uznał tej przesłanki za samodzielną przyczynę odmowy dofinansowania, a nawet za normę sprzeczną w tym zakresie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na rok 2010. Odmowa przyznania wnioskowanej płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że spółka nie była posiadaczem gruntów, o płatność do których występowała, oraz w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia - sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych

i ONW. Powyższe zdaniem organów stanowiło w oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy

o płatnościach bezpośrednich podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej płatności.

Wobec treści zarzutów należy określić w pierwszej kolejności ramy prawne zagadnień, na których tle powstał spór, to jest: kwestię rozumienia posiadania i kwestię wykładni przepisów art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich w związku

z przepisami rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE L z dnia 31 stycznia 2009 r., Nr 30, poz. 16) (dalej: "rozporządzenie Rady (WE) NR 73/2009").

Przepisy o płatnościach bezpośrednich nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności bezpośrednich

z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie

z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inny jest zakres, intensywność użytkowania typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt, co przecież nie jest warunkiem ich użytkowania. Mając to na uwadze należy oceniać, czy dany podmiot faktycznie jest posiadaczem gruntów.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności), i polegać na możności korzystania z rzeczy. Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. W przypadku gruntów rolnych zatem, posiadaczem jest ten kto samodzielnie decyduje o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Psychiczny element posiadania jest więc bardzo istotny. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych czy jednostek organizacyjnych takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, i to świadomość, wola tych reprezentantów musi być oceniana w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania

w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również może brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji

z obiektywnymi okolicznościami dotyczącymi zewnętrznych przejawów działalności tych podmiotów.

Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.

Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności, o jakich mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009.

Zgodnie z tym przepisem, nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. To tworzenie sztucznych warunków nie jest prawnie zdefiniowane. Próba interpretacji tego przepisu była podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (publ: www.eur-lex.europa.eu). Orzeczenie to dotyczyło wprawdzie przepisów rozporządzenia (UE) Nr 65/2011, jednak ze względu na podobieństwo regulacji tych przepisów z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 można w pełni jego argumentację odnieść do przepisu art. 30.

W wyroku tym Trybunał orzekł, że:

"1) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób,

iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się

o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku."

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym tą sprawę w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Przy czym w polskich realiach prawnych obowiązki nałożone tym wyrokiem na sąd krajowy należy przenieść na organy krajowe podejmujące decyzję o płatnościach, a ich wykonanie będzie podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.

W ocenie Sądu organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji. Aby bowiem prawidłowo zastosować wobec spółki ww. przepis organy winny w bardzo staranny, wyczerpujący

i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości sposób wykazać, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Powyższego zabrakło jednak w czynnościach organu podejmowanych

w niniejszej sprawie. Argumenty podnoszone przez organy obu instancji, które ich zdaniem przemawiają za ustaleniem istnienia stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia nie znajdują wystarczającego oparcia w materiale dowodowym przedstawionym Sądowi.

Zauważyć przede wszystkim należy, że organy powołują się na dowody zgromadzone w ramach innych postępowań o przyznanie płatności za poszczególne lata prowadzonych z wniosku P. M. i spółek, w których jest wspólnikiem. W aktach administracyjnych niniejszego postępowania zgromadzono w formie kserokopii wyciąg z akt postępowań za lata 2005-2012, który zawiera m.in. zeznania świadków składane w innych postępowaniach, dotyczących płatności za różne lata, dokumenty dotyczące przenoszenia posiadania nieruchomości oraz kopie akt podręcznych prokuratora. Wskazywanie przez organ na materiał dowodowy, który przy dokonaniu jego oceny mógłby mieć znaczenie pomocnicze w ustalaniu stanu faktycznego, nie daje jednak podstaw do poprzestania na tych dowodach i nie rozpatrywania innego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Zauważyć jednocześnie wypada, iż wszystkie ustalenia organu winny znajdować odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, wynikać ze znajdujących się w tych aktach dokumentów, które winny zostać precyzyjnie ocenione, tak aby wyprowadzone z tej oceny wnioski poddawały się weryfikacji. Dopiero bowiem wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje można uznać będzie za przekonywujące zgodnie z art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie decyzji). Jeśli zaś w aktach administracyjnych sprawy brak jest takich dokumentów lub brak jest precyzyjnego odniesienia się do zgromadzonych dowodów i ich oceny – to ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów.

Zasada przekonywania o której mowa w art. 11 k.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno

w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że skarżący w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu

w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy nie odnoszą się do szeregu ww. zarzutów co dodatkowo utrudnia tą weryfikację. Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do postępowań

w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ustępu 2 art. 3 ww. ustawy wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 3 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Nie można zgodzić się z argumentacją organów ARiMR, opartą na art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, że w sprawie, w której zarzuca się podmiotowi wnioskującemu o przyznanie płatności, ciężar dowodu dotyczący wykazania, że nie miało miejsce stworzenie przez niego sztucznych warunków o jakich mowa w art. 30 rozporządzenia Rady nr 73/2009 spoczywa tylko właśnie na tym podmiocie.

Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". To na organach, jako tych które chcą wywieść odpowiednie skutki prawne powstałe wskutek takiej sytuacji ciąży obowiązek poszukiwania dowodów. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.

Organy nie mogą też, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, czy wręcz stwierdzać, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewleczeniu postępowania.

W ocenie Sądu, organy winny wyjaśnić czy spółka prowadziła w 2010 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika, z uwzględnieniem działań i roli wszystkich wspólników spółki. W tym zakresie organy również nie poczyniły jednak wystarczających ustaleń, a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Odnośnie wywodów organu co do rachunku bankowego spółki zauważyć należy, że organy wskazują, iż rachunek ten – należący do P. M. i jego syna D. M. jest tożsamy dla 87 z 90 spółek funkcjonujących w 2012 r. Numer tego konta jak wskazują organy jako obowiązujący został wskazany także dla spółki cywilnej M. A. od 2011 r. Zauważyć jednocześnie należy, że powyższe ustalenia nie potwierdzają, iż również w 2010 r., spółka miała ten sam numer rachunku bankowego. Tak więc, w roku za który spółka ubiega się o płatności, mogła mieć ona zupełnie inny numer rachunku bankowego, który to mógł nie należeć do P. M. Organy nie wyjaśniły jednak tej istotnej zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii.

Za dowolne, jako nie znajdujące stosownego odzwierciedlenia w aktach administracyjnych niniejszej sprawy należy uznać stwierdzenia organów dotyczące tego, że swobodne przenoszenie posiadania gruntów zgłoszonych przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności wskazuje na to, że nie były one posiadane przez stronę postępowania. Organy dokonują powyższego stwierdzenia, jak słusznie wskazuje skarżący bez odebrania wyjaśnień od osób biorących udział w tych czynnościach i zbadania zamiarów stron, co do dokonywania tych przeniesień.

Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez spółkę w toku postępowania dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P. M. nie jest wystarczająca do uznania, że spółka nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów za użytkowanie których wnioskowała o przyznanie płatności.

W tym celu, jak słusznie wskazuje skarżący, organy winny ustalić czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała ona również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować.

W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej organy winny również wyjaśnić, czy spółka, tak jak podnosi skarżący w odwołaniu, rzeczywiście składała sprawozdania finansowe, które mogłyby to potwierdzić.

W związku powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.

W ocenie Sądu, w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa art. 30 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko.

Za przedwczesne w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów uznać więc należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego, organy ponownie rozpoznając sprawę powinny mieć jednak na uwadze, że ewentualny zarzut tworzenia sztucznych warunków, o jakich mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 powinien być rozpatrywany z odpowiednim uwzględnieniem powołanego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-434/12. Stwierdzenie tworzenia sztucznych warunków powinno być uzasadnione istnieniem elementów obiektywnych i subiektywnych po stronie beneficjenta. Obiektywne okoliczności danego przypadku to takie, które pozwalają na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia określony

w rozporządzeniu Rady NR (WE) 73/2009. Element subiektywny zaś, to prowadzący do tego, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia bezpośredniego, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Podkreślić należy, że sprzeczność z celami wsparcia należy rozpatrywać tylko w aspekcie systemów wsparcia bezpośredniego, a nie innych, odrębnych systemów wsparcia, jak na przykład wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie powyższe wywody oraz treść art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.

Z uwagi na powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Natomiast niezasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 153 p.p.s.a., albowiem wyrok w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 370/11 został wprawdzie wydany w odniesieniu do płatności, o którą ubiegała się M. A. s.c., ale dotyczy płatności rolnośrodowiskowej i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010. Na marginesie jedynie zauważyć wypada, iż sporna wówczas okoliczność posiadania przez spółkę cywilną uprawnienia do składania wniosku o płatność nie jest w niniejszej sprawie kwestionowana. Organy ARiMR uznając spółkę cywilną M. A. za podmiot uprawniony do składania wniosku o płatności, prowadzą postępowanie wyjaśniające pod kątem przesłanek do przyznania wnioskowanej płatności. Okoliczność, iż uznały, że brak jest podstaw do ich przyznania ze wskazanych w niniejszej sprawie przyczyn nie stanowi o naruszeniu art. 8 k.p.a.

W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. jak w punkcie trzecim wyroku. Kwota [...] zł wskazana w tym punkcie obejmuje uiszczony przez skarżącego wpis sądowy.