Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 129/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 24 ust. 4, art. 24 ust. 5b
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Bożena Suleja, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. N. – Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., działając jako wierzyciel wystawił w dniu [...] 1997 r. przeciwko M. N.-Z. tytuły wykonawcze o numerach [...] do [...], obejmujące zaległości z tytułu składek ZUS za okres od [...] 1994 r. do [...] 1995 r. Wierzyciel przesłał te dokumenty do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. jako organu egzekucyjnego celem realizacji. Organ ten nadał w dniu [...] 1997 r. klauzule o skierowaniu tytułów wykonawczych do egzekucji.

Odpisy wymienionych tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanej w dniu [...] 1997 r., co potwierdziła ona własnoręcznym podpisem.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] 1999 r. poborca skarbowy spisał ze zobowiązaną protokół o stanie majątkowym, z którego wynikało, że jest ona zatrudniona w firmie "A", jej mężem jest J. Z., nie posiada nieruchomości, zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu. Na protokole na ma podpisu zobowiązanej, znajduje się za to na nim adnotacja "odmowa podpisu", bez wskazania przyczyn tej odmowy.

Podejmowane przez różnych poborców skarbowych próby czynności egzekucyjnych okazały się nieskuteczne, najczęściej z uwagi na nieobecność zobowiązanej w miejscu zamieszkania.

W dniu [...] 2001 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. wystawił zawiadomienia o numerach od [...] do [...] o zajęciu wynagrodzenia zobowiązanej w firmie "A" J. Z. w T.. Powyższe zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] 2001 r., a zobowiązanej w sposób zastępczy (zgodnie z art. 44 K.p.a.) w dniu [...] 2001 r., wobec niepodjęcia przez nią awizowanej przesyłki. Dłużnik zajętej wierzytelności (J. Z.) nie zrealizował przedmiotowego zajęcia i nie udzielił żadnej odpowiedzi, mimo kilkakrotnych wezwań.

Organ egzekucyjny wzywał też dwukrotnie zobowiązaną do złożenia wyjaśnień w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, lecz przesyłki kierowane na jej adres były zwracane przez pocztę jako niepojęte w terminie. Od [...] 2002 r. do [...] 2008 r. tytuły wykonawcze były wielokrotnie przydzielane poborcom skarbowym, ale z ich raportów wynika, że zastali oni zobowiązanej w miejscu zamieszkania.

Zawiadomieniem z dnia [...] 2008 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w "B". Zawiadomienie to odebrał wymieniony Bank w dniu [...] 2008 r. i pismem z tego samego dnia poinformował, że nie prowadzi rachunków bankowych zobowiązanej..

W odpowiedzi na pismo organu egzekucyjnego z dnia [...] 2008 r., Wydział Geodezji Urzędu Miasta T. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., że zobowiązana figuruje w jednostce rejestrowej jako użytkownik wieczysty gruntu oraz budynków zapisanych w KW 11849. Uzyskano też informację z Urzędu Miejskiego w T. – Wydział Spraw Obywatelskich, że zobowiązana jest zameldowana na pobyt stały pod adresem T., ulica [...].

W dniu [...] 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych zobowiązanej, skierowane do: "B" S.A. O/T., "C" S.A. w T., "D" S.A., "E" S.A.

Zobowiązana odebrała ww. zawiadomienia w dniu [...] 2009 r. W odpowiedzi na ww. zawiadomienia banki: "E", "D" poinformowały, że nie prowadzą rachunków bankowych zobowiązanej, bank "C" poinformował, że rachunek zobowiązanej został zamknięty, a "B" zawiadomił, że na rachunku bankowym zobowiązanej brak środków pieniężnych.

Pismem z dnia [...] 2009 r. Komenda Miejsca Policji w T. poinformowała, że M. N.-Z. aktualnie zamieszkuje w T. przy ulicy [...].

W dniu [...] 2009 r. zobowiązana, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła pismo nazwane skargą na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniami z dnia [...] 2009 r., polegające na zajęciu ww. rachunków bankowych.

W treści skargi zobowiązana podniosła, że wykonała zobowiązania, co miał potwierdzić ZUS wydając zaświadczenie o niezaleganiu ze składkami oraz przedawnienie zobowiązań względem ZUS, objętych tytułami wykonawczymi. Stwierdziła też: brak doręczenia wymaganych ustawą upomnień, nie doręczenie odpisów tytułów wykonawczych, a w konsekwencji brak pouczenia o możliwości wniesienia zarzutów.

W wyniku wezwania przez organ nadzoru, pełnomocnik zobowiązanej, pismem z dnia [...] 2009 r. doprecyzował pismo z dnia [...] 2009 r., wskazując że stanowi ono wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanej na podstawie wymienionych na wstępie tytułów wykonawczych z dnia [...] 1997 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] 1997 r.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że postanowieniem z dnia [...] 2009 r. wierzyciel, tj. ZUS Oddział w R. wyraził negatywne stanowisko w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej. Jednocześnie organ egzekucyjny przytoczył stanowisko wierzyciela, z którego wynika, że zobowiązania objęte tytułami wykonawczymi z dnia [...] 1997 r. nie zostały uregulowane i nie uległy dotychczas przedawnieniu. Ponadto na wierzycielu w czasie wystawiania tytułów wykonawczych w 1997 r. nie spoczywał obowiązek doręczenia zobowiązanej upomnień.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanej wniósł zażalenie, w którym zarzucił:

- wykonanie zobowiązań, co miał potwierdzić ZUS wydając zaświadczenie o niezaleganiu ze składkami,

- przedawnienie zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi,

- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej wymaganych upomnień bądź pism stwierdzających wysokość rzekomego zobowiązania,

nie doręczenie skarżącej tytułów wykonawczych, a w konsekwencji brak pouczenia o możliwości wniesienia zarzutów,

- kilkukrotne wydanie przez organy podatkowe zaświadczeń stanowiących dokumenty urzędowe o braku jakichkolwiek zaległości podatkowych u skarżącej.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T..

W pierwszej kolejności organ II instancji przywołał treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym wyliczono przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego przedawnienia dochodzonych egzekucyjnie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych za okres od [...] 1994 r. do [...] 1995 r. organ nadzoru zauważył, że przedmiotowe zaległości powstały pod rządem ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. nr 25, poz. 137 ze zm.). Wskazano, że art. 35 ust. 3 tej ustawy stanowił, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników (a także osób nie będących pracownikami – art. 36 tej ustawy) ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna.

Z kolei w art. 35 ust. 5 postanowiono, że bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat

Zwrócono uwagę, że w przedmiotowej sprawie w dniu 7 maja 1997 r. doręczono zobowiązanej odpisy tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...] obejmujące ww. zaległości, co potwierdziła własnoręcznym podpisem i jak wynika z adnotacji w tytułach wykonawczych, sporządzono protokół o stanie majątkowym – co zdaniem organu – stanowi czynności, która zgodnie z art. 35 ust. 4 ww. ustawy przerwała bieg przedawnienia.

Licząc więc termin do ewentualnego przedawnienia należności, wg art. 35 ust. 4 ww. ustawy, upływał on w dniu [...] 2002 r.

Organ nadzoru zauważył jednak, że z dniem 1 stycznia 1999 r. ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych została zastąpiona przez ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 tej ostatniej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w pierwotnym brzmieniu, który to przepis regulował przedawnienie zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Natomiast art. 24 ust. 5 tej ustawy stanowił, że bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacania należności z tytułu składek, rozłożenie na raty spłaty tych należności i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został powiadomiony dłużnik.

Organ skonstatował zatem, że zgodnie z regulacją prawną obowiązującą od dnia 1 stycznia 1999 r. składki ubezpieczeniowe, co do których przerwany został bieg przedawnienia, przedawniają się po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Podkreślono, że w niniejszej sprawie dochodzone są składki za okres od [...] 1994 do [...] 1995. Najstarsza z tych zaległości, tj. z [...] 1994 r. stała się więc wymagalna z dniem [...] 1994 r. i zgodnie z przedstawioną wyżej regułą dot. przedawnienia zobowiązań składkowych, przedawniłaby się po 10 latach, tj. [...] 2004 r.

Organ zwrócił jednakże uwagę, że ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074), ustawodawca znowelizował przepisy regulujące kwestie przedawnienia składek ubezpieczeniowych należnych ZUS. Powyższa nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych weszła w życie dniem 1 stycznia 2003 r. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Ustęp 5b art. 24 stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Z kolei z dniem 1 lipca 2004 r. nastąpiła kolejna zmiana art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. nr 121, poz. 1264). Podkreślono, że ust. 4 w art. 24 pozostał bez zmian. Natomiast ust. 5b w art. 24 stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc powyższe do realiów analizowanej sprawy, organ odwoławczy podniósł, że stwierdzenie wystąpienia przedawnienia należności, objętych tytułami wykonawczymi z dnia [...] 1997 r., o numerach od [...] do [...] , obejmujących zaległości z tytułu składek ZUS za okres od [...] 1994 r. do [...] 1995 r., uzależnione jest od ustalenia, czy do przedawnienia tych należności ma zastosowanie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074).

Mając na względzie powyższe organ stwierdził, że ww. ustawa nowelizująca z dnia 18 grudnia 2002 r. nie przewidywała okresów przejściowych regulujących kwestię stosowania nowych przepisów dotyczących przedawnienia składek ubezpieczeniowych do należności powstałych przed jej wejściem w życie. W związku z tym organ uznał, że do nieprzedawnionych w dniu 1 stycznia 2003 r. zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych należy stosować przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074).

Zaakcentowano, że powyższe stanowisko zostało już utrwalone w orzecznictwie sądowym, w tym m.in. w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08, a także wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 651/08. W tym ostatnim orzeczeniu NSA wskazał, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosować należy nie tylko nowy, wydłużony termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, tj. jego przerwanie i zawieszenie.

Reasumując powyższe rozważania organ nadzoru stwierdził, że wskutek wszczęcia w dniu [...] 1997 r. postępowania egzekucyjnego, na podstawie ww. wymienionych tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości z tytułu składek ZUS na okres od [...] 1994 r. do [...] 1997 r., zgodnie z obowiązującym obecnie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych należności, a zatem termin przedawnienia nie biegnie. W konsekwencji dochodzone należności z tytułu składek ZUS nie uległy przedawnieniu.

Organ za bezpodstawny uznał również zarzut strony, braku doręczenia wymaganego prawem upomnienia. Dyrektor Izby Skarbowej w K. zwrócił tu uwagę, że ww. tytuły wykonawcze zostały wystawione przez wierzyciela w dniu [...] 1997 r. Kwestie doręczenia upomnienia były wówczas regulowane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. w sprawie kosztów upomnienia oraz przypadków, w których egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. nr 81, poz. 354). Podkreślono, że zgodnie z § 2 pkt 1 tego rozporządzenia, postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy zobowiązany miał ustawowy obowiązek obliczania i uiszczania należności pieniężnej bez wezwania. Zwrócono uwagę, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz. U. z 1993 r. nr 687, poz. 330 ze zm.), w § 14 ust. 1 wskazywało, że zakład pracy jest obowiązany, bez uprzedniego wezwania, opłacać i rozliczać składki na ubezpieczenie pracowników za każdy miesiąc kalendarzowy, w którym zatrudnia pracowników. Z kolei § 35 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowił, że osoba prowadząca działalność gospodarczą jest obowiązana obliczać kwotę składek i bez uprzedniego wezwania opłacać składki za siebie i osoby współpracujące w terminie, z zastrzeżeniem ust. 2, w którym opłaca składki na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników.

Za nieprawdziwe organ nadzoru uznał też twierdzenie strony, że nie doręczono jej odpisów tytułów wykonawczych, a tym samym pozbawiono prawa do zgłoszenia zarzutów. Podkreślono, że w znajdujących się w aktach sprawy tytułach wykonawczych z dnia [...] 1997 r. od numeru [...] do numeru [...], w części D, widnieją własnoręczne podpisy zobowiązanej, którymi potwierdziła ona otrzymanie w dniu [...] 1997 r. odpisów ww. tytułów wykonawczych, zawierających m.in. pouczenie o prawie wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji.

Organ nadzoru nie uwzględnił również zarzutu zobowiązanej, twierdzącej że zobowiązanie zostało wykonane, skoro wierzyciel, tj. ZUS Oddział w R. wydał jej zaświadczenia o niezaleganiu w składkach i nieprowadzeniu wobec niej postępowania egzekucyjnego (ostatnie w dniu [...] 2009 r.).

Ustosunkowując się do tej kwestii organ nadzoru stwierdził, że wierzyciel, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...] potwierdził, że zobowiązana M. N.-Z. jest dłużnikiem z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, są one wymagalne i nie zostały uregulowane. Organ nadzoru zwrócił jednocześnie uwagę na wyjaśnienia wierzyciela w powyższej kwestii, który wskazał, że zaświadczenia o braku zaległości w opłacaniu składek zostały wydane w oparciu o dokumenty zaewidencjonowane w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS za okres prowadzenia działalności od dnia [...] 2003 r., podczas gdy zobowiązana posiadała zadłużenie wobec ZUS Oddział w R. za okres od [...] 1994 do [...] 1995 r. Wierzyciel, tj. ZUS w R. poinformował, że pismem z dnia [...] 2009 r. anulował wszystkie wydane zaświadczenia.

Organ nadzoru podniósł, że kwestie zasadności wydania przez ZUS Oddział w R. zaświadczeń o niezaleganiu w składkach, podczas gdy zaległości te faktycznie istniały wymaga ewentualnego wyjaśnienia między zobowiązaną, a wierzycielem.

Organ za niezrozumiałe uznał wywodzenie przez zobowiązaną wniosku o niezaleganiu w składkach ZUS, w związku z wydaniem przez organ podatkowy zaświadczenia o braku zaległości podatkowych po stronie zobowiązanej. Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaakcentował, że ewentualny brak zaległości podatkowych ciążących na zobowiązanej pozostaje bez związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] 1997 r., a wystawionych przez ZUS Oddział w R.

Podsumowując powyższe wywody organ nadzoru stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. strona skarżąca zarzuciła temu rozstrzygnięciu rażące naruszenie:

- art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, a w konsekwencji art. 24 ust. 4 i ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie że zobowiązania skarżącej nie uległy przedawnieniu,

- art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a., poprzez bezzasadne przyjęcie, że potwierdzenie przez organ podatkowy - w formie zaświadczenia, braku jakichkolwiek zaległości podatkowych, nie przesądza o ich rzeczywistym braku,

- art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej, poprzez niedoręczenie zobowiązanej upomnienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego,

- art. 8 i 9 K.p.a. oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, poprzez świadome wprowadzenie skarżącej w błąd, bierność w zakresie rzekomej egzekucji i nadużycie w zakresie interpretacji przepisów o przedawnieniu zobowiązań z tytułu składek ZUS.

Mając na względzie powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wstrzymanie jego wykonania oraz zwolnienie z opłaty sądowej od skargi.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w zażaleniu od postanowienia pierwszoinstancyjnego.

Strona nie zgodziła się przede wszystkim z tezą organu, że zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie uległo przedawnieniu. Podkreśliła, że zgodnie z art. 35 ust. 4 obowiązującej uprzednio ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych przewidywał przerwanie pięcioletniego okresu przedawnienia przez "każdą inną czynność zmierzającą do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej dłużnik został zawiadomiony". Jednocześnie przepis tej ustawy stanowił, że nie można było dochodzić zapłaty składek, jeżeli od terminu ich płatności minęło 10 lat. Strona wskazała, że organ powołał się również na art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który obecnie przewiduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia, począwszy od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Zdaniem strony skarżącej "wielokrotne przydzielanie tytułów wykonawczym poborcom skarbowym" nie stanowiło czynności zmierzających do ściągnięcia należności. Według skarżącej organy nie podjęły czynności "egzekwujących", ponieważ wysyłanie pracowników organu w teren i zbieranie informacji nie mieści się w pojęciu czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. Zebranie informacji o stanie majątkowym skarżącej nie zmierza do ściągnięcia należności, a do ustalenia statusu majątkowego konkretnej osoby.

W ocenie strony nie została ona również zawiadomiona o czynności egzekucyjnej. Spisywane przez urzędników skarbowych raporty o niezastaniu zobowiązanej w miejscu zamieszkania stanowią jedynie jednostronne, pisemne oświadczenia. Autor skargi zwrócił uwagę, że począwszy od 1997 r. skarżąca nie posiadała żadnych informacji o podejmowaniu jakiejkolwiek czynności egzekucyjnej oraz nie była o takich czynnościach zawiadamiana. Powyższe zdaniem strony ma potwierdzać zasadność tezy o konieczności doręczenia jej upomnienia. Zdaniem strony upomnienie takie stanowiłoby czynność egzekucyjną, z którą określone przepisy wiążą skutki prawne.

Zdaniem strony zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie istnieje ponieważ kilkakrotnie otrzymywała ona "od organu podatkowego zarówno w 2008 r., jak i 2009 r" zaświadczenia o niezaleganiu przez nią w opłacaniu składek ZUS (ostatnie [...] 2009 r.) oraz o braku toczących się przeciwko niej jakichkolwiek postępowań. Strona wskazała, że stosownie do art. 217 K.p.a., na dzień wystawienia zaświadczenia w trybie tego przepisu, organ nie może wydać dokumentu w trybie art. 217 K.p.a. o innej treści niż ta, która wynikała z dokumentacji posiadanej w momencie ich wystawiania.

Zarzut naruszenia art. 41 Karty Praw podstawowych UE strona wiąże z naruszeniem dyspozycji tej normy, zgodnie z którą obywatel państwa członkowskiego ma prawo do załatwienia spraw przez organy i instytucje bezstronnie, sprawiedliwie i w odpowiednim terminie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przyjęte w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.

Sporny problem dotyczy zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] 1997 r. o numerach od [...] do [...] przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., w związku z zaległością zobowiązanej w składkach na ubezpieczenie społeczne za okres od [...] 1994 do [...] 1995 r.

Katalog przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego ustawodawca ustalił w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W ocenie strony skarżącej podstawową przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego, jest przedawnienie dochodzonego obowiązku w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne. Chodzi zatem o przesłankę umorzeniową wymienioną w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Według skarżącej bieg 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne nie uległ przerwaniu, ponieważ organy nie podjęły w tym czasie żadnych czynności "egzekwujących". Zdaniem zobowiązanej zbieranie informacji o stanie majątkowym skarżącej nie zmierza do ściągnięcia należności, a jedynie do ustalenia statusu majątkowego konkretnej osoby. Skarżąca podnosi również, że nie została powiadomiona o czynności egzekucyjnej.

Sąd nie podzielił tej argumentacji. Rozstrzygnięcie spornego problemu wymagało z jednej strony ustalenia okoliczności stanu faktycznego, w tym przede wszystkim stwierdzenia, jakie czynności wobec zobowiązanej były podejmowane przez organ egzekucyjny (w określonych terminach), z drugiej strony – dokonania analizy obowiązujących w badanym przedziale czasowym unormowań prawnych, odnoszących się do przedmiotowej sprawy. W ocenie rozpatrującego sprawę składu orzekającego organ nadzoru prawidłowo wywiązał się z tego obowiązku, poddając wnikliwej analizie odpowiednie regulacje prawne oraz odnosząc je do ustalonych okoliczności stanu faktycznego. Znalazło to pełny wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Rozważania organu przytoczono w pierwszej części niniejszego uzasadnienia, stąd też zbędne jest powtarzanie tych kwestii.

Trzeba wszakże zaakcentować, że ocena rozpatrywanego przypadku wiąże się z koniecznością analizy różnych regulacji prawnych, obowiązujących w różnych okresach czasu. Zobowiązanie skarżącej w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne za lata 1994 0 1995 powstało w czasie obowiązywania ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. nr 25, poz. 137 ze zm.). Ustawa ta obowiązywała również w dniu wystawienia przez wierzyciela tytułów wykonawczych, obejmujących te zaległości (27 marca 1997), a także w dniu ich otrzymania przez zobowiązaną od organu egzekucyjnego (7 maja 1997), jak również w czasie podjęcia przez organ egzekucyjny innych czynności mających na celu wyegzekwowanie dochodzonych należności. Od 1 stycznia 1999 r. sporne kwestie objęte zostały unormowaniami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst pierwotny: Dz. U. z 1998 r. nr 11, poz. 25). Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma również nowelizacja tej ostatniej ustawy, dokonana z dniem 1 stycznia 2003 r., ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074).

Stwierdzając w art. 127 pkt 1 o utracie mocy ustawy z 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, prawodawca w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych (w przepisach przejściowych tego aktu prawnego - art. 107 - 127), nie przewidział żadnych odrębnych rozwiązań (niż zawartych w tej ustawie), a odnoszących się do biegu terminu przedawnienia zobowiązania w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne, który rozpoczął się pod rządami poprzedniej ustawy, a w dniu jej wyeliminowania z obrotu prawnego jeszcze nie upłynął. Prowadzi to do wniosku, że do zobowiązań w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne, które nie przedawniły się przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst pierwotny: Dz. U. z 1998 r. nr 11, poz. 25), stosuje się przepisy tej ustawy, w tym unormowania zawarte w art. 24 ust. 4 oraz ust. 5.

Zgodnie zatem z treścią art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w pierwotnym brzmieniu, który to przepis regulował przedawnienie zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Natomiast stosownie do art. 24 ust. 5 tej ustawy, że bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacania należności z tytułu składek, rozłożenie na raty spłaty tych należności i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został powiadomiony dłużnik.

W pierwszej kolejności należało więc ustalić, czy sporne zobowiązanie przedawniło się przed wejściem w życie regulacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc w czasie, gdy obowiązywała ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do art. 35 ust. 3 tej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników (w rozpatrywanym przypadku chodzi o składki za okres od [...] 1994 do [...] 1995) ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Z kolei zgodnie z art. 35 ust. 4 bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat

Jak już podniesiono strona skarżąca uważa, że 5-letni bieg terminu przedawnienia nie uległ przerwaniu, w związku z tym, że organ nie podjął żadnych czynności "egzekwujących", a nadto z tego powodu, że zobowiązana nie została zawiadomiona o zastosowaniu środka egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu skarżąca nie ma racji. Zauważyć bowiem należy, że w art. 35 ust. 5 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych w sposób odmienny, niż np. w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, zdefiniowano przesłankę przerwania biegu przedawnienia zobowiązania w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne. O ile bowiem, stosownie do wspomnianego przepisu art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, natomiast w ustawie o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (art. 35 § 4) bieg przedawnienia przerywa każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Rozpatrujący sprawę skład orzekający podziela stanowisko zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2008 r. (sygn. akt I UK 392/07, OSNP 2009/21-22/296), że sprawdzenie przez poborcę podatkowego stanu majątkowego dłużnika na podstawie tytułów wykonawczych i sporządzenie z tej czynności protokołu w obecności dłużnika stanowi "inną czynność zmierzającą do ściągnięcia należności", o jakiej mowa w art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.). Przypomnieć należy, że w przedmiotowej sprawie w dniu 7 maja 1997 r. doręczono zobowiązanej odpisy tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...] obejmujące ww. zaległości, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, poborcy Urzędu Skarbowego podejmowali działania w celu ustalenia sytuacji materialnej zobowiązanej, sporządzając m.in. protokoły o stanie majątkowym, w których wskazano – jako podstawę dochodzonego roszczenia – przedmiotowe tytuły wykonawcze. Np. z treści protokołu z dnia [...] 1999 r. (k. 10 akt administracyjnych) wynika, że został on spisany przez poborcę skarbowego w mieszkaniu zobowiązanej. Na protokole tym jest adnotacja urzędnika, że dłużniczka odmówiła złożenia podpisu. Protokoły takie sporządzane były również w okresie późniejszym (w kolejnych miesiącach 1999 r i 2000 r.), przy czym niektóre z nich były podpisane przez zobowiązaną, a na niektórych jest adnotacja o odmowie złożenia podpisu. Fakt odmowy złożenia podpisu na protokole sporządzonym przez poborcę skarbowego w miejscu zamieszkania zobowiązanej, podważa prawdziwość twierdzeń skarżącej, że nie została ona zawiadomiona o podejmowanych czynnościach, zmierzających do ściągnięcia należności. Jak już zaznaczono, stosownie do art. 35 ust. 4 omawianej ustawy bieg terminu przedawnienia przerywa każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Zdaniem rozpatrującego sprawę składu orzekającego warunek "zawiadomienia" zostanie spełniony, jeżeli dłużnik uzyskał wiedzę o czynności organu egzekucyjnego, również w związku z jej przeprowadzeniem w jego obecności. Zatem okoliczność, że określone czynności organu egzekucyjnego były wykonywane w obecności zobowiązanej, świadczy o tym, że wiedziała ona o nich, a zatem spełniony został warunek "zawiadomienia". W ocenie Sądu, wobec odmiennego uregulowania kwestii przerwania biegu przedawnienia w Ordynacji podatkowej (art. 70 § 4) oraz ustawie o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (art. 35 ust. 4), za "czynność zmierzającą do ściągnięcia należności" należy też uznać doręczenie tytułu wykonawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyraża pogląd, że za inne, oprócz wystawienia tytułu wykonawczego, czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane takie czynności, jak orzeczenia, pisma kierowane do strony, spisywane w obecności strony protokoły itp., z których treści wynika, że zmierzają one do ściągnięcia należności i o których to czynnościach zobowiązany wiedział.

Wbrew twierdzeniom strony, podnoszonym w toku postępowania administracyjnego, fakt doręczenia tytułów wykonawczych nie budzi wątpliwości. W aktach sprawy znajdują się ich odpisy z podpisem skarżącej (akta administracyjne k. 1 - 9).

Ponieważ niniejsza sprawa dotyczy składek za okres od [...] 1994 do [...] 1995, najstarsza z tych zaległości, tj. z [...] 1994 r. stała się więc wymagalna z dniem [...] 1994 r. i zgodnie z przedstawioną wyżej regułą dot. przedawnienia zobowiązań składkowych – wobec przerwania biegu terminu przedawnienia - przedawniłaby się po 10 latach, tj. [...] 2004 r. Zatem w dniu nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074), zobowiązanie z tytułu spornych składek nie uległo przedawnieniu.

Powyższa nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych weszła w życie dniem 1 stycznia 2003 r. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Natomiast w art. 24 ust. 5b stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Z kolei z dniem 1 lipca 2004 r. nastąpiła kolejna zmiana art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. nr 121, poz. 1264). Art. 24 ust. 4 pozostał bez zmian. Natomiast ust. 5b w art. 24 stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Słusznie organ odwoławczy skonstatował, że stwierdzenie wystąpienia przedawnienia należności, objętych tytułami wykonawczymi z dnia [...] 1997 r., o numerach od [...] do [...] , obejmujących zaległości z tytułu składek ZUS za okres od [...] 1994 r. do [...] 1995 r., uzależnione jest od ustalenia, czy do przedawnienia tych należności ma zastosowanie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074).

Sąd podziela stanowisko organu, że skoro ww. ustawa nowelizująca z dnia 18 grudnia 2002 r. nie przewidywała okresów przejściowych regulujących kwestię stosowania nowych przepisów dotyczących przedawnienia składek ubezpieczeniowych do należności powstałych przed jej wejściem w życie, do nieprzedawnionych w dniu 1 stycznia 2003 r. zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych należy stosować przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074).

Powyższe stanowisko znalazło aprobatę w orzecznictwie sądowym, w tym m.in. w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08, a także wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 651/08. W tym ostatnim orzeczeniu NSA wskazał, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosować należy nie tylko nowy, wydłużony termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, tj. jego przerwanie i zawieszenie.

Pogląd, że do przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które nie uległy przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002 r., należy stosować wyłącznie nowe reguły przedawnienia, tj. obowiązujące od dnia 1 stycznia 2003 r., znalazł również aprobatę w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r. , sygn. akt II GSK 547/08. Godzi się zwrócić uwagę na zawarty w tym wyroku wywód NSA, stanowiący niejako odpowiedź na zarzuty skarżącej, wskazującej na kilkunastoletni okres, jaki upłynął od daty powstania obowiązku w zakresie składek. NSA zauważył bowiem, że ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, która jest stała. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że istnieje "prawo do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. Skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia. Nie dochodzi tu do działania prawa wstecz, albowiem jak już zaznaczono zobowiązanie jest nadal to samo. Ustawodawca nie możne jedynie wydłużyć terminu przedawnienia roszczenia, który już upłynął.

Wskutek zatem wszczęcia w 1997 r. postępowania egzekucyjnego, na podstawie ww. wymienionych tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości z tytułu składek ZUS za okres od [...] 1994 r. do [...] 1997 r., zgodnie z obowiązującym obecnie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych należności, a zatem termin przedawnienia nie biegnie. W konsekwencji zasadny jest wniosek, że dochodzone należności z tytułu składek ZUS nie uległy przedawnieniu.

Sąd nie podzielił też stanowiska strony skarżącej o konieczności doręczenia upomnienia. Skład orzekający uznał, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wywody organu nadzoru odnośnie braku prawnego wymogu kierowania upomnienia są prawidłowe. Sporne tytuły wykonawcze zostały wystawione przez wierzyciela w dniu 27 marca 1997 r. Kwestie doręczenia upomnienia były wówczas regulowane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. w sprawie kosztów upomnienia oraz przypadków, w których egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. nr 81, poz. 354). Zgodnie z § 2 pkt 1 tego rozporządzenia, postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy zobowiązany miał ustawowy obowiązek obliczania i uiszczania należności pieniężnej bez wezwania. Zwrócono uwagę, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz. U. z 1993 r. nr 687, poz. 330 ze zm.), w § 14 ust. 1 wskazywało, że zakład pracy jest obowiązany, bez uprzedniego wezwania, opłacać i rozliczać składki na ubezpieczenie pracowników za każdy miesiąc kalendarzowy, w którym zatrudnia pracowników. Z kolei § 35 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowił, że osoba prowadząca działalność gospodarczą jest obowiązana obliczać kwotę składek i bez uprzedniego wezwania opłacać składki za siebie i osoby współpracujące w terminie, z zastrzeżeniem ust. 2, w którym opłaca składki na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników.

Nie można także podzielić zarzutu zobowiązanej, twierdzącej że zobowiązanie zostało wykonane, skoro wierzyciel, tj. ZUS Oddział w R. wydał jej zaświadczenia o niezaleganiu w składkach i nieprowadzeniu wobec niej postępowania egzekucyjnego (ostatnie w dniu 27 marca 2009 r.). Dla oceny powyższej kwestii zasadnicze znaczenie ma fakt, że wierzyciel, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...] potwierdził, że zobowiązana M. N.-Z. jest dłużnikiem z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, są one wymagalne i nie zostały uregulowane. Wierzyciel nadto wyjaśnił, że zaświadczenia o braku zaległości w opłacaniu składek zostały wydane w oparciu o dokumenty zaewidencjonowane w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS za okres prowadzenia działalności od dnia [...] 2003 r., podczas gdy zobowiązana posiadała zadłużenie wobec ZUS Oddział w R. za okres od [...] 1994 do [...] 1995 r. Wierzyciel, tj. ZUS w R. poinformował, że pismem z dnia [...] 2009 r. anulował wszystkie wydane zaświadczenia. Słusznie organ nadzoru skonstatował, że kwestie zasadności wydania przez ZUS Oddział w R. zaświadczeń o niezaleganiu w składkach, podczas gdy zaległości te faktycznie istniały wymaga ewentualnego wyjaśnienia między zobowiązaną, a wierzycielem.

Nadmienić należy, że w orzecznictwie ugruntował się pogląd, iż wydanie zaświadczenia (na podstawie art. 217 i 218 K.pa.) jest rodzajem czynności faktycznej, a te nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej. Kwestia ta nie podlega dyskusji, albowiem wartość zaświadczenia należy oceniać w kategoriach wyrażania prawdy obiektywnej, co do faktów lub prawa. Zatem można zanegować jego wartość wykazując, że potwierdza ono fałsz. Natomiast nie może ono – w przeciwieństwie do aktu administracyjnego – być oceniane w kategoriach ważności rozstrzygnięcia organu (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 88/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 maja 2009, sygn. akt VII SA/Wa 350/09). Z właśnie takim zanegowaniem prawdziwości danych zawartych w wydanych zaświadczeniach mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku. Postanowieniem z dnia [...] r. (a więc orzeczeniem, które zapadło po wydaniu ostatniego zaświadczenia) wierzyciel ostatecznie potwierdził istnienie przedmiotowego zobowiązania i jego wymagalność.

W opisanym stanie rzeczy, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.