Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1332/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę


UZASADNIENIE

G. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości Nr [...] z dnia [...] maja 2005r. utrzymującej w mocy poprzednią decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2005r. powołującą M. R. na stanowisko komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] i odmawiającą powołania na stanowisko komornika tego rewiru przy wskazanym Sądzie m.in. G. M. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący G. M. wnioskiem z dnia [...] listopada 2003r. zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o powołanie go na wolne stanowisko komornika sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...]. Do wniosku dołączył odpis dyplomu ukończenia wyższych studiów na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], odpis świadectwa ukończenia aplikacji komorniczej i zdania na ocenę dostateczną egzaminu komorniczego, odpis powołania na stanowisko asesora komorniczego z dnia [...] września 2002r. oraz pozostałe niezbędne dokumenty.

Rada Izby Komorniczej w R., na wniosek Ministra Sprawiedliwości, pismem z dnia [...] stycznia 2004r. przekazała opinię w sprawie kandydatów na wskazane stanowisko. Stwierdziła, że wszyscy kandydaci prezentują dobre przygotowanie teoretyczne i praktyczne oraz posiadają predyspozycje do pełnienia funkcji komornika sądowego. Z uwagi jednak na to, iż powołana osoba obejmie nowy, tworzony od podstaw rewir, co wymaga umiejętności organizacyjnych, Rada zarekomendowała skarżącego G. M., który jako posiadający najdłuższy staż pracy na stanowiskach związanych z egzekucją, w ocenie Rady, podoła tym obowiązkom na satysfakcjonującym poziomie.

Krajowa Rada Komornicza w opinii wystawionej na wniosek Ministra Sprawiedliwości stwierdziła, że kandydatem dającym najlepszą rękojmię dobrej pracy na stanowisku komorniczym jest G. M. Równocześnie KRK podała, że udzielając rekomendacji G. M. nie może udzielić jej innym kandydatom, w tym M. R.

Minister Sprawiedliwości, powołując M. R. na stanowisko komornika II Rewiru przy Sądzie Rejonowym w [...] i odmawiając powołania na to stanowisko innych dziewięciu kandydatów, w tym G. M., wskazał że opinie samorządu komorniczego nie mają wiążącego charakteru i podlegają ocenie jak wszystkie inne dowody. Wszyscy kandydaci oprócz G. M. i A. B., przedstawili dokumenty z dotychczasowych miejsc pracy, z których wynika duża wiedza prawnicza kandydatów i doświadczenie zawodowe. W ocenie Ministra, po dokonanej przez niego analizie materiałów dowodowych, M. R. jest najwłaściwszym kandydatem do objęcia funkcji komornika przedmiotowego rewiru - ukończył bowiem studia prawnicze z oceną dobrą, odbył aplikację sędziowską i od ponad roku wykonuje obowiązki asesora komorniczego. Jego wiedza i ocenione pozytywnie doświadczenie zawodowe i życiowe pozwolą na sprawne utworzenie i prowadzenie nowej kancelarii komorniczej.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy G. M. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości, ponowne rozpatrzenie sprawy i powołanie go na stanowisko komornika sądowego przy wskazanym sądzie. Skarżący, zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego tj. art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji i porównując zakres przedmiotowy kształcenia w ramach aplikacji komorniczej i sądowej wyprowadził wniosek, że aplikacja i egzamin sędziowski nie pozwalają na szczegółowe zaznajomienie się problematyką egzekucji sądowej, przy jednoczesnym całkowitym pominięciu strony biurowej, księgowej, statystycznej i podatkowej funkcjonowania kancelarii komorniczej. Z tymi aspektami funkcjonowania kancelarii skarżący zapoznał się pracując w kancelarii od dnia [...] września 2000r. jako aplikant komorniczy, a następnie asesor. Porównał swoje doświadczenie i wiedzę z zakresu egzekucji sądowej z doświadczeniem powołanego M. R., który w dacie powołania dysponował zaledwie 2-miesięcznym doświadczeniem jako asesor komorniczy. Skarżący zarzucił ponadto Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie procedury poprzez nieuwzględnienie w decyzji zmian, które dokonały się ustawą z dnia 24 września 2004r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy - kodeks postępowania cywilnego. Zgodnie ze zmienionym przepisem art. 11 cyt. ustawy Minister Sprawiedliwości powinien obwieścić w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski" o wolnym stanowisku komornika i wskazać pozostający do obsadzenia rewir i prezesa sądu apelacyjnego, do którego w terminie 1 miesiąca od daty wskazanej w obwieszczeniu należy składać wnioski o powołanie. Nadto, zmieniona ustawa ustanowiła zasadę, zgodnie z którą w tym samym czasie zainteresowany może ubiegać się o powołanie na stanowisko komornika w jednym rewirze komorniczym. Minister Sprawiedliwości prowadząc postępowanie w sprawie obsadzenia stanowiska komornika rewiru przy Sądzie Rejonowym w [...] nie dopełnił obowiązku obwieszczenia w Monitorze Polskim o wolnym stanowisku, a także nie wezwał trzech kandydatów do złożenia oświadczenia, o stanowisko komornika którego rewiru ubiegają się.

Poza tym skarżący wskazał, że decyzja powinna być zbudowana w taki sposób aby strona postępowania mogła zapoznać się z przesłankami jakimi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji sprowadzało się, zdaniem skarżącego, do lakonicznych o ogólnikowych sformułowań i nie odnosiło się bliżej do osiągnięć i wyników kandydatów.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2005r. utrzymującej w mocy decyzję, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Sprawiedliwości podkreślił, że wszyscy kandydaci spełniają wymogi określone art. 10 ustawy o komornikach sądowych o egzekucji, jednak oceniając wysokie walory M. R. do pełnienia funkcji komornika sądowego, organ w ramach uznania administracyjnego powołał go na stanowisko komornika rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...]. Za chybione uznał organ zarzuty skarżącego naruszenia prawa poprzez nieuwzględnienie znowelizowanego przepisu art. 11 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, bowiem postępowanie wszczęte zostało pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów i w takim trybie zostało zakończone; stosowanie nowych przepisów spowodowałoby konieczność wszczęcia od początku całej procedury. Odpierając zarzut skarżącego naruszenia procedury przy wyłonieniu kandydata na stanowisko komornika wskazanego rewiru, organ stwierdził, że dokonując wyboru kierował się interesem społecznym i słusznym interesem strony . Wszystkie przedstawione przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumenty były znane organowi w dacie decydowania. Brak jest podstaw do zmiany decyzji; M. R. odbył aplikację sądową, której zakres jest niewątpliwie szerszy niż aplikacji komorniczej, a wyłoniony kandydat posiada też wiedzę i doświadczenie zdobyte na stanowisku asesora komorniczego. Ponieważ dodatkowo z dotychczas wykonywanej pracy posiada najlepsze opinie można było uznać, że M. R. daje najpełniejszą gwarancję prawidłowego wykonywania obowiązków komornika.

We wniesionej do sądu administracyjnego skardze G. M. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji ewentualnie jej uchylenia, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 15, art. 77§ 1 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 11 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Skarżący stwierdził również, że organ naruszył rażąco art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący powtórzył zarzuty sformułowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, akcentując, że organ nie zastosował do procedury wyłonienia komornika rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] przepisów ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (...), która weszła w życie dnia 13 listopada 2004r. a więc w trakcie trwania postępowania, jednak przed wydaniem decyzji w sprawie. Naruszył prawo, ponieważ nie obwieścił w Monitorze Polskim o wolnym stanowisku komornika, a także nie zadysponował zadeklarowania się kandydatów, o które z wolnych stanowisk komorniczych ubiegają się. Podtrzymał uprzednio wyrażony zarzut o naruszeniu przez organ przepisów postępowania, które nie pozwoliło skarżącemu na rozpoznanie motywów, jakimi kierował się organ wydając decyzję. Wskazane przez organ cechy M. R. jako najlepszego kandydata na stanowisko komornika, jak to sformułował skarżący - "nie wykazują większych zalet, cech, predyspozycji pana R. do wykonywania zawodu komornika w stosunku do jego kandydatury".

Skarżący, zarzucając naruszenie art. 10 cyt. ustawy argumentował, że ust. 1 i ust. 2 tego artykułu wyróżniają dwa alternatywne tryby powoływania na stanowisko komornika - jeden to powołanie osoby która ukończyła aplikację komorniczą, a drugi stanowi odstępstwo od tej zasady i dopuszcza do wykonywania zawodu komornika również osoby, które ukończyły inne aplikacje. Dokonując porównania zakresu kształcenia osób na aplikacji sądowej i komorniczej, skarżący stwierdził, że aplikacja komornicza stworzona jest przez ustawodawcę w celu kształcenia wykwalifikowanej kadry prawniczej, specjalizującej się w tej dziedzinie prawa i z pewnością lepiej przygotowuje kandydatów na stanowiska komornicze, niż którakolwiek inna aplikacja. Skarżący stwierdził, że z uzasadnienia decyzji wynika, że skoro aplikacja sądowa lepiej przygotowuje na stanowisko komornika, to należy zaprzestać naboru na aplikację komorniczą jako kształcącą gorzej. Dodał, iż decyzja organu pozostaje w sprzeczności z opiniami samorządu komorniczego, a ponadto udokumentowany staż na stanowisku asesora komorniczego skarżącego jest dłuższy, niż powołanego na stanowisko komornika M, R.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Analizując skargę pod tym właśnie kątem, nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Komornika, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji ( Dz. U. Nr 133, poz. 882 ze zmianami ) powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego. Stosownie do art. 10 ust. 1 cyt. ustawy komornikiem może zostać ten, kto:

1. posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,

2. jest nieskazitelnego charakteru,

3. ukończył wyższe studia prawnicze lub administracyjne,

4. ukończył aplikację komorniczą,

5. złożył egzamin komorniczy,

6. ukończył 25 lat .

Przepis art. 10 ust. 2 ustawy o k.s. i e. zwolnił od wymagań określonych w ust. 1 pkt 4 i 5 cyt. artykułu sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych, notariuszy oraz osoby, które ukończyły aplikacje: sądową, prokuratorską, adwokacką, radcowską lub notarialną, a także osoby posiadające stopień doktora nauk prawnych.

Za nieuprawniony należy uznać pogląd wyrażony przez skarżącego, że przepis art. 10 ust. 1 i 2 kreuje alternatywne tryby powołania na stanowisko komornika, z których jeden określony w ust. 1 jest podstawowy i lepiej przygotowuje kandydatów na stanowisko komornika sądowego, a drugi jest uzupełniający bo dopuszcza do wykonywania zawodu komornika osoby, które ukończyły inne aplikacje, niż komornicza. Wymaga przede wszystkim zwrócić uwagę, że cytowany przepis art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o k.s.i e. nie określa trybu powołania na stanowisko komornika, lecz ustanawia warunki dla osób, które chcą ubiegać się o powołanie na to stanowisko. Warunki te są jednakowe dla wszystkich z tą różnicą, że nie wymaga się ukończenia aplikacji komorniczej i złożenia egzaminu komorniczego od osób, które ukończyły inne aplikacje prawnicze, są sędziami, prokuratorami, adwokatami lub radcami prawnymi ewentualnie posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych. Wszystkie osoby spełniające warunki określone w ust. 1 i ust. 2 art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji mogą ubiegać się o powołanie na stanowisko na równych zasadach i brak jest podstaw do wskazania osób, które ukończyły aplikację komorniczą i złożyły stosowny egzamin, jako uprzywilejowanych w procedurze starania się o powołanie na stanowisko komornika, które ze względu na specjalizacyjny charakter ukończonej aplikacji powinny mieć pierwszeństwo przed osobami, które takiej aplikacji nie ukończyły. Za równie nie znajdujące oparcia w przepisach prawa należy uznać stanowisko, zgodnie z którym szersza zakresowo od aplikacji komorniczej aplikacja sądowa jest wystarczającym uzasadnieniem dla powołania na stanowisko komornika osoby, która taką właśnie aplikację ukończyła, a odmówienia powołania na takie stanowisko osoby, która ukończyła aplikację komorniczą.

Należy zauważyć, że powołanie na stanowisko komornika jest kompetencją, która jest realizowania w oczywistym związku z istnieniem wolnego stanowiska komornika. Ustawodawca czyniąc Ministra Sprawiedliwości właściwym w sprawach powołania na stanowisko komornika sądowego, powierzył mu tym samym obowiązki dokonania oceny spełniania przez osoby ubiegające się o to stanowisko warunków określonych w art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o k.s. i e. Podjęcie decyzji w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego, w sytuacji ubiegania się o to stanowisko przez kilku/kilkunastu kandydatów, poprzedzone musi zostać dokonaniem przez właściwy organ oceny wszystkich zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dowodów pozwalających na wskazanie jednego z kandydatów jako tego, który w ocenie organu rozstrzygającego, będzie tę funkcję najlepiej realizował.

W rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości nie oparł się wyłącznie na stwierdzeniu, iż powołany na stanowisko komornika wskazanego rewiru M. R. ukończył aplikację sądową zakresowo szerszą od komorniczej, ale również zważył dodatkowe okoliczności jak opinie z dotychczasowych miejsc pracy oraz zdobytą przez M. R. podczas wykonywania pracy na stanowisku asesora komorniczego wiedzę i doświadczenie, które to ustalenia łącznie doprowadziły do przekonania, iż daje on najpełniejszą gwarancję prawidłowego wykonywania obowiązków komornika sądowego. Niedosyt może budzić oszczędny sposób odniesienia się organu do wyrażonych przez właściwe organy samorządu komorniczego opinii, jednak zważywszy na niewiążący charakter tych opinii, nie można uznać że działaniem takim Minister Sprawiedliwości naruszył prawo w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie uzasadniać może uzasadniać, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. ( Dz. U. Nr.153, poz. 1270 ze zm. ), uchylenie decyzji.

Za chybione należy uznać również twierdzenie skarżącego, że organ naruszył w sposób rażący prawo, nie uwzględniając w prowadzonym przez siebie postępowaniu zmiany przepisów dokonanych ustawą z dnia 24 września 2004r. oraz o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. z 29 października 2004r. Nr 236, poz. 2356), ponieważ nie obwieścił w Monitorze Polskim o wolnym stanowisku komornika i nie zażądał od kandydatów, którzy ubiegali się o stanowisko komornika w kilku rewirach, złożenia oświadczenia który wniosek ostatecznie popierają.

Zgodnie z art. 61 § 1 Kpa. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skarżący G. M., zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w, złożył wniosek o powołanie go na stanowisko komornika sądowego II Rewiru przy Sądzie Rejonowym w [...] pismem z dnia [...] listopada 2003r. Jak wynika z akt osobowych M. R. załączonych do akt sądowych sprawy wniosek o powołanie go na wskazane stanowisko złożył on dnia [...] grudnia 2003r. Opinie w sprawie kandydatów na wolne stanowisko komornika sądowego II Rewiru przy SR w [...] wystawione zostały przez organy samorządu komorniczego kolejno -[...] i [...] stycznia 2004r. Tak więc postępowanie administracyjne prowadzone w celu obsadzenia wolnego stanowiska komorniczego rozpoczęło się i zakończyło na etapie gromadzenia dowodów przed datą wejścia w życie wspomnianej wyżej ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego tj. przed dniem 13 listopada 2004r. Zgodnie z dyspozycją art. 11 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu po zmianie ustawą z dnia 24 września 2004r. Minister Sprawiedliwości powinien poinformować w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski" o wolnym stanowisku komornika ze wskazaniem rewiru do obsadzenia oraz prezesa sądu apelacyjnego , do którego w terminie 1 miesiąca od daty wskazanej w obwieszczeniu można składać wnioski o powołanie. Z przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że obowiązek o którym w nim mowa, inicjuje postępowanie w sprawie powołania na stanowisko komornika. Również obowiązek, sformułowany w art. 11 ust. 6 zmienionej ustawy, zadeklarowania się przez osoby składające kilka wniosków o powołanie, który wniosek ostatecznie popierają, dotyczy etapu wstępnego postępowania, po którym złożonym wnioskom nadaje się dalszy bieg. W rozpatrywanej sprawie zastosowanie zmienionych przepisów ustawy o k.s. i e. było niemożliwe, niecelowe i nieracjonalne ponieważ postępowanie administracyjne zmierzające do powołania określonej osoby na stanowisko komornika wskazanego rewiru zostało wszczęte i zakończone na etapie przygotowawczym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.