Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 664/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 i art. 260 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda po rozpoznaniu w dniu 7 luty 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z 30 grudnia 2016 r. w sprawie ze sprawy ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Skarżący P. M. – wspólnik spółki cywilnej [...], wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jego aktualna sytuacja finansowa jest bardzo zła i Skarżący popada w spiralę zadłużenia. Skarżący prowadzi trwające już kilka lat spory z ARiMR o należne Skarżącemu jako wspólnikowi spółki płatności.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że spółka nie posiada żadnego majątku ani dochodów. Jedynie na rachunku bankowym posiada kwotę [...] zł. Wspólnik spółki wskazał, że ponosi miesięczne wydatki na: czynsz – [...] zł, energię elektryczną – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, opłaty za media – [...] zł oraz środki czystości i leki – [...] zł. Wskazał, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...] zł.

W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji Skarżący oświadczył, że spółka nie posiada udziałów w innych podmiotach i od 2013 r. nie prowadzi księgowości. Skarżący poinformował, że p. R. M. ogłosiła upadłość. Skarżący przedłożył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36, z którego wynika, ze w 2015 r. Skarżący z tytułu najmu lub dzierżawy uzyskał dochód w kwocie [...] zł. Skarżący przedłożył również dokumenty egzekucyjne w tym zajęcie wynagrodzenia za pracę, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego.

Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2016 r. odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazał, iż referendarz sądowy nie zidentyfikował w pliku dokumentów przesłanych do sądu wyciągu z rachunku bankowego. Z wyciągu tego wynika stan konta w kwocie [...] zł ale wynika również, że kwota dostępnych środków; "minus prawie [...] złotych". Ze względu na blokady strona nie może dysponować rachunkiem. Dochody z lat poprzednich wydatkowane zostały na spłatę zadłużenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe, bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia.

Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Zdaniem Sądu, oceniając złożone przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące stanu majątkowego należy uznać, iż skarżący nie wykazał spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych. Składane wyjaśnienia są nieprecyzyjne, wybiórcze i mało wiarygodne. Podkreślić należy, że Skarżący składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy w sprawach zarejestrowanych w tut. Sądzie podnosi w istocie tożsame argumenty, modyfikując jedynie swoje oświadczenie w zakresie sytuacji majątkowej i uzyskiwanych dochodów.

Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).

Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że łączny miesięczny dochód Skarżącego wynosi [...] zł. netto. Natomiast miesięczne wydatki jakie Skarżący ponosi kształtują się na poziomie [...] zł. Okoliczność ta wzbudza poważne wątpliwości, co do prawdziwości przedstawionych informacji. Wydatki Skarżącego przewyższają bowiem kwotę osiąganych dochodów. Natomiast wątpliwości tych nie można było wyjaśnić na podstawie dokumentów, o które wezwał starszy referendarz sądowy. Skarżący był zobowiązany do przesłania wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące, jednakże ich nie nadesłał. Z dokumentów (PIT- 36) wynika ponadto, że w 2015 r. Skarżący uzyskał także przychód z najmu lub dzierżawy w wysokości [...] zł.

Wyjaśnić przy tym należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.

Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.

Na obecnym etapie postępowania kwota wpisu od skargi jest jedynym kosztem do którego Skarżący jest zobowiązany. Podniesione okoliczności natomiast, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi.

Dodatkowo, jak słusznie zauważył starszy referendarz sądowy kwestia zajęcia rachunków bankowych oraz złożone wyjaśniania wnioskodawcy o niemożliwości przedstawienia zaświadczenia bankowego w tym zakresie, jak również wyciągów z tych rachunków również budzi poważne wątpliwości. Wskazać bowiem trzeba, iż skarżący nie podał przy tym ile rachunków bankowych posiadał i czy również zostały zajęte. Ponadto wnioskodawca zaznaczył, że rachunki zostały zajęte, co przemawia za przyjęciem, że okoliczność ta winna być potwierdzona dokumentem bankowym wydanym właścicielowi rachunku bez dodatkowych opłat. Na marginesie wskazać należy, iż zgodnie z art. 728 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.), bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w miesiącu bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda. Zatem to, że skarżący nie posiada ani wyciągów z rachunku bankowego, ani innych dokumentów bankowych, którymi winien dysponować przy założeniu należytej staranności w dbaniu o własne sprawy, stanowi okoliczność negatywnie wpływającą na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanych już postanowieniach wielokrotnie odnosił się do twierdzeń dotyczących rachunków bankowych. W postanowieniu z 12 stycznia 2016 r. o sygn. akt I GZ 884/15 podniesiono, iż nie można podzielić argumentacji skarżącego, że skoro zostały zamknięte posiadane przez skarżącego rachunki bankowe, to dla oceny jego sytuacji materialnej nie ma znaczenia przedstawienie dokumentu potwierdzającego ten fakt oraz historii rachunku. Nie budzi bowiem wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że odmowa przedstawienia ww. dokumentów uniemożliwiła dokonanie przez Sąd I instancji rzeczywistej oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Należy bowiem podkreślić, że to strona domagająca się przyznania prawa pomocy powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. także postanowienia NSA: z 16 listopada 2015 r. o sygn. akt I GZ 726/15; z 9 grudnia 2015 r. o sygn. akt I GZ 868/15).

Reasumując, uznać należy, że Skarżący nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwił dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych. Oświadczenie Skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się Skarżący. Podkreślenia wymaga fakt, iż to do Skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 ppsa, Sąd utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego orzekając, jak w sentencji postanowienia.