Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2979/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 6, art. 52 par. 1, art. 149 par. 1, art. 151, 149 par. 2 w zw. z art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 37 par. 1, art. 35,12 par. 1, art. 8,36
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 lipca 2014 r. sygn. akt III SAB/Łd 11/14 w sprawie ze skargi K. K. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji o skreślenie z listy studentów oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt III SAB/Łd 11/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi K. K. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...]. polegającą na nierozpoznaniu odwołania od decyzji o skreśleniu z listy studentów w punkcie 1 wyroku umorzył postępowanie sądowoadministracyjne, w punkcie 2 stwierdził, że bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w punkcie 3 wymierzył Rektorowi Uniwersytetu Medycznego w [...] grzywnę w wysokości 4000 złotych.

Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. III SA/Łd 576/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia 1 października 2009 r. (bez numeru) oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia 9 października 2008 r. w przedmiocie skreślenia K. K. z listy studentów z trzeciego roku studiów Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w [...].

Decyzją z dnia 4 października 2010 r. Dziekan Wydziału [...] orzekł ponownie o skreśleniu K. K. z dniem 1 października 2010 r. z listy studentów III roku kierunku [...] Wydziału Lekarskiego UM w [...] z powodu niezaliczenia roku z uwagi na stwierdzenie braku postępów w nauce.

W wyniku rozpoznania odwołania K. K., Rektor Uniwersytetu Medycznego w [...] decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. uchylił powyższe rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia 4 października 2012 r. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w [...] ponownie orzekł o skreśleniu skarżącego z listy studentów trzeciego roku studiów Wydziału Lekarskiego Oddziału [...] UM w [...].

W dniu 22 października 2012 r. skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, uzupełnione pismem z dnia 6 listopada 2012 r. wskazując, że decyzja jest wadliwa oraz została wydana z naruszeniem praw skarżącego.

Pismem z dnia 22 listopada 2012 r. Dziekan Wydziału poinformował skarżącego, że na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. rozpoznanie odwołania nastąpi w terminie do dnia 25 stycznia 2013 r. z uwagi na znaczną liczbę spraw.

Pełnomocnik K. K. pismem z dnia 13 maja 2013 r. zaproponował Rektorowi spotkanie którego przedmiotem byłyby kwestie związane ze skreśleniem K. K. z listy studentów i jego przywrócenia oraz nieprawidłowości popełnionych przez Uniwersytet Medyczny podczas ostatniej sesji egzaminacyjnej z jego udziałem. Pismem z dnia 21 maja pełnomocnik Rektora UM w [...] poinformował o wyznaczeniu spotkania mającego na celu polubowne załatwienie sprawy na 3 czerwca 2013 r. Władze UM zdecydowały się na przyjęcie K. K. na III rok studiów z obowiązkiem zaliczenia egzaminów z trzech dotychczas nie zdanych przedmiotów. K. K. tej propozycji nie przyjął.

W piśmie z dnia 9 grudnia 2013 r. (k- 23 akt sądowych) skarżący zwrócił się do Rektora UM w [...] o udzielenie odpowiedzi na jego odwołanie od decyzji o skreśleniu z listy studentów (datowane 19.10.2012 r. ).

W dniu 7 lutego 2014 r. K. K.a, wniósł skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] polegającą na nierozpoznaniu odwołania od decyzji Dziekana Wydziału [...]. Skarżący wskazał na rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, wniósł o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie Rektora UM w [...] do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi. Skarżący wniósł także o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 38.350,50 zł. W uzasadnieniu skargi wskazał, że od złożenia odwołania od decyzji z dnia 4 października 2012 r. upłynęło prawie 15 miesięcy. Organ odwoławczy, od dnia 22 listopada 2012 r. nie informował skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy. Zdaniem skarżącego organ prowadził postępowanie opieszale i z naruszeniem terminów wynikających z procedury administracyjnej. W zakresie wniosku o wymierzenie grzywny skarżący wyjaśnił, że bezczynność ma charakter ciągły, a organ lekceważy wszelkie wnioski i ponaglenia w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Medycznego w [...] wniósł o jej odrzucenie, alternatywnie o jej oddalenie i umorzenie postępowania w sprawie. W ocenie organu skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia przewidzianych w art. 37 k.p.a., bowiem nie wniósł wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Pismo skarżącego z dnia 9 grudnia 2013 r. zdaniem Rektora UM nie może być uznane za wyczerpanie trybu, bowiem nie ma charakteru ani zażalenia ani wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto wskazano, że Rektor nie pozostaje w bezczynności, albowiem okres rozpoznania sprawy wynikał zarówno z jej skomplikowanego charakteru, jak i złożoności postępowań prowadzonych w sprawie skarżącego. Rektor podkreślił, że w dniu 10 marca 2014 r. rozpoznał odwołanie i wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia 4 października 2013 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów, zatem skarga powinna być oddalona. Dodatkowo podkreślono, że w okresie w jakim trwało rozpoznanie odwołania, a co za tym idzie, decyzja o skreśleniu była nieprawomocna, Uczelnia wyrażała gotowość umożliwienia studentowi przystąpienia do egzaminów, jednakże nie podjął on w tym zakresie żadnych działań w celu uzyskania zaliczenia przedmiotów, z których nie uzyskał zaliczeń.

Sąd I instancji podał, że z urzędu jest mu (Sądowi) wiadomym, iż wyrokiem z dnia 13 marca 2013 r. sygn. III SAB/Łd 29/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi K. K. na bezczynność Dziekana Wydziału [...] UM w [...] w przedmiocie niewydania decyzji, stwierdził, że bezczynność Dziekana miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył Dziekanowi grzywnę w wysokości 4000 zł. Ponadto wyrokiem z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. III SA/Łd 439/14 tutejszy Sąd oddalił skargę K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia 10 marca 2014 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Uwzględniając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako p.p.s.a. ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę zaskarżonym wyrokiem, Sąd I instancji wskazał, że wydanie przez organ w dniu 10 marca 2014 r. decyzji utrzymującej w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia 4 października 2012 r. o skreśleniu Skarżącego z listy studentów, wyłącza możliwość uwzględnienia skargi w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia. Konsekwencją powyższego była bezprzedmiotowość postępowania w tym zakresie, co stanowiło podstawę jego umorzenia.

W zakresie dopuszczalności przedmiotowej skargi Sąd Wojewódzki wskazał, że stosownie do treści art. 52 § 1 ustawy p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Z treści powyższego przepisu wynika, że przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność, polegającą na niewydaniu w terminie decyzji, sprowadza się do tego, że skarżący obowiązany jest, przed wniesieniem skargi, do wyczerpania środków prawnych przewidzianych w art. 37 § 1 k.p.a., tzn. winien wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Analiza akt niniejszej sprawy, w ocenie tego Sądu, upoważniała do stwierdzenia, że skarżący spełnił wszelkie warunki formalne warunkujące skuteczność wniesienia skargi na bezczynność. Skarżący w dniu 9 grudnia 2013 r. wniósł do Rektora Uniwersytetu Medycznego pismo, w którym zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na złożone przez niego odwołanie od decyzji o skreśleniu z listy studentów. Treść pisma jednoznacznie wskazuje, że skarżący domagał się od organu odwoławczego rozpoznania odwołania z dnia 19 października 2012 r. i wydania decyzji. Grzeczna i uprzejma forma pisma nie zmienia jego znaczenia procesowego, jeżeli intencja strony była jednoznaczna. W ocenie Sądu pismo to wyczerpało tryb z art. 37 § 1 k.p.a. i wobec braku nad Rektorem Uniwersytetu Medycznego organu wyższego stopnia należy uznać, że stanowiło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zatem skarga została uznana za dopuszczalną.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd doszedł do przekonania, że Rektor Uniwersytetu Medycznego pozostawał w sprawie bezczynny. Decyzja Dziekana Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego o skreśleniu skarżącego z listy studentów trzeciego roku studiów Wydziału Lekarskiego Oddziału [...] wydana została w dniu 4 października 2012 r. W dniu 19 października 2012 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji. W piśmie z dnia 22 listopada 2012 r. Dziekan Wydziału na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. poinformował skarżącego, że rozpoznanie przez Rektora UM odwołania od decyzji I instancji nastąpi w terminie do dnia 25 stycznia 2013 r. Sąd więc uznał, że w dacie skierowania tego pisma do skarżącego nastąpiło już przekazanie odwołania Rektorowi, a więc przynajmniej od 22 listopada 2012 r. rozpoczął bieg miesięczny termin do załatwienia sprawy przez organ odwoławczy, określony 35 § 3 k.p.a. Gołosłowne powołanie się w tym piśmie na dużą ilość innych spraw rozpoznawanych przez Rektora nie stanowiło uzasadnienia dla opóźnienia rozpoznania odwołania skarżącego, niezależnie od tego, że organ nie dotrzymał także wskazanego tam terminu załatwienia odwołania. Z akt sprawy nie wynika, aby poza wymianą pism w maju 2013 r. (dotyczących spotkania w celu ugodowego załatwienia sprawy), organ odwoławczy podejmował jakiekolwiek czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym. Próby ugodowego załatwienia sprawy z korzyścią dla skarżącego, nawet jeżeli były podejmowane w dobrej wierze, nie mogą uzasadniać tak długiego okresu bezczynności i co do zasady powinny zamykać się w terminie do załatwienia sprawy. Organ nie zareagował także na pismo skarżącego, w którym prosił o udzielnie odpowiedzi na jego odwołanie. Dopiero po wniesieniu do Sądu w dniu 7 lutego 2014 r. skargi na bezczynność Rektora UM, organ odwoławczy w dniu 10 marca 2014 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Od 23 grudnia 2012 r. do 9 marca 2014 r. a więc przez ponad 14 miesięcy organ odwoławczy pozostawał w ocenie Sądu pierwszej instancji, w bezczynności.

Odwołując się do przytoczonego wyżej brzmienia art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki stwierdził, że wydanie decyzji wyłączyło możliwość uwzględnienia skargi w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia. Niniejsze postępowanie stało się w tym zakresie bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie bowiem do treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. I OPS 6/08 przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (publ. ONSAiWSA 2009/4/63).

Powyższe, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. II OSK 1360/12, z dnia 18 września 2012 r. sygn. II OSK 1953/12, z dnia 17 października 2012 r. sygn. I OSK 2443/12, z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. I OSK 2626/12, publ. Baza orzeczeń CBOIS). Sąd ten , oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego, doszedł do przekonania, że doszło do rażącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, tj. rażącego naruszenia art. 8, art. 12 § 1, art. 35 i art. 36 k.p.a. Za rażące naruszenie w/w przepisów można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego grzywna wymierzona organowi w kwocie 4.000 zł jest adekwatna do opisanego czasu pozostawania organu w bezczynności w tej sprawie i spełni swoje funkcje zarówno represyjne jak i wychowawcze oraz prewencyjne. Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny w wysokości 38.350,06 zł uznając, że wskazana kwota grzywny w okolicznościach rozpoznawanej sprawy byłaby zbyt wysoka.

W skardze kasacyjnej Rektor Uniwersytetu Medycznego w [...] na powyższy wyrok zaskarżył go w zakresie punktów 2 i 3, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 52 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż pismo skarżącego z dnia 9 grudnia 2013 r. stanowiło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 k.p.a., a tym samym, iż doszło do wyczerpania środków zaskarżenie w postępowaniu administracyjnym, co stanowiło o dopuszczalności wniesienia skargi, podczas gdy w wyniku prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego niniejszej sprawy pod normę prawną wniesienie skargi było niedopuszczalne i winna ona ulec odrzuceniu;

2. art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 35 i art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, konsekwencją czego było przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy w wyniku prawidłowej subsumcji stanu faktycznego niniejszej sprawy pod normę prawną skarga powinna ulec oddaleniu;

3. art. 8, art. 12 § 1, art. 35 i art. 36 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż podjętą przez organ w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego próbę ugodowego zakończenia sprawy należy rozpatrywać w kategorii rażącego naruszenia w/w przepisów;

4. art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wymierzenie Rektorowi Uniwersytetu Medycznego w [...] grzywny w sytuacji, gdy nie zachodziły przesłanki jego zastosowania.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zakresie pkt 2 i 3 i odrzucenie skargi oraz orzeczenie o kosztach postępowania za obie instancje według norm przepisanych; ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zakresie pkt 2 i 3 oraz oddalenie skargi wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania za obie instancje według norm przepisanych bądź uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zakresie pkt 2 i 3 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, w tym rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za obie instancje według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania. W skardze kasacyjnej skarżący kasacyjnie skorzystał z wynikającej z treści art. 176 p.p.s.a. możliwości zaskarżenia wyroku w części. Zaskarżył go tylko w "zakresie pkt 2 i 3 tj. stwierdzenia, iż bezczynność Rektora miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenia Rektorowi grzywny w wysokości 4000 zł", a we wnioskach wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w punktach 2 i 3. W pierwszym punkcie zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w części dotyczącej żądania zobowiązania Rektora do rozpoznania odwołania i wydania decyzji w drugiej instancji. Skoro tak, to Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami zaskarżenia nie mógł rozstrzygnąć o zarzutach z punktu pierwszego skargi kasacyjnej tj. naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. oraz art. 52 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 k.p.a. poprzez nieodrzucenie skargi z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia bądź nieoddalenie skargi z powodu wydania decyzji po wniesieniu skargi ale przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Orzekanie w tym zakresie dotyczyłoby bowiem kwestii objętej punktem pierwszym zaskarżonego wyroku w którym Sąd umorzył postępowanie, a której to części w skardze kasacyjnej nie zaskarżono. Stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności jedynie pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną czy niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. Dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje zatem wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu tego wynika a contrario, że w przypadku wydania przez organ pozostający w bezczynności decyzji, postanowienia lub innego aktu zasadnym jest umorzenie prowadzonego postępowania przez sąd, nawet wówczas, gdy ta decyzja, postanowienie lub akt wydane zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. Jeżeli do dnia orzekania przez sąd, organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności winno zatem co do zasady podlegać umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a.

Bezspornym w sprawie jest, że Rektor Uniwersytetu Medycznego rozpoznał odwołanie skarżącego i wydał decyzję po wniesieniu skargi a przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Uznając zatem, że bezczynność Rektora ustała najpóźniej w dacie wydania decyzji należało postępowanie sądowe umorzyć, o czym orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 zaskarżonego wyroku). Zachodzi bowiem bezprzedmiotowość orzekania w sprawie w zakresie w jakim Sąd mógłby zobowiązać organ do wydania w określonym terminie decyzji. W tym też zakresie odwołać się należy do treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08.

Przypomnieć jednakże należy, że z dniem 17 maja 2011 r. miała miejsce zmiana art. 149 ustawy p.p.s.a. Przepis ten został rozszerzony przez art. 14 pkt 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2011 r., Nr 34, poz.173). Powyższą nowelizacją nałożono na sądy obowiązek orzekania przy bezczynności i przewlekłości postępowania w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle wykładni art. 149 ustawy p.p.s.a. utrwalony został pogląd, że w świetle znowelizowanej treści powoływanego przepisu wydanie, w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 powoływanej ustawy w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy p.p.s.a.) oraz w zakresie ewentualnego wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 p.p.s.a.) np. w wyroku NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12. O uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można bowiem mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie bowiem z treścią art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 tej ustawy w przypadku uwzględnienia skargi, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny.

W konsekwencji uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 ustawy p.p.s.a. jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny. Zatem, przepis art. 149 ustawy p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 ustawy p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417¹ § 3 k.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu.

W realiach niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że zaistniały podstawy do stwierdzenia, że bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] w wydaniu decyzji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak bowiem wynika z wyżej przedstawionych, prawidłowo dokonanych ustaleń Sądu Wojewódzkiego, Rektor, rażąco naruszył termin załatwienia bardzo istotnej dla studenta decydującej o jego przyszłym życiu sprawy wynikający z art. 35 § 3 k.p.a. który wynosi jeden miesiąc od otrzymania odwołania. Rektor sprawę rozstrzygnął po ponad 14 miesiącach. W tym okresie nie dokonał żadnej czynności zmierzającej do merytorycznego rozpoznania sprawy. Organ nie wykazał w żadnym razie, aby od dnia przekazania mu akt sprawy (po uchyleniu uprzedniej jego decyzji) podejmował jakiekolwiek czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu sprawy i zgromadzenia ewentualnej innej – oprócz już posiadanej - niezbędnej dokumentacji, a tym bardziej do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie, czym rażąco naruszył przepis art. 35 k.p.a. Organ nie dochował również obowiązku zawiadamiania strony o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy, bowiem takie zawiadomienie wysłał skarżącemu tylko raz na 14 miesięcy, czym z kolei rażąco naruszył przepis art. 36 k.p.a. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej materiał dowodowy zebrany w sprawie i treść decyzji Rektora z dnia 9 marca 2014 r. nie wskazują na szczególnie skomplikowany charakter sprawy i jej złożoność. Co prawda decyzje organów były już kilkakrotnie uchylane także przez sąd administracyjny, jednak bynajmniej nie z powodu skomplikowanej materii prawnej mającej zastosowanie w sprawie. Dla powyższej oceny bez znaczenia był wieloletni okres studiów K. K. spowodowany słabymi wynikami w nauce, bowiem niniejsza sprawa nie ma na celu kontroli decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów lecz ocenę działania Rektora od otrzymania odwołania do jego rozpoznania.. Rażącego charakteru bezczynności Rektora nie może także podważyć jego propozycja ugodowego załatwienia sprawy. Nieco ponad miesięczny okres negocjacji stron zakończony odrzuceniem przez studenta propozycji Rektora przyjęcia na III rok studiów pod warunkiem zaliczenia trzech dotychczas niezdanych egzaminów, w kontekście 14 miesięcznego rozpoznawania odwołania nie usprawiedliwia nagannego niedziałania organu.

W judykaturze przyjmuje się, że za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. i 36 k.p.a. można uznać, ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu. Wobec tego wskazane fakty i postawa objętego skargą organu spowodowały, że przyjąć należy, iż w niniejszym przypadku miała miejsce bezczynność o charakterze kwalifikowanym. Zatem Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 35, art. 36, art. 8 i art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a. sąd może orzec na wniosek (lub z urzędu) o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy p.p.s.a. Artykuł 154 § 6 powoływanej ustawy stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W ocenie NSA w sytuacji ustalonej przez Sąd pierwszej instancji, grzywna w kwocie 4.000 zł mieszcząca się w dolnych dopuszczalnych granicach jest adekwatna do opisanego czasu pozostawania organu w bezczynności w tej sprawie. Ponadto jak to trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji grzywna w tej wysokości spełni funkcje represyjną i prewencyjną dla których ją ustanowiono. Zatem także zarzut naruszenia art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. nie jest trafny.

Z powyższych względów Naczelny Sąd administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.