Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 183/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 99 ust. 1, art. 101 ust. 2, art. 106 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 1 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi P. W. na rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym uwzględnianego przy wzroście uposażenia zasadniczego 1) uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...]z dnia [...]listopada 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Komendant Powiatowy Policji w P. (organ I instancji) rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], na podstawie art. art. 101 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r., Nr 54, poz. 310) oraz § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 5 i § 5 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), odmówił asp. sztab. P.W. ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, za okres pracy od dnia [...] czerwca 1987 r. do dnia [...] czerwca 1991 r. w gospodarstwie rolnym.

Po rozpoznaniu odwołania, Komendant [...] Policji rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że raportem z dnia [...] września 2013 r. asp. sztab. P.W. zwrócił się z prośbą do Komendanta Powiatowego Policji w P. o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] czerwca 1987 r. do dnia [...] czerwca 1991 r. Do raportu policjant dołączył:

- pismo z dnia [...] maja 2013 r. z Urzędu Miejskiego w W., w którym ww. urząd informuje, że nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy P.W. w gospodarstwie rolnym,

zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w G. potwierdzające, że rodzice wnioskodawcy, tj. P. i K. W. w latach 1980 - 2007 byli właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego w obrębie P. gmina W.,

potwierdzenia o zameldowaniu na pobyt stały P. W. oraz jego rodziców potwierdzające, iż we wnioskowanym okresie wymienieni byli zameldowani pod adresem P. [...], gmina W.,

oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów z dnia [...] maja 2013 r., w którym asp. szt. P.W. poinformował, że w okresie od dnia [...] czerwca 1987 r. do dnia [...] czerwca 1991 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w pełnym wymiarze czasu wykonując wszelkie prace związane z prowadzeniem gospodarstwa,

zeznanie świadków S. M. i W. M., w którym wymienione oświadczyły, że mieszkały w pobliżu P.W. i wiedzą, że we wnioskowanym okresie pracował on w gospodarstwie swoich rodziców, wykonując wszelkie prace związane z prowadzeniem tego gospodarstwa,

zaświadczenie z Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. potwierdzające, że P.W. w latach 1986 -1991 uczęszczał w cyklu pięcioletnim do Technikum w zawodzie [...],

oświadczenie asp. szt. P.W. z dnia [...] czerwca 2013 r., w którym poinformował, iż w okresie nauki nie korzystał z internatu, a do szkoły oddalonej od miejsca zamieszkania o 8 km dojeżdżał 15 minut.

W celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, organ I instancji pismami z dnia [...] października 2013 r. zwrócił się do asp. szt. P.W. oraz do świadków o udzielenie odpowiedzi na zadane pytania. W dniu [...] października 2013 r. do Komendy Powiatowej Policji w P. wpłynęło pismo asp. szt. P.W., w którym oświadczył, że:

w gospodarstwie rolnym rodziców pracował w charakterze domownika jako pracownik fizyczny i wykonywał wszelkie prace jakie były wymagane w zależności nasilenia prac w poszczególnych porach roku od kilku do kilkunastu godzin dziennie,

* gospodarstwo było nastawione w szczególności na produkcję truskawek, jabłek, czereśni, wiśni,

* praca polegała na sadzeniu, pielęgnacji, zbiorze oraz przygotowaniu owoców do sprzedaży, wykonywaniu remontów i konserwacji sprzętów rolniczych,

przygotowanie się do zajęć szkolnych zabierało mu niewiele czasu, gdyż z reguły wystarczały zajęcia lekcyjne,

w trakcie pobierania nauki w Technikum Elektrycznym w W. odbywał praktyki zawodowe w sąsiedniej Fabryce Urządzeń Mechanicznych oddalonej 7 km od miejsca zamieszkania, a dojazd na praktyki zajmował tyle samo czasu, co dojazd do szkoły, tj. 15 minut - autobusem PKS.

Ponadto asp. szt. P. W. przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące pojęcia domownika i stałości pracy w gospodarstwie rolnym oraz podkreślił, że bez względu na naukę w szkole średniej jego praca w gospodarstwie rolnym miała charakter stały.

Świadek W.M. pismem z dnia [...] października 2013 r. przesłała potwierdzenie zameldowania na pobyt stały w miejscowości P. [...] oraz udzieliła odpowiedzi na zadane pytania informując, że P.W. we wnioskowanym okresie wykonywał wszystkie prace jakie były niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego i była to praca stała. Wymieniona wskazała, że nie potrafi określić ile godzin dziennie pracował wnioskodawca, ale widywała go praktycznie codziennie pracującego wraz z rodzicami w różnych godzinach. Podkreśliła, że gospodarstwo miało charakter rolno - sadowniczy, produkowano w nim jabłka, wiśnie, truskawki i inne owoce, zaś oprócz P. W. i jego rodziców w gospodarstwie pracował również młodszy brat wnioskodawcy.

Pismem z dnia [...] października 2013 r. świadek S.M. udzieliła odpowiedzi na zadane pytania informując, że P.W. zamieszkiwał w jej niedalekim sąsiedztwie i we wnioskowanym okresie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców razem ze swoim młodszym bratem. Ponadto wymieniona wskazała, że wnioskodawca wykonywał pracę w zależności od potrzeb i pory roku. Były to prace związane z uprawą, zbiorem, sprzedażą owoców, a większość prac wykonywana była ręcznie. Wymieniona dołączyła do powyższego pisma potwierdzenie zameldowania na pobyt stały we wnioskowanym okresie pod adresem P. [...] gmina W..

Komendant Powiatowy Policji w P. po zgromadzeniu materiału dowodowego i rozpatrzeniu sprawy rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. odmówił asp. sztab P.W. ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] czerwca 1987 r. do dnia [...] czerwca 1991 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i ustalone okoliczności nie dają w jego ocenie podstaw do zaliczenia asp. sztab. P.W. do wysługi lat, od której jest uzależniony procentowy wzrost uposażenia zasadniczego okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie od dnia od dnia [...] czerwca 1987 r. do dnia [...] czerwca 1991 r. Komendant Powiatowy Policji w P. podniósł, że pomimo, iż wymieniony miał ukończone 16 lat oraz zamieszkiwał na terenie gospodarstwa rolnego rodziców, czym spełnił dwie z wymaganych przesłanek, to nie można uznać, że wykonywał w tym gospodarstwie stałą pracę. W okresie objętym wnioskiem asp. sztab. P.W. uczestniczył w zajęciach szkolnych w szkołach ponadpodstawowych oraz uczęszczał na praktyki, co wiązało się z koniecznością dojazdów w odległości ok. 7 km, które trwały po 15 minut. W aktach osobowych wnioskodawcy w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji wymieniony nie zamieścił żadnej informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, nie napisał, że pochodzi z rodziny chłopskiej, co może jedynie świadczyć, iż wymieniony albo takiej pracy nie świadczył, albo udzielanej pomocy sam nie traktował jako pracy stałej. Organ I instancji podkreślił, że na wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym wymieniony powołał się dopiero we wniosku z dnia [...] września 2013 r. Wobec powyższego zdaniem organu strona nie udowodniła stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Od powyższej decyzji wymieniony wniósł w terminie ustawowym odwołanie. Wymieniony wskazał w odwołaniu na przedstawione dokumenty potwierdzające jego stałą pracę w gospodarstwie rolnym rodziców oraz powołał przepisy prawne mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie, jak również orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do wykładni pojęcia domownika oraz stałości pracy w gospodarstwie rolnym. Asp. szt. P. W. podkreślił, że nie zgadza się z argumentacją Komendanta Powiatowego Policji w P., iż nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Ponadto zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę jego wyjaśnień i zeznań świadków oraz wyjaśnił, że nie zamieścił informacji o swej pracy w gospodarstwie w ankiecie osobowej, gdyż ze względu na swój młody wiek nie znał przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., a ponadto nie było obowiązku informowania o pracy w gospodarstwie rolnym. Odwołujący się podkreślił, iż spełnia przesłanki do uznania go za domownika w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., zatem wnioskowany okres winien mu zostać zaliczony do stażu pracy.

Następnie organ odwoławczy wskazał na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zmianami) zgodnie z którym, wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 - ze zmianami), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej m. in. w art. 102 powołanej ustawy o Policji, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się: 1) okresy służby w Policji, 2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej, 3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, 4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku, 5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Przepis § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia stanowi, że dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 - 5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. W myśl § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w § 5 ust. 1 (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Zatem, termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat we wskazanym trybie, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu (§ 5 ust. 4). Początkowa wysługa lat ustalana jest na dzień przyjęcia do służby. Z kolei procentowy wzrost uposażenia z tytułu zmiany wysługi ewentualnie przysługiwać będzie policjantowi od dnia złożenia całości dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat, ponieważ zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1 ustawy o Policji).

Organ odwoławczy zauważył, że z powołanych wyżej regulacji wynika możliwość zmiany wysługi lat policjanta w związku z zaliczeniem dotychczas nieudokumentowanych okresów, a może mieć to miejsce na przykład w sytuacji, gdy przy przyjęciu do służby funkcjonariusz nie dysponował dokumentami potwierdzającymi okresy podlegające wliczeniu do wysługi. zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 cytowanego rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Za odrębny przepis w rozumieniu cytowanego powyżej rozporządzenia uważa się ustawę z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Zdaniem organu istotnym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie jest więc ustalenie normatywnej treści pojęcia domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy. Do dnia 31 grudnia 1990 r. pod pojęciem domownika, zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 roku, Nr 24, poz. 133) należało rozumieć członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, przy czym praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Wobec powyższego niezbędnym wymogiem uznania za domownika w sensie powołanego przepisu jest m. in. utrzymywanie się domownika głównie z pracy w gospodarstwie rolnym. Od dnia 1 stycznia 1991 r. pod pojęciem domownika zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291) należy rozumieć osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat (lit. a), pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie (lit. b), stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy (lit. c).

Organ odwoławczy podniósł, że asp. sztab. P.W. wnioskując o zaliczenie mu dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego przedstawił szereg dokumentów, które w jego ocenie potwierdzają słuszność złożonego wniosku. Zaznaczyć jednak należy, że ocena przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu danego okresu do pracowniczego stażu pracy. Pracodawca może nie przyznać prawa do określonego świadczenia pracowniczego, zwłaszcza, gdy dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny niż podany w zaświadczeniu stan faktyczny.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy właściwie odmówił wnioskodawcy zaliczenia do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] czerwca 1987 r. do dnia [...] czerwca 1991 r., stwierdzając, że brak jest w jego ocenie podstaw do uznania wskazanego okresu pracy do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Organ wskazał, że w aktach osobowych asp. szt. P.W. znajduje się świadectwo szkolne z dnia [...] maja 1991 r. potwierdzające, iż wymieniony ukończył Technikum [...] w W. zdając egzamin dojrzałości z wynikiem celującym. Jednocześnie wymieniony zdał egzamin z przygotowania zawodowego z wynikiem bardzo dobrym. Jak wynika z przedłożonych dokumentów (zaświadczenie o zameldowaniu, oświadczenie strony z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz z dnia [...] października 2013 r.) wymieniony we wnioskowanym okresie zamieszkiwał wraz z rodzicami pod adresem P. [...] gmina W., natomiast szkoła ponadpodstawowa, w której asp. szt. P. W. pobierał naukę oddalona była od jego miejsca zamieszkania o 8 km. Zgodnie z oświadczeniem wymienionego dojazd do szkoły zajmował ok. 15 minut w jedną stronę. Zatem stwierdzić należy, że czas potrzebny na dojazd i powrót ze szkoły, czas spędzony w szkole jak również czas potrzebny na lektury szkolne, przygotowanie się do zajęć, do egzaminu zawodowego i maturalnego zajmowały stronie większą część dnia.

Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że jak słusznie zauważył organ I instancji nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów tj. lektury, lekcje, zadania domowe oraz przygotowanie się do zająć szkolnych oraz egzaminów, jak wskazuje doświadczenie życiowe, wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Oprócz bowiem czasu potrzebnego na naukę wymieniony potrzebował także czasu na dojazd do szkoły oddalonej od miejsca zamieszkania o 8 km, oraz czasu na odpoczynek i posiłki. Trudno zatem uznać, że spełnione zostało w tym przypadku kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem stałą pracą nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika.

Organ odwoławczy podkreślił, że nauka w innej miejscowości od miejsca zamieszkania, odbywana w systemie dziennym, uniemożliwia podjęcie stałej pracy w gospodarstwie rolnym w rozmiarze pozwalającym na jej zaliczenie do okresu zatrudnienia. Jednocześnie nie oznacza to, że wymieniony nie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałego, z uwagi na inne absorbujące zajęcie w tym czasie, jakim była nauka w szkole ponadpodstawowej. To właśnie nauka w szkole i związane z nią obowiązki stanowiły w tym czasie główne zajęcie wnioskodawcy, nie zaś praca w gospodarstwie rolnym.

Zdaniem organu odwoławczego dokumenty zgromadzone podczas postępowania kwalifikacyjnego prowadzonego dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji, a włączone do akt osobowych, obok dokumentacji dołączonej do wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy, stanowią również dokumentację mogącą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii zaliczenia wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika do wysługi lat uwzględnianej przy ustaleniu procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego. W aktach osobowych wnioskodawcy w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji, a dotyczącej dotychczasowego życia wymienionego tj. podanie, ankieta osobowa i życiorys brak jest informacji, jakoby pracował stale w gospodarstwie rolnym.

Organ odwoławczy podkreślił, że wymieniony pełniąc służbę w Policji od dnia [...] września 1991 r., nie ubiegał się wcześniej o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Na fakt pracy w gospodarstwie rolnym rodziców powołał się dopiero w raporcie z dnia [...] września 2013 r., tj. po [...] latach służby. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż wymieniony nie identyfikował się ze stałą pracą na roli i pracy takiej nie świadczył. Po ukończeniu Technikum [...] w W. przeszedł postępowanie kwalifikacyjne do służby w Policji, do której został przyjęty z dniem [...] września 1991 r. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga natomiast, jak słusznie zauważył organ I instancji, pewnego psychicznego nastawienia, polegającego na wiązaniu się w pewnym okresie czasu z gospodarstwem rolnym i nieszukaniu stałego zatrudnienia poza nim. Zgromadzony w przedmiotowej sprawie obszerny materiał dowodowy bezsprzecznie dowodzi, że wnioskowany okres pracy policjanta w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] czerwca 1987 r. do dnia [...] czerwca 1991 r. nie miał charakteru pracy stałej, a tym bardziej praca ta nie stanowiła głównego źródła utrzymania. Wymieniony kształcąc się w szkole ponadpodstawowej był na utrzymaniu rodziców, a jego głównym zajęciem w tym czasie była nauka w szkole i związane z nią obowiązki. Czas spędzony w szkole oraz czas potrzebny na dojazd do niej, czas potrzebny na przygotowanie się do zajęć szkolnych, na zapoznanie się z lekturami jak również przygotowanie się do egzaminu maturalnego i zawodowego zajmował stronie większą część dnia nie licząc odpoczynku, co wyklucza możliwość uznania pracy w gospodarstwie rolnym za stałą, stanowiącą główne źródło utrzymania. Ponadto po ukończeniu szkoły ponadpodstawowej wymieniony został przyjęty do służby w Policji co świadczy, że nie wiązał w żaden sposób swojej przyszłości z pracą w gospodarstwie rolnym.

Biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny i prawny rozpatrywanej sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty odwołującego się nie zasługują na uwzględnienie. Organ odwoławczy po dokonaniu oceny zgromadzonych w sprawie materiałów odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom przedstawionym przez stronę, bowiem każdorazowo ocena taka należy do pracodawcy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P.W. (dalej jako "skarżący"). Wnosząc o uchylenie zaskarżonych rozkazów personalnych zarzucił om błędną ocenę stanu faktycznego, niewłaściwą interpretację przepisów prawa oraz naruszenie przepisów prawa materialnego określonego w:

- § 4 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości

uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania

wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego,

- art. 1 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy,

- art. 6 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym

rolników.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że spełnia przesłanki do uznania go za domownika, w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w konsekwencji okres jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, tj. od 29 czerwca 1987 r. do 30 czerwca 1991 r., powinien zostać przez organ zaliczony do stażu pracy skoro w ww. okresie w gospodarstwie tym pracował. Szkoła, do której uczęszczał, znajdowały się niedaleko gospodarstwa rolnego rodziców, zatem fakt pobierania w nich nauki przez niego nie mógł wpływać negatywnie na udzielaną rodzicom pomoc przy prowadzeniu gospodarstwa, zważywszy że świadkowie zgodnie zeznają, że pracę tę wykonywał. Jakkolwiek ocena przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy, to skarżący wskazał, że wielu funkcjonariuszom Policji, którzy w czasie nauki w szkołach średnich pracowali w gospodarstwach rolnych swoich rodziców ustalono wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym. Odmowa w jego przypadku jest więc dla niego krzywdząca i naruszająca zasadę równości obywateli wobec prawa.

W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Jest to zatem kontrola legalności rozstrzygnięcia, zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając, według powyższych kryteriów, zaskarżony rozkaz personalny Komendanta [...] Policji oraz poprzedzający go rozkaz personalny organu I instancji należy uznać, że powinny zostać one wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe.

Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1).

Na podstawie art. 101 ust. 2 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Komendant [...] Policji prawidłowo przyjął, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r., Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1403), jednak, stosując je w zaistniałym stanie faktycznym niniejszej sprawy, błędnie uznał, że wnioskowany okres pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców nie może być w całości wliczony do stażu służby, celem ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Pojęcie "domownika", wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym, nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Zgodnie z art. 6 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

W ocenie Sądu, w pierwszej kolejności obowiązkiem organów było prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, które jest zawsze zagadnieniem kluczowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Podejmując decyzję administracyjną, organ był związany regułami postępowania administracyjnego, które określały jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też zobligowany był m. in. do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.). Musiał też w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie (art. 107 § 3 K.p.a.).

Przechodząc na stan rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że uzasadnienia zarówno zaskarżonego rozkazu personalnego, jak i poprzedzającego go rozkazu personalnego nie spełniają powyższych kryteriów. Nie zawierają bowiem przedstawienia prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Organy, badając problematykę łączenia przez skarżącego obowiązków ucznia szkoły ponadpodstawowej z wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, nie ustaliły w sposób stanowczy, czy taka okoliczność miała miejsce, czy też nie. W toku postępowania ustalono, że w sprawie zarówno świadkowie, jak i wnioskodawca w oświadczeniu podają, że praca w gospodarstwie rolnym rodziców była świadczona w sposób stały i pomimo tego stwierdzono, że praca skarżącego, w okresie uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej mogła stanowić jedynie pomoc rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego i miała charakter pracy doraźnej. Organy nie dokonały zatem prawidłowej analizy zeznań świadków.

Jak wynika z akt sprawy skarżący w niniejszym postępowaniu powołał świadków, którzy zeznając w sposób spójny i logiczny potwierdzili okoliczności wskazywane przez funkcjonariusza.

W takiej sytuacji organy mogły postąpić w dwojaki sposób, tj. uwzględnić wniosek strony o zaliczenie spornego okresu do pracowniczego stażu pracy lub też dokonać negatywnej oceny zeznań świadków. Organy, wybierając ten drugi sposób postępowania powinny dysponować innym materiałem dowodowym, z którego wynikałyby fakty przeczące twierdzeniom strony i świadków przez nią wskazanych.

W ocenie Sądu, organy nie dysponowały materiałem dowodowym, z którego mogłyby wywieść wnioski sprzeczne z twierdzeniami strony.

Za nietrafne należało uznać także stanowisko organów, sprowadzające się do twierdzenia, że oświadczenie skarżącego jest nieprawdziwe, gdyż w materiałach, składanych do organu na etapie ubiegania się o przyjęcie do służby w Policji, nie wspominał, że pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w żądanym okresie.

Takiej informacji strona nie musiała podawać, gdy starała się o przyjęcie do służby, bowiem wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie rzutowało na możliwość przyjęcia do służby w Policji. Stąd wnioski organów w tym zakresie należy uznać za zbyt daleko idące i nieoparte na realnych podstawach. Organy nie wykazały, aby ww. okoliczności uniemożliwiały sporną pracę.

Zdaniem Sądu, organy nie posiadały też materiału dowodowego, umożliwiającego skuteczne podważenie twierdzeń skarżącego o wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie, gdy pobierał naukę w szkole ponadpodstawowej. Pobieranie nauki w szkole nie wyklucza jeszcze możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. W sytuacji, gdy organy podnoszą stanowcze twierdzenia, że nie jest możliwe świadczenie pracy przez ucznia szkoły ponadpodstawowej, powinny dla takich konkluzji znaleźć oparcie w zebranych dowodach.

Takiego materiału dowodowego organy nie zebrały. Przyjęły jedynie, że uczeń szkoły ponadpodstawowej, z uwagi na rozmiar obowiązków szkolnych, nie ma możliwości czasowych do tego, aby codziennie i systematycznie wykonywać stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Wnioski takie należy uznać za gołosłowne, gdyż nie zostały poparte żadnymi dowodami.

Podstawą odmowy ustalenia policjantowi wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym nie mogła także stanowić odległość od miejsca zamieszkania skarżącego do szkoły, bowiem nie była ona znacząca - około 8 km.

W świetle powyższego, należało uznać, że organy nie dysponowały materiałem dowodowym, wystarczającym do skutecznego podważenia zeznań świadków, potwierdzających wykonywanie przez funkcjonariusza pracy we wskazanym okresie, a błędnie oceniając ich oświadczenia postąpiły pochopnie. Świadkowie zeznali zgodnie, że skarżący pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, gdy pobierał naukę w szkole, a cały swój czas wolny od nauki poświęcał na tą pracę.

Doświadczenie życiowe wskazuje, że rozpoczęcie prac polowych jak i ich zakończenie następuje w miejscu zamieszkania, tj. w niewielkiej odległości od zamieszkania świadków.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wewnętrzną sprzeczność w dokonanej ocenie zeznań świadków. Z jednej strony organy nie uznały tych zeznań za wiarygodne, a z drugiej, oparły się na nich, ustalając, że skarżący jedynie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy wziąć pod uwagę to, że w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje rozróżnienie przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji rolnika i domownika. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba, mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych.

W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy.

Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się też Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, że mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą.

Rozpoznając przedmiotową sprawę ponownie, uwzględniając wykładnię dokonaną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, organy będą zobowiązane ustalić stan faktyczny w sposób kompletny, dokonując przy tym oceny zgromadzonych dowodów w taki sposób, aby ocena ta była swobodna, lecz nie dowolna. Organy są oczywiście uprawnione do zakwestionowania przedłożonych przez stronę dowodów, lecz muszą to uczynić w sposób przekonywujący. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych. Dopiero pełne ustalenie stanu faktycznego daje podstawę do przyjęcia, że wynikająca z art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów nie została przekroczona.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przepisami art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dokonały niewłaściwej wykładni pojęcia "domownika".

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)., orzekł jak w sentencji wyroku.

W oparciu o art. 152 tej ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości.