Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 413/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 pkt 1 lit. a) i c), art.200, art. 205 par.1, art.152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1a pkt 7, art.19 par. 1, art. 22 par. 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art.5 ust. 9, 9a, 9b i 9c, ust. 6
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1267
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych - tekst jedn.
article: par. 1, par. 2 i par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 209 poz 2027
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Stanisław Małek (spr.) WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st.sekr.sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A.SA w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza [..] z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [..] zł ( ... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie postanowień określonych w punkcie I do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K.Nikodem /-/J.Małecki /-/St. Małek


UZASADNIENIE

Spółka A w W pismem z dnia [...] wniosła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na wniosek wierzyciela - Burmistrza. W ocenie Spółki egzekucja nie mogła być prowadzona przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście, gdyż właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego. Spółka należy bowiem do podatników wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. z 2004r. Nr 121, poz. 1267 ze zm., dalej powoływana jako: u.u.i.s.).

Trzeci Urząd Skarbowy Warszawa-Śródmieście pismem z dnia [...] zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionego zarzutu.

Burmistrz postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wniesione zarzuty uznał za bezzasadne.

Na postanowienie Burmistrza Spółka A pismem z dnia [...] złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jego uchylenie. Zarzuciła błędną interpretację art. 33 pkt 9 ustawy w związku z art. 22 § 2 i 3 u.p.e.a. oraz art. 5 ust. 6, 9a i 9b u.u.i.s. oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych poprzez przyjęcie, że właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście, podczas gdy jest nim Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 33 pkt 9 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Art. 34 § 1 ustawy stanowi, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy okazji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z przepisu tego wynika, że nawet przy pozytywnym dla zobowiązanego rozstrzygnięciu, w tym postępowaniu organ egzekucyjny może podjąć postanowienie odmienne. Ostateczne w tym zakresie rozstrzygnięcie podejmuje organ egzekucyjny, do którego tytuł wykonawczy został skierowany. Zgodnie z art. 65 § 1 Kpa, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Wobec powyższego błędne skierowanie tytułu do niewłaściwego miejscowo organu administracyjnego spowodowałoby doręczenie tego tytułu organowi egzekucyjnemu właściwemu. W związku z tym o właściwości miejscowej organów egzekucyjnych decydują te właśnie organy.

W skardze z dnia [...] strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wraz z poprzedzającym je postanowieniem Burmistrza. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 33 pkt 9 u.p.e.a w związku z jej art. 22 § 2 oraz art. 5 ust. 6, 9a i 9b u.u.i.s. oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że nowelizacja ustawy o urzędach i izbach skarbowych nie spowodowała zmiany właściwości organu egzekucyjnego egzekwującego należności publicznoprawne A z tytułu podatku od nieruchomości,

- naruszenie art. 6, 7 i 16 oraz art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uchylenie się od dokonania merytorycznej oceny zarzutów podniesionych przez A oraz stanowiska wierzyciela w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i lakonicznym stwierdzeniu, że merytoryczne zajęcie stanowiska jest niewiążące dla organu egzekucyjnego oraz oparciu rozstrzygnięcia nie na przepisach prawa, ale na domniemaniu, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście postąpił zgodnie z prawem, w sytuacji gdy prawidłowość działania Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście jest przedmiotem zarzutów podniesionych przez A,

- zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wskazała, że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według siedziby zobowiązanego lub według miejsca położenia składników tego majątku. Właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa Minister Finansów w rozporządzeniu. Podała, że od dnia 1 stycznia 2004r. uległa zmianie właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych dla podmiotów spełniających kryteria przewidziane w art. 5 ust. 9b u.u.i.s., przy czym oświadczyła, że jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b u.u.i.s. W art. 5 ust.9c u.u.i.s. zawarto ustawową delegację dla Ministra Finansów do wydania rozporządzenia określającego terytorialny zasięg działania oraz siedziby naczelników urzędów i dyrektorów izb skarbowych. W dniu 19.11.2003r. Minister Finansów wydał rozporządzenie w w.w zakresie. W załączniku nr 2 do rozporządzenia określił siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych, właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b u.u.i.s. Skoro A jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b u.u.i.s., to zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia właściwym miejscowo naczelnikiem urzędu skarbowego jest Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego, który na podstawie art. 22 u.u.i.s. jest także właściwym miejscowo organem egzekucyjnym. Skarżąca wskazała, że wszczęcie i prowadzenie przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście oraz dokonywane w jego ramach czynności egzekucyjne nie mają podstawy prawnej. Wobec powyższego zarzuciła wierzycielowi i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, że nie dokonali analizy przepisów prawa wskazanych przez Spółkę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie na zgodny wniosek stron, następnie postanowieniem z dnia [...] podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście na wniosek wierzyciela Burmistrza, na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] obejmującego należności z tytułu podatku od nieruchomości za [...]. Zobowiązany wniósł zarzut prowadzenia egzekucji należności pieniężnych przez organ egzekucyjny niewłaściwy miejscowo.

Zgodnie z art. 1a pkt 7 u.p.e.a. organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków. Na podstawie art. 19 § 1 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych. Zasady ustalania właściwości miejscowej organów egzekucyjnych reguluje art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 22 § 2 stanowi, że właściwość organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego.

Z akt sprawy wynika, że siedziba Spółki A znajduje się w W, przy ul. S [...].

Stosownie do treści art. 5 ust. 9 u.u.i.s. właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania urzędu skarbowego, z uwzględnieniem ust. 9a. Zgodnie z art. 5 ust. 9a terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie:

1) niektórych kategorii podatników,

2) wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6

- może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych.

Zgodnie z art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych wyznaczenie terytorialnego zasięgu działania określonego urzędu skarbowego zgodnie z ust. 9a następuje w przepisach określonych na podstawie ust. 9c i może dotyczyć w szczególności:

1) podatkowych grup kapitałowych;

2) banków;

3) zakładów ubezpieczeń;

4) jednostek działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. Nr 183, poz. 1538) oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych;

5) jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych;

6) oddziałów lub przedstawicielstw przedsiębiorstw zagranicznych;

7) osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które:

a) w ostatnim roku podatkowym osiągnęły przychód netto, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług o równowartości co najmniej 5 mln euro według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na koniec roku podatkowego albo

b) jako rezydenci w rozumieniu prawa dewizowego, biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwami położonymi za granicą lub w ich kontroli, albo posiadają udział w kapitale takich przedsiębiorstw albo

c) są zarządzane bezpośrednio lub pośrednio przez nierezydenta w rozumieniu przepisów prawa dewizowego lub nierezydent dysponuje co najmniej 5% głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, albo

d) jako rezydenci w rozumieniu przepisów prawa dewizowego jednocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym w rozumieniu innych ustaw lub w jego kontroli albo posiadają jednocześnie udział w kapitale takich podmiotów.

Terytorialny zatem zasięg działania urzędów skarbowych, o których mowa w art. 5 ust. 9a u.u.i.s., może obejmować teren działania innych urzędów skarbowych. Wyznaczenie tego zasięgu następuje w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 9c ustawy i może dotyczyć w szczególności podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b tej ustawy.

Terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych określony został w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. Nr 209, poz. 2027 ze zm, dalej jako rozporządzenie). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 5 ust. 9c u.u.i.s., zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej określa, w drodze rozporządzenia, terytorialny zasięg działania oraz siedziby naczelników urzędów i dyrektorów izb skarbowych, uwzględniając zasady określone w art. 5 ust. 9a i 9b oraz potrzeby właściwego zorganizowania wykonywania zadań, zwłaszcza z zakresu poboru podatków oraz sprawnej obsługi podatnika.

Określony w rozporządzeniu terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych dotyczy wszystkich, określonych w art. 5 ust. 6 u.u.i.s., zadań należących do naczelników urzędów skarbowych, więc tych, które należą do nich jako organów podatkowych, jak również tych związanych z wykonywaniem egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Zgodnie z § 1 rozporządzenia w załączniku nr 1 ustalono wykaz siedzib i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych. W załączniku nr 2 ustalono siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych, właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b u.u.i.s. (por. § 2 rozporządzenia). Natomiast w załączniku nr 3 ustalono siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych właściwych do wykonywania niektórych zadań określonych w art. 5 ust. 6 ustawy, z wyłączeniem właściwości w zakresie wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (por. § 3 rozporządzenia).

W przedmiotowej sprawie wskazać należy, że żaden przepis prawa nie stwierdza, że do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia nie należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Zatem naczelnicy tych urzędów posiadają kompetencje do wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Z akt sprawy wynika, że siedziba Spółki A znajduje się w W przy ul. S [...], a zatem leży w terytorialnym zasięgu działania dwóch urzędów skarbowych: wymienionego w załączniku nr 1 – Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa Śródmieście oraz wymienionego w załączniku nr 2 – Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie.

Z uwagi na to, że siedziba Spółki A leży w terytorialnym zasięgu działania dwóch urzędów skarbowych, celem ustalenia właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego do wykonania egzekucji administracyjnej, należy ustalić czy skarżąca jest podatnikiem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b u.u.i.s. Jeżeli skarżąca jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy, to wyłączona jest właściwość miejscowa naczelnika urzędu skarbowego wymienionego w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca A jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b u.u.i.s. Skoro Spółka A jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b u.u.i.s. wyłączona jest tym samym właściwość miejscowa Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście, a właściwym miejscowo do prowadzenia przedmiotowej egzekucji wobec A jest Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie. W tych okolicznościach stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów złożonych przez Spółkę A na prowadzone postępowanie egzekucyjne, utrzymane następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, było nieprawidłowe.

W ocenie Sądu zarówno Burmistrz jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 22 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 5 ust. 9 u.u.i.s. oraz § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Zakres, w jakim uchylone postanowienia nie mogą być wykonane określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Koszty postępowania sądowego zasądzono na rzecz strony skarżącej stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

/-/ K.Nikodem /-/ J.Małecki /-/ S.Małek