Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3588/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski(spr) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska As. Sąd. Edyta Podrazik Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie : pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] II. II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/E.Podrazik /-/P.Miładowski /-/A.Łaskarzewska


UZASADNIENIE

4 II SA/Po 3588/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając m. in. na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego (Dz. U z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm.) pozbawił W.S. uprawnień kombatanckich przyznanych przez [...][...]r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej od [...].09.1951 r. - [...].10.1951 r.

Według ustaleń organu W. S. w okresie zaliczonym przez b. [...] jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim jednak w czasie jej trwania nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach.

W konsekwencji Kierownik Urzędu uznał, że W. S. uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Taki stan rzeczy prowadzi zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Według Kierownika Urzędu nie jest on obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich w szczególności z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ustawy o kombatantach.....

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. S. podał, że służbę w Wojsku Polskim pełnił od [...].10.1949 r. do [...].02.1952 r. i w tym czasie walczył z bandami UPA, które działały na terenie Kłodawy i w okolicach.

Rozpoznając ów wniosek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z [...]r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich przywołując wcześniej naprowadzoną argumentację, a nadto wskazując, że 3 Brygada KBW, w której .W. S. służył w okresie dotyczącym uprawnień kombatanckich nie walczyła z UPA lub Wehrwolfem. Według organu orzekającego tak to podaje wykaz jednostek przedłożony z Centralnego Archiwum Wojskowego z 22.08.1995 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. S. dalej podkreślał, że wbrew ustaleniu Kierownika Urzędu walczył on z resztkami UPA w okolicach Kłodawy i lasach Janowskich oraz Białego Stoku. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie.

Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga ma uzasadnione podstawy.

Wbrew twierdzeniom uzasadnienia zaskarżonej decyzji wykaz jednostek biorących udział w zwalczaniu ugrupowań zbrojnego podziemia oraz UPA i Wehrwolfu załączony do pisma Centralnego Archiwum Wojskowego z 22.08.1995 r. nie podważa wersji skarżącego.

Według akt administracyjnych skarżący pełnił służbę w Wojsku Polskim od [...].10.1949 r. do [...] lutego 1952 r. (zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień nr [...]z [...] marca 1985 r. oraz nr [...]z [...] kwietnia 1988 r.) jak i w załączonym życiorysie skarżący utrzymywał, że jednostka w której odbywał służbę 3 Brygada KBW walczyła z bandami w okolicach Kłodawy i w województwie Białostockim (Sosnowice).

Z przywołanego przez organ orzekający wykazu jednostek wynika, że 3 Brygada KBW Lublin jednostki wojskowe nr [...] i [...]w okresie służby skarżącego tj. w 1950 i 1951 walczyły m. in. z oddziałami UPA. W tych okolicznościach odmienne ustalenia Kierownika Urzędu mają charakter dowolny nie znajdując potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Kierownik Urzędu nie wyjaśnił przy tym dlaczego takich ustaleń dokonał, na jakich oparł się dowodach i dlaczego twierdzeniom skarżącego i zamieszczonym w aktach dokumentom nie dał wiary.

Takie postępowanie narusza podstawowe standardy procedury administracyjnej zawarte m. in. w art. 7, 8, 77, 127 § 3 kpa, do których przestrzegania w toku postępowania organ administracji publicznej był zobowiązany. Ich uchybienie w sposób istotny wpływa na wynik sprawy (por. np. wyrok NSA z 31.7.2001 r. w sprawie V SA 3431/00). Poza tym zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji jak i aktualnie pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz w art. 4.

Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim.

Z treści tego przepisu wyraźnie wynika, że zawiera on wykaz okoliczności, które stanowią materialno prawne przesłanki powodujące zachowanie uprawnień kombatanckich nabytych z racji "utrwalania władzy ludowej" lub innych, a nie obowiązujących aktualnie tytułów.

W tej sytuacji organ orzekający w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ma nie tylko prawo ale i obowiązek ustalić, czy zachodzą przesłanki powodujące zachowanie posiadanych uprawnień, także ze względu na uzyskanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie.

Takie rozumienie omawianego przepisu potwierdza aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego (por. np. uchwałę 7 sędziów NSA z 4.03.2002 r. OPS 13/01).

Tymczasem uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu stanowi samodzielną podstawę nabycia i zachowania uprawnień kombatanckich.

W tych warunkach przyjąć należy, że istnieją zarówno prawno - materialne jak i proceduralne przesłanki do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) oraz zgodnie z art. 200 w/w ustawy orzeczeno o kosztach jak w sentencji.

Sąd nie znalazł podstaw do orzekania w trybie art. 152 ustawy z 30.08.2002 r. p.oppsa z uwagi na zapis art. 26 ustawy o kombatantach.

/-/E.Podrazik /-/P.Miładowski /-/A.Łaskarzewska

KB/