Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4298/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego – dalej jako GITD, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust 1, 2, art. 64 d, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. a), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) dalej jako p.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) dalej jako u.d.p., § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 951),. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. nakładającą na spółkę "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] – dalej jako "skarżąca", "spółka" – karę pieniężną w kwocie 500 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Z akt sprawy wynikało, że w dniu [...] czerwca 2014 r., w miejscowości [...], na drodze krajowej nr [...], o wartości dopuszczalnego nacisku na jedną oś napędową do 10t, zatrzymano do kontroli zestaw pojazdów składający się z pojazdu samochodowego marki Scania o numerze rejestracyjnym [...] oraz przyczepy marki SAM o numerze rejestracyjnym [...], kierowany przez L. K. W dniu kontroli zespołem pojazdów, w imieniu spółki "[...]"

Sp. z o.o. z/s w [...], wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy. Przewożony ładunek – odpad drzewny w postaci zrzyny liściastej został spakowany do kontenerów i zabezpieczony pasami oraz siatką, transportowany był z [...] do [...]. Rodzaj ładunku był zgodny z dokumentem przewozowym WZ z dnia

[...] czerwca 2014 r. wystawionym przez Z. S.C. . i R. M., okazanym podczas kontroli.

Przeprowadzono ważenie pojazdu na stanowisku do ważenia pojazdów legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu "[...]", zgodnie z którym spadki nie przekraczały dopuszczalnych wartości. Do pomiarów zostały użyte wagi przenośne do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr. seryjnych: 855812 i 855833, które posiadały ważne w dniu kontroli świadectwa dopuszczające je do użytkowania. Kierowca został pouczony o procedurze przeprowadzenia pomiaru, jak i zostały mu przedstawione świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych oraz protokół pomiaru pochylenia terenu w miejscu ważenia.

W wyniku kontroli ustalono przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej ciągnika marki Scania o nr. rej. [...]o 0,95t. (ustalono nacisk 18.95t) co stanowiło przekroczenie o 5,28 % w stosunku do obowiązującej normy. Ustalono wagę zespołu pojazdów po odjęciu możliwych błędów na 40,25 t masy całkowitej, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnych parametrów o 0,25t. (0,62 %). W zakresie nacisku pozostałych osi napędowych wskazano na ich normatywność. Na podstawie ustalonych gabarytów zespołu pojazdów, stwierdzono, że odpowiadał on parametrom wymiarowo – wagowym przewidzianym dla zezwolenia kat. VII. Odczytów wskazań dokonano wspólnie z kierowcą, którego poinformowano o możliwości powtórzenia ważenia. Wniosku takiego nie zgłosił jak i nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Kierujący pojazdem został przesłuchany w charakterze świadka. Zeznał, że polecenie przewozu ww. ładunku otrzymał od dyspozytorki – pracownika skarżącej spółki. Oświadczył, iż sam dokonał u nadawcy załadunku towaru na pojazd, który przed wyjazdem nie był ważony. Na dokumencie WZ nie było podanych ani ilości ładunku ani jego masy. Zeznał, że jechał najkrótszą trasą za wiedzą i przyzwoleniem przełożonego. Z kontroli został sporządzony protokół, który kierujący podpisał nie zgłaszając uwag do jego treści oraz dokumentacja fotograficzna. Mając powyższe na uwadze organ I instancji stwierdził wykonywanie przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez koniecznego zezwolenia kat. VII.

Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. poinformowano spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego i przysługujących w postępowaniu prawach strony. W niniejszym piśmie znalazła się również informacja o treści art. 140aa ust.4 p.r.d.

Skarżąca w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. wskazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem przedmiotowego towaru. Kierowca dokonał załadunku posługując się tabelą normatywnej gęstości drewna oraz normą zakładową przelicznika, wiedząc przy tym, jaką ilość towaru mógł załadować. Spółka wyraziła przypuszczenia, że wyższa masa własna ładunku związana była z silnymi opadami deszczu tuż przed załadunkiem oraz wyższą niż przeciętna wilgotnością towaru, czego nie można było przewidzieć.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na "[...]" Sp. z o.o. z/s w [...] karę pieniężną w kwocie 500 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że przewożony ładunek stanowił zrzynę liściastą będącą odpadem powstałym w wyniku obróbki drewna dokonanej przez nadawcę towaru. Wyjaśnił jednocześnie, co na podstawie definicji zawartej w wytycznych Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 6 kwietnia 2012 r., a także posiłkując się orzecznictwem, towar ten nie może być uznany za drewno. Zaznaczył przy tym, że wytyczne GITD nie mają mocy powszechnie obowiązującej.

Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów organ wywiódł, że przedmiotem transportu była zrzyna liściasta, a nie drewno. Zauważył, że na dokumencie WZ nie podano żadnej jednostki miary przewożonego ładunku, ani gatunku zrzyn liściastych, co oznaczało, iż powyższe dane w chwili załadunku nie były znane kierowcy. Był on jednak świadomy, że nie przewoził drewna oraz, że przewożony ładunek był namoknięty z powodu deszczu. Powinien w związku z tym dokonać ważenia w miejscu załadunku. W ocenie organu brak dokonania ważenia pojazdu po załadunku stanowi przejaw niedochowania należytej staranności.

Odnosząc się do wyjaśnień skarżącej zawartych w piśmie z [...] czerwca 2014 r. organ wskazał, iż w dokumencie przewozowym, jak i w protokole z przesłuchania oraz w protokole z kontroli nie znalazły się uwagi odnośnie procedury ustalania ilości i wagi załadowanego towaru. Podkreślił, że spółka nie wskazała na podstawie jakich dokumentów oraz norm dokonano przeliczenia mp na m3. Również kierowca nie potrafił wskazać jak dokonał przeliczenia. Następnie organ wyjaśnił sposób przeliczania mp na m3, uwzględniający rodzaj sortymentu drzewnego i jego sposób załadowania na podstawie Polskiej Normy PN-D-95000:2002. Podkreślił, że skarżąca w przesłanych wyjaśnieniach określiła współczynnik (x) na poziomie 0,42 i na jego podstawie dokonała przeliczenia, pomimo, że w ww. normie brak jest takiej wartości.

W ocenie organu niemożliwym było jednak zakwalifikowanie zrzyny jako surowca drzewnego, nie mieści się ona bowiem w definicji drewna. Zatem wyznaczenia masy na środku transportu nie powinno dokonywać się wg dyspozycji art. 61 ust. 15 p.r.d. lecz w toku standardowej procedury ważenia. Możliwe było zatem ustalenie masy całkowitej pojazdu za pomocą wag typu SAW 10C.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania niewłaściwych wag, organ podkreślił, że zgodnie z instrukcją producenta, wagi typu SAW 10C/II są przeznaczone do pomiaru obciążenia koła do 15t. Zgodnie ze świadectwami legalizacji ponownej użytych wag obciążenie maksymalne określono na wartość do 10t, jednak, wbrew twierdzeniom skarżącej odnosiło się ono jedynie do obciążenia jednego koła, a nie do całego zespołu pojazdów. Organ wyjaśnił, że homologacja nie wskazuje na brak możliwości wyznaczania rzeczywistej masy zespołu pojazdów oraz nacisku osi wielokrotnej za pomocą wag SAW 10C. Ponadto instrukcja obsługi wag SAW 10C dopuszcza sumowanie nacisków osi pojazdu z osiami wielokrotnymi przy pomocy jednej pary wag. Odnosząc się do przeprowadzonej kontroli, podkreślił, że na punkcie kontrolnym w [...] znajdowały się zagłębienia na wagi, a ważenie odbyło się na placu posiadającym stosowną legalizację. Konkludując organ uznał, że kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy, przy udziale kierującego pojazdem, który potwierdził stwierdzony stan faktyczny.

Organ przytoczył również treść przepisów p.r.d., zgodnie z którymi karę pieniężną, ustala się, za brak zezwolenia kategorii VII: gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% - w wysokości 500 zł. Wskazał, że nie znalazł w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania regulacji prawnej zawartej w art. 140ab ust. 4 p.r.d. albowiem spółka nie przytoczyła żadnych dowodów przemawiających za zastosowaniem ww. przepisu. Przy wydaniu decyzji organ powołał się również na dorobek sądownictwa administracyjnego oraz zacytował przepisy aktów prawnych, na podstawie których wydał rozstrzygnięcie.

W dniu [...] lipca 2014 r [...] Sp. z o.o. z/s w [...] złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 92c u.t.d., art. 61 ust. 15 i 16, art. 140aa ust. 1-3, art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a oraz art. 64 ust. 2 p.r.d., a także niezastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r. poz. 536, dalej jako "Rozporządzenie"). Wskazała na naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 oraz art. 77 k.p.a.

W uzasadnieniu spółka podniosła, że dokonując przewozu dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstałe naruszenie. Natomiast wyższa masa własna zrzyny mogła być wynikiem silnych opadów deszczu tuż przed załadunkiem, wyższą od przeciętnej wilgotnością towaru lub dokonaniem załadunku zrzyny z dolnej partii hałdy. Skarżąca podkreśliła, że kierowca dokonał załadunku zgodnie z dotychczasowymi przelicznikami i standardami, posługując się tabelą normatywnej gęstości drewna oraz normą zakładową przelicznika z mp na m3, która jest normą powszechnie stosowaną przez podmioty zajmujące się produkcją, załadunkiem oraz transportem drewna.

Odwołując się do wytycznych GITD z 6 kwietnia 2012 r., a także do wydanych przez GITD decyzji w innych sprawach, wskazała, że przewożony ładunek należało uznać za drewno. Zarzuciła przy tym [...] WITD błędne zakwalifikowanie przewożonego ładunku, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji nakładającej karę pieniężną. Podniosła, że ani ona, ani kierowca nie mogli wiedzieć, że 1 metr przestrzenny zrzyny, ważący zwykle ok. 300-340 kg, w dniu kontroli będzie ważył ok. 390 kg. Co więcej jak wynika z dokumentu przyjęcia skontrolowanego ładunku, towar przyjęty ważył łącznie 18.480kg. Zatem masa całkowita pojazdu wraz z ładunkiem wyniosła w momencie dotarcia do celu 39.380 kg. Dopuszczalna masa całkowita pojazdu wraz z ładunkiem, nie została zatem przekroczona.

Dalej skarżąca zarzuciła organowi I instancji nie dokonanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego wszechstronnej analizy, a także wydanie decyzji tylko na podstawie analizy stanu faktycznego, pod kątem oceny, że nie da się dokonać obliczenia rzeczywistej masy zrzyny w oparciu o przepisy p.r.d. oraz Rozporządzenia albowiem nie istnieją przepisy zawierające stosowny przelicznik z metrów przestrzennych na metry sześcienne.

Dalej wskazywała na błędne ustalenia dokonane przez organ w zakresie wyników ważenia pojazdu prowadzonego przy użyciu nieodpowiednich wag. Podniosła, że organ zastosował tylko jedną parę wag typu SAW 10C podczas gdy waga zespołu pojazdów przekraczała 10t. Następnie powołując się na stanowisko Najwyższej Izby Kontroli oraz Głównego Urzędu Miar wskazała, że wyniki ważenia pojazdu z wykorzystaniem przenośnych wag typu SAW 10C, zsumowane jako masa całkowita, mogą być traktowane wyłącznie jako orientacyjne. W związku z tym wskazany wynik w ocenie skarżącej nie mógł stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej.

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a także dopuścił jako dowód wszystko co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ II instancji uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlił ustalony stan faktyczny, a z jego całokształtu niewątpliwie wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

GITD wyjaśnił definicję pojazdu nienormatywnego oraz procedurę ustalania kategorii wymaganego zezwolenia, która miała wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej. Uznał również, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Podkreślił, że podczas kontroli stwierdzono przekroczenie nacisku na podwójnej osi napędowej o 0,95 tony, tj. o 5,28% w stosunku do normy wynoszącej 18,95 tony oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 0,25 tony, tj. o 0,62% w stosunku do normy wynoszącej 40t. Powołując się na odpowiednie rozporządzenia wskazał, iż droga krajowa nr 9 na odcinku gdzie doszło do kontroli została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się jedynie pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t., a także że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu nie może przekraczać 40t. Organ uznał ponadto, że strona postepowania administracyjnego ustalona została prawidłowo i jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca nie wprowadził legalnej definicji "drewna" w rozumieniu p.r.d. i wyjaśnił, że pod pojęciem drewna należy rozumieć drewno jako surowiec, w stanie nieprzetworzonym. Przenosząc tę definicję na grunt niniejszej sprawy uznał, że przewożone odpady drzewne w postaci zrzyny liściastej, należało uznać za drewno. Wskazał, żę przekroczona została o 0,25 t dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów. W ocenie organu nie możliwe było zatem zastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. i tym samym zarzut dotyczący jego niezastosowania uznał za bezzasadny.

Odnosząc się do zawartej w odwołaniu metody przeliczenia metrów przestrzennych na metry sześcienne odpadów drzewnych w postaci zrzyny liściastej, GITD nie podzielił stanowiska strony i wskazał, że nie było możliwe dokonanie obliczenia rzeczywistej masy w oparciu o przepisy p.r.d. oraz Rozporządzenia. Organ podkreślił, iż z dokumentacji niniejszej sprawy nie wynikało, że przedmiotowym ładunkiem były zrzyny jesionu. Zwrócił przy tym uwagę, że w kwicie wagowym oraz dokumencie WZ nie wskazano rodzaju przewożonego drewna, na który powoływała się skarżąca, a wewnętrzne wytyczne przedsiębiorcy nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa. Przyjęcie zatem własnych regulacji nie jest okolicznością zwalniającą spółkę z odpowiedzialności za powstałe naruszenie.

Organ II instancji rozpatrując sprawę nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających uwolnienie przewoźnika od odpowiedzialności (dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia) wynikających z art. 140aa ust. 4 p.r.d. Wyjaśniając rozumienie tych przesłanek organ szeroko odniósł się w tym zakresie do uregulowań z prawa cywilnego, wskazując także na rozumienie braku wpływu, wyjaśnione w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego. Organ uznał, że nie zaistniały okoliczności będące podstawą do umorzenia postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że wobec podmiotu wykonującego przewozy powinien być stosowany zaostrzony wzorzec staranności. Zauważył też, że pomiędzy zachowaniem skarżącego, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Przewoźnik powinien mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa, a także wiedzę na temat przewożonego ładunku oraz trasy jaką będzie pokonywał i w razie konieczności wystąpić o stosowne zezwolenie. Również ograniczenia tonażowe nie powinny być zaskoczeniem dla kierowcy. Winien on w taki sposób zorganizować przewóz, aby pojazd po dokonaniu załadunku był normatywny na całej trasie.

Odnosząc się do zawartych w odwołaniu zarzutów w zakresie wyników ważenia wagami typu SAW 10C, organ odwoławczy nie podzielił argumentacji skarżącej. Wskazał, że możliwość zbadania całkowitej masy kontrolowanego pojazdu za pomocą przedmiotowych wag, została potwierdzona orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powołując się na dorobek orzecznictwa sądowoadministracyjnego, wskazał na prawidłowość dokonanych pomiarów oraz możliwość zastosowania wag typu SAW 10C również w niniejszej sprawie.

Od wymienionej na wstępie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. "[...]" Sp. z o.o. z/s. w [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając powyższą decyzję w całości i wnosząc o uchylenie jej oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez:

a) błędne zastosowanie przepisu art. 140aa ust. 1-3 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) p.r.d. poprzez przyjęcie, że zaistniały przesłanki do nałożenia kary na podmiot dokonujący przewozu;

b) niezastosowanie przepisu art. 61 ust. 15 i 16 p.r.d., w sytuacji gdy skarżąca w dniu kontroli dokonywała przewozu drewna, a co za tym idzie, zastosowanie powinny mieć przepisy dotyczące odmienności w ustalaniu masy przewożonego drewna;

c) niezastosowanie przepisów Rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 roku w sprawie określenia gęstości drewna;

d) niezastosowanie przepisu art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. w sytuacji gdy podmiot dokonujący przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia i dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem;

e) błędne zastosowanie przepisu art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 oraz art. 40 c i 41 ust. 4 i 5 u.d.p., poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do nałożenia kary na podmiot dokonujący przewozu, podczas gdy w toku kontroli użyto nieprawidłowych wag przenośnych;

Zarzucano także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez niezastosowanie art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., w szczególności poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz poprzestanie na dowodach ukierunkowanych na tezę, że ładunek przewożony przez skarżącą nie był drewnem.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła, że pomimo stwierdzenia przez GITD, że przewożony ładunek był drewnem, zastosowano do określenia jego wagi inne przepisy i sposoby aniżeli wynika to z p.r.d. i Rozporządzenia. Organ pomimo iż uznał przewożony ładunek za drewno, wskazał na fakt, że w materiale dowodowym nie znajduje się dokument czy inne potwierdzenie rodzaju przewożonego drewna i dlatego tez niemożliwe było zastosowanie do określenia jego wagi właściwych przepisów specjalnych. Skarżąca wskazała na wewnętrzną sprzeczność ustaleń organu odwoławczego, a także na fakt, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przewożona była zrzyna jesionu. Podkreśliła również, że z przepisów p.r.d. wynika, że w razie stwierdzenia, że przewożonym materiałem jest drewno, to ex lege powoduje to powstanie obowiązku zastosowania przepisów Rozporządzenia, do ustalenia wagi ładunku.

W dalszej kolejności skarżąca spółka ponownie odwołała się do przyjętego sposobu obliczenia masy całkowitej drewna za pomocą przyjętego przelicznika oraz tabeli normatywnej gęstości drewna.

Odnosząc się do kwestii niedochowania należytej staranności, spółka zwróciła również uwagę, że od początku przedmiotowego postępowania argumentowała, iż powzięła wszelkie kroki, aby transport drewna odbył się w sposób prawidłowy. Ponownie wskazała na naturalne właściwości drewna jako przyczynę zwiększenia masy całkowitej ładunku.

Skarżąca podniosła także argument zastosowania niewłaściwych wag do pomiaru masy całkowitej pojazdu. Wskazała, że wagi typu SAW 10C mogły być użyte jedynie do badania obciążenia nieprzekraczającego 10 ton każda. W ocenie skarżącej powinny one służyć wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi. Nie posiadały też homologacji do pomiaru masy całkowitej pojazdu oraz nacisku osi wielokrotnych. Przytoczyła również orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz wywiodła, że [...] WITD dokonując w dniu kontroli pomiaru zespołu pojazdów skarżącej przy użyciu nieodpowiednich wag przenośnych, dokonał w dalszej konsekwencji niewłaściwego obliczenia kary pieniężnej. Dopuścił się zarazem naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 oraz art. 40c i 41 ust. 4 i 5 u.d.p.

Zarzucając organowi naruszenie norm proceduralnych, wskazała, że zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, stanowi uchybienie przepisom postępowania, skutkującym wadliwością wydanej decyzji. Powyższe koresponduje ze wskazanym powyżej naruszeniem w zakresie niezastosowania właściwych przepisów dotyczących ustalania masy całkowitej przewożonego drewna.

Skarżąca podkreśliła, że ustawodawca nie pozostawia organom swobody wyboru w sposobie ustalenia masy całkowitej przewożonego drewna, nakładając obowiązek ustalania takiej masy w oparciu o przelicznik zawarty w Rozporządzeniu. Zaznaczyła, że skoro organ uznał przewożony materiał za drewno, to jego obowiązkiem było dokonać jego ważenia w oparciu o ww. przepisy. Powinien także w sposób wyczerpujący zgromadzić materiał dowodowy, a w razie potrzeby go uzupełnić, aż do uzyskania pewności co do istnienia określonego stanu faktycznego sprawy. Dopiero na podstawie zgromadzonego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego organ powinien rozstrzygnąć, czy sprawę należy umorzyć, czy też wydać decyzję nakładającą karę pieniężną adekwatną do stopnia naruszenia.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji..

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.")

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja GITD z dnia [...] października 2014 r. oraz poprzedzająca ją decyzja [...] WITD z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W myśl art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

- uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1);

- przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d. jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.).

Zasady ustalania tej kary uregulowane zostały w art. 140ab ust. 1 p.r.d., który za brak zezwolenia kategorii I i II przewiduje karę w wysokości 1500 zł (pkt 1); za brak zezwolenia kategorii III – VI przewiduje karę w wysokości 5000 zł (pkt 2); za brak zezwolenia kategorii VII – 500 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% (lit. a); 2 000 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% (lit. b); 15.000 zł - w pozostałych przypadkach (lit. c).

W rozpoznawanej sprawie kontroli drogowej został poddany pojazd samochodowy marki Scania o nr. rej. [...] wraz z przyczepą marki SAM o numerze rejestracyjnym [...],, którym przewożono odpad drzewny w postaci zrzyny liściastej – spakowany do kontenerów i zabezpieczony pasami oraz siatką, po drodze krajowej nr [...] z [...] do [...]. Jak wynika z protokołu kontroli pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr. seryjnych: 855833 i 855812, które w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do [...] marca 2016 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu o 0,95 tony, co stanowiło przekroczenie o 5,28 % w stosunku do obowiązującej normy wynoszącej 18 ton. Ustalono wagę zespołu pojazdów po odjęciu możliwych błędów na 40,25 tony masy całkowitej, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnych parametrów o 0,25t. (0,62 %). Nie stwierdzono innych naruszeń. Pomiaru dokonano na stanowisku do ważenia pojazdów [...] legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest "wadliwe obliczenie przez organy inspekcji transportu drogowego masy ładunku w postaci "zrzyny liściastej" oraz problem klasyfikacji przewożonego ładunku jako drewna. W swojej skardze, spółka wskazała, że uznając przewożony ładunek za drewno, organy winny zastosować odpowiednie przepisy Rozporządzenia i ustalić jego rzeczywistą masę jako iloczyn objętości i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. Tak ustalona masa drewna powodowałaby, że nie doszłoby do powstania naruszenia. W ocenie skarżącej przewożony ładunek stanowił drewno w rozumieniu przepisów zarówno ustawy p.r.d. jak i rozporządzenia.

Zdaniem Sądu argumentacja skarżącej w tym zakresie nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązującym stanie prawnym. Jak wynika ze zgromadzonych dokumentów w sprawie (m.in. Dokumentu WZ) oraz zeznań przesłuchiwanego w charakterze świadka kierowcy, przewożono towar stanowiący zrzynę liściastą. Zarówno drewno jak i "zrzyna liściasta" nie posiadają swoich legalnych definicji. Powoduje to konieczność odwołania się do pozaprawnych definicji pojęcia "zrzyny". Potocznie jako "zrzynę" określa się produkt uboczny przemysłu drzewnego, powstający podczas jego obróbki.

Biorąc po uwagę stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 września 2015 r. (sygn.. akt II GSK 1680/14), w którym Sąd wskazał, że "Rozporządzenie Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie gęstości drewna wydane na podstawie delegacji z art. 61 ust. 16 cyt. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym określa gęstość drewna dla gatunku drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie przewożonego środkami transportu drogowego wyrażoną w kg/m3. Z powyższego wynika, że przewożone środkami transportu drogowego drewno musi mieć zastosowanie w przemyśle i budownictwie".

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wywodził, że ładunek w postaci "odpadów drewnianych" nie może być uznany za drewno w rozumieniu cytowanego rozporządzenia, bowiem w sprawie nie wykazano, że ma on zastosowanie w przemyśle i budownictwie, co warunkuje sposób ustalenia rzeczywistej masy drewna. Z uwagi na powyższe stanowisko, które jednocześnie skład orzekający w niniejszej sprawie podziela i uznaje za własne, nie można było pojęcia zrzyny utożsamiać z drewnem w rozumieniu cytowanego Rozporządzenia.

Podkreślić przy tym należy, że ww. wyrok NSA został wydany w sprawie toczącej się ze skargi kasacyjnej GITD od wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2014 r., w której to skarżącą była również "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. W pełni podzielając wyrażony w nim pogląd, trzeba też zauważyć, że ładunek stanowiący odpad drewniany, nie mający zastosowania w przemyśle i budownictwie nie mógł zostać w niniejszej sprawie uznany za drewno.

Dlatego też błędne było stanowisko organu II instancji, który w sposób nieprawidłowy zakwalifikował przewożona "zrzynę liściastą" jako drewno. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na końcowe rozstrzygnięcie sprawy, gdyż pomimo błędnego zakwalifikowania ładunku, przyjęta przez organy metoda obliczenia parametrów pojazdu nienormatywnego była poprawna, jak również uzyskane przy jej pomocy wyniki. Ustalenie przekroczenia dopuszczalnych norm przez kontrolowany pojazd, a nie ustalenie rodzaju przewożonego ładunku było podstawą do wymierzenia skarżącej kary.

Warto także wspomnieć, że jedynie surowiec w stanie nieprzetworzonym może zostać uznany za drewno. Natomiast "zrzyna liściasta" stanowiąca odpad postprodukcyjny, powstaje w wyniku przetworzenia surowca oraz charakteryzuje się niską przydatnością w przemyśle i budownictwie. Jest to też towar łatwo podzielny. Nie sposób zatem uznać jej za drewno również z tych powodów. Co więcej Rozporządzenie w sprawie gęstości drewna nie przewiduje określenia gęstości drewna dla odpadów drzewnych, o czym świadczy załącznik w postaci tabeli, w której wyliczono 18 gatunków drewna wraz z podanymi wartościami ich gęstości.

Z załączonych do akt administracyjnych kwitu wagowego oraz dokumentu WZ nie wynikało również jakiego rodzaju drewna zrzyna jest przewożona. Wyszczególniono jedynie, że przewożonym towarem miała być "zrzyna liściasta". Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu nie sposób przyznać racji argumentacji skarżącej i w konsekwencji należało uznać przewożony towar za niebędący drewnem w rozumieniu przepisów p.r.d. oraz rozporządzenia.

Sąd stwierdza, że skoro przewożony towar nie był drewnem to w sposób prawidłowy została obliczona masa całkowita pojazdu, a także ustalone naciski na oś. Organ zastosował podstawową metodę ustalenia masy pojazdu wraz z ładunkiem tj. jego zważenie. Nie było w tej sprawie konieczne odnoszenie się do wartości gęstości wynikającej z załącznika do rozporządzenia, jak również niepożądane wręcz stosowanie przez przedsiębiorcę własnych przeliczników. Należy zauważyć jednocześnie, że wewnętrznie przyjęte normy zakładowe nie mają mocy prawa powszechnie obowiązującego, a zatem nie mogą stanowić podstawy do obliczenia na ich podstawie masy całkowitej pojazdu wraz z ładunkiem.

Odnosząc się do zrzutu dotyczącego nieprawidłowości w procedurze ważenia poprzez zastosowanie 1 pary wag SAW 10C/II, w sytuacji gdy waga zespołu pojazdów przekraczała 10 ton, Sąd nie może zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. (sygn. akt. II GSK 1781/14) wagi SAW 10C/II "spełniają wymogi dyrektywy nr 90/384/EWG (zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wad nieautomatycznych) wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 cyt. rozporządzenia wagi nieautomatyczne służą do określenia masy będącej podstawą obliczania kar. Zatem wagi te mogą służyć do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (DMC) i pomiaru nacisku osi." Warto również wskazać, że wagi typu SAW 10C/II posiadają certyfikat zatwierdzenia WE nr D98-09-008 (wskazany m.in. na świadectwie legalizacji ponownej). A zatem ocena ich funkcjonalności powinna być dokonywana w oparciu o ww. stan prawny. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że sposób ważenia wynikający z protokołu kontroli nie budzi zastrzeżeń. Ponadto Sąd stwierdza, że kontrolerzy dokonujący ważenia wagami odpowiednimi do określenia masy całkowitej pojazdu, zgodnie z załączoną do akt instrukcją producenta, w sposób prawidłowy ustalili zarówno masę całkowitą pojazdu jak również poszczególne naciski osi.

Skarżąca zakwestionowała także nieuznanie przez organy obu instancji, że nie miała ona wpływu na powstałe uchybienie oraz, że dochowała należytej staranności w zorganizowaniu przejazdu. Wskazała przy tym, że kierowca dokonujący załadunku posługiwał się tabelą normatywnej gęstości drewna oraz normą zakładową przelicznik z mp na m3, na podstawie, której przeliczył masę całkowitą pojazdu wraz z ładunkiem. Dalej argumentowała także, że kwestia odchyleń od normy, wynikać mogła z ponadprzeciętnej wilgotności – opadów deszczu, będących przyczyną zwiększenia przez towar masy własnej. Wskazała, że realizując przewóz w kontenerach nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

W ocenie Sądu powyższy zarzut również należało uznać za niezasadny. Podzielając pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2015 r. (sygn. akt II GSK 1781/14), iż "faktem powszechnie znanym i niewymagającym dowodu jest, że drewno nasiąknięte wodą zwiększa swoją masę", należy stwierdzić, że takie same właściwości posiada także zrzyna transportowana przez skarżącą, która jako podmiot profesjonalnie zajmujący się wykonywaniem przewozów powinna, wiedząc, że transportuje towar, który pod wpływem wody zwiększa swoją masę, zabezpieczyć go w taki sposób by uniemożliwić, bądź znacznie utrudnić bezpośrednie jego nasiąknięcie, chociażby poprzez przewożenie go pod plandeka lub zmniejszyć ilość ładowanego towaru. Profesjonalny przewoźnik powinien także być świadomy obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa, a jakakolwiek niewiedza stanowi jedynie okoliczność obciążającą.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że ustawodawca uznał, że największe spustoszenie na drogach czynią pojazdy o niewłaściwym, nierównomiernym rozłożeniu ładunku na poszczególne osie, a decydującym czynnikiem oceny normatywności pojazdu muszą być w istocie naciski wywierane na poszczególne osie pojazdu.

Zdaniem Sądu, Główny Inspektor Transportu Drogowego zasadnie uznał, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d., zgodnie z którym możliwe jest wyłącznie odpowiedzialności wobec podmiotu wykonującego przejazd w przypadkach w ustawie określonych, a mianowicie jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Skarżąca co prawda podnosiła wielokrotnie, że dochowała należytej staranności w realizacji przewozu, nie mniej złożone przez nią wyjaśnienia nie stanowią wystarczającej podstawy do wypełnienia dyspozycji cytowanego przepisu. Stanowisko organu, iż między zachowaniem skarżącej – jako przewoźnika, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy należało uznać za prawidłowe.

Załadunku towaru, stanowiącego ładunek podzielny jakim była zrzyna liściasta, dokonywał na terenie zakładu przetwórstwa drzewnego, pracownik skarżącej. Dokonując przejazdu wybrał on drogę najkrótszą o czym, jak zeznał, wiedział jego przełożony. Ponadto wiedząc jakiego rodzaju ładunek będzie przewoził nie zabezpieczył go w należyty sposób przed zamoknięciem i zwiększeniem wagi.

Należy w tym miejscu wspomnieć, że spółka jako podmiot trudniący się wykonywaniem profesjonalnych przewozów powinna mieć świadomość obowiązujących przepisów, pouczyć zatrudnianych przez siebie kierowców o obowiązujących ograniczeniach na drogach i zorganizować przewóz w ten sposób by zapewnić jego normatywność na całej trasie przejazdu. Może to się odbywać zarówno poprzez zmianę trasy przejazdu, rozłożenie w inny sposób przewożonego ładunku i należyte go zabezpieczenie, tak aby nie doszło do przekroczenia nacisku pojedynczej osi, jak również przez ograniczenie ilości przewożonego w jednym transporcie towaru.

W ocenie Sądu z uwagi na fakt, że załadunku dokonywał pracownik skarżącej, załadowanie zbyt dużej ilości towaru, niezabezpieczenie go w odpowiedni sposób i niezważenie pojazdu przed wyruszeniem w drogę, wskazuje jednoznacznie, że skarżąca, odpowiedzialna za swoich pracowników nie dochowała należytej staranności w zorganizowaniu przejazdu.

Sąd stwierdza, że organy dokonały prawidłowego wywodu prawnego co do sposobu ustalania kategorii wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego i wymierzyły skarżącej karę w sposób prawidłowy, w wysokości określonej przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych, w stopniu w jakim mogłoby one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.