Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1003/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1, art. 158 par. 2, art. 160 par. 1, art. 160 par. 4-5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 56 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Teza: 1. W sprawach o odszkodowanie od organu państwowego na podstawie art. 160 par. 1 Kpa przepis par. 4 tego artykułu przewiduje jednoinstancyjny tryb postępowania administracyjnego, polegający na wydaniu na żądanie strony decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - przez organ administracji państwowej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia art. 156 par. 1 Kpa albo stwierdził w myśl art. 158 par. 2 Kpa, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 par. 1 Kpa wraz z wydaniem decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - kończy się postępowanie w trybie administracyjnym.

2. Od decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania przewidzianego w art. 160 par. 1 Kpa nie przysługuje stronie niezadowolonej z decyzji prawo wniesienia odwołania do organu II instancji, lecz tylko powództwo do sądu powszechnego /art. 160 par. 4 i 5 Kpa/.

TEZY

1. W sprawach o odszkodowanie od organu państwowego na podstawie art. 160 par. 1 Kpa przepis par. 4 tego artykułu przewiduje jednoinstancyjny tryb postępowania administracyjnego, polegający na wydaniu na żądanie strony decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - przez organ administracji państwowej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia art. 156 par. 1 Kpa albo stwierdził w myśl art. 158 par. 2 Kpa, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 par. 1 Kpa wraz z wydaniem decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - kończy się postępowanie w trybie administracyjnym.

2. Od decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania przewidzianego w art. 160 par. 1 Kpa nie przysługuje stronie niezadowolonej z decyzji prawo wniesienia odwołania do organu II instancji, lecz tylko powództwo do sądu powszechnego /art. 160 par. 4 i 5 Kpa/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 29 września 2000 r. sprawy ze skargi Romana L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 stycznia 1998 r. (...) w przedmiocie odszkodowania uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą organu I instancji; (...).


UZASADNIENIE

Roman L. wnioskiem z dnia 29 września 1997 r. wystąpił o wydanie decyzji odszkodowawczej na kwotę 1800 zł wraz z odsetkami od dnia 16 sierpnia 1997 r. Skarżący wskazał, iż podstawę jego roszczenia stanowi fakt zobowiązania go przez Urząd Miasta i Gminy Cz. do wykonania opinii wraz z inwentaryzacją budowlaną.

Wojewoda B. decyzją (...) z dnia 27 listopada 1997 r. r. odmówił wydania decyzji o odszkodowaniu z tytułu poniesionych wydatków związanych z wykonaniem opinii technicznej wraz z inwentaryzacją budynku warsztatowego.

W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że w związku z samowolnie przeprowadzoną zmianą sposobu użytkowania budynku warsztatu - branży blacharstwo samochodowe oraz w związku z wnioskiem o wydanie decyzji na użytkowanie tego obiektu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, zażądano od właściciela budynku przedłożenia powykonawczej inwentaryzacji budowlanej i opinii w sprawie stanu technicznego rzeczonego obiektu.

Stosownie do art. 56 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. organy nadzoru budowlanego mogą zażądać od inwestora dostarczenia stosownych dokumentów wskazanych w przepisach, a także przedstawienia technicznych ekspertyz, przy czym koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba obowiązana do ich dostarczenia.

Nadto organ stwierdził, iż przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. zobowiązujące organ do przechowywania dokumentacji związanej z wydanym pozwoleniem na budowę nie precyzowały zakresu dokumentów, jakie winny być przechowywane. Jednocześnie przepisy par. 55 w zw. z par. 34 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego nakładały na właściciela lub zarządcę obiektu obowiązek przechowywania przez okres istnienia planu realizacyjnego i projektu ze wszystkimi rysunkami lub naniesionymi zmianami wprowadzonymi w toku wykonywania robót.

Zważywszy na powyższe w ocenie organu obowiązek przechowywania projektu technicznego inwestycji przez okres istnienia obiektu spoczywa na jego właścicielu.

Przedstawione okoliczności uzasadniają wydanie wskazanego na wstępie orzeczenia. Odwołanie od powyższej decyzji zgodnie z zawartym w niej pouczeniem wniósł Roman L.

Decyzją (...) z dnia 1998 r. wydaną z upoważnienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazując na zasadność ustaleń przedstawionych w zaskarżonej decyzji organu I instancji stwierdził, iż żądanie odszkodowania i stawianie zarzutów co do narażenia inwestora na koszty za opracowaną opinię techniczną jest niesłuszne i bezpodstawne.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł Roman L. stwierdzając, że wydana zarówno przez organ I, jak i II instancji decyzja nie jest trafna.

Skarżący stwierdził, iż nie wnosił o zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu, i wskazał, że nie było zasadne obciążenie go kosztami.

W uzupełnieniu wniesionej skargi stwierdził, że roszczenie jego pozostaje w związku z art. 160 Kpa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i stwierdził, że żądanie odszkodowania pozostaje bez związku z art. 160 Kpa, a stawiane organom administracji zarzuty co do naruszenia inwestora na koszty są bezpodstawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga w sprawie przedmiotowej podlega uwzględnieniu, chociaż z innych przyczyn, niż zostało to w niej wskazane.

Przedmiotem wniosku strony skarżącej jest roszczenie o odszkodowanie skierowane do organu administracji państwowej.

Skarżący w swych wnioskach o przyznanie odszkodowania z dnia 19 listopada 1996 r. i z dnia 29 września 1997 r. jako podstawę prawną swego roszczenia wskazał przepis art. 160 Kpa.

W sprawach o odszkodowanie od organu państwowego na podstawie art. 160 par. 1 Kpa przepis par. 4 tego artykułu przewiduje jednoinstancyjny tryb postępowania administracyjnego, polegający na wydaniu na żądanie strony decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - przez organ administracji państwowej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia art. 156 par. 1 Kpa albo stwierdził w myśl art. 158 par. 2 Kpa, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 par. 1 Kpa.

Wraz z wydaniem decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej /jak w niniejszej sprawie/ - kończy się postępowanie w trybie administracyjnym.

Strona niezadowolona z decyzji odszkodowawczej, wydanej przez organ administracji państwowej wymieniony w art. 160 par. 4 Kpa, może wnieść powództwo do sądu powszechnego w terminie 30 dni od doręczenia jej decyzji w sprawie /art. 160 par. 5 Kpa/, o

czym strona winna być pouczona w decyzji.

Biorąc za punkt wyjścia nie kwestionowany w nauce i orzecznictwie pogląd, że decyzja odszkodowawcza wydawana jest w jednoinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, w którym przepisy wprowadzają ograniczenie prawa odwołania, stwierdzić należy, że od wydanej decyzji w I instancji przez organ administracji państwowej odmawiającej przyznania odszkodowania przewidzianego w art. 160 par. 1 Kpa nie przysługuje stronie niezadowolonej z decyzji prawo wniesienia odwołania do organu II instancji, lecz tylko powództwo do sądu powszechnego /art. 160 par. 4 i 5 Kpa/.

W przedmiotowej sprawie organ administracji I instancji wydając decyzję nie określił podstawy prawnej jej wydania, poza wskazaniem przepisu art. 104 Kpa, a uchybienie to nie zostało też usunięte przez organ II instancji. Zauważyć bowiem należy, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w art. 160, art. 161 i art. 153 Kpa określają nie tylko zasady odpowiedzialności, ale i tryb dochodzenia roszczeń za szkodę. Z tych też względów organ wydając określoną decyzję winien dla zachowania wymogu przepisu art. 107 par. 3 Kpa, a następnie spowodowania właściwych pouczeń dla strony postępowania wskazać przepis stanowiący podstawę jego rozstrzygnięcia. Sprawą organu będzie oczywiście ustalenie czy zaistniały przesłanki wskazane w określonym przepisie, w przypadku zaś ich braku zapadnie decyzja negatywna dla strony. Jednak określenie podstawy prawnej jest o tyle istotne, że pozwala na określenie trybu, w jakim dochodzone jest odszkodowanie przez stronę.

Wobec naruszenia wyżej omówionych przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 107 par. 3 Kpa i art. 160 Kpa, mających wpływ na wynik sprawy, decyzja organu odwoławczego i organu I instancji podlega uchyleniu.

Z przedstawionych wyżej względów na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.