Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1203/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Rybińska, Sędziowie NSA Maria Myślińska, Urszula Raczkiewicz (spr.), Protokolant Agnieszka Romaniuk, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Export-Import S.C. w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 lipca 2004 r. sygn. akt SA/Sz 1789/02 w sprawie ze skargi [...] wspólników [...] Export-Import S.C. w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie określenia długu celnego skargę kasacyjną oddala


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 lipca 2004 r., sygnatura akt SA/Sz 1789/02 w sprawie ze skargi [...] – wspólników spółki cywilnej "[...]" Eksport – Import w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego – oddalił skargę.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia 27 czerwca 2002 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie orzekł o uchyleniu wydanej wobec firmy "[...]" Eksport-Import - spółka cywilna w składzie [...] z siedzibą w Lublinie - decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Szczecinie z dnia 13 lutego 2001 r., Nr [...] w części dotyczącej określenia wysokości stawki celnej i kwoty długu celnego wobec towarów objętych zgłoszeniami celnymi Nr: [...]. i ponownie określił kwotę długu celnego, przyjmując do jej wymiaru stawkę autonomiczną w wysokości 60%.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że na podstawie kolejnych zgłoszeń celnych Dyrektor Urzędu Celnego w Szczecinie objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży używanej, importowanej z Niemiec, wobec którego dla wymiaru należności celnych przyjęto obniżoną stawkę celną przewidzianą dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej na podstawie dołączonych do zgłoszeń celnych faktur zawierających deklaracje eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru. Faktury te wraz deklaracją eksportera przekazane zostały przez polskie władze celne do weryfikacji władzom celnym państwa eksportera. Pismami z dnia 09. 08.2000 r., 10.05. 2000 r. i z dn. 10. 05. 2000 r. niemieckie władze celne poinformowały, iż przeprowadzona weryfikacja wykazała, że towary objęte deklaracją eksportera nie są towarami "pochodzącymi" w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego, wobec czego wszczęte zostało z urzędu postępowanie celne, w wyniku którego wydana została przez Dyrektora Urzędu Celnego w Szczecinie decyzja uznająca wskazane zgłoszenia celne za nieprawidłowe i wymierzająca należności celne dla importowanych towarów z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej w wysokości 60 %.

Od decyzji skarżący wnieśli odwołania.

Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie w uzasadnieniu decyzji z dnia 27 czerwca 2002 r., w pełni podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii nieprawidłowości spornych zgłoszeń celnych.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że nie znajduje podstaw do zastosowania w rozpatrywanej sprawie obniżonej stawki celnej przewidzianej dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego. Skoro przedłożone przez importera faktury zawierały zapis o kraju pochodzenia towaru (Niemcy), to zasadnym było zastosowanie stawek celnych autonomicznych, przyjmując te faktury jako dowód niepreferencyjnego pochodzenia towaru z Niemiec. Na przyjęcie takiej stawki pozwalał, zdaniem tego organu, ust. 10 i 11 Części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy, w myśl którego do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 15. 10. 1997 r( Dz. U. Nr 130, poz. 851), których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczna lub stawkę konwencyjna, jeżeli jest wyższa od stawki autonomicznej.

Odnosząc się z kolei do podniesionego w odwołaniu zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, spowodowanego wydaniem jej w sytuacji pozbawienia A. B., jednego ze wspólników spółki, możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się w sprawie przed jej wydaniem, Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie zarzut ten uznał za nieuzasadniony, gdyż z aktami sprawy zapoznawał się R. B. syn F., który jako pełnomocnik wspólników spółki [...] działał również w imieniu A. B..

Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez pełnomocnika wspólników spółki cywilnej "[...]" do Naczelnego Sądu Administracyjnego . W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż z dokumentów będących w aktach sprawy wynika, że krajem pochodzenia towaru był kraj eksportu wykazany w dokumentach importowych, co oznacza, iż zgodnie z art. 13 i 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego winny mieć zastosowanie w imporcie "stawki celne preferencyjne lub konwencyjne, a nie autonomiczne". Skarżący za w pełni uzasadnioną w świetle postanowień Protokołu 4 uznali tezę, iż wobec towarów importowanych z krajów Unii Europejskiej zastosowanie mają stawki celne preferencyjne lub konwencyjne w przypadku, gdy towar będący przedmiotem importu ma oczywiście ustalone źródło pochodzenia z krajów UE, nawet jeśli nie jest ono udowodnione dodatkowym świadectwem niepreferencyjnego pochodzenia. Skarżący zakwestionowali również wiarygodność weryfikacji zapisów o preferencyjnym pochodzeniu towarów, stanowiącą merytoryczną podstawę zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 lipca 2004 r. oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.

Sąd stwierdził, że z art. 70 § 1 Kodeksu celnego wynika, iż po przyjęciu zgłoszenia celnego, a więc po stwierdzeniu, że spełnione zostały warunki określone w art. 65 § 1, organ celny może przystąpić do jego weryfikacji polegającej w szczególności na kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów, mogąc przy tym żądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu. Sąd zauważył, iż niezależnie od postępowania weryfikującego zgłoszenie celne przed zwolnieniem towaru, Kodeks celny przewiduje również możliwość przeprowadzenia kontroli zgłoszenia celnego już po zwolnieniu towarów, a więc przeprowadzenia tzw. kontroli postimportowej, stanowiąc w art. 83, iż organ celny może to czynić zarówno z urzędu, jak i na wniosek zgłaszającego. Kontrola ta ma na celu upewnienie się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego przeprowadzonej po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny zobowiązany jest, biorąc pod uwagę te dane, podjąć niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego.

W ocenie Sądu, dokonana w niniejszej sprawie przez organ celny tzw. kontrola postimportowa miała na celu sprawdzenie prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, a przede wszystkim prawidłowości zastosowanej przez zgłaszającego obniżonej stawki celnej, mającej swoją podstawę w przyjęciu - na podstawie deklaracji eksportera na fakturze - pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu przepisów Protokołu 4 Układu Europejskiego. Jak wynika z akt sprawy, weryfikacji deklaracji eksportera na fakturze organy celne dokonały w trybie określonym w art. 32 Protokołu 4, występując do władz celnych kraju eksportu o potwierdzenie, czy będące przedmiotem importu towary mają status "towarów pochodzących" w rozumieniu tegoż Protokołu. Wbrew wywodom skargi, przewidziany w art. 32 Protokołu 4 tryb weryfikacji dowodów pochodzenia towarów (produktów) jest, jedynym sposobem sprawdzenia prawidłowości dowodów pochodzenia, a jego wyniki są w istocie wiążące dla organów celnych kraju importera.

Zdaniem Sądu I instancji, postanowienia Układu Europejskiego, jako ratyfikowanej umowy międzynarodowej wraz ze stanowiącymi ich integralną część załącznikami i protokołami, zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, mającym w określonych sytuacjach, stosownie do art. 91 Konstytucji, pierwszeństwo w stosowaniu przed ustawami, t.j. przed Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową, brak jest zatem podstaw prawnych do kwestionowania wyników weryfikacji deklaracji celnej eksportera w przedmiocie statusu pochodzenia towarów objętych zgłoszeniem celnym, przeprowadzonej w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego. W świetle tak postrzeganego trybu stosowania w/w postanowień Protokołu nr 4, za pozbawione merytorycznego znaczenia uznał Sąd wywody skargi sprowadzające się zarówno do kwestionowania rozumienia pojęcia "towarów pochodzących" przyjętego w odniesieniu do odzieży używanej przez władze celne krajów Unii Europejskiej, jak i do twierdzenia, iż podstawę postimportowej kontroli polskich organów celnych stanowiła zmiana interpretacji tego pojęcia przez te władze, dokonana już po przyjęciu zgłoszenia celnego.

Zdaniem Sądu, nie zasługuje także na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów art. 178 Ordynacji podatkowej w związku z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w następstwie braku umożliwienia jednemu ze wspólników realizacji jego prawa do zapoznania się z materiałami sprawy.

A. B., R. B. oraz K. B. reprezentowani przez adwokata złożyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie z dnia 21 lipca 2004, sygn. akt SA/Sz 1789/02, zaskarżając go w całości i zarzucając:

1/ w oparciu o art. 174 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygniecie w sprawie, a mianowicie:

- pominięcie przez Sąd w rozważaniach i ocenie, zarzutu przedawnienia postawionego na rozprawie w dniu 14 lipca 2004 r. w oparciu o art. 65 § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 poz. 802 z 2001 roku z późn. zm.),

2/ w oparciu o art. 174 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na :

- błędnej interpretacji art. od 135 do 138 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w związku z art. 178 tejże ustawy, w związku z art. 64 i 65 kpc, a polegającej na bezpodstawnym uznaniu przez Sąd, że odmowa udostępnienia akt sprawy przez inspektora Urzędu Celnego w Lublinie jednemu ze wspólników spółki A. B., nie nastąpiła gdyż rzekomo w jego imieniu czynności tej dokonał jego pełnomocnik, wbrew dowodom w sprawie (tj. wobec braku pisemnego lub protokolarnego pełnomocnictwa A. B. udzielonego R. B., które powinno znajdować się w aktach sprawy);

Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucja skargi kasacyjnej uregulowana w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.s.a., wykazuje znaczne podobieństwa do kasacji przewidzianej w procedurze cywilnej, stanowiącej środek odwoławczy od orzeczeń sądów drugiej instancji w sprawach cywilnych. Uwaga ta dotyczy w szczególności określenia podstaw skargi kasacyjnej w art. 174 p.s.a. oraz przyjęcia zasady związania sądu granicami tej skargi (art. 183 § 1 p.s.a.). Z tych też powodów stosowanie przepisów o skardze kasacyjnej nie może nie uwzględniać dorobku orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny prawniczej dotyczącego kasacji rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy.

Sąd Najwyższy wielokrotnie i konsekwentnie podkreślał, że związanie Sądu granicami kasacji oznacza konieczność wskazania w kasacji m.in. jej podstaw. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacji polega zaś na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnieniu zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - na wykazaniu dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (np. wyrok SN z dnia 11 stycznia 2001 r., IV CKN 1594/00, Lex nr 53119). Wymaganie określenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia obejmuje wskazanie, które przepisy - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy - zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienie SN z dnia 11 marca 1997 r. III CKN 13/97, OSN z 1997 r., nr 8, poz. 114). Nie stanowi zatem przytoczenia podstawy kasacyjnej zgłoszenie np. zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu, który - zdaniem skarżącego - został naruszony. Nie wystarcza też samo wykazanie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli skarżący nie wykazał, że następstwa tego naruszenia były tego rodzaju lub rozmiarów, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w kasacji orzeczenia (np. postanowienie SN z dnia 5 grudnia 1997 r. III CKN 491/97, Lex nr 50542 i wyrok SN z dnia 24 kwietnia 2003 r. I CKN 317/01, Lex nr 7888).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi również wątpliwości teza, że kasacja nie odpowiadająca wymaganiom ustawowym w zakresie określenia podstaw i ich uzasadnienia zawiera istotny brak, ponieważ uniemożliwia sądowi ocenę zasadności tego środka zaskarżenia.

Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej przewidziane w ustawie procesowej korespondują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia tej skargi (art. 175 § 1). Przymus ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego oraz formalnego. Od adwokata czy radcy prawnego można bowiem oczekiwać i egzekwować znajomości przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym.

Stosownie do art. 174 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), dalej : p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżących przytoczył w skardze kasacyjnej obie z podstaw wymienionych w art. 174 ustawy procesowej.

Sąd związany granicami skargi kasacyjnej po rozpatrzeniu powołanych przez skarżących podstaw kasacyjnych zawierających zarzut naruszenia przepisów art.135-138 o.p. w zw. z art.64 i 65 kpc, błędnie uznanych w skardze kasacyjnej za przepisy prawa materialnego, podczas gdy są to przepisy procesowe, uznaje, iż nie spełniają one wymogów określonych w art. 174 pkt. 2 p.s.a. Przepisy te nie znajdują zastosowania w postępowaniu sądowym, stąd też nie ma możliwości ich naruszenia przez Sąd I instancji .Nadto, nawet przy prawidłowym powołaniu przepisów stanowiących podstawę skargi kasacyjnej niezbędne byłoby prócz wskazania na czym polegało naruszenie prawa także określenie wpływu naruszenia na wynik sprawy, a ten ostatni element został całkowicie przez autora skargi kasacyjnej pominięty. Powyższy sposób sformułowania podstaw kasacyjnych powoduje, iż należy uznać, że brak jest usprawiedliwionych procesowych podstaw skargi kasacyjnej.

Nie stanowi także usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej zarzut naruszenia art. 65 § 5 kod. cel. Naruszenie powołanego przepisu skarżący upatrują w fakcie wydania decyzji organu odwoławczego po upływie trzech lat od przyjęcia zgłoszenia celnego . Wynikające ze skargi kasacyjnej zagadnienie prawne dotyczy zatem skutków prawnych upływu 3-letniego terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego – w toku postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana przed upływem tego terminu.

W myśl art. 65 § 5 Kodeksu celnego, decyzja o której mowa w § 4 nie może być wydana, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z kolei zgodnie z art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny na wniosek strony wydaje lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części:

a) określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub

b) zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a) i b).

Z treści art. 65 § 4 Kodeksu celnego wynika, że zastrzeżony w tym przepisie termin dotyczy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, gdyż do kompetencji tego organu należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego. Wskazać trzeba także, że przepis ten dotyczy działań organu przyjmującego zgłoszenie celne (art. 65 § 1), a zgłoszenie przyjmuje wyłącznie organ I instancji, który "po przyjęciu zgłoszenia celnego" wydaje lub może wydać decyzję, w szczególności, o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe(art. 65 § 4 pkt. 2). Przepis ten nie przewiduje zatem, by decyzja wydana na jego podstawie była decyzją ostateczną

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę kasacyjną.