Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 414/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 67a § 1 pkt 3, art. 122, art 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Jarosław Szaro / spr./ SO del. Piotr Popek Protokolant specjalista Teresa Tochowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2015r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia podatku dochodowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok 1) oddala skargę , 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokatowi A. B.– Kancelaria Adwokacka w Rzeszowie za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania L. P., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. w kwocie 293,80zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 156 zł.

Jak wynika z akt sprawy, we wniosku z dnia 2 października 2014r., sprecyzowanym w kolejnych pismach, L. P. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. w kwocie 293,80 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 156zł. Swoje żądanie umotywował tym, że od kilku lat jest osobą bezrobotną, korzystającą z pomocy społecznej. Dochody uzyskiwane z okresowego zasiłku wypłacanego przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w miesięcznej kwocie 271zł oraz dopłata do zakupu żywności w miesięcznej wysokości 80zł uniemożliwiają zapłatę powstałego zadłużenia.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że w zeznaniu rocznym PIT-37 za 2009 r. L. P. wykazał przychód i dochód z wynagrodzenie w kwocie 5.745zł, zaliczkę podatnika pobraną przez płatnika w wysokości 112zł, przychód

i dochód podatnika z innych źródeł w kwocie 292,56 zł; razem: przychód podatnika

w kwocie 6.037,56zł, dochód podatnika w kwocie 6.037,56zł, składki na ubezpieczenia społeczne podatnika - 475,98zł, dochód po odliczeniach - 5.561,58zł, podatek należny - 445zł, różnica pomiędzy podatkiem należnym a sumą zaliczek pobranych przez płatników w wysokości 333zł.

W roku 2013 i 2014 L. P. otrzymywał świadczenia z pomocy społecznej w następującej formie:

* zasiłek okresowy przyznany od 1.01.2013 r. do 31.03.2013 r. z powodu bezrobocia w kwocie 267,82 zł miesięcznie;

* zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu obuwia

w styczniu 2013 r. w kwocie 100zł;

- zasiłek okresowy od 1.10.2013 r. do 31.12.2013 r. z powodu bezrobocia

w kwocie 271zł miesięcznie;

* zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu odzieży oraz kosztów ogrzewania

i energii elektrycznej w październiku 2013 r. w kwocie 200zł;

* zasiłek celowy na zakup żywności w łącznej kwocie 240zł oraz w kwocie 80zł miesięcznie przyznanej na okres od 1.10.2013 r. do 31.12.2013 r.;

-zasiłek celowy na dofinansowanie opłat za energię elektryczną i gaz oraz zakup odzieży zimowej w grudniu 2013 r. w kwocie 150zł;

- zasiłek okresowy od 1.01.2014 r. do 31.03.2014 r. z powodu bezrobocia

w kwocie 271zł miesięcznie;

- zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie opłat w styczniu 2014 r.

w kwocie 100zł,

* zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie opłat za energię elektryczną, gaz i wodę w lutym 2014 r. w kwocie 150zł;

* zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu odzieży w marcu 2014 r. w kwocie 100zł;

* zasiłek okresowy przyznany od 1.09.2014 r. do 31.12.2014 r. z powodu bezrobocia w kwocie 271zł miesięcznie;

* świadczenie pieniężne/zasiłek celowy na zakup żywności w łącznej kwocie 320zł oraz w kwocie 80zł miesięcznie przyznanej na okres od 1.09.2014 r. do 31.12.2014 r.

Przesłuchany w trakcie postępowania w dniu 7.11.2014r. L. P. zeznał, że ma 56 lat, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Podatnik pomimo intensywnych poszukiwań ma trudności w znalezieniu pracy. Nie posiada kapitałów pieniężnych, akcji, oszczędności. Nie prowadzi działalności gospodarczej. Jego źródłem utrzymania są zasiłki pobierane z GOPS. Jest współwłaścicielem w 1/6 części nieruchomości położonej w P. o pow. 18a, zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 90 m2. Majątku ruchomego Podatnik nie posiada. W okresie od 23.10.1996r. do 26.09.2008r. L. P. przebywał w zakładzie karnym. Z akt sprawy dodatkowo wynika, iż samochód marki Fiat Punto nr rej. [...], zakupiony przez Wnioskodawcę na kredyt, został objęty zastawem bankowym przez [...] i na początku 1997r. został przejęty za długi w spłacie rat kredytowych.

Podatnik zamieszkuje wspólnie z matką - K. P. (78 lat), która, jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 19.11.2014 r., wymaga stałej, długotrwałej opieki i pomocy innych osób z uwagi na niezdolność do samodzielnej egzystencji. Wnioskodawca poinformował, że powyższe w znaczący sposób rzutuje na możliwość podjęcia pracy zarobkowej przez Niego. Nie ponosi żadnych kosztów z tytułu zamieszkania. Opłaty związane z utrzymaniem domu i wyżywieniem ponosi matka. Wnioskodawca posiada zaległości za pobrane wcześniej kredyty bankowe, lecz nie pamięta ich wysokości.

Z akt sprawy (zestawienia stanu zaległości Zobowiązanego na dzień 8.10.2014r.) wynika również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny prowadził wobec Zobowiązanego postępowanie, mające na celu wyegzekwowanie zaległości przysługujących:

* Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w kwocie należności głównej 172,27 zł, odsetki za zwłokę w wysokości 67,80 zł, koszty egzekucyjne 1,82 zł, koszty upomnienia 8,80 zł;

* Wojewodzie [...] - [...] Urząd Wojewódzki w Rzeszowie Delegatura w kwocie należności głównej 100zł, koszty egzekucyjne 1,40zł;

* Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] w kwocie należności głównej 10.609zł, odsetki za zwłokę w wysokości 5.464,31 zł, koszty egzekucyjne

w wysokości 144,40 zł, koszty upomnienia 105,60 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. w kwocie 293,80 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 156,00 zł.

Zdaniem Naczelnika, w ustalonym stanie faktycznym wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika oraz przesłanka interesu publicznego, o których stanowi art. 67a § 1 pkt 3 O.p..

Wydając decyzję odmawiającą udzielenia wnioskowanej ulgi, organ skorzystał z przyznanego mu uznania administracyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził bowiem, że brak zapłaty przedmiotowych zaległości nie był skutkiem zdarzeń losowych lub nadzwyczajnych, niezależnych od Strony. Dysponując dochodami za 2009 r. w łącznej wysokości 6.037,56 zł Wnioskodawca miał realną możliwość uregulowania należnego zobowiązania podatkowego bez zagrożenia egzystencji. Trudna sytuacja majątkowa nie jest wystarczającą podstawą do udzielenia ulgi podatkowej i nie rodzi po stronie organu podatkowego obowiązku jej udzielenia.

L. P. złożył od powyższej decyzji odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej.

W uzasadnieniu podniósł, że organ I instancji wydając decyzję dokonał dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Formułując zarzuty przeciw przyjętemu w sprawie rozstrzygnięciu wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego

niesłusznie wywiódł, że Podatnik nie przewidział, że w jego sytuacji może dojść do powstania niedopłaty podatku dochodowego. Przywołując w odwołaniu okoliczności finansowe oraz życiowe w tym chorobę swoją oraz matki, L. P. zarzucił organowi I instancji niekonsekwencję przejawiającą się w stwierdzeniu, że pozostaje na utrzymaniu matki, podczas gdy w toku postępowania wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie zgodził się również ze wskazaniem "(...) że nie skorzystał z prawa do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym", jak również, że nie podał "innych dowodów mających wpływ na rozstrzygnięcie ww. sprawy". Podatnik uznał bowiem, że przeprowadzone postępowanie wskazuje na zasadność wniosku o umorzenie zaległego podatku wraz z odsetkami za zwłokę.

W świetle przytoczonych argumentów odwołujący stwierdził, że pomimo ustalenia w sprawie ważnego interesu podatnika i interesu publicznego - decyzja organu I instancji została podjęta w oderwaniu od zaistniałych okoliczności.

Dyrektor Izby Skarbowej w opisanej na wstępie decyzji z dnia [...] marca 2015r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że udzielenie ulgi określonej

w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. warunkuje istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Jednak nawet wystąpienie w rozpatrywanej sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie obliguje organu podatkowego do przyznania wnioskowanej przez podatnika ulgi. Decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej jest bowiem rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach uznania administracyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, że o ważnym interesie podatnika można mówić w sytuacji, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków (tj. utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku, szczególnie niskie dochody, które uniemożliwiają terminową zapłatę podatku), podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Pod pojęciem interesu publicznego organ odwoławczy rozumiał dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego czy korektę błędnych decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że po zaksięgowaniu wpłaty z 3.11.2010r.

w wysokości 50zł, do zapłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. podatnikowi pozostała kwota należności głównej 293,80 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 156zł.

Dyrektor Izby Skarbowej oceniając sprawę pod względem występowania przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego stwierdził, że sytuacja finansowa i materialna Zobowiązanego jest niekorzystna

i wyczerpuje znamiona przesłanki ważnego interesu podatnika. Aktualnie Wnioskodawca pozostaje bez pracy. Jedynym jego źródłem dochodu są świadczenia wypłacane z pomocy społecznej. Podatnik do grudnia 2014 r. pobierał okresowy zasiłek z powodu pozostawania bezrobotnym w miesięcznej wysokości 271zł oraz zasiłek celowy w wysokości 80zł - łącznie miesięcznie 351zł. Uzyskiwane dochody Podatnik przeznacza na pokrycie kosztów utrzymania. Wspólnie ze Zobowiązanym zamieszkuje wymagająca opieki innych osób matka. Podatnik nie posiada żadnego majątku ruchomego. Jak podkreślał w odwołaniu, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest współwłaścicielem w 1/6 części nieruchomości składającej się z zabudowanej budynkiem mieszkalnym działki. Podatnik nie posiada żadnych oszczędności, akcji ani kapitałów pieniężnych. Pomimo poszukiwań nie może znaleźć pracy, dodatkowo aktualnie z uwagi na stan zdrowia matki ma ograniczone możliwości podjęcia zatrudnienia. Na trudną sytuację finansową

i życiową w jakiej aktualnie znajduje się Zobowiązany, wpływ ma również zły stan jego zdrowia. Tym samym w ocenie organu II instancji, zapłata zaległości podatkowej objętej wnioskiem w kwocie 293,80 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 156zł, w obecnej chwili jest mało realna.

Dokonując analizy drugiej z przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., tj. interesu publicznego organ odwoławczy uznał, że nie leży w interesie publicznym stosowanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Jednak Podatnik nie posiada wystarczających możliwości finansowych na pokrycie nawet elementarnych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Dlatego w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, zapłata przedmiotowej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę mogłaby doprowadzić do pogłębienia deficytu środków na bieżące utrzymanie, w wyniku czego Wnioskodawca byłby zmuszony do sięgnięcia po kolejne środki z pomocy społecznej. Na tej podstawie organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zachodzi zarówno przesłanka ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego,

o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p.

Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł jednak podstaw do umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę korzystając z uznania administracyjnego. Uznał bowiem, że choć aktualna sytuacja finansowa Odwołującego się jest niewątpliwie trudna, niemniej jednak niewielkie dochody i brak środków finansowych na uregulowanie zaległości podatkowej nie uzasadnia konieczności jej umorzenia.

Organ zauważył, że obecnie wielu podatników znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Gdyby zatem jako miarodajną w tego rodzaju sprawach przyjąć trudną sytuację finansową, to z instytucji ulgi podatkowej należałoby uczynić szeroko stosowany środek finansowego wsparcia podatników. Przesłanki umorzenia należy oceniać nie tylko w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także

z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty.

W omawianym sprawie trudno zaś uznać, że źródłem powstania zaległości podatkowej były wydarzenia spowodowane działaniem czynników o charakterze nadzwyczajnym, które sprawiły, że Podatnik na skutek okoliczności niezależnych od siebie musi ponosić ujemne konsekwencje finansowe. Obowiązek podatkowy

w zaistniałych realiach powstał na podstawie ustawy i konieczność zapłaty podatku wynika z mocy prawa. Podatnik nie wywiązując się z ciążącego na nim zobowiązania podatkowego, w rzeczywistości zatrzymał środki pieniężne stanowiące dochód budżetu. Powyższe sprawia, że argumentacja Podatnika w kwestii pozostawania

w przekonaniu o pobraniu przez płatników zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości, która nie spowoduje konieczności dopłaty podatku, nie może stanowić o umorzeniu wnioskowanych kwot.

Ponadto umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę

w sytuacji, gdy Podatnik posiada inne zaległości np. wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oznaczałoby rezygnację z należności przysługujących organowi podatkowemu i uprzywilejowanie innych wierzycieli, którzy swoich długów dochodzą od Podatnika w drodze egzekucji administracyjnej. Łączna kwota długów objęta postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec Podatnika przez Naczelnika Urzędu Skarbowego sprawia, że ewentualna ulga w spłacie zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych pozostaje bez znaczącego wpływu na poprawę Jego sytuacji. Ponadto nie jest wykluczone, że sytuacja Podatnika może ulec poprawie, zaś umorzenie oznacza definitywną rezygnację z dochodzenia zaległości.

L. P. zaskarżył powyższą decyzje do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził zaistnienie

w stosunku do Skarżącego ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Mimo to odmówił udzielania wnioskowanej ulgi, co Skarżący uznał za nieuzasadnione. Strona wskazała przy tym, że ZUS w takiej samej sytuacji umorzył zaległości.

W piśmie z 20 lipca 2015r. wniesionym przez pełnomocnika Skarżącego, postawiono zaskarżonej decyzji zarzuty naruszenia art. 67a § 1 O.p. - poprzez brak właściwego zastosowania tego przepisu; art. 120 oraz 121 O.p. - poprzez wydanie decyzji wbrew przyjętej zasadzie zaufania do organów podatkowych, z nadużyciem pozycji władczej.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, wynikającej z norm przepisanych, ewentualnie

zasądzenia wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika z urzędu w podwójnej wysokości wynikającej z norm przepisanych.

Pełnomocnik Skarżącego podniósł, że nieopłacenie zaległości podatkowej

w wysokości 293 zł plus odsetki jest wynikiem skromnych środków pochodzących

z "pomocy państwa", których wysokość nie pozwala na wygospodarowanie pieniędzy na spłatę należności.

W dalszej kolejności podniesiono, że z jednej strony organ odwoławczy zauważa, że zapłata przez Skarżącego zaległości podatkowej wykracza poza jego możliwości finansowe a z drugiej, że przepisy dopuszczające tzw. uznanie administracyjne umożliwiają wydanie decyzji odmownej. Takie działanie w ocenie Strony skarżącej stanowi naruszenie art. 67a O.p. Choć przepis ten zawiera słowo "może", to jednak w takiej interpretacji, jaka zostało dokonana przez organ podatkowy, przepis ten nigdy nie będzie miał zastosowania. Słowo "może" nakazuje co do zasady wziąć pod uwagę interes podatnika jeżeli jest słuszny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy podatkowe I i II instancji, rozpoznając przedmiotową sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania podatkowego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii prawidłowości postępowania podatkowego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i Dyrektora Izby Skarbowej. Organy podatkowe w ocenie Sądu uczyniły zadość ciążącym na nim obowiązkom w zakresie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). W zgodzie z art. 122 O.p. podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Ocena co do wystąpienia przesłanek warunkujących zastosowanie wnioskowanej ulgi podatkowej została dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (zgodnie z art. 191 O.p.). Na taką oceną składa się sposób prowadzenia postępowania przez organ I i II instancji w niniejszej sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego zebrał szczegółowe i wyczerpujące informacje dotyczące źródeł utrzymania, jakimi dysponuje Skarżący oraz składników jego majątku. W szczególności uzyskał dokładne dane z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, które obrazują skalę świadczeń z pomocy społecznej uzyskiwanych przez Stronę, które są jedynym źródłem dochodu Skarżącego. Organ I instancji ustalił również, czy Skarżącemu przysługują prawa majątkowe do określonych nieruchomości a także, czy dysponuje on konkretnym majątkiem ruchomym. Ustalenia w tym zakresie organ zweryfikował przesłuchując Skarżącego. Zeznania Strony dostarczyły informacji na temat źródeł utrzymania, warunków lokalowych i ponoszenia kosztów związanych z codziennym utrzymaniem. Ustalenia dotyczące sytuacji osobistej i majątkowej Skarżącego znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu, zarówno I, jak i II instancji, w których, tak jak nakazuje art. 210 § 4 O.p. wskazano fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, którym dał wiarę. Wyjaśniono również podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Wobec prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Sąd nie miał podstaw aby zakwestionować wyciągnięte na jego podstawie wnioski co do zaistnienia przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., dających podstawę do umorzenia zaległości podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Sąd podziela ocenę wyrażoną przez organ I i II instancji, że w sytuacji osobistej i finansowej podatnika za umorzeniem zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. przemawia zarówno ważny interes podatnika, jak i interes publiczny. Przesłanki umorzenia zaległości podatkowej mają charakter klauzul generalnych a ich zakres znaczeniowy pozostaje niedookreślony. Niemniej jednak za stwierdzeniem, że

w sprawie zachodzi ważny interes podatnika przemawiają okoliczności nadzwyczajne, takie jak utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku, czy poważna choroba uniemożliwiająca normalne funkcjonowanie i zarobkowanie. Przy ocenie ważnego interesu podatnika należy także uwzględnić normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków na zabezpieczenie tzw. minimum egzystencji. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że fakt, iż Skarżący nie pracuje i korzysta z zasiłków

z pomocy społecznej powoduje, że sytuacja finansowa jest trudna i wypełnia przesłankę ważnego interesu podatnika. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił to stanowisko. Taka ocena, w kontekście znaczenia, jakie niesie ze sobą pojęcie ważnego interesu podatnika jest prawidłowa i dopuszczalna.

Sąd przychyla się również do wyrażonej przez organy podatkowe oceny, że została w sprawie spełniona przesłanka interesu publicznego, który zachodzi

w sytuacji, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Ze względu na przedstawioną w decyzjach skalę uzyskiwanej przez Skarżącego pomocy taka konkluzja jest w pełni zasadna w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie.

Na negatywnym dla Skarżącego sposobie rozstrzygnięcia sprawy zaważył natomiast fakt, że decyzje w zakresie przyznawania ulgi podatkowej w oparciu

o przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. są przyznawane w ramach uznania administracyjnego. W zdaniu pierwszym przepisu zawarte jest kluczowe słowo, że organ podatkowy może, na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę. Oznacza to, że umorzenie zaległości podatkowej leży w zakresie uprawnień organu podatkowego a nie obowiązku. Wymaga więc podkreślenia, że nawet w przypadku zaistnienia pozytywnych przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości podatkowej (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), organ podatkowy nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku podatnika i przyznania ulgi. Organ podatkowy ma natomiast obowiązek w sposób wyczerpujący szczegółowo i przekonująco uzasadnić, dlaczego nie podjął decyzji korzystnej dla Strony mimo zaistnienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, tak aby nie było wątpliwości co do tego, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Wobec takiej konstrukcji przepisu art. 67a § 1 pkt 3 O.p., przyznającej organowi podatkowemu prawo do orzekania w ramach swobodnego uznania, Sąd nie ma możliwości aby dokonywać oceny wyboru, jakiego dokonał organ podatkowy, podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia bądź nie ulgi podatkowej. Ocena Sądu Administracyjnego pod względem zgodności z prawem decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do stwierdzenia, czy materiał dowodowy został prawidłowo zgromadzony, czy wyciągnięte na jego podstawie wnioski są uzasadnione okolicznościami sprawy, czy wydane rozstrzygnięcie mieści się w granicach wyznaczonych przepisami ustawy. Sąd nie ma natomiast możliwości zmiany wyboru, jakiego organ dokonał wydając określone rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Sąd dokonuje natomiast kontroli, czy organ podatkowy należycie uzasadnił, dlaczego odmówił udzielenia ulgi podatkowej pomimo zaistnienia pozytywnych przesłanek warunkujących umorzenie zaległości podatkowej.

W niniejszej sprawie uzasadnienie decyzji podjętych w sprawie spełnia wymogi stawiane rozstrzygnięciom wydawanym w ramach uznania administracyjnego. Jak zostało to już przedstawione na wstępie, postępowania podatkowe pozwala w sposób wyczerpujący dla rozstrzygnięcia sprawy ocenić sytuację osobistą i majątkową Skarżącego, zgodnie z przepisami art. 122, art. 187

§ 1, art. 191 O.p. Organy, odnosząc się do dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych wskazały jak rozumieją przesłankę ważnego interesu podatnika

i interesu publicznego i wyjaśniły w sposób odpowiadający wymogom art. 210 § 4 O.p. dlaczego zaistniały w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu organy podatkowe w sposób zgodny z art. 210 § 4 O.p. przedstawiły najważniejszy dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy fragment wnioskowania prowadzący do ostatecznej odmowy przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że Skarżący dysponując w 2009 r. dochodami w łącznej wysokości 6.037,56 zł miał realną możliwość uregulowania należnego zobowiązania bez zagrożenia dla egzystencji. Na taką ocenę organu wpłynął również fakt, że brak zapłaty przedmiotowych zaległości nie był skutkiem zdarzeń losowych, nadzwyczajnych. Z uwagi zaś na sam termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych, Skarżący miał możliwość nie tylko w 2009 r. lecz przez kolejne cztery miesiące 2010 r. poczynić starania w celu zabezpieczenia odpowiednich środków pieniężnych. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał zaś, że niewielkie dochody i brak środków finansowych nie uzasadnia konieczności umorzenia zaległości. Gdyby za miarodajną w tego rodzaju sprawach uznać trudną sytuację finansową, to ulga podatkowa stałaby się szeroko stosowanym środkiem wsparcia finansowego podatników. Skarżący, nie wywiązując się z ciążącego na nim zobowiązania podatkowego w rzeczywistości zatrzymał środki pieniężne stanowiące dochód budżetu państwa.

Zatem organy podatkowe, wydając decyzje o odmowie przyznania ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowej podały konkretne ku temu powody. Natomiast ocena co do celowości i słuszności takiego wyboru organu podatkowego, jak już wcześniej wskazano, pozostaje poza zakresem kontroli sądu administracyjnego.

Mając na względzie powyższe należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, poparta należycie zgromadzonym i rozpatrzonym materiałem dowodowym, jest zgodna z przepisami prawa, obowiązującymi w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. Z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a.

Orzeczenie zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku ma umocowanie w treści art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).