Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 928/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-08-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych w części, w pozostałym zakresie wniosek oddalono

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 04.04.2010r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe "O" sp. z o.o. w Z. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2005r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w 3/4 części 2. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek I.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 04.04.2010r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe "O" sp. z o.o. w Z. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2005r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów I.K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną B.K. ur. w 1967r. i córką S. M. ur. w 1986r. Jedynym źródłem dochodu rodziny jest działalność gospodarcza prowadzona przez małżonków pod nazwą "FH Hurt – Detal B. K." , która miesięcznie przynosi ok. 2500 zł. W 2010r. I.K. uzyskał 3 928,34 zł. dochodu a B.K. 23 240,46 zł. przy przychodzie na poziomie 174 855,76 zł. Córka S.M. jest studentką Uniwersytetu [...] w K., pozostaje na utrzymaniu rodziców i nie pracuje. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : czynsz - 359 zł. , opłatę za gaz – ok. 92 ,95 zł. (185,91 zł. : 2 = ok. 92,95 zł.) , opłatę za energię elektryczną – 88,54 zł. , opłatę za abonament telewizyjny – 60,56 zł. , opłatę za telefon – 32,31 zł. Małżonkowie spłacają ponadto kredyt hipoteczny i gotówkowy. Z konta B. K. płacone są raty kredytu hipotecznego (rata za maj 2011r. - 1 288,95 zł. , rata za czerwiec 2011r. -1 351,05 zł. ) a z konta I.K. raty kredytu gotówkowego w wysokości ok. 431 zł. (rata za maj 2011r. – 431,69 zł. , rata za czerwiec 2011r. – 431,86 zł. ) Wnioskodawca podnosi , iż zadłużenie z tytułu udzielonego kredytu wynosi 140 000 zł.

Strona skarżąca jest właścicielem samochodu ciężarowego marki F. 1,6 rok. prod. 1992 a wraz z żoną mieszkania o pow. 49 m2. Nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.

Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04)

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP

Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Zarówno I. K. jak i B. K. pracują i uzyskują dochody. Trzeba natomiast zaznaczyć, iż strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ) W przypadku bowiem ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk, ( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628 .

Małżonkowie są też w stanie spłacać raty kredytu hipotecznego i gotówkowego, których łączna kwota stanowi znaczną sumę. Zauważyć natomiast wypada, iż w świetle ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10).

W świetle takich okoliczności zwolnienie I.K. w całości od kosztów sądowych byłoby więc niezasadne.

Z drugiej jednak strony orzecznik w ocenie zdolności płatniczych strony skarżącej wziął pod uwagę fakt, iż kredyt hipoteczny zaciągnięty został na zakup lokalu, w którym cała rodzina mieszka, co czyni go przez to przedsięwzięciem zasadnym z punktu widzenia racjonalnej gospodarki finansowej rodziny. Ta bowiem musi uwzględniać potrzeby mieszkaniowe jej członków. Ponadto przed tut. Sądem toczy się dziewięć spraw o sygn. akt I SA/Kr 924 - 932/11, , w których łączna suma wpisów od skarg wynosi 4500 zł. co stanowi kwotę nieosiągalną dla strony skarżącej w obecnej jej sytuacji finansowej. Zasadne jest zatem zwolnienie wnioskodawcy w 3/4 części od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie to odpowiada możliwościom płatniczym strony skarżącej. Nie pozbawia jej ono bowiem zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować uniemożliwienie skorzystania z przysługującego stronie "prawa do sądu" i sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego.

Łączna Kwota 1125 zł., którą strona skarżąca będzie musiała uiścić tytułem wpisu od wszystkich skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 924 - 932/11 będzie natomiast wydatkiem jednorazowym, mniejszym od rat kredytów płaconych miesięcznie i nie zagrozi realizacji podstawowych potrzeb życiowych członków rodziny. Wypada też przy tym zauważyć, że banki niejednokrotnie godzą się na przerwę w spłacie rat przez okres jednego czy dwóch miesięcy, co stanowi dodatkowy czynnik ułatwiający wywiązanie się przez stronę z przedmiotowych zobowiązań publicznoprawnych.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.