Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 635/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta, Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Asesor WSA Dagmara Dominik, Protokolant Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. M. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006 w kwocie 918.00 zł z tytułu dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji Spółki "A" S.A.. Zdaniem podatniczki dochód ten zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202, poz.1956 i Nr 222, poz. 2201) nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie miała obowiązku złożenia PIT-38 za 2006 rok.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...]. Nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. Organ podatkowy stwierdził że dochód ten nie korzysta ze zwolnienia o którym mowa w art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie zostały spełnione łącznie wskazane w nim warunki. W rozpatrywanym przypadku akcje spółki "A" S.A. zostały przez Panią A. M. objęte w 2003 r. i zostały dopuszczone do obrotu publicznego, nie zostały natomiast nabyte na podstawie "oferty publicznej". W momencie zakupu akcji Pani A. M. była pracownikiem "B" Spółka z o.o., co potwierdziła informacja PIT-11 za 2003 rok wchodzącej w skład Grupy "C". Organ podatkowy stwierdził, iż z prospektu emisyjnego akcji "A" Spółka Akcyjna wynika, iż nabyte przez podatniczkę akcje zwykłe na okaziciela serii E udostępnione były jedynie w Ofercie Pracowniczej, co z kolei nie pozwala uznać, iż akcje zostały nabyte w drodze oferty publicznej. Trudno bowiem stwierdzić, iż oferta skierowana do skonkretyzowanej grupy osób jest ofertą publiczną.

W odwołaniu od tej decyzji podatniczka zarzuciła:

1) naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej w związku z art. 187 oraz art. 191 tej ustawy przez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych, koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy, okoliczności faktycznych; zarzuca się również brak zgromadzenia całego materiału dowodowego.

2) naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez dowolność w interpretowaniu znaczenia wyrażenia "publiczny obrót papierami wartościowymi" zdefiniowanemu przez ustawodawcę (w definicji legalnej) w ustawie Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi;

3) naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. 1997 r., Nr 118, poz. 754 ze zm.)

poprzez jego błędną wykładnię, w skutek czego błędnie uznano, że akcje serii E opisane w prospekcie emisyjnym akcji "A" S.A. z dnia 30.06.2003 r, nie zostały przez nią objęte w publicznym obrocie papierami wartościowymi.

Organowi podatkowemu zarzuca się także pomijanie faktu, iż oferta sprzedaży akcji "A" S. A serii E była skierowana do więcej niż 300 osób.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wywodząc, że z treści art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy wynika, że dla zwolnienia z opodatkowania dochodów z tytułu zbycia akcji konieczne jest spełnienie dwóch warunków, tj. dopuszczenie sprzedaży akcji do publicznego obrotu oraz nabycie akcji na podstawie oferty publicznej. Tym samym nie spełnienie choćby jednej z dwóch powyższych przesłanek wyklucza możliwość zwolnienia od opodatkowania dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji. W przedmiotowej sprawie akcje spółki "A" S.A. zostały przez podatniczkę objęte w 2003 r. i zostały dopuszczone do obrotu publicznego. Tym samym spełniony został pierwszy warunek przedmiotowego zwolnienia. Powyższej okoliczności nie są przedmiotem sporu.

Kwestią sporną natomiast jest pojęcie publicznej oferty. Z uwagi na fakt, że

brak jest definicji w/w pojęcia zarówno w ustawie o podatku dochodowym od osób

fizycznych, jak też w ustawie Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi,

ustalenia znaczenia tego pojęcia należy dokonać w oparciu o dyrektywy wykładni

językowej. Dlatego też nie bez znaczenia jest zwrócenie szczególnej uwagi na

definicję pojęcia "publiczny" w kontekście zaoferowania akcji skonkretyzowanej

grupie osób. Według Słownika Języka Polskiego pod redakcją M. Szymczaka (wyd. PWN -Warszawa 1996 roku) publiczny oznacza: dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, dostępny dla wszystkich.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej z materiałów sprawy wynika, że podatniczka nabyła akcje zwykłe na okaziciela serii E o wartości nominalnej 5 zł z grupy II w ilości 500 sztuk, oferowane na warunkach i zgodnie z zasadami opisanymi w Prospekcie emisyjnym akcji "A" S.A. z dnia 30.06.2003 r. Na podstawie wskazanego prospektu wprowadzono do publicznego obrotu m. in. akcje zwykłe na okaziciela serii E w Ofercie Pracowniczej o wartości nominalnej 5 zł każda. Szczegółowe zasady dystrybucji akcji serii E opisane zostały w punkcie 12.3 Rozdziału III Prospektu. Z zapisów zawartych w punkcie 12.3 wynika, iż zgodnie z postanowieniem § 1 ust. 7 uchwały Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia z dnia 09.07.2003 r. osobami uprawnionymi do obejmowania akcji serii E będą niektórzy pracownicy i współpracownicy Spółki oraz wybrani pracownicy, współpracownicy i członkowie władz spółek, w stosunku do których Spółka jest podmiotem dominującym w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 4 Kodeksu Spółek Handlowych, z wyłączeniem członków Władz Spółki. Osoby uprawnione do obejmowania akcji serii E zostały podzielone na trzy grupy: I, II i III. Do grupy II zaliczono średnią kadrę kierowniczą Grupy A" oraz znaczących współpracowników Grupy "C". Grupę II stanowić mieli wskazani przez Zarząd Emitenta kierownicy średniego szczebla spółek kapitałowych Grupy "C" oraz osoby, które w ocenie Zarządu są znaczącymi pracownikami i współpracownikami Grupy "C". Lista osób uprawnionych do obejmowania akcji serii E w poszczególnych grupach miała zostać sporządzona przez Zarząd Spółki.

Z uzasadnienia Zarządu do uchwały nr 1 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia z dnia [...] r. wynika, iż zaoferowanie akcji serii E wybranym pracownikom Spółki (oraz jej Spółek Zależnych) zwiększy motywację pracowników Spółki, a tym samym wpłynie na zwiększenie efektywności Spółki oraz jej grupy kapitałowej. A zatem z prospektu emisyjnego akcji "A" Spółka Akcyjna wynika, iż nabyte przez podatniczkę akcje zwykłe na okaziciela serii E udostępnione były jedynie w Ofercie Pracowniczej, wybranym pracownikom Spółki.

Te okoliczności w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej wskazują jednoznacznie na uprzywilejowaną pozycję osób, do których skierowano ofertę nabycia akcji serii E, w stosunku do ogółu podatników. W prospekcie emisyjnym, w sposób konkretny określono grupę osób uprawnionych do nabycia akcji serii E, co zawęża już w znacznym stopniu krąg osób uprawnionych do nabycia akcji. To z kolei nie pozwala uznać, iż akcje zostały nabyte w drodze oferty publicznej. Trudno bowiem stwierdzić, iż oferta skierowana do skonkretyzowanej grupy osób jest ofertą publiczną. Zatem należy stwierdzić, iż skoro oferta nie jest skierowana do ogółu społeczeństwa, a do konkretnie (arbitralnie) oznaczonych adresatów, nawet jeżeli ich liczba przewyższa 300 osób, (w przedmiotowej sprawie do 708 osób), to nie sposób mówić o ofercie publicznej w rozumieniu art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie organu II instancji w toku postępowania podatkowego podjęto wszelkie działania w celu dokonania niezbędnych wyjaśnień i analizy przedstawionego stanu faktycznego. Organy podatkowe dokładnie przeanalizowały prospekt emisyjny akcji I"A" Spółka Akcyjna oraz przedłożone przez stronę wraz z odwołaniem załączniki - kserokopię decyzji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd oraz raport bieżący nr 39/2003 z przydziału akcji serii E w ofercie pracowniczej "A" S.A - w toczącym się postępowaniu odwoławczym

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuca naruszenie przepisów art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w roku 2003, w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, przez ich błędną wykładnię wyrażającą się bezpodstawną odmowa uznania, iż wykazany przez stronę skarżącą dochód z tytułu zbycia akcji zakupionych w ofercie pracowniczej emisji akcji spółki "A". A z serii E, będącej ofertą nabycia Akcji Serii E dla wybranych pracowników Grupy Kapitałowej Emitenta, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, bowiem oferta nabycia akcji serii E nie spełnia kryteriów wymogów oferty publicznej, będąc skierowaną do oznaczonego kręgu adresatów i w konsekwencji nie może korzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skarżąca podnosi, iż nie ulega wątpliwości, że pojęcie publicznej oferty należy oceniać na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy z publiczną ofertą mamy do czynienia wtedy, gdy jest skierowana:

– Przy wykorzystaniu środków masowego przekazu lub w inny sposób (istotne

jest użycie określonego środka, niezależnie od kręgu adresatów propozycji, tj.

ich ilości);

– Niezależnie od środków przekazu, gdy propozycja skierowana jest do więcej

niż 300 osób;

– Niezależnie od środków przekazu, gdy propozycja nabycia skierowana jest do

nieoznaczonego adresata.

Każda z tych sytuacji jest niezależną przesłanką stosowania pojęcia "publiczny obrót papierami wartościowymi".

W przedmiotowej sprawie, zdaniem strony skarżącej, spełniony jest warunek skierowania oferty nabycia akcji do nieoznaczonego kręgu adresatów. Znaczenie tego pojęcia należy w szczególności dostrzegać w kontekście treści art. 2 ust. 1 Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi - skoro oferta publiczna to oferta skierowana do grupy co najmniej 300 osób lub do nieoznaczonego adresata, to oznacza, iż oferta nadal będzie miała cechy oferty publicznej, nawet jeśli będzie skierowana do mniejszej grupy niż 300 osób, o ile jej adresat nie będzie oznaczony. Prospekt emisyjny był tak skonstruowany, że osoby, które mogły z niego skorzystać nie tworzyły zamkniętego, z góry określonego kręgu.

Ponadto skarżąca ponownie powołuje się na złożone w odwołaniu dokumenty, tj. kserokopię decyzji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd oraz raport bieżący nr 39/2003 z przydziału akcji serii E w ofercie pracowniczej "A" S.A., które to dokumenty potwierdzają wprowadzenie akcji serii E do publicznego obrotu i skierowanie propozycji, a następnie przydział akcji serii E do 708 osób. Zatem zdaniem strony wynika z tego jasno, że oferta ta skierowana była do ponad 300 osób, co stanowi jeden z warunków dla uznania takiej oferty za mającej charakter publiczny. Na potwierdzenie powyższego strona przywołuje wyroki sądów administracyjnych w sprawach dotyczących interpretacji pojęcia "oferta publiczna".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa.

Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza prawa.

Na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202, poz. 1956, nazywanej dalej ustawą zmieniającą) - przepisów ustawy, o której mowa w art. 1, nie stosuje się do opodatkowania dochodów (poniesionych strat) uzyskanych po dniu 31 grudnia 2003 r. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2004 r., pod warunkiem, że papiery te zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r.

Zgodnie natomiast z art. 52 pkt 1 lit b u.p.d.o.f., do którego przytoczony przepis ustawy zmieniającej w tekście swoim dosłownie i bezpośrednio się odwołuje -zwalnia się od podatku dochodowego (.......) dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, które są dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi, nabytych na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych, albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub 93 przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (.......).

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy sprzedane przez skarżąca akcje odpowiadały warunkom określonym w tych przepisach.

Nie spornym jest w sprawie, że akcje spółki "A’ były dopuszczone do obrotu publicznego oraz to, że zbyte przez podatniczkę akcje serii E były- zgodnie z prospektem emisyjnym- przeznaczone dla pracowników spółki i wybranych pracowników spółek zależnych. Skarżąca ni zaprzecza przy tym, że na podstawie tych postanowień prospektu- jako pracownik spółki zależnej- akcje nabyła. Spór dotyczy jedynie tego, czy skarżąca nabyła akcje w drodze oferty publicznej.

Na wstępie podkreślić należy, że art. 52 pkt 1 lit b u.p.d.o.f., wyraźnie formułuje dwa warunki dla skorzystania ze zwolnienia:

- dopuszczenie akcji do obrotu publicznego

- nabycie akcji w ofercie publicznej.

Oznacza to, że należy zawsze badać spełnienie obu tych warunków, a okoliczności przesądzające o spełnieniu jednego z nich nie mogą przesądzać o spełnieniu drugiego. Założenie racjonalnie działającego ustawodawcy nie pozwala na przyjęcie, że te same okoliczności faktyczne decydują o spełnieniu obu warunków- byłby to bowiem w takim wypadku jeden warunek i zbędne byłoby powielanie go dwukrotnie w jednym przepisie.

Nie można więc- jak chce skarżąca- utożsamiać pojęcia "obrót publiczny", zdefiniowanego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, z pojęciem "oferta publiczna". Nie można też konstruować definicji "oferta publiczna" z elementów definicji "obrotu publicznego" "...Oferta nie jest jeszcze obrotem, a zaledwie propozycją zawarcia umowy. Również oferta publiczna nie może być określoną postacią obrotu publicznego. Definicje zawarte w art. 2 i 4 pkt 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447 ze zm.) dotyczą konsekwentnie obrotu i pierwszej oferty publicznej. Niedopuszczalne jest, zatem utworzenie definicji "oferty publicznej", polegające na dokonaniu wyboru jednego lub kilku parametrów opisujących powyższe pojęcia z uwagi na dowolność takiego zabiegu..."( wyrok wsa w Warszawie z 02.03.2007 sygn. akt III SA/Wa 127/07 LEX nr 328107).

Na podstawie art. 66 § 1 kodeksu cywilnego ofertą jest oświadczenie woli zawarcia umowy, określające jej istotne postanowienia. Prawo, które może znaleźć zastosowanie w sprawie niniejszej, nie przewiduje i nie przekazuje do obwiązywania pojęcia oferty "publicznej". Wobec powyższego, uzupełniając (prawne) pojęcie oferty o wymaganą przez prawo, ale przez nie niezdefiniowaną cechę "publiczności" odwołać się należy do naturalnego języka prawodawcy. Czynił to już uprzednio Naczelny Sąd Administracyjny, który na tejże podstawie, w wyrokach : z dnia 27 VI 2003 r.- III S A 3305/01, z dnia 7 VII 2004 r. - FSK 259/04 i z dnia 2 grudnia 2005 r. - FSK 2626/04, wywiódł, przedstawił, rozważył i przekonująco uzasadnił, że publiczny charakter oferty ma miejsce wtedy, gdy oferta adresowana jest do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób. Jeżeli więc w unormowaniu odczytanym z przepisów art. 19 ust.1 pkt 2 ustawy zmieniającej i art. 52 pkt 1 lit b u.p.d.o.f. ustawodawca stanowi o nabyciu papierów wartościowych "na podstawie oferty publicznej", to wykorzystuje niewątpliwie podstawowe i zasadnicze znaczenie pojęcia : "publiczny"- jako dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich (por. cyt. wyrok NSA z dnia 2 XII 2005 r. - FSK 2626/06) i wiąże z realizacją bądź brakiem tej cechy oferty określone skutki prawne.

Ze stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy nie wynika natomiast, aby zbywając akcje serii E spółka "A" wystąpiła w tym przedmiocie ze skierowaną do nieograniczonej niczym liczby adresatów ofertą ich nabycia. Przeciwnie – z przedłożonych przez samą skarżącą dokumentów jednoznacznie wynika, że oferta ta była skierowana od skonkretyzowanych osób określonych ze względu na funkcje pełnioną w spółce lub spółkach zależnych. "...Choć co do zasady sam prospekt emisyjny nie jest ofertą w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego (tylko zbiorem informacji o emitencie papierów wartościowych, ubiegającym się o ich wprowadzenie do publicznego obrotu), to w niektórych sytuacjach informacje zawarte w prospekcie mogą stanowić część warunków oferty. Jeżeli warunki nabycia akcji zamieszczone zostały nie w odrębnym dokumencie nazywanym ofertą, ale w prospekcie emisyjnym, to także stanowią element oferty (art. 66 § 2 k.c.). W razie jej przyjęcia bez zastrzeżeń przez drugą stronę wchodzą w skład treści umowy..."( wyrok wsa w Gdańsku z 04.01.2007 sygn. akt I SA/Gd 838/06 LEX nr 219745). Wobec tego skarżąca nie nabyła akcji "A" SA w "ofercie publicznej" ale w ofercie skierowanej do skonkretyzowanej grupy. Nie jest przy tym istotna liczebność tej grupy a w szczególności to , że przekracza ona 300 osób. Jest to bowiem kryterium definicji pojęcia "obrotu publicznego" , a więc – jak wskazano wyżej- odrębnego pojęcia.

W tym stanie rzeczy trafnie organy podatkowe uznały, że nabyte przez skarżąca akcje nie spełniały wszystkich warunków zawartych w art. 52 pkt 1 lit b u.p.d.o.f.,, a co za tym idzie przychód z ich sprzedaży nie korzystał- zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej- ze zwolnienia.

Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi nie są zasadne, gdyż organy w toku postępowania nie naruszyły prawa w zakresie, o jakim mowa na wstępie niniejszych wywodów. Dlatego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku