Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 332/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 25, art. 60, art. 72 ust. 1, pkt 7,art. 80, art. 88 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 7, art, 76 § 1 i 3, art. 77 § 1, § 4, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3, art. 18 ust. 1 i 1a, art. 18d ust. 1 pkt 4, art. 32j ust. 1, art. 32k ust. 1, art. 69 ust. 2a i sst. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 14 poz 89
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 o zakładach opieki zdrowotnej
article: art. 18, art. 23, art. 29
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.
article: § 3pkt 2 i 3, § 6ust. 1 i 7, § 7 ust. 1 i 2, § 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 108 poz 1141
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dodatkowego wynagrodzenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 3 pkt 3, § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz.U. Nr 108, poz. 1141 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku M.K., odmówił wypłacenia wnioskodawcy dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów i pozostawanie, poza PZOP JW. Nr [...], w gotowości do udzielenia świadczeń zdrowotnych.

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] we wstępnej części uzasadnienia wskazał, iż decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2008r. organ ten odmówił M.K. wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie powierzonych mu czynności, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego. Powyższa decyzja, w rezultacie wniesionego przez stronę odwołania, została uchylona na mocy decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] stycznia 2009r., a sprawa przekazana została organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Ponownie rozważając zasadność złożonego przez stronę wniosku, Dowódca Jednostki Wojskowej [...] wskazał, iż M.K. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku lekarza - dowódcy plutonu medycznego w tejże Jednostce. Zgodnie z rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2007r., na skutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez żołnierza zawodowego, M.K. z dniem [...] stycznia 2008r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy.

Organ I instancji przyznał, że na podstawie rozkazów dziennych Dowódcy JW [...] wnioskodawca pełnił dyżury pod telefonem. Według organu "obowiązek pełnienia dyżuru pod telefonem przez wyznaczonego wg grafiku lekarza pułku ujętego w rozkazie dziennym w godzinach od 15.30 - 7.30 wynikał z Rozkazów Dowódcy Pułku Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005r, Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. do działalności w latach 2006, 2007 i 2008 (Pkt 11 i Pkt 16 W zakresie zabezpieczenia medycznego). Takiego zapisu nie zawiera Rozkaz Dowódcy Pułku nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r. do działalności w 2005r.".

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] przyjął, że wysokość oraz szczegółowe warunki i tryb wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za czasowe pełnienie obowiązków służbowych oraz za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych, a także stawki i terminy jego wypłacania określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia. Zgodnie z jego § 6 ust. 1 żołnierzowi zawodowemu - lekarzowi, któremu kierownik zakładu opieki zdrowotnej powierzył czynności polegające na pełnieniu dyżuru medycznego przysługuje, z zastrzeżeniem wyjątku wskazanego w rozporządzeniu, za każdą pełną godzinę takiego dyżuru pełnionego poza normalnymi godzinami służby, dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 0,5% stawki uposażenia zasadniczego należnego temu żołnierzowi. Jednoczenie, żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa wyżej, zobowiązanemu przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, przysługuje za każdą godzinę pozostawania w tej gotowości dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 50% stawki określonej w § 6 ust. 1.

Z powyższego, zdaniem organu I instancji wynika, iż przesłanką otrzymania dodatkowego wynagrodzenia przez żołnierza zawodowego - lekarza, pozostającego w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej jest zobowiązanie do takiego działania przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej. Organ podniósł przy tym, że w myśl rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 marca 2003r. w sprawie utworzenia ambulatoriów - publicznych zakładów opieki zdrowotnej i ambulatoriów z izbą chorych - publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 49, poz. 416 ze zm.), dowódca jednostki wojskowej nie jest kierownikiem zakładu opieki zdrowotnej. W ocenie Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nie można takiego wniosku również wywieść z treści umów o świadczenia usług medycznych, zawieranych przez Dowódcę - jako kierownika jednostki organizacyjnej z Oddziałem Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia. Tym samym, dowódca jednostki wojskowej nie mógł zobowiązać wnioskodawcy na zasadach przewidzianych w wymienionym wyżej rozporządzeniu w sprawie wypłacania dodatkowego wynagrodzenia do wykonywania zadań ujętych w przepisach § 6 ust. 1 oraz § 7 tego rozporządzenia.

Wniosku takiego nie można wywieść również z treści wydanych rozkazów do działania na lata 2005-2008, które dotyczyły wykonania obowiązków przez żołnierzy - lekarzy w ramach pełnionej przez nich służby, nie zaś pełnienia dyżuru medycznego, czy też pozostawania poza PZOZ w gotowości do realizowania świadczeń medycznych.

W ocenie Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] fakt ten potwierdzać mają wyjaśnienia złożone przez pełniącego wówczas obowiązki Szefa Sekcji Służby Zdrowia JW [...] - mjr. J.S.. Z treści przesłanego pisma z dnia [...] października 2009r. wynika, że w Jednostce Wojskowej [...], żadnemu z lekarzy jednostki nie zostało powierzone wykonywanie obowiązków Kierownika Ambulatorium z Izbą Chorych PZOZ (kierownika zakładu opieki zdrowotnej).

Organ I instancji podkreślił, że M.K. w trakcie pełnienia służby wojskowej nie zwracał się do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów i pozostawanie, poza PZOP JW. Nr [...], w gotowości do udzielenia świadczeń zdrowotnych za okres styczeń 2005r. do końca stycznia 2008r. Ponadto organ ustalił, że wnioskodawca podejmował dodatkową pracę poza Siłami Zbrojnymi w SPZOZ na stanowisku lekarza dyżurnego Izby Przyjęć i Pogotowia Ratunkowego SPZOZ, na wykonywanie której nie miał zezwolenia dowódcy jednostki wojskowej, czym uchybił obowiązkowi wynikającemu z ustawy pragmatycznej. Z uzyskanych od Dyrektora SPZOZ informacji wynika, iż M.K. od dnia [...] stycznia 2005r. do dnia [...] sierpnia 2005r. pełnił w SPZOZ dyżury medyczne, przy czym nie wyraził on zgody na udostępnienie przez SPZOZ danych dotyczących terminu i czasu pełnienia tych dyżurów.

Pismem z dnia [...] grudnia 2009r. reprezentowany przez pełnomocnika M.K. wniósł do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] odwołanie od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2009r., podnosząc w nim m.in., iż nie ma prawnego uzasadnienia odmowa wypłaty wynagrodzenia oparta wyłącznie na twierdzeniu, że tylko kierownik ZOZ mógł zobowiązać lekarza do pełnienia dyżurów i pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych.

Zdaniem odwołującego się uwzględnić należy treść § 7 Statutu Publicznego ZOZ JW [...], na mocy którego nadzór służbowy i organizacyjny nad ZOZ-em sprawuje dowódca jednostki wojskowej, a także treść § 14 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004r., zgodnie z którym wysokość dodatkowego wynagrodzenia ustala dowódca, albo kierownik ZOZ. Przepis ten - w ocenie M.K. - przewiduje, że w przypadku braku działania, bądź niepowołania kierownika ZOZ, jego funkcje przejmuje dowódca jednostki wojskowej. Nadto w odwołaniu zwrócono uwagę na treść umów podpisywanych przez Dowódcę z Narodowym Funduszem Zdrowia, z których wynika, że Dowódca jest zobowiązany do zapewnienia doraźnej pomocy medycznej w ramach pracy ZOZ (dyżury lekarskie), a także na art. 104 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowiący o dowódcach jednostek wojskowych jako organach właściwych do ustalania i wypłaty wynagrodzenia.

Zdaniem autora odwołania, decydujące znaczenie ma fakt rzeczywistego wykonania przez lekarza powierzonych mu dodatkowych czynności tj. wykonania dodatkowej pracy, a nie okoliczność, z jakich powodów Dowódca Jednostki Wojskowej [...] nie powołał kierownika ZOZ. Są to kwestie organizacyjne, za które – zgodnie ze Statutem ZOZ - odpowiada Dowódca JW. Kwestie te nie mogą powodować ujemnych skutków w zakresie wypłaty należnego lekarzowi wynagrodzenia.

Jako bez znaczenia dla sprawy M.K. wskazał także przywołane przez organ I instancji okoliczności nie występowania wcześniej z roszczeniem o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia, a także świadczenia przez stronę pracy dodatkowej poza Siłami Zbrojnymi.

Zwrócił nadto uwagę, iż Dowódca JW [...] nie kwestionuje ilości wykazanych dni dyżurów, ani wysokości zestawionych należności za poszczególne miesiące, a zatem wydanie decyzji co do należnych kwot wynagrodzenia oraz terminu biegu odsetek za zwłokę jest nieskomplikowane.

Po rozpoznaniu odwołania M.K., decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...], działając na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 3 pkt 3, § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podzielił zapatrywania przedstawione uprzednio w uzasadnieniu decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2009r.

Dodatkowo organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem pełnomocnika M.K., że zgodnie z § 14 rozporządzenia, wobec braku powołania, bądź działania kierownika ZOZ, jego funkcje, w tym ustalenie wysokości dodatkowego wynagrodzenia lekarzom za wykonanie czynności, o których mowa w jego § 6, leżą w kompetencji dowódcy jednostki wojskowej. Z § 14 rozporządzenia jednoznacznie wynika, że taki obowiązek spoczywał na kierowniku zakładu opieki zdrowotnej, gdyż leżało to w jego kompetencji.

Pismem z dnia [...] marca 2010r. skargę na decyzję organu II instancji wniósł M.K..

Skarżący podniósł, iż żaden z Dowódców nie podważył i nie zakwestionował

zasadności oraz wysokości kwot zgłoszonych do wypłaty, a udokumentowanych

wyliczeniami i zestawieniami dyżurów załączonymi do pisma z dnia [...] maja 2008r.

Wskazał, że odmowy wypłat należnych lekarzom dodatkowych wynagrodzeń zostały oparte na fakcie niepowołania w Jednostce Wojskowej kierownika zakładu opieki zdrowotnej, a także na fakcie wydawania przez Dowódcę rozkazów dziennych, nakazujących lekarzom wykonywanie obowiązków w ramach pełnionych przez nich codziennych służb, nie zaś pełnienia dyżurów medycznych, bądź pozostawania poza PZOZ w gotowości do realizowania świadczeń medycznych. Uznano zatem, że lekarz, mimo 40-godzinnego tygodnia pracy, może być zobowiązany rozkazami do pełnienia dodatkowo dyżurów (traktowanych jako służba), przy czym praca ta, wykonywana poza normalnymi godzinami służby, nie jest wynagradzana. Stwierdzono zatem, że rozkazami można zwiększyć (rozszerzyć) zwykłe obowiązki służbowe lekarza - nic za to nie płacąc. Przy takim rozumowaniu, zapisy § 3 ww. rozporządzenia stają się przepisem martwym, nie dającym lekarzom w żadnych przypadkach prawa do wynagrodzenia za nakładane na nich dodatkowe obowiązki służbowe.

W skardze zwrócono nadto uwagę, że Regulamin Ogólny Sił Zbrojnych RP z 2004r. w pkt 196 stanowi, że służbę wewnętrzną pełnią równomiernie wszyscy żołnierze, z wyjątkiem dowódcy jednostki, jego zastępcy, szefa sztabu, kapelana oraz lekarzy pełniących inne służby. Zapis ten jest zharmonizowany i zgodny z art. 73 ust. 1 pkt 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia. Łączna ocena tych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że rozkazami dziennymi nie można wyłączyć stosowania przepisów o dodatkowym wynagrodzeniu za powierzanie czynności lekarzom, wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych.

Odnosząc się do podnoszonej przez organy obu instancji okoliczności, iż lekarze nie wystosowywali wcześniej tego rodzaju roszczeń, strona wskazał, że fakt zaniechania powołania przez Dowódcę Kierownika PZOZ i fakt nie naliczania przez służby kadrowo - finansowe należnym lekarzom z urzędu (a nie na wniosek) dodatkowych wynagrodzeń - świadczyć może o niedowładzie organizacyjnym w danej jednostce wojskowej, a nie o utracie prawa do wynagrodzenia za rzeczywiście wykonane, niekwestionowane przez stronę przeciwną dyżury.

Wobec powyższego, strona wniosła o uchylenie decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2010r., jak i poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2009r.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej [...] nie zgodził się m.in. z twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, że żaden z dowódców wydających decyzje w obu instancjach nie podważył i nie zakwestionował zasadności zgłoszonych przez skarżącego żądań. Organy wojskowe przyjęły, że brak jest podstaw do wypłaty jakiegokolwiek dodatkowego wynagrodzenia na rzecz skarżącego, gdyż - co jednoznacznie wynika z § 4 ust. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia - dowódca jednostki wojskowej nie był uprawniony do powierzenia czynności skarżącemu, o których mowa w § 6 i § 7 tegoż rozporządzenia, a określone w rozkazach organizacyjnych na dany rok polecenia pozostawania pod telefonem, miały wpłynąć na właściwe zabezpieczenie medyczne garnizonu, chociażby w sytuacji prowadzonych przez jednostkę szkoleń i ćwiczeń poligonowych.

Za niewłaściwe organ uznał przypisanie wzajemnych zależności regulacji pkt 196 Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Zbrojnej z art. 73 ust. 1 pkt 7 ustawy pragmatycznej oraz § 3 wymienionego wyżej rozporządzenia. Dowódca zaznaczył, że pkt 196 Regulaminu wskazuje jedynie kto w jednostce wojskowej zobowiązany jest do pełnienia służby wewnętrznej i nie ma nic wspólnego z wypłatą dodatkowego wynagrodzenia. Przyjąć należy, że "lekarz w jednostce wojskowej nie pełnił służby wewnętrznej na zasadach określonych w Regulaminie, ale pełni inne służby w nim określone, ze względu na charakter wykonywanego zawodu, w tym chociażby służbę lekarza dyżurnego garnizonu".

Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę pełnomocnik M.K. w piśmie z dnia [...] czerwca 2010r. podniósł, że roszczenia skarżącego oparte są na przepisach rangi ustawowej tj. art. 73 ust. 1 pkt 7 oraz art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, na mocy których lekarz otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie czynności powierzonych, wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. Ustawa nie określa personalnie kto zleca te czynności.

Strona wskazała, iż relacje pomiędzy ww. przepisami ustawy, a treścią rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej zostały szeroko przedstawione m.in. w uzasadnieniu do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 października 2005r. (sygn. akt II SA/Bd 680/05) oraz z dnia 8 sierpnia 2006r. (sygn. akt II SA/Bd 575/06), w których Sąd wskazał m.in., iż nie ma znaczenia, czy zlecenie (rozkaz) wydał lekarzowi kierownik ZOZ, czy dowódca jednostki wojskowej; iż to dowódca jednostki wojskowej powinien prawidłowo zabezpieczyć służbę medyczną; iż to dowódca odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie jednostki wojskowej i jest jedynym dysponentem środków finansowych w jednostce wojskowej; dowódca może rozkazem wyznaczyć lekarza do pełnienia dyżurów poza godzinami służbowymi, w ramach nadzoru dającego prawo władczej ingerencji; ambulatorium ZOZ - jest częścią organizacyjną Sił Zbrojnych RP i podlega dowódcy jednostki wojskowej; dowódca sprawuje nad ZOZ nadzór służbowy i organizacyjny, jak również, że prawo dowódcy jednostki wojskowej do operowania czasem pracy żołnierzy wynika także z rozporządzenia MON z dnia 27 stycznia 2004r.

W piśmie podkreślono także, że lekarze byli regulaminowo zwolnieni z pełnienia służby wewnętrznej, a tym samym, powierzanie im dodatkowych dyżurów nie może być traktowane jako typowa czynność żołnierza – pełnienie dodatkowych służb.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, na skutek zaskarżenia, dokonuje oceny działalności (działania bądź zaniechania) organu administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem. Sąd nie zastępuje więc organu administracji publicznej, nie przejmuje jego kompetencji do końcowego załatwienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga także, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

Kontrolując zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia powyższych zasad, skargę jako zasadną należało uwzględnić.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej było wnioskowane przez M.K. ustalenie jego uprawnień do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia z tytułu "pełnienia, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów - i pozostawanie poza PZOP JW [...] w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych" w okresie od lutego 2005r. do stycznia 2008r. Kluczowe znaczenie dla orzekania w tym przedmiocie mają przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, póz. 892 z późn.zm.), dalej przywoływanej jako: "ustawa" . Zgodnie z przepisem art. 73 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 72 ust. 1 ustawy, poza uposażeniem zasadniczym wraz z dodatkami, żołnierze zawodowi utrzymują "inne należności" pieniężne, w tym dodatkowe wynagrodzenie za dodatkowo powierzone czasowe pełnienie obowiązków służbowych i za wykonywanie czynności powierzonych, wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego. Interpretacja tego przepisu prowadzi do jednoznacznej, rozstrzygającej dla sprawy konkluzji, że otrzymywanie przewidzianych przepisem należności pieniężnych nie jest uzależnione od uznania organu administracyjnego. Ustawodawca kładzie tutaj szczególny nacisk na obligatoryjność przyznania świadczenia uprawnionemu żołnierzowi. Określony w ten sposób przepis ustawowy musi być bezwzględnie respektowany w ewentualnym jego rozwinięciu w formie przepisów wykonawczych, zgodnie z zasadą hierarchicznego podporządkowania systemu źródeł prawa w Polsce.

W myśl przepisu art. 88 ust. 1 ustawy, żołnierzowi zawodowemu, któremu przez okres co najmniej dwóch miesięcy dodatkowo powierzono czasowe pełnienie obowiązków służbowych w trybie określonym w art. 25, przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. Z kolei art. 25 ustawy daje dowódcy jednostki wojskowej uprawnienie do dodatkowego powierzenia żołnierzowi czasowego pełnienia obowiązków służbowych w tej jednostce na stanowisku nieobsadzonym, na którym wyznaczony żołnierz czasowo nie wykonuje zadań służbowych. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu nie zachodzi sytuacja, o której wyżej mowa.

Odmienną sytuację reguluje art. 88 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. Przepis rangi ustawowej ustanowił zatem podstawową zasadę - za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia sygn. akt II SA/Bd 575/06, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Charakterystyczny dla przepisów ustawowych poziom ogólności omawianej regulacji prawnej doznaje jednak uszczegółowienia w postaci aktu wykonawczego Ministra Obrony Narodowej, dla którego delegacja ustawowa zawarta jest w art. 88 ust. 3 cyt. ustawy upoważniającym do wydania rozporządzenia określającego wysokość oraz szczegółowe warunki i tryb wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia o którym mowa w ust. 1 i 2, z uwzględnieniem czynności powierzonych wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych przez żołnierzy stanowisk służbowych, które uprawniają do dodatkowego wynagrodzenia, a także stawek oraz terminów jego wypłacania. Ustawodawca wskazał także kryteria mające wpływ na określenie wysokości dodatkowego wynagrodzenia, które powinno uwzględnić rozporządzenie.

Zważyć przyjdzie, iż określona w ten sposób delegacja ustawowa charakteryzuje się wysokim stopniem szczegółowości co do zakresu ewentualnej przyszłej regulacji wykonawczej wydanej przez uprawniony podmiot. Oznacza to w konsekwencji, iż przedmiotem regulacji aktu wykonawczego może być jedynie zakres spraw szczegółowo wskazanych w konkretnej delegacji ustawowej.

Wykonując delegację zawartą w art. 88 ust. 3 ustawy Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz.U. Nr 108, póz. 1141 ze zm.). W § 3 tego rozporządzenia do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie (zwane przez ustawę czynnościami), z dziedziny służby zdrowia, zaliczone są dwie sytuacje:

1) dyżury medyczne pełnione w utworzonych przez MON zakładach opieki zdrowotnej przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowego udzielania świadczeń zdrowotnych,

2) pozostawanie poza zakładem opieki zdrowotnej utworzonym przez MON w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych.

Są to dwie różne sytuacje i tak też zostały potraktowane w dalszych częściach rozporządzenia określających wysokość wynagrodzenia.

W myśl przepisu § 6 ust. 1 rozporządzenia, żołnierzowi zawodowemu - lekarzowi (...), któremu kierownik zakładu opieki zdrowotnej powierzył czynności polegające na pełnieniu dyżuru medycznego, za każdą pełną godzinę takiego dyżuru pełnionego poza normalnymi godzinami służby przysługuje dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 0,5 % stawki uposażenia zasadniczego należnego temu żołnierzowi (ze zwiększeniami i ograniczeniami określonymi w ust. 2-5). Z kolei po myśli § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w § 6 ust. 1, zobowiązanemu przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, przysługuje za każdą godzinę pozostawania w tej gotowości dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 50 % stawki określonej w § 6 ust. 1. Przy czym, w przypadku wezwania do zakładu opieki zdrowotnej żołnierzowi zawodowemu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie, jak za pełnienie dyżuru medycznego, za cały czas pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych w danym dniu (§ 7 ust. 2 ).

Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia wysokość dodatkowego wynagrodzenia za wykonanie wskazanych wyżej czynności ustala, w ramach posiadanych na ten cel środków finansowych, dowódca albo kierownik zakładu opieki zdrowotnej.

Przechodząc do okoliczności przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż głównym powodem odmowy przez organy administracji spełnienia żądania skarżącego jest fakt, iż przesłanką otrzymania dodatkowego wynagrodzenia przez żołnierza zawodowego -lekarza, pozostającego w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej jest zobowiązanie do takiego działania przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej. Zdaniem organów, wobec braku powołania kierownika zakładu opieki zdrowotnej (ambulatorium z izbą chorych) dowódca jednostki wojskowej JW [...], który nie jest kierownikiem zakładu opieki zdrowotnej, nie mógł zobowiązać skarżącego, na zasadach przewidzianych w ww. rozporządzeniu do wykonywania czynności określonych w § 6 ust. 1 i 7. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym założeniem wydającego rozkaz dzienny był fakt wykonania obowiązków przez żołnierzy - lekarzy w ramach pełnionych przez nich codziennych służby, nie zaś pełnienia dyżuru medycznego, czy też pozostawania poza PZOZ w gotowości do realizowania faktycznych świadczeń medycznych.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyższa teza oparta jest na błędnej wykładni przepisów prawa materialnego - art. 88 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a nadto nie została poparta rzetelnym wyjaśnieniem całości sprawy, z pominięciem jej najistotniejszych aspektów. Podkreślenia bowiem wymaga, iż materialnoprawne podstawy przyznania uprawnienia do dodatkowego wynagrodzenia z tytułu wykonywania czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego wynikają jedynie z art. 73 ust. 1 pkt 7 i art. 88 ustawy z 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W konsekwencji przepisy ustawowe nie mogą być w żaden sposób modyfikowane rozporządzeniem wykonawczym przedmiotowo dotyczącym kwestii technicznej procedury wypłaty przysługującego z mocy ustawy dodatkowego wynagrodzenia. Jak już wyżej wskazano, przepis art. 88 ust. 3 ustawy upoważniał jedynie do "określenia wysokości" oraz "szczegółowych warunków i trybu wypłacania dodatkowego wynagrodzenia przyznanego na mocy poprzedniego ustępu art. 88 cyt. ustawy. Nie budzi zatem wątpliwości, iż niedopuszczalna jest taka wykładnia przepisów aktu wykonawczego, która prowadziłaby do ograniczenia ustawowo określonego kręgu osób uprawnionych z mocy ustawy do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia, w tym poprzez kreowanie dodatkowych przesłanek, nieustanowionych mocą przepisów ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż skarżący pełnił "dyżury pod telefonem", a obowiązek pełnienia takiego dyżuru, przez wyznaczonego według grafiku lekarza pułku, ujętego w rozkazie dziennym w godzinach od 15.30 - 7.30 wynikał z rozkazów Dowódcy Pułku do działalności w latach 2006, 2007 i 2008 (pkt 11 i pkt 16 w zakresie zabezpieczenia medycznego). Takiego zapisu nie zawierał rozkaz nr [...] do działalności w 2005 r. W aktach administracyjnych znajdują się wyciągi z rozkazów Dowódcy Pułku nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. do działalności w 2006 r. i z [...] grudnia 2006 r. do działalności w 2007 r. obejmujące treść: "11. w zakresie zabezpieczenia medycznego - Dyżur pod telefonem pełni wyznaczony wg grafiku, ujętego w rozkazie dziennym pułku lekarz w godz. 15.30-7.30", a także wyciąg z rozkazu Dowódcy Pułku nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. do działalności w 2008 r. o treści: "16. w zakresie zabezpieczenia medycznego 16.4 w zakresie profilaktyki i lecznictwa; 16.4.18 Dyżur pod telefonem pełni wyznaczony wg grafiku, ujętego w rozkazie dziennym pułku lekarz w godz. 15.30-7.30". Powołując się na treść powyższych wyciągów z rozkazów Dowódcy Pułku nie można jeszcze wywieść obowiązku skarżącego pełnienia przedmiotowych "dyżurów", ani szczegółowego ich charakteru. Powyższe zarządzenia nie stanowiły rozkazu wprost skierowanego do M.K., który kreowałby pełnienie przez niego przedmiotowych dyżurów "pod telefonem", ale stanowiły jedynie podstawę do wydania dalszych rozkazów i w rezultacie do wydania przez przełożonego żołnierza zawodowego-lekarza konkretnego rozkazu polecającego pełnienie w danym okresie skonkretyzowanych obowiązków, w sposób określony ww. rozkazami, czyli w godz. 15.30-7.30. Te właśnie rozkazy dzienne powinny znaleźć się w aktach sprawy i powinny zostać szczegółowo przeanalizowane przez organ, we wskazanym poniżej przez Sąd kierunku.

Organ powinien nadto uzupełnić materiał dowodowy o analizę innych aktów regulujących organizację pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej na jego stanowisku pod kątem ewentualnego zastosowania przepisów § 3 pkt 2, 3 lub ewentualnie 9, § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia. Podkreślenia wymaga, iż wobec treści żądania pełnomocnika skarżącego "wypłacenia dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów - i pozostawanie poza PZOP JW nr [...] w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych" niezbędna jest analiza treści tychże rozkazów dowódcy, jak i ustalenie jaki charakter miały polecone dyżury, w kontekście powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Nie jest zrozumiałe jaki charakter czynności rozumie dokładnie organ pod pojęciem "dyżuru pod telefonem". Kwestie te nie zostały w postępowaniu ustalone, ani też wyjaśnione w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów, brak również w aktach sprawy dokumentów umożliwiających jednoznaczne ustalenie charakteru pełnionych przez skarżącego "dyżurów". Na obecnym etapie postępowania nie jest zatem możliwe dokonanie przez Sąd jednoznacznej oceny, czy przedmiotowe "dyżury" w istocie odpowiadają czynnościom określonym w § 3 ww. rozporządzenia MON.

Dokonując powyższej analizy, organ powinien uwzględnić treść rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 marca 2003 r. w sprawie utworzenia ambulatoriów - publicznych zakładów opieki zdrowotnej i ambulatoriów z izbą chorych - publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 49 póz. 416 ze zm.), a w szczególności pkt 22 załącznika do tego rozporządzenia, z którego wynika, iż w skład Jednostki Wojskowej Nr [...] wchodzi Ambulatorium z Izbą Chorych- Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Jednostki Wojskowej [...] i wyjaśnić jaki był związek pomiędzy stanowiskiem skarżącego lekarza i wynikającym z niego zakresem obowiązków, a powyższym publicznym zakładem opieki zdrowotnej. W myśl § 5 ww. rozporządzenia podległość organizacyjną zakładu opieki zdrowotnej określa etat jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, której częścią organizacyjną jest ów zakład, a nadzór nad jego działalnością statutową sprawuje Minister Obrony Narodowej.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy bezsporna pozostaje okoliczność, iż Ambulatorium wraz z Izbą Chorych - Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Jednostki Wojskowej [...] jest jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Jednostki Wojskowej [...] co oznacza, iż w zakresie organizacji tej jednostki uwzględniane muszą być przepisy regulujące organizację jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych, lecz również przepisy regulujące zasady funkcjonowania i organizacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej, w szczególności w zakresie zapewnienia udzielania przez nie świadczeń zdrowotnych. Aspekt ten zmarginalizowały, a wręcz pominęły w swych rozważaniach organy administracji.

Zasady tworzenia, likwidacji, organizacji zakładów zdrowotnych, zarządzania, udzielania świadczeń zdrowotnych oraz nadzoru i kontroli w tym zakresie regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst. jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 14, póz. 89 z późn.zm.). Zgodnie z przepisem art. 69 ust. 2a ww. ustawy (zamieszczonym w dziale IV zakłady opieki zdrowotnej podlegające szczególnej regulacji) do publicznych zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez Ministra Obrony Narodowej nie stosuje się art. 44a-44c i art. 45-48a oraz działu III, z wyjątkiem art. 67 ust. 1-3 oraz art. 67a. W ust. 3 art. 69 ustawy o z.o.z. ustawodawca zawarł delegację ustawową, między innymi dla Ministra Obrony Narodowej aby, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, w zakresie swojego działania określił, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady tworzenia, przekształcania, likwidacji, organizacji, zarządzania i kontroli zakładów opieki zdrowotnej. Na tej podstawie Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 5 października 2005 r. w sprawie zasad tworzenia, przekształcania, likwidacji, organizacji, zarządzania i kontroli zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez Ministra Obrony Narodowej (Dz.U. Nr 207, póz. 1735). W konsekwencji należy stwierdzić, iż do publicznych zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez MON zasadniczo mają zastosowanie przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, z uwzględnieniem odmienności wynikających z ww. aktu wykonawczego, oraz z zastrzeżeniem wyłączeń określonych w art. 69 ust. 2a ww. ustawy.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia MON z 5 października 2005 r. czynności należące do Ministra Obrony Narodowej jako organu tworzącego zakład opieki zdrowotnej wykonuje szef jednostki organizacyjnej resortu obrony narodowej właściwej do spraw zdrowia na podstawie odrębnych przepisów. W myśl § 5 rozporządzenia szczegółowy zakres działania oraz zakres obowiązków na poszczególnych stanowiskach w zakładzie opieki zdrowotnej określa regulamin porządkowy, który przed wprowadzeniem w życie zatwierdza szef jednostki organizacyjnej, o którym mowa w § 2. Organizacja zakładu opieki zdrowotnej powinna zapewnić: 1) realizację zadań statutowych; 2) dostępność do świadczeń zdrowotnych, z uwzględnieniem praw pacjenta; 3) prawidłowość gospodarowania mieniem; 4) wykorzystanie środków publicznych na cele i w wysokości ustalonej w planie finansowym.

Po myśli § 6 rozporządzenia, zakładem opieki zdrowotnej kieruje i reprezentuje na zewnątrz kierownik zakładu opieki zdrowotnej, z którym umowę cywilnoprawną lub umowę o pracę zawiera szef komórki organizacyjnej, o którym mowa w § 2. Kierownik zakładu opieki zdrowotnej podejmuje samodzielnie decyzje dotyczące organizacji i funkcjonowania zakładu oraz realizacji jego zadań statutowych, z uwzględnieniem przepisów regulaminu porządkowego (§ 4 ust. 1). Kierownik zakładu opieki zdrowotnej jest przełożonym pracowników zakładu i żołnierzy pełniących służbę w zakładzie (§ 7 rozporządzenia).

Zgodnie z powyższymi uregulowaniami do kierownika zakładu opieki zdrowotnej należy kierowanie, organizacja i zapewnienie właściwego funkcjonowania i realizowania nader istotnych zadań tego zakładu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporny jest fakt, iż w okresie od lutego 2005 r. do stycznia 2008 r. skarżący jako żołnierz zawodowy Jednostki Wojskowej [...] (lekarz) - pełnił "dyżury pod telefonem". Bezspornym pozostaje również, iż w ww. okresie nie został powołany/wyznaczony kierownik publicznego zakładu opieki zdrowotnej - Ambulatorium wraz z Izbą Chorych, stanowiącego jednostkę organizacyjną Jednostki Wojskowej [...]. Z akt sprawy, w tym z treści zaskarżonej decyzji, w sposób dorozumiany wynika również, iż w tym okresie wskazany wyżej zakład opieki zdrowotnej funkcjonował i udzielał świadczeń zdrowotnych na podstawie umów o świadczenie usług medycznych z Narodowym Funduszem Zdrowia, przy zawieraniu których reprezentował go kierownik jednostki organizacyjnej - dowódca jednostki wojskowej.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu oczywistym jest, iż pomimo nie obsadzenia przez dowódcę jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych stanowiska kierownika jednostki podległej mu organizacyjnie - publicznego zakładu opieki zdrowotnej, wykonywane były zadania i obowiązki należące zgodnie z obowiązującymi przepisami do kierownika zakładu opieki zdrowotnej. W świetle przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 marca 2003r. w sprawie utworzenia ambulatoriów (...) ambulatoria - publiczne zakłady opieki zdrowotnej są częścią jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Jako część jednostki wojskowej - Ambulatorium z Izbą Chorych - Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej podlegało dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...]. Oznacza to, iż dowódca jednostki wojskowej sprawuje nad nim nadzór służbowy i organizacyjny.

Okoliczności te nie są bez znaczenia. Pojęcie kontroli i nadzoru zostało wielokrotnie wyjaśnione w literaturze przedmiotu (przykładowo S.Jędrzejewski: Kontrola administracji (ogólne problemy teoretyczne i struktura systemu) wyd. III Toruń 1979 r., S. Jędrzejewski, H. Nowicki: Kontrola administracji publicznej. Kontrola a nadzór struktura systemu instytucje, Wydawnictwo Comer 1995 r., M. Szewczyk: Nadzór w materialnym prawie administracyjnym Administracja wobec wolności i innych praw podmiotowych jednostki Poznań 1995 r. S. Jędrzejewski: Zakres pojęcia "nadzór" w doktrynie prawa administracyjnego (kolejna próba zbliżenia poglądów) (w:) Administracja publiczna u progu trzeciego tysiąclecia Przemyśl 2000, A. Sylwestrzak: Kontrola administracji publicznej w III Rzeczypospolitej Polskiej Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego Gdańsk 2001, J. Jagielski: Kontrola administracji publicznej, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2006). W tradycyjnym ujęciu prawa administracyjnego termin "nadzór" oznacza prawo wydawania dyrektywy o zmianie kierunku działania. W nowszej literaturze przedmiotu (J. Jagielski op. Cit. Str. 21) wskazuje się, że jednym z głównych identyfikatorów nadzoru jest prawo władczej ingerencji. Decyzje organów administracji obydwu instancji przyznają dowódcy jednostki wojskowej prawo sprawowania nadzoru służbowego i organizacyjnego, ale odmawiają wykonywania czynności związanych z nadzorem organizacyjnym w postaci wyznaczania dyżurów poza godzinami pracy i wiążącym się z tym wynagrodzeniem. Prawo dowódcy do operowania czasem pracy żołnierzy wynika także z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 stycznia 2004 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 16 póz. 161).

W sytuacji zatem, gdy dowódca jednostki wojskowej faktycznie kierował działalnością, funkcjonowaniem zakładu opieki zdrowotnej, przy jednoczesnym zaniechaniu obsadzenia stanowiska kierownika tej podległej mu jednostki, decyzja o odmowie przyznania skarżącemu żądanego wynagrodzenia dodatkowego za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego jedynie z powodu zaniechania powołania kierownika zakładu opieki zdrowotnej, narusza cytowane wyżej przepisy art. 73 i 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] jako dowódca jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych RP i przełożony służbowy żołnierzy- lekarzy pełniących w tej jednostce zawodową służbę wojskową był uprawniony do powierzenia tym żołnierzom czynności wykraczających poza ich zakres obowiązków, w tym czynności polegających na pełnieniu dyżurów medycznych, pozostawaniu poza terenem zakładu opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, bądź dyżurów o innych charakterze, uzasadnionych potrzebami danej jednostki organizacyjnej.

W ocenie Sądu, niezależnie od powyższego uchybienia przepisom prawa materialnego, stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie został ustalony w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie, czy żądanie skarżącego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest zasadne i w jakim zakresie. Konieczne jest zatem uzupełnienie postępowania dowodowego, zgodnie z wymogami przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w celu ustalenia szczegółowej organizacji i zasad kierowania zakładem opieki zdrowotnej, w szczególności zapewnienia realizacji jego podstawowej funkcji - udzielania świadczeń zdrowotnych, w zakresie wynikającym z treści rozkazów organizacyjnych dowódcy jednostki wojskowej, statutu oraz regulaminu organizacyjnego Ambulatorium wraz z Izbą Chorych - Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Jednostki Wojskowej [...], umów z Narodowym Funduszem Zdrowia, w tym ewentualnie zapewnienia dyżurów medycznych lub zapewnienie służby medycznej po godz. 15.30 poprzez pozostawanie przez żołnierzy zawodowych - lekarzy w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej (brak w aktach sprawy, jak również brak szczegółowej analizy treści dokumentów w uzasadnieniu rozstrzygnięć organów). Zgodnie z przepisami art. 18a ust. 1 i 1a ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, organizację i porządek procesu udzielania świadczeń zdrowotnych w zakładzie opieki zdrowotnej określa regulamin porządkowy zakładu opieki zdrowotnej, który powinien określać w szczególności:

1) przebieg procesu udzielania świadczeń zdrowotnych z zapewnieniem właściwej

dostępności i jakości tych świadczeń w jednostkach organizacyjnych zakładu opieki

zdrowotnej;

2) organizację i zadania poszczególnych jednostek organizacyjnych zakładu opieki

zdrowotnej, w tym zakresy czynności pracowników oraz warunki współdziałania

między tymi jednostkami dla zapewnienia sprawności funkcjonowania zakładu opieki

zdrowotnej pod względem leczniczym, administracyjnym i gospodarczym (...).

Jak już wskazano, z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz utrzymanego w mocy rozstrzygnięcia Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nie wynika jaki był zakres obowiązków skarżącego jako żołnierza zawodowego w spornym okresie. W aktach administracyjnych przedłożonych wraz ze skargą brak jest dokumentu, który jednoznacznie pozwoliłby ustalić zakres obowiązków służbowych skarżącego. Wprawdzie w aktach tych znajduje się dokument "zakres obowiązków dowódcy plutonu medycznego", potwierdzony za zgodność "z zakresem obowiązków", jednakże nie wynika z treści tego dokumentu, iżby dotyczył on skarżącego, a także w jakim okresie obowiązywał. Powyższe zastrzeżenie odnosi się również do przedstawionej przez organ "karty opisu stanowiska" dowódcy kompanii.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy ustalenia wymaga również w jakim charakterze skarżący wykonywał "dyżury pod telefonem", z jakimi obowiązkami one się wiązały, czy rozkazy dzienne dotyczące służby obejmowały tylko zabezpieczenie medyczne jednostki wojskowej, czy także zakładu opieki zdrowotnej, czy był wzywany w ich trakcie do udzielania świadczeń zdrowotnych. Ustalenia te, zdaniem Sądu są niezbędne dla rozstrzygnięcia o żądaniu strony.

Zważyć przyjdzie, iż przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie regulują pojęcia "dyżur pod telefonem". Rozporządzenie wykonawcze Ministra Obrony Narodowej z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia w § 3, do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie, zalicza między innymi: w pkt 2 "dyżury medyczne pełnione w utworzonych przez Ministra Obrony Narodowej zakładach opieki zdrowotnej przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowego udzielania świadczeń zdrowotnych", w pkt 3 "pozostawanie poza zakładem opieki zdrowotnej utworzonym przez Ministra Obrony Narodowej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych", a nadto w pkt 9 wykonywanie innych niż wymienione w pkt 1-8 czynności o charakterze stałym związanych z zabezpieczeniem funkcjonowania jednostki wojskowej, jeżeli wykonywanie tych czynności wynika z innych przepisów, w których nie określono prawa do wynagrodzenia albo nie określono jego wysokości.

W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia żołnierzowi zawodowemu-lekarzowi (...), któremu kierownik zakładu opieki zdrowotnej (z uwzględnieniem powyższego stanowiska Sądu) powierzył czynności polegające na pełnieniu dyżuru medycznego, za każdą pełna godzinę takiego dyżuru pełnionego poza normalnymi godzinami służby, przysługuje dodatkowe wynagrodzenie z uwzględnieniem zasad określonych w tym przepisie. Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 żołnierzowi zawodowemu-lekarzowi (...) zobowiązanemu do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, dodatkowe wynagrodzenie przysługuje zasadniczo za każdą godzinę pozostawania w tej gotowości.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej "świadczeniem zdrowotnym" są działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania, których otwarty katalog określono w pkt 1-14.

Pojęcie "dyżuru medycznego" zdefiniował ustawodawca w art. 18 d ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, jako wykonywanie, poza normalnymi godzinami pracy, czynności zawodowych przez lekarza (...), w zakładzie opieki zdrowotnej przeznaczonym dla osób, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych świadczeń zdrowotnych. Zgodnie z przepisem art. 32j ust. 1 ustawy o z.o.z. lekarze (...) zatrudnieni w zakładzie opieki zdrowotnej przeznaczonym dla osób, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych świadczeń zdrowotnych, mogą być zobowiązani do pełnienia w tym zakładzie dyżuru medycznego. Po myśli art. 32k ust. 1 ww. ustawy wskazane wyżej osoby mogą zostać zobowiązane do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych.

W orzecznictwie oraz literaturze przedmiotu podkreśla się, iż pojęcie "gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych" oznacza pozostawanie w dyspozycji pracodawcy nie w samym zakładzie opieki zdrowotnej, lecz w innym wybranym przez pracownika miejscu. Miejsce to nie musi być wskazane pracodawcy. Istotą tej formy wykonywania obowiązków zawodowych poza normalnym czasem pracy jest obowiązek pracownika, w czasie określonym w poleceniu pracodawcy (przy zapewnieniu możliwości nieskrępowanego kontaktu z pracownikiem - np. za pośrednictwem telefonu), pozostawania w faktycznej gotowości do pracy oraz niezwłoczne stawiennictwo w zakładzie opieki zdrowotnej w razie wezwania w celu udzielenia świadczeń zdrowotnych (Dercz M., Rek T. Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej. Komentarz, wyd. ABC 2007). W konsekwencji w tym przypadku organ musi ustalić, czy w przypadku pełnienia tego typu "dyżuru" skarżący pozostawał poza zakładem opieki zdrowotnej w rzeczywistej gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, także czy w tym samym czasie nie wykonywał czynności lub nie świadczył usług, które kolidowałyby z możliwością pełnego wywiązania się z tak istotnych obowiązków jak zagwarantowanie w trakcie dyżuru niezwłocznej gotowości do podjęcia przez lekarza obowiązków zawodowych - udzielenia świadczeń zdrowotnych w danym zakładzie opieki zdrowotnej.

Istotne różnice omówionych form czynności powierzonych wykraczających poza zakres czynności żołnierza zawodowego - lekarza i związanego z nimi wynagrodzenia, a jednocześnie niejednoznaczna treść żądania skarżącego zawartego we wniosku z [...] maja 2008 r. o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia z tytułu "pełnienia, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów - i pozostawanie poza PZOP JW. nr [...] w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych" ( z powołaniem się na przepisy § 3, 6, 7 i 14 rozporządzenia) skutkują tym, iż rozstrzygnięcie o spornym żądaniu opierać się powinno na dokonaniu odpowiednich ustaleń faktycznych w odniesieniu do konkretnego przypadku. "Dyżur pod telefonem" - jak to określa organ, ale również strona w zestawieniu dyżurów dołączonym do wniosku skarżącego, może mieć różny charakter. Organ kwestionując uprawnienie dowódcy jednostki wojskowej do zobowiązania skarżącego do wykonywania zadań ujętych w § 6 i § 7 ww. rozporządzenia wskazał, że rozkazy dowódcy jednostki wojskowej dotyczyły wykonywania obowiązków żołnierzy - lekarzy w ramach pełnionej przez nich codziennej służby, nie zaś dyżuru medycznego, czy też pozostawania w gotowości do realizowania świadczeń medycznych. Twierdzenia tego jednak organ nie uzasadnił prawnie, ani też faktycznie i nie wskazał na podstawie jakich dowodów uznał pełnione przez skarżącego dyżury za typowe czynności żołnierza zawodowego-lekarza. Nie odniesiono się w żadnym zakresie do zakresu obowiązków służbowych skarżącego wynikających z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego, z których ewentualnie mogłoby wynikać, że pełnienie "dyżurów pod telefonem": jest normalną typową sytuacją i mieściło się w normach czasu służby tego żołnierza zawodowego. Stosownej oceny prawnej należało dokonać przy uwzględnieniu treści przepisu art. 60 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uwzględnieniem zmian legislacyjnych w okresie objętym wnioskiem oraz obowiązujących w tym okresie aktów wykonawczych tj. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 stycznia 2004 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 16, póz. 161), uchylonego z dniem 23 września 2006 r. rozporządzeniem z 29 sierpnia 2006 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 161 póz. 1138) obowiązującym do 24 lipca 2008 r.

Wobec stwierdzenia, iż w aktach administracyjnych sprawy zabrakło wyżej wskazanych dokumentów, stanowiących w ocenie Sądu istotę materiału dowodowego w niniejszej sprawie, jak i zabrakło opisanych wyżej ustaleń, co wynikało poniekąd z faktu niepełnego materiału dowodowego, stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa), zasad informowania stron i przekonywania (art. 9 i art. 11), jak i przepisów art. 76 § 1 i 3, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa; i przez to w dalszej konsekwencji, naruszenia prawa materialnego to jest przepisów § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, a zatem również przepisów 80 i art. 88 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Prowadząc ponownie postępowanie organ winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zgodnie z powyższymi wskazaniami, a następnie dokładnie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia o żądaniu M.K.. W szczególności wyjaśnienia wymaga zakres obowiązków służbowych skarżącego podczas pełnienia zawodowej służby wojskowej w spornym okresie, organizacja zarówno jednostki wojskowej, jak i publicznego zakładu opieki zdrowotnej - ambulatorium z izbą chorych w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych, a także treść i zakres rozkazów zobowiązujących skarżącego do pełnienia spornych "dyżurów pod telefonem". W dalszej kolejności, o ile organ ustali, iż dyżury miały charakter zobowiązania żołnierza zawodowego - lekarza do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych (w rozumieniu § 7 ust. 1 rozporządzenia), winien uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia czy w trakcie pełnienia wskazanych dyżurów skarżący pozostawał przez cały czas w faktycznej gotowości do udzielania na wezwanie świadczeń zdrowotnych w zakładzie opieki zdrowotnej. Niezbędne jest zatem ustalenie zakresu i terminów czynności podejmowanych przez skarżącego w spornym okresie na podstawie umowy cywilnoprawnej z innym zakładem opieki zdrowotnej (na stanowisku lekarza dyżurnego Izby Przyjęć i Pogotowia Ratunkowego w SP ZOZ) i ewentualna ocena, czy nie kolidowały one z istotą dyżurów medycznych lub pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych.

Na marginesie należy wskazać, iż znajdujące się w aktach sprawy pismo Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z dnia [...] lutego 2009 r. informujące o braku możliwości udostępnienia danych żądanych przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] dotyczących pełnienia dyżurów medycznych w Izbie Przyjęć i Pogotowiu Ratunkowym SP ZOZ m.in. przez skarżącego, nie zawiera podstawy prawnej odmowy danych. Informacja ta winna być przez organ administracji zweryfikowana w trybie stosownych przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 101, póz. 926 z późn.zm.), z uwzględnieniem przepisów art. 18, art. 23 i art. 29 ww. ustawy. Nadto podkreślenia wymaga, iż obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego z urzędu nie oznacza, iż w określonych sytuacjach organ nie może zwrócić się do strony o przedłożenie konkretnych dokumentów niezbędnych do załatwienia sprawy (z uwzględnieniem wymogów art. 9 Kpa), zwłaszcza wtedy, gdyby uzyskanie takich danych przez organ było niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. W takiej sytuacji brak współpracy strony w celu uzyskania danych niezbędnych dla rozpoznania sprawy, wobec wyczerpania przez organ administracji zgodnie z obowiązującymi przepisami innych środków dowodowych, może skutkować nawet odmową uwzględnienia żądania strony.

Dopiero po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej zakresie można będzie w sposób prawidłowy ustalić, czy wskazane wyżej przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia będą miały w sprawie zastosowanie, czy też nie i ewentualnie określić wysokość należnego skarżącemu wynagrodzenia dodatkowego, z uwzględnieniem zakresu żądania oraz obowiązujących przepisów, w tym dotyczących żądanych odsetek oraz przedawnienia roszczeń, zgodnie z art. 57 ustawy.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyżej wskazane uchybienia przepisom prawa materialnego oraz procedury administracyjnej przy rozpoznaniu niniejszej sprawy miały istotny wpływ na jej wynik i dlatego wydane w sprawie decyzje organów administracyjnych musiały zostać przez Sąd uchylone z wiążącymi dla organu wskazaniami, co do dalszego postępowania. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.