Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 445/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 27
journal: Dz.U. 2010 nr 217 poz 1427
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Janusz Bociąga ( spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia 13 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie anulowania zameldowania na pobyt czasowy skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z 13 marca 2019 r. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Burmistrza z [...] 2018 r., orzekającej o anulowaniu czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu na pobyt czasowy M. P. w budynku położonym w W przy ul. W, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W sprawie organ administracji ustalił następujący stan faktyczny i prawny.

W. S., wystąpił do Burmistrza Miasta z wnioskiem o anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu czasowego pod adresem: W, ul. W, M. P., który dokonano w czerwcu 2017 r. Wskazał, iż M. P. nie mieszkał nigdy i nie mieszka pod tym adresem. Miesza pod adresem: W, plac B, gdzie jest zameldowany na pobyt stały. Podniósł także, iż jest jedynym właścicielem nieruchomości przy ul. W i nie wyraził zgody na to zameldowanie, natomiast J. P. posiada tylko służebność osobistą, zatem nie mogła wyrazić zgody na zameldowanie M. P.

Burmistrz wystąpił do Komendy Powiatowej Policji o przeprowadzenie kontroli pod adresem: W, ul. W oraz ustalenie jaki charakter ma pobyt M. P. pod wskazanym wyżej adresem. Komendant udzielił informacji, że M. P. aktualnie mieszka pod adresem: W, Plac B. Przesłuchany w sprawie W. S. wyjaśnił, iż ,,(...) M. P. od chwili zameldowania się pod w/w adresem nie mieszkał w nim, ani nie koncentrował swoich spraw życiowych. W. S. wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka: M. B., M. K., zameldowanych przy ul. W. M. B. stwierdził, że pod w/w adresem mieszka od około 3-4 lat i od tego momentu nigdy M. P. w lokalu przy ul. W nie przebywał i nie posiada tam swoich rzeczy osobistych, natomiast posiada klucze do korytarza i do lokalu, w którym odwiedzał swoją mamę. Czasami widywałem go jak przychodził do niej w odwiedziny, więc miał bezpośredni dostęp do lokalu. Mniej więcej od października 2017 r. J. P. już nie przebywa i nie zamieszkuje przy ul. W. W budynku zamieszkują: M. B., M. K., małoletni P. B. oraz W. S. M. P. mieszka w budynku obok. M. K. zeznała, że zna M. P. z widzenia, nie mieszka on przy ul. W. Odwiedza swojej mamę. Wizyty trwają mniej więcej około kwadrans. Od października 2017 r. J. P. nie mieszka i nie przebywa w W przy ul. W. M. P. wraz ze swoją mamą koncentruje swoje sprawy życiowe w W przy Placu B. Świadek od około 4 łat mieszka w powyższym lokalu i od okresu tego czasu M. P. nigdy w tymże lokalu nie zamieszkiwał.

Burmistrz decyzją z [...] 2018 r., orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu na pobyt czasowy M. P. w budynku położonym przy ul. W. Organ uznał, iż czynność materialno-techniczna polegająca na zarejestrowaniu 6 czerwca 2017 r. pobytu czasowego M. P. w tym budynku, na deklarowany okres, nie była prawidłowa, gdyż w chwili zameldowania, nie została spełniona przesłanka zamieszkania, której istnienie powoduje, że czynność taka jest zgodna z prawem.

M. P. wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, iż jego niepełnosprawna 96-letnia mama J. P. wymaga pomocy w codziennym życiu. Przebywa u niej kilka razy w dzień lub w nocy - w zależności od jej stanu zdrowia i warunków mieszkaniowych. Aby uniknąć szykan ze strony W. S., który wielokrotnie zabraniał mu i bratu wejścia do mamy zgłosił swoje czasowe zameldowanie do Urzędu Miasta. Zakwestionował wiarygodność zeznań świadków odnośnie posiadania wiedzy, że nie ma rzeczy w budynku przy ul W. Przyznał, że jest na stałe zameldowany przy Placu B, tu jest jego centrum życiowe i nie ma zamiaru go zmieniać.

Organ odwoławczy rozpatrując przedmiotowe odwołanie wskazał na przepisy ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, do tego miejsca. Art. 25 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności precyzuje, iż pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Ponadto art. 28 ust. 4 ww. ustawy stanowi, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Jednak zgodnie z art. 31 ust. 1 o ewidencji ludności jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości, o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Wydawana na podstawie przepisów art. 31 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności decyzja administracyjna winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym organu rozstrzygającego, celem usunięcia zachodzących w sprawie wątpliwości.

Organ odwoławczy ocenił, iż materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy dotyczącej anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu 6 czerwca 2017 r. M. P. pod adresem: W, ul. W oraz w aktach sprawy dotyczącej wymeldowania J. P. z pobytu stałego pod adresem: W, ul. W wskazuje jednoznacznie, iż M. P. koncentruje swoje sprawy życiowe pod adresem: W, Plac B. M. P. nigdy nie przeniósł centrum swoich spraw życiowych do lokalu przy ul. W w W. Nie ma w przedmiotowej kwestii żadnych wątpliwości, albowiem wynika to wprost z oświadczenia M. P. zawartego w odwołaniu. Analiza akt sprawy dotyczącej zameldowania M. P. na pobyt czasowy pod adresem: W, ul, W oraz akt sprawy dotyczącej wymeldowania J. P. z pobytu stałego pod adresem wskazanym wyżej, pokazuje głęboki konflikt rodzinny wynikający z walki właściciela nieruchomości o prawo do wyłącznego korzystania z przedmiotowej nieruchomości z pominięciem zasad współżycia społecznego.

Wojewoda wskazał, iż stanowisko W. S., iż J. P., posiadająca służebność osobistą pod adresem: W, ul. W, nie mogła wyrazić zgody na zameldowanie M. P. jest chybione. Zgodnie z treścią art. 301 § 1 Kodeksu cywilnego mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 1994 r. sygn. akt. SA/Kr 877/93 wskazał, że skoro mający służebność mieszkania może z mocy prawa przyjąć do swego mieszkania wybraną przez siebie osobę w celu prowadzenia gospodarstwa domowego i osoba ta zamieszka, to także z mocy prawa, bez zgody właściciela domu, jest ona obowiązana do wykonania obowiązku meldunkowego w tym mieszkaniu, a organ meldunkowy obowiązany jest tej czynności dokonać. W związku z powyższym prawo dożywotniego zamieszkania (służebność osobista), może stanowić tytuł prawny- umożliwiający potwierdzenie zamieszkania osób, o których mowa wart. 301 § 1 kc.

Organ odwoławczy rozumie rozgoryczenie M. P. jednak nie przeniósł on swojego centrum życiowego do rzeczonej nieruchomości, dlatego też czynność materialno-techniczną polegającą na zarejestrowaniu 6 czerwca 2017 r. pobytu czasowego M. P. pod adresem: W, ul. W w K, należało anulować. Analiza całego materiału dowodowego w tym: zeznań świadków, postanowień sądowych w sprawach dotyczących warunków mieszkaniowych panujących pod adresem: W, ul. W, materiałów publikowanych w mediach, pozwoliła na jednoznaczną ocenę stanowiska M. P. zawartego w odwołaniu. W ocenie organu odwoławczego M. P. zameldował się na pobyt czasowy pod adresem: W, ul. W wyłącznie w celu zapewnienia matce swobodnego korzystania z nieruchomości. Zameldowanie pozwalało bowiem na korzystanie z lokalu w sposób nieskrępowany, niezależny od właściciela budynku. Niespełna stu letnia kobieta J. P., nie była w stanie wyegzekwować samodzielnie przysługującego jej prawa do swobodnego korzystania z nieruchomości zatem syn chciał jej w tym pomóc.

Skoro ewidencja ludności polega na rejestracji faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej a M. P. nie zogniskował swoich spraw życiowych w dniu 6 czerwca 2017 r. pod adresem W zatem należało anulować czynność materialno-techniczną polegającą na zameldowaniu.

Na powyższą decyzje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł M. P. domagając się jej uchylenia. Wskazał, że jego matka jest osobą niepełnosprawną i wymaga stałej opieki i pomocy. Aby uniknąć szykan ze strony W. S. zgłosił swoje czasowe zameldowanie w spornym lokalu. Podkreślił, że w mieszkaniu jest prawie codziennie. Zaznaczył, że od kilku lat to on głównie sprawuje opiekę nad mamą. Stwierdził, że decyzje organów są bezduszne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby co oznacza, iż nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby. Wykonanie obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania lub wymeldowania polega na zgłoszeniu wymaganych danych właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji, będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne.

Kwestie z zakresu ewidencji ludności regulują przepisy ustawy o ewidencji ludności z 24 września 2010 r. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa art. 27 ust. 1 tej ustawy - Obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, do tego miejsca. Art. 25 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności precyzuje, iż pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Ponadto art. 28 ust. 4 ww. ustawy stanowi że Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Jednak zgodnie z art. 31 ust. 1 o ewidencji ludności - Jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości, o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Wydawana na podstawie przepisów art. 31 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności decyzja administracyjna winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym organu rozstrzygającego, celem usunięcia zachodzących w sprawie wątpliwości.

Organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania, poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Stosownie do przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie (art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2). Z powołanych przepisów wynika, że celem ewidencji jest rejestracja danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób. Pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Różnica więc pomiędzy pobytem czasowym a pobytem stałym polega na tym, że w przypadku pobytu stałego istnieje zamiar stałego związania się z miejscem, którego to zamiaru przy pobycie czasowym brak.

Czynność zameldowania, polegająca na dokonaniu wpisów w określonej ewidencji, jest czynnością materialno - techniczną, przez którą rozumie się prawnie regulowaną formę działania administracji, która wywołuje skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Ustawodawca przewiduje załatwianie spraw administracyjnych w formie czynności materialno - technicznej w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze jego wykładni. Czynność materialno - techniczna polegająca na zameldowaniu wówczas będzie prawidłowa i niebudząca wątpliwości, jeżeli osoba meldująca się na pobyt stały będzie przebywać w określonym miejscu zameldowania z zamiarem pobytu w dacie rejestracji lub ewentualnie w czasie bezpośrednio ją poprzedzającym, bądź też następującym zaraz po jej dokonaniu. Jeżeli zgłoszone dane dotyczące osoby i jej miejsca pobytu konieczne do zameldowania budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Zgodnie z powyższym eliminacja czynności materialno - technicznej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność lub anulującej materialno - techniczną czynność zameldowania. Podstawę prawną dla takiego działania organu i wydania decyzji jest art. 31 ust. 1 ustawy. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą wprawdzie na uprzednio obowiązującej ustawie ale zachowująca aktualność, czynność materialno – techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności, ani prawomocności, co oznacza, iż w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Stwierdzenie nieważności (anulowanie) czynności materialno - technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy, (obecnie jest art. 31 ust. 1 ustawy) ujawniły się już po dokonaniu tej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1189/07 i wyrok WSA w Lublinie z 4 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 565/09). Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że decyzje organów orzekających w kontrolowanym postepowaniu nie naruszają wyżej powołanych przepisów prawa materialnego, uwzględniając zarówno ich treść jak i obowiązującą wykładnię.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że materialno-techniczną czynność zameldowania M. P. na pobyt czasowy na okres od 6 czerwca 2017 r. do 6 czerwca 2020 r. należało uznać za nieprawidłową. M. P. meldując się na pobyt czasowy przebywał w miejscu stałego zameldowania, tj. w W w budynku przy placu B, w rozumieniu art. 7 ustawy, czyli fizycznie przebywał i skupiał tam swoje centrum życiowe, z tym, że bez zamiaru stałego związania się z tym nowym miejscem. Zgodzić się należy z Wojewodą, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazują, iż powyższa przesłanka zamiaru koncentracji centrum życiowego M. P. w W przy ul. W, a wymagana do zameldowania na pobyt czasowy pod wskazanym adresem nie została spełniona. Prawidłowo zostało ustalone, że M. P. faktycznie zamieszkiwał w miejscu stałego zameldowania, co zresztą sam przyznał. Zebrano prawidłowo i wszechstronnie materiał dowodowy. Organy prawidłowo oceniły dowody. Ocenę tą Sąd w całości podziela. Natomiast kwestia podnoszonego przez skarżącego nieodpowiedniego zachowania W. S., nie dotyczy tej sprawy i pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, bowiem zadaniem organów ewidencji ludności jest jedynie odzwierciedlenie w rejestrach państwowych faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Z powyższego wynika, że zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione, a Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z art. 134 p.p.s.a. nie dopatrzył się innych wad, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, zatem należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę.