Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 643/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 12c, art. 182 par. 2;
journal: Dz.U. 1997 nr 90 poz 557
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.
article: art. 103 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. P. kwotę [...]zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] Starosta P. (dalej też jako "Starosta" lub "organ I instancji") – działając na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 665; dalej w skrócie "k.k.w.") oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.; dalej w skrócie "u.k.p.") – cofnął R. P. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, nr dokumentu [...]/3021 serii [...] wydany przez Starostę P. w dniu [...] maja 2005 r. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami motywuje się tym, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. W. z [...] lipca 2017 r. (sygn. akt II K [...]; dalej też jako "Wyrok SR") orzeczono wobec R. P. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, tj. od [...].04.2017 r. do [...].03.2021 r. z wyłączeniem pojazdów, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kat. B1.

Odwołanie od tej decyzji wniósł R. P. (dalej też jako "Skarżący"), reprezentowany przez ad R., która – zarzuciwszy obrazę przepisów prawa materialnego, które legły u podstaw wydania decyzji, tj. ustawy o kierujących pojazdami – wniosła o: (1) uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji; (2) wydanie wytycznych na postawie art. 138 § 2a k.p.a. co do wykładni art. 6 u.k.p. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że prawomocnym Wyrokiem SR orzeczono wobec Skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres lat 4 z wyłączeniem pojazdów, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii B1, wobec czego bezzasadne było, zdaniem Skarżącego, cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami całej kategorii B, skoro kategoria B1 zawiera się w kategorii B.

Decyzją z [...] kwietnia 2018r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. W uzasadnieniu organ wskazał, że Wyrok SR stał się prawomocny z dniem [...] lipca 2017 r. Wyjaśnił, że Skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Zakaz, który dotyczył wszelkich pojazdów, za wyjątkiem pojazdów do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii B1, dotyczył również uprawnień kategorii B. Starosta nie mógł zatem postąpić inaczej, jak cofnąć uprawnienia tej kategorii. Przepis art. 6 ust. 1 u.k.p. w punktach 1–16 wymienia, do kierowania jakimi pojazdami zezwalają uprawnienia określonych kategorii. Z przepisu tego wynika, że kategoria B1 oraz kategoria B stanowią niezależne od siebie rodzaje uprawnień do kierowania różnymi pojazdami. W ocenie SKO nie jest zasadny wniosek, że kategoria B1 jest częścią kategorii B. Cofnięcie kategorii B nie oznacza cofnięcia kategorii B1. Uprawnienia do kierowania pojazdami nie są podzielne w takim znaczeniu, że mogą być cofnięte w części lub w całości. Poszczególne kategorie mogą natomiast uprawniać do kierowania pojazdami o różnych parametrach. Nie zmienia to faktu, że decyzja administracyjna wykonująca wyrok sądu karnego musi odnosić się do kategorii uprawnień, a nie do opisowo wskazanych rodzajów pojazdów.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO "w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B1" wniósł R. P., reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika, który zarzucił obrazę art. 6 u.k.p. przez jej błędną wykładnię i błędny brak ustalenia, że kategoria B1, a w tym kategoria AM, została mocą wyroku skazującego, wydanego wobec Skarżącego, wyłączona z zakazu prowadzenia pojazdów. Z powołaniem się na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podano, że jak wskazuje art. 6 u.k.p., prawo jazdy kategorii B uprawnia także do kierowania pojazdami wskazanymi w kategorii B1 i zawierającej się w niej kategorii AM. Kluczowe dla tej sprawy jest podkreślenie, że obie kategorie B1 i AM, zawierają się w kategorii B. Zdaniem Skarżącego, organ II Instancji błędnie nie bierze pod uwagę tego, że orzeczony przez Sąd zakaz dotyczy uprawnienia do prowadzenia pojazdów szerszej kategorii B, wyłączając kategorię B1, a tym samym m.in. AM. Bezzasadne jest zatem cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami całej kategorii B.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W ocenie organu skarga jest niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., bowiem nie istnieje określony w niej przedmiot zaskarżenia, gdyż zaskarżona decyzja SKO nie dotyczyła cofnięcia uprawnień kategorii "B1", lecz "B". Ponadto "z ostrożności procesowej" organ podkreślił, że decyzja ta jest zgodna z prawem, a zarzuty pełnomocnika skarżącego są niezasadne. Powtórzył, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie przewidują częściowego cofnięcia kategorii B. Poza zakresem postępowania pozostaje natomiast kwestia ubiegania się przez Skarżącego o uprawnienie kategorii B1, bowiem postępowanie w tych granicach może być zainicjowane tylko wnioskiem, rozpatrywanym na podstawie art. 10 ust. 1 u.k.p. Zaskarżona decyzja nie została wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku strony, ale z urzędu – w związku z orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów. Z kolei art. 6 u.k.p. nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonej decyzji i w związku z tym nie mógł być naruszony. Przepis ten charakteryzuje funkcjonujące w polskim porządku prawnym kategorie uprawnień. Jego konstrukcja wskazuje, że ma wyłącznie opisową funkcję. Jego rola polega na sprecyzowaniu znaczenia każdej kategorii prawa jazdy oznaczonej kolejno literami AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C, D, D1, T oraz łączonej z niektórymi z nich kategorii E. Nie stanowi samodzielnej podstawy orzekania o prawach lub obowiązkach strony. W pozostałym zakresie SKO podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2018 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] października 2017 r. (nr [...]) o cofnięciu Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B.

W pierwszej kolejności – odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi – należy stwierdzić, że treść skargi jednoznacznie wskazuje, iż jej przedmiotem jest ww. decyzja SKO z [...] kwietnia 2018 r. zapadła w sprawie cofnięcia Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Samo nieprawidłowe określenie, w pierwszym zdaniu skargi, przedmiotu skarżonej decyzji – jako dotyczącego "cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B1" – nie może prowadzić do uznania, że przedmiot zaskarżenia nie istnieje. Strona w skardze podała bowiem w sposób jednoznaczny datę zaskarżonej decyzji i jej numer (określony jako "Sygn. akt"), co już samo w sobie pozwala na identyfikację przedmiotu skargi. Poza tym również wywody skargi jednoznacznie pokazują, co jest jej przedmiotem. Z powyższych względów wniosek organu o odrzucenie skargi należało ocenić jako całkowicie bezzasadny.

Przechodząc zaś do merytorycznej oceny wniesionej skargi należy stwierdzić, iż zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Stan faktyczny sprawy ustalony przez organ nie budzi żadnych wątpliwości. Sąd Rejonowy w Ś. W., wyrokiem z [...] lipca 2017 r. o sygn. akt [...], uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu, stanowiącego przestępstwo z art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1137, z późn. zm.; dalej w skrócie "k.k.") i wymierzył mu karę grzywny, a także na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat z wyłączeniem pojazdów, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kat. B1, i na mocy art. 63 § 4 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet tego zakazu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] kwietnia 2017 r.

Konsekwencją powyższego wyroku było zastosowanie przez Sąd Rejonowy przepisu art. 182 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (ówcześnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 665, z późn. zm.; dalej w skrócie "k.k.w."), zgodnie z którym w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego.

Po otrzymaniu ww. wyroku, organ l instancji był obowiązany do zastosowania art. 182 § 2 k.k.w. – w myśl którego organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu – a także art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978, z późn. zm.; w skrócie "u.k.p."), w brzmieniu: "Starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów".

Wyżej przywołane przepisy stanowiły materialnoprawną podstawę decyzji administracyjnej wydanej przez Starostę w przedmiocie cofnięcia Skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów kat. B.

W tym miejscu należy zaznaczyć, iż wyżej cytowany przepis art. 182 § 2 k.k.w. jednoznacznie przesądza, iż organ administracyjny wykonując wyrok karny jest związany jego treścią. Powyższe zaś oznacza, że organ ma obowiązek cofnąć uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na ściśle wskazany okres wynikający z treści wyroku i w określonym przez sąd zakresie uprawnień (por. K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy, Komentarz, Warszawa 2017, uw. 3 i 4 do art. 182, i tam przywołane orzecznictwo).

Ponieważ Skarżący posiadał wyłącznie uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B – a nie kategorii B1 – to organ I instancji, cofając Skarżącemu owo uprawnienie kategorii B, uczynił to zgodnie z Wyrokiem SR.

Również wskazany w uzasadnieniu decyzji okres, na jaki orzeczono zakaz – czterech lat: od [...] kwietnia 2017 r. do [...] marca 2021 r. – nie budzi wątpliwości Sądu, choć za uchybienie, acz bez wpływu na wynik sprawy, należy poczytać organowi nieprzedstawienie w uzasadnieniu decyzji podstawy i sposobu obliczenia tego terminu.

W związku z tym wypada wyjaśnić, że termin początkowy nałożonego zakazu (02 kwietnia 2017 r.), podany w uzasadnieniu decyzji Starosty, wynikał wprost z pkt 4 Wyroku SR. Natomiast obliczając termin końcowy 4-letniego okresu obowiązywania zakazu należało mieć na uwadze przepisy Kodeksu karnego wykonawczego, z jego art. 12c k.k.w. na czele. W myśl tego przepisu, jeżeli kara lub inny środek podlegający wykonaniu według przepisów niniejszego kodeksu są określone w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się w postępowaniu wykonawczym, że tydzień liczy się za dni 7, miesiąc za dni 30, a rok za dni 365. Ponadto zgodnie z art. 80b § 3 k.k.w. kara kończy się w dniu upływu tylu dni, ile dni wynosi jej wymiar obliczony zgodnie z art. 12c k.k.w. W konsekwencji należy stwierdzić, że 4-letni okres obowiązywania zakazu wynosi 1460 dni. Zatem, biorąc pod uwagę, że pierwszym dniem tego okresu był [...] kwietnia 2017 r. oraz że rok 2020 jest rokiem przestępnym, to ostatni (1460.) dzień tego okresu przypada na [...] marca 2021 r. – i taki też termin końcowy został wskazany w uzasadnieniu decyzji Starosty.

Jednakże pomimo co do meritum trafnego rozstrzygnięcia organów o cofnięciu Skarżącemu uprawnień – zarówno co do zakresu uprawnień (kat. B), jak i okresu (02.04.2017 r.–31.03.2021 r.) tego cofnięcia – Sąd był zobligowany uchylić zaskarżoną decyzję, ponieważ konstrukcja osnowy decyzji organu I instancji, zaakceptowana przez organ II instancji, jest wadliwa, jako że pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 182 § 2 k.k.w.

W myśl art. 107 § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym od 01 czerwca 2017 r.) decyzja powinna zawierać: (1) oznaczenie organu administracji publicznej; (2) datę wydania; (3) oznaczenie strony lub stron; (4) powołanie podstawy prawnej; (5) rozstrzygnięcie; (6) uzasadnienie faktyczne i prawne; (7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; (8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego – kwalifikowany podpis elektroniczny; (9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. Ponadto przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja (art. 107 § 2 k.p.a.).

Dokonując oceny treści rozstrzygnięcia zawartego w osnowie decyzji Starosty, należy wziąć po rozwagę treść § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 231, z późn. zm.; w skrócie "rozporządzenie"). W myśl tego przepisu w przypadku orzeczenia wyrokiem sądu zakazu kierowania pojazdami na okres przekraczający rok organ wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami bez określenia terminu ważności tej decyzji. Natomiast zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia, w uzasadnieniu decyzji organ wskazuje w szczególności termin rozpoczęcia i zakończenia biegu okresu zakazu kierowania pojazdami. Z cytowanych przepisów rozporządzenia zdaje się wynikać, że osnowa decyzji, w przypadku orzeczenia wyrokiem sądu zakazu kierowania pojazdami na okres przekraczający rok, nie powinna wskazywać okresu, na jaki cofa się uprawnienia, lecz wskazanie tego okresu powinno stanowić element uzasadnienia decyzji.

Jednakże Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd – wyrażony m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z 08 lutego 2018 r. o sygn. akt II SA/Go 1062/17 (CBOSA) – w myśl którego cytowane przepisy rozporządzenia w sposób niedopuszczalny modyfikują treść art. 107 k.p.a. w zw. z art. 182 § 2 k.k.w.

Jak to już wyżej wskazano, z art. 182 § 2 k.k.w. wynika obowiązek organu cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie orzeczonym w wyroku sądu karnego. Powinnością organu jest zatem nie tylko cofnięcie uprawnień, ale również zakreślenie ram tego cofnięcia w zgodzie z treścią prawomocnego wyroku karnego. Nie budzi wątpliwości, iż użyte w ww. przepisie wyrażenie w "orzeczonym zakresie" odnosi się przede wszystkim do zakresu przedmiotowego, w jakim sąd karny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów (czyli kategorii pojazdów, do których odnosi się zakaz). Ponadto jednak przyjąć należy, że pojęcie to obejmuje również okres, na jaki sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów. Oznacza to, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami musi nastąpić na ściśle oznaczony – określony datami: początkową i końcową – okres, wynikający z orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdu (por.: wyrok NSA z 16.04.2010 r., I OSK 698/09; a także wyroki WSA: z 05.11.2009 r., III SA/Gd 348/09; z 07.07.2016, III SA/Lu 1647/15; z 08.02.2018 r., II SA/Go 1062/17 – dostępne w CBOSA).

Co więcej, tego rodzaju rozstrzygnięcie (wskazanie okresu cofnięcia uprawnień) powinno zostać zamieszczone w osnowie decyzji (w jej "rozstrzygnięciu" w rozumieniu art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.), nie zaś w uzasadnieniu decyzji. W świetle przywołanego art. 107 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie jest obowiązkowym, zasadniczym i podstawowym elementem decyzji. Obejmuje ono wypowiedź o prawach i obowiązkach strony lub stron, sformułowaną po rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonym stronie uprawnieniem lub nałożonym na nią obowiązkiem (zob. M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. H. Knysiak-Molczyk, Warszawa 2015, uw. 4 do art. 107). Decyzja musi nakładany obowiązek (odpowiednio: zakres cofanych uprawnień) określać precyzyjnie, całościowo, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji; w przeciwnym wypadku decyzja zasługuje na uchylenie, gdyż może być niewykonalna (por. wyrok NSA z 27.06.1996 r., SA/Gd 1537/95, LEX nr 44086; por. też: wyrok NSA z 27.06.2003 r., I SA 215/02, LEX nr 149489; a także wyroki WSA: z 26.11.2014 r., II SA/Go 743/14; z 08.02.2018 r., II SA/Go 1062/17 – CBOSA). Należy podkreślić, że formułowaniu rozstrzygnięcia decyzji w technicznoprawnym znaczeniu – czyli orzekaniu o zakresie (przedmiotowym, czasowym, itd.) praw bądź obowiązków strony – nie służy uzasadnienie decyzji. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, natomiast uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z tak wykładanymi art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 182 § 2 k.k.w., narzucającymi obowiązek skonkretyzowania w sentencji decyzji zakresu czasowego cofnięcia uprawnień, sprzeczne są unormowania przywołanego wyżej § 17 rozporządzenia w zakresie zarówno dopuszczającym umieszczanie istoty rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, jak i dopuszczającym odstąpienie od wskazania wyznaczonego konkretnymi datami okresu cofnięcia uprawnień. Ranga tej sprzeczności uzasadnia odmowę zastosowania przepisów rozporządzenia przez Sąd.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że sąd samodzielnie może odmówić zastosowania w konkretnej sprawie przepisu rozporządzenia, w stosunku do którego stwierdzi niezgodność z normą wyższego rzędu (w tym przypadku: z normą ustawową). Uprawnienie to wynika już z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi o podległości sędziów tylko Konstytucji RP i ustawom, a już nie aktom prawnym niższego rzędu (tu: rozporządzeniu ministra), nawet jeśli mają one charakter aktów powszechnie obowiązujących – na co trafnie zwraca się uwagę w orzecznictwie trybunalskim i sądowym (por. np.: postanowienie TK z 13.01.1998 r., U 2/97, OTK 1998, nr 1 poz. 4; wyrok NSA z 11.04.2017 r., I OSK 1904/15, CBOSA; wyroki WSA: z 14.11.2013 r., IV SA/Po 783/13, CBOSA; z 08.02.2018 r., II SA/Go 1062/17, CBOSA, i tam przywołane dalsze orzeczenia). Również w doktrynie wskazuje się, że jeżeli w toku rozpoznawania skargi na indywidualne rozstrzygnięcie administracyjne sąd dojdzie do przekonania, że dany akt podustawowy jest, w całości lub określonej części, sprzeczny z prawem, to pomija jego zastosowanie w konkretnej sprawie (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 34–37; D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2015, s. 310) – co też niniejszym Sąd uczynił w odniesieniu do przepisu § 17 rozporządzenia w rozważanym zakresie.

Z powyższych względów zarówno pierwotnie wadliwa decyzja organu I instancji, jak i niezasadnie utrzymująca ją w mocy decyzja zaskarżona, nie mogły się ostać w obrocie prawnym, z uwagi na istotne naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 182 § 2 k.k.w.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wyda decyzję uwzględniającą wyżej przedstawioną wykładnię tych przepisów.

Niezasadny okazał się natomiast jedyny zarzut skargi – naruszenia art. 6 u.k.p., który, zdaniem Skarżącego, "legł u podstaw" wydania zaskarżonej decyzji. Pomijając nawet okoliczność – trafnie wytkniętą w odpowiedzi na skargę – że przepisy tego artykułu (notabene autor skargi nie sprecyzował, które konkretnie, spośród 6 ustępów) nie stanowiły materialnoprawnej podstawy kontrolowanych decyzji, to w działaniu organów obu instancji nie sposób dopatrzyć się naruszenia ww. przepisów. W szczególności decyzje te nie naruszają art. 16 ust. 1 pkt 1, 5 i 6 u.k.p., w myśl którego: "Prawo jazdy stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania:

1) kategorii AM:

a) motorowerem,

b) czterokołowcem lekkim;

[...]

5) kategorii B1:

a) czterokołowcem,

b) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;

6) kategorii B:

a) pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu i motocykla,

b) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy lekkiej,

c) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy innej niż lekka, o ile łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 4250 kg, z zastrzeżeniem ust. 2,

d) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM; [...]."

Już sam sposób zredagowania art. 6 ust. 1 u.k.p. pokazuje, iż poszczególne kategorie prawa jazdy stanowią odrębne, niezależne od siebie i niepodzielne kompleksy (konfiguracje) uprawnień do kierowania pojazdami, z których żadna nie zawiera się w innej w taki sposób, aby można powiedzieć, że kategoria np. B1 jest częścią kategorii B. To jedynie poszczególne rodzaje uprawnień "cząstkowych" (uprawnień do kierowania określonymi rodzajami pojazdów) mogą wchodzić w skład więcej niż jedna, kategorii (np. uprawnienia do kierowania motorowerem i czterokołowcem lekkim – wyczerpujące katalog uprawnień składających się na prawo jazdy kategorii AM – wchodzą także w skład prawa jazdy kategorii: A1, A2, A, B1, B, C1, C, D1, D i T), co jednak żadną miarą nie uprawnia do twierdzenia, że możliwe jest cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami określonymi dla prawa jazdy danej kategorii jedynie "w części", tj. tylko co do niektórych uprawnień. Poszczególne kategorie prawa jazdy są niepodzielne w takim znaczeniu, że – jak trafnie zauważyło SKO – nie mogą być cofnięte w pewnej tylko części. (Przykładowo, nie byłoby dopuszczalne cofnięcie uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii B "z wyłączeniem uprawnień do kierowania pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM"). W przeciwnym razie ustawodawca musiałby przewidzieć i dopuścić co najmniej możliwość:

- komplementarnego przywracania "części" uprawnień z zakresu danej kategorii prawa jazdy (tej "części" uprzednio cofniętej),

- następczego dysponowania prawem jazdy kategorii "niepełnej" (w wyniku częściowego cofnięcia uprawnień w zakresie danej kategorii),

czego jednak w ustawie o kierujących pojazdami nie uczynił.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że skoro Skarżący – wobec którego w wyroku karnym orzeczono "zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kat. B1 [...], na okres 4 lat" – dysponował jedynie prawem jazdy kategorii B, to organ I instancji zasadnie i w zgodzie z tym wyrokiem pozbawił go wszystkich uprawnień składających się na tę kategorię prawa jazdy. Zawarte w ww. wyroku wyłączenie spod zakazu prowadzenia pojazdów, pojazdów, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii B1, ma w analizowanym przypadku tylko ten skutek, że Skarżący może się ubiegać, na ogólnych zasadach, o wydanie prawa jazdy kategorii B1 przed upływem okresu orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów (ubieganie się natomiast o prawo jazdy kategorii B będziemy możliwe, co oczywiste, dopiero po tym okresie).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu (200 zł), wynagrodzenie przysługujące jego pełnomocnikowi, ustalone na podstawie § 15 ust. 1 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), w wysokości [...] zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie [...] zł.