Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 788/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 180 par. 1, art. 187 par. 1, art. 188, art. 191, art. 229, art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Dnia 29 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Referent-stażysta Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gry na automacie poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżoną decyzję: 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwotę 2817 ( dwa tysiące osiemset siedemnaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p., art. 2 ust. 3, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91, art. 117, art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz. 1540 z późn. zm.), zwanej dalej u.g.h., Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...] o wymierzeniu A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. kary pieniężnej w wysokości 12 000,00 zł z tytułu urządzania gry poza kasynem gry na automacie o niskich wygranych HOT SPOT

nr fabryczny [...] nr rejestracji [...].

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że z dniem 31 sierpnia 2012 r. wygasło zezwolenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., udzielone decyzją z dnia [...] na urządzanie i prowadzenie przez spółkę

A działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] na okres sześciu lat. Wraz z wygaśnięciem zezwolenia wygasła ważność punktów gier zamieszczonych w wykazie punktów, w których urządzane były gry na automatach o niskich wygranych, stanowiącym załącznik do wskazanej decyzji. W dniu 1 września 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w Ł. przeprowadził kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów u.g.h. w punkcie zamieszczonym pod poz.

63 wykazu punktów

–B, [...] W., A 29. Z protokołu kontroli z dnia 1 września 2012 r. wynikało, że w wymienionym lokalu stwierdzono uruchomiony automat do gier HOT SPOT nr fabryczny [...].

Decyzją z dnia [...] organ I instancji wymierzył skarżącej spółce karę pieniężną

w kwocie 12 000,00 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca spółka zarzuciła:

1. naruszenie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych

w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz.U. z 2009 r., nr 203, poz. 1569) oraz naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów u.g.h., która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 201 § 1 pkt 2 o.p. poprzez niezawieszenie postępowania w sytuacji, w której rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd (Trybunał Konstytucyjny);

- art. 191 o.p. prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych poprzez rażące przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej, wyrażające się w przyjęciu, iż skarżąca spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry tj. w lokalu B;

- art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 229 o.p. poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, wyrażające się zaniechaniem dopuszczenia szeregu dowodów, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności dowodu z opinii biegłych z zakresu technologii maszyn na okoliczność ustalenia zasad funkcjonowania zabezpieczonego automatu, a także dowodu z przesłuchania strony i dowodu z przesłuchania świadków;

- art. 210 § 4 o.p. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób, który uniemożliwia jego zrozumienie oraz ustalenie, na czym organ oparł dokonane w sprawie ustalenia faktyczne.

Skarżąca spółka wniosła o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodów z:

- opinii biegłych z zakresu technologii maszyn – jednostki badającej;

- przesłuchania strony na okoliczność ustalenia czy sporne urządzenie HOT SPOT było automatem do gier w rozumieniu u.g.h.;

- przesłuchania strony oraz świadka M. G., na okoliczność wykazania, że spółka nie miała nic wspólnego z ewentualnym urządzaniem gier na zabezpieczonym urządzeniu w lokalu w miejscowości A 29, [...] W.

Organ II instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013 r. odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu technologii maszyn – jednostki badającej oraz z przesłuchania strony na okoliczność ustalenia czy sporne urządzenie HOT SPOT było automatem do gier w rozumieniu u.g.h., ponieważ powyższe zostało stwierdzone w stopniu wystarczającym dla oceny stanu faktycznego sprawy w znajdującym się w aktach sprawy poświadczeniu rejestracji automatu do gier z dnia 25 stycznia 2008 r. wydanym w oparciu o wynik badań technicznych nr [...] z dnia 9 grudnia 2007 r. Organ II instancji odmówił także przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony oraz świadka M. G., na okoliczność wykazania, iż spółka nie miała nic wspólnego z ewentualnym urządzaniem gier na zabezpieczonym urządzeniu w lokalu w miejscowości O., ponieważ przedmiotem postępowania jest kara o charakterze karnoadministracyjnym za urządzanie poza kasynem gry na automatach, wymierzona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Kara ta jest stosowana automatycznie z mocy ustawy w oderwaniu od winy oraz okoliczności czynu.

Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że skarżąca spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry, bez wymaganej koncesji oraz bez wymaganego zezwolenia na urządzanie gier na automatach w salonie gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Organ II instancji podniósł, że w wyniku kontroli ustalono, iż pomimo wygaśnięcia zezwolenia w punkcie gier o nazwie B. A 29, [...] W., w dniu 1 września 2012 r. stwierdzono "... włączony do sieci elektrycznej i uruchomiony automat o niskich wygranych HOT SPOT nr fabryczny[...], nr inwentarzowy [...],nr rejestracji [...], nr zezwolenia[...]. Spółka zatem urządzała gry poza kasynem, na wskazanym urządzeniu bez wymaganego zezwolenia. Stanowiło to naruszenie art. 6 ust. 1 u.g.h. Konsekwencją powyższego zachowania jest kara pieniężna, której podlega podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W takim przypadku wysokość wymierzonej kary pieniężnej wynosi 12 000,00 zł od automatu. W punkcie B w dniu 1 września 2012 r. był włączony i gotowy do gry automat. W ocenie organu II instancji o tym, że skarżąca spółka urządzała gry poza kasynem gry na automacie o niskich wygranych świadczy to, że w dniu kontroli, tj. 1 września 2012 r. nie legitymowała się ważnym zezwoleniem na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]. Wydane w dniu 31 sierpnia 2006 r. zezwolenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wygasło z dniem 31 sierpnia 2012 r. W dniu kontroli automat funkcjonował. Był włączony do sieci elektrycznej, uruchomiony i jak oświadczyła obecna podczas kontroli sprzedawca w wymienionym punkcie – K. Ś., automat był udostępniony grającym.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji podkreślił, że w istniejącym porządku prawnym nie ma instrumentów prawnych pozwalających organom administracji publicznej na dokonywanie oceny zgodności regulacji krajowych z prawem unijnym. Organy celne nie mają kompetencji do badania zgodności ustawy krajowej z prawem Unii Europejskiej, a wręcz są zobowiązane stosować ustanowione przepisy prawa, niezależnie od wątpliwości co do ich zgodności z prawem unijnym. Pytania prejudycjalne przedstawione Trybunałowi Sprawiedliwości UE przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie C-213/11, C-214/11 i C-217/11 Fortuna i inni nie dotyczyły kwestii kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier poza kasynem gry, lecz dotyczyły zmiany zezwoleń, wydawania zezwoleń oraz przedłużania zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Zatem dotyczyły norm zawartych w art. 129, art. 135 i art. 138 u.g.h. regulujących procedurę wydawania, zmiany i przedłużania zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Natomiast podstawą prawną w niniejszej sprawie jest art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h., które to przepisy określają unormowania dotyczące kar pieniężnych za niezgodne z prawem działania osób urządzających gry na automatach i które nie podlegały obowiązkowi notyfikacji. W trakcie postępowania spółka nie kwestionowała swego statusu jako podmiotu dysponującego badanym urządzeniem. Skarżąca spółka w dniu 31 sierpnia 2006 r. uzyskała pozwolenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]. Miejscami urządzania gier były 133 punkty zlokalizowanych na terenie województwa [...], wymienione w załączniku nr 1, stanowiącym integralną część decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. W poz. 63 wymieniono B. A 29. Z regulaminu gry na automatach o niskich wygranych, urządzanej na podstawie zezwolenia wynika, że to skarżąca spółka prowadzi gry na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] w punktach, na które uzyskała zezwolenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Automaty o niskich wygranych stanowią własność skarżącej spółki i są użytkowane w ilości zgodnej z warunkami określonymi w zezwoleniu. W umowie najmu powierzchni operacyjnej zawartej w dniu 25 maja 2005 r. w A pomiędzy skarżącą spółką, zwaną w umowie "Operatorem" oraz Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Handlowym C , A 29 zwanym w umowie "Wynajmującym" zawarte zostały zasady wynajmowania Operatorowi powierzchni operacyjnej. Zgodnie z umową automaty są wyłączną własnością Operatora. Operator jest wyłącznie uprawniony do dysponowania i rozporządzania zainstalowanymi automatami. Wszelkie czynności Wynajmującego związane z automatami mogą być wykonywane jedynie zgodnie z umową. Wynajmujący nie ma prawa bez zgody Operatora zmienić miejsca eksploatacji, przekazać w użytkowanie osób trzecich ani w jakikolwiek sposób dysponować własnością Operatora. W dniu 27 sierpnia 2012 r. skarżąca spółka złożyła do organu I instancji zgłoszenie przemieszczenia automatu do gier, wskazując nowy adres eksploatacji automatu od dnia 1 września 2012 r.: D, [...] C. W ocenie organu II instancji treść wymienionych wyżej dokumentów jednoznacznie potwierdza, że podmiotem uprawnionym do dysponowania i rozporządzania automatem jest skarżąca spółka, która jako właściciel automatu, a przede wszystkim jako podmiot, który posiadał zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, był zobowiązany do odłączenia automatu i zabezpieczenia go w taki sposób, aby uniemożliwić urządzanie gry na automacie w dniu 1 września 2012 r. przez osoby trzecie. W toku postępowania skarżąca spółka nie kwestionowała faktu, że urządzenie opisane w protokole kontroli z dnia 1 września 2012 r. jest tożsame ze wskazanym we wniosku z dnia 28 grudnia 2007 r. o rejestrację automatu nr fabryczny [...] uwzględnionego przez organ rejestracyjny poprzez wydanie poświadczenia rejestracji [...] z dnia [...] Ponadto składając zgłoszenie przemieszczenia automatu w dniu 23 sierpnia 2012 r., Prezes Zarządu spółki także nie miał wątpliwości co do rodzaju urządzenia. W formularzu GL-2 powołał wyżej wymieniony numer rejestracji automatu oraz wskazał, że jest to automat do gry o niskich wygranych (pole 16 formularza GL-2). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 o.p. poprzez niezawieszenie postępowania w związku z pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawartym w postanowieniu z dnia 21 maja 2012 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gl 1979/11, organ II instancji stwierdził, że wątpliwości sądu dotyczyły możliwości stosowania regulacji, stanowiących sankcje karne za ten sam czyn dla tej samej osoby, jedynie w sytuacji, gdy sprawcą jest osoba fizyczna. W rozpoznawanej sprawie kara pieniężna w wysokości 12 000,00 zł została wymierzona osobie prawnej, tj. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zgodności przepisów danej ustawy z Konstytucją nie powoduje obowiązku zawieszenia przez organ postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p.

W skardze na powyższą decyzję spółka A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, stwierdzenie, że decyzje te nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym wynagrodzenia pełnomocnika procesowego.

Zaskarżonej decyzji skarżąca spółka zarzuciła:

1. naruszenie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13 grudnia 2007 r. oraz naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów u.g.h., która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem w sposób bezprawny i jako taka nie obowiązuje;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 201 § 1 pkt 2 o.p. poprzez niezawieszenie postępowania w sytuacji, w której rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd (Trybunał Konstytucyjny);

- art. 191 o.p. prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych poprzez rażące przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej, wyrażające się w przyjęciu, iż skarżąca spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry, tj. w lokalu B w miejscowości A 29, [...] W.;

- art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 229 o.p. poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, wyrażające się zaniechaniem dopuszczenia szeregu dowodów, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności dowodu z przesłuchania świadka M. G., dowodu z opinii biegłych z zakresu technologii maszyn na okoliczność ustalenia zasad funkcjonowania zabezpieczonego automatu, a także dowodu z przesłuchania strony;

- art. 210 § 4 o.p. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób, którzy uniemożliwia jego zrozumienie oraz ustalenie, na czym organ oparł dokonane w sprawie ustalenia faktyczne.

W uzasadnieniu skarżąca spółka zarzuciła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niemal dosłownym powtórzeniem uzasadnienia decyzji organu I instancji. Możliwość merytorycznej polemiki z argumentami organów jest istotnie utrudniona. Uzasadnienie decyzji zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający poznanie intencji, które przyświecały jej autorowi, a tym samym niespełniający elementarnych wymogów o.p. Organ jedynie w kilku lakonicznych zdaniach opisał dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, przy czym nie zechciał wskazać na podstawie jakich konkretnie dowodów ustalił okoliczności faktyczne, stanowiące podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Po analizie uzasadnienia nie wiadomo na czym oparto ustalenie, że to zarząd spółki skarżącej spółki podjął decyzję o dalszej eksploatacji automatu pomimo wygaśnięcia zezwolenia. Nie wiadomo na czym oparto ustalenie, że automat nie był w dniu kontroli eksploatowany przez inne osoby (inną firmę). Nie wiadomo, na czym oparto ustalenie, że sporny automat był w ogóle automatem do gier o niskich wygranych, a nie automatem do gier zręcznościowych. Funkcjonariusze Urzędu Celnego nie zechcieli przeprowadzić nawet eksperymentu na urządzeniu, nie mówiąc już o zbadaniu go przez biegłego. Z uzasadnienia decyzji wprost wynika, że organ przyjął wszystkie powyższe okoliczności za "pewnik" oparty na nie wiadomo czym, a rzetelne postępowanie dowodowe potraktował jako nadmierną formalność. Fakt wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie gier przez skarżącą spółkę z dniem 31 sierpnia 2012 r. jest oczywisty, przez nikogo niekwestionowany i nie ma większego znaczenia w sprawie. Przepisy u.g.h. nie zostały notyfikowane Komisji Europejskiej. W tym stanie, jeśli państwo członkowskie naruszyło obowiązek notyfikacji norm technicznych, każdy podmiot może przed organem (sądem) krajowym powołać się na te okoliczność, zaś organ (sąd) krajowy powinien odmówić ich stosowania. Po raz pierwszy tę zasadę wyraził Trybunał Sprawiedliwości w sprawie 194/94, CIA Security International, a następnie potwierdził ją w wyroku z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie 159/00 Sapod Audic. Normy techniczne, które nie zostały notyfikowane Komisji są zatem nieskuteczne prawnie, jeśli stanowią przeszkodę dla używania lub handlu towarami nieodpowiadającymi tym normom. Wobec powyższego używanie tych towarów nie może zostać uznane za nielegalne z tego powodu, że są one niezgodne z nienotyfikowanymi normami (wyrok z dnia 16 czerwca 1998 w sprawie 226/97, Lemmens). Zdaniem skarżącej spółki z powyższego wynika, że przepisy, którymi zajmował się Trybunał Sprawiedliwości nie mogą być stosowane przez sądy krajowe ani też przez organy administracji. U.g.h. weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., zastępując dotychczasową ustawę z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Potrzeba polityczna związana z tzw. aferą hazardową doprowadziła do uchwalenia w ekspresowym tempie u.g.h. Popełniono przy tym szereg błędów proceduralnych, eliminując z procesu notyfikacji regulacje, które bezwzględnie jej wymagały. Już na etapie przygotowywania projektu u.g.h. cześć przepisów, która w opinii ekspertów Ministerstwa Finansów podlegała obowiązkowi notyfikacji została wyodrębniona z projektu u.g.h. do odrębnego procedowania. Przepisy te zostały notyfikowane Komisji Europejskiej i dopiero po zakończeniu procesu notyfikacji weszły w życie jako nowelizacja u.g.h. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2 ust. 5 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Tymczasem wyżej wymienione przepisy ustawy, jako uchwalone z naruszeniem obowiązku notyfikacji, uznać należy za nieskuteczne. W takiej sytuacji przyjąć trzeba, iż postępowanie prowadzone było bez podstawy prawnej i powinno zostać umorzone. Skarżąca spółka powołała się nadto na pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie III SA/Gl 1979/11 oraz podniosła, że postanowienia o zawieszeniu postępowań w analogicznych sprawach wydaje również szereg organów administracji publicznej prowadzących sprawy o wymierzenie kary pieniężnej. Niewątpliwie udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ma charakter prejudycjalnego zagadnienia wstępnego, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne z punktu widzenia wymierzenia kary pieniężnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, iż ekonomia procesowa oraz względy sprawiedliwości przemawiają za potrzebą zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w razie badania kwestii zgodności z Konstytucją lub aktami wyższego rzędu aktu normatywnego, który stanowił podstawę wydania decyzji w sprawie administracyjnej. Organ I instancji nie zawiesił postępowania, czym naruszył art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Inne organy administracji w analogicznych sprawach wydają postanowienia o zawieszeniu postępowań (np. Urząd Celny w K.). Następnie skarżąca spółka, kwestionując prawidłowość ustaleń faktycznych organów administracji, podniosła, że po zgłoszeniu zawieszenia automatu przedstawiciele spółki odłączyli automat od energii elektrycznej, pozbawili kabla zasilającego oraz poinformowali właścicieli lokalu o tym, że automat przestaje funkcjonować w związku z wygaśnięciem udzielonego spółce zezwolenia. Skarżąca spółka nie miała żadnego wpływu na to, że osoby trzecie, bez jej wiedzy i zgody urządzały ewentualnie gry na urządzeniu. Zabranie automatu z lokalu nie było fizycznie możliwe z chwilą wygaśnięcia zezwolenia. Skarżąca spółka wycofała z eksploatacji setki urządzeń, które całkowicie zapełniły magazyny firmy. Z uwagi na powyższe władze spółki pozostawiają część zawieszonych urządzeń w lokalach z powodu braku możliwości przechowywania ich w innym miejscu. Powyższe jest kluczową okolicznością w sprawie. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Nie ma wątpliwości, że sankcja z powyższego przepisu grozi za czyny polegające na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych, na uczestniczeniu w takich grach oraz na urządzaniu gier na automatach poza miejscem, w jakim wyłącznie mogą być urządzane, tj. poza kasynem gry. Karą pieniężną może być ukarana wyłącznie spółka, która w pełni świadomie, wbrew ustawie (bez zezwolenia) urządza gry na automatach poza kasynem gry. Powyższą karą nie może być natomiast ukarany podmiot, który nie ponosi winy w tym, że osoby trzecie uruchomiły automat pozostawiony w lokalu po wygaśnięciu zezwolenia. Skarżąca spółka nie została nigdy powiadomiona o dopuszczeniu przez organ dowodu z opinii biegłych, którzy stwierdziliby, że jest to automat do gier, a nie np. automat zręcznościowy czy zabawowy itp., niepodlegający rygorom ustawy. Co więcej, funkcjonariusze Urzędu Celnego nie zechcieli przeprowadzić nawet tzw. "eksperymentu procesowego", na podstawie którego można by ewentualnie próbować ustalić zasady działania urządzenia (tak jak ma to miejsce w innych, analogicznych sprawach). Nie przeprowadzono żadnego dowodu ani nie wykonano żadnej czynności, na podstawie której w rzetelny i wiarygodny sposób można by ustalić zasady działania urządzenia. Skarżąca spółka złożyła wniosek o przesłuchanie świadka M. G. na okoliczność wykazania, iż nie miała nic wspólnego z urządzeniem gier na zabezpieczonym urządzeniu w lokalu w miejscowości A 29, [...] W. Wniosek został złożony na okoliczność wykazania, że to nie skarżąca spółka urządzała gry na automacie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 182/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie do czasu udzielenia przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie prawne przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 686/13.

Wobec ustania przyczyny zawieszenia postępowania sądowoadministacyjnego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 182/14 podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne. Sprawę wpisano pod nowy numer III SA/Łd 788/15.

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 788/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie z uwagi na pytanie prawne przedstawione Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej przez Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt V Kz 142/15 (sprawa C-303/15).

Wobec treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, postanowieniem z dnia 4 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 788/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, iż skargę należało uwzględnić aczkolwiek nie wszystkie zarzuty okazały się zasadne.

Na wstępie należy stwierdzić, że jak wynika z treści zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] urządzającym gry na skontrolowanym w dniu 1 września 2012 r. automacie do gier Hot Spot nr fabryczny [...] była A Sp. z o.o. w K., jako właściciel przedmiotowego automatu i najemca powierzchni 3 m² w lokalu B, [...] W., A 29.

Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony skarżącej naruszenia fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13 grudnia 2007 r. oraz naruszenia art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów u.g.h., która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem w sposób bezprawny i jako taka nie obowiązuje.

W konsekwencji w ocenie strony skarżącej nie było podstaw do nałożenia kary pieniężnej, przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Powyższe zagadnienie prawne budziło istotne wątpliwości w orzecznictwie. Kwestia ta została ostatecznie rozstrzygnięta uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16, zgodnie z którą: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.)".

Sąd orzekający w niniejszej sprawie zwraca uwagę na treść art. 269 § 1 p.p.s.a, który nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawę w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładnię prawa odmienną od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jeżeli skład sądzący w sprawie nie stwierdzi zasadności uruchomienia trybu przewidzianego w art. 269 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie - to obowiązany jest respektować stanowisko wyrażone w uchwale składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Oceniając art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h w kontekście pojęcia przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Naczelny Sąd Administracyjny zauważył między innymi, że "przepis ten, zważywszy na treść zawartej w nim regulacji, nie ustanawia żadnych warunków determinujących w sposób istotny nie dość, że skład, to przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu. Określony tym przepisem sposób prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry jest obojętny z punktu widzenia występowania istotnego wpływu na właściwości lub sprzedaż produktu (automatu do gier) wykorzystywanego do urządzania na nim gier hazardowych, i to zarówno tych, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak i tych wymienionych w ust. 3 art. 129 przywołanej ustawy". W efekcie Sąd stwierdził, że "art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej stosownie do art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. Przepis ten ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych".

Odnosząc się do relacji między art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h jako normą sankcjonującą, a przepisem art. 14 ust. 1 u.g.h. jako normą sankcjonowaną, dopuszczającą prowadzenie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "istotne dla możliwości zastosowania normy sankcjonującej w kontekście wymogu notyfikacji jest zbadanie w warunkach konkretnej sprawy, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w ogóle poddał się działaniu zasad określonych tą ustawą - w tym zwłaszcza zasad określonych w jej art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 u.g.h. - czy też przeciwnie, zasady te zignorował w ten sposób, że na przykład działalność tę prowadził pomimo, że ani zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie gry nigdy nie posiadał, ani też nie ubiegał się o nie". Nadto Sąd stwierdził, że "zarówno prawo unijne, jak i prawo krajowe sprzeciwia się powoływaniu się na wprost wynikające z jego uregulowań, czy też wyinterpretowane z nich przez Trybunał Sprawiedliwości uprawnienia, w sytuacji, gdy polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. Znajduje to swoje potwierdzenie w tym stanowisku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. np. TSUE wyrok dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawach C-131/13, C-163/13 i C- 164/13)".

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "brak poddania się ustawie o grach hazardowych w zakresie określonych nią zasad organizowania i urządzania gier na automatach i urządzanie tych gier w sposób zilustrowany przywołanymi przykładami lub podobnymi im - co do ich istoty - działaniami lub zachowaniami, nie uzasadnia odmowy stosowania w tego rodzaju stanach faktycznych art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, jako podstawy nałożenia kary pieniężnej tylko z tego powodu, że przepis ten penalizuje naruszenie zasad organizowania i urządzania gier na automatach, które określone zostały w przepisie technicznym, którego projekt nie został notyfikowany Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 dyrektywy transparentnej". Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "celem kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest zatem restytucja niepobranych opłat i podatku od gier oraz prewencja. Pełni ona funkcję kompensacyjną związaną z restytucją szkód wynikających z nielegalnego urządzania gier hazardowych, jakie poniosło państwo, w tym szkód związanych z ewentualnym leczeniem uzależnień od hazardu. Funkcje art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, jako przepisu penalizującego naruszenie zasad organizowania i urządzania gier na automatach określonych w technicznym przepisie art. 14 ust. 1, którego projekt nie został notyfikowany Komisji Europejskiej, nie wyrażają się w represji i odwecie, jako reakcji na ich naruszenie, lecz samoistnie zmierzają do restytucji niepobranych należności i podatku od gier oraz kompensowania w ten sposób strat budżetu Państwa poniesionych w związku z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych na automatach. Na gruncie art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach".

Nadto Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że "podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież - jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. - nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach".

Sąd stwierdza więc, że nie mogły w niniejszej sprawie osiągnąć skutku zamierzonego przez skarżącą zarzuty podniesione w skardze, a dotyczące wyżej określonego przedmiotu związanego z ewentualnym technicznym charakterem przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia czy brakiem notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych. Sąd podkreśla, że organy rozważały podstawę prawną podjętych rozstrzygnięć dając temu wyraz w ich uzasadnieniu i dochodząc do prawidłowych konkluzji.

Nieuzasadniony był również zarzut naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 o.p. poprzez niezawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny zagadnienia prawnego przedstawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postanowieniu z dnia 21 maja 2012r. w sprawie o sygn. akt III SA/GI 1979/11, w którym Sąd ten skierował do Trybunału Konstytucyjnego następujące pytanie prawne: "Czy przepisy art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn kary pieniężnej i odpowiedzialność za przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 lub wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999r. Kodeks kamy skarbowy (tekst jednolity Dz. U. z 2007r" Nr 111, poz. 765 ze zm.) są zgodne z art. 2, art. 30 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?".

Skarżący swój zarzut dotyczący naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 o.p. oparł na przekonaniu o konieczności zawieszenia postępowania, gdyż w jego ocenie rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji przez organ pierwszej jak i drugiej instancji było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Odnosząc się do tego zarzutu sąd wyjaśnia, że postanowienia o zawieszeniu postępowania podatkowego z urzędu z powołaniem się na art. 201 § 1 o.p. nie mogą zapadać automatycznie. Konieczne jest bowiem rozważenie, w okolicznościach każdej konkretnej sprawy, czy rzeczywiście mamy do czynienia z jedną z przesłanek wymienionych w art. 201 § 1 o.p., uprawniających organ do zawieszenia postępowania podatkowego. Z przesłanki zawartej w art. 201 § 1 pkt 2 o.p., określanej skrótowo jako "zagadnienie wstępne" wynika, że organ podatkowy zawiesza prowadzone postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Konieczne jest zatem wystąpienie tych czterech elementów: 1) postępowanie podatkowe jest w toku; 2) istnieje zagadnienie wstępne co do kwestii o charakterze prawnym, a nie co do ustaleń faktycznych; 3) istnieje zależność pomiędzy zagadnieniem wstępnym a toczącym się postępowaniem podatkowym; 4) zagadnienie wstępne musi być rozstrzygnięte przez inny organ lub sąd. W art. 201 § 1 pkt 2 o.p. użyto sformułowania "jest uzależnione". Jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ (Słownik Języka Polskiego pod red. M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000). Nie chodzi przy tym o jakikolwiek wpływ, ale o wpływ przewidziany prawem. Związek pomiędzy sprawą rozpatrywaną w postępowaniu podatkowym a kwestią będącą przedmiotem postępowania, które możemy nazwać prejudycjalnym, polegać powinien na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu prejudycjalnym, stanowi obligatoryjną podstawę załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Oznacza to, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy organ rozpatrujący i orzekający w sprawie podatkowej nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku załatwiania sprawy podatkowej. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania podatkowego, tj. załatwienia sprawy oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Mając powyższe na uwadze za uzasadnione należy przyjąć twierdzenie organu, że zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zgodności przepisów danej ustawy z Konstytucją RP nie powoduje obowiązku zawieszenia przez organ postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Zasadnie organ wskazał, że wątpliwości sądu dotyczyły możliwości stosowania regulacji, stanowiących sankcje karne za ten sam czyn dla tej samej osoby, jedynie w sytuacji, gdy sprawcą jest osoba fizyczna. Natomiast w rozpoznawanej sprawie kara pieniężna została wymierzona osobie prawnej, tj. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. W tej sytuacji nawet gdyby uznać za nadające się do zaakceptowania zapatrywanie strony skarżącej o podwójnym karaniu tego samego podmiotu za ten sam czyn (na podstawie art. 89 ustawy o grach hazardowych i art. 107 § 1 ), to trzeba zauważyć, że strona skarżąca – jako osoba prawna – nie wykazała, by przed rozstrzygnięciem sprawy przez organy celne została już ukarana według unormowań Kodeksu karnego skarbowego. Tylko bowiem w takiej sytuacji można byłoby rozważać zasadność wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.h.g., jako drugiej sankcji względem tego samego podmiotu (tej samej osoby prawnej).

Trzeba również zaakcentować, że nie można nie dostrzegać różnicy między odpowiedzialnością administracyjną w postaci kary pieniężnej nałożonej w badanym przypadku na stronę, będącą osobą prawną, a odpowiedzialnością karnoskarbową osoby fizycznej za swój własny czyn opisany w art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego. W takiej sytuacji nie ma podstaw, by zasadnie twierdzić, że karany jest dwukrotnie ten sam podmiot za ten sam czyn, gdyż osoba prawna odpowiada według art. 89 ustawy o grach hazardowych za swoje (jako jednostki organizacyjnej) działania lub zaniechania, natomiast osoba fizyczna, której postępowanie wypełniło znamiona czynu opisanego w art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, ponosi odpowiedzialność za własny, przez nią popełniony i jej przypisany, czyn.

Na zakończenie tej części rozważań należy podnieść, że wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył pytanie prawne WSA w Gliwicach, uznając kwestionowane przepisy ustawy o grach hazardowych za zgodne z art. 2 Konstytucji RP, zaś w pozostałym zakresie (dotyczącym ich niezgodności z art. 30 i 32 ust. 1 Konstytucji RP) umorzył postępowanie.

W przywoływanym wyroku TK orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Trybunał nie podzielił zgłoszonych w odniesieniu do wskazanych wyżej przepisów zastrzeżeń konstytucyjnych, nawet w sytuacji, gdy osoba fizyczna poniosła konsekwencje zarówno na płaszczyźnie prawa karnego jak i administracyjnego, co uznał za dopuszczalne. Odpowiedzialność administracyjna za niedotrzymanie warunków urządzania gier na dotychczasowych zasadach i odpowiedzialność karna za bezprawne urządzanie takich gier, nie wykluczają się wzajemnie z uwagi na istotne różnice pomiędzy deliktem administracyjnym a czynem zabronionym.

Nieuzasadniony jest również zarzut nierzetelnego przeprowadzenie postępowania dowodowego, wyrażający się zaniechaniem dopuszczenia dowodu z opinii biegłych z zakresu technologii maszyn na okoliczność ustalenia zasad funkcjonowania zabezpieczonego automatu. Jak wynika z uzasadnienia skargi strona wywodzi, że nie została nigdy powiadomiona o dopuszczeniu przez organ dowodu z opinii biegłych, którzy stwierdziliby, że jest to automat do gier, a nie np. automat zręcznościowy czy zabawowy itp., niepodlegający rygorom ustawy. Co więcej, funkcjonariusze Urzędu Celnego nie zechcieli przeprowadzić nawet tzw. "eksperymentu procesowego", na podstawie którego można by ewentualnie próbować ustalić zasady działania urządzenia (tak jak ma to miejsce w innych, analogicznych sprawach). Nie przeprowadzono żadnego dowodu ani nie wykonano żadnej czynności, na podstawie której w rzetelny i wiarygodny sposób można by ustalić zasady działania urządzenia. W ocenie sądu odmowa organu odwoławczego przeprowadzenia dowodu na powyższa okoliczność była uprawniona. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ II instancji wyjaśnił, że odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu technologii maszyn – jednostki badającej oraz z przesłuchania strony na okoliczność ustalenia czy sporne urządzenie HOT SPOT było automatem do gier w rozumieniu u.g.h., ponieważ powyższe zostało stwierdzone w stopniu wystarczającym dla oceny stanu faktycznego sprawy w znajdującym się w aktach sprawy poświadczeniu rejestracji automatu do gier z dnia 25 stycznia 2008 r. wydanym w oparciu o wynik badań technicznych nr [...] z dnia 9 grudnia 2007 r. Organ II instancji podniósł, że w wyniku kontroli ustalono, iż pomimo wygaśnięcia zezwolenia w punkcie gier o nazwie B, A 29, [...] W., w dniu 1 września 2012 r. stwierdzono "... włączony do sieci elektrycznej i uruchomiony automat o niskich wygranych HOT SPOT nr fabryczny[...], nr inwentarzowy[...], nr rejestracji [...], nr zezwolenia[...]". W toku postępowania skarżąca spółka nie kwestionowała faktu, że urządzenie opisane w protokole kontroli z dnia 1 września 2012 r. jest tożsame ze wskazanym we wniosku z dnia 28 grudnia 2007 r. o rejestrację automatu nr fabryczny [...], uwzględnionego przez organ rejestracyjny poprzez wydanie poświadczenia rejestracji [...] z dnia 25 stycznia 2008 r. Ponadto składając zgłoszenie przemieszczenia automatu w dniu 23 sierpnia 2012 r., Prezes Zarządu spółki także nie miał wątpliwości co do rodzaju urządzenia. W formularzu GL-2 powołał wyżej wymieniony numer rejestracji automatu oraz wskazał, że jest to automat do gry o niskich wygranych (pole 16 formularza GL-2).

Sąd stwierdza ponadto, że w opinii technicznej z badania poprzedzającego rejestrację przedmiotowego automatu nr [...] z dnia 9 grudnia 2007 r. jednostka badająca stwierdziła jednoznacznie, że jest to automat do gier o niskich wygranych i że "wynik gry zależy wyłącznie od przypadku(...)". Przywołane powyżej dokumenty zdaniem sądu były wystarczające do ustalenia charakteru spornego automatu jako automatu spełniającego wymagania z art. 2 ust. 3 u.g.h. wskazanego w podstawie prawnej decyzji. Wobec powyższego za nieuzasadniony należy uznać zarzut strony nieprzeprowadzenia żadnego dowodu ani niewykonania żadnej czynności, na podstawie której w rzetelny i wiarygodny sposób można by ustalić zasady działania urządzenia. Dowody w postaci powyższych dokumentów wskazujące na charakter spornego automatu i zasady jego działania są wiarygodne, znajdują się w aktach sprawy i są stronie znane. Tym samym za nieuprawniony należało uznać wniosek o przeprowadzenie dowodu na okoliczność ustalenia zasad funkcjonowania zabezpieczonego automatu.

Sąd uwzględnił jednak skargę uznając za słuszny zarzut naruszenia art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 229 o.p. poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadka M. G., a także dowodu z przesłuchania strony, prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych, wyrażające się w przyjęciu, iż skarżąca spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry, tj. w lokalu B w miejscowości A 29, [...] W. w dniu 1 września 2012 r. W tym miejscu należy przypomnieć, że faktem niekwestionowanym jest wygaśnięcie z dniem 31 sierpnia 2012 roku zezwolenia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., udzielonego decyzją z dnia [...] na urządzanie i prowadzenie przez spółkę A działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] na okres sześciu lat. Wraz z wygaśnięciem zezwolenia wygasła ważność punktów gier zamieszczonych w wykazie punktów, w których urządzane były gry na automatach o niskich wygranych, stanowiącym załącznik do wskazanej decyzji, w tym punktu zlokalizowanego w B w miejscowości A 29, [...] W.. W dniu 1 września 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w Ł. przeprowadził kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów u.g.h. w punkcie zamieszczonym pod poz. 63 wykazu punktów – B, [...] W., A 29. Z protokołu kontroli z dnia 1 września 2012 r. wynikało, że w wymienionym lokalu stwierdzono uruchomiony automat do gier HOT SPOT nr fabryczny[...]. Strona, kwestionując prawidłowość ustaleń faktycznych organów administracji, podniosła, że po zgłoszeniu organowi zawieszenia automatu w danej lokalizacji i zgłoszeniu miejsca jego przemieszczenia, przedstawiciele spółki odłączyli automat od energii elektrycznej, pozbawili kabla zasilającego oraz poinformowali właścicieli lokalu o tym, że automat przestaje funkcjonować w związku z wygaśnięciem udzielonego spółce zezwolenia. Jak twierdzi skarżąca spółka nie miała ona żadnego wpływu na to, że osoby trzecie, bez jej wiedzy i zgody urządzały ewentualnie gry na urządzeniu. Zabranie automatu z lokalu nie było fizycznie możliwe z chwilą wygaśnięcia zezwolenia. Skarżąca spółka wycofała bowiem z eksploatacji setki urządzeń, które całkowicie zapełniły magazyny firmy. Z uwagi na powyższe władze spółki pozostawiły część zawieszonych urządzeń w lokalach z powodu braku możliwości przechowywania ich w innym miejscu. Powyższe jest kluczową okolicznością w sprawie. Na powyższą okoliczność spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu ze świadka M. G. oraz dowodu z przesłuchania strony. Organ II instancji postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013 r. odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony oraz świadka M. G., na okoliczność wykazania, iż spółka nie miała nic wspólnego z ewentualnym urządzaniem gier na zabezpieczonym urządzeniu w lokalu w miejscowości A w dniu 1 września 2012 r.,(tj. w dniu kontroli), ponieważ jak stwierdził, przedmiotem postępowania jest kara o charakterze karnoadministracyjnym za urządzanie poza kasynem gry na automatach, wymierzona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Kara ta jest stosowana automatycznie z mocy ustawy w oderwaniu od winy oraz okoliczności czynu. Sąd nie podziela tego stanowiska. Przede wszystkim w ocenie sądu nie ma mowy o automatycznym stosowaniu kary. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Nie ma wątpliwości, że sankcja z powyższego przepisu grozi za czyny polegające na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych poza miejscem, w jakim wyłącznie mogą być urządzane, tj. poza kasynem gry. Istotne jest więc w sprawie ustalenie podmiotu urządzającego grę. Sąd oczywiście podziela pogląd organów, że co do zasady właściciel automatu będący wynajmującym powierzchnię w danym lokalu w celu zainstalowania i eksploatowania automatów do gier może być uznany za urządzającego gry, jednak kwestia ta w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie powoduje "automatycznie" nałożenia kary pieniężnej z tego tytułu. Strona skarżąca wyjaśniała bowiem, że odłączyła automat od energii elektrycznej, pozbawiła kabla zasilającego oraz poinformowała właścicieli lokalu o tym, że automat przestaje funkcjonować w związku z wygaśnięciem udzielonego spółce zezwolenia. Organ nie ustosunkował się do tych wyjaśnień poza stwierdzeniem, że podmiotem uprawnionym do dysponowania i rozporządzania automatem jest skarżąca spółka, która jako właściciel automatu, a przede wszystkim jako podmiot, który posiadał zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, był zobowiązany do odłączenia automatu i zabezpieczenia go w taki sposób, aby uniemożliwić urządzanie gry na automacie w dniu 1 września 2012 r. przez osoby trzecie. W postanowieniu o odmowie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka organ odwoławczy stwierdził natomiast, że nie widzi potrzeby przesłuchania świadka ani strony na powyższą okoliczność bowiem kara ta jest stosowana automatycznie z mocy ustawy w oderwaniu od winy oraz okoliczności czynu.

W tym miejscu godzi się powołać treść art. 188 o.p. zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się jednolicie, że w sytuacji gdy wniosek dowodowy dotyczący istotnych okoliczności sprawy został złożony w toku postępowania podatkowego, organ podatkowy nie może żądania jego przeprowadzenia nie uwzględnić, skoro okoliczności, które miały być stwierdzone przez zgłoszone dowody, nie były stwierdzone za pomocą innych dowodów. Możliwość przeprowadzenia dowodu jest bowiem podstawową gwarancją procesową. Jeżeli zatem strona zgłasza dowód, to w świetle art. 188 o.p. organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na zasadzie art. 188 o.p. na ważne dla niej okoliczności, stanowi uchybienie przepisom postępowania podatkowego, oznaczające wadliwość decyzji. Organy podatkowe obowiązane są do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy i nie mogą dowolnie selekcjonować dowodów, które są podstawą ustaleń faktycznych, co oznacza, że nie mogą odmawiać przesłuchania świadka zgłaszanego przez podatnika na okoliczności przez niego przytaczane, z tego np. powodu, że według organu okoliczności te są już wyjaśnione. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, w kontekście twierdzenia strony o pozbawieniu zatrzymanego automatu kabla zasilającego, poinformowania właścicieli lokalu o tym, że automat przestaje funkcjonować w związku z wygaśnięciem udzielonego spółce zezwolenia należy stwierdzić, że w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że te istotne okoliczności które miały być stwierdzone przez zgłoszone dowody, były stwierdzone za pomocą innych dowodów. Wprawdzie w dniu kontroli, jak wynika z protokołu kontroli, funkcjonariusze zastali włączony automat do gier, ale strona skarżąca twierdzi, że zrobiła to osoba trzecia bez wiedzy i zgody spółki. Te okoliczności jak wynika z uzasadnienia wniosku dowodowego miały być przedmiotem zgłoszonego dowodu w postaci przesłuchania świadka M. G. oraz strony.

Z zasady zupełności materiału dowodowego z art. 187 § 1 o.p. wynika, że można nie prowadzić postępowanie dowodowe tylko wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, iż z innych dowodów poza ujawnionymi nie należy oczekiwać zmiany ustalonego stanu faktycznego. W ocenie sądu taka sytuacji w tej sprawie nie zachodzi. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia i ustalenia strony postepowania w zakresie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry konieczne jest ustalenie urządzającego gry w dniu 1 września 2012 r. Wymaga to wyjaśnienia, czy istotnie skarżąca spółka skutecznie uniemożliwiła korzystanie z przedmiotowego automatu w lokalu B [...] W., A 29. Sam fakt, że skarżąca jest właścicielem tego automatu nie powoduje, jak chce tego organ automatycznej odpowiedzialności z tytułu urządzania gier na tym automacie. Organ powinien więc przesłuchać, wskazanego świadka oraz stronę. Skonfrontować te wyjaśnienia z właścicielem lokalu w którym zainstalowano sporny automat. Ocenę zgromadzonego materiału dowodowego organ winien przedstawić w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymagania z art. 210 § 4 o.p.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uwzględnił skargę na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji gdyż uznał, że została wydana z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 210 § 4 oraz art. 229 w zw. z art. 233 o.p., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

d.j.