Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 123/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Asesor Szymon Widłak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej S.K., II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego S.K. kwotę [....] złotych tytułem zwrotu uiszczonych w połowie kosztów sądowych, III. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] złotych tytułem połowy wpisu sądowego, od obowiązku uiszczenia którego skarżący został zwolniony, IV. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie może być wykonana /-/ Sz. Widłak /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kwiecińska


UZASADNIENIE

W dniu [...]r. R.W. działając na podstawie upoważnienia udzielonego przez E.Z. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowo- osobowy marki DODGE, wyprodukowany w [...]r. o pojemności silnika 5896 cm-, nr nadwozia [...]. Do zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD nr [...] załączono pełnomocnictwo podpisane przez E.Z., rachunek z dnia [...]r., orzeczenie techniczne nr [...] z dnia [...]r. wystawione przez T. R., kanadyjski certyfikat pojazdu oraz deklarację wartości celnej.

Postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie uznania powyższego zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty długu celnego oraz zapisów we wskazanych polach, ponieważ Prokuratura Okręgowa przekazała materiały dotyczące między innymi przedmiotowego samochodu, którego wartość zgłaszana do odprawy celnej była wielokrotnie zaniżona.

Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego, na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262, art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 lit b i c, art. 83. art. 85 § 1, art. 209 § 3 oraz art. 221 Kodeksu celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...]r. w części dotyczącej kwoty długu celnego oraz zapisu w polach [...], [...], [...] i [...] typ [...] i orzekł, że winno być: pole [...] [...],[...], pole [...] [...],[...], pole [...] [...], pole [...] typ [...] [...]. Uznając za dłużników S.K., R.W., A.K. i T. R. wskazał, że niedobór cła wynosi [...] złotych i wezwał do jego uiszczenia oraz do uiszczenia odsetek wyrównawczych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż w oparciu o art. 23 § 7 Kodeksu celnego zakwestionował cenę sprowadzonego samochodu wyszczególnioną w rachunku z dnia 28 czerwca 1998r. z uwagi na to, że cena ta rażąco odbiegała od wartości ustalonej za pomocą metody "ostatniej szansy" wyrażonej w art. 29 Kodeksu celnego. Ponadto podał, iż wobec braku wiarygodnego orzeczenia technicznego określającego wartość importowanego samochodu marki Dodge, na podstawie art. 29 Kodeksu celnego ustalił wartość celną tego pojazdu w wysokości 79.533,00 zł, zaznaczając, iż przedmiotowy pojazd nie posiadał żadnych dokumentów potwierdzających jego uszkodzenia. Wartość ta została oparta o wartość rynkową samochodu wg umowy komisowej nr [...] z dnia [...]r., która wyniosła w dniu odprawy celnej [...] zł, którą następnie pomniejszono o marżę (zysk od sprzedaży 10%), VAT (22%), podatek akcyzowy (15%) i cło (35%). Ponadto Dyrektor Urzędu Celnego wyjaśnił, iż za strony tj. dłużników w niniejszym postępowaniu uznano zgodnie z art. 209 Kodeksu celnego S.K., R. W., A. K. oraz T. R., albowiem wskazują na to następujące fakty: namówienie E. Z. przez S. K. do złożenia podpisów pod dokumentami umożliwiającymi import samochodu do Polski, choć nigdy E. Z. nie był właścicielem sprowadzonego pojazdu; dostarczanie dokumentów przez A. K. swojemu pracownikowi R. W., który następnie posługiwał się przy odprawie celnej tymi dokumentami poświadczającymi nieprawdę co do wartości pojazdu, przez co zaniżano należne opłaty celno-podatkowe oraz wystawienie przez T. R. nierzetelnej opinii (niezgodnej z prawdą), która miała posłużyć jako potwierdzenie podania w dokumentach niskiej wartości importowanego pojazdu.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. wniósł o jej uchylenie, podnosząc, iż nie nakłaniał do podpisywania dokumentów i że na żadnym z nich nie widniał jego podpis. Ponadto zaznaczył, iż niesprawiedliwym jest, że Urząd Celny przesłał mu dokumenty dotyczące uiszczenia niedoboru cła w kwocie [...] zł, albowiem to Sąd powinien orzec, czy jest winny, czy tylko pośredniczył w szukaniu osób chętnych do zakupu samochodu za granicą. Podkreślił również, iż nie wiedział, że kwota rachunku na sprowadzony samochód jest zaniżona.

Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej , na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 i art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 262 Kodeksu celnego, art. 209 § 3, art. 65 § 5, art. 85 § 1 i art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego po rozpatrzeniu odwołania S. K., R. .W. A. K. i T. R., uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej R. W., A. K. i T. R. i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji, natomiast w pozostałym zakresie pozostawił zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe nie może być wydana po upływie 3 lat od przyjęcia zgłoszenia celnego, przy czym przez wydanie decyzji należy rozumieć jej doręczenie. Dlatego niezależnie od tego, czy istniały podstawy do uznania za dłużników: A. K., T. R. oraz R. W. wobec tych osób nastąpiło przedawnienie orzekania. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej nie ma wątpliwości, co do wydania w ustawowym terminie decyzji określającej kwotę długu celnego obciążającą S. K.. Nie ma też sporu w kwestii uznania wyżej wymienionego za dłużnika. Ponadto organ II instancji uznał, iż regulacje prawne tj. art. 23, art. 25-29 Kodeksu celnego, a także informacje uzyskane z Prokuratury Okręgowej o podejrzeniu dokonywania rejestracji pojazdów w oparciu o fałszywe dokumenty oraz fakt, że cena ([...] zł) na rynku polskim tej samej marki, typu i rocznika w okresie z dnia dokonania zgłoszenia celnego zdecydowanie odbiegała od kwoty widniejącej na dokumencie sprzedaży pozwoliły na zakwestionowanie wiarygodności informacji zawartych w przedłożonych do odprawy celnej dokumentach.

W skardze na powyższą decyzję S.K. wniósł o umorzenie. Podnosząc argumenty podobne do tych z odwołania wyraźnie podkreślił, że nie uczestniczył w imporcie samochodu Dodge, ponieważ na żadnym z dokumentów załączonych do zgłoszenia przywozu tego samochodu nie widnieje jego nazwisko, nigdzie też nie ma jego podpisu. Uważa, że jest niewinny. Skarżący potwierdził, że była potrzebna osoba, na którą miał być sprowadzony samochód, ale myślał, ze będzie sprowadzony legalnie, nie wiedział, że cło będzie zaniżone.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...]r. S.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]r. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową sygn. [...], na okoliczność umorzenia postępowania w sprawie prowadzonej przeciwko niemu. Powołał się na postanowienie z dnia [...]r. dotyczące umorzenia śledztwa i wskazał, że w związku z tym, jego odpowiedzialność oparta na zasadzie art. 209 § 3 Kodeksu celnego jest całkowicie bezpodstawna, albowiem nie ma dowodów potwierdzających jego świadomość w zakresie uszczupleń celnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty okazały się słuszne.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 65 § 5 Kodeksu celnego decyzja, o której mowa w § 4 tego przepisu, uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części, nie może być wydana po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. W związku z tym słusznie organ celny nie umorzył wobec S.K. postępowania celnego, bowiem przyjęcie tego zgłoszenia nastąpiło [...]r., a decyzja wydana dnia [...]r., została doręczona skarżącemu w dniu [...].,a więc przed upływem 3 lat od daty zgłoszenia celnego.

Zgodnie z art. 209 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dłużnikiem jest zgłaszający. Jeżeli zgłoszenie celne o objęciu towaru procedurą, o której mowa w § 1 zostało sporządzone na podstawie nieprawidłowych danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należne, osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, zostają uznane za dłużników (zdanie trzecie § 3 art. 209 Kodeksu celnego). W sytuacji, gdy organy celne na podstawie informacji i okoliczności ustalonych w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego między innymi przeciwko S. K. przez Prokuraturę Okręgową powzięły wątpliwość, co do wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego z dnia [...]r., SAD nr [...], aby zasadnie uznać S.K. za dłużnika zobowiązane były dokonać własnych ustaleń faktycznych dotyczących oceny jego zachowania, to jest czy wyłudzając pełnomocnictwo udzielone przez E.Z. R.W. na przywóz samochodu z zagranicy miał bezprawną świadomość dokonania w przyszłości nieprawidłowego zgłoszenia celnego przez zgłaszającego. Następnie winny ustalić, czy, komu i kiedy skarżący dostarczył podpisany in blanco rachunek zakupu samochodu Dodge i umowę komisową dotyczącą tego samochodu. Zdaniem Sądu organy celne błędnie przyjęły, iż samo przedstawienie zarzutów S.K. w toku postępowania przygotowawczego jest okolicznością wystarczającą, aby uznać go dłużnikiem na podstawie art. 209 § 3 Kodeksu celnego. Zaznaczyć jednak należy, iż postępowanie podatkowe (celne) jest postępowaniem samodzielnym, odrębnym od postępowania karnego. Zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ustalenia dowodowe postępowania karnego nie są wiążące w innych postępowaniach, wiążą inne organy i sądy jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa (patrz wyrok WSA z dnia 30 czerwca 2004r., III SA 1078/03, POP 2005/4/86 w Warszawie). Tak, więc dopiero ustalenia w zakresie winy S.K. w odniesieniu do przedstawionych zarzutów wynikające z prawomocnego wyroku sądu zwalnia organy celne z obowiązku poczynienia własnych ustaleń co do oceny zachowania skarżącego i ustalenia stopnia jego winy (wina umyślna, niedbalstwo).

W ocenie Sądu przedstawiona przez organy celne I i II instancji argumentacja, pozwala na stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, a w szczególności art. 209 § 3 Kodeksu celnego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W aktach sprawy nie ma żadnych informacji jakoby skarżący uczestniczył w dniu [...]r. w zgłoszeniu celnym dotyczącym samochodu marki Dodge rocznik [...]r., o którym mowa w niniejszej sprawie. Organy celne nie wyjaśniły, czy skarżący dostarczył nieprawdziwych danych niezbędnych do sporządzenia przedmiotowego zgłoszenia celnego, co spowodowało, że należności celne przywozowe zostały pobrane w kwocie niższej niż należna. Nie wykazano także, że skarżący wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że rzeczywista wartość sprowadzonego samochodu znacznie odbiegała od wartości transakcyjnej wskazanej na rachunku z dnia [...]r. i wpisanej w polu 22 dokumentu SAD z dnia [...]r. Z pełnomocnictwa udzielonego przez E.Z. (za namową skarżącego) wynika jedynie upoważnienie dla R.W. do przywiezienia z zagranicy samochodu osobowego (bez podania konkretnej marki i rocznika) oraz do dokonania odprawy celnej, zapłacenia należności celnych i podatkowych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy celne wydając decyzje uznały, iż poza sporem jest kwestia uznania S.K. dłużnikiem w przedmiotowej sprawie. Według Sądu materiał dowodowy zebrany przez organy celne nie jest wyczerpujący, przede wszystkim dlatego, że nie ustalono jednoznacznie, jaka była rzeczywista rola skarżącego w imporcie samochodu ciężarowo-osobowego marki Dodge, rocznik [...], albowiem w aktach sprawy widnieje pełnomocnictwo (k.188) do sprowadzenia z zagranicy samochodu, lecz nie jest podana ani marka ani rocznik samochodu. Sprawą niewyjaśnioną jest także to, czy S.K. namawiał E.Z. do udzielenia pełnomocnictwa na sprowadzenie z zagranicy tego konkretnego samochodu czy chodziło o jakiś inny pojazd. Nie wyjaśniono także, czy skarżący dostarczył nieprawdziwych danych niezbędnych do zgłoszenia celnego z dnia [...]r. zawartych w dokumencie SAD [...], co spowodowało zaniżenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu i pobranie należności celnych w niższej kwocie. Z akt sprawy wynika natomiast, iż S.K nie wiedział o sporządzonym przez rzeczoznawcę T.R. orzeczeniu technicznym przedmiotowego samochodu zaniżającym jego rzeczywistą wartość celną. Z wyjaśnień skarżącego i rzeczoznawcy złożonych w śledztwie wynika też, iż obydwaj mężczyźni się nie znają. Zaznaczyć należy także, iż S.K. zarówno w odwołaniu jak i w skardze wyraźnie podniósł, iż na żadnym z załączonych do zgłoszenia celnego dokumencie nie widnieje jego nazwisko, ani podpis. Wskazał również, iż nie znał faktycznych zamiarów importera przedmiotowego samochodu. Organ celny II instancji zupełnie pominął twierdzenia skarżącego i uznał go za dłużnika na podstawie materiału dowodowego zebranego przez Prokuraturę.

W związku z powyższym, jeszcze raz należy podkreślić, iż w oparciu jedynie o to postępowanie dowodowe nie można w sposób nie budzący wątpliwości przyjąć, że w stosunku do skarżącego zachodzą przesłanki zawarte w art. 209 § 3 zd. trzecie Kodeksu celnego. Tylko bowiem bezsporna świadomość w przyszłości nieprawidłowego zgłoszenia celnego przez zgłaszającego, może usprawiedliwiać zastosowanie wobec innej osoby tejże normy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się w zasadzie do treści odwołania. Stwierdził, opierając się na materiale dowodowym zebranym w postępowaniu przygotowawczym przez Prokuraturę Okręgową, iż nie ma sporu w kwestii uznania S.K. za dłużnika i w związku z tym należało zająć się jedynie ustaleniem prawidłowej wartości celnej przedmiotowego pojazdu.

Ponadto zastrzeżenia budzi samo uzasadnienie zaskarżonej decyzji, albowiem skupia się ono w szczególności na powodach zakwestionowania wartości transakcyjnej importowanego samochodu Dodge i zastosowania metody "ostatniej szansy", która pozwoliła na ustalenie jego wartości celnej w kwocie [...] złotych. Dyrektor Izby Celnej nie podał natomiast powodów, dla których organ celny uznał skarżącego za dłużnika w rozumieniu art. 209 § 3 Kodeksu celnego. Prawidłowe uzasadnienie powinno zaś zawierać pełną podstawę prawną i faktyczną, tj. przedstawiać stanowisko organu celnego ze wskazaniem dowodów, na których się oparł i dlaczego uznał je za wiarygodne oraz wyjaśniać przyczyny odmowy uznania za niewiarygodne innych dowodów (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej).

W niniejszej sprawie organ II instancji nie wskazał nawet, które z dowodów przeprowadzonych w toku postępowania przygotowawczego (wyjaśnienia skarżącego, wyjaśnienia pozostałych podejrzanych, zeznania świadków, czy inne) i dlaczego zadecydowały o uznaniu S.K. za dłużnika. Jak już wcześniej Sąd zauważył sam fakt wydania w dniu [...]r. postanowienia o przedstawieniu skarżącemu zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 18 § 1 kk w zw. z art. 270 § 1 i 2 kk i art. 272 kk w zw. z art. 11 § 2 kk oraz przestępstwa z art. 258 § 1 kk w zw. z art. 87 § 1 kks i art. 54 § 1 kks w zw. z art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 3 kks, na które powoływał się organ, nie wystarcza, tym bardziej że postanowieniem z dnia 23 czerwca 2004r. prokurator umorzył śledztwo przeciwko S.K. odnośnie wszystkich zarzucanych mu przestępstw (sygn. akt VI Ds 40/99).

Sąd pragnie również zaznaczyć, iż organy celne mogą dokonać ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przy pomocy każdego środka dowodowego, który może przyczynić się do wyjaśnienia spawy, a nie jest sprzeczny z prawem. Następnie materiał dowodowy zgromadzony, zgodnie z wyrażoną w art.122 Ordynacji podatkowej zasadą prawdy obiektywnej ocenić, ustalając na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.191 Ordynacji podatkowej). Zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza jednocześnie, że organ celny może dokonywać oceny dowolnej. Ocena ta winna odnosić się do całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz wskazywać, którym dowodom dano wiarę, jaką okoliczność udowodniono i dlaczego odmówiono wiarygodności innym twierdzeniom i dowodom. Nadto powinna wskazywać przyczyny nie przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych, poprzez wykazanie, iż dana okoliczność została udowodniona innymi dowodami. Ocena ta musi oczywiście odpowiadać regułom logicznego rozumowania.

Rozpoznając ponownie sprawę organ celny winien mieć na względzie powyższe uwagi i przeprowadzić własne (uzupełniające) postępowanie dowodowe zgodnie z art. 180 Ordynacji podatkowej, dopuszczając jako dowód wszystko (niesprzeczne z prawem), co pozwoli na wyczerpujące wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności (np. przesłuchanie skarżącego). Dopiero bowiem dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy umożliwi odtworzenie jej rzeczywistego obrazu i uzyskanie podstawy do trafnego zastosowania przepisów.

W tym stanie rzeczy Sąd uwzględniając skargę, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit a i c, art.200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/ Sz. Widłak /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kwiecińska