Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 992/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi K. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 239/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3.000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. J. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] września 2020 r. K. J., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 239/17, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], domagając się: wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości; przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość toczy się bezskutecznie od kilkunastu lat. Organ prowadzący postępowanie pozostaje w całkowitej bezczynności. Organ pozostaje bierny również wobec prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 239/17, w którym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy, stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył organowi grzywnę w wysokości 2.000 złotych.

Pomimo upływu ponad dwóch lat od terminu, w jakim organ miał rozpoznać wniosek, nie tylko nie wydał on decyzji, lecz nie dokonał jakiejkolwiek czynności zmierzającej do zakończenia toczącego się postępowania administracyjnego (w szczególności nie uzyskał opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości niezbędnej do wyliczenia niezbędnego odszkodowania). Wobec powyższego, pismem z [...] lipca 2020 r. pełnomocnik uczestników wezwał organ do wykonania wskazanego wcześniej wyroku. Organ w żaden sposób nie zareagował na przesłane wezwanie. W związku z powyższym – w ocenie skarżącej - ze względu na uporczywe ignorowanie terminów procesowych oraz niewywiązywanie się z obowiązków ustawowych, jak również tych nałożonych przez Sąd, wniesiona skarga oraz zawarte w niej żądania są uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] podkreślił, że pismem z dnia [...] lutego 2020 r. (data prezentaty: [...] marca 2020 r.) adw. M. S. działając jako pełnomocnik: R. S., E. G. i K. M. złożył za pośrednictwem tut. organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w postępowaniu reprywatyzacyjnym dotyczącym przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul[...] ozn. hip. jako "[...] Nr [...]" nr rej. hip. [...]. Pismem z [...] kwietnia 2020 r. Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] przekazało skargę Sądowi, zaś przy piśmie z [...] maja 2020 r. przekazano do Sądu akta przedmiotowej sprawy.

Wnioskiem z [...] maja 2020 r. (data prezentaty: [...] maja 2020 r.) adw. M. S. działając w imieniu R. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania obowiązku przekazania Sądowi skargi z dnia [...] lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z [...] lipca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 108/20, odrzucił ww. skargę z dnia [...] lutego 2020 r., przy czym akta przedmiotowej sprawy nie zostały dotychczas przekazane organowi.

Pismem z [...] września 2020 r. (data prezentaty: [...] września 2020 r.) adw. M. S. działając jako pełnomocnik K. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 239/17.

Postanowieniem z [...] września 2020 r., sygn. akt I SO/Wa 3/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek w sprawie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny za nieprzekazanie skargi z dnia [...] lutego 2020 r.

Wskazując na powyższe Prezydent [...] stwierdził, że pomimo braku akt sprawy, które nie wróciły dotychczas z WSA w związku z licznymi skargami i wnioskami składanymi przez pełnomocnika stron Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...] podjęło czynności zmierzające do zakończenia postępowania odszkodowawczego w sprawie nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]ozn. hip. jako "[...] Nr [...]" nr rej. hip. [...]. W tym celu zlecono na koszt Biura uprawnionemu geodecie wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na: 1/ sporządzeniu mapy sytuacyjnej ww. nieruchomości hipotecznej z określeniem jej powierzchni i rozliczeniem w aktualnych działkach ewidencyjnych ze wskazaniem ich stanu prawnego, 2/ wkreśleniu i rozliczeniu ww. nieruchomości w strefach zabudowy wg planu z 1931 r., 3/ dokonaniu wkreślenia nieruchomości hipotecznej na pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego zdjęcia lotnicze [...] z lat 1947,1953,1955 i 1960.

Jednocześnie organ zaznaczył, że z treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską jest możliwe o ile poprzedni właściciel nieruchomości bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. W świetle powyższej przesłanki konieczne jest zatem zbadanie przez organ rozpatrujący sprawę, czy grunt danej nieruchomości nie został zajęty pod inwestycję, a jeżeli tak, to czy nastąpiło to przed czy po dacie wskazanej w ww. przepisie. W związku z powyższym, biorąc także pod uwagę fakt krótkiego odstępu czasu pomiędzy skargami składanymi przez adw. M. S., uniemożliwiający zwrot akt sprawy przez Sąd, organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo uzasadniona.

W myśl art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). W myśl art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Z analizy akt administracyjnych wynika, że w sprawie spełniony został, ustalony przytoczonym powyżej przepisem art. 154 § 1 p.p.s.a., warunek dopuszczalności skargi dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Pismem z [...] lipca 2020 r. pełnomocnik działając również w imieniu skarżącej wezwał bowiem Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 239/17.

Podkreślić następnie trzeba, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyroki NSA: z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00 oraz z 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, CBOSA).

O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. (Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX/el. 2019)

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

W rozpoznawanej sprawie istotnym pozostaje, że wyrokiem z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 239/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę H. W., E. G., R. S., J. Ł., W. S., H. G., J. D., T. K., W. M., J. R., M. B., A. P., T. W., A. O., H. B., A. W., D. Z., K. J., E. G., K. M., E. C., W. B., T. M., J. W., E. C., M. M., D. M. i M. N. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z [...] października 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. “[...] Nr [...]" w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy zostały doręczone organowi w dniu [...] marca 2018 r.

Bezspornym jest, że w wyznaczonym przez Sąd terminie organ nie załatwił przedmiotowej sprawy. Spełnione zostały zatem przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. Nie został on jednak rozpoznany w wyznaczonym terminie. Z tych względów, żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku grzywny, Sąd uznał za zasadne.

W myśl art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 19 grudnia 2017 r. Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3.000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za ignorowanie rozstrzygnięcia Sądu.

Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz sąd zobowiązany jest w swojej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć przyjdzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; CBOSA). W tym zakresie należało uwzględnić, że w związku z wątpliwościami dotyczącymi poprawności danych osobowych poprzedniczki prawnej skarżącej, jakie wyłoniły się wobec nieścisłości w przedłożonej dokumentacji, pełnomocnik skarżącej pismem z [...] czerwca 2018 r. został wezwany przez organ do przedłożenia oryginału bądź kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. Z., zawierającego prawidłowe dane. Odpowiedzi na powyższe wezwanie udzielił pełnomocnik skarżącej pismem z [...] października 2019 r. Wypada jednak podkreślić, że w tym czasie organ nie podejmował żadnych czynności pozwalających na załatwienie sprawy odszkodowawczej. Dopiero w dniu [...] kwietnia 2020 r. organ wystąpił do Wojskowego Biura Historycznego o nadesłanie zdjęć lotniczych dotyczących m.in. przedmiotowej nieruchomości i w tym też dniu, wypełniając obowiązek ustalony w art. 36 § 1 k.p.a., poinformował stronę, że postępowanie zostanie zakończone do [...] lipca 2020 r. Wyprowadzane zaś w odpowiedzi na skargę twierdzenia organu o wystąpieniu do biegłego o sporządzenie opracowania geodezyjnego, nie znajdują wsparcia w przedłożonych aktach.

Nie zmienia również powyższej oceny o kwalifikowanej bezczynności organu w wykonaniu wyroku okoliczność, że akta sprawy były przez organ wypożyczane na potrzeby prowadzenia odrębnych postępowań sądowych. W takich bowiem warunkach Prezydent [...] powinien wystąpić o uzgodniony co do terminu zwrot akt, mógł też skopiować akta w całości, czy części istotnych z punktu widzenia charakteru sprawy.

W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pomimo jednoznacznie kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie jej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej. Ta bowiem poza funkcją represyjną i dyscyplinującą, ma znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swoiste zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że suma pieniężna ma zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 798/17, z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1161/16, CBOSA). A skoro tak, to wniosek o jej przyznanie powinien zawierać uzasadnienie nawiązujące do krzywdy wywołanej bezczynnością organu. Brak jakiejkolwiek argumentacji skargi podyktowanej temu elementowi nie może oznaczać, że aktywnością w tym zakresie powinien wykazać się sąd. Skoro zatem rozpatrywana w niniejszej sprawie skarga w żadnym miejscu nie nawiązuje do straty, jakiej doznała skarżąca wskutek niewykonania przez organ wyroku Sądu, żądanie w tym zakresie podlegało oddaleniu.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz art. 154 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. W punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł w oparciu o art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.