Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 641/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Stwierdzono, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 149 ust. 1, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 132, art. 200, art. 205 par. 2, art. 209
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Adam Lipiński Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant specjalista – Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w W. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, 3. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w W. na rzecz skarżącego A.Z. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. uzupełnionym wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r., A. Z. zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w W. o udzielenie informacji publicznej w zakresie udostępnienia zanonimizowanych treści uzasadnień wyroków w sprawach z oskarżenia prywatnego, rozpoznanych w wydziałach karnych tego Sądu od 1 stycznia 2005 r. do chwili udostępnienia informacji.

Skarżącemu została udzielona informacja, w której wskazano sygnatury akt spraw z oskarżenia prywatnego wniesionych do Sądu Rejonowego [...] za wnioskowany okres w postaci kopii przedmiotowych wyroków z wyłączeniem uzasadnień wyroków w sprawach o czyny z art. 212 k.k. i 216 k.k..

Następnie Prezes Sądu Rejonowego [...] decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...], odmówił udostępnienia uzasadnień orzeczeń w sprawach o czyny z art. 212 k.k. i 216 k.k. wskazując, że w tych sprawach rozprawa jest niejawna, a w związku z tym również uzasadnienie orzeczeń, w których wymienione są okoliczności ujawnione na rozprawie z wyłączeniem jawności, nie mogą być udostępnione w trybie dostępu do informacji publicznej.

Od tej decyzji wnioskodawca wniósł odwołanie do Prezesa Sądu Okręgowego w W., który decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Prezesowi Sądu Rejonowego [...] w W. podnosząc w szczególności, że udzielenie wnioskowanej informacji wymaga uprzedniej kontroli co do istnienia postanowienia w przedmiocie wyłączenia jawności w zakresie przytoczenia powodów wyroku.

Ponownie rozpoznając wniosek w powyższym zakresie Prezes Sądu Rejonowego [...] w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], odmówił udzielenia wnioskowanej informacji argumentując, iż w świetle przepisów Kodeksu postępowania karnego sprawy z art. 212 k.k. i 216 k.k. zawsze prowadzone są z wyłączeniem jawności, tym samym automatycznie również wyrok z uzasadnieniem jest niejawny. W wyniku wniesienia odwołania od powyższej decyzji, Prezes Sądu Okręgowego w W. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący A. Z. wniósł o jej uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji Prezesa Sądu Rejonowego [...] w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], a nadto zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych zarzucając jej naruszenie: 1. art. 61 ust.1 i 2 Konstytucji RP w związku z art. 10 Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości w ramach toczącego się postępowania w ten sposób, iż wbrew przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie zostały udostępniane wyroki wraz z uzasadnieniami, 2. art. 61 ust.1 i 2 w związku z art. 31 ust.3 Konstytucji RP w związku z art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania w ten sposób, że doszło do naruszenia istoty prawa do informacji publicznej przez jego nadmierne ograniczenie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 807/14, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego [...] w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] oraz stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że rozpoznając wniosek ponownie o udostępnienie żądanych uzasadnień wyroków w sprawach o czyny z art. 212 k.k. i art. 216 k.k. za wskazany okres, organ winien wziąć pod uwagę rozważania Sądu dotyczące podstawy faktycznej odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Prezes Sądu Rejonowego [...] w W. wezwał skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniającego udostępnienie żądanych informacji w terminie 14 dni pod rygorem odmowy udostępnienia informacji publicznej przetworzonej.

Skarżący A. Z. w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. wskazał, że informacja, której dotyczą wnioski jest informacją prostą, nie wymagającą żadnego przetwarzania. Udostępnienie informacji w postaci uzasadnień wymaga jedynie usunięcia danych chronionych prawem, co nie mieści się w kategorii przetwarzania danych, ale jedynie przygotowania informacji mającej miejsce przy złożeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Podkreślił też, iż udostępniono mu część informacji publicznej, a nie udostępniono jedynie uzasadnień do wydanych wyroków. Jednocześnie precyzyjnie ustalone zostały sygnatury spraw, w sprawie których nie udostępniono uzasadnień. Pozostało jedynie do udostępnienia kilkanaście uzasadnień do wydanych wyroków. W sprawie zatem pozostaje udostępnienie spraw rozstrzyganych w tutejszym Sądzie. Wnioskodawca wskazał też, że żądana informacja publiczna ma posłużyć do przygotowania artykułu prasowego na temat rozstrzygnięć wnioskowanego zakresu i w związku z powyższym występuje interes publiczny, uzasadniający jego udostępnienie.

W skardze z dnia 7 kwietnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, skarżący A. Z. zarzucił Prezesowi Sądu Rejonowego [...] w W. naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie ze złożonym wnioskiem w ustawowym terminie i wobec powyższego wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] lipca 2013 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że żądana informacja stanowi informację publiczną i jest w posiadaniu organu, do którego złożono wniosek na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach oraz w trybie określonym w ustawie. Dostęp do informacji publicznej przysługuje każdemu i wynika bezpośrednio z art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Prezes Sądu Rejonowego [...] w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], rozpoznając ponownie wniosek A. Z. z dnia [...] lipca 2013 r. uzupełniony wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r., odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej w zakresie dotyczącym treści uzasadnień wyroków w sprawach o czyny z art. 212 k.k. i art. 216 k.k.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego [...] w W. wniósł o jej oddalenie, bądź o umorzenie postępowania, wskazując na dotychczasowe ustalenie faktyczne i prawne.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod kątem bezczynności organu zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. decyzje administracyjne;

2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego;

8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia – jak w rozpoznawanej sprawie – czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu.

Mówiąc natomiast o dostępie do informacji publicznej i ewentualnej bezczynności w tym zakresie, stwierdzić na samym początku należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, zaś według ust. 2, prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu, przy czym tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy (ust. 3).

Konkretyzacją natomiast tego prawa zajmuje się m.in. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), gdzie w myśl art. 1, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, co jednocześnie nie oznacza, że każdy podmiot jest zobligowany do jej udostępniania. Realizacja bowiem tego prawa spoczywa na określonych w ustawie podmiotach. I tak, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1) organy władzy publicznej,

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych,

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa,

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego,

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są również organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080 z późn. zm.) oraz partie polityczne (ust. 2).

Wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy nie budzi zatem wątpliwości fakt, że Prezes Sądu Rejonowego [...] w W. jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Wskazać również należy, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się odnosić do sfery faktów. W dalszej części stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. W myśl – co już wyżej wykazano – art. 2 ust. 1 ustawy, prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który ogranicza je z uwagi na ochronę informacji niejawnych oraz ochronę innych tajemnic ustawowo chronionych. Nie jest przy tym wymagane wykazanie ani interesu publicznego, ani celu, w jakim uzyskana informacja zostanie wykorzystana. Jedynie w przypadku informacji przetworzonej, stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy, ustawodawca wprowadził wymóg wykazania, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dodać również należy, że według art. 13 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2, a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zatem wobec treści wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2013 r. uzupełnionym wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r., spełniona została przesłanka przedmiotowa zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w odniesieniu do powyższego wniosku.

Natomiast skoro Prezes Sądu Rejonowego [...] w W. rozpoznał wniosek skarżącego i wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], która została przekazana skarżącemu w dniu 6 maja 2015 r., to należało umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne, bowiem w dacie orzekania nie było podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o informację publiczną, gdyż został on już rozpoznany (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSA i WSA 2009/4/63).

Jednocześnie z drugiej strony Sąd nie dopatrzył się w bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego [...] w W. rażącego naruszenia prawa, bowiem organ przez cały czas wykonywał czynności związane z udzieleniem informacji publicznej, zaś długotrwałość postępowania ma swoje źródło w niezbędnym procedowaniu i odmiennej interpretacji prawa, zatem postępowanie owo nie może zostać uznane za kwalifikowane i w konsekwencji, nie sposób dopatrzyć się ze strony organu lekceważenia skarżącego, czy też celowego przedłużania postępowania. Z tego też samego powodu, nie wymierzono wobec organu grzywny z urzędu.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 ust. 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3) i w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.