Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1214/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3; art. 13ha ust. 1; art. 13k ust. 1, 4;
journal: Dz.U. 2020 poz 470
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
article: art. 189f par 1 pkt 1 i 2; art. 189e; art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ" lub "GITD"), decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 470 ze zm., dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, pkt 3a, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2140, dalej: "u.t.d."), po rozpoznaniu wniosku M. K. (dalej: "strona" lub "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2020 r. nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.500 zł.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach faktycznych:

11 maja 2020 r. o godzinie 16:39:59 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka [...] (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) - [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) zarejestrowało przejazd zespołu pojazdów złożonego z samochodu ciężarowego o nr rej. [...] oraz przyczepy o numerze rejestracyjnym [...].

Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...].

Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia był skarżący.

Odcinek drogi krajowej, po której poruszał się kontrolowany zespół pojazdów w dniu 11 maja 2020 r., został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt 8 lit. a - [...] (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) - [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

W związku z powyższymi ustaleniami, poczynionymi w ramach kontroli stacjonarnej realizowania obowiązku uiszczania opłat elektronicznych, pismem z dnia 20 lipca 2020 r., organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu wobec niego postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Pismo to zostało doręczone w trybie art. 43 k.p.a.

Mając na względzie powyższe okoliczności GITD, stwierdzając, że skarżący, korzystając z drogi publicznej w dniu 11 maja 2020 r., naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, decyzją z dnia [...] października 2020 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.500 zł.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że w chwili stwierdzenia naruszenia poruszała się pojazdem wraz z przyczepą w celu jej naprawy. Zarówno pojazd, jak i przyczepa były bez ładunku. Dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o 20 kg. Skarżący wskazał, że jest osobą starszą i nie był świadomy przepisów obowiązujących w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej. Ponadto z powodu niskiej emerytury kwota kary jest dla niego bardzo wysoka. W związku z powyższym strona wniosła o anulowanie kary z uwagi na znikomą wagę czynu.

Do GITD wpłynęło pismo Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 23 czerwca 2020 r., z którego wynika, że projekt stałej organizacji ruchu uwzględniający ustawienie tabliczek T-34 na przedmiotowym odcinku drogi krajowej nr [...] został zatwierdzony w dniu 13 kwietnia 2017 r., a lokalizacja umiejscowienia tabliczek jest nadal aktualna. Ponadto kontrole przeprowadzone w dniach 8-9 maja i 23 października 2019 r. nie wykazały nieprawidłowości w oznakowaniu drogi tabliczkami T-34.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. GITD utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2020 r.

W ocenie organu z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia (tj. w dniu 11 maja 2020 r.) kontrolowany samochód ciężarowy wraz z przyczepą poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viabox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Organ podkreślił, że uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viabox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 u.d.p. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób.

Organ wskazał nadto, że powołane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e kpa i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GITD z dnia [...] lutego 2021 r., skarżący zarzucił naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 oraz art. 77 § 1 i 107 k.p.a. Zdaniem skarżącego, organ w ogóle nie zrelacjonował wyników przejazdu zarejestrowanego przez urządzenie rejestrujące. Zakaz, który wygenerował przekroczenie, obejmował granicę 3,5 tony, zaś wynik ważenia przejazdu wskazywał, że granicę tę kierowany przez skarżącego pojazd z przyczepką przekroczył o 20 kg. Takie przekroczenie - w przekonaniu skarżącego - spełnia wymogi stawiane znikomej wadze naruszenia i właśnie dla takich przypadków przewidziano wspomniany przepis prawa. Skarżący dodał, że tak nieznaczne przekroczenie nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Zaznaczył, że niezależnie od ładunku, który nie powodował przekroczenia dopuszczalnego ciężaru całkowitego w dniu przejazdu, materiał na przyczepie (piasek) nasiąkł wodą, która, przy słonecznej pogodzie wyparowałaby. Skarżący podkreślił, że wiózł także zakupione artykuły spożywcze, a gdyby nie one - do przekroczenia górnej granicy ciężaru by nie doszło (na co nie zwrócił uwagi w trakcie ich nabywania). Z tych powodów skarżący uważa, że organ, pomijając wielkość naruszenia prawa, uchybił wymogom prezentacji stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżącego, w jego przypadku, winno znaleźć zastosowanie uwolnienie od kary z racji znikomości naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Wychodząc od analizy regulacji prawnej, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6" (tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej). Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Z regulacji tej wynika, że pozostałe przypadki, o których mowa w pkt 2 tego przepisu, odnoszą się do samochodów ciężarowych.

Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, oraz ust. 2 pkt 2, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu."

W niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia stanu faktycznego w zakresie przejazdu spornego zespołu pojazdów w dniu 11 maja 2020 r. o godzinie 16:39:59 po ww. płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] oraz w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów przekraczającej 3500 kg, jak również w zakresie tego, że sporny pojazd samochodowy był samochodem ciężarowym, którego właścicielem jest skarżący.

Nie jest też sporne, że w trakcie powyższego przejazdu w pojeździe nie umieszczono urządzenia pokładowego viaBox służącego do uiszczania opłat elektronicznych, w wyniku czego należna opłata elektroniczna nie została uiszczona.

Skarżący kwestionuje natomiast prawidłowość dokonanych przez GITD ustaleń co do oznakowania drogi krajowej nr [...] w znak informujący o wjeździe na płatny odcinek drogi.

W ocenie Sądu, organ w wystarczający sposób wykazał prawidłowość oznakowania przedmiotowego odcinka drogi tabliczką T-34 w dniu dokonanego przejazdu, powołując się na treść pisma z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 23 marca 2020 r. Z pisma jednoznacznie wynika, że projekt stałej organizacji ruchu uwzględniający tabliczki T-34 na spornym odcinku drogi krajowej nr [...] został zatwierdzony w dniu 13 kwietnia 2017 r., a lokalizacja umiejscowienia tabliczek jest nadal aktualna. Ponadto kontrole przeprowadzone w dniach 8-9 maja i 23 października 2019 r. nie wykazały nieprawidłowości w oznakowaniu systemu poboru opłat tabliczkami T-34.

Powtórzyć należy, że sporny przejazd miał miejsce w dniu 11 maja 2020 r. Skoro zatem organ odpowiedzialny za właściwe oznakowanie dróg krajowych, czyli Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, do dnia 23 czerwca 2020 r., a więc do dnia sporządzenia ww. pisma, nie stwierdził nieprawidłowości w oznakowaniu spornego odcinka drogi krajowej nr [...], zasadnym jest przyjęcie, że również w dniu 11 maja 2020 r. sporny odcinek drogi był prawidłowo oznakowany tabliczką T-34.

Ww. ustaleń nie mógł zmienić nadesłany przy wniosku o sporządzenie uzasadnienia dowód w postaci nagrania dwóch przejazdów po drodze krajowej nr [...] i dojazdów do niej. Po pierwsze, oba filmy zostały nagrane po dacie spornego przejazdu, nie obrazują zatem istotnych w sprawie okoliczności z dnia przejazdu. Po drugie, Sąd - nawet gdyby dowód ten zgłoszono w postepowaniu sądowym we właściwym czasie - nie jest w stanie i nie ma nawet podstaw prawnych do weryfikacji zbieżności odcinka drogi, po której odbywał się przejazd w dniu 11 maja 2020 r. oraz przejazdy uwidocznione na nagraniach.

Poza tym wskazać należy, że strona w postępowaniu administracyjnym nie próbowała uwolnić się od odpowiedzialności za przejazd po drodze publicznej bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej poprzez twierdzenie, że do naruszenia przez nią przepisów nakładających obowiązek uiszczenia tej opłaty doszło z powodu nieoznakowania drogi, nie podnosiła też, że nie miała możliwości dokonania wyboru pomiędzy drogą płatną i niepłatną. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie kwestionował faktu umieszczenia na drodze znaku T-34. Nie twierdził, że przed wjazdem na drogę - wskutek wadliwego oznakowania - nie mógł wiedzieć, że dokona przejazdu podlegającego opłacie elektronicznej, nie twierdził też, że nie miał możliwości wyboru przejazdu drogą płatną czy bezpłatną i ewentualnie, czy przed miejscem dokonanej kontroli miał możliwość zjechania z drogi płatnej. Skarżący w toku postępowania administracyjnego podniósł jedynie, że nie był świadomy, że kierowany przez niego pojazd wraz z przyczepą przekraczał łącznie dopuszczalnej masy całkowitej 3,5 tony.

Powołanie zaś takich wątpliwości - jak te w skardze - w postępowaniu administracyjnym nałożyłoby na organ obowiązek odniesienia się do okoliczności podważających stanowisko wynikające z pisma Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.

W zaistniałej zaś sytuacji prawidłowość oznakowania na całym odcinku drogi, na którym odbywał się przejazd skarżącego w dniu 11 maja 2020 r. - w świetle ww. pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad i braku zarzutów w tym zakresie w postępowaniu administracyjnym - należało uznać za niebudzącą wątpliwości.

Poza tym Sąd całkowicie zgadza się ze stanowiskiem, że obowiązkiem znajomości przepisów drogowym, w tym również znajomości zasad ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd płatnymi drogami krajowym i odcinkami dróg krajowych, objęty jest każdy użytkownik tych dróg uprawniony do poruszania się po nich pojazdami samochodowymi, nie tylko kierowcy zawodowo zajmujący się tego rodzaju działalnością.

Sąd podziela również ocenę organu, co do braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Otóż odpowiedzialność podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych, bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy u.d.p., ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Nie zmienia charakteru tej odpowiedzialności przepis art. 189e k.p.a. Wyłącza on jedynie możliwość ukarania strony w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Z kolei art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w ww. przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony. Organy Inspekcji Transportu Drogowego obowiązane są, w toku postępowania administracyjnego, zbadać okoliczności, które takie sytuacje kreują i ocenić ich konsekwencje dla odpowiedzialności strony w kwestii ustalonego naruszenia. W tej sprawie obowiązek ten został wykonany. W świetle ustalonego stanu faktycznoprawnego organ miał podstawy do przyjęcia, że w sprawie nie zaistniała ani szczególna sytuacja z art. 189e, jak również z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Sąd zgadza się z organem, że waga naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z drogi publicznej; dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony). Wielkość przekroczenia tej granicy (w niniejszym przypadku 20 kilogramów) nie wpływa na ocenę naruszenia i wynikającej z tego faktu konsekwencji w postaci kary administracyjnej. Kara ta nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu/rodzaj prowadzonej przez wykonującego przejazd działalności, jednorazowość czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia.

Z tych względów Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Organ prawidłowo zebrał i wnikliwie rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego. Dowody zgromadzone w sprawie nie budzą wątpliwości Sądu, a argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organ mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z wnioskiem organu i brakiem żądania skarżącego przeprowadzenia przez Sąd rozprawy (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.