Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2879/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: cz A  ust. 5 pkt a,  ust. 10
journal: Dz.U. 1998 nr 158 poz 1036
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej.
article: art. 13 par. 2,4, art. 60 par. 1, art. 64 par. 1,2, art. 65, art. 70 par. 1, art. 75, 76, 83
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr/ Protokolant Anna Kalisiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2004r. sprawy ze skargi "D" s.c. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie długu celnego o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 13 § 1 i § 3, art. 19 § 1 i § 3, art. 20 § 1 i § 2, art. 85 § 1 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 10 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1036), § 11 ust. 1 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851), art. 13, art. 16, i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (zał. do Dz.U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania Strony, orzekł o otrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...] wydanej wobec "D" - spółka cywilna z siedzibą w W., przy ul. P., którą to decyzją organ pierwszej instancji uznał odzież używaną sortowaną - objętą procedurą dopuszczenia do obrotu wg 26 zgłoszeń celnych SAD z okresu od 10.02.1999 r. do 26.08.1999 r. o numerach:

1. E[...] z dnia [...] .... do pozycji 26.

– za towar pochodzący z krajów członków WTO, oraz uznał te zgłoszenia celne za nieprawidłowe w zakresie preferencji i wysokości zastosowanej stawki celnej, a także określił kwotę wynikającą z długu celnego przy zastosowaniu 60% stawki celnej do każdego zgłoszenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że na podstawie omawianych 26 zgłoszeń celnych SAD Dyrektor Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towary w postaci odzieży używanej importowanej z Niemiec, z klasyfikacją celną do kodu PCN Taryfy celnej 6309 0000 0, wobec których dla wymiaru należności celnych przyjęto obniżoną stawkę celną przewidzianą dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej na podstawie dołączonych do zgłoszeń deklaracji eksportera, złożonych na fakturach dokumentujących sprzedaż odzieży. Faktury te zawierające deklaracje eksportera przekazane zostały przez polskie władze celne do weryfikacji władzom celnym państwa eksportera. Pismami z [... ...] władze celne państwa eksportera poinformowały, iż przeprowadzona weryfikacja wykazała, że towary będące przedmiotem importu w niniejszej sprawie nie były towarami pochodzącymi w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego, wobec czego wszczęte zostały z urzędu postępowania celne, połączone następnie w jedno postępowanie, w wyniku którego wydana została przez Dyrektora Urzędu Celnego decyzja uznająca omawiane zgłoszenia celne za nieprawidłowe i określająca kwotę długu celnego dla importowanych towarów z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej w wysokości 60 %, od której to decyzji wniesione zostało odwołanie.

Wynika dalej z uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania w pełni podzielił on stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii nieprawidłowości spornych zgłoszeń celnych. Wskazując przede wszystkim na regulacje art. 13 Kodeksu celnego, zgodnie z którym cła określane są na podstawie Taryfy celnej obejmującej obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów i że stawki te stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania - organ odwoławczy wskazał również, iż obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy Postanowień wstępnych Taryfy celnej oraz postanowienia art. 13 i art. 16 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia określonych warunków, a mianowicie warunku pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego, warunku udokumentowania takiego pochodzenia towaru prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz warunku bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Przytaczając dalej postanowienia art. 21 Protokołu 4 dotyczące wymogów, jakie spełniać winna deklaracja eksportera, organ odwoławczy przywołał również uregulowanie zawarte w jego art. 32, w myśl którego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu, stwierdzając w konsekwencji, iż to właśnie w oparciu o postanowienia tej regulacji została przeprowadzona weryfikacja postimportowa w rozpatrywanej sprawie, polegająca na sprawdzeniu deklaracji sporządzonych przez eksportera na przedłożonych przy odprawach celnych fakturach, która wykazała, iż towary będące przedmiotem importu nie są towarami pochodzącymi w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż weryfikacja przeprowadzona zgodnie z art. 32 ust. 3 przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez Protokół nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towarów i jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu, a pogląd taki został potwierdzony licznymi wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego, m. in. wyrokiem z 26.05.2000 r. Sygn. akt I S.A./Lu 1298/98 i wyrokiem z 30.11.1999 r. Sygn. akt S.A./Ka 743/98.

Ustosunkowując się do zarzutu odwołania o naruszeniu zaskarżoną decyzją zasady zaufania do organów celnych (wynikającej z art. 121 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego), polegającego zdaniem strony skarżącej na tym, iż "zastrzeżenia Urzędu Celnego budzi nieprawidłowo określona przez funkcjonariusza celnego stawka celna" organ odwoławczy podkreślił, że to importer zgłasza towar do odprawy celnej i deklaruje określoną stawkę celną, i jeżeli chce on uzyskać na sprowadzony towar obniżoną stawkę celną UE, musi spełnić wszystkie warunki wskazane we właściwych przepisach. Jednym z takich warunków jest przedłożenie organom celnym dowodu pochodzenia, w postaci świadectwa przewozowego EUR-1 lub deklaracji na fakturze, prawidłowego zarówno pod względem formalnym, jak i materialnym.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej w uzasadnieniu swej decyzji, że w myśl art. 83 Kodeksu celnego po zwolnieniu towarów organ celny z urzędu lub na wniosek zgłaszającego może dokonać kontroli zgłoszenia celnego. W celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym może on w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów, jeżeli zaś z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zastosowane zostały w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane. Organ odwoławczy zauważył dalej, iż ze względu na zadeklarowanie pochodzenia towaru z Unii Europejskiej organ celny dokonał wyrywkowej weryfikacji zgłoszeń celnych w oparciu o art. 32 pkt 1 Protokołu 4 Układu Europejskiego, według którego weryfikacja taka nie musi być uzasadniona. Przeprowadzana przez władze celne kraju eksportu weryfikacja jest jedyną przewidzianą przez Protokół 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towaru, a jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie może być przez nie podważany.

Organ odwoławczy wyjaśnił także w uzasadnieniu swej decyzji, iż status preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej uprawnia do zastosowania wobec tego towaru obniżonej stawki celnej (w przedmiotowej sprawie wobec odzieży używanej zgodnie z przepisem ust. 5 pkt a) części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1036 ze zm.) – obniżona stawka celna dla odzieży używanej pochodzącej z Unii Europejskiej wynosiła 0% wartości celnej towarów. Stawkę tą można stosować jedynie w wypadku łącznego spełnienia wymienionych wyżej warunków, przy czym w przypadkach, gdy transakcje sprzedaży dotyczą przesyłek towarowych o wartości nie przekraczającej 6.000 EURO, podmioty eksportujące towar, w handlu ze swoimi zagranicznymi kontrahentami, korzystać mogą ze zliberalizowanych przepisów dotyczących wystawiania i przedkładania dowodów pochodzenia – mogą oni bowiem, bez uzyskania zgody czy potwierdzenia swoich władz celnych, sporządzić na fakturze dowód pochodzenia w postaci własnoręcznie podpisanej, z imienia i nazwiska, deklaracji pochodzenia. W takiej jednak sytuacji, importer godzący się na przyjęcie dowodu pochodzenia sporządzonego w ten sposób musi liczyć się z tym, że oświadczenia eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towarów nigdy wcześniej nie weryfikowały władze celne kraju eksportu, oraz że weryfikacja taka może nastąpić nawet po eksporcie towarów z kraju pochodzenia, co zostało zagwarantowane w przepisach Układu Europejskiego – art. 32 Protokołu 4 w zw. z art. 21 pkt 3 tego Protokołu.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie przedmiotowych dokumentów SAD Strona zgłaszała do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywiezioną z Niemiec odzież używaną, deklarując w polu 16 i 34 tych zgłoszeń niemieckie pochodzenie towaru oraz wnioskując w polu 47 o zastosowanie obniżonej stawki celnej w wysokości 0% wartości celnej towaru. Działając w granicach prawa, organ celny dokonywał każdorazowo weryfikacji zgłoszenia celnego, zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, poprzez kontrolę dokumentów załączonych do zgłoszeń celnych SAD. Wobec stwierdzenia, że przedkładane przez Stronę zgłoszenia celne spełniały wymogi formalne wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu celnego, a więc były dokonywane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, zgodnym ze wzorem przewidzianym dla objęcia towaru procedurą celną, zawierały wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której został zgłoszony, oraz zawierały podpis w polu 54, organ celny przyjmował te zgłoszenia i obejmował towar wnioskowaną przez Stronę procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Taka weryfikacja zgłoszenia celnego w trybie art. 70 § 1 Kodeksu celnego pozwala wprawdzie organowi celnemu na uznanie, iż Strona spełniła formalny warunek udokumentowania pochodzenia towaru dla zastosowania obniżonej stawki celnej i w związku z tym, na objęcie towaru wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonej stawki celnej, jednak – jak podkreślił organ odwoławczy – organ celny nie jest w stanie na tym etapie ocenić prawidłowości i rzetelności wystawionego dowodu pochodzenia towarów nim objętych z Unii Europejskiej. Ocena materialna takiego dowodu pochodzenia może być przeprowadzona wyłącznie w trybie zastosowanym przez organ celny, tj. w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu.

Ponadto odnosząc się do kwestii zastosowania przez organy celne stawki autonomicznej, organ odwoławczy wyjaśnił, że przedłożone przez Stronę w trakcie postępowania odwoławczego przy piśmie z dnia 11.01.2002 r. 25 świadectw pochodzenia nie spełniają wymogów określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), bowiem w świadectwach tych niewłaściwie wypełnione zostało pole nr 3, w którym brak jest wskazania kraju pochodzenia towaru, widnieje natomiast zapis odsyłający do treści pola nr 6, z którego wynika jedynie, iż odzież używana została zebrana na terenie Niemiec, sortowana, dezynfekowana i zakupiona. W związku z tym świadectwa te nie mogą stanowić podstawy do zastosowania stawki celnej konwencyjnej.

Odnosząc się natomiast do podniesionego w odwołaniu zarzutu rażącego naruszenia przepisu art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 253 § 2 Kodeksu celnego, poprzez doręczenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji adwokatowi a nie bezpośrednio stronom, przy uznaniu adwokata – niezgodnie z powołanym przepisem Kodeksu celnego - za pełnomocnika stron w postępowaniu przed Dyrektorem Urzędu Celnego, organ odwoławczy stwierdził, iż zarzut ten jest bezzasadny, gdyż w związku z dokonaną z dniem 19.03.2001 r. zmianą tego przepisu przedstawicielem bezpośrednim strony w postępowaniu przed Dyrektorem Urzędu Celnego (jeżeli postępowanie dotyczy towaru, którego rodzaj, lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej) może być również adwokat lub radca prawny.

Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez pełnomocnika importerów do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji skarżący zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przy jej wydaniu przepisu art. 270 Kodeksu celnego, poprzez nie przyjęcie jako dowodu pochodzenia towarów świadectw pochodzenia dostarczonych przez skarżących, a ponadto "rażące naruszenie prawa (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji Podatkowej w związku z art. 121 Ordynacji Podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego oraz art. 2 Konstytucji RP) polegające na naruszeniu zasady demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej poprzez rażące naruszenie zasady zaufania do Organów Celnych". Z uzasadnienia skargi wynika, iż zarzucanego naruszenia prawa skarżący upatruje w wydaniu decyzji w stosunku do importera, który dopełnił swego obowiązku złożenia w sposób prawidłowy zgłoszenia celnego wobec towaru w postaci odzieży używanej i któremu funkcjonariusz celny zastosował wadliwą stawkę celną. Wobec tego, że działając w zaufaniu do organów celnych importer zbył importowany towar, to obecnie podwyższenie wobec niego stawki celnej naraża importera na niepowetowaną szkodę. Odwołał się przy tym skarżący do dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując, iż wynika z niego, że "zastosowanie niewłaściwej stawki celnej, wynikłe z błędu funkcjonariusza nie może być identyfikowane z rażącym naruszeniem prawa, dającym podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania", że zasady państwa prawa wymagają, aby nieuchronne ryzyko pomyłek, błędów lub nawet celowych działań administracji nie było przerzucane na jednostkę wówczas, gdy po jej stronie nie można dopatrzyć się naganności postępowania, jak to ma miejsce w przypadku występującym w rozpatrywanej sprawie, a także to, że jedną z fundamentalnych zasad, na których opiera się w Polsce porządek prawny, jest m.in. wyrażona w ustawach procesowych zasada zaufania do organów państwa, w myśl której nie można na obywatela przerzucać skutków błędów lub uchybień popełnionych tak przez samego prawodawcę, jak i przez organ administracyjny. Naruszenia przepisu art. 270 Kodeksu celnego skarżący upatruje w nie przyjęciu przez Izbę Celną świadectw pochodzenia towarów, przedłożonych przez skarżących, "rzekomo z powodu nie wskazania kraju pochodzenia towaru", gdy – zdaniem skarżącego - "wbrew temu stanowisku kraj pochodzenia towaru został ewidentnie wskazany poprzez odesłanie w polu 3 do pola 6, gdzie wyraźnie wskazano jako kraj pochodzenia towaru Niemiecką Republikę Federalną". Ponadto skarżący wyjaśnił, iż nie bez znaczenia jest to, że "firma niemiecka, wystawiająca poszczególne dowody uległa likwidacji" oraz zarzucił, iż w innym postępowaniu celnym dotyczącym tego samego podmiotu, organy celne uznały identycznie wystawione świadectwa pochodzenia za prawidłowe, co oznacza dowolność ocen organów celnych, a taka praktyka nie jest dozwolona przez prawo.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawione przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.

Stosownie do przepisu art. 13 § 1 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Obejmując Polską Scaloną Nomenklaturą Towarową Handlu Zagranicznego PCN (nomenklaturą towarową) stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania oraz jednostki miar, taryfa celna obejmuje też obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów oraz preferencyjne stawki celne przyjęte jednostronnie przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do niektórych krajów, grup krajów lub regionów (art. 13 § 2 Kodeksu celnego). Stawki celne obniżone i preferencyjne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania, przy czym zastosowanie tych stawek może nastąpić również retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi (art. 13 § 4 Kodeksu celnego).

Przepisy zawarte w części A ust. 5 pkt a Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1036) obowiązującego w okresie składnia zgłoszeń celnych w rozpatrywanej sprawie oraz postanowienia art. 13, art. 16 i art. 21 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych wobec niektórych towarów w przypadku jednoczesnego spełnienia trzech warunków: pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4, udokumentowania tego pochodzenia prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Określając w art. 21, jakim warunkom formalnym winna odpowiadać deklaracja pochodzenia sporządzona przez eksportera na fakturze, Protokół 4 Układu Europejskiego zawiera w art. 32 również postanowienia dotyczące weryfikacji dowodów pochodzenia, stanowiąc, że dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych towarów (produktów) lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.

Stosownie do przepisu art. 60 § 1 Kodeksu celnego, każdy towar, który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Do zgłoszenia celnego, sporządzonego w formie pisemnej na właściwym formularzu, zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest on zgłaszany (art. 64 § 1 i 2 Kod. celnego). Stosownie do postanowień art. 65 tegoż Kodeksu, organ celny przyjmuje zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada ono wymogom formalnym określonym w art. 64 i jeżeli wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty. Podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej. Przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ celny powoduje z mocy samego prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego - chyba, że w sprawie wydana zostanie decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego, a więc o kwocie wynikającej z powstałego z mocy prawa zobowiązania do uiszczenia należności celnych, odnoszącego się do towarów. Po przyjęciu zgłoszenia celnego, organ celny na wniosek strony wydaje decyzję lub z urzędu może wydać decyzję, w której albo uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe, albo uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego, względnie uznając, że objęcie towaru wnioskowaną procedurą jest niemożliwe, rozstrzyga o objęciu towaru właściwą procedurą celną lub nadaje towarowi właściwe przeznaczenie celne. Decyzja taka może zostać wydana przez organ celny jedynie przez upływem trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.

Wynika z kolei z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, że po przyjęciu zgłoszenia celnego, a więc po stwierdzeniu, że spełnione zostały warunki określone w art. 65 § 1, organ celny może przystąpić do jego weryfikacji polegającej w szczególności na kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów, mogąc przy tym żądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu. Uznając po jego weryfikacji zgłoszenie celne za nieprawidłowe, organ celny wydaje decyzję, o jakiej mowa w art. 65 § 4 pkt 2. Według postanowień art. 75 i art. 76 Kodeksu celnego, organ celny zwalnia towary, a więc umożliwia użycie towarów w celach określonych przez procedurę, do której zostały zgłoszone (np. dopuszczenia do obrotu), z chwilą dokonania weryfikacji zgłoszenia celnego lub jego przyjęcia bez weryfikacji, jeżeli spełnione zostaną warunki objęcia towarów wskazaną procedurą i o ile towary te nie są przedmiotem ograniczeń lub zakazów, przy czym w przypadku, gdy przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje powstanie długu celnego, towary, których zgłoszenie to dotyczy, zwolnione mogą zostać pod warunkiem zapłacenia lub zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego. Z przedstawionej wyżej regulacji wynika, że pod pojęciem "weryfikacji zgłoszenia celnego" ustawodawca celny rozumie fakultatywne postępowanie, prowadzone w okresie między przyjęciem zgłoszenia celnego a zwolnieniem towarów lub nadaniem im właściwego przeznaczenia celnego, w ramach którego to postępowania organ celny może podejmować wszelkie czynności, które są niezbędne dla sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym; postępowanie to kończy się albo doręczeniem zgłaszającemu dokumentu zgłoszenia celnego i zwolnieniem towaru albo wydaniem decyzji, o jakiej mowa w art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego i zwolnieniem towaru lub nadaniem mu dopuszczalnego przeznaczenia celnego.

Niezależnie od postępowania weryfikującego zgłoszenie celne przed zwolnieniem towaru, Kodeks celny przewiduje również możliwość przeprowadzenia kontroli zgłoszenia celnego już po zwolnieniu towarów, a więc przeprowadzenia tzw. kontroli postimportowej, stanowiąc w art. 83, iż organ celny może to czynić zarówno z urzędu, jak i na wniosek zgłaszającego. Kontrola ta ma na celu upewnienie się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym. Dla osiągnięcia tego celu organ celny może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji dotyczących tych towarów. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego przeprowadzonej po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny zobowiązany jest, biorąc pod uwagę te dane, podjąć niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy jest okolicznością bezsporną, że do wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji doszło w wyniku przeprowadzenia przez ten organ postępowania w ramach tzw. kontroli postimportowej, a więc postępowania przewidzianego przepisami art. 83 Kodeksu celnego. Dokonane przez organ celny w ramach tego postępowania czynności miały na celu sprawdzenie prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniach celnych, a przede wszystkim prawidłowości zastosowanej przez zgłaszającego obniżonej stawki celnej, mającej swoją podstawę w przyjęciu - na podstawie deklaracji eksportera na fakturach - pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu przepisów Protokołu 4 Układu Europejskiego. Jak wynika z akt sprawy, weryfikacji deklaracji eksportera na fakturach organy celne dokonały w trybie określonym w art. 32 Protokołu 4, występując do władz celnych kraju eksportu o potwierdzenie, czy będące przedmiotem importu towary mają status towarów pochodzących w rozumieniu tegoż Protokołu. Przeprowadzona w tymże trybie weryfikacja deklaracji pochodzenia towaru, dokonana przez właściwe władze celne kraju eksportu, wykazała, iż będące przedmiotem zgłoszenia celnego towary w postaci odzieży używanej nie korzystają ze statusu produktów pochodzących z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego. Przewidziany w art. 32 Protokołu 4 tryb weryfikacji dowodów pochodzenia towarów (produktów) jest, jak to słusznie podkreślił organ odwoławczy, jedynym sposobem sprawdzenia prawidłowości dowodów pochodzenia, a jego wyniki są w istocie wiążące dla polskich organów celnych. Postanowienia Układu Europejskiego, jako ratyfikowanej umowy międzynarodowej wraz ze stanowiącymi ich integralną część załącznikami i protokołami, zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, mającym w określonych sytuacjach, stosownie do art. 91 ust.2 Konstytucji, pierwszeństwo w stosowaniu przed ustawami, t.j. przed Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową, brak jest zatem podstaw prawnych do kwestionowania wyników weryfikacji deklaracji celnej eksportera w przedmiocie statusu pochodzenia towarów objętych zgłoszeniem celnym, przeprowadzonej w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego.

W świetle przedstawionego wyżej unormowania dotyczącego realizacji przez importera obowiązku dokonania prawidłowego pod względem formalnym zgłoszenia celnego, którego przyjęcie przez organ celny powoduje z mocy samego prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną (w rozpatrywanej sprawie procedurą dopuszczenia do obrotu) oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego, tj. kwoty wynikającej z powstałego z mocy prawa zobowiązania do uiszczenia należności celnych przywozowych, za w zupełności chybione uznać należało zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ celny podstawowej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest wynikająca z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada prowadzenia postępowania podatkowego (celnego) w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (celnych). Wbrew wywodom skargi, przyjęcie przez organ zgłoszenia celnego od importera nie może być uznane za równoznaczne z wymiarem należności celnych, bowiem to zgłaszający sam określa dane, na podstawie których dochodzi do określenia kwoty wynikającej z długu celnego i nie jest obowiązkiem organu celnego każdorazowa szczegółowa ich weryfikacja przed przyjęciem tego zgłoszenia. To importer ponosi w istocie rzeczy ryzyko prawidłowości dokonanego przez siebie zgłoszenia celnego, w szczególności prawidłowości i prawdziwości otrzymanych od eksportera dokumentów, z których wynikają dane służące temu zgłoszeniu.

Nie jest również uzasadniony zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisu art. 270 Kodeksu celnego poprzez nie przyjęcie przez organ drugiej instancji jako dowodu pochodzenia towarów świadectw pochodzenia dostarczonych przez skarżących. Wobec ustalenia przez organy celne, że towary sprowadzone przez skarżących nie mogą korzystać ze stawki preferencyjnej należało wymierzyć cło od tych towarów na zasadach ogólnych, tj. z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej lub konwencyjnej. Przepisy ust. 10 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej (stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej - Dz. U. Nr 158, poz. 1036) przewidują, iż do towarów (m. in. do odzieży używanej) wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę autonomiczną lub konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Świadectwa pochodzenia, mogące służyć – zgodnie z przepisem § 11 ust. 1 powołanego rozporządzenia – do określania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, dla zastosowania wobec wymienionego w świadectwie towaru stawki celnej konwencyjnej, spełniać muszą łącznie warunki wymienione w § 13 rozporządzenia, w tym poświadczenie, że towar, którego świadectwo dotyczy, pochodzi z określonego kraju. Świadectwa pochodzenia dostarczone w trakcie postępowania odwoławczego przez pełnomocnika skarżących nie spełniały wymogów formalnych przewidzianych w powołanym rozporządzeniu, tj. nie poświadczały, iż towary objęte świadectwami pochodzą z określonego kraju, bowiem w polu 3, przeznaczonym do wpisania kraju pochodzenia towaru, nie wpisano nazwy kraju lecz wpisano zapis odsyłający do treści pola 6, przeznaczonego do wpisania rodzaju towaru oraz szczegółów dotyczących sposobu pakowania. W polu 6 wpisano natomiast: "Odzież używana, zebrana na terenie Republiki Federalnej Niemiec (Wspólnoty Europejskiej), posortowana, zdezynfekowana i zapakowana" (wg tłumaczenia z jęz. niemieckiego). Zgodnie z art. 16 § 1 Kodeksu celnego, zawierającym ustawową definicję towarów pochodzących z danego kraju (zbieżną z definicją zawartą w Kodeksie celnym Unii Europejskiej) "towarami pochodzącymi z danego kraju są towary całkowicie tam uzyskane lub wyprodukowane", natomiast w § 2 tego artykułu wskazano rodzaje towarów (całkowicie uzyskanych lub wyprodukowanych w danym kraju) oraz sposoby ich uzyskania lub wyprodukowania. Procesy opisane w opisanym wyżej polu 6 świadectw pochodzenia, jakim podlegała w Niemczech odzież używana sprowadzona przez skarżących, tj. zbieranie, sortowanie, pakowani i dezynfekowanie nie nadały tej odzieży charakteru "towaru pochodzącego" w rozumieniu przepisów Kodeksu celnego. Tak wypełnione świadectwa nie odpowiadają więc zarówno wymogom formalnym jak i merytorycznym prawem przewidzianym, a więc nie mogły one stanowić podstawy do zastosowania stawki celnej konwencyjnej (21,4 %), która jest niższa od zastosowanej przez organy celne stawki autonomicznej (60 %). Dla prawnej oceny podniesionego w skardze zarzutu nie mają przy tym znaczenia argumenty przytoczone w uzasadnieniu skargi, tj. twierdzenie (niczym nie udokumentowane), iż "firma niemiecka wystawiająca te świadectwa uległa likwidacji" oraz, że organy celne w innym postępowaniu dotyczącym skarżących uznały identycznie wystawione świadectwa pochodzenia za prawidłowe. Zauważyć przy tym należy również, że w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż w tym innym postępowaniu w polu 3 świadectw przedłożonych przez skarżących był zapis "Bundesrepublik Deutschland" – a więc stan faktyczny sprawy był odmienny, co dwukrotnie wyjaśniano Stronie pismami z 04.06.2002 r. i 15.07.2002 r.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna niezgodna jest z przepisami prawa materialnego względnie uchybia przepisom postępowania co najmniej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270).