Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 842/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lutego 2010r. sprawy ze skargi K. P., J. K., B. S., L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]grudnia 2006 r. nr SKO-[...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacją przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżących: K. P., J. K., B. S., L. S. solidarnie kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych i po 200 (dwieście) złotych każdemu tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. nakazuje pobrać od skarżącej K. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem nieuiszczonego wpisu oraz zasądza na jej rzecz od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 46a ust. 1 i 7 pkt 4, art. 48 ust. 2 pkt 1, art. 56 ust. 1, 2, 3 oraz 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. z 2006 r., Dz. U. Nr 129, poz. 902) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257 poz. 2573, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku A. i M. J. zam. w G. - Burmistrz K. w dniu [...] wydał decyzję znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji – zbiornika otwartego do magazynowania płynnych odchodów zwierzęcych o pojemności 966 m³ dla 233 DJP hodowli zwierząt na części działki nr [..] położonej w gospodarstwie w G. gmina K.

Z uzasadnieniu decyzji wynika, że jej podjęcie zostało poprzedzone uzgodnieniami z Wojewodą K. oraz Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w B. i warunki zawarte w postanowieniach tych organów zostały uwzględnione w decyzji. Uwzględniono w niej także raport oddziaływania na środowisko opracowany przez Zygmunta D. z [...] Sp. z o.o. w T. Ponadto organ wskazał, że w postępowaniu administracyjnym zapewniono możliwość udziału społeczeństwa poprzez wywieszenie zawiadomienia o prowadzonym postępowaniu oraz prawie składania uwag i wniosków, z czego zainteresowani skorzystali, jak również - poprzez przeprowadzenie dwóch rozpraw administracyjnych z udziałem społeczeństwa.

Uzasadniając swoją decyzję Burmistrz K. stwierdził, że działka inwestora, w obrębie której projektuje się budowę obiektu do gromadzenia nawozów naturalnych, stanowi teren rolniczy o niskiej jakości gleb, charakteryzujący się brakiem wartościowych elementów przyrodniczych i krajobrazowych oraz wskazał, że gmina K. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów objętych inwestycją, w związku z czym wydał w dniu [...] decyzję określającą warunki zabudowy dla planowanego przedsięwzięcia. Organ argumentował, że realizacja zbiornika służącego zbieraniu odcieków z płyty gnojowej ma na celu uporządkowanie gospodarki nawozami pochodzenia zwierzęcego, bez zwiększenia obsady i dostosowanie jej do obowiązujących w tym zakresie przepisów, co ma szczególne znaczenie z uwagi na usytuowanie całej gminy na obszarze strefy ochronnej pośredniej zewnętrznej ujęcia wody powierzchniowej z rzeki B. – ustanowionej decyzją Wojewody K. z dnia [...] (znak: [...]). W uzasadnieniu decyzji wskazano także, że w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz. U. Nr 283, poz. 2839) instalacje do chowu lub hodowli zwierząt zaliczane do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, podlegają zgłoszeniu organowi ochrony środowiska – zgodnie z treścią art. 152 ust. 1 tej ustawy. Ponadto, stosownie do art. 76 ww. ustawy nowo zbudowany lub zmodernizowany obiekt budowlany, zespół obiektów lub instalacja, nie mogą być oddane do użytkowania, jeżeli nie spełniają wymagań ochrony środowiska (nie wykonano wymaganych przepisami lub określonych w decyzjach administracyjnych środków technicznych chroniących środowisko, nie zastosowano odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji itp.).

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli osobiście: A. S., R. R., F. A., W. K., M. S. , A. D., K. S., H. K., D. K. , P. P., V. W., W. W. Odwołujący się zarzucali organowi, że jego decyzja narusza w sposób rażący przepisy ustawy - Prawo ochrony środowiska, a w szczególności postanowienia prawomocnej decyzji Wojewody K. z dnia [...] w sprawie "Strefy ochronnej pośredniej zewnętrznej ujęcia wody powierzchniowej z rzeki B. Według nich decyzja wywołała u znacznej części społeczności wsi G. zrozumiałe oburzenie, żal, utratę zaufania do władz gminnych. Opisane w uzasadnieniu decyzji sprawy mijają się z prawdą, są nierzetelne i przedstawiają istotę sprawy jednostronnie na korzyść urzędu, który wykazał minimum zainteresowania sprawą; nic do końca nie wyjaśniając mieszkańcom.

Odwołanie od decyzji B. K. złożyli także w dniu 2 października 2006 r. przez swego pełnomocnika (radcę prawnego J. G.): M. K. , E. Z., M. P., J. K. , M. D., B. S., K. P., L. S. , D. A., V. W., R. S., S. H., B. R., W. S., R. K., A. M., A. L., W. K., I. S., R. D.

W odwołaniu zarzucili organowi pierwszej instancji naruszenie:

- przepisu prawa materialnego - art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska wskutek niezastosowania go w niniejszej sprawie,

- art. 5, art. 47 ww. ustawy wskutek wadliwej ich wykładni,

- art. 77 § 1 i 4 kpa wskutek błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcia, że zamierzona inwestycja nie narusza zakazów zawartych w decyzji Wojewody K. z dnia [...] znak [..] dotyczącej ustanowienia strefy ochronnej pośredniej zewnętrznej ujęcia wody "[..]",

- art. 48 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy Prawo ochrony środowiska, z uwagi na to, że zaskarżona decyzja została wydana bez uzyskania prawomocnego postanowienia uzgadniającego Państwowego Głównego Inspektora Sanitarnego (wniesiono od niego skargę do WSA w Warszawie),

- art. 52 ust. 1 cyt. ustawy , ponieważ opracowany raport nie spełnia standardów określonych w tym przepisie i zawiera szereg merytorycznych błędów, które go w całości dyskwalifikują, (np. co do poziomu pogłowia oraz powierzchni, na której nawóz będzie zagospodarowany),

- art. 91 w związku z art. 92 i 94 kodeksu postępowania administracyjnego (brak wezwania pełnomocnika na rozprawę w dniu 27 czerwca 2006 r. i spóźnione zawiadomienie go o rozprawie w dniu 31 lipca 2006 r.).

Stawiając powyższe zarzuty odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Bezpośrednio do organu odwoławczego wpłynęło nadto pismo z 8 listopada 2006 r. sporządzone przez adwokata T. G. - drugiego pełnomocnika jednej z ww. osób odwołujących się – K. P., będące uzupełnieniem odwołania z dnia 2 października 2006 r., z wnioskiem o uchylenie decyzji organu I instancji. W piśmie tym zawarto także wniosek o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu rozpatrzenia przez Ministra Zdrowia sprawy z wniosku odwołującej się o stwierdzenie nieważności postanowienia uzgadniającego Głównego Inspektora Sanitarnego, rozstrzygającego zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W nawiązaniu do kwestii powyższego zagadnienia wstępnego pełnomocnik K. P. podniósł zarzuty:

– rażącego naruszenia art. 48 ust. 2 pkt 1 i 1a ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 106 § 1 i 5 kpa poprzez podjęcie zaskarżonej decyzji przed ostatecznym i prawomocnym wydaniem przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wymaganego postanowienia uzgadniającego,

- oparcia decyzji na postanowieniu Głównego Inspektora Sanitarnego utrzymującym w mocy postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z [...] w sytuacji, gdy to ostatnie postanowienie zostało wydane w trakcie zwieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie, a nie była to czynność niezbędna dla zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego, co równoznaczne było z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 kpa w związku z art. 138 § 3 kpa– w związku z art. 102 kpa, mającym wpływ na wynik postępowania.

Niezależnie od tego w odwołaniu zarzucono:

- rażące naruszenie art. 110 kpa i art. 16 kpa w zw. z art. 141 § 1 i art. 144 kpa w zw. z art. 127 § 1 kpa oraz art. 154 § 1, 155, 156 §1, 161 § 1, 162 §1 i 163 kpa, poprzez wydanie dwóch kolejnych postanowień: uzgadniającego i nieuzgadniającego warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia przez organ współdziałający – Wojewodę K., w sytuacji gdy organ administracji publicznej, który wydał postanowienie lub decyzję jest nią związany, a zmiana raz wydanego postanowienia lub decyzji w sprawie wymaga zmiany tego postanowienia lub tej decyzji w drodze wszczęcia i właściwego przeprowadzenia procedury odwoławczej,

- naruszenie art. 110 kpa i art. 16 kpa w zw. z pkt III 4 ostatecznej decyzji Wojewody K. z dnia [...] znak sprawy: [...] w sprawie ustanowienia strefy ochronnej pośredniej ujęcia wody "[..]" w B. poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która pozostaje w sprzeczności z zakazem ustanowionym we wskazanej decyzji, zgodnie z którym zabrania się lokalizowania ferm chowu zwierząt i innych obiektów zaliczonych do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz mogących pogorszyć stan środowiska na terenie tej strefy,

- naruszenie art. 47 w zw. z art. 141 ust. 1 i 2 i art. 144 ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 52 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez pominięcie przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym analizy wpływu planowanego przedsięwzięcia na kwestię emisji zapachów do środowiska oraz analizy porównania proponowanej dla budowy instalacji techniki z najlepszymi dostępnymi technikami w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska,

- obrazę art. 10 § 1 kpa i art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz art. 46a ust. 5 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 49 kpa, poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a tym samym uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, a w szczególności przyjęcie błędnej formy doręczania zawiadomień o czynnościach podejmowanych w toku postępowania, w tym o przeprowadzanych rozprawach administracyjnych, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,

- rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 77 § 1 i 80 kpa i art. 136 kpa w zw. z art. 144 kpa poprzez nieprzeprowadzenie właściwego postępowania wyjaśniającego w sprawie, mimo że okoliczności sprawy tego wymagały, a zwłaszcza oparcie rozstrzygnięcia na materiale niekompletnym oraz nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wnikliwy i wyczerpujący.

Pismo do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. noszące datę 4 grudnia 2008 r. skierowali także M. i A. J. wnosząc o niezwłoczne zajęcie jednoznacznego stanowiska, niezbędnego do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołań złożonych przez pełnomocników adwokata T. G. i radcę prawnego J. G. oraz przez osoby działające we własnym imieniu, decyzją z [...] znak [...], orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Odnosząc się w uzasadnieniu do zarzutu wydania przez Burmistrza K. decyzji w sytuacji, gdy ostateczne postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego w W. utrzymujące w mocy postanowienie uzgadniające PWIS w B. zostało zaskarżone do WSA w Warszawie, SKO stwierdziło, że skoro przepisy art. 106 § 1 i 5 kpa wymagają, by decyzję wydać po zajęciu stanowiska przez właściwy organ, jeśli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia takiego stanowiska, to oczywiste jest, iż w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie uzgadniające organ winien wstrzymać się z wydaniem decyzji do czasu rozpatrzenia zażalenia w postępowaniu instancyjnym. Natomiast brak jest przesłanek do przyjęcia, że konieczność uzyskania prawomocnego stanowiska organu uzgadniającego oznacza wstrzymanie się z wydaniem decyzji do czasu rozpatrzenia skargi na prawomocne postanowienie. Jednocześnie organ II instancji odwołał się do przepisów kpa dotyczących wstrzymania wykonania decyzji, od której wyniesiono odwołanie, mających odpowiednie zastosowanie do postanowień.

Zdaniem organu, skoro przypadek taki nie zaistniał w rozpatrywanej sprawie, gdyż decyzja I instancji wydana została dopiero po utrzymaniu przez Głównego Inspektora Sanitarnego w mocy decyzji PWIS w B., nie można mówić o naruszeniu przepisów dotyczących obowiązku uzyskania uzgodnienia. Ponadto SKO zwróciło uwagę, że jakkolwiek do odwołania załączony został odpis skargi do WSA w Warszawie, to nie zawiera on podpisu i nie przedłożono dowodu złożenia skargi w sądzie.

Samorządowego Kolegium Odwoławczego za niezrozumiały uznało sformułowany przez pełnomocnika adwokata T. G., zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa - w zw. z art. 102 kpa. Kolegium wskazało, że przepis art. 102 kpa dotyczy możliwości podejmowania niezbędnych czynności w czasie zawieszenia postępowania przez organ, przed którym zawisła sprawa, nie dotyczy on jednak działań innego organu wydającego postanowienie uzgadniające, co może nastąpić w czasie zawieszania postępowania. Poza tym - zdaniem Kolegium – przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa stanowi tylko proceduralną podstawę do utrzymania w mocy przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, zaś art. 138 § 2 kpa daje możliwość uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez wydanie przez organ współdziałający – Wojewodę K. dwóch kolejnych postanowień - odmownego i uzgadniającego warunki realizacji przedsięwzięcia, które to postępowanie, w ocenie pełnomocnika strony adwokata T. G., uznać należy za rażąco sprzeczne z zasadą trwałości rozstrzygnięcia indywidualnego wydawanego w ramach postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że organ współdziałający nie jest organem prowadzącym postępowanie w samodzielnej, odrębnej sprawie administracyjnej, organ ten zajmuje stanowisko w sprawie już zawisłej przed innym organem administracyjnym, a postanowienie uzgadniające nie załatwia zawisłej sprawy administracyjnej, albowiem ani nie rozstrzyga o jej istocie, ani jej nie kończy w instancji. Zatem stanowisko wyrażone w formie postanowienia jest rozstrzygnięciem co do sprawy niemającej bytu samodzielnego, bo mającej związek ze sprawą główną. Wskazane okoliczności przemawiają - zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego - za przyjęciem tezy, że postanowienia uzgadniające, choć są zaskarżalne, to jednak w swej naturze zbliżają się do postanowień dowodowych o których mówi art. 77 § 2 kpa, i z tego też względu nic nie stoi na przeszkodzie, aby właściwy organ zmienił swoje postanowienie uzgadniające przed rozstrzygnięciem sprawy głównej.

Organ odwoławczy uznał za nietrafny zarzut naruszenia art. 16 i art. 110 kpa oraz art. 77 § 1 i 4 kpa w zw. z punktem III. 4 decyzji Wojewody B. z dnia [...] Nr [...] w sprawie ustanowienia strefy ochronnej pośredniej ujęcia wody "[...]" w B. Według SKO lokalizacja przedmiotowego przedsięwzięcia na działce nr [...] w G. gmina K., która jest częścią ustanowionej ww. decyzją strefy ochronnej, nie narusza postanowień wymienionej decyzji z tego względu, że w punkcie III. 2 decyzji Wojewody zakazano gromadzenia ścieków i odpadów, które wskutek nieodpowiednich zabezpieczeń mogą zanieczyścić wody. Zbiornik na odcieki jest właśnie odpowiednim zabezpieczeniem w przypadku hodowli małż. J. Dodatkowo organ wskazał na punkt IV decyzji, który daje możliwość zwolnienia przez Wojewodę z zakazów. Postanowienie Wojewody uzgadniające decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach traktować należy, zdaniem Kolegium, jako zgodę na projektowaną inwestycję, udzieloną w trybie ww. decyzji ustanawiającej strefę ochronną.

W świetle powyższego, jak stwierdziło SKO, za nieuzasadniony należy także uznać zarzut naruszenia art. 11 Prawo ochrony środowiska poprzez sprzeczność zaskarżonej decyzji z ww. decyzją o ustanowieniu strefy ochronnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 5, art. 47 i art. 52 ust. 1 pkt 6 i 8 ustawy Prawo ochrony środowiska, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zarzut naruszenia pierwszego ze wskazanych przepisów podniesiony przez pełnomocnika - radcę prawnego J. G. nie został uzasadniony, co uniemożliwia dokonanie merytorycznej oceny tego zarzutu. Natomiast naruszenie kolejnych ww. przepisów skarżący wiążą z raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Jak podkreśliło SKO raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzony przez A. R. , zawiera opis i analizę przewidywanych wielkości emisji wynikających z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia, z uwzględnieniem emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego, odpadów, ścieków i emisji hałasu (pkt 3.4 raportu; karty 44-49). Emisja zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego przeanalizowana została z uwzględnieniem jako jej źródeł obiektów produkcyjnych, ferm chowu świń, zewnętrznych magazynów gnojowicy oraz odorów, przy czym w raporcie podano także szacunkową roczną emisję do powietrza (pkt 3. 4.1.5; karta 48) amoniaku, metanu i podtlenku azotu. Nadto w punkcie 8 raportu odniesiono się do oddziaływania przewidywanych wielkości emisji na ludzi, w tym na zdrowie obsługi fermy oraz mieszkańców najbliższej zabudowy mieszkaniowej, a także na zwierzęta i rośliny, powierzchnię ziemi, wodę, ścieki, powietrze, klimat akustyczny, dobra materialne, dobra kultury i krajobraz, jak również rozważono wzajemne oddziaływanie między tymi elementami (pkt 8, karty 58-62).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało także na drugi raport, który sporządzony został przez Z. D. (karty 122-191). Rozdział 7 tego raportu, stosownie do treści art. 52 ust. 1 pkt 8 Prawa ochrony środowiska, zawiera porównanie proponowanej technologii z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 ww. ustawy. Raport ten na żądanie organu pierwszej instancji został sprostowany w zakresie danych dotyczących produkcji azotu oraz powierzchni gospodarstwa. Ponadto w wymienionym raporcie, podobnie jak w poprzednim, dokonano analizy przewidywanych rodzajów i wielkości emisji (pkt 1.6 oraz rozdział 2) oraz również analizy przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym w zakresie oddziaływań na wodę i na powietrze – emisja odorów (karty rodz. V 158-161). Kolejny rozdział raportu poświęcony został opisowi przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko (rozdział 6). Według SKO istotna jest także analiza wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia. Brak szczelnych zbiorników do zbierania i przechowywania wód gnojowych prowadzi do strat składników nawozowych w nich zawartych, ale jest także jednym z głównych źródeł zanieczyszczeń środowiska naturalnego (pkt 3.1.)

Jak stwierdziło Kolegium, mając na względzie ustalenia ww. raportów, organ pierwszej instancji określił warunki wykorzystania terenu zajętego na przedsięwzięcie w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem między innymi ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. W tym zakresie decyzja nałożyła na wnioskodawcę obowiązki: - zastosowania do projektowanego zbiornika (lub zbiorników) pokryw pływających zabezpieczających przed nadmierną emisją złowonnych zapachów do powietrza (pkt 3.6), - zaprojektowania na granicy zakładu od strony sąsiednich zabudowań mieszkalnych oraz wokół projektowanego zbiornika do gromadzenia płynnych odchodów zwierzęcych pasów zieleni średniej i wysokiej w celu ograniczenia emisji zanieczyszczeń do otoczenia (pkt 3-12), - mieszania gnojówki bezpośrednio przed opróżnianiem zbiornika i wywożenia na pole w czasie pochmurnej pogody, a nadto wprowadzania gnojówki bezpośrednio do gleby z pomocą węży rozlewowych połączonych z zębami kultywatora (pkt II. 4) w celu ograniczenia emisji substancji odorowych. Niezależnie od tego zobowiązano wnioskodawcę do przeprowadzenia po zakończeniu inwestycji badania powietrza, w celu określenia jego jakości – tła, potrzebnego w przypadku konieczności przeprowadzania dalszych badań w celach porównawczych stanu jakości środowiska na terenie gospodarstwa (pkt II. 5). Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowisko pełnomocnika adwokata G., iż organ I instancji całkowicie pominął kwestię wpływu przedsięwzięcia na emisję gazów z punktu widzenia uciążliwych zapachów i odorów oraz, że nie porównał proponowanej technologii z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 cytowanej wyżej ustawy jest zatem nieuzasadniony.

Nietrafny jest także według organu odwoławczego zarzut pełnomocnika radcy prawnego J. G. dotyczący naruszenia art. 52 cyt. ustawy przez to, że raport Z. D. zawiera szereg błędów merytorycznych, które w całości go dyskwalifikują i z tego względu nie może stanowić wiarygodnego dokumentu. Odnosząc się do powyższego zarzutu Kolegium wskazało, iż w załączonym do raportu wypisie z rejestru gruntów określono bonitację gruntów z rozbiciem na klasy i użytki, co zostało wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji, zaś rozbieżności, co do produkcji azotu i powierzchni gospodarstwa usunięte zostały w informacji uzupełniającej (k. 157 -199).

Reasumując Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz poprawnie ocenił dowody, stosownie do treści art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

W nawiązaniu do zarzutu VI odwołania pełnomocnika T. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że strony zostały powiadomione przez organ pierwszej instancji o terminie pierwszej rozprawy zaplanowanej na 27 czerwca 2006 r. - wezwania na rozprawę i powiadomienie o przedmiocie sprawy, miejscu i terminie zostały przekazane stronom w formie pisemnej oraz dodatkowo w formie obwieszczenia, stosownie do treści art. 32 ust. 1 pkt 2 i art. 53 Prawa ochrony środowiska oraz art. 10 § 1, art. 49 i art. 91 § 1-3 kpa. Kolejna rozprawa wyznaczona została na dzień 31 lipca 2006 r. i także w tym wypadku organ pierwszej instancji zarówno skierował do stron wezwania pisemne, jak i w formie obwieszczenia. Zdaniem Kolegium wymienione czynności organu pierwszej instancji wyczerpują zasadę uczestnictwa stron w postępowaniu administracyjnym i nie naruszają przytoczonych wyżej przepisów prawa.

Za nieuzasadnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznane zostały także zarzuty podniesione przez pełnomocnika radcę prawnego J. G., a dotyczące uniemożliwienia jej wzięcia udziału w rozprawach administracyjnych oraz odmowy przeprowadzenia kolejnej rozprawy w trybie art. 89 kpa. Kolegium wskazało, że radca prawny J. G. zgłosiła się jako pełnomocnik stron pismem z dnia 2 czerwca 2006 r., które wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 6 czerwca 2006 r., już po tym, jak organ dokonał wezwań na rozprawę administracyjną wyznaczoną na 27 czerwca 2006 r. O terminie tej rozprawy zostały zatem zawiadomione bezpośrednio strony reprezentowane przez ww. pełnomocnika. Pełnomocnik mimo to stawiła się na rozprawę, lecz złożyła wniosek o jej odroczenie z uwagi na brak możliwości zapoznania się materiałami sprawy. O terminie kolejnej rozprawy wyznaczonej na dzień 31 lipca 2006 r. organ pierwszej instancji obok reprezentowanych stron powiadomił pełnomocnika pismem z dnia 17 lipca 2006 r., które doręczone zostało po awizowaniu w dniu 28 lipca 2006 r. Jednocześnie pismem z dnia 20 lipca 2006 r. (wpływ 24 lipca 2006 r.) pełnomocnik powiadomiła organ o planowanym w dniach 21-31 lipca 2006 r. urlopie wypoczynkowym i niemożności przybycia na rozprawę wskazując jednocześnie na bezprzedmiotowość odbycia rozprawy z uwagi na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego w W. i brak z tego powodu możliwości wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Na rozprawę w dniu 31 lipca 2006 r. pełnomocnik nie stawiła się. SKO podniosło, że przesyłka odebrana przez pełnomocnika na 3 dni przed terminem rozprawy wysłana została w czasie właściwym, umożliwiającym doręczenie jej zawiadomienia na siedem dni przed rozprawą, zaś pełnomocnik będący radcą prawnym winien w taki sposób zorganizować pracę kancelarii, aby możliwe było bieżące odbieranie korespondencji, bez potrzeby jej awizowania. Ponadto, Kolegium wskazało, iż pełnomocnik prowadziła korespondencję z organem pierwszej instancji, w której wyraziła swoje stanowisko co do dalszego biegu sprawy oraz zakwestionowała zasadność odbycia drugiej rozprawy, wobec czego brak było w świetle art. 28 kpa przesłanki do wyznaczania kolejnego terminu rozprawy. Rozprawa wyznaczona na 31 lipca ostatecznie zaś nie odbyła się.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji zarówno w wezwaniach na kolejne rozprawy, jak również w obwieszczeniach informował strony o możliwości przeglądania akt sprawy oraz składania dodatkowych wyjaśnień i dowodów.

Zachowanie organu pierwszej instancji w ocenie Kolegium nie naruszyło więc przepisów dotyczących zapewnienia stronom uczestnictwa w postępowaniu.

K. P., J. K., B. S. i L. S. reprezentowani przez radcę prawnego J. G. skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, oznaczoną datą 10 stycznia 2007 r. , skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K., wnosząc o ich uchylenie. Jednocześnie wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze zarzucili:

1) naruszenie art. 4 ustawy z dnia 27 kwietna 2001 r. Prawo ochrony środowiska, wskutek jego niezastosowania w niniejszej sprawie,

2) naruszenie art. 11 cyt. ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek ustalenia, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ochrony środowiska,

3) naruszenie art. 52 cyt. ustawy o ochronie środowiska wskutek błędnej wykładni i ustalenia, iż opracowany raport oddziaływania na środowisko spełnia warunki ustawowe,

4) naruszenie prawa procesowego mające wpływ na rozstrzygnięcie - art. 33 w związku z art. 40 i art. 92 ustawy kodeks postępowania administracyjnego wskutek jego błędnej wykładni.

W skardze ponowiony został zarzut odwołania dot. naruszenia postanowień decyzji Wojewody z dnia [...] ustanawiającej strefę ochronną pośrednią komunalnego ujęcia wody powierzchniowej z rzeki B. "[..]", w obrębie której położona jest miejscowość G. wraz z działką, na której ma być realizowana kwestionowana inwestycja. Budowa projektowanego zbiornika do magazynowania płynnych odchodów zwierzęcych jest, jak wskazano w skardze, inwestycją szczególnie szkodliwą dla środowiska i zdrowia ludzi, mogącą pogorszyć stan środowiska, zaś w pkt 4 wymienionej decyzji zakazano lokalizowania ferm chowu zwierząt i innych obiektów zaliczanych do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi, a w pkt 6 wprowadzono zakaz wznoszenia urządzeń i wykonywania czynności lub robót, które mogą zmniejszyć przydatność wody lub wydajność ujęcia związanych z tego rodzaju inwestycjami.

Zdaniem skarżących nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż zaskarżona decyzja nie narusza powyższych zakazów w świetle treści punktu III 2 decyzji w przedmiocie strefy ochronnej, w którym to punkcie zakazano gromadzenia ścieków i odpadów, które wskutek nieodpowiednich zabezpieczeń mogą zanieczyścić wody, bowiem zbiornik na odcieki jest właśnie odpowiednim zabezpieczeniem w przypadku hodowli pp. J. Według skarżących właściciele działki nr [...] prowadzą już hodowlę trzody chlewnej i muszą gdzieś gromadzić płynne odchody zwierzęce, zaś zaskarżona decyzja dotyczy zupełnie nowej inwestycji w postaci budowy zbiornika na tego rodzaju odchody w związku z rozszerzeniem hodowli, wobec czego zakazy zawarte w punktach 4 i 6 winny być respektowane.

Zdaniem skarżących nie zasługuje na aprobatę również pogląd organu II instancji, iż postanowienie Wojewody uzgadniające decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach traktować można jako zgodę na projektowaną inwestycję udzieloną w trybie ww. decyzji ustanawiającej strefę ochroną. Z treści przedmiotowego postanowienia nie wynika, by uchylono nim zakazy wynikające z treści decyzji o strefie ochronnej, jak również nie wynika i to, że postanowienie zostało wydanie w trybie tejże decyzji. O niesłuszności stanowiska organu II instancji świadczy nadto treść uzasadnienia decyzji w sprawie ustanowienia strefy ochronnej, z którego wprost wynika, że organ, który wydał decyzję dokonał już możliwych do przyjęcia złagodzeń w odniesieniu do niektórych nakazów oraz wprowadził odpowiednie rozstrzygnięcia ze względu na zgłoszone uwagi przez przedstawicieli gmin na spotkaniu uzgadniającym w dniu 11 grudnia 1998 r. Dotyczą one umożliwienia ograniczonej hodowli fermowej, gromadzenia ścieków i odpadów z odpowiednim zabezpieczeniem, z wyłączeniem wznoszenia urządzeń zaliczonych do inwestycji szczególnie szkodliwych i mających wpływ na stan środowiska. Zatem ustanowione nakazy i zakazy nie mogą być uchylane czy też łagodzone w stosunku do inwestycji szczególnie szkodliwych i mających wpływ na stan środowiska. Tak więc, według skarżących, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza K. są nieważne z mocy prawa, ponieważ zostały wydane z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska (art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska).

Uzasadniając skargę wskazano także m.in., iż zgodnie z art. 4 cyt. ustawy powszechne korzystanie ze środowiska przysługuje z mocy ustawy każdemu i obejmuje korzystanie ze środowiska bez użycia instalacji, w celu zaspokojenia potrzeb osobistych oraz gospodarstwa domowego, w tym wypoczynku i uprawiania sportu. Pobudowanie zaś zbiornika do magazynowania płynnych odchodów zwierzęcych z uwagi na jego znaczną uciążliwość dla środowiska poprzez emisję gazu, wydobywanie się nieprzyjemnego odoru w czasie przewożenia ścieków oraz ich składowania na terenie nieruchomości znajdującej się w centrum miejscowości G. utrudni w sposób znaczny korzystanie ze środowiska mieszkańcom tej miejscowości, a w okresach letnich wręcz uniemożliwi korzystanie, o którym mowa w cytowanym art. 4 ustawy.

Nawiązując do zarzutu określonego w punkcie 3 skarżący podnieśli, że opracowany na potrzeby niniejszego postępowania raport nie zawiera wszystkich składników wymienionych w art. 52 ustawy Prawo ochrony środowiska, a zatem wskutek wadliwości nie może być brany pod uwagę przy wydaniu decyzji administracyjnej.

Uzasadniając zarzut zawarty w pkt 4 skargi, podobnie jak w odwołaniu wskazano, że skoro na ponad 20 dni przed wyznaczonym terminem rozprawy organ I instancji został powiadomiony o ustanowieniu przez poszczególne strony pełnomocnika i otrzymał odpis takiego pełnomocnictwa, to w świetle treści art. 40 w związku z art. 90 § 2 pkt 1 kpa powinien o wyznaczonym terminie rozprawy zawiadomić pełnomocnika i to na 7 dni przed rozprawą, a niezachowanie tego wymogu winno skutkować jej odroczeniem zgodnie z art. 94 § 2 kpa. Również zdaniem skarżących o następnym terminie rozprawy pełnomocnik ich został zawiadomiony z naruszeniem art. 92 kpa. Według nich wywody organu II instancji, iż przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została wysłana w czasie właściwym umożliwiającym doręczenie wezwania pełnomocnikowi na siedem dni przed rozprawą pozostają w sprzeczności z obowiązującymi przepisami dotyczącymi doręczania przesyłek, przewidującymi ich dwukrotne awizowanie. Naruszenie obowiązku należytego wezwania strony na rozprawę posiada znamiona naruszenia prawa, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W dniu 22 stycznia 2007 r. wpłynęła do SKO w B. adresowana do Sądu opatrzona datą 16 stycznia 2007 r. skarga K. P. sporządzona w jej imieniu przez adwokata T. G. z wnioskiem o uchylenie decyzji tego organu. W skardze powtórzone zostały, za wyjątkiem pierwszego, wszystkie zarzuty wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji. Tak więc zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) rażące naruszenie - art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w związku z art. 138 § 2 kpa, w związku z art. 102 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza K. o środowiskowych uwarunkowaniach opartej na postanowieniu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], utrzymującego w mocy postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [....], w sytuacji, gdy postanowienie uzgadniające organu I instancji zostało wydane w czasie, gdy postępowanie w przedmiotowej sprawie było zawieszone, a nie była to czynność niezbędna w celu zapobieżenia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego,

2) rażące naruszenie – art. 110 kpa i art. 16 kpa w zw. z art. 141 § 1 i art. 144 kpa w zw. z art. 127 § 1 kpa oraz art. 154 § 1, 155, 156 § 1, 161 § 1,162 § 1 i 163 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w oparciu o dwa kolejne postanowienia: uzgadniające i nieuzgadniające warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia przez organ współdziałający - Wojewodę K., w sytuacji gdy zmiana raz wydanego postanowienia lub decyzji w sprawie wymaga nowego postanowienia lub decyzji podjętych po przeprowadzeniu właściwej procedury odwoławczej,

3) naruszenie art. 110 kpa i art. 16 kpa w zw. z pkt III 4 decyzji Wojewody K. z dnia [...] w sprawie ustanowienia strefy ochronnej pośredniej ujęcia wody "[..]" w B. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która pozostaje w oczywistej sprzeczności z zakazem ustanowionym w wymienionym punkcie decyzji Wojewody;

4) naruszenie art. 47 w zw. z art. 141 ust. 1 i 2 i art. 144 ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 52 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez utrzymanie w mocy decyzji, wydanej z pominięciem w poprzedzającym ją postępowaniu analizy wpływu planowanego przedsięwzięcia na kwestię emisji zapachów do środowiska oraz analizy porównania proponowanej dla budowy instalacji techniki z najlepszymi dostępnymi technikami w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska,

5) obrazę art. 10 § 1 kpa i art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz art. 46a ust. 5 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 49 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która wydana została w postępowaniu, w którym uniemożliwiono skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności w następstwie przyjęcia błędnej formy doręczania zawiadomień o czynnościach podejmowanych w toku postępowania, (w tym rozprawach administracyjnych), jak również - poprzez nie zawiadomienie skarżącej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie art. 10 kpa, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;

6) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 77 § 1 i 80 kpa i art. 136 kpa w zw. z art. 144 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która wydana została mimo nieprzeprowadzenia właściwego postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego.

Uzasadniając zarzut wymieniony w punkcie 1 skarżąca wskazała, że bezzasadny jest pogląd organu odwoławczego, iż przepis art. 102 kpa nie wiąże innego organu- wydającego postanowienie uzgadniające skoro w przepisie tym ani w żadnym innym ustawodawca nie dokonuje rozróżnienia między organami, które mogą oraz takimi, które nie mogą podejmować czynności w czasie zawieszenia postępowania.

Zdaniem skarżącej Wojewoda będąc związany własnym postanowieniem odmawiającym uzgodnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w niniejszej sprawie, które zostało doręczone co najmniej organowi I instancji, wydał kolejne postanowienie, to jest uzgadniające, z rażącym naruszeniem zasady trwałości rozstrzygnięć (art. 16 kpa), która oznacza, że nie jest możliwe wydanie po sobie dwóch kolejnych decyzji lub postanowień w tej samej instancji i przez ten sam organ bez wdrożenia odpowiedniej procedury. Wobec tego, że postanowienie, o którym mowa w art. 106 § 5 kpa, ze względu na brak szczególnych unormowań, jest postanowieniem równym innym postanowieniem przewidzianym w kpa, nie jest zasadne nadto stanowisko SKO, iż postanowienia uzgadniające nie mają mocy postanowień właściwych. W konsekwencji decyzja organu I instancji jako oparta na postanowieniu, które winno być uznane za nieważne i sankcjonująca jego wadliwość, winna zostać uchylona.

Wskazując na sprzeczność zaskarżonej decyzji z pkt III. 4 decyzji Wojewody B. z dnia [...] w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej pośredniej ujęcia wody "[...]" skarżąca zakwestionowała pogląd SKO, iż postanowienie uzgadniające Wojewody K. uzasadnia domniemanie, iż dokonał on zwolnienia z zakazu zawartego w powyższym punkcie decyzji ustanawiającej strefę, do czego upoważniał go zawarty w niej zapis. Zwolnienie z zakazu wymagałoby bowiem przeprowadzenia odrębnego postępowania, w którym by zbadano przesłanki i zasadność podjęcia decyzji w tym zakresie.

Uzasadniając zarzut wymieniony w punkcie 4 skarżąca podniosła, że jakkolwiek z decyzji organu I instancji wynika, iż zapachy z planowanej inwestycji będą emitowane, to błędnie uznał on, że ustosunkowanie się do tej kwestii nie mieści się w jego kompetencji – winno być przedmiotem rozstrzygnięcia sądu powszechnego. Badanie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko między innymi w zakresie emisji gazów do powietrza należy do obowiązków organu (art. 52 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska), a odory i uciążliwe zapachy wnikają w sposób bezpośredni z rodzaju i ilości gazów emitowanych do powietrza. W tej sytuacji jednym z podstawowych elementów podlegających badaniu przez organ winna być emisja gazów pod kątem uciążliwych zapachów i odorów, tym bardziej jeszcze w świetle zastrzeżeń zgłoszonych w tym zakresie przez strony w toku postępowania.

W nawiązaniu do zarzutu określonego w punkcie 5 skargi w jej uzasadnieniu wskazano, że mimo, iż organ I instancji za strony postępowania uznał 17 osób, zawiadomienia o rozprawie wyznaczonej na 27 czerwca 2006 r. dokonał w drodze obwieszczenia. Tymczasem zgodnie z art. 46a ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, który jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 49 kpa, zawiadomienie w tej formie winno nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy liczba stron postępowania dot. wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20. Powyższa wadliwa forma zawiadomienia uniemożliwiła uczestnictwo w rozprawie i prawidłową reprezentację w niej strony postępowania przez jej pełnomocnika.

Nadto doszło do naruszenia art. 10 § 1 kpa, a także art. 89 kpa w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez zaniechanie przeprowadzenia drugiej rozprawy administracyjnej, mimo iż wyznaczenie jej uzasadniała zmiana stanu faktycznego zaistniała po rozprawie z dnia 27 czerwca 2006 r. (nastąpiło uzyskanie raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz wydane zostało przez Wojewodę postanowienie uzgadniające).

Zdaniem skarżącej w toku postępowania nie podjęto, mimo składanych wniosków próby weryfikacji twierdzeń zawartych w raporcie o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, a organ w uzasadnieniu decyzji nie uzasadnił dlaczego, uznał raport ten za wiarygodny.

Nadto, poza niezbadaniem skutków planowanego przedsięwzięcia w zakresie emisji szkodliwych gazów oraz zapachów, nie przeprowadzono w toku postępowania analizy zgodności warunków tegoż przedsięwzięcia z tzw. najlepszymi dostępnymi technikami (BAT).

W odpowiedzi na wniesione skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazując na tożsamość zarzutów ponoszonych w odwołaniu i skargach i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu decyzji w dniu [...]. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przezeń art. 10 kpa SKO podało, że pismem z dnia 24 listopada 2006 r. pełnomocnik reprezentujący K. P. został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Ponadto według SKO, J. K., B. S. i L. S. nie przysługiwał status stron w postępowaniu przed nim i przed organem I instancji, a decyzje doręczono im jedynie do wiadomości, gdyż składali uwagi i wnioski w ramach instytucji prowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa w trybie art. 31 ustawy Prawo ochrony środowiska (sytuacja ich jest zbliżona do sytuacji osób składających skargi i wnioski w trybie rozdziału VIII kpa). Zdaniem SKO stroną w niniejszym postępowaniu jest tylko K. P.

Wyrokiem z dnia 24 lipca 2007 r. sygn. II SA/Bd 168/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy zainicjowanej wniesionymi skargami, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...]. Sąd uznał za uzasadniony zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji Burmistrza K. w sytuacji, gdy istniały dwa przeciwne w treści postanowienia uzgadniające Wojewody, przy czym pierwsze z nich nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego w przewidzianym prawem trybie.

Nadto nie będąc związany granicami skargi Sąd stwierdził, iż z naruszeniem prawa pominięto w postępowaniu Gminę B. jako jego stronę, w związku z czym została pozbawiona możliwości obrony swego interesu prawnego wynikającego z decyzji Wojewody z dnia [....] nr [...].

Nawiązując również do stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę w przedmiocie braku przymiotu strony niektórych skarżących uczestniczących w postępowaniu odwoławczym Sąd wskazał, iż kwestia ta winna być wyjaśniona na etapie postępowania administracyjnego.

Ponownie rozpatrując sprawę w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. II OSK 51/08 wydanym w wyniku skargi kasacyjnej SKO w B. od powyższego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego, określonych sformułowaniami w niej zarzutami dotyczącymi nieprawidłowej oceny przez sąd I instancji, iż z naruszeniem prawa nie zapewniono Gminie B. możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, a nadto- naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż rozstrzygnięcie administracyjne zostało oparte na pozytywnym stanowisku organu współdziałającego (Wojewody) zajętym w trybie art. 106 kpa pomimo, że poprzednie negatywne stanowisko nie zostało usunięte z obrotu prawnego.

Zgodnie natomiast z art. 190 wymienionej wyżej ustawy cytowany wyrok NSA wiąże w zakresie dokonanej w nim wykładni prawa wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do rozpatrzenia. Przez wykładnię prawa należy rozumieć zarówno wykładnię przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Treść powołanego przepisu ustawy oznacza, że sąd I instancji nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym przez NSA poglądem i zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn leżących poza granicami skargi kasacyjnej organu odwoławczego.

Podkreślić w tym miejscu należy, że kontrola przez Sąd zgodności z prawem materialnym i procesowym zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego została dokonana przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego na dzień jej wydania.

Stosownie do wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego reguł organ II instancji zobowiązany jest do zbadania w pierwszej kolejności dopuszczalności wniesionego odwołania zarówno pod względem przedmiotowym jak i podmiotowym. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że o ile możliwość zaskarżenia decyzji organu I instancji w zakresie przedmiotowym, w tym co do zachowania terminu do złożenia odwołania, podlega badaniu w ramach czynności wstępnych, to ustalenie, czy odwołanie pochodzi od uprawnionego podmiotu winno nastąpić na początku kolejnej fazy postępowania drugoinstnacyjnego, to jest po przystąpieniu do rozpoznania odwołania, przy uwzględnieniu stanu faktycznego wynikającego z dowodów zgromadzonych przez organ I instancji wraz z ich ewentualnym uzupełnieniem zgodnie z art. 136 kpa.

Zbadanie, legitymacji podmiotów wnoszących odwołanie jest szczególnie istotne w sytuacji jaka zaistniała w rozpatrywanej sprawie, to jest gdy decyzję organu I instancji kwestionują osoby, którym tenże organ nie przyznał statusu stron postępowania (trzy odwołania pochodziły od 32 osób, spośród których tylko trzy uznane zostały za strony przez Burmistrza K.). Stwierdzenie bowiem, iż nie ma podstaw do uznania ich lub niektórych z nich za strony postępowania odwoławczego jest równoznaczne z przeszkodą do merytorycznego rozpoznania w stosunku do takich osób odwołania, co w konsekwencji musi skutkować umorzeniem na mocy art. 138 § 1 pkt 3 kpa postępowania odwoławczego wobec niektórych odwołujących się, a w skrajnym przypadku – wobec wszystkich, czyli całego postępowania drugoinstancyjnego (por. uchwała NSA z 5 lipca 1999 r. sygn. OPS 16/98 – Lex 37956, wyrok WSA w Warszawie z 2 czerwca 2005 r. IV SA 2586/03 - Lex 179130 i wyrok WSA w Bydgoszczy sygn. II SA/Bd 421/09).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało weryfikacji zbiorowych odwołań pod kątem legitymacji osób, które je podpisały, do udziału w postępowaniu przed nim, co oznacza naruszenie art. 7, 77 § 1, i 107 § 3 kpa. Zawarte w sentencji decyzji z dnia [...] rozstrzygnięcie o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy odnosi się do wszystkich odwołujących się. W sprzeczności z nim powstaje rozdzielnik do decyzji stanowiący w zasadzie powielenie rozdzielnika decyzji organu I instancji.

Jeśli zamiarem organu odwoławczego było nie zaliczenie do kręgu stron podmiotów wymienionych w drugiej części rozdzielnika (załącznika) do decyzji, winno to znaleźć odzwierciedlenie, jak wyżej wskazano, w sentencji w formie umorzenia w stosunku do nich postępowania popartego odpowiednią argumentacją uzasadnienia.

Kolejną niekonsekwencją jest stwierdzenie przez SKO w odpowiedzi na skargę, że status strony zarówno w postępowaniu I jak i II instancji przysługuje tylko K. P. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że stanowisko zajęte w odpowiedzi na skargę nie może być przedmiotem oceny przez Sąd, nie ma bowiem mocy prawnej jaką decyzji administracyjnej nadaje przepis art. 104 kpa. Przedmiotowe pismo stanowi jedynie wykonanie obowiązku o charakterze procesowym w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Stąd też braki decyzji (sentencji i uzasadnienia) nie mogą być konwalidowane w drodze wspomnianego pisma.

Rację ma organ odwoławczy wywodząc w odpowiedzi na skargę, że poprzez fakt złożenia uwag i wniosków w postępowaniu przed organem I instancji w ramach instytucji prowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa w trybie art. 31 ustawy Prawo ochrony środowiska dany podmiot nie staje się stroną postępowania, chyba że postępowanie dotyczy jego praw i obowiązków.

Zdaniem Sądu legitymację strony w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko należy oceniać na gruncie art. 28 kpa. Przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118) jako przepis szczególny może być stosowany tylko w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, natomiast nie może służyć do ustalenia kręgu stron postępowania nie tylko w postępowaniach nadzwyczajnych w tym przedmiocie (wznowienionym i nieważnościowym), lecz również w postępowaniach zbliżonych do postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, do jakich zaliczyć trzeba postępowanie w niniejszej sprawie (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2005 r. VII SA/Wa 1782/04 – lex 190810 i dnia 23 stycznia 2006 r. VII SA/Wa 1161/05 – Lex 19630, wyroki NSA z 2 marca 2007 r. II OSK 462/06 i 16 lutego 2007 r. II OSK 339/06, wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 sierpnia 2007 r. sygn. II SA/Bd 486/07). Trzeba przy tym pamiętać, że jednym ze źródeł interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa, są cywilne prawa rzeczowe. Stąd w sprawie dotyczącej ochrony środowiska tylko jednostka, która występuje między innymi jako podmiot tego rodzaju prawa (jest właścicielem, wieczystym użytkownikiem, zarządcą nieruchomości) może być stroną w rozumieniu wskazanego przepisu kpa. Poza tym przy ocenie legitymacji do udziału w postępowaniu dotyczącym inwestycji zakwalifikowanej do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko należy mieć na uwadze, że określenie "oddziaływanie" odnosi się również do miejsc, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicy norm wynikających z przepisów prawa lub wydanych na ich podstawie decyzji. Słuszny jest bowiem pogląd, że gdyby intencją ustawodawcy było ograniczenie oddziaływania tylko do przekraczającego określone normy, to mówiłby o terenach, na których zachodzi konieczność wyznaczenia na podstawie art. 135 ustawy prawo ochrony środowiska obszaru ograniczonego użytkowania (vide Krzysztof Gruszecki "Prawo ochrony środowiska" – komentarz- wyd. Lex - Warszawa 2007 r. str. 159).

Prawidłowe rozstrzygnięcie kwestii stron postępowania w przedmiocie uwarunkowań środowiskowych planowanego przedsięwzięcia, znajdujące odzwierciedlenie w sentencji decyzji organu odwoławczego, w którym to zakresie sąd administracyjny nie może organu zastępować (w świetle ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd ocenia tylko legalność działania organu i może podzielić lub nie jego stanowisko), ma istotne znaczenie przy zakreślaniu kręgu stron postępowania w sprawie dot. wydania pozwolenia na budowę zbiornika do magazynowania płynnych odchodów zwierzęcych na działce 156/1.

Nadmienić trzeba, że nie wyjaśniając powyższej kwestii i jednocześnie nie uznając niemal wszelkich odwołujących się za strony niniejszego postępowania, przy braku adekwatnego do tego stanowiska rozstrzygnięcia w sentencji decyzji, SKO poza naruszeniem wymienionych wyżej przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa dopuściło się obrazy powołanego w podstawie prawnej swej decyzji art. 138 § 1 pkt 1 kpa w stopniu wpływającym na jej treść.

Poza sporem pozostaje, że miejscowość G., w tym działka inwestora, położone są w strefie ochronnej pośredniej zewnętrznej komunalnego ujęcia wody powierzchniowej z rzeki B. "[...]" ustanowionej decyzją Wojewody K. sygn. [...] z dnia [...], wprowadzającą na objętym nią obszarze określone zakazy i nakazy.

W związku z podnoszonym zarzutem naruszenia art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 ze zm.) wyjaśnienia przede wszystkim wymaga, czy powyższa decyzja wraz z jej postanowieniami należy do obowiązujących przepisów dotyczących ochrony środowiska, o których mowa w wymienionym artykule.

W myśl art. 20 ust. 1 wiążącej w dacie wydawania decyzji ustawy z 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 32, poz. 176) wojewoda poza rozporządzeniami porządkowymi uprawniony był do wydawania aktów prawa miejscowego (przepisów powszechnie obowiązujących) w formie rozporządzeń na podstawie upoważnień ustawowych, zaś art. 59 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.) ustanawiający kompetencję podmiotową wojewody nie zawierał tego rodzaju upoważnienia. W związku z tym uwzględniając również stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowym, należy stwierdzić, że ustanowienie sfery ochronnej ujęcia wody nie następowało w omawianym okresie aktem prawa miejscowego. Decyzja administracyjna w tym przedmiocie była indywidualnym aktem stosowania prawa (art. 104 kpa) – nie stanowiła więc powszechnie obowiązującego przepisu szczególnego jako źródła prawa. Jej adresatem były organy uchwalające plany zagospodarowania przestrzennego i nie mogła być powoływana skutecznie, jako podstawa prawna wydawanych w indywidualnych sprawach decyzjach administracyjnych (vide wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. II SA/Gd 38/01 (s) – niepublikowany).

Stan prawny w zakresie ustanawiania stref ochronnych ujęć wody uległ jednak zasadniczej zmianie z dniem 1 października 2001 r., to jest datą wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085), bowiem w zmienionym tą ustawą art. 59 ustawy Prawo wodne właściwą do tworzenia stref ochronnych stała się rada powiatu w drodze uchwały (art. 45 pkt 14 ustawy). Ustawodawca zatem przesądził o tworzeniu omawianych stref w drodze aktów prawa miejscowego. Jednocześnie, co jest istotne dla rozpatrywanej sprawy, w art. 25 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. zamieszczono regulację, iż ustanowione na podstawie dotychczasowych przepisów strefy ochronne ujęć wody stają się strefami ochronnymi ujęć wody w rozumieniu znowelizowanych przepisów ustawy Prawo wodne. Podobne rozwiązanie ponowiono w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2259) przy okazji wprowadzenia w art. 58 unormowania, iż strefę ochronną ustanawia, w drodze aktu prawa miejscowego, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. We wskazanym art. 2 ust. 1 ustawy stwierdza się mianowicie, że strefy ochronne ujęć wody stają się strefami ochronnymi ujęć wody w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.).

Tak więc przyjąć trzeba, że strefa ochronna o której mowa w decyzji Wojewody B. z dnia [..] nadal istnieje, a zamieszczone w tej decyzji nakazy i zakazy muszą być respektowane przy wydawaniu decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach, w tym w sprawie obecnie rozpatrywanej.

Jednocześnie nie można podzielić poglądu organu odwoławczego, że postanowienie Wojewody K. uzgadniające decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach należy traktować jako zwolnienie na mocy punktu IV decyzji z dnia [..] z zawartego w jej pkt III 4 zakazu. Także racji nie mają skarżący, że ewentualne zwolnienie z wymienionego zakazu wymagałaby przeprowadzenia odrębnego postępowania, a takowego nie było.

Przede wszystkim podnieść należy, że kwestia stref ochronnych ujęć wody i związane z nimi problemy nie leżą obecnie w kompetencjach wojewody, lecz dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej, zaś omawiana decyzja ma charakter aktu prawa miejscowego. Ponadto brak jest aktualnie możliwości wzruszenia tejże decyzji lub niektórych jej postanowień w trybie przepisów kpa dotyczących trybów nadzwyczajnych, na co wskazuje treść art. 2 ust. 2 wymienionej wcześniej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy Prawo wodne. Skoro w myśl tego przepisu postępowania administracyjne wszczęte w przedmiocie stref ochronnych ustanowionych na podstawie ustawy Prawo wodne z 1974 r. podlegają umorzeniu, to jednocześnie oznacza, iż brak jest podstaw do wszczynania wszelkich postępowań administracyjnych w tym zakresie.

Zatem nie istnieją podstawy prawne, które pozwalałby wojewodzie na wydanie jakiejkolwiek decyzji dotyczącej strefy ochronnej ujęcia wody "[...]."

Wobec powyższego oceny wymaga, czy – jak zarzucają skarżący - decyzja Burmistrza K. z dnia [...], a w konsekwencji również utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji pozostają w sprzeczności z postanowieniami decyzji ustanawiającej wskazaną strefę ochronną.

W pkt III 4 decyzji z dnia [...] ustanowiono zakaz lokalizowania ferm chowu zwierząt i innych obiektów zaliczonych do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz mogących pogorszyć stan środowiska.

Wykładania językowa powyższego unormowania pozwala stwierdzić, że dotyczy ono dwóch wyraźnie wymienionych kategorii obiektów- z jednej strony ferm chowu zwierząt zaś z drugiej - innych nieokreślonych rodzajów obiektów szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz mogących pogorszyć stan środowiska. Z ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska... (Dz. U. Nr 93, poz. 583) wynika, że do inwestycji, szczególnie szkodliwych zaliczono fermy hodujące zwierzęta w liczbie 500 dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) inwentarza (§ 1 pkt 25), a mogących pogorszyć stan środowiska – fermy hodujące zwierzęta w liczbie od 50 do 500 DJP, zaś w przypadku chowu ściółkowego – od 100 do 500 DJP (§ 2 pkt 1a). W świetle treści tego rozporządzenia gospodarstwo hodowlane A. i M. J. należało zaliczyć do inwestycji mogących pogorszyć stan środowiska. W obecnie obowiązującym stanie prawnym hodowlę zwierząt w liczbie nie niższej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwestora (DJP) także zakwalifikowano do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 1 pkt 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.- Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.)

Jednakże nie można pominąć okoliczności, iż rozpatrywana sprawa nie dotyczy założenia nowej fermy hodowlanej. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji oraz postanowień uzgadniających organów inspekcji sanitarnej i ochrony środowiska nadto wynika, że inwestorzy nie ubiegają się o zwiększenie obsady zwierzęcej.

Zatem zamierzenie inwestycyjne w postaci budowy zbiornika do magazynowania płynnych odchodów zwierzęcych o pojemności 966 m³ na działce nr [...] należy odnieść tylko do tej części punktu III 4 decyzji Wojewody Bydgoskiego, która dotyczy zakazu lokalizowania "innych obiektów szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz mogących pogorszyć stan środowiska."

Zauważyć trzeba, że obwiązująca w dacie tworzenia strefy ochronnej ujęcia "[...]" ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. Nr 1994 r., Nr 49, poz. 196 ze zm.) nie zawierała przepisu będącego odpowiednikiem art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902) obligującego do kwalifikowania jako jedno przedsięwzięcie przedsięwzięć powiązanych technologicznie, dlatego też łączenie przy interpretacji punktu III 4 decyzji faktu prowadzenia gospodarstwa hodowlanego (i to nie faktu jego tworzenia) z lokalizacją innego obiektu, który może lub nie być zaliczony do obiektów, o których mowa po spójniku "i" w tymże punkcie i to wbrew wyraźnej treści punktu III 4, jest w ocenie Sądu nieuprawnione. Należy przy tym pamiętać, że omawiana decyzja jest aktem przede wszystkim związanym z prawem wodnym i wydanym w celu zapewnia realizacji jego przepisów, a nie z prawem ochrony środowiska w szerokim tego słowa znaczeniu. W związku z tym czym innym jest ocena zastosowania się organu do wymogów tejże decyzji, a czym innym objęcie postępowaniem w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, w uwzględnieniu art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r., zarówno obecnej hodowli zwierząt w gospodarstwie inwestora, jak i planowanej budowy zbiornika na płynne odchody zwierzęce.

Zarówno w wymienionych wyżej rozporządzeniu z dnia 14 lipca 1998 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 583), jak i obowiązującym rozporządzeniu w dniu 9 listopada 2004 r. (Dz. U. Nr 257, poz. 2573) brak jest przepisu, do którego można byłoby zakwalifikować wskazany wyżej zbiornik.

Z akt administracyjnych wynika, że M. i A. J. prowadzą ściółkową hodowlę trzody chlewnej w łącznej obsadzie 233 DJP w dwóch oddzielnych drogą krajową i drogą gminną miejscach na terenie wsi G. Siedlisko wraz z dwoma chlewniami znajduje się na działce nr [;...] przyległej do działki [...], na której planowany jest sporny zbiornik, a dalsze dwie chlewnie usytuowane są na działkach [...] i [...]. Wszystkie chlewnie wyposażone są w płyty obornikowe i małe zbiorniki na gnojówkę, których wielkość jest niewystarczająca (stwarza to konieczność ich przedwczesnego opróżniania oraz zachowania ustawowych terminów nawożenia). Są to obiekty oddziaływujące w określonym stopniu na środowisko. W związku z zachowaniem dotychczasowego stanu pogłowia mierzonego w DJP, ilość obornika i gnojówki w przypadku budowy zbiornika na płynne odchody nie ulegnie zwiększeniu. Budowa zbiornika o pojemności 966 m³ pozwoli na gromadzenie w nim płynnych odchodów zwierzęcych z wszystkich chlewni do czasu wykorzystania jako nawóz naturalny. Inwestorzy podjęli też czynności zmierzające do formalnego załatwienia sprawy związanej z budową jednej dużej płyty obornikowej o pow. 290 m². Nadto w celu zminimalizowania uciążliwości dla otoczenia związanej z transportem gnojówki na działkę [...], a następnie na pola, zakupili dostosowany do tego celu spełniający wymagania techniczne wóz asenizacyjny.

Przewidziany do zainstalowania rodzaj zbiornika posiadający aprobatę techniczną Instytutu Ochrony Środowiska, przeznaczony do magazynowania naturalnych nawozów płynnych, jest zbiornikiem szczelnym, zaprojektowanym i wykonanym w sposób eliminujący możliwość zanieczyszczenia powierzchni ziemi, w tym wód powierzchniowych i podziemnych w jego sąsiedztwie (k 23 akt).

Z postanowień uzgadniających warunki decyzji Burmistrza K. o uwarunkowaniach środowiskowych, wydanych przez specjalistyczne organy inspekcji sanitarnej (Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. i Głównego Inspektora Sanitarnego w W.) jednoznacznie wynika, że realizacja zbiornika nie tylko nie pogorszy lecz przyczyni się do poprawy warunków środowiskowych na terenie hodowli i pozwoli na prawidłową gospodarkę nawozami naturalnymi pochodzenia zwierzęcego. Między innymi wielkość zbiornika umożliwi przetrzymywanie w nim płynnych odchodów zwierzęcych przez odpowiedni okres (wynoszący minimalnie 4 miesiące), czego konsekwencją będzie prawidłowo zachodzący proces ich przetwarzania przed wprowadzeniem do gleby (beztlenowa fermentacja powodująca proces biodegradacji patogenów występujących w odchodach), a w efekcie zmniejszona zostanie emisja, zwłaszcza odorów (nieprzyjemnych zapachów) do powietrza podczas magazynowania tychże płynnych odchodów i ich nawożenia na pola. Identyczne stanowisko zawiera raport oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko sporządzony w lutym 2006 r. przez Z. D.

Przedstawione wyżej okoliczności w powiązaniu z dokonaną interpretacją treści punktu III 4 decyzji Wojewody B. z dnia [...] uzasadniają stwierdzenie, że wydana przez Burmistrza K. w dniu [...] decyzja nie narusza zawartego w nim zakazu, a tym samym w powyższym zakresie prawidłowe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

To samo dotyczy punktu III 6 omawianej decyzji Wojewody, bowiem właśnie brak realizacji planowanego przedsięwzięcia skutkujący koniecznością składowania płynnych odchodów zwierzęcych w dotychczasowych warunkach (istniejących zbiornikach) może powodować przenikanie zanieczyszczeń do gleby i wód gruntowych, obniżając jakość wody pitnej. W konsekwencji nie można podzielić zarzutu skarżących, że utrzymując decyzję organu I instancji w mocy, organ odwoławczy nie zastosował się do art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Nie można w tym miejscu nie podnieść, że budowa kwestionowanego zbiornika ma również na celu dostosowanie gospodarstwa hodowlanego A. i M. J. do wymogów prawa unijnego znajdującego odzwierciedlenie w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 99; uchylona z dniem 15 listopada 2007 r. przez ustawę z 10 lipca 2007 r. o tym samym tytule), którą nałożony został na inwestorów obowiązek przechowywania od 28 lipca 2008 r. nawozów naturalnych w postaci płynnej wyłącznie w odpowiednich zbiornikach, a nawozów naturalnych w postaci stałej – w pomieszczeniach inwentarskich lub na nieprzepuszczalnych płytach (art. 18 w związku z art. 30 ust. 2).

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie może być również mowy o naruszeniu art. 4 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, zapewniającego prawo powszechnego korzystania, ze środowiska, gdyż przepis ten nie ma w niej zastosowania. Ustawodawca bowiem w ust. 2 art. 4 dopuszcza korzystanie ze środowiska wykraczające poza ramy korzystania powszechnego pod warunkiem uzyskania stosownego pozwolenia i tej właśnie sytuacji dotyczy sprawa planowanego na działce nr [...] przedsięwzięcia. Tak więc inwestorzy działają w ramach wynikających ze wskazanego przepisu uprawnień. Uzyskanie wspomnianego pozwolenia jest równoznaczne z zalegalizowaniem ograniczeń w korzystaniu powszechnym ze środowiska przez inne podmioty.

Nie jest trafny zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. prawa procesowego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej w oparciu o postanowienie uzgadniające Wojewody bez wyeliminowania w odpowiednim trybie z obrotu prawnego jego poprzedniego postanowienia odmawiającego uzgodnienia. Należy mieć na uwadze, że organ współdziałający w trybie art. 106 kpa z organem załatwiającym sprawę główną jest umocowany do działania ze względu na swoje zadania w sferze publicznoprawnej wynikające z jego specjalizacji i posiadanej w tym zakresie wiedzy. Stąd też, jeżeli organ współdziałający zmieni swoje stanowisko, zaś organ rozstrzygający sprawę decyzją w chwili jej wydania dysponuje postanowieniem zawierającym nowe stanowisko, nie ma podstaw prawnych do jego pominięcia. Ponadto organ rozstrzygający sprawę główną nie może skutecznie w drodze procesowej zakwestionować postanowienia organu współdziałającego nawet, gdyby było wadliwe.

Prawidłowe jest też stanowisko organu odwoławczego, że zakaz podejmowania w czasie zawieszenia postępowania czynności, za wyjątkiem wymienionych w art. 102 kpa, dotyczy organu, który zawiesił postępowanie. Stąd też, jeśli zawieszenie postępowania nastąpiło w sprawie głównej, nie było przeszkód do wydania w czasie tego zawieszenia postanowienia przez organ współdziałający – Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. Poza tym, gdyby istotnie organ współdziałający dopuścił się naruszenia wskazanego przepisu, uchybienie to mogłoby być kwestionowane tylko w środku zaskarżenia skierowanego do organu wyższego stopnia. Jak już wyżej bowiem wskazano, organ rozstrzygający w sprawie głównej nie jest kompetentny do oceny legalności działań organu współdziałającego.

Przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa pozwala organowi prowadzącemu postępowanie na jego zawieszenie wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia materialnoprawnego. Jest to przy tym zagadnienie otwarte, tzn. takie, które nie zostało przesądzone na właściwej drodze. Owo przesądzenie oznacza, w przypadku decyzji, wydanie decyzji ostatecznej.

Jakkolwiek uzgodnienie jest zagadnieniem wstępnym w sprawie dot. wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, to jednak w niniejszej sprawie postanowienie w powyższym przedmiocie wydane przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Głównego Inspektora Sanitarnego. Organ rozstrzygający w sprawie głównej na miał zatem podstaw ani do zawieszenia postępowania, ani też do wstrzymania się z wydaniem decyzji w związku z zaskarżaniem do sądu administracyjnego, czy też właściwego ministra decyzji ostatecznej organu wyższego stopnia nad organem uzgadniającym.

Podniesione w skargach zarzuty dotyczące braków i sprzeczności w raporcie oddziaływania na środowisko, a tym samym niepełnego zebrania materiału dowodowego, stanowią wierne powtórzenie zarzutów zawartych w odwołaniach wniesionych od decyzji organu I instancji.

Do zarzutów tych Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustosunkowało się wyczerpująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzając ich bezzasadność. Stanowisko to Sąd podziela.

O ile można mieć zastrzeżenia do pierwszego raportu sporządzonego w marcu 2005 r. przez A. R., to kolejny raport autorstwa Z. D. z lutego 2006 r. opracowany w związku z pismem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 4 stycznia 2006 r. (k.77-78 akt), odpowiada w pełni wymogom określonym w art. 52 ustawy Prawo ochrony środowiska.

SKO zwróciło uwagę, że nieścisłości, których dopatrzył się w raporcie Z. D. organ I instancji zostały usunięte w aneksie do tego raportu.

W obszernym uzasadnieniu SKO między innymi wskazało na porównanie w raporcie proponowanych rozwiązań technicznych przy realizacji zbiornika z technologią spełniającą wymagania przewidziane w art. 143 ustawy Prawo ochrony środowiska (k. 43 raportu). Do tej części raportu skarżący nie wnieśli w odwołaniu żadnych zastrzeżeń, które wymagałyby ustosunkowania się do nich przez organ II instancji, a zwłaszcza, gdyby niezbędna była wiedza specjalistyczna - uzasadniałyby zwrócenie się o zajęcie stanowiska do autora raportu.

Znaczną część uzasadnienia organ odwoławczy poświęcił omówieniu wynikających z raportu ustaleń dotyczących przewidzianych rodzajów i wielkości emisji substancji do powietrza, w tym emisji odorów oraz działaniom mającym na celu ograniczenie negatywnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko.

Ze względu na podnoszoną przede wszystkim w toku postępowania kwestię odorów związanych z budową i usytuowaniem zbiornika na płynne odchody zwierzęce zauważyć należy, iż w świetle treści raportu głównym źródłem ich emisji są pomieszczenia hodowlane oraz gnojowica nawożona na pola, której ilość, wobec zachowania dotychczasowej wielkości hodowli nie ulegnie zwiększeniu. Zastąpienie istniejących w gospodarstwie będących dodatkowym źródłem odorów nie zapewniających szczelności zbiorników na wspomniane odchody jednym dużym spełniającym wymogi technicznie zbiornikiem, jak wynika z raportu, nie spowoduje ogólnie zwiększenia nieprzyjemnych zapachów, na co będzie miała wpływ szczelność tegoż zbiornika, zastosowana pływająca pokrywa, a w szczególności – co podniesiono także w postanowieniach uzgadniających – jego znaczne rozmiary umożliwiające zachowanie prawidłowej częstotliwości opróżniania, to jest nie częściej niż co 4 miesiące, wskutek czego zachodzić będzie prawidłowa fermentacja gnojowicy skutkująca spadkiem emisji odorów, w tym podczas nawożenia na pola. Dotychczasowa zbyt mała pojemność zbiorników na płynne odchody wymusza ich częste opróżnianie, co - jak podkreślono w raporcie – nie sprzyja prawidłowej gospodarce nawozami.

Ze względu na to, iż znaczna emisja substancji odorowych następuje również podczas mieszania przed rozprowadzeniem gnojówki na polach, autor raportu podkreślił znaczenie zachowania odległości 130 -150 m od najbliżej zabudowy mieszkalnej. W aspekcie odorów w raporcie omówiona została też kwestia transportu gnojowicy do planowanego zbiornika z dalej położonych działek inwestorów zakupionym wozem asenizacyjnym o pojemności 7 m³, ze zwróceniem uwagi na okoliczność, iż także obecnie tego rodzaju transport ma miejsce, lecz przewóz przystosowanym do tego celu większym pojazdem wpłynie na ograniczenie ilości przejazdów oraz emisji odorów i spalin. Podkreślić trzeba, iż z raportu wynika, że realizacja projektowanego zbiornika będzie miała zdecydowanie pozytywny wpływ na ludzi, powierzchnię ziemi i wodę oraz umiarkowanie pozytywny na powietrze.

Zaznaczenia wymaga, iż trafnie stwierdzono w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu ... (Dz. U. Nr 87, poz. 796; obwiązywało do 2 kwietnia 2008 r.) nie określa norm uciążliwości zapachowej związanej z hodowlą zwierząt. Reasumując w ocenie Sądu, wbrew zarzutowi skarżących, raportem objęta została między innymi całość problematyki odorów, których emisja aktualnie występuje i może w przypadku realizacji przedsięwzięcia występować przed dostarczeniem płynnego nawozu na miejsce jego przetwarzania i magazynowania (z zabudowań hodowlanych, podczas transportu), podczas przechowywania w zbiorniku i w trakcie stosowania nawozu na polach. W szczególności wskazane zostały działania, których podjęcie będzie wpływało na zmniejszenie odczuwalności nieprzyjemnych zapachów na wszystkich tych etapach. Natomiast SKO dokonało wyczerpującej oceny tego dowodu w uzasadnieniu swej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Kpa w zakresie zawiadamiania o terminie rozprawy podnieść należy, że - jak słusznie zauważył organ odwoławczy - jakkolwiek osoby uczestniczące w postępowaniu na zasadach określonych w dziale V ustawy Prawo ochrony środowiska (pt. "Udział społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska") udzieliły radcy prawnemu J. G. pełnomocnictwa w dniu 17 maja 2006 r., pełnomocnictwo to wyżej wymieniona przekazała organowi I instancji dopiero przy piśmie z dnia 2 czerwca 2006 r. i wpłynęło ono do niego w dniu 6 czerwca 2006 r., to jest już po wywieszeniu obwieszczenia i wysłaniu osobom reprezentowanym imiennych zawiadomień o rozprawie wyznaczonej na 27 czerwca 2006 r. Nadto z akt wynika, że mimo braku odrębnego zawiadomienia pełnomocnik stawiła się na rozprawę we wskazanym dniu. Oświadczenie złożone na tejże rozprawie, że nie była w stanie zapoznać się z aktami i nie może skutecznie reprezentować swych mandatów (którymi w znaczeniu procesowym mogły być tylko te osoby, który przysługiwał przymiot strony postępowania w sensie materialnym) jest natomiast nieprzekonywujące zważywszy na upływ czasu między powiadomieniem reprezentowanych przez pełnomocnika osób, a terminem rozprawy (w granicach trzech tygodni). Z kolei rozprawa wyznaczona na 31 lipca 2006 r., z powodu braku zwrotnego potwierdzenia przez pełnomocnika J. G. odbioru zawiadomienia, nie odbyła się, lecz skoro pismo z dnia 17 lipca 2006 r. doręczone zostało po awizowaniu na jego adres 28 lipca, nie było przeszkód (przynajmniej z pisma pełnomocnika z dnia 20 lipca 2006 r., które wpłynęło do organu 24 lipca, a więc po wysłaniu zawiadomień o rozprawie, to nie wynika), by pełnomocnik udzieliła innej osobie pełnomocnictwa substytucyjnego. Jeśli nawet by przypisać organowi I instancji naruszenie przepisów o zawiadomieniach, to w ocenie Sądu nie rzutowało to na możliwość właściwego reprezentowania interesów jego mandatów przez pełnomocnika, a także na wynik sprawy.

Ustosunkowując się z kolei do argumentów uzasadniających zarzut pełnomocnika adwokata T. G. zawarty w punkcie VI skargi zauważyć należy, że pełnomocnictwo do reprezentowania K. P. przedłożył dopiero na etapie postępowania odwoławczego w związku z czym niezrozumiałe jest podnoszenie przez niego braku możliwości prawidłowego reprezentowania strony w związku z zastosowaną przez organ I instancji formą zawiadomienia tj. w drodze obwieszczenia o terminie rozprawy wyznaczonej przez tenże organ na 27 czerwca 2006 r. Zresztą z akt administracyjnych wynika (k. 286), iż poza wywieszeniem obwieszczenia, do P. P. wysłano dodatkowo zawiadomienie o powyższym terminie rozprawy, którego odbiór w dniu 7 czerwca 2006 r. potwierdziła osobiście jego żona K. P., a którą reprezentuje adwokat T. G. Tak więc już w dniu 7 czerwca 2006 r. małżonkowie K. i P. P. znali datę rozprawy.

Nadto, jak podniósł organ odwoławczy, zarówno w obwieszczeniach o obydwu rozprawach, jak i zawiadomieniach o nich zawarte były informacje o możliwości przeglądania akt sprawy oraz składania wyjaśnień i dodatkowych dowodów, przy czym po dacie drugiej rozprawy, tj. po 31 lipca 2006 r. nie dokonywano w sprawie przed wydaniem decyzji administracyjnej żadnych czynności procesowych (załączono jedynie wypisy z rejestru gruntów oraz mapy). Samo zaś SKO powiadomiło obydwu pełnomocników skarżących o terminie zakończenia postępowania i możliwości skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 10 § 1 kpa.

W związku z powyższym brak jest podstaw do przyjęcia, by w zakresie zapewnienia stronom (ich pełnomocnikom) czynnego udziału w rozpatrywanej sprawie zaistniały uchybienia mogące mieć wpływ na treść wydanego w niej rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu przed wydaniem decyzji organu I instancji zebrano wyczerpujący materiał dowodowy i wyprowadzono na jego podstawie prawidłowe wnioski znajdujące odzwierciedlenie w treści rozstrzygnięcia. Uchylenie natomiast decyzji organu odwoławczego jest uzasadnione wyłącznie z uwagi na uchybienie przepisom w zakresie dotyczącym ustalenia kręgu stron postępowania w powiązaniu z art. 138 § 1 kpa.

Z przedstawionych wyżej względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 § 2 ww. ustawy (pkt 3), zaś o nakazaniu pobrania od skarżącej K. P. kwoty 200 zł z uwagi na nieuiszczenie wpisu od drugiej skargi (pkt 4).