Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 129/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Piotr Głowacki Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Z.B. i M.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta T. decyzją z [...].09.2005r. znak:[...] na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. D. w T., oznaczonej jako działka "1" obr. [...] o pow. 598 m2 , obj. KW[...] na rzecz B.B., E. B.-Z., W.B., A.M., A.B., Z.B., S.B., M.S. oraz S.B.

W uzasadnieniu organ l wskazał, że nieruchomość oznaczona jako działka nr "1" obr. [...], w T. wraz z oficyną parterową murowaną, krytą blachą, o 4-rech izbach, z ogrodzeniem i kominem fabrycznym, została zbyta na rzecz Skarbu Państwa umową zawartą w formie aktu notarialnego z 6.01.1967 r. Rep. A [...], w trybie art. 6 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - na cele budowy stacji obsługi samochodów i motocykli. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpili spadkobiercy po byłych właścicielach wywłaszczonej nieruchomości. Organ l instancji ustalił, że nieruchomość objęta wnioskiem jest obecnie własnością Skarbu Państwa w posiadaniu Wytwórczo-Usługowej Spółdzielni Pracy w B. Na podstawie wizji lokalnej przeprowadzonej w terenie w dniu 27.04.2005 r. ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się budynek magazynowo-biurowy (sklep z częściami zamiennymi do samochodów, poczekalnia dla klientów) oraz dwa stanowiska najazdowe (metalowe z dolną częścią kanałową). Nieruchomość jest ogrodzona, z bramą wjazdową do stacji obsługi znajdującej się na działce nr "2" obr. [...]. Plac wyłożony jest trylinką i służy również jako parking dla samochodów oczekujących na naprawę - co potwierdzili również wnioskodawcy. Organ l instancji podał, że z analizy zebranych dokumentów wynika, że dz. Nr "1" obr. [...] od dnia wywłaszczenia była użytkowana zgodnie z celem jej nabycia.

Odwołanie od powyższej złożyły Z.B. i M.S. podnosząc, że celem wywłaszczenia, zgodnie z zapisem w akcie notarialnym sprzedaży przedmiotowej działki zawartym 6.01.1967 r., była budowa stacji obsługi samochodów i motocykli, a nie samo istnienie takiej stacji. Zdaniem odwołujących

się cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, bowiem od dnia wywłaszczenia żaden obiekt budowlany na nieruchomości nie powstał, za wyjątkiem dwóch stanowisk najazdowych z dolną częścią kanałową, powstałych po roku 1982 r., kiedy nastąpiła rozbudowa stacji. Ponadto M.S. dołączyła do akt sprawy kopię nieprawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w T. z 3.11.2005 r. sygn. akt [...] nakazującego Spółdzielni Pracy w B. opuszczenie i wydanie powodom-następcom prawnym po zmarłych M.B. i J.B., nieruchomości składającej się z działek oznaczonych numerami: "3", "4" i "5" obręb [...] oraz części działki nr "6" obr. [...] w T.

Wojewoda decyzją z [...].12.2005 r. znak:[...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., w zw. z art. 9a ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że w myśl art. 136 ust. 3 ustawy z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej (zgodnie z art. 216 przepisy ustawy dotyczące zwrotu nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości). Zgodnie zaś z art. 137 cyt. ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli w ciągu 7 lat od daty wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też jeżeli pomimo upływu 10 lat od wywłaszczenia cel ten nie został zrealizowany.

Na podstawie aktu notarialnego z 6.01.1967 r. Rep. A [...], nastąpiło zbycie działki nr "1" obr. [...] w T. na rzecz Skarbu Państwa, a celem wywłaszczenia była budowa stacji obsługi samochodów i motocykli. Z zapisu w akcie notarialnym wynika również, że w chwili przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na działce znajdowały się: oficyna parterowa murowana, kryta blachą, o 4-rech izbach, ogrodzenie i komin fabryczny. Stawający do aktu notarialnego okazali lokalizację szczegółową nr [...] wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. z 6.06.1964r., ustalającą na przedmiotowej działce budowę stacji obsługi samochodów i motocykli. Należy zauważyć, że w odpisie lokalizacji szczegółowej, który został dołączony do akt sprawy, mowa jest o lokalizacji szczegółowej stacji obsługi samochodów i motocykli na terenie położonym w T. przy ul. D. [...], a na załączniku mapowym zaznaczono teren objęty lokalizacją.

Wizja przeprowadzona na gruncie w dniu 27.04.2005r. wykazała, że na działce nr "1" obr. [...] w T. znajdują się: budynek magazynowo-biurowy i dwa stanowiska najazdowe z kanałami, a całość wchodzi w skład stacji obsługi samochodów. Na podstawie zebranych dowodów w sprawie ustalono, że stacja obsługi samochodów przy ul. D. w T. istnieje przynajmniej od roku 1970. Świadczy o tym uchwała Nr[...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21.09.1970 r., na podstawie której Rejonowe Przedsiębiorstwo Usługowe Przemysłu Terenowego w B. przejęło od Zakładów Przemysłu Terenowego w T. (wpisanych w KW [...] jako zarządzający nieruchomością Skarbu Państwa, oznaczoną nr "1" obr.[...]) Stację Obsługi Samochodów w T. przy ul. D. Pracownicy Stacji Obsługi Samochodów w T. przy ul. D. w oświadczeniach z 5.09. 2005 r. oświadczyli, że byli zatrudnieni w Stacji od początku lat 70. O zatrudnianiu w Stacji Obsługi Samochodów w T. mechaników samochodowych świadczą pismo Rejonowego Przedsiębiorstwa Usługowego Przemysłu Terenowego w B. z 26.09.1974 r. w sprawie pracy oraz umowa o pracę z 1.09.1976 r. zawarta z Wojewódzką Usługową Spółdzielnią Pracy w B. Ponadto na nieruchomości przeprowadzone były w 1978 r. roboty budowlane, o czym świadczy z kolei decyzja Urzędu Miejskiego w T. z 28.03.1978 r. znak:[...] na wykonanie robót budowlanych oraz ww. pismo Urzędu Miejskiego w T. z 12.06.1978 r. znak:[...] w sprawie zakończenia robót elewacyjnych na budynku Stacji Obsługi Samochodów w T. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że działka nr "1" obr. [...] w T. została wykorzystana na cel wywłaszczenia, tj. "pod stację obsługi samochodów". Na orzeczenie w sprawie zwrotu ww. działki nie ma wpływu dołączony do akt sprawy przez M.S. wyrok Sądu Okręgowego w T. z 3.11. 2005 r. sygn. akt [...], wydany w sprawie nieruchomości oznaczonej numerami działek: "3", "4" i "5" obręb [...] oraz numerem działki "6" obręb [...] w części, przejętych na rzecz Skarbu Państwa w innym trybie niż wywłaszczeniowy.

Organ odwoławczy podał, że na podstawie art. 137 ust. 1 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami przyjmuje się, że jeżeli cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany, to nie istnieje możliwość jej zwrotu, nawet w przypadku późniejszej zmiany przeznaczenia nieruchomości (wyrok NSA w Warszawie z 20. 02. 2001 r. l SA 2139/99-LEX nr 55331).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 6.01.2006 r. złożyły Z.B. i M.S., zarzucając że organ II instancji dokonał błędnych ustaleń i niewłaściwie ocenił zebrany materiał dowodowy poprzez co naruszył przepis art. 137 w związku z art. 136 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 21 Konstytucji RP. Zdaniem skarżących cel wywłaszczenia, tj. budowa stacji obsługi samochodów i motocykli nie został zrealizowany na dz. Nr "1", a roboty budowlane polegające na rozbudowie i modernizacji budynków były prowadzone nie na działce o numerze "1" obręb [...], ale na działkach sąsiednich oznaczonych numerami: "3", "6", "4" i "2" obręb [...]. Wykonana w 1978 r. elewacja budynku dotyczyła ściany wschodniej budynku znajdującego się na dz. Nr "2" i nie może potwierdzać realizacji celu wywłaszczenia na dz. nr "1" jak przyjął Wojewoda, ponieważ na dz. Nr "1" były wykonywane jedynie bieżące remonty konieczne dla utrzymania budynku i placu w należytym stanie. Nadto skarżące podniosły, że Spółdzielnia Pracy w B. dopiero we wrześniu 2004 r. wystąpiła o WZiZT dz. "1". Skarżące nie podważają natomiast faktu, że stacja obsługi samochodów istnieje i działa od lat 70, ale na przedmiotowej działce zlokalizowany jest jedynie budynek biurowy - wzniesiony przed wywłaszczeniem przedmiotowej nieruchomości- oraz plac parkingowy.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30.08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i 3 ustawy p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.

W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie tylko ze względów w niej podniesionych.

Zgodnie z art. 104 r. k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji. Decyzja administracyjna stanowi kwalifikowany akt administracyjny, którego cechą jest zewnętrzny charakter, władczość oraz podwójna konkretność, przejawiająca się w konkretnym określeniu adresata i konkretnym określeniu sytuacji, którą decyzja rozstrzyga. Załatwienie sprawy oznacza natomiast, że organ administracyjny po wszczęciu postępowania i w wyniku jego przeprowadzenia dokładnie wyjaśnił stan faktyczny ( art. 7 k.p.a.) poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), dokonał subsumpcji udowodnionych faktów pod stosowną normę prawną, sporządził decyzję administracyjną stosownie do wymogów art. 107 k.p.a. w której odniósł się do interesów i obowiązków stron postępowania, a także doręczył decyzję stronom postępowania. Prawidłowo sporządzona decyzja administracyjna stosownie do dyspozycji z art. 103 § 3 k.p.a. powinna zawierać obok - uzasadnienia prawnego -uzasadnienie faktyczne, w którym organ powinien w szczególności wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Jak ustalił Sąd, w niniejszej sprawie zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji nie spełniają powyższych wymogów.

W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę, że organy l i II instancji odmawiając B.B., E. B.-Z., W.B., A.M., A.B., Z.B., S.B., M.S. oraz S.B. zwrotu wywłaszczonej w 1967 r. działki nr "1" obr. [...] przy ul. D. w T. nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sposób, pozwalający na dokładne wyjaśnienie przedmiotowego stanu faktycznego. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, natomiast zgodnie z art. 137 cyt. ustawy nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że organy l i II instancji rozpoznające niniejszą sprawę nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego pozwalającego na stwierdzenie czy działka nr "1" obr. [...] przy ul. D. w T. okazała się zbędna w rozumieniu cyt. ustawy na realizację celu wywłaszczenia. Poza sporem jest, że przedmiotowa działka została zbyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z 6.01.1967 r. Rep A [...], a celem wywłaszczenia była budowa na niej stacji obsługi samochodów i motocykli. Niesporne jest również, że, w chwili przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na działce znajdowały się: oficyna parterowa murowana, kryta blachą, o 4-rech izbach, ogrodzenie i komin fabryczny. Strony zgadzają się także co do tego, że przy ul. D. [...] w T. istniała stacja samochodowa, przy czym znajdowała się ona także na innych, sąsiednich działkach. Sporną kwestią jest czy przedmiotowa działka była zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i czy nastąpiło to w terminie określonym w art. 137 cyt. ustawy. Jak stwierdziły organy w oparciu o ustalenia z wizji przeprowadzonej na gruncie w dniu 27.04.2005 r. na przedmiotowej działce znajdowały się "budynek magazynowo-biurowy i dwa stanowiska najazdowe z kanałami, a całość wchodzi w skład stacji obsługi samochodów", przy czym z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej wynika, iż organy przyjęły, że stacja obsługi samochodów przy ul. D. w T. istnieje przynajmniej od 1970 r., uznając równocześnie, że jest to równoznaczne z tym, że działka nr "1" została w tym terminie zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Tymczasem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej, organy nie wyjaśniły na jakiej podstawie opierają takie ustalenia, a przedstawione dowody nie mogą być uznane za wystarczające dla wyjaśnienia tej kwestii. Wprawdzie organy powołują się na dokumenty m.in. uchwałę Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21.09.1970 r., na podstawie której Rejonowe Przedsiębiorstwo Usługowe Przemysłu Terenowego w B. przejęło od Zakładów Przemysłu Terenowego w T. (wpisanych w KW[...] jako zarządzający nieruchomością Skarbu Państwa, oznaczoną nr "1 obr. [...]). Stację Obsługi Samochodów w T. przy ul. D. oraz oświadczenia pracowników Stacji Obsługi Samochodów w T. przy ul. D., którzy informują, że zostali pracownikami w/w stacji w latach od 1973 do 1976 r. , ale z dokumentów tych nie wynika nic ponadto, że przy ul. D. jeszcze przed 1970r. i po 1970r. istniała stacja obsługi samochodów. Tymczasem dla wyjaśnienia niniejszej sprawy istotne jest ustalenie czy na terenie działki nr "1", wchodzącej w skład stacji, w okresie 7 lat od daty jej wywłaszczenia rozpoczęto budowę stacji obsługi samochodów i czy do 10 lat od daty wywłaszczenia cel ten został zrealizowany. W szczególności organy nie ustaliły kiedy wybudowane zostały istniejące w dacie wizji na gruncie tj. 27 .04. 2005r. "dwa stanowiska najazdowe z kanałami". Data ich budowy nie została potwierdzona w żadnym dokumencie znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy. Brak również ustaleń, z których wynikałoby, że znajdujący się w 2005 r. na terenie działki budynek usługowo-biurowy jest innym budynkiem niż ten, który znajdował się na działce w chwili jej wywłaszczenia. W ocenie Sądu kwestia realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowej działce nie została wyjaśniona w sposób wymagany stosownie do dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., natomiast przedłożone dokumenty m.in. dokument dotyczący elewacji ściany szczytowej z 28.03.1978 r. trudno uznać za wystarczający do stwierdzenia, iż działka nr "1" została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Wątpliwości powyższe potwierdzają zeznania złożone na rozprawie w dniu 25.07.2005 r. przez F.P. - przedstawiciela Wytwórczo-Usługowej Spółdzielni w B., w posiadaniu której znajduje się przedmiotowa działka. Wynika z nich, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest budynkiem, który znajdował się na niej już w 1967 r. a więc w dacie wywłaszczenia. Nadto z jego oświadczenia wynika, że na działce nr "1" niczego nie wybudowano od 1967 r. a jedynie prowadzone były prace remontowo-modernizacyjne.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit "c" p.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a