Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 76/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Wojewody z dnia 5 grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącej C. J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 grudnia 2002 r. znak [...], Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. nr 46 z 2000 r. poz. 543 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania C. J. od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...].2002 r. znak [...] o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w T., stanowiącej część działki oznaczonej numerem [...] obręb [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, co następuje: pismem z dnia [...].1991 r. C. J. wystąpiła z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w T. –K., stanowiącej część działki oznaczonej numerem [...] obręb [...]. Kierownik Urzędu Rejonowego w T. decyzją z dn. [...].1992 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 69 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), orzekł o odmowie zwrotu w/w. nieruchomości. Decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. utrzymał w mocy Wojewoda decyzją z dnia [...].1992 r. znak [...]. Skarga C. J. na decyzję organu II instancji została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 1 grudnia 1993 r. sygn. akt SA/Kr/ 599/93. Po wejściu w życie przepisów ustawy z dn. 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej w skrócie u.g.n.) C. J. pismem z dnia 27 stycznia 1998 r. powtórnie wystąpiła o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda decyzją z dnia [...].1998 r. znak [...] umorzył na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowanie w sprawie zwrotu działki położonej w T. –K. oznaczonej numerem [...] obręb [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...].1998 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody, stwierdzając w uzasadnieniu, że nie można ponownie prowadzić postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym rozstrzygnięciem. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 1999 r. sygn. akt I SA 30/99 skarga C. J. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast została oddalona. Od wyroku NSA z dnia 9 listopada 1999 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną. Po rozpoznaniu sprawy Sąd Najwyższy wyrokiem z dn. 6 lipca 2001 r. sygn. akt III RN 116/00 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę

Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku SN stwierdził, że wobec zmiany stanu prawnego, tj. utraty mocy przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i wejścia w życie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie można mówić o tożsamości roszczenia strony skarżącej, a zatem brak podstaw do uznania stanu rzeczy osądzonej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 października 2001 r. sygn. akt I SA 2044/01 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 26 listopada 1998 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody z dnia [...].1998 r.

Prezydent Miasta T. - po zmianie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami właściwy do załatwienia sprawy przedmiotowego zwrotu -ponownie rozpatrzył wniosek C. J. z dnia [...].1998 r. i decyzją z dnia [...].2002 r. znak [...], wydaną na podstawie art 136 ust. 3 i art. 137 u. g. n. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w T., stanowiącej część działki oznaczonej numerem [...] obręb [...]. Organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że nieruchomość jest użytkowana zgodnie z celem jej nabycia na rzecz Państwa.

Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta T. odwołanie złożył pełnomocnik C. J., P. J., podnosząc, iż organ I instancji oceniając zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia pominął zapisy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz nie ustalił, czy zachowany został - wynikający z przepisu art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. 7-letni termin rozpoczęcia prac na nieruchomości. Zdaniem pełnomocnika strony organ błędnie przyjął, że nieruchomość użytkowana jest zgodnie z celem jej przejęcia.

Wojewoda decyzją z dn. [...].2002 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy nakazał organowi I instancji, aby ten, badając ponownie kwestię zbędności nieruchomości na cel przejęcia, wziął pod uwagę stan nieruchomości na dzień złożenia wniosku przez C. J., tj. na dzień [...].1998 r.

Prezydent Miasta T. decyzją z dn. [...].2002 r. znak [...] ponownie orzekł o odmowie zwrotu na rzecz p. C. J. nieruchomości położonej w T., stanowiącej część działki oznaczonej numerem [...] obręb [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość została zagospodarowana i jest wykorzystywana zgodnie z celem nabycia na rzecz Państwa, tj. na cele rekreacyjne. Przy wydawaniu decyzji organ I instancji oparł się na ustaleniach rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...].1998 r. na przedmiotowym gruncie, w obecności wnioskodawczyni.

Od decyzji Prezydenta Miasta T. z dn. [...].2002 r. p. C. J. złożyła odwołanie osobiście oraz przez pełnomocnika, p. P. J. W odwołaniu C. J. powołała się na przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli w ciągu 7 lat od dnia wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją inwestycji.

Rozpatrując odwołanie C. J. od decyzji organu I instancji, Wojewoda zważył, co następuje:

przejście przedmiotowej nieruchomości na rzecz Państwa nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dn. 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192 z późn. zm.). Prezydent Miasta T. w dn. [...].1979 r. wydał, na podstawie art. 2 i 6 tejże ustawy, zarządzenie nr [...] w sprawie ustalenia terenu budowlanego w mieście T. –K. i jego podziale na normatywne działki budowlane, zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego "[...]", zatwierdzonym zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta T. z dn. [...].1978 r. Zarządzenie Prezydenta Miasta T. nr [...] z dn. [...].1979 r. zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w T. z dn. [...].1979 r. Nr [...], pod póz. [...]. Ustalony teren budowlany objął m.in. część działek oznaczonych numerami [...] i [...] obręb [...] o powierzchni 13194 m2, stanowiących własność p. C. J. Za przejętą na rzecz Państwa nieruchomość właścicielka otrzymała odszkodowanie ustalone decyzją Prezydenta Miasta T. z dn. [...].1983 r. znak [...]. Ponadto C. J. zachowała na własność działkę budowlaną oznaczoną numerem [...] obręb [...] o pow. 507 m2. Decyzję w sprawie zachowania na własność działki budowlanej wydał Prezydent Miasta T. w dn. [...].1980 r. (znak [...]). Postępowanie w sprawie zwrotu, prowadzone na wniosek C. J. z dn. [...].1998 r., dotyczy części działki oznaczonej numerem [...] obręb [...], odpowiadającej części przejętej działki o numerze [...] obręb [...]. Działka nr [...] obręb [...] o powierzchni 7033 m2, objęta KW [...], stanowi obecnie własność Gminy Miasta T.

Jak wynika z zebranej przez organ I instancji dokumentacji, wnioskowana do zwrotu nieruchomość została przejęta w celu realizacji terenów zieleni parkowej wewnątrzosiedlowej, stanowiącej miejsce wypoczynku i rekreacji dla mieszkańców osiedla, z urządzeniami do gier i zabaw dla dzieci, zgodnie z ww. planem szczegółowym zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]". W myśl art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości może żądać jej zwrotu, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art.137 ust. l tejże ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli w ciągu 7 lat od daty wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też jeżeli decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu utraciła moc, a cel ten nie został zrealizowany. Z zestawienia treści ww. przepisów wynika, że zrealizowanie celu wywłaszczenia wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, choćby nieruchomość była następnie wykorzystywana na inne cele. Należy dodać, że przy ocenie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia pod uwagę bierze się stan nieruchomości w chwili złożenia wniosku o zwrot.

Przy rozpatrywaniu wniosku C. J. o zwrot nieruchomości należało zatem zbadać, czy ww. cel przejęcia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany, biorąc pod uwagę stan nieruchomości w dniu złożenia wniosku o zwrot, tj. [...].1998 r. W protokole z rozprawy przeprowadzonej na przedmiotowej nieruchomości w dn. [...].1998 r. zapisano, że w dniu przeprowadzenia rozprawy na nieruchomości znajdowały się: boisko sportowe, plac zabaw dla dzieci oraz teren zielony. Z takim zapisem w protokole nie zgodziła się p. C. J. Według byłej właścicielki wnioskowana do zwrotu nieruchomość porośnięta była chwastami, a znajdujące się na gruncie urządzenia nie nadawały się do zabawy.

C. J. dołączyła do akt sprawy zdjęcia sporządzone w dniu rozprawy, na których można zobaczyć zaniedbany plac zabaw ze zniszczonymi urządzeniami, wytyczone boisko ziemne oraz zaśmiecone tereny zielone. Wbrew intencjom wnioskodawczyni postępowania, zdjęcia wykonane na przedmiotowej nieruchomości w dniu rozprawy potwierdziły, że już przed złożeniem przez p. C. J. wniosku z dn. [...].1998 r., przedmiotowa nieruchomość była zagospodarowana na cele rekreacyjne. Ponieważ - zdaniem Wojewody - cel przejęcia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany, nie można uznać wnioskowanej do zwrotu nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia, w rozumieniu przepisu art. 137 u.g.n. Z tego powodu należało orzec o odmowie zwrotu nieruchomości.

Decyzję Wojewody z dnia 5 grudnia 2002 r. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego C. J.. W skardze zarzuciła naruszenie prawa materialnego -przepisów art. 136 ust. 1 i 3 i art. 137 u. g. n. przez przyjęcie, że zbędność nieruchomości ocenia się na podstawie jej stanu na dzień zoczenia wniosku o zwrot, oraz naruszenie prawa procesowego poprzez nie ustalenie, czy w terminie 7 lat od przejęcia nieruchomości zostały rozpoczęte prace związane z realizacją celu określonego przy odjęciu własności, oraz błędne ustalenie celu wywłaszczenia zarówno co do czasu jego realizacji, jak i sposobu zagospodarowania i błędne przyjęcie, że został on zrealizowany.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto organ odwoławczy podniósł, że skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany przez urządzenie terenów zielonych i rekreacyjnych z urządzeniami gier i zabaw dla dzieci przed złożeniem przez skarżąca wniosku o zwrot, to zarzut, iż nie zbadano czy w terminie 7 lat od przejęcia rozpoczęto na nieruchomości prace związane realizacją celu wywłaszczenia uznać należy za bezzasadny.

W piśmie z dnia [...].2006 r. skarżąca podniosła, że Prezydent Miasta T. podlegała wyłączeniu od rozpoznania sprawy, ponieważ Miasto T. jest właścicielem nieruchomości i powołała się w tej kwestii na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19.05.2003 r. OPS 1/03. Nadto skarżąca przytoczyła dalsze argumenty uzasadniające podniesione w skardze zarzuty, oraz opisała działania organów zmierzające do stworzenia pozorów zrealizowania celu wywłaszczenia, w szczególności podejmowane po składaniu wniosków o zwrot nieruchomości, podkreślając wieloletnie niezrealizowanie celu wywłaszczenia.

W związku z wejściem w życie z dnia 1 stycznia 2004 r. ustaw: z dnia 25 lipca 2002 r.-prawo o ustroju sadów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 i 1270, ze zm.) , na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy ostatnio wymienionej- w skrócie ppsa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie treści skargi, a także -stosownie do postanowień przepisu art. 143 § 1 ustawy ppsa - nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja , oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia [...].2002 r. [...] naruszają prawo.

Zgodnie z treścią przepisu art. 136 ust. 3 Ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (tekst jednol. Dz.U. z 2001 r. nr 154, poz. 1800 i nr 25 poz. 253)-w skrócie u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu , jeżeli spełniona zostanie przynajmniej jedna z przesłanek określonych w przepisie art. 137 ust. 1, tj. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna , nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu - art. 137 ust. 1 pkt. 11, albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy lub zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany - art. 137 ust. l pkt. 2, przy czym, zgodnie z treścią ust. 2 tego przepisu, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Z kolei przepis art. 216 ustawy stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie- m.in.- ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27, póz. 192 z 1973 r. nr 48, póz. 282 i z 1985 r. nr 22, póz. 99). Zawarte w art. 136 ust. 3 u.g.n. sformułowanie "cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" jak kryterium oceny sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości i rozstrzygnięcia o jej zbędności, ma podstawowe znaczenie dla ustalenia celu wywłaszczenia nieruchomości. W odniesieniu do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 6 lipca 1972 r. cele przejęcia zostały określone w przepisie art. 1 ust. l pkt. 1 i 2 ustawy, jako budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne lub zagrodowe na terenie miast i osiedli. Cel przejęcia konkretnej nieruchomości wyznaczać więc będzie konkretne zarządzenie o wyznaczeniu terenu budowlanego, wydane w oparciu o przepisy tej ustawy.

Przejście na rzecz Państwa nieruchomości będącej przedmiotem postępowania nastąpiło na podstawie przepisów w/w ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. W dniu [...].1979 r. Prezydent Miasta T. wydał, na podstawie art. 2 i 6 tej ustawy zarządzenie nr [...] w sprawie ustalenia terenu budowlanego w mieście T. –K. i jego podziale na normatywne działki budowlane (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...].1979 r. Nr [...] , poz. [...], k. 181 akt admin.) Na podstawie § 1 tego zarządzenia, zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego "[...]", zatwierdzonym zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta T. z dnia [...]1978 r. ustalono teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, który objął m. in. część działek o nr [...] i [...] obr. [...] , o pow. 13194 m2, stanowiących własność skarżącej.

§ 4 zarządzenia Prezydenta Miasta T. z dnia [...].1979 r. stanowił, że nieruchomości, lub ich części objęte tym zarządzeniem przechodzą z mocy art. 5 ustawy na własność Skarbu Państwa po upływie 2 miesięcy od wejścia w życie zarządzenia, zaś § 8 stanowił, że zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym WRN. Jako datę przejścia nieruchomości objętych w/w zarządzeniem na własność Skarbu Państwa przyjąć więc należy dzień [...].1979 r.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przede wszystkim podkreślić należy, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przepisy mówiące o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości zasadniczo się zmieniły. Jak wynika z cytowanego wyżej przepisu art. 137 u.g.n., obowiązująca ustawa poprzez ścisłe określenie przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zaostrzyła kryteria tej zbędności. Konstrukcja przepisu art. 137 u.g.n. wskazuje, że przez zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu należy rozumieć nierozpoczęcie w ogóle (art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n.) lub niezrealizowanie (art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.) przez podmiot, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości celu, dla którego realizacji nieruchomość została wywłaszczona. Przy czym niezrealizowanie celu wywłaszczenia musi być połączone z utratą ważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji (poczynając od 1 stycznia 1995 r. decyzji o wzizt). Decydującą przesłanką zwrotu nieruchomości jest zatem zaistnienie sytuacji przewidzianej przepisem art. 137 u.g.n. a nie ocena organu oparta na ustaleniach wynikających ze stanu faktycznego , w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. Zaskarżona decyzja , jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 137 u.g.n. Nie zawierają one bowiem żadnej analizy i oceny stanu faktycznego pod kątem tego przepisu. Rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu nieruchomości powinno być poprzedzone nie budzącym wątpliwości ustaleniem, że na nieruchomości przejętej, w ciągu 7 lat od dnia, w którym zarządzenie o przejęciu stało się ostateczne , rozpoczęto prace związane z realizacją celu przejęcia. Ustaleń takich zaskarżona decyzja, ani decyzja ją poprzedzająca nie zawierają.

Poczynienie koniecznych do zastosowania przepisu art. 137 u.g.n. ustaleń należy do obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości. Wbrew zasadom wynikającym z przepisów art. 7 i 77 kpa organy prowadzące postępowanie nie podjęły niezbędnych kroków prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, który stanowiłby podstawę do oceny żądania zwrotu w oparciu o obowiązujące prawo materialne. Na oczywiste naruszenie normy wynikającej z art. 137 u.g.n. poprzez błędną jej interpretację wskazuje stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , iż "przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej o zwrot nieruchomości należało zatem zbadać, czy w/w. cel przejęcia nieruchomości został zrealizowany, biorąc pod uwagę stan nieruchomości w dniu złożenia wniosku o zwrot , tj. [...].1998 r." ( str. 3 , akapit 3). Jak już wyżej podkreślono, decydującym o możliwości zwrotu nieruchomości jest ustalenie, iż w ciągu 7 lat od przejęcia nieruchomości nie doszło do rozpoczęcia realizacji celu wywłaszczenia. Natomiast aktualny stan nieruchomości może mieć znaczenie przy ocenie, czy warunek z art. 137 ust. 1 pkt. 1 został spełniony. Nie może jednak, wbrew brzmieniu art. 137 u.g.n. stanowić jedynej i decydującej przesłanki do merytorycznego rozstrzygnięcia zasadności wniosku poprzedniego właściciela o zwrot nieruchomości, ponieważ przepis ten ustanawia wyraźne i ścisłe przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest rozstrzygnięcie takiego wniosku. Nie ma oparcia w materiale dowodowym stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przed złożeniem wniosku o zwrot przez skarżącą przedmiotowa nieruchomość była zagospodarowana na cele rekreacyjne a więc zgodne z celem wywłaszczenia. Nie świadczą o tym żadne dowody, których, oprócz oględzin nieruchomości organy nie przeprowadziły. Już z powyższych przyczyn-naruszenia prawa materialnego- art. 137 u.g.n. zaskarżona decyzja musi ulec uchyleniu.

W kwestii rozpatrzenia sprawy pod kątem kolejnej przesłanki zbędności nieruchomości- tj. art. 137 pkt. 1 ust. 2 sąd zważył : organ nie przeprowadził prawidłowej analizy materiału znajdującego się w aktach postępowania pod kątem tego przepisu. Nie można kwestionować ustaleń organu dotyczących celu przejęcia spornej nieruchomości, ponieważ cel ten wynikał jasno zarówno z postanowień ustawy z 6 lipca 1972 r. jak i zarządzenia nr [...] w sprawie ustalenia terenu budowlanego w mieście T. –K. i jego podziale na normatywne działki budowlane, które powoływało się na zarządzenie nr [...] z dnia [...].1978 r. Prezydenta Miasta T. zatwierdzające miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego osiedla [...] w T. Z dokumentów tych wynika, że nieruchomości stanowiące własność skarżącej znalazły się w obszarze objętym § 1 zarządzenia nr [...], natomiast z tekstu planu oraz analizy załącznika graficznego wynika, że nieruchomości te znalazły się na obszarze oznaczonym jako projektowana zieleń parkowa wewnątrzosiedlowa, stanowiąca miejsce wypoczynku i rekreacji dla mieszkańców osiedla, z przewidywanymi urządzeniami dla gier i zabaw dla dzieci.

Z kolei z treści Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego m. T. zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej w T. nr [...] z dnia [...].1991 r. a zmienionego kolejnymi uchwałami (wg. pisma Prezydenta M. T. z dnia [...].1998 r., k. 38 akt adm. ostatnia zmiana [...].1997 r.) wynika, że sporna nieruchomość leży na terenie zieleni parkowej , z wykluczeniem wszelkich obiektów z wyjątkiem infrastruktury. Wymagało więc przeanalizowania, celem ustalenia czy zachodzi zbędność nieruchomości w sensie prawnym, czy cel przejęcia został zrealizowany przed utratą ważności decyzji lokalizacyjnej. Zbędność w sensie prawnym występuje wówczas, gdy nastąpiła utrata mocy decyzji o lokalizacji inwestycji a cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W tym zakresie zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych ustaleń, a także nie dostrzega różnicy istniejącej w treści w/w planów. Podkreślić należy, iż w aspekcie oceny zbędności w sensie prawnym istotne znaczenie ma fakt zrealizowania celu wywłaszczenia (przejęcia) w całości. Brak prawidłowej analizy tej normy jest konsekwencją nie wyjaśnienia istotnych okoliczności i nie ustalenia faktów niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia. Stwierdzić jednak niezależnie od powyższego należy, iż zachował aktualność pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Wyroku z dnia 27.11.1995 r. IV SA 740/94 , iż przeznaczenie terenu w planie miejscowym oznacza jedynie dopuszczalność wykorzystania terenu na wskazany cel, nie przesądza natomiast o niezbędności nieruchomości na cel, na jaki została nabyta, choćby istniała zbieżność pomiędzy tym celem a ustaleniami planu. W tej kwestii należy mieć na uwadze pogląd wyrażony przez T. Wosia (Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis Wyd. 2, W-wa 2004 r., str. 216), iż generalną zasadą jest , że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają niezwykle istotne znaczenie przy ocenie niezbędności nieruchomości dla realizacji celu, na który ma być wywłaszczona, natomiast nie mogą stanowić podstawy do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela.

Kolejno stwierdzić należy, że obowiązkiem organów administracji było ustalenie, o którą część nieruchomości skarżącej chodzi. Poza sporem jest, że skarżąca domaga się zwrotu części nieruchomości przejętej w trybie opisanym wyżej. W oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wiadomo, o którą część nieruchomości chodzi, wiadomo tylko, że jest to część działki oznaczonej nr [...] obr. [...], uprzednio [...] obr. [...]. Ustalenia organu I instancji dotyczące stanu nieruchomości poczynione w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...].1998 r. nie są poparte żadnym szkicem sytuacyjnym, z którego wynikałoby, o którą część nieruchomości chodzi i w jaki konkretnie sposób jest ona zagospodarowana. Z treści protokołu wynika, że oględziny dotyczyły całej działki oznaczonej nr [...] i że znajdują się na niej urządzenia opisane w protokole, jak boisko trawiaste, plac zabaw , drzewa, krzewy ozdobne a teren porośnięty jest trawą. Brak szkicu z zaznaczeniem części nieruchomości, której zwrotu domaga się skarżąca uniemożliwia więc stwierdzenie, jaki jest stan tej części i czy wskazuje on na zaistnienie pozytywnych przesłanek zwrotu, z uwzględnieniem treści art. 137 u.g.n.

Kwestia ta ma także znaczenie w związku z treścią przepisu art 137 pkt. 2 u. g. n. który stanowi, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt. 2 cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W przypadku braku ustaleń w tym przedmiocie nie jest możliwe stwierdzenie, czy nie zachodzą przesłanki do zwrotu części przejętej nieruchomości, nie stanowiącej w całości przedmiotu wniosku skarżącej.

W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją zachodzą także poważne sprzeczności pomiędzy treścią protokołu oględzin a stanowiskiem skarżącej, popartym załączonymi do akt sprawy fotografiami. Z zapisów protokołu wynika, że sporny teren jest zagospodarowany dla celów sportowo-rekreacyjnych, natomiast załączone fotografie wskazują, iż teren jest zaniedbany, niezagospodarowany, z kilkoma zdewastowanymi urządzeniami do zabaw dziecięcych. Znajdują się na nim chwasty, oraz stare drzewa owocowe. Sprzeczności te nie zostały zupełnie przez organ wyjaśnione, a jedynie skwitowane stwierdzeniem, że wbrew intencjom skarżącej zdjęcia te potwierdzają zagospodarowanie nieruchomości na cele rekreacyjne już przed złożeniem wniosku o zwrot. Stwierdzenie to sprowadza się do konieczności odczytania stanowiska organu w ten sposób, iż przyjęto zrealizowanie celu przejęcia nieruchomości przed złożeniem wniosku o zwrot, ale jednocześnie nie wiadomo czy w okresie 7 lat od daty przejęcia. Okoliczność ta ma znaczenie w związku ze zmianą treści planu i brakiem możliwości realizacji na spornym terenie jakichkolwiek obiektów z wyjątkiem infrastruktury technicznej od 1991 r. Nie ustaliły też organy, przez kogo ustawione zostały zniszczone już w dniu oględzin urządzenia .

Nie odniósł się organ także do twierdzeń skarżącej przywoływanych w toku postępowania, iż sporny teren był w pewnym okresie dzierżawiony przez osoby trzecie, co mogło by świadczyć o tym, że nie był wykorzystywany zgodnie z celem przejęcia. Okoliczność ta wynika także - poza twierdzeniami samej skarżącej, bez żadnych wątpliwości-z treści decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...].1992 r. [...] odmawiającej C. J. zwrotu części przedmiotowej nieruchomości, w której stwierdza się, że użytkownicy wieczyści działek graniczących z zielenią otrzymali zgodę Urzędu Miasta T. na wydzierżawienie części działki nr [...] pod uprawę warzyw, do chwili przystąpienia do realizacji terenów zielonych. Brak odniesienia się do tej okoliczności, wskazującej na niezrealizowanie celu przejęcia nieruchomości w terminie określonym przez art. 137 u.g.n.. Brak także przeprowadzenia przez organ jakiegokolwiek własnego postępowania dowodowego w tym zakresie jest kolejną konsekwencją prowadzenia postępowania z naruszeniem zasad wynikających z art. 7 i 77 kpa. To na organie spoczywał obowiązek dokładnego wyjaśnienia za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, w tym zeznań świadków, czy na spornej nieruchomości w okresie 7 lat od daty jej przejęcia rozpoczęto prace związane z realizacją celu przejęcia, oraz czy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed utratą mocy decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Wobec wskazanych wyżej uchybień uznać należy, że organy prowadzące postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia 27 stycznia 1998 r. naruszyły przepis art. 104 kpa.

Nie dokonały bowiem ustaleń niezbędnych do podjęcia decyzji rozstrzygającej całą sprawę co do jej istoty, tj. umożliwiających zastosowanie prawa materialnego - art. 136 i 137 u.g.n. Powyższe uchybienia powodują, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom przewidzianym w przepisie art. 107 § 3 kpa tak jeżeli chodzi o wymogi dotyczące oceny przeprowadzonych dowodów, jak i o wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana nadto z naruszeniem przepisu art. 24 § 1 pkt. 1 kpa. W sprawie zachodzi określona w tym przepisie przyczyna wyłączenia prezydenta miasta od udziału w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Jak wynika ze znajdującego się w aktach odpisu z księgi wieczystej nr [...] właścicielem działki nr [...] obr. [...] jest Gmina Miasta T. Gmina jest więc stroną postępowania administracyjnego, które dotyczy zwrotu części tej działki, postępowanie dotyczy więc interesu prawnego Gminy Miasta T. Zgodnie z treścią uchwały składu 7 sędziów NSA w Warszawie z dnia 19 maja 2003 r. OPS 1/03 (ONSA 2003,nr 4, póz. 115) " w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednoczenie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 pkt. 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta." Zgodnie ze stanowiskiem NSA zawartym w uzasadnieniu powołanej uchwały, zawierającej w uzasadnieniu szczegółowe omówienie orzecznictwa dotyczącego tej kwestii, sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta , przy czym organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia inny podległy sobie organ - na podstawie przepisu art. 26 § 2 kpa.

W rozpoznawanej sprawie sąd stwierdza także istnienie uchybień, które , jakkolwiek nie miary wpływu na ostateczna treść rozstrzygnięcia, to stwierdzić należy, że naruszając przepisy art. 67 i nast. kpa. W aktach znajdują się notatki służbowe z nieczytelnym podpisem pracownika organu , bez podania nazwiska i funkcji osoby sporządzającej , zaś na k. 76 t. I znajduje się "notatka służbowa" nie zawierająca daty sporządzenia i nie spełniająca wymogów ani protokołu oględzin , ani protokołu rozprawy administracyjnej, która w żadnym wypadku nie mogłaby być podstawą dokonania jakichkolwiek ustaleń . Uchybienia powyższe nie tylko naruszają wskazane wyżej przepisy, ale także dowodzą prowadzenia postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów państwa, a więc naruszają zasadę przewidziana przepisem art. 8 kpa.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w sprawie K 6/05 i 10/05. Przedmiotem bowiem oceny sądu administracyjnego jest zgodność z prawem zaskarżonego aktu lub czynności i w przypadku stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenie o ich uchyleniu (stwierdzenie nieważności). Kontrola ta dokonywana jest pod kątem zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności obowiązującym organ orzekający w sprawie. Skoro nowelizacja ustawy o g.n., o której mowa w piśmie skarżącej nie istniała w dniu wydania zaskarżonej decyzji , przeto wynik postępowania przed TK może mieć ewentualny wpływ na dalsze decyzje mogąca zapaść w sprawie, nie ma natomiast znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Obecnie nie zachodzi żadna z podstaw zawieszenia postępowania przewidziana w przepisach art. 124 i art. 125 ustawy ppsa.

Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku C. J. o zwrot nieruchomości organy prowadzące postępowanie winny wziąć pod uwagę treść przepisów prawa materialnego- art. 136 i 137 u.g.n. i rozpatrzyć sprawę dokonując prawidłowej interpretacji tych przepisów, a także przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, mogących stanowić podstawę do zastosowania prawa materialnego, celem uniknięcia wskazanych wyżej uchybień.

Biorąc pod uwagę powyższe, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1a) i pkt. 1 c) ustawy ppsa orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.