Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1927/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie umorzono postępowanie, w pozostałym zakresie oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7,8 § 1 i 2, art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 § 1, 2 i 3 oraz art. 36 § 1 i 2 w zw. z art. 132 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: w zw. z art. 149 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 24 marca 2021 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 29/20 w sprawie ze skargi R. H. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla punkt I. zaskarżonego wyroku i umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do rozpoznania odwołania wniesionego przez R. H. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...]; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie, 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r., IV SAB/Wa 29/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie w sprawie ze skargi R. H. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w pkt 1. zobowiązał Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do rozpoznania odwołania wniesionego przez R. H. od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r., w sprawie o sygn. akt [...], w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, w pkt 2. stwierdził, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 3. oddalił skargę w pozostałym zakresie, w pkt 4. zasądził od organu zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, w dniu 5 czerwca 2018 r. R. H. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Kolejno wskazano, że decyzją z [...] listopada 2018 r., znak: [...], Wojewoda [...] (organ I instancji), na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 114 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2018, poz. 2094, Uoc) odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia.

Od powyższej decyzji pełnomocnik strony w dniu 19 grudnia 2018 r., wniósł odwołanie, które zostało przekazane Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców (organ II instancji) w dniu 7 stycznia 2019 r.

Pismem z 30 stycznia 2019 r. pełnomocnik cudzoziemca załączył stosowne dokumenty, natomiast za pismem z 20 lutego 2019 r. Wojewoda [...] przekazał zwrotne potwierdzenie odbioru swej decyzji. Pismami z 29 marca 2019 r., 12 kwietnia 2019 r., 23 maja 2019 r, 6 czerwca 2019 r. oraz z 21 sierpnia 2019 r. pełnomocnik cudzoziemca uzupełniał materiał dowodowy o kolejne dokumenty.

W wyroku przytoczono dalej, że pismem z 21 sierpnia 2019 r. pełnomocnik cudzoziemca złożył ponaglenie w sprawie rozpoznania odwołania, które wpłynęło w dniu 3 września 2019 r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W dniu 22 października 2019 r. do organu wpłynęła skarga kierowana do WSA w Warszawie na bezczynność organu odwoławczego.

Skarżący wniósł o zobowiązanie organu odwoławczego (w skarżonym wyroku oczywiście błędnie wskazano, że dotyczyło to "Wojewody" – uwaga Sądu) do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie jednego tygodnia od daty uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego bezczynność; o stwierdzenie bezczynności Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców; o stwierdzenie, że prowadzenie przewlekle postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (w skarżonym wyroku oczywiście błędnie wskazano, że dotyczyło to "Wojewody [...]" – uwaga Sądu) miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; o przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 10.125 zł; a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Cudzoziemiec wskazał, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców naruszył zasadę szybkości i prostoty postępowania administracyjnego, tj. art. 12 § 1, art. 35 § 1 oraz § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 r., poz. 2096 ze zm., "K.p.a."), które nakazują organom administracji publicznej załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W jego ocenie przedmiotowa sprawa nie kwalifikuje się do kategorii spraw szczególnie skomplikowanych, której rozpoznanie wymagałoby dodatkowego terminu tym bardziej, że wszelkie niezbędne dokumenty zostały załączone do akt sprawy. Podniósł, że postępowanie w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy zostało wszczęte w dniu 5 czerwca 2018 r. W trakcie postępowania składane były m. in. prośby o przyspieszenie wydania decyzji administracyjnej oraz ponaglenia z uwagi na bezczynność i przewlekłość organu, które nie odniosły żadnego skutku. W przedmiotowej sprawie skarżący nie został potraktowany w sposób sprawny oraz kompetentny. Jego zdaniem nie ulega wątpliwości, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców prowadzi postępowanie w sposób przewlekły (odwołanie wniesione w dniu 19 grudnia 2018 r.), naruszając uprawnienie skarżącego do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, w terminie zgodnym z art. 35 § 1-3 K.p.a.

Odnosząc się natomiast do wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., Ppsa), tytułem rekompensaty w wysokości 10.125 zł pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że wysokość powyższej kwoty odpowiada przybliżonej wysokości wynagrodzenia skarżącego za dziewięć miesięcy pracy. Zasądzenie ww. sumy pieniężnej na jego rzecz jest szczególnie uzasadnione, z uwagi na: bezpodstawne przedłużanie postępowania przez organ, brak możliwości wyjazdu przez skarżącego poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz odwiedzenia rodziny znajdującej się na terenie Bangladeszu, przedłużającą się niepewność skarżącego dotyczącą legalności pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utratę jego zaufania do władzy publicznej, wobec braku uwzględnienia zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Podniósł także, że organ na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie jest uprawniony do argumentowania przewlekłości prowadzonego postępowania zaistniałymi brakami kadrowymi w urzędzie oraz wzrostem liczby wszczętych postępowań.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o stwierdzenie, że prowadzenie w niniejszej sprawie postępowania odwoławczego nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o oddalenie wniosku o zasądzenie na rzecz strony sumy pieniężnej wymienionej w art. 149 § 2 Ppsa, a także o oddalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego w zakresie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ ten przypomniał przebieg sprawy i wskazał, że postępowanie zainicjowane odwołaniem skarżącego trwa od 7 stycznia 2019 r. (data wpływu odwołania), tj. do dnia wniesienia skargi na bezczynność, ok. 9 miesięcy. Organ podniósł, że niezwłoczne wydanie orzeczenia kończącego niniejsze postępowanie okazało się niemożliwe z uwagi na ilość i znaczny przyrost postępowań odwoławczych prowadzonych przez Departament Legalizacji Pobytu Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Przyznał także, że strona nie otrzymała wymaganej informacji o przyczynach wydłużenia postępowania, co spowodowało zrozumiałe zaniepokojenie dalszym losem złożonego przez nią środka zaskarżenia. Jednocześnie podniósł, że w 2018 r. Urząd do Spraw Cudzoziemców podjął działania zmierzające do poprawy sytuacji i przyspieszenia rozpatrywania spraw. W szczególności dokonano reorganizacji struktury Departamentu Legalizacji Pobytu powołując dodatkowy III Wydział Postępowań Odwoławczych oraz pozyskano dodatkowych pracowników z innych niż Departament Legalizacji Pobytu jednostek organizacyjnych Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Ponadto z dniem 15 stycznia 2019 r. powołane zostały także dodatkowe Zespoły mające usprawnić zarządzanie stale rosnącą ilością spraw. Działania takie, mając na uwadze ogólną ilość spraw, nie mogły jednak spowodować natychmiastowej poprawy terminowości ich rozpatrywania. Pomimo utworzenia nowych jednostek wewnętrznych oraz zatrudnienia dodatkowych pracowników nie było możliwe dotychczas niezwłoczne skrócenie terminów prowadzenia postępowań w sytuacji stałego i znacznego przyrostu ich ilości. Mając na uwadze powyższe okoliczności przyznał skarżącemu rację, że postępowanie odwoławcze toczy się zbyt długo – z naruszeniem art. 35 K.p.a., jednakże, uchybienie to nie nosiło cech rażącego naruszenia prawa.

Organ wskazał także, że "decyzja" sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na przewlekłość, którym jest doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na przewlekłość. Zatem, zastosowanie powyższego, jako dodatkowego środka o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, powinno być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Natomiast, w okolicznościach niniejszej sprawy, postępowanie odwoławcze nie było przewlekane celowo, ani taki stan rzeczy nie był skutkiem złej woli organu. Również, w ocenie organu zasadnym jest w sprawie niniejszej miarkowanie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie częściowo uwzględnił skargę.

W motywach tego orzeczenia sąd wojewódzki w sytuacji nie podjęcia żadnego rozstrzygnięcia w sprawie, w pkt I wyroku zobowiązał organ centralny do rozpatrzenia wniesionego odwołania w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy administracyjnej, uznając wyznaczony termin za wystarczający do podjęcia stosownych czynności i wydania rozstrzygnięcia.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na fakt, że odwołanie od negatywnej dla cudzoziemca decyzji pozostaje bez rozpoznawania ponad 9 miesięcy, i aktualnie nadal sprawa nie została przez organ odwoławczy załatwiona. Wskazano, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżony organ w powyższym okresie nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy zgodnie z terminem określonym w art. 35 K.p.a., a nadto, co przyznał w odpowiedzi na skargę, nie poinformował skarżącego o przyczynach zwłoki i nie wskazał terminu załatwienia sprawy. Powyższe w sposób oczywisty – w ocenie tegoż sądu – wskazuje, że organ odwoławczy dopuścił się bezczynności. Zdaniem WSA w Warszawie, takie postępowanie organu jest sprzeczne z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 K.p.a., a także podważa wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.

Jednakże, mając na uwadze okoliczności sprawy sąd pierwszej instancji uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego. Zdaniem tegoż sądu należało bowiem mieć na uwadze, że po złożeniu środka zaskarżenia ilość spraw, którymi zajmował się Departament Legalizacji Pobytu Urzędu do Spraw Cudzoziemców przewyższała realne możliwości niezwłocznego i terminowego rozpatrywania poszczególnych spraw przez organ, co z kolei wskazuje, iż powyższa okoliczność miała charakter obiektywny, nie wynikała z zaniedbań, czy złej woli organu, a zatem nie może być postrzegana w kategoriach rażącego naruszenia prawa (pkt II wyroku WSA). Wobec powyższego, sąd wojewódzki uznał wniosek skarżącego, w zakresie przyznania mu od organu sumy pieniężnej, za nieuzasadniony. Natomiast sąd ten nie podzielił stanowiska skarżącego, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia także z przewlekłością postępowania, argumentując, że organ nie podejmował żadnych czynności, które mogłyby świadczyć, że postępowanie jest w ogóle prowadzone, choćby w sposób opieszały i długotrwały.

W wyroku w pkt IV. zasądzono na rzecz skarżącego kwotę 357 zł tytułem kosztów postępowania, w uzasadnieniu wyjaśniając, że zastosowano konstrukcję z art. 206 Ppsa, pozwalająca miarkować te koszty, w ten sposób, że obniżono wynagrodzenie pełnomocnika o połowę. Rozstrzygnięcie to argumentowano faktem prowadzenia przez tego samego pełnomocnika kilkudziesięciu spraw cudzoziemców o podobnym stanie faktycznym i prawnym, charakterem sprawy, którą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jak również częściowym uwzględnieniu skargi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł R. H., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając przedmiotowy wyrok w zakresie punktu I, II, III oraz IV "w części oddalającej wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego".

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuca się, na zasadzie art. 174 pkt 2 Ppsa (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.),

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1 i 2, art, 12 § 1 i 2, w zw. z art. 35 § 1, 2 i 3 oraz art. 36 § 1 i 2 w zw. z art. 132 § 1 K.p.a., w zw. z art. 149 § 1 Ppsa poprzez ich błędną wykładnię i oddalenie skargi w pozostałym zakresie przez WSA w Warszawie i nieprzyznanie skarżącemu wnioskowanej sumy pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 179a Ppsa, wnosi się o uchylenie i zmianę przez WSA w Warszawie zaskarżonego wyroku w części w trybie samokontroli poprzez:

stwierdzenie, że bezczynność Szefa Urzędu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

orzeczenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 10.125,00 zł,

orzeczenie od organu na rzecz skarżącego dodatkowej kwoty 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Na wypadek nieuwzględnienia ww. wniosku, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3, 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 Ppsa, wnosi się o:

uchylenie ww. wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie,

zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, od organu dla skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie "skargi" na rozprawie.

Skarżący kasacyjnie nie zgadza się z orzeczeniem WSA w Warszawie, którym nie przyznano mu sumy pieniężnej, oraz nie stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo przedłużeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie o ponad rok. Jednocześnie wskazuje, że przyznanie sumy pieniężnej od organu ma mieć charakter dyscyplinujący organ i wymusić na nim wdrożenie planu naprawczego w celu uniknięcia przewlekłego prowadzenia spraw w przyszłości.

W skardze kasacyjnej wskazuje się też, że w dniu [...] lutego 2020 r. organ II instancji wydał decyzję w przedmiotowej sprawie.

Zarządzeniem z 19 listopada 2020 r. na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., uCOVID-19) skierowano sprawę na posiedzenie niejawne z uwagi na intensyfikację rozwoju pandemii, o czym poinformowano strony postępowania, jednocześnie informując o możliwości zajęcia w sprawie stanowiska na piśmie.

W odpowiedzi na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r. pełnomocnik organu centralnego oraz pełnomocnik skarżącego kasacyjnie nadesłali kopię decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2020 r., znak: [...], którą uchylono decyzję Wojewody [...] z 14 listopada 2019 r. i udzielono skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do 6 października 2022 r. Z odpowiedzi organu wynika, że w/w decyzję doręczono pełnomocnikowi organu w dniu 11 lutego 2020 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19, wedle którego "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".

Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów.

Z uwagi na sposób sformułowania podstaw wniesionej kasacji, koniecznym jest podkreślenie, że skarga kasacyjna jest szczególnym i wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Należy w niej przytoczyć podstawy kasacji wraz z ich uzasadnieniem, przy czym oba te elementy muszą ze sobą korespondować. Trzeba, zatem w skardze kasacyjnej wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który zdaniem wnoszącego kasację został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Autor wniesionej skargi kasacyjnej powinien, wskazać na konkretne, naruszone przez ten sąd zaskarżonym orzeczeniem przepisy czy to prawa materialnego, czy też procesowego. W odniesieniu przy tym do prawa materialnego winien był wykazać, na czym polegała ich błędna wykładnia, bądź niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu. Z kolei przy zarzucie naruszenia prawa procesowego należało wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd pierwszej instancji, przedstawić, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu Naczelnego skarga kasacyjna posiada częściowo usprawiedliwione podstawy.

A. Powołując w skardze kasacyjnej tylko jeden zarzut – jak to pełnomocnik sformułował – błędnej wykładni art. 7, 8 § 1 i 2, art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 § 1, 2 i 3 oraz art. 36 § 1 i 2 w zw. z art. 132 § 1 K.p.a. w zw. z art. 149 § 1 Ppsa, strona skarżąca kasacyjnie zwalczała przyjęte przez WSA w Warszawie stanowisko, że stwierdzona bezczynność organu administracji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz kwestionowała brak zasądzenia sumy pieniężnej (wskazując na pkt II i III skarżonego wyroku). Oceniając tak sformułowane zarzuty naruszenia przepisów postępowania należy zwrócić uwagę na ich wadliwą konstrukcję. Skarga kasacyjna nie wskazuje bowiem na naruszenie przez sąd pierwszej instancji ani art. 149 § 1a Ppsa ani też § 2 tego przepisu. Te zaś przepisy były stosowane przez sąd pierwszej instancji, gdyż stanowią podstawę prawną dla możliwości przyjęcia wystąpienia bezczynności mającej charakter rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a) oraz dla zasądzenia od organu administracji na rzecz skarżącego żądanej sumy pieniężnej z uwagi na stwierdzony w postępowaniu sądowym stan pasywności organu administracji (art. 149 § 2). Zatem próba skutecznego podważenia stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie braku przyznania skarżącemu oczekiwanej sumy pieniężnej oraz zakwestionowania charakteru stwierdzanej bezczynności – powinna obejmować zarzut wskazujący na naruszenie art. 149 § 1a oraz § 2 Ppsa, czego w analizowanej skardze kasacyjnej nie uczyniono. Powyższe w konsekwencji powoduje nieskuteczność podniesionego zarzutu (por. motywy wyroków NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 1734/19, LEX nr 3052166 czy z 8 grudnia 2020 r., II OSK 1589/20, LEX nr 3115467).

B. Skarga kasacyjnie w odniesieniu do pkt IV wyroku sądu pierwszej instancji wadliwie wskazuje, że odnosi się do "części oddalającej wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego". Ta wadliwość wynika z tego, że w sentencji wyroku sądu pierwszej instancji ograniczono się w pkt IV do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kwoty 387 zł, nie orzekano natomiast formalnie o odmowie zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Dopiero w motywach tego wyroku wskazano na zastosowanie konstrukcji z art. 206 Ppsa odnośnie miarkowania kosztów i wywodzono, że wyrokując w oznaczony sposób obniżono wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego o połowę (s. 9 uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji). Aby jednak Sąd Naczelny mógł dokonać kontroli tego punktu wyroku IV SAB/Wa 29/20, w którym orzekano o kosztach przed sądem w skardze kasacyjnej należało sformułować zarzut naruszenia stosownych przepisów Ppsa, tymczasem poza argumentacją zawartą w motywach skargi kasacyjnej odnośnie tego zagadnienia, brak jest we wniesionym przez fachowego pełnomocnika środku odwoławczym jakiegokolwiek przepisu, który w tym względzie miał naruszyć sąd wojewódzki. Z tego względu skarga kasacyjna w tej części, w której kwestionuje pkt IV skarżonego wyroku, nie zawiera przytoczenia podstawy kasacyjnej. Jedyną wskazaną w skardze kasacyjnej jednostką redakcyjną Ppsa, którą miano naruszyć skarżonym wyrokiem, jest art. 149 § 1 Ppsa, zawarte w nim normy w żadnym razie nie odnoszą się do reguł orzekania w zakresie kosztów sądowych.

C. Powołany w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni odnośnie art. 149 § 1 Ppsa – pomijając już nawet to, że dzieli się on na mniejsze jednostki redakcyjne, tj. punkty, a konkretny punkt tego przepisu nie został przez pełnomocnika skarżącego wskazany – prowadzi do wniosku o skuteczności wniesionego środka odwoławczego wyłącznie w odniesieniu do pkt I skarżonego wyroku. W tym zakresie WSA w Warszawie zobowiązał organ centralny do wydania w oznaczonym terminie decyzji w postępowaniu z odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2019 r., w sprawie o sygn. akt [...]. Rzecz jednak w tym, że wydając w dniu 23 kwietnia 2020 r. wyrok, sąd pierwszej instancji nie miał wiedzy o wydaniu przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzji z [...] lutego 2020 r., którą uchylono decyzję organu I instancji i udzielono skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Decyzja organu centralnego została załączona do akt sądowych dopiero w dniu [...] marca 2021 r. w związku ze zwróceniu się do pełnomocnika skarżącego oraz organu o nadesłanie jej kopii, o istnieniu której to decyzji Sąd Naczelny powziął informację z wywiedzionej skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem wiedzieć, że już po wniesieniu skargi na bezczynność, odwołanie skarżącego zostało rozpoznane, a więc na dzień orzekania przez ten sąd ustał stan bezczynności organu. W tych okolicznościach brak jest podstaw, by utrzymywać w obrocie prawnym zawarte w pkt I skarżonego wyroku zobowiązanie organu do wydania decyzji, która została już faktycznie wydana, rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji w tej części należało uchylić, a wobec bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie koniecznym było jego umorzenie.

D. Jednocześnie Sąd Naczelny wyraża dezaprobatę dla zaniechania obu stron postępowania sądowego, sprowadzającego się do braku zawiadomienia sądu pierwszej instancji o fakcie wydania decyzji przez organ odwoławczy, co skutkowało ustaniem stanu bezczynności, który z kolei był przedmiotem zaskarżenia do sądu wojewódzkiego. Nakaz lojalnej współpracy z sądem w zakresie konieczności ujawnienia znanych sobie okoliczności, mogących mieć istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, nakazywał tak organowi, jak i pełnomocnikowi skarżącego, niezwłocznie powiadomić sąd o powyższej okoliczności.

E. Na mocy art. 207 § 2 Ppsa w szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności tej sprawy usprawiedliwiają wniosek, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu powyższego przepisu.

F. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa.

G. O oddaleniu skargi kasacyjnej w pozostałym zakresie orzeczono, jak w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 184 Ppsa.