Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1215/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 i 2, art 83 b ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 184
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 3 § 2, art. 58 § 1 pkt. 1, art.184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1965/10 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie wynagrodzenia za czynności kuratorskie postanawia oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1965/10, odrzucił skargę P. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie wynagrodzenia za czynności kuratorskie (pkt 1) i zwrócił kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego (pkt 2).

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Sąd Rejonowy w Słupsku III Wydział Rodzinny i Nieletnich, na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., postanowieniem z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt III Ns 472/09, ustanowił kuratora dla nieobecnego uczestnika postępowania – D. K. - w osobie radcy prawnego P. P., w celu reprezentowania jego interesów w postępowaniu administracyjnym o przeniesienie na D. K. odpowiedzialności za zobowiązania spółki D. Sp. z o.o. w S. z tytułu nieuregulowanych należności składkowych.

Postępowanie z udziałem kuratora zostało zakończone przez organ rentowy wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], o przeniesieniu odpowiedzialności za długi spółki D. Sp. z o.o. w S. na członka jej zarządu D. K.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], na podstawie art. 83b ust. 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w związku z art. 264 k.p.a. przyznał kuratorowi P. P., wynagrodzenie w łącznej kwocie 60,00 zł.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu odwołania P. P. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes wskazał, że rozporządzenie z dnia 28 sierpnia 1982 r. wydane zostało na podstawie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i dotyczy kuratorów procesowych.

Zdaniem Prezesa art. 179 k.r.o. nie może także stanowić podstawy prawnej przyznania przez sąd wynagrodzenia za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym, co uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego.

Z uwagi na to, że w przedmiotowej sprawie czynności kuratora polegały na zapoznaniu się z aktami sprawy, odebraniu decyzji i oceny możliwości jej zaskarżenia, w ocenie Prezesa wynagrodzenie uzależnione od wartości przedmiotu sporu w kwocie 2 928,00 zł należało uznać za zbyt wysokie w stosunku do nakładu pracy kuratora. Prezes wyjaśnił, że nie ma aktu prawnego, który ściśle regulowałby zasady wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego, natomiast wysokość tego wynagrodzenia uzależniona jest od oceny indywidualnego przypadku. Przy ustalaniu wynagrodzenia należy brać pod uwagę przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Zgodnie z § 5 wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach najbardziej zbliżonego rodzaju. Do tego rodzaju spraw należy zaliczyć sprawy, o których mowa w § 11 ust. 2, tj. o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego, w których to przypadkach stawka minimalna wynosi 60 zł.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r. złożył P. P., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego - § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu poprzez jego błędne zastosowanie, gdy nie było do tego, zdaniem skarżącego, podstaw;

2) naruszenie prawa materialnego - § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu poprzez jego niezastosowanie do obliczenia stawki należnego kuratorowi wynagrodzenia;

3) naruszenie prawa materialnego - § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu poprzez jego niezastosowanie i niedoliczenie do wynagrodzenia kuratora stawki VAT.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podniósł, że szczegółowe unormowanie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych zawierają przepisy art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z ogólną zasadą obowiązującą w prawie polskim, że lex specialis derogat lex generalis, wskazać należy, że przepisy prawa materialnego mogą w odrębny sposób regulować kwestie kontroli aktów administracji publicznej. W ocenie Sądu sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych za wyjątkiem tych, które zostały wymienione w art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585), pomimo że rozstrzygnięcie organu nastąpiło w formie decyzji administracyjnej zostały przekazane do właściwości sądów powszechnych.

Kontrolowaną w niniejszej sprawie decyzją organ - działając w oparciu o art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz 264 k.p.a. - ustalił wysokość wynagrodzenia dla działającego w sprawie, wyznaczonego przez Sąd Rejonowy, kuratora dla nieobecnego uczestnika postępowania. Nie może przy tym ujść uwadze, że postępowanie, w którym ustanowiono skarżącego kuratorem dotyczyło zobowiązania z tytułu nieuregulowanych należności składkowych. A zatem sprawa ta biorąc pod uwagę treść art. 83 ust. 2 i 4 należy do właściwości sądu cywilnego.

W myśl art. 246 § 1 k.p.a. orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania zapada jednocześnie z wydaniem decyzji w sprawie, zatem jest integralną częścią danego postępowania. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r. w sprawie o sygnaturze akt III CZP 117/88, OSNC 1990/1/11, wyznaczenie przez sąd powszechny, na wniosek organu administracyjnego, przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego następuje na podstawie art. 184 k.r.o., wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze i biorąc pod uwagę zasadę racjonalności ustawodawcy, należało przyjąć, że nie można powierzyć aktów jednego postępowania administracyjnego, choć w różnym zakresie, dwóm różnym rzeczowo sądom - powszechnemu co do decyzji w sprawie, a administracyjnemu co do decyzji w przedmiocie kosztów w tej samej sprawie.

Sąd podkreślił nadto, iż z zasady racjonalności ustawodawcy wynika, że nie powierzył aktów jednego postępowania administracyjnego, choć w różnym zakresie, dwóm różnym rzeczowo sądom – powszechnemu, co do decyzji w sprawie, a administracyjnemu, co do decyzji w przedmiocie kosztów w sprawie.

W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia P. P., na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 263 § 2 k.p.a. i art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej punktu 1 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, powołując się na uchwałę SN z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, że wprawdzie wyznaczenie przedstawiciela dla strony nieobecnej, na wniosek organu wniesiony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 k.r.o., jednakże wynagrodzenie takiego kuratora należy do kosztów postępowania administracyjnego. Wskazano także, że z uchwały tej wynika, iż sąd powszechny nie powinien ponosić kosztów wynagrodzenia kuratora za czynności podejmowane w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie skarżącego koszty kuratora dla osoby nieobecnej należą, na podstawie art. 263 § 2 k.p.a., do kosztów postępowania administracyjnego, albowiem są one bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Tym samym powołane wyżej przepisy uzasadniały wydanie decyzji w przedmiocie przyznania kuratorowi wynagrodzenia za czynności kuratora w postępowaniu administracyjnym. Nadto skarżący podkreślił, że kurator zastępował stronę w postępowaniu administracyjnym i jego wynagrodzenie należało do kosztów postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego decyzja w sprawie wynagrodzenia kuratora i decyzja określająca zaległości składkowe strony nieobecnej stanowią dwie odrębne decyzje, których przedmiot rozstrzygnięcia jest zupełnie inny. Zaś okoliczność, że kurator został ustanowiony do zastępowania strony w postępowaniu w sprawie ustalenia zaległości składkowych nie stanowi o tym, iż droga zaskarżenia w sprawie wynagrodzenia kuratora będzie tożsama z drogą zaskarżenia decyzji w sprawie ustalenia zaległości składkowych.

Nadto skarżący wskazał na orzeczenie sądu administracyjnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1964/10), którym rozpoznano merytorycznie wniesioną skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaną właśnie w przedmiocie wynagrodzenia za czynności kuratorskie i podniósł, że jego zdaniem właściwym do rozstrzygnięcia tej sprawy jest sąd administracyjny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podzielając argumentację Sądu pierwszej instancji zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W tej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowego nie wystąpiły. Tym samym należało rozpoznać sprawę w ramach zgłoszonych zarzutów kasacji. Te zaś, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie zasługiwały na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie skarżący zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie zaskarżonym postanowieniem przepisu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., kwestionuje stanowisko tego Sądu, że przedmiotowa sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zatem problem sprowadza się do wyjaśnienia kwestii - kognicji którego sądu, powszechnego czy administracyjnego, podlega kwestia wynagrodzenia za czynności kuratorskie w postępowaniu administracyjnym, którego decyzyjne rozstrzygnięcie co do istoty podlega kontroli sądów powszechnych.

Przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Granice właściwości sądów administracyjnych zostały określone w art. 184 Konstytucji, który stanowi, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Generalną właściwość rzeczową sądów administracyjnych wskazują przepisy art. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. dotyczące zakresu kontroli sądowoadministracyjnej oraz art. 4 p.p.s.a. dotyczącego właściwości sądu administracyjnego co do rozstrzygania sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych między organami administracji. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określonej w ustawie (§ 1) oraz iż kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1/ decyzje administracyjne, 2/ postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie w sprawie oraz rozstrzygające sprawę co do istoty, 3/ postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4/ inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa 4a/ pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5/ akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6/ akty organów jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7/ akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego oraz bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a (§ 2). Nadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych ustawach (§ 3). Zatem w sprawach skarg na decyzje organów administracji czy postanowienia o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. właściwy jest sąd administracyjny, oczywiście za wyjątkiem kategorii spraw wskazanych w art. 5 p.p.s.a. i ustawach szczególnych, które wyłączają kognicję sądów administracyjnych w stosunku do poszczególnych spraw. I z takim wyłączeniem, w ocenie Składu Orzekającego, mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W toku postępowania prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. w przedmiocie określenia wysokości nieuregulowanych składek przez D. K. Sąd Rejonowy w Słupsku postanowieniem z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt III Ns 472/09, ustanowił dla nieobecnego D. K. kuratora w osobie r.pr. P. P. Po wydaniu przez Zakład decyzji ostatecznej rozstrzygającej sprawę co do istoty (określającej wysokość zadłużenia D. K. wobec ZUS), w dniu [...] czerwca 2010 r. wydana została decyzja przyznająca skarżącemu wynagrodzenie za czynności dokonane w ramach sprawowanej kurateli dla nieobecnego uczestnika postępowania. Jako podstawę prawną tej decyzji wskazano art. 83b ust. 1 i art. 123 ustawy systemowej w zw. z art. 264 k.p.a. Rozstrzygnięcie to zostało decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymane w mocy.

Nie ulega wątpliwości, że sprawa zakończona decyzją merytoryczną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., w której skarżący został wyznaczony kuratorem, a dotycząca określenia wysokości składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należy do właściwości sądów powszechnych. Wynika to przede wszystkim z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy systemowej.

Zgodnie bowiem z treścią art. 83 ustawy systemowej "1. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. 2. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. 3. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. 4. Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. 5. Odwołanie wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej Zakładu, która wydała decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę. 6. Jeżeli Zakład uzna odwołanie za słuszne, zmienia lub uchyla decyzję niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania. W tym wypadku odwołaniu nie nadaje się dalszego biegu. 7. Jeżeli odwołanie nie zostało w całości lub w części uwzględnione, Zakład przekazuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania, sprawę do sądu wraz z uzasadnieniem".

Nadto wskazać należy, że prowadzone przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowanie ma wprawdzie cechy postępowania administracyjnego, ale zgodnie z treścią art. 83 ust. 2 ustawy systemowej odwołanie od decyzji Zakładu przysługuje do właściwego sądu "w terminie i według zasad określonych przepisami Kodeksu postępowania cywilnego". Przedmiotowe odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego jednoznacznie wskazuje, że decyzje te podlegają właściwości rzeczowej sądów powszechnych. Jedynie w kategoriach spraw wskazanych w ust. 4 art. 83 ustawy systemowej właściwy będzie sąd administracyjny. Jak wynika z przytoczonego wyżej przepisu są to sprawy dotyczące decyzji przyznających i odmawiających przyznania świadczenia w drodze wyjątku oraz decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że określony w powyższym przepisie sądowy tryb odwoławczy odnosi się – z jednym wskazanym wyżej wyjątkiem (art. 83 ust. 4 ustawy systemowej) – do wszystkich decyzji zakładu "w zakresie indywidualnych spraw" (porównaj: uchwała SN w składzie 7 sędziów z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10, opubl. OSNP z 2011 r., nr 17-18, poz. 233).

Nadto należy mieć na uwadze przepis art. 83b ustawy o systemowej, zgodnie z którym jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję (ust. 1), a od wydanych w trakcie postępowania innych postanowień Zakładu zażalenie nie przysługuje (ust. 2). Z przepisu tego wynika odmienność postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych – w sprawach tych jest obowiązek wydawania decyzji administracyjnych, tam gdzie przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Swoistym uregulowaniem jest także to, że od wydanych w toku postępowania przez organy ZUS innych postanowień zażalenie nie przysługuje.

Ustalenie wysokości kosztów postępowania administracyjnego przyjmuje, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, formę postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Zatem regulacja z art. 83b ust. 1 ustawy systemowej nadaje rozstrzygnięciu w tym przedmiocie – na gruncie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych – formę decyzji.

Skoro ogólną regułą przyjętą na gruncie wskazanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest sądowy tryb odwoławczy, odnoszący się – z jednym wyjątkiem – do wszystkich decyzji zakładu "w zakresie indywidualnych spraw", to również decyzja zakładu w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za czynności kuratorskie, wydana w "zakresie indywidualnej sprawy", podlega kontroli sądu powszechnego.

W art. 180 § 1 k.p.a. przyjęto ogólną zasadę, zgodnie z którą "w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach". Podobnie przy ustalaniu właściwości organu odwoławczego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przyjmuje się zasadę, że właściwość ta ustalana jest na podstawie przepisów odrębnych (art. 181 k.p.a.).

W niniejszej sprawie właściwy organ odwoławczy został określony w przepisach art. 83 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skoro zatem przedmiotem skargi jest decyzja ostateczna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana "w zakresie indywidualnej sprawy" – art. 83 ust. 1 i 2 ww. ustawy – to organem odwoławczym jest sąd powszechny.

Wprawdzie w przedmiotowej sprawie skarżący powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie jest nią związany przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w tej uchwale zostało wyrażone na tle sprawy prowadzonej w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. A więc uchwała ta dotyczyła wyłącznie sprawy administracyjnej należącej do właściwości sądu administracyjnego. Natomiast w rozpoznawanej sprawie w zakresie ubezpieczeń społecznych wniesienie odwołania od decyzji organu przenosi sprawę na drogę postępowania sądowego przed sądem powszechnym. A zatem w niniejszej sprawie dotyczącej wynagrodzenia za czynności kuratorskie przepis art. 264 § 1 i 2 k.p.a. dotyczący kosztów postępowania nie ma zastosowania.

Mając na uwadze powyższe argumenty nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie Składu Orzekającego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił wniesioną skargę z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej w tej konkretnej sprawie. Tym samym nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 263 § 2 k.p.a.

Odnosząc się zaś do powoływanego przez skarżącego, na poparcie swojego stanowiska, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1964/10, stwierdzić należy, że pogląd tam zawarty pozostaje poza zakresem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż rozstrzygnięcie, w którym je zawarto nie zostało przez ten Sąd ocenione, albowiem nie został od niego wniesiony środek odwoławczy.

Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę kasacyjną jako bezzasadną.