Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2203/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 748
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Piotr Borowiecki, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 r. sprawy ze skargi małoletniej W. W. - reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową M. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2016 r., nr [...] o odmowie przyznania na rzecz małoletniej W. W. renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Wnioskiem z dnia 8 czerwca 2016 r. M. P. wystąpiła do Prezesa ZUS o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletniej córki W. W. po zmarłym ojcu B. W. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że ZUS decyzją z dnia [...] maja 2016 r. odmówił przyznania na rzecz małoletniej renty rodzinnej w trybie zwykłym z uwagi na to, że zmarły ojciec w ostatnim dziesięcioleciu przed zgonem miał udokumentowane jedynie 2 lata 7 miesięcy i 25 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Poinformowała, że córka ma obecnie 14 lat i uczęszcza do I klas gimnazjum. W okresie, gdy żył ojciec małoletniej Fundusz Alimentacyjny wypłacał 450 zł tytułem alimentów. Wypłaty te zostały jednak wstrzymane z chwilą śmierci ojca. Poinformowała też, że jest matką samotnie wychowującą 5 nieletnich dzieci. Nie pracuje, jest zarejestrowana jako bezrobotna. Ich rodzina utrzymuje się ze świadczeń, które pobiera z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. na dzieci, tj.:

- zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na dzieci w wysokości 1016 zł miesięcznie,

- świadczenie alimentacyjne na dzieci w wysokości 950 zł miesięcznie,

- świadczenie wychowawcze (500plus) w wysokości 2500 zł miesięcznie,

- zasiłek okresowy z pomocy społecznej w wysokości 396,58 zł miesięcznie (na okres V i VI 2016r.),

- dzieci objęte są dożywianiem (obiad) w szkołach i przedszkolu.

Posiadają również dodatek mieszkaniowy przelewany bezpośrednio na konto administratora w wysokości 306,37 zł i dodatek energetyczny w wysokości 18,48 zł.

Zamieszkują w dwupokojowym lokalu socjalnym, bez łazienki opalanym węglowo.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] września 2016 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletniej W. W. po zmarłym ojcu.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

Wyjaśnił jednocześnie, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej.

Organ wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, iż udokumentowane zostały tylko 2 lata, 11 miesięcy i 25 dni łącznych okresów ubezpieczenia ojca dziecka, który zmarł w wieku 34 lat.

Ponadto w 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci ojca dziecka, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano jedynie 3 miesiące i 1 dzień okresów składkowych.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 2001-2006, 2006-2016 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi ojca małoletniej.

W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec ojca dziecka nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Z uwagi na powyższe, przy obecnym stanie faktycznym i prawnym przedstawionym w sprawie, brak uzasadnienia do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniego dziecka.

Organ zaznaczył jednocześnie, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna z tym, że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie M. P. działająca w imieniu małoletniej córki W. W. ponownie przedstawiła ich sytuację rodzinną i materialną.

Podkreśliła, że córka W. W. (14 lat) nie jest w stanie samodzielnie podjąć zatrudnienie z uwagi na wiek, jest uczennicą. Z uwagi na odległość zamieszkania ojca i córki (ojciec nie brał udziału w wychowywaniu dziecka) nie miały z córką żadnego wpływu na jego aktywność zawodową, nie posiadają również wiedzy co do przyczyn uniemożliwiających podjęcie zatrudnienia przez zmarłego.

Poinformowała jednocześnie, że ojciec jej najmłodszego dziecka, tj. K. R. od października b.r. prowadzi z nami wspólne gospodarstwo domowe i podjął zatrudnienie na pół etatu w branży budowlanej.

W związku z trudną sytuacją ich rodziny oraz brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia zwróciła się o ponowne rozważenie możliwości przyznania na córkę renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2016 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację.

Organ podkreślił, że w sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu.

Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. Niespełnienie przez ojca dziecka powyższego warunku powoduje, że jego małoletnia córka nie może skutecznie domagać się renty rodzinnej w drodze wyjątku, jako że prawo do tego świadczenia jest pochodną prawa przysługującego ubezpieczonemu (por. wyrok NSA z dnia 11.09.2001 r., sygn. akt II SA 1717/01).

Z akt sprawy wynika natomiast, że na przestrzeni 34 lat życia ojciec dziecka posiadał łącznie 2 lata, 11 miesięcy i 25 dni okresów składkowych.

Ponadto w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem śmierci ojca dziecka zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano jedynie 3 miesiące i 1 dzień okresów składkowych.

Z przedłożonej dokumentacji wynika, że w okresach od 25.05.2001 r. do 08.05.2006 r. i od 30.11.2006 r. do 06.03.2016 r., tj. do dnia śmierci ojciec dziecka nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Analiza przebiegu ubezpieczenia prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec ojca dziecka w wyżej wymienionych okresach nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Organ podkreślił, że wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych dowodów w celu wyjaśnienia przyczyn przerw w ubezpieczeniu, na skutek których ojciec dziecka nie spełnił warunków do świadczenia w trybie zwykłym.

Podkreślił przy tym, że co prawda zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, iż ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym spoczywa na organie administracji, jednak nie można od tego organu oczekiwać, zwłaszcza w sprawach rozstrzyganych w ramach uznania administracyjnego, iż będzie "po omacku" poszukiwał materiału dowodowego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala natomiast na uznanie, że niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym przez ojca dziecka spowodowane było wystąpieniem szczególnych okoliczności.

Podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią natomiast wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. W związku z powyższym, po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ustawy nie można przyznać renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniej W.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. działająca w imieniu małoletniej córki W. W. podniosła, że ojciec jej córki zmarł tragicznie w wieku 34 lat. Brak aktywności na rynku pracy (udokumentowane tylko 2 lata 11 miesięcy i 25 dni okresów składkowych) spowodowane było niewątpliwie jego karalnością - odbywał karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym. Trudności w podjęciu stałego zatrudnienia mogły być spowodowane również regionem, w którym zamieszkiwał, tj. woj. warmińsko-mazurskie. Ojciec jej córki zamieszkiwał w miejscowości wiejskiej na gospodarstwie rolnym w domu rodzinnym u swoich rodziców. Skarżąca podkreśliła, że nie posiada wiedzy i nie jest w stanie samodzielnie zebrać takich informacji, czy podlegał z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu, jak również czy pracował przebywając w zakładzie karnym. Ze zmarłym nie utrzymywała kontaktów, rozstali się niedługo po urodzeniu W., ojciec próbował kontaktować się z córką dopiero ok. 6 miesięcy przed śmiercią, więc nie zna jego przeszłości.

Córka W. W., na którą ubiega się o rentę w drodze wyjątku jest osobą niepełnoletnią, w lipcu ukończyła 14 lat, jest uczennicą II klasy Gimnazjum. Córka, gdy żył jej ojciec B. W. miała zasądzone alimenty w wysokości 450 zł, które wypłacane były przez Fundusz Alimentacyjny. Po śmierci ojca w dniu [...] marca 2016 r., świadczenie alimentacyjne z Funduszu Alimentacyjnego zostało uchylone z uwagi na brak przesłanek do ich pobierania, gdyż obowiązek alimentacyjny na skutek śmierci wygasł. Poinformowała jednocześnie, że na obecny okres zasiłkowy otrzymała odmowę na dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania na W., uznano bowiem, iż wychowuje najmłodsze dziecko K. z jego ojcem, co ma wpływ na to, że nie można jej uznać za osobę samotnie wychowującą dzieci.

Skarżąca poinformowała, że nie posiada żadnego zatrudnienia, jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. jako osoba bezrobotna. Podjęcie przez nią pracy oprócz sytuacji na rynku pracy, utrudnia również brak zapewnienia dzieciom opieki podczas wykonywania pracy, biorąc pod uwagę ich wiek. Ojciec najmłodszego dziecka, tj. K. R. od października b.r. prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe i podjął zatrudnienie na pół etatu w branży budowlanej. Ich rodzina utrzymuje się ze świadczeń, które pobiera z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. na dzieci, tj.:

- zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na dzieci w wysokości 1016 zł miesięcznie,

- świadczenie alimentacyjne na 3 dzieci (S., K. i M. K.) w wysokości 950 zł miesięcznie wypłacane przez Fundusz Alimentacyjny,

- świadczenie wychowawcze (500plus) w wysokości 2500 zł miesięcznie,

- zasiłek okresowy z pomocy społecznej w wysokości 661,04 zł miesięcznie

(na okres X - XI 2016 r.)

- dzieci objęte są dożywianiem (obiad) w szkołach i przedszkolu.

Posiadają również dodatek mieszkaniowy przelewany bezpośrednio na konto administratora w wysokości 306,37 zł.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze organ wyjaśnił, że sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też odszkodowaniem za sam w sobie zgon rodzica. W sprawie nie wykazano natomiast żadnych okoliczności po stronie zmarłego, które w jakikolwiek sposób uzasadniałyby przebieg jego ubezpieczenia i tak jaskrawe lekceważenie przez niego zarówno kwestii zatrudnienia, jak i ubezpieczeniowych - i wyjaśnień takich brak także w skardze. Zmarły w najmniejszym stopniu nie przyczyniał się do utrzymania dziecka, a alimenty były wypłacane przez instytucję państwową wobec rażącego lekceważenia przez ojca dziecka tego obowiązku. Także obecnie skarżąca otrzymuje z różnych źródeł świadczenia z tytułu posiadania nieletnich dzieci w łącznej wysokości (wyliczenia za skargą) - 5127 zł netto, co daje 1025 zł netto średnio na każde dziecko i już tylko te kwoty przewyższają wysokość najniższego świadczenia emerytalnego, czy rentowego z FUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Wyjaśnienia również wymaga, że wnioskowana na rzecz małoletniej W. W. renta rodzinna w drodze wyjątku jest świadczeniem pochodnym od świadczenia jakie przysługiwałoby jej zmarłemu ojcu. Organ był zatem obowiązany, w pierwszej kolejności zbadać spełnienie ww. przesłanek przez zmarłego ojca małoletniej, a następnie przez samą małoletnią.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku ojca małoletniej nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na przestrzeni 34 lat życia B. W. posiadał udowodniony łączny okres ubezpieczenia wynoszący 2 lata, 11 miesięcy i 25 dni okresów składkowych. W ostatnim 10-leciu przypadającym przed datą zgonu, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w zwykłym trybie - udokumentowano jedynie 3 miesiące i 1 dzień okresów składkowych. Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż od 25 maja 2001 r. do 8 maja 2006 r. i od 30 listopada 2006 r. do 6 marca 2016 r., tj. przez okres ponad 14 lat, w stosunku do ojca małoletniej nie został udowodniony jakikolwiek okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Ww. nie realizował też obowiązku alimentacyjnego względem swojej małoletniej córki.

We wskazanym okresie wobec zmarłego ojca małoletniej nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był zły stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. W aktach sprawy brak jest dokumentacji medycznej potwierdzającej istnienie jakichkolwiek schorzeń, które mogłyby ograniczać jego aktywność zawodową. Według oświadczenia skarżącej, ojciec dziecka zmarł tragicznie w wieku 34 lat, a przerwy w jego ubezpieczeniu mogły być spowodowane faktem odbywania przez niego kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym, a także trudną sytuacją na rynku pracy w regionie, w którym zamieszkiwał.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty podlega badaniu w nawiązaniu do okresu zatrudnienia uprawnionego do świadczenia, a więc w odniesieniu do wypracowanej przez niego emerytury, czy renty. Należności wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie są bowiem zapomogą państwową, a stanowią odpowiednik składek, które uprawniony odprowadzał w trakcie życia zawodowego. Świadczenie emerytalne lub rentowe stanowi więc wypadkową okresu, przez który uprawniony budował kapitał początkowy odprowadzając składki na ubezpieczenie. Istotne znaczenie ma zatem okres czasu przez jaki strona podlegała ubezpieczeniu, który winien być adekwatny do wieku uprawnionego, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi wynikać ze szczególnych okoliczności (por.. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1173/05, publ. LEX nr 194870). W rozpatrywanej sprawie wskazana adekwatność nie występuje, gdyż okres, przez jaki zmarły ojciec małoletniej pozostawał w ubezpieczeniu nie jest odpowiedni do jego wieku. Natomiast fakt odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym nie może być kwalifikowany jako szczególna okoliczność w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Brak też jakichkolwiek dowodów na to, że ojciec małoletniej w okresach przerw w ubezpieczeniu podejmował jakiekolwiek próby znalezienia zatrudnienia.

Nie ulega wątpliwości, że na skutek tragicznej śmierci ojca, małoletnia W. znalazła się w trudnej sytuacji życiowej. Podkreślania jednak wymaga, że prawo dziecka jest prawem pochodnym, a organ orzekający trafnie dokonał oceny braku spełnienia przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy przez zmarłego ojca małoletniej (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I OSK 378/08, publ. CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Końcowo podkreślić należy, że przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, iż zmarły ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia jego dziecku jest zasadne. Tymczasem w niniejszej sprawie, całość przebiegu ubezpieczenia zmarłego ojca małoletniej wskazuje na zupełny niemal brak zainteresowania ww. jego przebiegiem, co skutkowało brakiem materialnego zabezpieczenia córki na wypadek zgonu, bądź niezdolności do pracy. Jednak, jak zasadnie przyjął organ, sama trudna sytuacja materialna i życiowa małoletniej W. nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia w świetle ww. ustawowych przesłanek.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] września 2016 r. odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.