Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 646/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2016 r. sprawy ze skargi F. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

F. J. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. nr z dnia[...] stycznia 2016 r., odmawiającą odstąpienia od ustalenia opłaty skarżącego za pobyt dziecka skarżącego E. J. w pieczy zastępczej tj. w rodzinie zastępczej ustanowionej w osobach P. i M. T., zamieszkałych na terenie W.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., Nr [...], przyznał M. T. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, E. J. w rodzinie zastępczej niezawodowej w kwocie 1.000,00 zł miesięcznie, począwszy od dnia 2 sierpnia 2013 r. do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko pieczy zastępczej, nie dłużej niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności, tj. do dnia [...] stycznia 2017 r. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Następnie, pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., 1.dz. [...], Prezydent W. zawiadomił F. J., ojca małoletniego E. J., o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W dniu 29 czerwca 2015 r. do Prezydenta W. wpłynęło pismo F. J. z dnia [...] czerwca 2015 r., zatytułowane "Oświadczenie", w którym wskazał on na swój ciężki stan zdrowia, spowodowany poważnym wypadkiem, w wyniku którego stał się niezdolny do pracy i jest w trakcie rehabilitacji, a także na związane z tym trudne położenie materialne. F. J. podnosił, iż z powodu zaistniałych okoliczności został pozbawiony środków do życia i sam potrzebuje pomocy. Nie jest w stanie nic więcej płacić bo nie ma z czego.

Odnosząc się do powyższego pisma, Prezydent W. uznał, iż intencją F. J. było odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Prezydent W. decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., 1.dz.[...], odmówił F. J. odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka E. J. w pieczy zastępczej, tj. w rodzinie zastępczej ustanowionej w osobie P. i M. T., zamieszkałych na terenie W.

Od ww. decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r., z zachowaniem ustawowego terminu, odwołanie wniósł F. J., wyrażając niezadowolenie z wydanej decyzji, wskazując, iż jego sytuacja materialna jest bardzo ciężka i jako taka uzasadnia uwzględnienie wniosku o odstąpienie od ustalania przedmiotowej opłaty. Odwołujący się wyjaśnił, iż na skutek wypadku jest inwalidą i osobą całkowicie niezdolną do pracy, przez co jego potrzeby znacznie wzrosły, gdyż jest niesamodzielny, porusza się za pomocą innych osób i wymaga systematycznego leczenia, wizyt lekarskich i skomplikowanej rehabilitacji. Jednocześnie wyjaśnił, iż nie posiada obecnie żadnych oszczędności, a jego miesięczne dochody, po odjęciu alimentów, wynoszą [....] zł, zaś otrzymane odszkodowanie zostały już przez niego spożytkowane.

Rozpatrując niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. 2013.135), za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w określonej wysokości. Artykuł 193 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że za ponoszenie tej opłaty, rodzice odpowiadają solidarnie. Obowiązek ponoszenia opłaty, o której wyżej mowa, spoczywa również na rodzicach, którzy zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona (art. 193 ust. 6 ustawy).

Stosownie do przepisu art. 194 ust. 2 cyt. ustawy, rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Stosownie natomiast do przepisu art.194 ust. 3 cyt. ustawy, starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

Organ wskazał, że z brzmienia powyższych przepisów wynika, iż ustawodawca przewidując możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie pozostawił organowi administracji publicznej luzu decyzyjnego w tym zakresie, a więc możliwości zastosowania uznania administracyjnego, wiążąc możliwość udzielenia tego dobrodziejstwa od spełnienia odpowiednich warunków, jaki zostaną określone w uchwale rady powiatu. W realiach niniejszej sprawy okoliczności te zostały uregulowane odpowiednimi przepisami zawartymi w uchwale Rady Miasta [...] w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 31 marca 2015 r., poz. 2950).

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w chwili złożenia wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wnioskodawca prowadził wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką. Wskazuje na to treść wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a także potwierdza treść samego odwołania, w którym F. J. zaznaczył, iż od stycznia 2016 r. gospodaruje samodzielnie. Na skutek wypadku komunikacyjnego odwołujący się stał się osobą całkowicie niezdolną do pracy w związku ze stanem narządu ruchu.

Organ podkreślił, iż odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oznacza sytuację, w której utrzymanie dziecka zaczyna być realizowane ze środków publicznych. Dlatego też odstąpienie od ustalenia tej opłaty może nastąpić wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, gdyż co do zasady obowiązek pokrywania takiej opłaty obciąża rodziców.

W realiach rozpatrywanej sprawy warunki umożliwiające odstąpienia od ustalania opłaty na wniosek rodzica zostały określone w przepisie paragrafu 3 uchwały Rady Miasta [...] Przepis ten stanowi, iż można odstąpić od ustalenia opłaty jeżeli:

1) dochód na osobę w rodzinie albo dochód osoby samotnie gospodarującej jest niższy niż 400% kryterium dochodowego;

2) po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków osoby samotnie gospodarującej lub rodziny pozostała kwota dochodu jest niższa niż 200% kryterium dochodowego - odpowiednio dla osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie;

3) w stosunku do rodzica znajdującego się w trudnej sytuacji dochodowej występuje co najmniej jedna z następujących okoliczności:

a) długotrwała lub ciężka choroba;

b) niepełnosprawność,

c) bezrobocie;

d) bezdomność;

e) wychowuje więcej niż dwoje dzieci lub samotnie wychowuje dziecko;

f) nie ukończył 18 roku życia i pozostaje na utrzymaniu innych osób;

g) nie ukończył 25 roku życia i pobiera naukę w szkole, uczelni wyższej lub w innych specjalistycznych formach kształcenia;

h) przebywa w areszcie śledczym lub zakładzie karnym i nie ma możliwości zarobkowania;

i) przebywa w placówce pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym albo ośrodku leczenia uzależnień;

4) w postępowaniu w przedmiocie opłaty ustanowiono przedstawiciela dla osoby nieobecnej i zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że ustalona należność okazałaby się nieściągalna;

5) w przypadku interwencyjnego, trwającego nie dłużej niż 7 dni, pobytu dziecka w pieczy zastępczej na innej podstawie niż postanowienie sądu.

W oparciu wskazane przepisy organ stwierdził, iż uwzględnienie w wniosku F. J. o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, w rozumieniu cyt. powyżej przepisu, będzie możliwe w przypadku jednoczesnego uznania sytuacji dochodowej za trudną oraz wystąpienia jednej z okoliczności określonych w pkt 3 tego paragrafu.

W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż w przypadku odwołującego się zachodzą przesłanki określone w paragrafie 3 ust. 3 lit. a i b cyt. uchwały, tj. długotrwała lub ciężka choroba, a także niepełnosprawność. Uwzględnienie wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na podstawie tych okoliczności, może mieć jednak miejsce wyłącznie w przypadku uznania sytuacji dochodowej rodzica jako trudnej. Organ podkreślił, iż zarówno w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, jak również w ww. uchwale Rady Miasta [...] brak jest legalnej definicji "trudnej sytuacji dochodowej". Jednakże organ przyjął, iż o takiej sytuacji będzie można mówić, gdy dochód rodzica będzie mieścił się w zakresie wyznaczonym przepisami cytowanego powyżej paragrafu 3 pkt 1 i 2 tej uchwały. Ponadto, stosownie do treści paragrafu 2 pkt 3 tej uchwały, ilekroć w uchwale jest mowa bez bliższego określenia o dochodzie na osobę w rodzinie - należy przez to rozumieć dochód na osobę w rodzinie ustalony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163), zwanej dalej "ustawą". Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Kolegium wskazało, że wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej został złożony we wrześniu 2015 r., zatem do obliczania dochodu organ zasadnie uwzględnił dochód z miesiąca sierpnia 2015 r. Przy czym organ przyjął, iż Prezydent W. przy obliczaniu dochodu prawidłowo uwzględnił dochód z tytułu odszkodowania, gdyż dochód ten został uzyskany przez odwołującego się w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku. Stosownie bowiem do art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Tak uzyskana kwota, tj. 4.759,15 zł, jest wyższa niż 400 % kryterium dochodowego, a więc 2.056 zł. Również zaprezentowany w zaskarżonej decyzji sposób wyliczenia stałych miesięcznych wydatków rodziny jest zdaniem organu prawidłowy, zaś po ich odliczeniu pozostała kwota dochodu nie jest niższa niż 200% kryterium dochodowego.

Dlatego też organ uznał, iż sytuacja dochodowa F. J. nie można uznać za trudnej w rozumieniu przepisu paragrafu 3 pkt 1 i 2 cyt. uchwały. Przy czym organ wyjaśnił, iż podniesione w odwołaniu okoliczności, iż w chwili obecnej sytuacja dochodowa odwołującego się uległa pogorszeniu, w znacznej mierze ze względu na wykorzystanie wszystkich środków pochodzących z odszkodowania, a także z uwagi na fakt, iż od stycznia 2016 r. prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, nie zaś ze swoją matką, nie ma w rozpatrywanej sprawie znaczenia, gdyż do obliczania dochodu zastosowanie mają odpowiednie przepisy ustawy o pomocy społecznej, które nakazują uwzględnić dochód z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, nie zaś dochód z chwili orzekania przez organ administracji publicznej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż uwzględnienie wniosku F. J. o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie było możliwe.

F. J. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., odmawiającą odstąpienia od ustalenia opłaty skarżącego za pobyt dziecka skarżącego E. J. w pieczy zastępczej tj. w rodzinie zastępczej ustanowionej w osobach P. i M. T., zamieszkałych na terenie W.

Zaskarżonej decyzji zarzucał:

1. Naruszenie § 3 uchwały [...] w sprawie określenia warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka w piecz zastępczej (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 31 marca 2015 r., poz. 2950) w zw. z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163) polegające na błędnej interpretacji i niewłaściwym zastosowaniu, co prowadziło do błędnego uwzględnienia jako dochodu skarżącego kwoty odszkodowania oraz zadośćuczynienia za poniesioną krzywdę, co prowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w postaci uznania sytuacji dochodowej skarżącego jako nie trudnej a w konsekwencji do wydania błędnej decyzji odmawiającej odstąpienia od ustalania opłaty.

2. Naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 §3 k.p.a. polegające na braku zebrania przez organy administracji wyczerpującego materiału w sprawie oraz braku dokonania odniesienia się przez organy administracji do kwestii zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz odszkodowania jako nie stanowiących dochodu skarżącego, jak również brak uwzględnienia przez organy administracji wszystkich istotnych stałych wydatków ponoszonych przez skarżącego oraz brak odniesienia się w treści uzasadnienia do przyczyn braku uwzględnienia stałych wydatków ponoszonych przez skarżącego (np. żywność, odzież, środki higieny).

Skarżący wskazywał, że organ nie kwestionował, że jedyny stały dochód jaki otrzymuje to renta związana z ciężkim wypadkiem drogowym. Dochody z renty po potrąceniu należności alimentacyjnych wynoszą kwotę [...] zł miesięcznie. Zasadniczą kwestią stanowiącą podstawę skarżonego rozstrzygnięcia było uznanie przez organy administracji I i II instancji zadośćuczynienia oraz odszkodowania jakie otrzymał skarżący z tytułu doznanych w wypadku drogowym obrażeń jako jego dochodu. Prowadziło to, zdaniem skarżącego, w prosty sposób do zawyżenia możliwości dochodowych skarżącego, a w konsekwencji wydania błędnego rozstrzygnięcia.

F. J. podnosił, że na kwotę "odszkodowania" składa się w zdecydowanej większości kwota zadośćuczynienia z tytułu doznanych przez skarżącego cierpień związanych z doznanymi rozległymi obrażeniami oraz inwalidztwem. Kwota odszkodowania w rozumieniu cywilistycznym stanowi ułamek kwoty "odszkodowania" w rozumieniu organów administracji.

Natomiast do dochodów w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie należy wliczać odszkodowań, które z natury rzeczy stanowią kompensatę, a nie przysporzenie (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1004/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/GD872/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 18/11). Tym bardziej, w ocenie skarżącego, nie znajduje uzasadnienia pogląd, aby jako jednorazowy dochód traktować kwotę zadośćuczynienia wypłaconego z tytułu doznanych krzywd przez skarżącego. O ile bowiem odszkodowanie odnosi się do składników majątkowych (niezależnie od tego czy w postaci damnum emergens czy lucrum cessans) o tyle zadośćuczynienie w swej konstrukcji ideologicznej odnosi się do sfery psychiki, moralności oraz dóbr osobistych o charakterze niematerialnym. Odmienna wykładnia czy to unormowań prawa miejscowego uchwały [...] czy to art. 8 ustawy o pomocy społecznej byłaby sprzeczna w wykładnią językową oraz celowościową przepisów.

Skarżący podnosił również, że z niezrozumiałych przyczyn organy administracji nie uwzględniły przy obliczaniu stałych miesięcznych wydatków opłaty egzekucyjnej potrącanej przez komornika egzekwującego należność alimentacyjną. Z niezrozumiałych przyczyn organy administracji nie uwzględniły także stałych wydatków w postaci żywności, ubrań czy choćby podstawowych środków higieny. Skarżący wskazywał, że nie można uznać, że w świetle art. 7, 77 oraz 107 k.p.a. wystarczająca jest konstatacja jakoby "uznać należy, że pozostałe środki finansowe pozwalają na zaspokojenie innych Pana potrzeb bytowych" bez choćby pobieżnego określania tych "innych potrzeb bytowych" tudzież ich wysokości. Tym bardziej, że realizacja wszelkich potrzeb skarżącego z uwagi na jego bardzo zły stan zdrowia oraz inwazyjne leczenie operacyjne jest trudniejsza i droższa niż w przypadku człowieka zdrowego. Miało to istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia z uwagi na treść §3 pkt 2 uchwały nr [...] w sprawie określenia warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka w piecz zastępczej (Dz. Urz. Woj. Maz. Z dnia 31 marca 2015 r., poz. 2950) obligującej do odliczenia od uzyskiwanych dochodów kwoty stałych wydatków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga rozpoznawana według powyższych kryteriów podlegała oddaleniu w całości jako bezzasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że sposób i tryb postępowania właściwy do rozpoznania wniosku o odstąpienie od ustalania opłaty reguluje § 3 Uchwały [...] w sprawie określenia warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 31 marca 2015 r., poz. 2950) zwanej dalej "uchwałą".

Zgodnie z § 2 pkt 3 i pkt 4 uchwały: ilekroć w uchwale jest mowa bez bliższego określenia o:

pkt 3) dochodzie na osobę w rodzinie - należy przez to rozumieć dochód na osobę w rodzinie ustalony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 163) zwanej dalej " u.p.s.";

pkt 4) kryterium dochodowym - należy przez to rozumieć odpowiednio kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej albo kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, określone w ustawie,

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, (...), przysługuje osobie samotnie gospodarującej, których dochód nie przekracza kwoty 634 zł zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", na osobę w rodzinie,

Na podstawie § 3 pkt 1 uchwały: Można odstąpić od ustalenia opłaty jeżeli dochód na osobę w rodzinie albo dochód osoby samotnie gospodarującej jest niższy niż 400% kryterium dochodowego.

Natomiast zgodnie z § 3 pkt 2 uchwały: Można odstąpić od ustalenia opłaty: po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków osoby samotnie gospodarującej lub rodziny pozostała kwota dochodu jest niższa niż 200% kryterium dochodowego - odpowiednio dla osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie,

Ponadto, zgodnie z § 3 pkt 3 uchwały: Można odstąpić od ustalenia opłaty jeżeli w stosunku do rodzica znajdującego się w trudnej sytuacji dochodowej występuje co najmniej jedna z następujących okoliczności, m.in.: długotrwała lub ciężka choroba oraz niepełnosprawność.

W toku postępowania administracyjnego, na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów potwierdzających sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i materialną organ ustalił, że skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, gospodarując wspólnie z matką U. J.. Źródłem utrzymania rodziny w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, tj. w sierpniu 2015r. było świadczenie z ZUS, w wysokości [...] zł, pomniejszane o kwotę alimentów w wysokości [...] oraz opłatę komorniczą w wysokości [..]zł. Organ uznał, że dochód wnioskodawcy to kwota [...] zł. Kwota dochodu może zostać pomniejszona jedynie o świadczone alimenty, i tak po ich odliczeniu ([...] zł) pozostaje kwota [...]zł. Do dochodu wlicza się również świadczenie emerytalne matki wnioskodawcy w wysokości [...]zł. Ponadto, do dochodu należy również doliczyć uzyskany przez wnioskodawcę dochód jednorazowy w postaci trzech świadczeń z tytułu wypadku komunikacyjnego otrzymanych w czasie miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty. Kwoty odszkodowań to:[...]. Podzieliwszy tę kwotę na 12 miesięcy organ uzyskał wartość miesięczną [...] zł, którą dodał do dochodu miesięcznego. Sumując wszystkie składniki dochodu organ otrzymał kwotę [...]zł., a na osobę w rodzinie [...]zł. Kwota ta jest wyższa od 400% kryterium dochodowego (2.056zł) uprawniającego do odstąpienia od ustalenia ww. opłaty z § 3 pkt 1 ww. uchwały.

Rozpatrując możliwość zastosowania przepisu § 3 pkt 2 uchwały, organ pomniejszył miesięczny dochód z sierpnia 2015r. o kwotę stałych miesięcznych wydatków (dotyczy sierpnia 2015r) udokumentowanych przez wnioskodawcę. Analizując przedstawione dokumenty organ uznał, że są to następujące wydatki, pomimo braku wykazania, czy opłaty za media to kwoty za jeden miesiąc, czy kilka miesięcy: [...] Po podzieleniu tej kwoty na dwóch członków rodziny organ uzyskał wielkość dochodu na osobę – [...]zł. Jest to kwota, która przekracza 200% kryterium dochodowego dla osoby wspólnie gospodarującej (2x 514zł), tj. 1028zł. Jednocześnie organ uznał, że pozostałe środki finansowe pozwalają na zaspokojenie innych potrzeb bytowych.

Kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie jest prawidłowe ustalenie dochodu na osobę w rodzinie i składników, które należy wliczyć ustalając wysokość dochodu.

F. J. podnosił, że kwota "odszkodowania" z tytułu wypadku komunikacyjnego składała się w zdecydowanej większości z kwoty zadośćuczynienia z tytułu doznanych przez skarżącego cierpień związanych z rozległymi obrażeniami oraz inwalidztwem. Kwota odszkodowania w rozumieniu cywilistycznym stanowi ułamek kwoty "odszkodowania" w rozumieniu organów administracji. Ponadto, do dochodów w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie należy wliczać odszkodowań, które z natury rzeczy stanowią kompensatę, a nie przysporzenie.

Nie sposób się zgodzić z twierdzeniami skarżącego. Uchwała Nr [...] w § 2 pkt 3 odwołuje się do pojęcia dochodu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015r., poz.163) zwanej dalej "u.p.s.". Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela dominującą linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych (art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s.) oraz, że wskazane w ustawie wyjątki nie przewidują wyłączeń jakiejkolwiek grupy przychodów z tego np. tytułu, że nie podlegają one opodatkowaniu (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. I OSK 322/10, lex 595343, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2008 r. sygn. I SA/Wa 158/08, lex 509612, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. II SA/Bd 1049/09, lex 559698, wyrok NSA z dnia 18 marca 2009r. sygn. I OSK 1461/08, lex nr 580351, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2008 r. sygn. II SA/Gd 763/07, lex 501347).

Artykuł 8 ust. 3 u.p.s. zawiera ustawową definicję pojęcia dochodu, jednocześnie określając, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów (ze wskazanego w tym przepisie okresu) bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Wyraźnie określa też składniki podlegające odliczeniu od dochodu. W związku z tym do określenia wysokości uzyskanego dochodu nie ma możliwości odwoływania się do innych ustaw, w tym do Kodeksu cywilnego czy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto, zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 1 i 2 u.p.s. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Organ prawidłowo zatem zastosował wskazane przepisy i obliczył dochód skarżącego zgodnie z brzmieniem ustawy o pomocy społecznej. Rozważania skarżącego sprowadzające się do twierdzenia, że większość świadczenia otrzymał z tytułu zadośćuczynienia a część z tytułu odszkodowania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego tracą więc na wartości bowiem do dochodu zalicza się wszystkie przychody uzyskane w określonym czasie bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jednakże w niniejszym przypadku ustawa nie przewiduje odmiennego uregulowania niż te zawarte w powołanym art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Organ prawidłowo zatem przeprowadził wykładnię § 3 pkt 1 i 2 uchwały Nr [...], przy czym w zakresie pkt 2 organ wziął pod uwagę wszystkie stałe miesięczne wydatki skarżącego, zgodnie z przedłożonymi dowodami.

Natomiast w zakresie regulacji § 3 pkt 3 uchwały Nr [...] organ mógł odstąpić od ustalenia opłaty jeżeli w stosunku do rodzica znajdującego się w trudnej sytuacji dochodowej występuje co najmniej jedna z następujących okoliczności jakimi są m.in. długotrwała lub ciężka choroba (lit.a), niepełnosprawność (lit.b).

Skarżący z tytułu świadczeń związanych z wypadkiem komunikacyjny w okresie 12 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku uzyskał w kwotę łączną [...] złotych. Dlatego też organ prawidłowo wskazał, iż sytuację dochodową F. J. nie można uznać za trudną w rozumieniu przepisu § 3 pkt 3 cyt. uchwały. Przy czym organ słusznie wyjaśnił, iż podniesione w odwołaniu okoliczności, iż w chwili obecnej sytuacja dochodowa odwołującego się uległa pogorszeniu, w znacznej mierze ze względu na wykorzystanie wszystkich środków pochodzących z odszkodowania, a także z uwagi na fakt, iż od stycznia 2016 r. prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma w rozpatrywanej sprawie znaczenia, gdyż do obliczania dochodu zastosowanie mają odpowiednie przepisy ustawy o pomocy społecznej, które nakazują uwzględnić dochód z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, nie zaś dochód z chwili orzekania przez organ administracji publicznej. Skarżący jest osobą poszkodowaną w wyniku wypadku samochodowego, ciężko chorą, w trakcie rehabilitacji, Jednak ww. otrzymał świadczenie pieniężne w łącznej kwocie [...] zł i dlatego nie występowała druga z koniecznych przesłanek ustawowych, tj. trudna sytuacja dochodowa.

Chybionym okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz procesowego w postaci art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art.107§3 k.p.a. Organ zebrał w sprawie wyczerpujący materiał oraz odniósł się do kwestii związanych z prawidłową wykładnią znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów. Natomiast odnosząc się do przesłanek z § 3 pkt 2 uchwały uwzględnił wykazane przez wnioskodawcę wydatki stałe.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.