Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1567/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Adam Lipiński (spr.), Protokolant: Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2005 r. sprawy ze skargi C.W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...]w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla decyzję i decyzję ją poprzedzającą, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

Małżonkowie E. i C. W. przebywali w Domu Pomocy Społecznej w S. Jedynym ich źródłem dochodu była emerytura kombatancka przyznana E.W. w 1984 roku na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122).

Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. zwolnił C.W. z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w okresie od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r.

W dniu [...] listopada 2004 r. zmarł E.W.

C.W. urodziła się w dniu [...] października 1915 r. Nie posiada żadnych dochodów, ani własnych uprawnień do renty albo emerytury. Jest osobą samotną. Po śmierci męża, zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie jej w drodze wyjątku renty rodzinnej po zmarłym mężu, który pobierał emeryturę kombatancką.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. odmówił przyznania świadczenia. Decyzję uzasadniał treścią przepisu art. 16 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371), który przyznanie świadczenia uzależnia między innymi od braku po stronie żądającego niezbędnych środków utrzymania. W ocenie organu, skoro C.W. została zwolniona z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, to nie można uznać jej za osobę pozbawioną niezbędnych środków utrzymania.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C.W. przyznała, że Dom Pomocy Społecznej zapewnia jej całodobowa opiekę, jednakże każdy człowiek pragnie posiadać swoje źródło dochodu, które mógłby przeznaczać na zaspokojenie swoich osobistych potrzeb. Pozbawienie jej dochodu, otrzymywanego przez męża, spowodowało, że nie będzie mogła w dużej mierze zaspokoić swoich potrzeb życiowych.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. utrzymał zaskarżona decyzję w mocy, podtrzymując w całości zawartą w niej argumentację.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C.W. wskazała na swoją sytuację życiową i ponowiła zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 16 ust. 1, ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego "Kombatantom i innym osobom uprawnionym, które nie mają prawa do emerytury lub renty na podstawie przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin lub na podstawie innych przepisów, jeżeli nie mają niezbędnych środków utrzymania, może być przyznana w drodze wyjątku: 1) emerytura, jeżeli osiągnęli wiek: 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna, 2) renta inwalidzka, jeżeli zostali zaliczeni do jednej z grup inwalidów". Zgodnie z ust. 2 art. 16, przepis powyższy stosuje się odpowiednio do członków rodzin pozostałych po kombatantach i innych osobach uprawnionych, jeżeli spełniają warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej - to jest w tym przypadku warunki przewidziane w art. 65 ust. 1, art. 67 ust. 1 pkt 3 i art. 70 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.).

Organ odmawiając C.W. przyznania świadczenia, wskazywał na fakt zwolnienia jej z opłaty za pobyt w Domu Opieki Społecznej w S., traktując decyzje wydaną w tym aspekcie jako dowód na brak po stronie skarżącej przymiotu osoby nie posiadającej niezbędnych środków utrzymania. Zdaniem organu to podstawowa przesłanka, której nie spełniła skarżąca, przesłanka a priori wykluczająca już dalsze badanie sprawy pod kątem kolejnych przesłanek zawartych we wspomnianym wyżej przepisie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie takie rozumienie przesłanki "braku niezbędnych środków utrzymania" jest tu błędne.

Po pierwsze, decyzja z dnia [...] maja 2004 r. Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S., zwalniająca C.W. z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, została wydana z uwagi na brak posiadania przez skarżącą własnego dochodu. Okoliczność ta wynika niezbicie z uzasadnienia wspomnianej decyzji. A zatem a contrario gdyby C.W. posiadała takie środki, to decyzji zwalniającej nie wydano by. Zarówno w przypadku decyzji zwalniającej z opłat, jak i w przypadku zaskarżonej decyzji, kryterium przyznawania świadczenia jest takie samo - brak po stronie osoby starającej się o świadczenie, posiadania niezbędnych środków utrzymania. Zwolnienie od opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej nie może stanowić implikacji do stwierdzenia, że skarżąca posiada niezbędne środki do utrzymania, zważywszy na przyczyny podjęcia decyzji zwalniającej. Zastosowane tu przez organ rozumowanie jest prostą tautologią. Wadliwie skonstruowanym zdaniem logicznym, z którego wynika fałszywa konkluzja.

Po drugie, decyzja z dnia [...] maja 2004 r., zwalniająca C.W. z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dotyczy konkretnego okresu - od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r. W aktach administracyjnych sprawy brak dowodu, aby w dacie wydania zaskarżonej decyzji to jest w dniu [...] czerwca 2005 r. decyzja o zwolnieniu z opłat nadal obowiązywała. Tak więc zaskarżona decyzja opiera się nadto na niepewnej i niezweryfikowanej dowodowo okoliczności.

Po trzecie, przyznanie skarżącej świadczenia, może spowodować, że nie będzie ona musiała przebywać w Domu Pomocy Społecznej, a przynajmniej pobyt ten będzie stanowił jej wybór, a nie konieczność.

Po czwarte, ma rację skarżąca, gdy twierdzi, że każdy człowiek pragnie posiadać swoje źródło dochodu, które mógłby przeznaczać na zaspokojenie swoich osobistych potrzeb.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji polegający na wadliwym zinterpretowaniu w tym konkretnym przypadku pojęcia "braku niezbędnych środków utrzymania", w rozumieniu przepisu art. 16 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wyżej wskazana, wadliwa interpretacja przepisu, pociągnęła za sobą dalsze naruszenia prawa - art. 7 i art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, pod postacią braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.

Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, organ powinien zbadać dokładnie sprawę pod kątem dalszych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia, opisanych w art. 16 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Nadmienić tu należy, że niniejszą sprawę powinny także zbadać i zaopiniować stowarzyszenia kombatanckie. Obowiązek ten wynika z treści § 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 lipca 1991 r. w sprawie trybu postępowania przy przyznawaniu dodatku kombatanckiego oraz emerytur lub rent, w drodze wyjątku, kombatantom i innym osobom uprawnionym. (Dz. U. z 1991 r., Nr 65, poz. 283), wydanego na podstawie art. 17 ust. 2 wspomnianej wyżej ustawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1a i c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.

O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.