Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1169/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz. 674 ze zm.), orzekł o uznaniu M. Z. za osobę bezrobotną z dniem 4 listopada 2014 r.

Kolejną decyzją tego organu z dnia [...] nr [...] przyznano stronie prawo do stypendium w wysokości 957,40 zł miesięcznie od dnia 25 maja 2015r.

W związku z zakończeniem odbywania szkolenia Prezydent Miasta S., decyzją z [...] orzekł o utracie przez M. Z. prawa do stypendium z dniem 27 maja 2015r.

W związku ze skierowaniem do odbycia kolejnego stażu, przyznano stronie prawo do stypendium z dniem 1 czerwca 2015r. w wysokości 957, 40 z. (decyzja z dnia 3 czerwca 2015r.).

W dniu 30 czerwca 2015r. Marszałek Województwa Śląskiego, decyzją nr[...] , wydaną na podstawie art. 61 i art. 65 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EWG) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004r. ze zm.), art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. c, art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009r. w sprawie szczegółowego trybu przyznania zasiłku dla bezrobotnych stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz.U. z 2009 nr 136 poz. 1118 ze zm.), a także art. 105 § 2 K.p.a., umorzył w całości postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych M. Z. na zasadach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Jako przyczynę rozstrzygnięcia wskazano oświadczenie strony zawierające rezygnację z ubiegania się o zasiłek na zasadach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Następnie, decyzją wydaną dnia [...] Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ust. 4c i a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy orzekł o utracie przez M. Z. statusu bezrobotnego z dniem 16 listopada 2014r. Przyczyną rozstrzygnięcia było zawarcie przez bezrobotną umowy cywilnoprawnej podlegającej zgłoszeniu do ubezpieczenia społecznego w okresie od 16 do 17 listopada 2014r., z tytułu wykonywania której strona otrzymała wynagrodzenie.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta S. M. Z. wniosła o jej uchylenie, kwestionując zebrany materiał dowodowy. Wskazała, że organ administracji zakwalifikował błędnie umowę o udział w szkoleniu i rekrutacji jako umowę cywilną podlegającą zgłoszeniu do ubezpieczenia społecznego w okresie od 16 do 17 listopada 2014r. i mylnie przyjął, że odwołująca otrzymała wynagrodzenie z tytułu wykonywania wymienionej umowy. Tym samym nie wyjaśnił dostatecznie sprawy pomijając, że otrzymana przez odwołującą kwota 50 zł była wyłącznie zwrotem wydatków za dojazd do miejsca rekrutacji i stanowiła ryczałt. Nie była to forma wynagrodzenia za świadczenie pracy o jakich mowa jest w ustawie o promocji zatrudnienia. Zdaniem odwołującej ryczałt nie powinien być uznany za wynagrodzenie, a tym samym nie zaistniały przesłanki, które dają podstawę do utraty statusu bezrobotnego.

Za niezasadne odwołująca uznała również ustalenie, że była objęta ubezpieczeniem społecznym, bowiem nie została w ogóle poinformowana przez firmę A Spółka z o. o. w M., że zostanie odprowadzane ubezpieczenie. Organ nie wziął natomiast pod uwagę wymogów, jakie firma A stawia kandydatkom do zatrudnienia. Wyjaśniła, że bez podpisania umowy osoba starająca się o zatrudnienie nie byłaby w ogóle dopuszczona do procesu rekrutacyjnego. W takim stanie rzeczy decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej stanowiłaby dla odwołującej karę za to, że starała się na własną rękę szukać zatrudnienia.

Wojewoda Śląski decyzją nr [...] z dnia [...] działając w trybie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy.

W toku analizy stanu sprawy ustalono, że odwołująca od dnia 4 listopada 2014r. w związku z rejestracją w PUP w Ś. posiadała status osoby bezrobotnej. Jednak od dnia 16 do dnia 17 listopada 2014r. wykonywała pracę zarobkową, a zatem nie odpowiadała przesłankom art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Bezrobotnym, zgodnie z tym przepisem, może być wyłącznie osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy.

Ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego, zdaniem Wojewody wynikało, że odwołująca była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego z tytułu wykonywania innej pracy zarobkowej od 16 listopada 2014r. to jest w trakcie posiadania statusu osoby bezrobotnej. W przekonaniu organu, taki stan rzeczy potwierdza raport ZUS-U2, umowa o udział w szkoleniu i rekrutacji zawarta przez pracodawcę ze stroną, a także wyjaśnienia pracodawcy z dnia 8 grudnia 2015r. Powyższe dowody według Wojewody wskazują, że strona wykonywała pracę w ramach umowy-zlecenia w dniach od 16 do 17 listopada 2014r. Za wykonaną pracę odwołująca otrzymała wynagrodzenie w kwocie 50 zł, a z tego tytułu miała być również przesłana zaliczka na podatek do Urzędu Skarbowego w C.

Zauważono przy tym, że odwołująca była prawidłowo pouczona o prawach i obowiązkach związanych z uzyskaniem statusu osoby bezrobotnej oraz zapoznana z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia. Mimo tego nie poinformowała o związaniu umową cywilnoprawną z A z o. o. w M., a także o podleganiu z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w wyżej wymienionym okresie. Wręcz przeciwnie, informacje o tym fakcie organ uzyskał dopiero 3 grudnia 2015r. w związku z prowadzeniem postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 grudnia 2015r. ze względu na podjęcie pracy w Komendzie Wojewódzkiej Policji w K.

Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom odwołującej zawartym w jej odwołaniu, że w A Sp. z o.o. w M. uczestniczyła jedynie w procesie rekrutacyjnym, za który nie otrzymała wynagrodzenia lecz ryczałt, który był zwrotem wydatków za dojazd do miejsca pracy.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze M. Z. zaskarżyła w całości decyzję organu I instancji i decyzję Wojewody Śląskiego, zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy poprzez błędne uznanie, że uczestniczenie osoby bezrobotnej w procesie rekrutacyjnym upoważnia organ do wydania decyzji o utracie tego statusu. Zarzucono również naruszenie art. 107 K.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie w uzasadnieniu podstaw faktycznych oraz prawnych zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca stwierdziła, że ani organ pierwszej instancji ani organ odwoławczy nie odniósł się w dostateczny sposób do szczegółowych postanowień umowy o udział w szkoleniu i rekrutacji, którą skarżąca zawarła. Postanowienia tej umowy wskazują wyraźnie w jakim celu została ona zawarta. Zwłaszcza § 2 umowy wskazuje, jak długo trwać będzie rekrutacja i na czym polega. Umowa przewidywała możliwość skrócenia czasu rekrutacji. Organ pierwszej i drugiej instancji nie odniósł się do wymogów, jakie firma A Spółka z o. o. w M. stawiała kandydatom do zatrudnienia wymagając podpisania wspomnianej umowy, bez której to osoba starająca się o zatrudnienie nie byłaby t w ogóle dopuszczona do procesu rekrutacyjnego.

Tak jak w odwołaniu podniesiono, że orzeczenie o utracie statusu osoby bezrobotnej w takim stanie faktycznym będzie stanowiło karę za poszukiwanie na własną rękę możliwości zatrudnienia.

Według skarżącej, istotne znaczenie miał czas rekrutacji, które wynosił 2 dni robocze, a orzecznictwo sądowoadministracyjne nie wypowiadało się do tej pory w sprawach utraty statusu bezrobotnego w przypadku tak krótkiego okresu zatrudnienia. Zdaniem skarżącej najczęściej sprawy, w których sąd orzekał dotyczyły zatrudnienia co najmniej kilkumiesięcznego. Okoliczność ta, zdaniem skarżącej, powinna zostać uwzględniona jako potwierdzenie faktu, że skarżąca nie wykonywała pracy zarobkowej na podstawie umowy-zlecenia lub innej umowy o podobnym charakterze.

Skarżąca podniosła, że organy nie uwzględniły również w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających braku po stronie skarżącej wymaganych umiejętności i kwalifikacji do wykonywania pracy na rzecz A, So. Z o.o. w M., w związku z czym nie mogła stać się stroną umowy zlecenia ani też innej umowy cywilnoprawnej, której wyliczenie znajduje się w słowniczku ustawy o promocji zatrudnienia. Zwróciła uwagę, że zaskarżone decyzje wskazywały na wykonywanie przez skarżącą pracy w ramach umowy zlecenia natomiast nie wypowiadały się w ogóle o tym co było jej przedmiotem i co konkretnie jej zlecono. Automatycznie zakwalifikowały umowę o rekrutację jako umowę zlecenia.

Odnosząc się do kwoty otrzymanej jako zwrot kosztów wskazała, że w tej kwestii wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 6 lutego 2008r. sygn. akt IV SA/Po 577/07 stwierdzając, że zwrot kosztów szkolenia należy interpretować jako zwrot wszystkich kosztów, które osoba normalnie uczestnicząca w kursie faktycznie ponosi. Zdaniem skarżącej mimo, że wyrok ten dotyczy zwrotu kosztów szkolenia, to jednak żaden przepis nie wyklucza możliwości zwrotu kosztów przez inny podmiot prowadzący rekrutację, w tym konkretnym przypadku przez A Sp. z o.o. w M., a postanowienia o takim zwrocie mogą znaleźć się w umowie rekrutacyjnej, jak to miało miejsce w sprawie.

Odnośnie opłacenia składek dokonanych przez A na rzecz skarżącej z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego za okres 2 dni skarżąca wyjaśniała, że informacja o ubezpieczeniu dotarła do niej w chwili wszczęcia postępowania przez organ pierwszej instancji.

Zdaniem skarżącej, opisany stan faktyczny sprawy nie uzasadniał obowiązkowego ubezpieczenia na podstawie przepisu art 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r. poz. 121 ze zm.). Natomiast jej art. 6 ust. 1 pkt 6 wprowadza obowiązek odprowadzenia składek w stosunku do osób pobierających zasiłek dla bezrobotnych także w trakcie odbywania stażu, czyli jak w analogicznej sytuacji, a okoliczność ta nie została wyjaśniona przez organy.

Uzasadniając zarzutu nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia skarżąca wskazała, że uzasadnienie faktyczne decyzji organu drugiej instancji stanowi przeniesienie podstaw prawnych poszczególnych artykułów ustaw regulujących przesłanki dotyczące utraty statusu zatrudnienia. Natomiast nie odniesiono się w nim do umowy o udział w szkoleniu i rekrutacji z dnia 4 grudnia 2014r. Nie wyjaśniono z jakich przyczyn odmówiono wiarygodności twierdzeniom skarżącej. Nie zajęto stanowiska w sprawie odpowiedzi A Sp. z o.o. w M. z dnia 23 grudnia 2015r., w której złożyła uzupełniające wyjaśnienia i wskazała, że w okresie rekrutacji nie wykonywała pracy zarobkowej, a czas był przeznaczony na szkolenia i weryfikację umiejętności uczestników.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Wojewoda Śląski nie znalazł podstaw do zmiany swego stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016r. sygn. akt IV SA/Gl 329/16 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] nr [...] uznając sprawę za niewyjaśnioną w zakresie istotnych kwestii, co w konsekwencji mogło doprowadzić do błędnego zastosowania prawa materialnego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustalony stan faktyczny przedstawiony w aktach administracyjnych budził poważne wątpliwości co do tego czy były w istocie podstawy prawne do zastosowania wobec skarżącej tak dotkliwej sankcji jaką jest pozbawienie statusu bezrobotnego. Organy pominęły całkowicie fakt, że umowa jaką zawarła skarżąca z firmą rekrutującą nie była typową umową cywilną zawartą w celu wykonywania pracy zarobkowej, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, gdyż zarówno nazwa umowy jak i jej treść wyraźnie potwierdzają, że zamiarem stron nie było wykonywanie pracy przez Kandydata (skarżącą) na rzecz Rekrutującego (A Sp. z o.o. w M.) lecz ocena wiedzy i umiejętności Kandydata w celu ewentualnego przyszłego jego zatrudnienia. Kandydat miał być poddany ocenie przez okres trwania umowy (dwa dni) przez Rekrutującego w celu oceny jego umiejętności, a po zakończeniu procesu rekrutacji Rekrutujący nie był zobowiązany do zatrudnienia Kandydata. Nie ustosunkowano się do pisemnego oświadczenia Rekrutującego z dnia 23 grudnia 2015r., z którego wynikało, że w czasie rekrutacji Kandydaci nie wykonują pracy zarobkowej. Kwota wypłacona na podstawie umowy w wysokości 50 zł stanowi zwrot kosztów poniesionych przez Kandydata na dojazd, wyżywienie w czasie rekrutacji itp. Wobec powyższych faktów Sąd uznał za co najmniej przedwczesne i wymagające ponownego, starannego wyjaśnienia stwierdzenie, że w dniach 16 i 17 listopada 2014r., a więc w okresie, na który umowa o szkolenie i rekrutację została zawarta, skarżąca wykonywała pracę zarobkową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy. Sąd zauważył nadto, że pominięto wyjaśnienie przyczyn prawnych zapłaty składki ubezpieczenia i zasadność tego działania, a także nie ustalono czy strona miała świadomość opłacenia takiej składki z tytułu zawarcia umowy o dwudniowe szkolenie. Sąd zwrócił uwagę na fakt pouczenia skarżącej o konsekwencjach wynikających z podjęcia pracy zarobkowej a także podlegania ubezpieczeniu społecznemu z innego niż bezrobocie, tytułu. Ocenił jednak stan faktyczny sprawy jako nieadekwatny do zdarzeń, które zostały przedstawione skarżącej w pouczeniu o obowiązkach bezrobotnego. Zdaniem Sądu organ nie podjął jednak żadnych rozważań w tym zakresie, przyjmując w sposób arbitralny, że skarżąca była prawidłowo pouczona o prawach i obowiązkach związanych z uzyskaniem statusu bezrobotnego i zaniechała wypełnienia tych obowiązków. Nie wziął pod uwagę, że wykonywanie pracy zarobkowej istotnie różni się od podejmowania czynności zmierzających do uzyskania takiej pracy i zawarcie umowy w celu rekrutacyjnym może nie kojarzyć się osobie bezrobotnej z podpisanym przez nią pouczeniem o zakazie podejmowania pracy zarobkowej pod rygorem utraty statusu.

Sąd stwierdził, że w światle materiału dowodowego sprawy brak jest możliwości uznania, że wystąpiła przesłanka negatywna jaką jest niepowiadomienie organu o podjęciu innej pracy zarobkowej i podleganiu z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu nie znajduje uzasadnienia w materiale sprawy przedstawionym Sądowi.

Sąd zalecił organom w ponownym postępowaniu wyjaśnienie rzeczywistego celu, w jakim zawarta została umowa o udział w szkoleniu i rekrutacji z dnia 16 listopada 2014r., wyjaśnienie z jakiego w istocie tytułu Rekrutujący wypłacił skarżącej kwotę 50 zł netto, a także na jakiej podstawie prawnej przekazał składkę do ZUS z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego skarżącej. Zalecił również ustalenie czy skarżąca miała świadomość odprowadzenia za nią składki do ZUS, a także jaki jej zdaniem był cel podpisanej i wykonanej przez nią umowy z firmą rekrutującą. Nakazał organowi rozważanie dokonanych ustaleń w świetle definicji legalnej bezrobotnego ze szczególnym uwzględnieniem, że ma to być osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia i w takim aspekcie ocenić sytuację skarżącej, jako strony umowy o szkolenie i rekrutację. Sąd zaznaczył, że ocena ta powinna zostać dokonana z uwzględnienie zasady proporcjonalności, o której mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji, która nakłada na organ obowiązek rozważenia czy następstwa wynikające z utraty statusu osoby bezrobotnej w stanie faktycznym sprawy są adekwatne do celów, jakim służyć ma ta instytucja.

W ponownym postępowaniu organ wystąpił do Rekrutującego o odpowiedź w jakim celu zawarł z rekrutowanym kandydatem umowę o udział w szkoleniu i rekrutacji z dnia 16 listopada 2014r. z jakiego tytułu wypłacił skarżącej kwotę 50 zł netto oraz na jakiej podstawie prawnej przekazał składkę ZUS z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Wystąpił nadto do strony z pytaniem czy była świadoma, że Rekrutujący odprowadził za nią składki do ZUS w związku z umową o udział w szkoleniu i rekrutacji z dnia 16 listopada 2014r oraz w jakim celu podpisała i wykonała tę umowę.

W odpowiedzi na pytania organu strona oświadczyła, że nie posiadała wiedzy o odprowadzeniu za nią składek do ZUS, a celem zawarcia umowy był dobór właściwego pracownika i przygotowanie go do tego. W czasie rekrutacji nie była dopuszczona do kontaktu z towarem i sprzedażą. Jedynym jej celem było zdobycie zatrudnienia.

Rekrutujący, w odpowiedzi na zadane pytania udzielił informacji podobnej treści wskazując, że celem umowy była ocena przydatności kandydata, zapoznanie go z towarem oferowanym w sklepie, przeszkolenie w zakresie podstaw obsługi klienta. Rekrutowany kandydat nie wykonywał pracy zarobkowej, a wypłacona mu kwota 50 zł stanowiła zwrot kosztów poniesionych w związku z rekrutacją (przejazd, wyżywienie). Ponieważ zwrot poniesionych kosztów stanowi dochód, z tego tytułu odprowadzona została składka ZUS oraz podatek.

W związku z treścią uzyskanej odpowiedzi organ ponownie wystąpił do Rekrutującego o określenie czy umowa zawarta z bezrobotną wyczerpywała znamiona "innej pracy zarobkowej" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zauważono, że bezrobotna została zgłoszona do ubezpieczenia jako osoba wykonująca umowę agencyjną, zlecenia lub świadczenia usług. Zaznaczono, że w przypadku błędnego tytułu zgłoszenia, konieczna będzie korekta. W odpowiedzi organ uzyskał informację, że zawarta z kandydatem umowa nie wyczerpuje znamion innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a kwestia konieczności korekty zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego będzie wyjaśniania.

Organ zwrócił się również do ZUS O/C. o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w zakresie prawidłowości zgłoszenia do ubezpieczenia biorącej udział w rekrutacji przez Rekrutującego, jako płatnika składek. Zauważono, że brak jest podstaw do ubezpieczenia z tytułu wykonywania umowy agencyjnej, zlecenia lub świadczenia usług. Osoba zgłoszona nie wykonywała pracy, a celem była jedynie rekrutacja.

W odpowiedzi ZUS O/C. przekazał, że podstawę prawną ubezpieczenia społecznego osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej, czy umowy o świadczenie usług, stanowi art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016r. poz. 963 ze zm.). Do umów tych stosuje się przepisy o umowie zlecenia - art. 750 i nast. Kodeksu cywilnego. Wyjaśniono, że zakres pojęciowy usług jest bardzo pojemny i obejmuje także wykonywanie czynności faktycznych o ile nie są uregulowane innymi przepisami. Stwierdzono, że zgłoszona do ubezpieczenia dwukrotnie, przez dwa dni trwania umowy, zapoznawała się ze stanowiskiem, na które rekrutowała. Zapoznawała się z zakresem obowiązków, odbyła przeszkolenie, poznawała asortyment.

Podniesiono, że "nadzór nad wykonywaniem czynności przewidzianych umową oraz określenie miejsca i sposobu wykonywania pracy są typowe dla umowy o świadczenie usług, gdzie liczy się bieżąca staranność i wykonywanie poszczególnych czynności zgodnie ze wskazaniami kontrahenta w sposób przez niego oznaczony". Czynności zgłoszonej do ubezpieczenia zmierzały do zatrudnienia ale zatrudnienie nie było koniecznym rezultatem umowy. Wykonywała on czynności na rzecz Rekrutującego a ich cechą było staranne działanie.

Reasumując ZUS /C. uznał, że umowa o udział w szkoleniu nosi znamiona umowy o świadczenie usług, a co zatem stanowi tytuł do podlegania ubezpieczeniu społecznemu.

Na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego Prezydent Miasta Ś., decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł, na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ust. 4c i a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2017r. poz. 1065 ze zm.) o utracie przez M. Z. statusu bezrobotnego z dniem 16 listopada 2014r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przeprowadzone postępowanie pozwoliło ustalić, że strona zawarła umowę o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 K.c., a od umowy tej odprowadzono składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia. Nie zostały zatem spełnione przesłanki do posiadania statusu bezrobotnego, co uzasadnia orzeczenie o jego utracie na mocy art. 33 ust. 4 pkt 1 w/w ustawy.

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Powołała się na stanowisko zajęte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2016r. i stwierdziła, że zebrany materiał dowodowy nie wnosi niczego nowego do sprawy. Podniosła, że rekrutujący nie przyjąłby jej do rekrutacji, gdyby nie podpisała umowy. Utrata statusu osoby bezrobotnej z tego tytułu stanowiłaby karę za staranie się o zatrudnienie.

Wojewoda Śląski, decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W jej uzasadnieniu, po przedstawieniu przebiegu dotychczasowego postępowania organ odwoławczy uznał za wykonane zalecenia zawarte w wyroku WSA z dnia 9 grudnia 2016r. Zwrócono się bowiem do Rekrutującego i strony o wyjaśnienie jakiego rodzaju umowa i w jakim celu została zawarta, jaki był tytuł zapłaty 50 zł oraz zgłoszenia do ubezpieczenia. Ze względu na wątpliwości dotyczące podstaw zgłoszenia strony do ubezpieczenia zwrócono się o wyjaśnienie przez ZUS O/C. Wojewoda przywołał in extenso treść pisma uzyskanego przez organ I instancji od ZUS Odział w C. i podzielił zajęte tam stanowisko. Uznał bowiem, że umowa o udział w szkoleniu i rekrutacji nosi znamiona umowy o świadczenie usług, stanowiącej tytuł podlegania ubezpieczeniu społecznemu w okresie jej wykonywania.

Zdaniem organu odwoławczego odwołująca była prawidłowo pouczona o prawach i obowiązkach związanych z uzyskaniem statusu osoby bezrobotnej, a mimo tego nie poinformowała o związaniu się umową cywilną i o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu. Informację o tym fakcie powziął organ z innego źródła. Podkreślono, że odwołująca posiada uprawnienia zawodowe specjalisty ds. ZUS i płac, co sama przyznała w dniu rejestracji w urzędzie pracy. Ukończyła także szkołę policealną w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych. Miała zatem świadomość, że wypłata wynagrodzenia netto oznacza wynagrodzenie pomniejszone o podatek i składki na ubezpieczenie społeczne.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. Z. zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez błędne uznanie, że uczestniczenie w procesie rekrutacyjnym kwalifikuje się do wydania decyzji o utracie statusu bezrobotnego;

2) naruszenie prawa procesowego, a to :

- art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 K.p.a,, polegające na braku wszechstronnej i wnikliwej oceny całego materiału dowodowego,

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie w uzasadnieniu podstaw faktycznych oraz prawnych zaskarżonych decyzji,

- art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku WSA w Gliwicach, sygn. IV SA/GI 329/16.

Uzasadniając przedstawione zarzuty skarżąca podniosła, że organy całkowicie pominęły fakt, że umowa jaką zawarła skarżąca z firmą rekrutującą nie była typową, na co wskazano w treści uzasadnienia wyroku WSA z dnia 9 grudnia 2016r. Natomiast na podstawie pisma ZUS przyjęto, że umowa o udział w szkoleniu i rekrutacji nosi znamiona umowy o świadczenie usług, która stanowi tytuł podlegania przez odwołującą ubezpieczeniom społecznym w okresie jej wykonywania, a świadczyć ma o tym fakt, że "pojęcie usług jest bardzo pojemne i obejmuje wykonywanie czynności dla innej osoby umową cywilną zawartą w celu wykonywania pracy zarobkowej".

Zdaniem skarżącej postanowienia umowy o udział w szkoleniu i rekrutacji wskazują wyraźnie na cel w jakim umowa została zawarta. Celem tym był udział w szkoleniu i rekrutacji (§ 2 umowy). Z pisma pracodawcy wynika również, że celem umowy było zapoznanie skarżącej z zakresem obowiązków na stanowisku sprzedawcy, zapoznanie pod nadzorem kierownika z podstawami obsługi klienta i zapoznanie z towarem oferowanym w sklepie. Organ, zdaniem skarżącej, nie wyciągnął na tej podstawie żadnych wniosków. Nadal nie odniósł się do faktu, iż firma A Sp. z o.o. w M. stawiała kandydatom wymóg w postaci obowiązku podpisania przedmiotowej umowy pod rygorem niedopuszczenia do procesu rekrutacyjnego. Za nieporozumienie uznała skarżąca sformułowanie, że "wykonywanie przez stronę czynności na rzecz A Sp. z o.o. odbywało się w miejscu wskazanym przez pracodawcę, miały charakter powtarzalny, a ich cechą było staranne działanie", a jako niezrozumiałe potraktowała uznanie, że wykonywała pracę zarobkową na podstawie umowy o świadczenie usług - skoro nawet nie ustalono jakie to rzekome usługi miała świadczyć. W ocenie skarżącej jeżeli jakikolwiek podmiot świadczył w tej sytuacji usługi, to była to firma A na rzecz rekrutowanego kandydata. Za nadużycie uznała posłużenie się przez organ określeniem "pracodawca", skoro sam ustalił, że strony zawarły umowę o świadczenie usług.

Skarżąca zauważyła, że w zaskarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek wzmianki na temat oświadczenia rekrutującego z dnia 23 grudnia 2015 r., z którego wynikało, że Kandydaci nie wykonują pracy zarobkowej, w związku z czym nie sposób przyjąć, aby organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy.

Powołując się na wytyczne zawarte w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2016r. skarżąca wskazała, że nadal w toku postępowania pominięto, że w treści umowy Rekrutujący nie zobowiązał się do opłacenia za kandydata składki z tytułu ubezpieczenia społecznego czy zdrowotnego. W związku z tym nie wyjaśniono z jakich przyczyn odprowadzono składkę i czy zrobiono to zasadnie. Zdaniem skarżącej w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań co do tego czy miała ona świadomość opłacenia takiej składki. Organ ograniczył się jedynie do przytoczenia oświadczenia pracodawcy, który stwierdził, że "kwota ta była przychodem, odprowadzono od niej zarówno zaliczkę na podatek dochodowy jak i składki do ZUS". Organ wskazał przy tym, że "skarżąca posiada uprawnienia zawodowe specjalisty ds. ZUS i płac" w związku z czym musiała mieć świadomość, że wynagrodzenie netto oznacza wynagrodzenia pomniejszone o składki na ubezpieczenie społeczne i zaliczkę na podatek dochodowy". Odnosząc się do takiego stanowiska organu skarżąca podniosła, że posiada wiedzę z zakresu spraw ZUS i płac i zgodnie z jej wiedzą zwrot kosztów przejazdu i śniadania nie stanowi "wynagrodzenia netto pomniejszonego o składki na ubezpieczenie społeczne i zaliczkę na podatek dochodowy". Ustalenia organu w zakresie jej "świadomości" uznała za całkowicie arbitralne i dowolne oraz nie znajdujące oparcia ani w zasadach logiki, ani doświadczenia życiowego.

Podniosła także, że organ nie ustalił przy tym w ogóle podstawy prawnej, na podstawie której odprowadzono składkę, a nie sposób przyjąć, aby wystarczające w tym zakresie było "oświadczenie pracodawcy". W postępowaniu nie wzięto pod uwagę, że istnieje różnica pomiędzy wykonywaniem pracy zarobkowej, a zawarciem umowy w celu rekrutacyjnym, przez co pouczenie podpisane przez skarżącą nie jest adekwatne do zdarzeń, które są zawarte w tymże pouczeniu.

Zdaniem skarżącej organ nie wyjaśnił rzeczywistego celu, w jakim zawarta została umowa o udział w szkoleniu i rekrutacji mimo, że z umowy wynika wprost co jest jej celem, a to zapoznanie rekrutowanego kandydata z zakresem obowiązków na stanowisku sprzedawcy, zapoznanie pod nadzorem kierownika z podstawami obsługi klienta i zapoznanie z towarem oferowanym w sklepie. Organ nie ustalił z jakiego w istocie tytułu wypłacono skarżącej kwotę 50 zł netto, a także nie ustalił na jakiej podstawie prawnej przekazano składkę do ZUS z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Organ przyjął niezasadnie, że tytuł ten miała stanowić umowa cywilnoprawna - umowa o świadczenie usług, niemniej w żadnym miejscu nie wskazał podstawy prawnej do przekazania składek.

Skarżąca oświadczyła nadto, że podtrzymuje swoje stanowisko wynikające ze skargi z dnia 16 marca 2016 r., jak również wynikające z całości dotychczasowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. ) - dalej "P.p.s.a." sąd administracyjny uprawniony jest do badania legalności działania organów administracji biorąc pod uwagę zastosowane przez te organy prawo materialne, a także oceniając, czy nie naruszyły one obowiązującej procedury.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że działania organów podejmowane w tej sprawie były już przedmiotem oceny sądowej. W związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 329/16 decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] nr [...] utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Powtórne rozpoznanie sprawy przez organy nastąpiło w ramach związania wynikającego z art. 153 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami co do dalszego postępowania determinuje działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu.

Tym samym kontrola legalności zaskarżonej decyzji wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 P.p.s.a. dokonywana obecnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprowadza się w głównej mierze do oceny, czy organ podporządkował się ocenie prawnej wyrażonej w cyt. wyroku.

W związku z powyższym, konieczne jest ustalenie co zostało przesądzone przez Sąd w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 329/16.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Sąd dokonał jednoznacznej oceny prawnej co do charakteru umowy zawartej przez skarżącą z rekrutującą ją firmą. Wskazał, że "umowa jaką zawarła skarżąca z firmą rekrutującą nie była typową umową cywilną zawartą w celu wykonywania pracy zarobkowej, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, gdyż zarówno nazwa umowy jak i jej treść wyraźnie potwierdzają, że zamiarem stron nie było wykonywanie pracy przez Kandydata (skarżącą) na rzecz Rekrutującego (A Sp. z o.o. w M.) lecz ocena wiedzy i umiejętności Kandydata w celu ewentualnego przyszłego jego zatrudnienia". W takim stanie rzeczy niezrozumiałe wydaje się zasięganie opinii ZUS O/C. w kwestii wynikającej jednoznacznie ze stanowiska Sądu. Organ odwoławczy de facto przywołał tę opinię w całości, nie dokonując żadnych samodzielnych rozważań w świetle stanowiska Sąd zajętego w wyroku z dnia 9 grudnia 2016r.

Co więcej, w wyroku z dnia 9 grudnia 2016r. Sąd nakazał organowi rozważenie dokonanych ustaleń w świetle definicji legalnej bezrobotnego ze szczególnym uwzględnieniem, że ma to być osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia i w takim aspekcie ocenić sytuację skarżącej, jako strony umowy o szkolenie i rekrutację. Sąd zaznaczył, że ocena ta powinna zostać dokonana z uwzględnienie zasady proporcjonalności, o której mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji, która nakłada na organ obowiązek rozważenia czy następstwa wynikające z utraty statusu osoby bezrobotnej w stanie faktycznym sprawy są adekwatne do celów, jakim służyć ma ta instytucja.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważań takich całkowicie brak. Tymczasem zaskarżona decyzja wydana została już w chwili obowiązywania art. 8 K.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz innych ustaw (Dz. U. z 2017r. poz. 935) z mocą obowiązującą od 1 czerwca 2017r.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 8 K.p.a. organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Zasada proporcjonalności nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Obejmuje kilka postulatów dotyczących zachowania się administracji publicznej wobec obywatela.

Nakazuje, by organy administracji publicznej ingerowały w prawa obywateli w sposób rozsądny i racjonalny i nie nadużywały przysługujących im środków i kompetencji, szkodząc w ten sposób obywatelowi. Chodzi także o to, aby były zachowane odpowiednie proporcje między celami działania administracji, a ostrością używanych w tych celach środków. Według tej zasady organy administracji publicznej, podejmując jakiekolwiek działanie, winny miarkować cele i wymierzane dolegliwości, a także proporcje między ochroną dobra (interesu) ogólnego (publicznego) i dobra (interesu) indywidualnego. Jako zasady uzupełniające wymienić tu można zasadę przydatności (używanie tylko środków przydatnych do danego celu) i konieczności (używanie tylko środków koniecznych w danej sytuacji) - por. Zasady prawa administracyjnego, Prawo administracyjne J. Zimmermanna, Wolters Kluwer Polska, wydanie 3, 2000.

W wyroku z dnia 9 grudnia 2016r. Sąd wyraźnie nakazał organom rozważyć wynikające dla skarżącej obowiązki z tytułu zawartej umowy, w świetle definicji osoby bezrobotnego przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności.

Wobec braku wykonania niebudzących wątpliwości wytycznych Sądu, a w konsekwencji - bez uwzględnienia zasady proporcjonalności - uznanie umowy wiążącej skarżącą z rekrutującą ją firmą za umowę, która uniemożliwia posiadanie statusu osoby bezrobotnej - zachodzi konieczność powtórnego uwzględnienia skargi wniesionej przez M. Z .

W ponownym postępowaniu organ odwoławczy weźmie pod uwagę ratio legis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w je brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji (Dz. U. z 2017r. poz. 1065 ze zm.). Celem tego przepisu jest zagwarantowanie możliwości skorzystania z pomocy powiatowych urzędów pracy osobom nieposiadającym żadnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a przy tym zdolnym i gotowym do przyjęcia w każdej chwili oferowanej im pracy w pełny jej wymiarze. Z tych przyczyn podejmowanie zajęcia zarobkowego w szerokim tego pojęciu (umowa o pracę, różne formy umów cywilnych o świadczenie usług) stanowi przeszkodę w uzyskaniu, względnie utrzymaniu nabytego wcześniej, statusu osoby bezrobotnej. Jednak zajęcie to musi być po pierwsze - pracą, po drugie - zarobkową, a po trzecie - uniemożliwiającą podjęcie w każdej chwili oferowane przez organ zatrudnienia zajęcie zarobkowe.

Ocena umowy zawartej przez skarżącą zostanie dokonana ponownie przez organ z uwzględnieniem powyżej przedstawionej analizy prawnej, a nadto z zachowaniem odpowiednich proporcji między celami działania administracji, a ostrością używanych w tych celach środków. Organ weźmie przede wszystkim pod uwagę, że skarżąca nie świadczyła dla Rekrutującego pracy lecz poszukiwała możliwości zatrudnienia. Nie była związana czasem pracy i w każdej chwili, nawet w przypadku nagłej i nieoczekiwanej propozycji zatrudnienia ze strony PUP nie było żadnej formalnej przeszkody, by propozycję tę przyjąć. Nie otrzymała wynagrodzenia charakteryzującego świadczenie usług.

Organ weźmie nadto pod uwagę, że kwestia obowiązku odprowadzenia składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne nie była przedmiotem umowy podpisanej przez skarżącą. Domniemanie jej wiedzy w tym zakresie stanowi ocenę zaprzeczającą zasadzie proporcjonalności, o której mowa w przywołanym powyżej art. 8 K.p.a.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.