Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 196/97
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1998-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Wykładnia gramatyczna art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312  ze zm./ pozwala na przyjęcie poglądu, iż w tym trybie można ustalić wartość celną tylko na wniosek a nie z urzędu oraz, że jedyną osobą uprawnioną do złożenia takiego wniosku jest zgłaszający.

TEZY

Wykładnia gramatyczna art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312  ze zm./ pozwala na przyjęcie poglądu, iż w tym trybie można ustalić wartość celną tylko na wniosek a nie z urzędu oraz, że jedyną osobą uprawnioną do złożenia takiego wniosku jest zgłaszający.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./, art. 4 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ par. 1, par. 2 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i pkt 4 lit. "a" oraz ust. 2 i par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. 1995 nr 151 poz. 737/, art. 8, art. 17, art. 19 i art. 22 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony /załącznik do Dz.U. 1994 nr 11 poz. 38/, par. 2 ust. 2 pkt 4 oraz pkt 9 zał. nr 6 zarządzenia prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 24 czerwca 1996 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. 1996 nr 38 poz. 380/, prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję dyrektora urzędu celnego zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej pojazdu samochodowego z 18 grudnia 1996 r. w sprawie wymiaru cła od towarów zaimportowanych z Niemiec.

W uzasadnieniu swojej decyzji prezes Głównego Urzędu Ceł podał, że przedmiotem importu do Polski był samochód osobowy marki Toyota Corolla, zaklasyfikowany według kodu PCN 8703 22 901, wobec którego wymierzono cło z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej, w wysokości 35 procent min. 1.250 ECU/szt. zgodnie z powołanymi wyżej par. 1, par. 2 ust. 1 pkt 1 lit. "a" oraz ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r.

Od decyzji dyrektora urzędu celnego wniesiono odwołanie z prośbą o uznanie załączonego formularza EUR.2 z 11 grudnia 1996 r. za dowód upoważniający do zastosowania obniżonej stawki celnej w stosunku do towaru sprowadzonego z Niemiec, kraju członkowskiego Unii Europejskiej.

Obniżone stawki celne stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich UE po jednoczesnym spełnieniu następujących warunków:

1/ określenie tych stawek w taryfie celnej stanowiącej zał. nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lutego 1995 r.

2/ udokumentowanie pochodzenia towarów z kraju UE świadectwem przewozowym EUR.1 /lub formularzem EUR.2 dla towarów, których wartość nie przekracza 5.110 ECU/, spełniającym wymagania Protokołu nr 4 Układu Europejskiego,

3/ bezpośredni przywóz do Polski towarów z obszaru UE lub w tranzycie przez inne terytorium pod warunkiem, że podczas tranzytu towary znajdowały się pod dozorem celnym.

Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie znaleziono podstaw prawnych do zastosowania obniżonej stawki celnej od zaimportowanego towaru - samochodu osobowego marki Toyota Corolla, na podstawie załączonego do odwołania formularza EUR.2 z 12 listopada 1996 r., ponieważ zostało ono wystawione niezgodnie z wymaganiami wymienionego Protokołu nr 4, tj. art. 22 pkt 1.

Zgodnie z art. 22 pkt 1 Protokołu nr 4 - formularz EUR.2 jest dowodem statusu pochodzenia dla przesyłek zawierających tylko produkty pochodzące z UE, których wartość przesyłki nie przekracza 5.110 ECU.

Z załączonego do zgłoszenia celnego niemieckiego dowodu rejestracyjnego wynika, że krajem pochodzenia towaru będącego przedmiotem importu - samochodu osobowego marki Toyota Corolla jest Japonia /co ustalono z numeru indentyfikacyjnego nadwozia, określonego w Międzynarodowym Systemie Identyfikacji Pojazdów Samochodowych UIN/.

Natomiast w przedłożonym przez stronę formularzu EUR.2 w rubryce 8 eksporter wskazał Belgię /nieprawidłowo oznaczono B zamiast BE/ jako kraj pochodzenia towaru.

Należy więc przyjąć, iż eksporter wystawiając formularz EUR.2 zastosował do określenia kraju pochodzenia towaru kryterium miejsca sprzedaży, a nie pochodzenia towaru.

Działanie takie jest niezgodne z postanowieniami Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, który w sposób precyzyjny określa reguły, jakimi powinien kierować się eksporter przy wystawianiu dokumentu potwierdzającego status pochodzenia towarów z krajów UE. W omawianej sytuacji reguły te zostały pominięte przez eksportera i dlatego formularz EUR.2 nie jest prawidłowym dowodem statusu pochodzenia towaru objętego tym dokumentem.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Piotr F., w której zarzucił:

1/ naruszenie art. 26 ust. 6 w związku z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne przez bezpodstawne zakwestionowanie wartości celnej samochodu, wskazanej w rachunku sprzedawcy, jak również nieuzasadnienie zastosowania art. 30 ust. 2 tej ustawy,

2/ naruszenie art. 8, art. 17, art. 19 i art. 22 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przez bezpodstawne zdyskredytowanie dokumentu EUR.2 i w konsekwencji niezasadne przyjęcie wyższej od należnej stawki celnej.

Podnosząc te zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż prezes Głównego Urzędu Ceł w ogóle nie zajął żadnego stanowiska odnośnie kwestii podwyższenia wartości celnej, co podnoszono w odwołaniu. Stanowi to ewidentne naruszenie przepisów Kpa, gdyż organ odwoławczy powinien ustosunkować się do wszystkich kwestii podniesionych w odwołaniu. Sprawa wartości celnej samochodu jest niezwykle istotna, gdyż rzutuje na wszystkie opłaty związane z importem samochodu. Urząd celny nie miał żadnych podstaw do zastosowania art. 26 ust. 6 powołanej ustawy, w tym trybie bowiem może być zakwestionowana wartość wskazana w rachunku sprzedawcy, gdy zachodzą uzasadnione przyczyny do zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji wynikających z tego rachunku.

Podwyższenie wartości celnej nie jest więc pozostawione pełnej swobodzie organu celnego. W szczególności niedopuszczalne jest, aby organ celny bez jakiegokolwiek uzasadnienia niewiarygodności przedstawionych dokumentów dokonywał podwyższenia tej wartości, jak to ma miejsce w tym wypadku. Ceny samochodów używanych nie są cenami sztywnymi i rozbieżności w odniesieniu do tych samych marek i roczników mogą być znaczne. Sprowadzony przez skarżącego samochód jest samochodem powypadkowym i pozbawionym gwarancji, co miało istotny wpływ na cenę zakupu.

Główny Urząd Ceł niezasadnie także odmówił zastosowania niższej stawki celnej dowolnie przyjmując, że samochód ten nie pochodzi z Belgii, a więc kraju należącego do Wspólnoty Europejskiej, podczas gdy z karty pojazdu /Fahrzeugbrief/ jednoznacznie wynika, że samochód pochodzi z Belgii, i to samo stwierdza dokument EUR.2. Zakwestionowanie tego ostatniego dokumentu na tej podstawie, że Belgię jako kraj pochodzenia w polu 8 określa literą B, a nie BE nie jest trafne. Dokument EUR.2 potwierdza w pełni to, co zawiera karta pojazdu, i wszelkie spekulacje urzędu celnego w kwestii pochodzenia samochodu powinny być odrzucone jako nie mające uzasadnienia w przedstawionej dokumentacji.

W odpowiedzi na skargę podtrzymano swój pogląd prezentowany w zaskarżonej decyzji dodatkowo podnosząc, że brak ustosunkowania się organu odwoławczego do zarzutu podwyższenia wartości celnej samochodu wynikał z tego, że wobec strony został zastosowany najniższy możliwy wymiar należności celnych, i fakt podwyższenia wartości samochodu przez organ I instancji nie miał wpływu na wysokość cła.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wbrew twierdzeniom skarżącego nie można przypisać organom celnym dowolności w ustaleniu stanu faktycznego oraz w ocenie tego materiału dowodowego. Przedłożone przez stronę dokumenty mogły budzić wątpliwości organu celnego chociażby z powodu charakteru uszkodzeń samochodu, miejsca jego produkcji. Powyższe okoliczności dawały podstawę organowi celnemu do ustalenia wartości przedmiotowego samochodu w sposób określony w art. 26 ust. 6 i 7 ustawy Prawo celne.

W tym celu organ ten przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające porównując ceny podobnych samochodów zamieszczonych w "Auto Bazar" z 27 października 1996 r. przy uwzględnieniu szeregu okoliczności określonych w decyzji pierwszej instancji, w tym również opinii biegłego przedstawionej przez stronę.

Mimo tak przeprowadzonego postępowania organy obu instancji niewłaściwie zastosowały art. 30 ust. 2 prawa celnego, gdyż wartość celną w oparciu o ten przepis można ustalić tylko na wniosek zgłaszającego.

Wykładnia gramatyczna art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ pozwala na przyjęcie poglądu, iż w tym trybie można ustalić wartość celną tylko na wniosek, a nie z urzędu, oraz że jedyną osobą uprawnioną do złożenia takiego wniosku jest zgłaszający.

Wprawdzie ustawa Prawo celne nie daje definicji pojęcia "zgłaszający", mając jednak na uwadze inne przepisy wymienionej ustawy, jak art. 2 pkt 6, art. 41 ust. 1, art. 50 ust. 1 oraz 118 ust. 1 i 2, należy przez tę osobę rozumieć podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą.

Z akt nie wynika, aby któraś z wymienionych osób składała wniosek o ustalenie wartości celnej w tym trybie. Z tych też względów zastosowanie przez organy celne art. 30 ust. 2 ustawy Prawo celne stanowiło naruszenie tego przepisu przez zastosowanie jego rozszerzającej wykładni.

Podzielić należy zarzuty podniesione w skardze, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów odwołania dotyczących ustalenia wartości celnej towaru.

Nie można podzielić twierdzenia prezesa Głównego Urzędu Ceł zawartego w odpowiedzi na skargę, że pominięcie tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ma wpływu na sytuację strony ze względu na zastosowanie najniższej stawki celnej.

W ocenie Sądu podwyższenie wartości celnej towaru, jakkolwiek w tym wypadku nie ma wpływu na wysokość cła, to niewątpliwie ma niekorzystny wpływ na sytuację strony przez zwiększenie chociażby podatku VAT.

Powyższe okoliczności świadczą zatem, iż zaskarżona decyzja narusza również art. 107 par. 3 Kpa.

W tej sytuacji zasadne było jej uchylenie na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, wymienione uchybienia mogły mieć bowiem wpływ na treść decyzji.