Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 912/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Monika Kramek, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. G. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: [...]WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm., dalej: Prawo budowlane), po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB w [...]) z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] odstępującej od nałożenia na E. W. i A. S. obowiązku zaniechania dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach ok. 3,00 m x 7,50 m w południowo-wschodnim narożniku działki o nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w [...] lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego lub też nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z dnia 18 września 2014 r. PINB w [...] poinformował strony o wszczęciu, na wniosek M. G., postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku gospodarczego o wymiarach 9,0 m x 3,0 m usytuowanego na terenie działki o nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w [...].

W trakcie przeprowadzonych w dniu [...] września 2014 r. oględzin stwierdzono, iż na ww. nieruchomości istnieje budynek gospodarczy o wymiarach 9,00 m x 3,00 m z dwuspadowym dachem drewnianym krytym papą. Odległość obiektu od ogrodzenia działki M. G. wynosi 0,50 m.

E. W. i A. S. przedstawili zgłoszenie zamiaru wykonania drewnianych obiektów w postaci: wiaty o powierzchni 24,9 m2, wiaty - 21,5 m2, komórki - 1,6 m2 oraz budynku gospodarczego o powierzchni 22,5 m2 z dnia 1 lipca 2006 r. skierowane do Starosty [...]. Z zamiaru inwestorów wynikało, że po wybudowaniu wiat nr 1 i 2 oraz komórki rozebrany zostanie istniejący budynek gospodarczy i wybudowany nowy budynek gospodarczy oznaczony jako nr [...].

W dniu 26 listopada 2014 r. organ przeprowadził ponownie oględziny, w trakcie których dokonał pomiarów obiektu. Według szkicu wymiary te wynoszą 7,45 m x 3,04 m.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] PINB w [...], działając w oparciu o art. 51 ust. 1 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, odstąpił od nałożenia na E. W. i A. S. obowiązku zaniechania dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego lub też nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W uzasadnieniu PINB w [...] wskazał m. in., że obiekt zrealizowano na podstawie zgłoszenia dokonanego w dniu [...] lipca 2006 r. do Starosty [...] (nr rej. [...]). Starosta nie wniósł sprzeciwu do zgłoszenia, a lokalizacja obiektu jest zgodna z oznaczoną w załączniku graficznym do zgłoszenia. Ponadto powierzchnia zabudowy nie przekracza 25 m2, co oznacza, że wbrew zarzutom podnoszonym przez M. G. realizacja obiektu nie wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Po rozpatrzeniu odwołania M. G. [...]WINB, decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], uchylił ww. decyzję PINB w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji [...]WINB zwrócił uwagę na błędy popełnione przez PINB w [...] w toku ustalania stanu faktycznego oraz na rozbieżności między treścią zawiadomienia o wszczęciu postępowania (informującego o powierzchni budynku wynoszącą 27 m2), a pomiarami w trakcie oględzin, z których wynika, że powierzchnia wynosi 22,65 m2. Wskazał także na niewyjaśnienie innych okoliczności związanych z powstaniem spornego obiektu, w tym rozbieżności dotyczących legalności jego realizacji.

Wyrokiem z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1629/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję [...]WINB z dnia [...] maja 2015 r. nr [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], ponownie odstąpił od nałożenia na P. E. W. i P. A. S. obowiązku zaniechania dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach ok. 3,00 m x 7,50 m w południowo- wschodnim narożniku działki o nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w [...] lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego lub też nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Po rozpatrzeniu odwołania M. G. [...]WINB wydał powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, a w uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji w dniu [...] sierpnia 2015 r. przeprowadził oględziny w trakcie których ustalił, że wymiary spornego budynku wynoszą ok. 3,0 m x 7,45 m., a zatem powierzchnia budynku wynosi ok. 22,35 m2. Z treści zgłoszenia wynika natomiast zamiar wykonania dwóch wiat, komórki i budynku gospodarczego o powierzchni 22,5 m2 (pkt 4). Organ powołał się na oryginał zgłoszenia i dołączone mapy, z których wynika, że w dacie składania zgłoszenia na działce o nr ew. [...] w ostrej granicy z działkami o nr ew. [...] i [...] zlokalizowany był budynek gospodarczy w kształcę litery "L", zaś aktualnie istniejący budynek ma inny kształt niż wskazano na w/w mapie. Odnosząc się do uwagi skarżącego, iż kształt aktualnie istniejącego budynku nie jest prostokątem (ze względu na część budynku o wymiarach ok. 1,05 m x 2,5 m stanowiąca wejście) [...]WINB uznał, że argumentacja ta nie przesądza, że budynek jako całość nie stanowi prostokąta i nie jest tym samym budynkiem, którego zamiar wykonywania został zgłoszony. Zdaniem [...]WINB w takim przypadku można co najwyżej twierdzić o odstępstwie od zgłoszenia z dnia 1 lipca 2006 r., które jednak nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Na marginesie [...]WINB wskazał, że właściciele działki o nr ew. [...], tj. E. N. i W. N. złożyli oświadczenie, którym wyrazili zgodę na postawienie budynku gospodarczego w ostrej granicy z ich działką.

Zdaniem [...] WINB ustalenia dokonane przez organ I instancji są prawidłowe oraz poparte materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, w związku z czym odmowa nałożenia obowiązków w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego była właściwa.

Odnosząc się do kwestii dołączenia do akt sprawy planu zagospodarowania przestrzennego, stanowiącego załącznik do decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...] [...]WINB wyjaśnił, że powyższy dokument nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, albowiem decyzja została wydana ok. 5 lat przed datą dokonania zgłoszenia i budowy, w związku z czym plan zagospodarowania przestrzennego może przedstawiać inny budynek.

Powyższa decyzja [...]WINB z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. G., który wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji PINB w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...], jak również o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzje obu instancji zostały wydane na podstawie nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Wskazał, że w trakcie pierwszych oględzin organ ustalił, że sporny budynek gospodarczy ma rozmiary 3 x 9 m, a w trakcie następnych, że ma rozmiary 7,45 m x 3,04 m. Z kolei w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 5 sierpnia 2015 r. organ ustalił, że rozmiary przedmiotowego budynku wynoszą 3,00 m x 7,50 m. Podkreślił, że pomiary te w trakcie postępowania były przez niego kwestionowane, jednakże organ pierwszej instancji, ani razu nie przeprowadził tych pomiarów w obecności skarżącego, co stanowi naruszenie art. 10 k.p.a.

Skarżący nie zgodził się ponadto z twierdzeniem, że istniejący poprzednio w tym miejscu budynek miał kształt litery L, a obecnie istniejący budynek ma kształt prostokąta, gdyż budynek ten posiada dodatkowo ganek o rozmiarach 1,05 m x 2,5 m. Wskazał na problemy organu z dokonaniem prawidłowych pomiarów, których wyniki w każdym przypadku są inne. Przyjmując zaś rozmiary przyjęte przez organy obu instancji powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku przekracza 25 m2. Oznacza to, że budynek ten został wybudowany niezgodnie ze zgłoszeniem, a ponadto jego rozmiar powoduje, że budowa wymagała pozwolenia na budowę. Według pomiarów dokonanych przez skarżącego sporny obiekt ma rozmiary 3,70 x 7,60 m2 nie wliczając w to powierzchni ganku.

Skarżący wskazał także, że zgłoszenie nie wywołuje skutków prawnych jeżeli dotyczy budowy obiektu wymagającego uzyskania pozwolenia na budowę, nawet gdy organ nie wniesie sprzeciwu.

Dodatkowo, w ocenie skarżącego, sporny budynek powstał z naruszeniem szeregu przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie tj.:

- § 12 ust. 1 pkt 2 z uwagi na usytuowanie okna dachowego w odległości ok 50 cm od granicy działki,

- § 12 ust. 5 pkt 1 z uwagi na usytuowanie okapu budynku w granicy działki, oraz na zamontowanie rynny poza granicą działki,

- § 12 ust. 6 z uwagi na usytuowanie budynku gospodarczego z oknem połaciowym w odległości ok 2,80 m od budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce,

- § 12 ust. 2 z uwagi na odprowadzanie wód opadowych oraz śniegu z dachu budynku gospodarczego bezpośrednio na działkę skarżącego,

- § 272 ust. 3 z uwagi na wybudowanie ściany w odległości ok. 50 cm od granicy działki i oraz dachu budynku gospodarczego w ostrej granicy działki z materiałów palnych (drewni i dachówka bitumiczna).

Według skarżącego wybudowanie budynku gospodarczego nie spełniającego powyższych warunków wymaga uprzedniego uzyskania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w trybie art. 9 Prawa budowlanego i dopiero po uzyskaniu zgody na takie odstępstwo możliwe jest wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę.

Skarżący nie zgodził się także z organem, że do zgłoszenia dołączono komplet dokumentów, albowiem nie załączono aktualnej mapy sytuacyjno-wysokościowej oraz szkiców i rysunków.

Skarżący zwrócił także uwagę na różnice w powierzchni wiat wskazanych w zgłoszeniu (odpowiednio o powierzchni: 24,5 m kw. i 21, 5 m kw.), w zastępstwie których wybudowany został garaż na pięć samochodów o pow. ok 50 m., stanowiący jeden obiekt budowlany z uwagi na wspólny dach. Wskazał, że budowa budynku gospodarczego oraz budynku garażowego spowodowała, że dopuszczalna minimalna powierzchnia biologicznie czynna określona w miejscowym planie zagospodarowania została przekroczona. Podniósł problem braku badania przez organy zgodność zabudowy działki nr [...] z miejscowym planem zagospodarowania.

Skarżący podkreślić również, że wnosił o dołączenie do akt sprawy planu zagospodarowania działki stanowiącego załącznik do decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] a nieprzeprowadzenie tego dowodu stanowi naruszenie art. 7 i 77 k.p.a.

Dodał, że zgoda właścicieli działek sąsiednich na zabudowę w ostrej granicy w sensie prawnym nie ma żadnego znaczenia.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zaskarżona decyzja i poprzedzającą ją decyzją PINB w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] zostały bowiem wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w art. 7 k.p.a. została wyrażona naczelna zasada Kodeksu postępowania administracyjnego - zasada prawdy obiektywnej (materialnej). Zasada ta ma podstawowe znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ponieważ na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy organ administracyjny dokonuje jego subsumcji pod stosowną normę prawną. W ten sposób organ przesądza o powstaniu określonego obowiązku bądź prawa, a więc skutków prawnych, które dotyczyć będą wyłącznie faktów uznanych przez organ. Ponadto zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. na organie administracyjnym ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, obejmującego wszystkie jego części składowe, wszystkie środki dowodowe. W konsekwencji podstawowym obowiązkiem organów administracyjnych rozpoznających sprawę jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Również organy nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie w sprawie robót budowlanych, mają obowiązek ustalenia jakie prace budowlane zostały wykonane, zakwalifikować je z punktu widzenia ustawowych definicji zawartych w art. 3 pkt 6-8 Prawa budowlanego, następnie stwierdzić wymogami jakich prawnych działań winny one być poprzedzone (art. 28-30 Prawa budowlanego), i w końcu ustalić czy inwestor te wymogi spełnił. Dopiero wówczas można ocenić, czy dokonano samowoli budowlanej i podjąć adekwatne do sytuacji środki prawne, tj. przeprowadzić ewentualnie tzw. postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 ust. 2, 49b ust. 2 lub 50-51 Prawa budowlanego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja wydana w trybie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Przepis art. 50 ust. 1 Prawa budowalnego odnosi się do zrealizowanych robót budowlanych, które nie są budową w rozumieniu art. 48 ust. 1 i art. 49 b ust. 1, ale zostały wykonane: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.

Na gruncie ustawy Prawo budowlane zasadą jest, że wykonywanie robót budowlanych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1). Z obowiązku tego została zwolniona budowa wolnostojących budynków gospodarczych wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 2, pod warunkiem jednak, że powierzchnia zabudowy takiego obiektu nie przekracza 25 m2. W tym kontekście zgodzić się należy z zarzutami skarżącego dotyczącymi niewłaściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organy nadzoru budowlanego. Przede wszystkim uwagę zwracają rozbieżności w dokonanych pomiarach spornego budynku gospodarczego w trakcie kolejnych oględzin.

W trakcie pierwszych oględzin przeprowadzonych w dniu [...] września 2014 r. ustalono, że sporny budynek gospodarczy ma rozmiary 9 x 3 m. W trakcie drugich oględzin przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2014 r. organ ustalił, że budynek ma rozmiary 7,45 m x 3,04 m, jednakże obejmowały one wyłącznie bryłę prostokąta, bez dodatkowej powierzchni ganka. Z kolei w trakcie oględzin dokonanych w dniu [...] sierpnia 2015 r. ustalono, że rozmiary przedmiotowego budynku wynoszą 3,00 m x 7,45 m. Również w tym przypadku organ nie włączył do ogólnej powierzchni obiektu dodatkowej powierzchni ganka, choć przedstawiciel organu zaznaczył wspomniane rozmiary. Podkreślenia wymaga bardzo nieprecyzyjny szkic i zaznaczenie wymiarów spornego obiektu w protokole kontroli z dnia [...] sierpnia 2015 r. W szczególności trudno jest jednoznacznie stwierdzić, czy wymiary ganka wynoszą 2,5 m. x 1,4 m., czy też 2,5 m. x 1,05 m. Tymczasem wartości te mają fundamentalne znaczenie dla ustalenia, czy powierzchnia obiektu kwalifikuje go do kategorii budowy wyłączonej z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a w konsekwencji właściwej kwalifikacji wykonanych robót i zastosowania prawidłowego trybu przez organy nadzoru budowlanego. Włączając powierzchnię ganka do spornego obiektu powierzchnia ta bowiem oscyluje w granicach 25 m2., a nawet tę wartość przekracza (25,85 m2). Nie ulega przy tym wątpliwości Sądu, że powierzchnia wspomnianego ganka powinna zostać włączona do powierzchni całego budynku gospodarczego.

Powyższe uchybienia organów i bardzo niedokładne, nierzetelnie przeprowadzone pomiary świadczą o naruszeniu wspomnianych na wstępie reguł dowodowych w postaci art. 7 i 77 k.p.a., w stopniu mającym fundamentalny wpływ na wynik sprawy.

Na uwzględnienie zasługuje także pozostała argumentacja skarżącego dotycząca innych mogących w sprawie wystąpić uchybień. W szczególności Sąd podziela stanowisko co do skutków prawnych robót, wykonanych wprawdzie na podstawie dokonanego zgłoszenia, jednakże z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych. ależy zauważyć, że w przypadku korzystania przez inwestora z uproszczonej procedury polegającej na dokonaniu zgłoszenia nie uzyskuje on rozstrzygnięcia organu administracji publicznej w postaci decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę, lecz niejako "milczącą zgodę" organu na prowadzenie robót. Wspomniana "milcząca zgoda" i brak negatywnego rozstrzygnięcia w postaci sprzeciwu nie mogą być jednak utożsamiane z decyzją zezwalającą na realizację inwestycji w sensie pozytywnym. Brak jest bowiem w istocie zewnętrznego przejawu wyrażenia woli organu, który mógł nie zgłosić sprzeciwu wyłącznie z powodu upływu materialnoprawnego 30 dniowego terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 ustawy-Prawo budowlane. W takim przypadku inwestor - w przeciwieństwie do sytuacji, gdy uzyskuje decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i pozwolenie na budowę - nie korzysta z domniemania legalności inwestycji objętej zgłoszeniem, lecz ponosi ryzyko prowadzenia robót budowlanych niezgodnych z obowiązującymi przepisami. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 1441/05 wadliwe niewniesienie przez organ architektoniczno-budowlany sprzeciwu od zgłoszenia zamiaru realizacji robót budowlanych naruszającego przepisanie nie wyklucza możliwości zastosowania trybu przewidzianego w art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Nie można zatem uznać, że dokonanie zgłoszenia zamiaru inwestycyjnego niezgodnie z obowiązującymi przepisami i wadliwe niewniesienie sprzeciwu czyni inwestycję legalną i pozbawia organy nadzoru budowlanego możliwości podjęcia postępowania naprawczego. Wręcz przeciwnie, taka sytuacja zobowiązuje, organy nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.

Dlatego w rozstrzyganej sprawie konieczne było ustalenie, czy sporny budynek gospodarczy nie został wybudowany z naruszeniem obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, niezależnie od tego czy został zrealizowany na podstawie dokonanego zgłoszenia, czy też nie. Skarżący przedstawił zarówno w toku postępowania administracyjnego (m. in. jako uwagi do protokołu kontroli), jak i w skardze konkretne zarzuty naruszenia wspomnianych warunków technicznych, w postaci naruszenia § 12 ust. 1 pkt 2 (usytuowanie okna dachowego w odległości ok 50 cm od granicy działki), § 12 ust. 5 pkt 1 (usytuowanie okapu budynku w granicy działki, oraz na zamontowanie rynny poza granicą działki), § 12 ust. 6 (usytuowanie budynku gospodarczego z oknem połaciowym w odległości ok 2,80 m od budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce), § 12 ust. 2 (odprowadzanie wód opadowych oraz śniegu z dachu budynku gospodarczego bezpośrednio na działkę skarżącego), § 272 ust. 3 (wybudowanie ściany w odległości ok. 50 cm od granicy działki i oraz dachu budynku gospodarczego w ostrej granicy działki z materiałów palnych). Należy w tym miejscu podkreślić, że zarówno PINB w [...], jak i organ drugiej instancji nie dokonały w tym zakresie żądnych ustaleń. Organy skoncentrowały się bowiem wyłącznie na porównaniu kształtu obecnie istniejącego obiektu z przewidzianym w zgłoszeniu oraz na jego powierzchni, która zresztą nie została w sposób przekonujący precyzyjnie ustalona. Tymczasem, skoro organy prowadzą postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego, to ich podstawowym obowiązkiem jest przeprowadzenie postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych, niezależnie od dokonanego ewentualnie wcześniej zgłoszenia.

W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ uznał, że brak jest podstaw do wydania rozbiórki budynku gospodarczego, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego lub też nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, bez wcześniejszego przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy którekolwiek z ww. rozstrzygnięć byłoby w sprawie konieczne.

Podkreślenia wymaga, że istotą postępowania unormowanego w art. 51 Prawa budowlanego jest usunięcie stanu samowoli budowlanej i doprowadzenie wykonywanych lub już wykonanych (zakończonych) robót do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie to może zostać w trojaki sposób. Gdy roboty nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 1, wówczas organ nakazuje zaniechanie dalszych robót (w stosunku do prac już wykonanych rozwiązanie to w praktyce nie znajdzie zastosowania), rozbiórkę obiektu lub doprowadzenie do stanu poprzedniego. W takiej sytuacji wydana decyzja kończy postępowanie legalizacyjne w sposób negatywny. Natomiast jeżeli możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, wówczas postępowanie legalizacyjne ma charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności organ wydaje decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co powinno być poprzedzone ustaleniami faktycznymi co do możliwości zalegalizowania samowoli. Właściwa decyzja legalizacyjna wydawana jest zaś na podstawie art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego, w której organ orzeka o wykonaniu obowiązku (pkt 1) albo w przypadku jego niewykonania nakazuje zaniechanie dalszych robót (w odniesieniu do prac już wykonanych przewidziane w przepisie rozstrzygnięcie o nakazie zaniechania dalszych robót nie znajduje uzasadnienia) bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, lub też doprowadzenie do stanu poprzedniego (pkt 2).

Jak już Sąd podał wyżej, w kontrolowanej sprawie organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły właściwego postępowania legalizacyjnego przy uwzględnieniu etapów powołanej wyżej procedury, choć zaskarżona decyzja opierała się właśnie na art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Dlatego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 51 Prawa budowlanego, a także art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Prowadząc na nowo postępowanie PINB w [...] w pierwszej kolejności dokona odpowiednich, dostatecznie dokładnych i przekonujących pomiarów spornego budynku gospodarczego i ustali w sposób jednoznaczny, czy jego powierzchnia, liczona łącznie z gankiem, przekracza 25 m2. Do protokołu kontroli powinien być dołączony wyraźny i starannie wykonany szkic, z podanymi jednoznacznie wymiarami spornego obiektu. W zależności od wyniku tych ustaleń organ zastosuje odpowiedni tryb postępowania w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W sytuacji, gdy z dokonanych pomiarów w sposób jednoznaczny będzie wynikać, że powierzchnia spornego obiektu nie przekracza 25 m2 organ zobowiązany będzie do oceny ewentualnych naruszeń przepisów techniczno-budowlanych podniesionych m. in. w skardze i – w przypadku ich stwierdzenia – przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie legalizacyjne w oparciu o art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.