Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1214/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 496  ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Sędzia WSA Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Sylwia Rosińska- Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. Z. i K. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących J. Z. i K. Z. solidarnie kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2018r [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania K. i J. Z. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] [...] z dnia [...] stycznia 2018r, którą nakazano J. Z. i K. Z. rozbiórkę budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej - altany - o wymiarach w rzucie około 2,0m x 2,6m, wysokości kalenicy 3,0 m usytuowanego na działce ew. nr [...] w obrębie [...]. przy Al. W. w W. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z dnia 08.12.2015r., Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "Ż." zwróciła się do PINB dla [...] o "opinię na temat zgodności z przepisami lokalizacji obiektów budowlanych (garaż i wiata) usytuowanych na działce przy Al. W. w W. przy granicy z nieruchomością Al. W.".

W dniu 03.06.2016r. upoważniony przedstawiciel PINB dla [...] przeprowadził czynności kontrolne, podczas których stwierdził, że na działce ew. nr [...] stanowiącej własność K. i J. Z., przy granicy z działką nr [...] znajduje się budynek gospodarczy w konstrukcji drewnianej o wymiarach w rzucie 2,0 m x 2,6m z dachem dwuspadowym o kącie nachylenia 35°, usytuowany w odległości około 66cm od ogrodzenia. Dach pokryty gontem papowym z okapami zróżnicowanymi od 70cm do 40cm. Okap od strony ogrodzenia około 40 cm do ogrodzenia około 20cm. Wysokość w kalenicy 3,0 m, okap 1,9m. W dniu kontroli nie okazano dokumentacji świadczącej o legalności wybudowania". Podczas kontroli ustalono, że domek służy do przechowywania narzędzi ogrodowych niezbędnych do pielęgnacji terenów zielonych.

W związku z powyższymi ustaleniami pismem z dnia 08.01.2018r. PINB dla [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie przedmiotowego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej - altany wybudowanej w warunkach samowoli budowlanej ( inwestor nie dokonał skutecznego zgłoszenia zamiaru budowy w/w budynku gospodarczego).

Organ I instancji stwierdził, że przedmiotowy obiekt konstrukcji drewnianej ma powierzchnię zabudowy około 5,2 m2 i jest trwale związany z gruntem z uwagi na fakt wykonania w nim podłogi drewnianej i posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce. Ponieważ obiekt został zrealizowany bez uprzedniego dokonania wymaganego prawem zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej dlatego podlega regulacji, o której mowa w art. 49b ustawy Prawo budowlane.

Zgodnie bowiem z treścią art. 29 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2 (...) nie wymaga pozwolenia na budowę. Jednakże jak stanowi art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane budowa takich obiektów objęta jest obowiązkiem dokonania zgłoszenia właściwemu organowi.

Zdaniem organu I instancji w niniejszej sprawie nie można zastosować przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Z brzmienia art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wynika, że znajduje on zastosowanie do spraw przedmiotowo określonych w art. 48 ww. ustawy, a zatem spraw dotyczących budowy bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części. Budowa budynku gospodarczego nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia, w związku z powyższym zastosowanie znajdą przepisy obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Powyższe oznacza że przedmiotowa sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania w trybie art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994r niezależnie, czy samowola miała miejsce przed 1995 r., czy po 1 stycznia 1995r.

Organ powiatowy wskazał, że przedmiotowy budynek gospodarczy swoim usytuowaniem narusza § 12 ust. 3 pkt. 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zgodnie z którym " W zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271- 273, dopuszcza się: sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 i wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych".

W ocenie organu I instancji usytuowanie przedmiotowego budynku narusza również ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części terenu Ż. [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia [...].10.2006 r., Rady [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. Z dnia [...].11.2006 r., [...] [...] poz. [...]). Zgodnie z ww. miejscowym planem działka ew. nr [...] z obrębu [...] znajduje się na obszarze oznaczonym na rysunku miejscowego planu symbolem MN 29 tj. terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i wielorodzinnej małogabarytowej, na którym zakazuje się realizacji obiektów budowlanych innych niż wymienione w planie, w tym zwłaszcza budynków i budowli o statusie lub charakterze obiektów tymczasowych poza niezbędnymi podczas remontów i budów.

W zaistniałej sytuacji nie ma możliwości zalegalizowania w/w obiektu gdyż nie wystąpiły przesłanki z art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Dlatego też w ocenie powiatowego organu nadzoru budowlanego należy na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane wydać decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego.

Odwołanie od powyższej decyzji z zachowaniem ustawowego terminu wnieśli K. i J. Z. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika.

Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, zaś argumenty podnoszone w odwołaniu nie mają wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego błędnego zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994r pomimo, że kwestionowany budynek powstał w latach 90-tych ubiegłego wieku, a przed 1995r [...] WINB wyjaśnił, że z treści przepisu art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. wynika jednoznacznie, iż przepisu art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994r. (rozbiórka obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe (tj. ustawy z 1974r.). Innymi słowy organ administracji publicznej prowadząc stosowne postępowanie w sprawie samowoli budowlanej orzeka na podstawie przepisów ustawy z 1974r. jedynie w przypadkach obiektów podlegających obecnie reżimowi wskazanemu w art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994r.. których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne.

[...]WINB zauważył, iż charakter przedmiotowej inwestycji polegającej na realizacji budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej - altany - o wymiarach w rzucie około 2.0 m x 2.6m, wysokości kalenicy 3,0m nie mieści się w dyspozycji obowiązującego obecnie art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994r gdyż budowa budynku gospodarczego, a wymaga jedynie zgłoszenia. Zatem brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 103 cyt. ustawy, co w konsekwencji musi prowadzić do uznania braku podstaw prawnych dla wydania decyzji merytorycznie kończącej sprawę w oparciu o ustawę Prawo budowlane z 1974r.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2 (...) nie wymaga pozwolenia na budowę. Jednakże jak stanowi art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane budowa takich obiektów objęta jest obowiązkiem dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

W świetle zebranego materiału dowodowego zgodzić należy się ze stanowiskiem organu powiatowego, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma tryb przewidziany w art. 49b w/w ustawy Prawo budowlane z 1994r niezależnie czy samowola miała miejsce przed 1995r., czy po 1 stycznia 1995r. Zgodnie z w/w przepisem, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych (Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów.

Przedmiotowy budynek gospodarczy usytuowany jest w odległości około 66 cm od ogrodzenia. Taka lokalizacja obiektu jest niezgodna z § 12 ust. 3 pkt. 4 Rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie "w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się: sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych." Mając na uwadze powyższe zgodzić należy się z organem powiatowym, że przedmiotowy budynek jest niezgodny z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi.

Ponadto w zebranym materiale dowodowym znajduje się pismo Zarządu Dzielnicy Ż. Miasta [...] W. z dnia 05.05.2017r., z którego wynika, że działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] położona przy ul. Al. W.znajduje się na terenie dla którego obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części terenu Ż. [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia [...].10.2006r., Rady [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z dnia [...].11.2006r., nr [...] poz. [...]). Zgodnie z w/w miejscowym planem działka ew. nr [...] z obrębu [...] znajduje się na obszarze oznaczonym na rysunku miejscowego planu symbolem MN 29, tj. terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i wielorodzinnej małogabarytowej, na którym zakazuje się realizacji obiektów budowlanych innych niż wymienione w planie, w tym zwłaszcza budynków i budowli o statusie lub charakterze obiektów tymczasowych poza niezbędnymi podczas remontów i budów.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji odnośnie niezgodności przedmiotowego budynku z przepisami planistycznymi. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 2 w/w planu dla poszczególnych jednostek terenowych określa się również dopuszczalne przeznaczenie towarzyszące oraz warunki jego dopuszczenia. W myśl § 86 ust. 1 dla jednostki terenowej MN 29, ustala się przeznaczenie podstawowe jako zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i wielorodzinna małogabarytowa. Pojęcie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i wielorodzinnej małogabarytowej zostało z kolei zdefiniowane w § 9 pkt 2, w którym podano, że są to budynki mieszkalne jednorodzinne, a także wielorodzinne zawierające nie więcej niż 8 lokali mieszkalnych w jednym budynku, usytuowane w układzie wolnostojącym, bliźniaczym, szeregowym lub atrialnym, oraz ich zaplecza (tj. dojścia, podjazdy, podwórza, budynki gospodarcze i garaże) wraz z ogrodami przydomowymi.

Mając na uwadze wyżej wskazaną dopuszczalną zabudowę dla tej jednostki terenowej, uznać należy, że obiekt budowlany w postaci budynku gospodarczego został w niej przewidziany. Dlatego też, w ocenie tutejszego organu, przepis § 86 ust. 2 pkt 7 nie ma zastosowania w tym wypadku.

Odnosząc się do zarzutu błędnego stosowania w stosunku do spornego obiektu, wybudowanego w latach 90-tych ubiegłego wieku przepisów techniczno-budowlanych obecnie obowiązujących, uznać go należy za niezasadny. Zgodnie bowiem z jednolitym poglądem zarówno piśmiennictwa jak i sądów administracyjnych, w przypadku legalizacji samowoli budowlanej w oparciu o art. 48 i 49b Prawa budowlanego, organy badają zgodność obiektu z przepisami obecnie obowiązującymi. Zdaniem [...]WINB w niniejszej sprawie bezcelowym było w świetle przedstawionych wyżej naruszeń żądanie od właściciela nieruchomości przedstawienia dokumentacji o której mowa w art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. albowiem ten etap postępowania nie mógł zostać przeprowadzony przez organ powiatowy wobec niezgodności inwestycji z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami techniczno-budowlanymi. Dodatkowo stwierdzić należy, iż takie żądanie doprowadziłoby do zbędnego w ocenie [...]WINB obciążenia finansowego strony skarżącej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli K. i J. Z. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ II instancji stanu faktycznego dotyczącego kwalifikacji spornego obiektu w świetle ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i uznanie, że sporny obiekt spełnia wszystkie wymogi do uznania go za budynek w rozumieniu art. 3 pkt. 2 Prawo budowlanego

art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, dlaczego organ II instancji uznał za zasadne utrzymanie w mocy decyzji organu stopnia powiatowego, w sytuacji, w której stwierdzono, że lokalizacja tego obiektu jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wskazując na powyższe, wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podnieśli, iż organ nie poczynił ustaleń dotyczących trwałości związania z gruntem spornego obiektu oraz posiadania przez sporny obiekt fundamentów, które to elementy są warunkiem koniecznym do uznania obiektu budowlanego za budynek w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Dlatego też uprawnione jest twierdzenie, że organy nadzoru budowlanego przedwcześnie zakwalifikowały sporny obiekt jako budynek w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, nie ustalając czy spełnia on ustawowe kryteria do możliwości uznania go za budynek w rozumieniu ustawy i wadliwie dokonały jego kwalifikacji jako budynku gospodarczego.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż wbrew zarzutom skarżących organy nadzoru budowlanego w świetle zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo zakwalifikowały sporny obiekt jako budynek gospodarczy. Warunkiem przyjęcia, że mamy do czynienia z budynkiem, jest ustalenie zgodnie z definicją budynku zawartą w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, że obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Sporny obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania posiada ściany konstrukcji drewnianej o wymiarach w rzucie 2,0 m x 2,6m, dach dwuspadowy o kącie nachylenia 35°, pokryty gontem papowym z okapami oraz posiada drewnianą podłogę. Organy nadzoru budowlanego trafnie wyjaśniły, iż przez trwałe związanie z gruntem należy rozumieć połączenie w takim stopniu, że odłączenie spowodowałoby zasadniczą zmianę w sensie technicznym uniemożliwiającą np. ponowne posadowienie danego obiektu w innym miejscu bez konieczności ponownego przygotowania podłoża. Cecha trwałego związania z gruntem sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce. W niniejszym przypadku posadowienie danego obiektu - fakt wykonania w nim podłogi drewnianej - oznacza, iż cechuje się on trwałym związaniem z gruntem. Uznać zatem należy, iż wzniesiony obiekt posiada wszystkie cechy budynku wymagane przez wyżej powołany przepis. Zgodnie z definicją budynku gospodarczego zawartą w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm. dalej jako rozporządzenie) przez budynek gospodarczy należy rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służącym mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 3 czerwca 2016r wynika, iż inwestorzy przedmiotowy budynek wykorzystują m.in. do przechowywania sprzętu ogrodniczego i innych przedmiotów niezbędnych do pielęgnacji terenów zielonych.

W ocenie Sądu mając na uwadze powyższą definicję budynku gospodarczego należy uznać obiekt wybudowany przez skarżących za budynek gospodarczy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290). Organy ustaliły, że przedmiotowy obiekt zrealizowano przed 1995 r. bez wymaganej zgody organu, a więc w warunkach samowoli budowlanej. Stwierdzono przy tym, że z uwagi na jego wymiary, powierzchnia zabudowy 5,2 m², realizacja tego obiektu wymagała dokonania zgłoszenia, stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.

Tym samym organy administracji przyjęły, że legalizacja tego obiektu ma miejsce w trybie uregulowanym w art. 49b ww. ustawy, dotyczącym obiektów budowlanych bądź ich części, będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. We wskazanych decyzjach przyjęto jednocześnie, że z uwagi na usytuowanie przedmiotowego budynku w odległości około 66 cm od ogrodzenia z naruszeniem § 12 ust. 3 pkt. 4 Rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie ma możliwości zalegalizowania tego obiektu.

Zdaniem Sądu, nie mają racji organy wskazując na prawidłowość zastosowania w sprawie trybu właściwego dla legalizacji tzw. samowoli zgłoszeniowej, tj. art. 49b Prawa budowlanego z 1994 r.

Sporny obiekt - jak bezspornie ustalono w toku postępowania - został zrealizowany przed 1 stycznia 1995 r., bez zgody organu. Jednocześnie zauważyć należy, że obiekt nie został wybudowany bez wymaganego zgłoszenia, jak stanowi art. 49b, gdyż w czasie gdy był budowany (przed 1995 r.) w obowiązującej wówczas ustawie Prawo budowlane z 1974 r. nie było instytucji "zgłoszenie zamiaru budowy".

W myśl Prawa budowlanego z 1974 r. przedmiotowy obiekt budowlany był budynkiem (art. 2 ust. 1) i zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy niezbędne było uzyskanie pozwolenia na jego budowę. Tym samym, dla ustalenia, czy powstał on w warunkach samowoli budowlanej należało wziąć pod uwagę przepisy wówczas obowiązujące, a nie te, które obowiązują obecnie czy obowiązywały w dacie orzekania przez organy w niniejszym postępowaniu legalizacyjnym, tj. art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r.

Zdaniem Sądu samowola budowlana w niniejszej sprawie nie polegała zatem na wybudowaniu budynku gospodarczego bez wymaganego zgłoszenia, lecz na wybudowaniu budynku bez wymaganego obowiązującym prawem pozwolenia na budowę, co jednoznacznie wskazuje, że po wejściu w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do obiektu tego mógł mieć zastosowanie art. 48 tej ustawy, a stosowanie tego przepisu wyłączone zostało w art. 103 ust. 2. Tym samym nie ma żadnych podstaw prawnych, aby do stanu faktycznego mającego miejsce pod rządami poprzedniej ustawy (dla ustalenia, czy ma miejsce samowola budowlana), stosować obecny reżim prawny (co więcej, przyjęcie takiej koncepcji prowadziłoby do naruszenia zasady prawa: lex retro non agit). Skoro zaś przepisy obowiązujące w dacie realizacji ww. obiektu nakładały na inwestora obowiązek uzyskania dla takiego obiektu pozwolenia na budowę, to postępowanie dotyczące jego legalizacji winno być prowadzone w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., na podstawie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., czyli z uwzględnieniem art. 37, art. 40 i art. 42 poprzednio obowiązującej ustawy, a nie jak wadliwie przyjęto w sprawie na podstawie art. 49b Prawa budowlanego z 1994 r.

Zwrócić uwagę należy, że w myśl ww. art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., odnosi się więc do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy, które wypełniały hipotezę art. 48 tej ustawy. Jest to bowiem przepis o charakterze intertemporalnym, odnoszący się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., nie zaś art. 48 obecnie obowiązującej ustawy. Jeżeli mowa o ocenie stanów przeszłych, w kontekście możliwości zastosowania art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., czyli ustalenia czy obiekt wówczas budowany wymagał pozwolenia na budowę, ocenie podlega to, czy w dacie budowy tego obiektu (a nie później – w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego) wymagane było na jego wzniesienie pozwolenie na budowę. Ważny jest więc w tym zakresie stan prawny wówczas obowiązujący.

Należy też dodać, że przepis 103 ust. 2 nie mógł odnosić się wprost do art. 49b Prawa budowlanego z 1994 r., gdyż ta jednostka redakcyjna została dodana dopiero przez art. 1 pkt 39 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r. Do dnia 10 lipca 2003 r. samowole budowlane, polegające na budowie obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, były objęte regulacją art. 48, razem z samowolą budowlaną, polegającą na budowie obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Obecne brzmienie ww. art. 103 ust. 2, zamieszczone jest w art. 48 i art. 49b omawianej ustawy. Niemniej, brak dostosowania tego przepisu do wskazanej zmiany wprowadzonej w 2003 r., winien być uwzględniany przy stosowaniu art. 103 ust. 2 omawianej ustawy choćby z tej przyczyny, że wprowadzony prawem budowlanym z 1994 r. reżim budowlany (w przypadku legalizacji samowoli) jest znacznie mniej korzystny od poprzedniego, stąd też interpretacja tego przepisu winna być dokonywana z uwzględnieniem i tego aspektu.

Warto też dostrzec, że przyjęcie stanowiska organów zaprezentowanych w kontrolowanych decyzjach, prowadziłoby do różnego traktowania samowoli budowlanych dotyczących budynków gospodarczych zrealizowanych przed 1 stycznia 1995 r., co więcej – korzystniejszego traktowania obiektów o powierzchni przekraczającej 25 m², czy 35 m² (jeśli zważy się na obecne brzmienie art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r.), a nie sposób uznać, aby taki był zamiar ustawodawcy. Jak wskazano bowiem w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13 (wydanej na tle art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.), "Celem wprowadzenia tego przepisu było umożliwienie inwestorom, którzy dopuścili się samowoli budowlanej pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), skorzystania z mniej restrykcyjnych przepisów poprzedniej ustawy w zakresie legalizacji tej samowoli." I dalej: "Odesłanie w art. 103 ust. 2 do przepisów poprzednio obowiązujących ma ten skutek, że w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie tej ustawy, to jest przed 1 stycznia 1995 r., oraz w stosunku do obiektów, których budowa wprawdzie nie została zakończona przed jej wejściem w życie, lecz przed tą datą wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie ich rozbiórki, skutki samowoli budowlanej należy likwidować z użyciem środków prawnych przewidzianych w Prawie budowlanym z 1974 r.".

Zatem, stan faktyczny niniejszej sprawy, oceniany przez pryzmat przepisów obowiązujących w dacie budowy przedmiotowego obiektu wypełnia hipotezę art. 48 Prawa budowlanego przewidującego nakazanie rozbiórki obiektu lub jego części wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Tym samym należy przyjąć, że art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., winien znaleźć zastosowanie w sprawie. Tymczasem organy orzekając w sprawie zupełnie pominęły w swoich rozważaniach cyt. przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., przyjmując w istocie, że do oceny stanów przeszłych w zakresie naruszenia prawa należy stosować przepisy obecnie obowiązujące. To zaś doprowadziło w sprawie do błędnego wniosku, że dla oceny stanu faktycznego powstałego przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r. w zakresie oceny, czy w dacie budowy wymagane było pozwolenie na budowę należy uwzględniać obecną treść art. 28 i art. 29 oraz art. 30 Prawa budowlanego. Przyjęcie takiego poglądu doprowadziło w konsekwencji w niniejszej sprawie do naruszenia art. 49b Prawa budowlanego poprzez jego wadliwe zastosowanie oraz ww. art. 103 ust. 2 tej ustawy - poprzez jego niezastosowanie.

Z tych przyczyn, skarga okazała się zasadna, a decyzje wydane w sprawie wymagały wyeliminowania z obrotu prawnego.

Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302). Pkt 2. wyroku został oparty na przepisie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. [pic]