Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 20/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 21 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] września 2021 r. nr [...]; II. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia 2 marca 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek A. M. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "Skarżącą") reprezentowaną przez pełnomocnika – adw. M. Ż., o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną tj. jej matką – H. R. (ur. w [...] r.). Wnioskodawczyni odgórnie podkreśliła niekonstytucyjność zakresową art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zmianami, zwanej dalej "u.ś.r.") stwierdzoną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, w związku z czym przepis ten nie może stanowić podstawy prawnej w niniejszej sprawie, jeżeli miałoby dojść do nieprzyznania świadczenia z uwagi na datę powstania niepełnosprawności H. R.. Do wniosku dołączono pełnomocnictwo, wypełniony formularz SR-5, na którym składa się właściwy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, oświadczenie wnioskodawczyni, że nie posiada ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej i innych świadczeń, nie jest osobą z niepełnosprawnością, nie posiada wcześniejszego świadczenia emerytalnego w związku z opieką nad dzieckiem. H. R. jest wdową, wnioskodawczyni jest osobą zamężną, razem zamieszkują.

Do wniosku dołączono także opis czynności opiekuńczych, opis relacji rodzinnych, odpis orzeczenia lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w którym stwierdzono, że H. R. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji począwszy od dnia [...] października 2019 r. oraz odpis orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. o zaliczeniu H. R. na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Decyzją z dnia 1 kwietnia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy K. (zwany dalej "Wójtem" lub "organem I instancji") odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest podyktowana zastosowaniem przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Niepełnosprawność H. R. powstała w roku 2018, a więc po 25. roku życia. Powołany przepis nie zezwala na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w takiej sytuacji. Wójt powołał się na pismo Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 31 marca 2021 r., w którym przedstawiono, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie spowodował ani uchylenia przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenia decyzji wydanych na jego podstawie, a także nie stanowi podstawy uznania, że niekonstytucyjność zakresowa tego przepisu daje podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób, których niepełnosprawność powstała po 25. roku życia.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powinien zostać "wykonany" przez ustawodawcę poprzez wprowadzenie zmian w przepisie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Do dnia dzisiejszego nie wprowadzono tych zmian.

W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania, decyzją z dnia 22 lipca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO [...]", "Kolegium" lub "organem II instancji") uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jak wskazało Kolegium, powodem uchylenia zaskarżonej decyzji była niemożność zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni z uwagi na czas powstania niepełnosprawności osoby pozostającej pod jej opieką. Stanowisko SKO [...] zostało poparte licznymi orzeczeniami sądowymi.

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie wypowiedział się o pozostałych przesłankach przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie zgromadzono w tym zakresie żadnego materiału dowodowego.

Wójt ponownie przystąpił do załatwienia sprawy. Przede wszystkim przeprowadził wywiad środowiskowy z wnioskodawczynią w dniu [...] sierpnia 2021 r. Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni zamieszkuje ze swoim mężem. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną od 14 lat. Oboje z mężem są osobami przewlekle chorymi. Wnioskodawczyni mieszka obok swojej matki, opiekuje się nią.

Decyzją z dnia 1 września 2021 r. nr [...] Wójt odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką. Wójt uznał, że wnioskodawczyni nie spełniła warunku z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ nie zrezygnowała z pracy, aby zająć się swoją schorowaną matką. Zdaniem Wójta, w niniejszej sprawie nie ma związku przyczynowego, który uprawniałby wnioskodawczynię do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Brak rezygnacji z pracy w związku z chorobą matki, a także fakt prowadzenia osobnych gospodarstw domowych świadczy o tym, że nie zachodzą przesłanki przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego.

Pełnomocnik wnioskodawczyni złożył odwołanie od decyzji organu I instancji. Decyzja Wójta została zakwestionowana w całości. Podniesiono zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez wnioskodawczynię, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z powołanego przepisu wynika, że stała lub długotrwała opieka nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym prowadzi do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli przez tę opiekę opiekun nie może podjąć pracy.

Nie jest prawdą, że wnioskodawczyni nie jest aktywna zawodowo od 14 lat. Do odwołania dołączono kserokopię umowy zlecenia z 2019 r. na usługi krawieckie oraz rachunki rozliczeniowe w związku z tą umową.

Decyzją z dnia 17 listopada 2021 r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium powtórzyło zasadnicze motywy swojej poprzedniej decyzji. Następnie organ II instancji wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane tym opiekunom, którzy ze względu na rozmiary sprawowanej opieki obiektywnie nie mogą podjąć zatrudnienia. Ta opieka musi być stała lub długoterminowa. A contrario, nie może to być opieka sprawowana niecodziennie, a nawet jeśli codziennie, nie może być sprawowana przez część doby.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego, a szczególnie wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawczyni nie mieszka z matką, jednakże pomaga jej w zaspokajaniu każdej potrzeby codziennego życia, robi zakupy, przygotowuje posiłki, pomaga przy czynnościach higienicznych według potrzeby, sprząta według potrzeb.

Dowody w sprawie świadczą, że wnioskodawczyni ostatni raz pracowała zawodowo 14 lat temu. Niepełnosprawność jej matki datuje się od dnia [...] czerwca 2018 r.

Kolegium stwierdziło, że opieka, którą niewątpliwie wnioskodawczyni sprawuje nad matką nie wypełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Opieka sprawowana przez wnioskodawczynię nie wyklucza podjęcia przez nią pracy.

Pełnomocnik Skarżącej złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwestionując decyzję organu II instancji w całości. Podniesiono tożsamy zarzut naruszenia, tak jak w odwołaniu.

Na te podstawie, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stałość sprawowania opieki to jej nieprzerwanie. Długotrwałość z kolei to sprawowanie jej w taki sposób, aby została zapewniona godność osoby wymagającej tej opieki.

Podniesiono także, że nie jest prawdą, iż Skarżąca nie pracuje od 14 lat. W roku 2019 próbowała podjąć pracę zarobkową, na podstawie umowy zlecenia, jednakże nie dało się tego pogodzić ze sprawowaną opieką nad matką.

W odpowiedzi na skargę SKO [...] wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 16 lutego 2022 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz umowy zlecenia i rachunku wystawionego na jej podstawie. Pełnomocnik podniósł, że nieprawdą jest jakoby Skarżąca nie pracowała od 14 lat. Z dołączonych do pisma dokumentów wynika, że Skarżąca odprowadzała do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego składki jeszcze w roku 2016 oraz 2017. W roku 2019 podjęła się zlecenia na usługi krawieckie, co potwierdzono odpisem umowy, a także rachunkami rozliczeniowymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy". Składając skargę do tut. Sądu, pełnomocnik Skarżącej zaznaczył, że wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Kolegium nie wniosło o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 16 maja 2022 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II. tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień 21 czerwca 2022 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Z tego względu sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości o charakterze kasatoryjnym, ponieważ z uwagi na zasadę trójpodziału władzy niemożliwym jest, aby orzeczenie sądu administracyjnego zastąpiło decyzję organu administracji publicznej. Sąd administracyjny dokonuje tylko oceny tego, czy dany przejaw aktywności (w przypadku aktu administracyjnego) albo bierności (w przypadku bezczynności/przewlekłości) jest zgodna z prawem, czy też nie. Z tego względu, mimo zasadności skargi, Sąd w składzie orzekającym nie może orzec w ten sposób, że przyzna Skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Jest to poza kompetencjami sądu administracyjnego.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na jej matkę – H. R.. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta nie odpowiadają prawu. Twierdzenie Sądu o zasadności skargi wynika z następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowią przepisy u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r.: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji".

Zacytowany przepis wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznanie osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., jeżeli nie podejmują pracy lub z niej rezygnują w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na gruncie niniejszej sprawy bezspornym jest to, że Skarżąca jest osobą uprawnioną do wnioskowania o przyznanie rzeczonego świadczenia, ponieważ mąż H. R. nie żyje, a na Skarżącej spoczywa obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w przepisach prawnorodzinnych (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Bezspornym jest także to, że H. R. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie (rozpoznawczy oraz odwoławczy) zgodnie uznały, że nie ma związku, o którym mowa w części wspólnej art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organy twierdzą, że Skarżąca nie zrezygnowała z pracy, ponieważ od 14 lat nie jest aktywna zawodowo, a także nie zachodzą przesłanki uniemożliwiające jej podjęcie pracy. Dodatkowo organy uważają, że rozdzielne zamieszkiwanie sprawia, że opieka nad matką, która jest niewątpliwie sprawowana, nie jest stała i długotrwała Z tym konsekwentnie nie zgadza się Skarżąca. Sąd w składzie orzekającym podzielił pogląd Skarżącej.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć to, że H. R., jako osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności została zakwalifikowana do kategorii takich osób przez kompetentny do tego organ posiadający profesjonalną wiedzę z zakresu medycyny. Jest to osoba wymagająca zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie tej osoby (pkt V.5. orzeczenia), korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt V.6. orzeczenia) oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt V.7. orzeczenia). Rozstrzygnięcie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. o stanie zdrowia osoby wymagającej opieki nie podlega weryfikacji przez organ administracji publicznej. Jest to bowiem orzeczenie wydane w odrębnej procedurze, jednakże i w niej przewiduje się zasadę trwałości takich orzeczeń. Należy więc przyjmować, że rzeczywistość kształtuje się tak, jak orzeczono w związku z domniemaniem legalności tegoż orzeczenia. To z kolei powinno prowadzić do wniosku, że H. R. jest istotnie osobą wymagającą pomocy, aby samodzielnie egzystować w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Z orzeczenia o niepełnosprawności H. R. wynika niespornie, że potrzebuje ona pomocy w codziennym życiu. Tę pomoc świadczy jej córka – Skarżąca. Sąd podkreśla słowo "opieka", które wybrzmiewa w części wspólnej art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ponieważ Kolegium kwestionuje fakt, że świadczona opieka przez Skarżącą na rzecz jej matki nie pozwala jej na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, należy zrekonstruować znaczenie powołanego słowa. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowa "opieka", oznacza ono "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 608). Ustawodawca w swojej racjonalności stanowi prawo przede wszystkim używając znaczeń słów przyjętych w języku polskim, gdyż język ten jest narzędziem komunikacji ustawodawcy z adresatami norm prawnych. Oznacza to, że ustawodawca przyjmuje takie znaczenie słownictwa stosowanego w tekstach aktów normatywnych, jakie jest ich znaczenie w języku polskim. Słownikowe znaczenie słowa "opieka" obejmuje szerokie spektrum czynności zmierzających do zachowania dobrostanu osoby, nad którą sprawuje się ją. Nie oznacza to, wbrew twierdzeniom Kolegium, że sprawowanie opieki w myśl przepisów u.ś.r. ma, czy też miałoby polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Twierdzenie Sądu w składzie orzekającym jest w pełni akceptowane przez orzecznictwo. "Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby." (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, zob. także wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Pamiętać należy, że rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą potrzebującą oznacza całkowite poświęcenie się na rzecz drugiej osoby, co stanowi wielokrotnie o poświęceniu fizycznym oraz psychicznym. Okoliczności powyższe muszą niewątpliwie być uwzględniane również w sytuacji przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 489/21, dostępny w CBOSA). Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wystarczające do przyjęcia, że stała lub długotrwała opieka jest konieczna, tylko zmiana tego orzeczenia we właściwym trybie przez odpowiednie organy pozwala na odmienną ocenę (wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 175/20, dostępny w CBOSA).

Wywiad środowiskowy dowiódł tego, że Skarżąca świadczy opiekę na miarę wskazań, jakie orzeczono przy ustalaniu stopnia niepełnosprawności H. R. – opiekuje się nią zapewniając jej realizację potrzeb życiowych, organizuje wizyty u lekarza, a także ma na nią baczenie, ponieważ H. R. czuje się zagubiona, jest nieobecna, nawet kiedy przebywa u swojej córki. Sąd nie miał zatem wątpliwości, iż Skarżąca nie może podjąć pracy z uwagi na opiekę.

Gdyby przyjąć rozumowanie Kolegium, zgodnie z którym nie ma przeszkód, aby nie podejmować zatrudnienia, H. R. byłaby pozostawiona sama sobie. Jej schorzenia, które wymagały zakwalifikowania do grupy znacznego stopnia niepełnosprawności, zagubienie (nawet w domu córki) mogłoby sprowadzić na nią zagrożenie zdrowia lub życia. Sąd administracyjny, ani organ administracji publicznej nie mogą oceniać tego, czy Skarżąca ma jeszcze czas na podjęcie jakiejkolwiek pracy w sytuacji, gdy z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika obowiązek świadczenia pomocy przez osobę trzecią, aby umożliwić osobie schorowanej samodzielną egzystencję. Z tego względu należało stwierdzić, że Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia albo jakiejkolwiek innej formy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad swoją matką. Na ten wniosek w ogóle nie wpływa fakt, że Skarżąca nie zamieszkuje z H. R.. Matka Skarżącej, jak wskazano w wywiadzie środowiskowym, bardzo często jest u swojej córki. Zamieszkiwanie w bezpośrednim sąsiedztwie w żaden sposób nie przeszkadza w sprawowaniu skutecznej opieki. Zasadny jest zatem wniosek, że Skarżąca świadczy opiekę stałą, ponieważ tylko ona wykonuje wszystkie czynności opiekuńcze, które zasadniczo są niezmienne (część z nich jest wykonywana od potrzeby). Skarżąca sprawuje opiekę długotrwałą, ponieważ jest ona rozciągnięta w czasie (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 33/22, dostępny w CBOSA). Warto wskazać w tym miejscu, że znaczny stopień niepełnosprawności wskazuje na bardzo złą kondycję zdrowia osoby schorowanej, nawet jeżeli wnioski pracownika socjalnego sformułowane podczas jednorazowej wizyty w związku z koniecznością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego są odmienne. Lepsze samopoczucie i kondycja w dniu wizyty pracownika socjalnego nie świadczą i nie mogą stanowić podstawy do oceny tego, że opieka nad osobą niepełnosprawną nie odpowiada zaleceniom wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności. W połączeniu z wiekiem, choroby czynią sytuację osoby wymagającej opieki nieprzewidywalną. Gdyby Skarżąca była nieobecna w domu w związku z pracą, którą, zdaniem Kolegium, może podjąć, jej matka mogłaby doznać tak znaczącego regresu zdrowotnego, że to stanowiłoby dla niej zagrożenie. Nie da się zatem stwierdzić, że Skarżąca nie sprawuje opieki stałej i długotrwałej.

Ubocznie należy podkreślić niezasadność argumentacji organów, że Skarżąca nie zrezygnowała z pracy. Zgodnie z art. 3 pkt 22 u.ś.r. zatrudnienie lub inna praca zarobkowej to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Bezspornym jest to, że w czasie sprawowania opieki nad matką, Skarżąca podejmowała pracę w formie umowy cywilnoprawnej – świadczenie usług krawieckich. Jest to okoliczność niesporna, stąd twierdzenie organów, że rezygnacja niewątpliwie nie nastąpiła, jest zbyt daleko idącym uproszczeniem, którego Sąd w składzie orzekającym nie może zaakceptować. Do odwołania, a także do skargi dołączono kopie tych umów oraz rozliczenia. Z uwagi na fakt, że Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę nad matką, Sąd uznaje to za wystarczającą przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutu podniesionego w skardze. Kolegium, a przed nim Wójt dopuścili się naruszenia prawa materialnego w ten sposób, że uznali, iż nie zachodzi związek przyczynowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ten związek istnieje. Skarżąca opiekuje się matką, która wymaga pomocy w samodzielnej egzystencji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I. sentencji wyroku). Tak jak wskazano na początku niniejszego uzasadnienia, z uwagi na orzeczniczy model sądownictwa administracyjnego o charakterze kasatoryjnym, Sąd w składzie orzekającym nie miał kompetencji do tego, aby swoim wyrokiem rozstrzygnąć sprawę co do istoty, tak jak czyni to organ administracji publicznej.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Sąd zasądził kwotę [...]zł, na którą złożyło się wynagrodzenie adwokata reprezentującego Skarżącą przed sądem administracyjnym I instancji (pkt II. sentencji wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim Wójt uzna, że Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowaną opiekę nad matką.