Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3012/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z [...] marca 2014 r., wydanym na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.. dalej "u.g.n."), po rozpoznaniu wniosku L. K. (Skarżąca) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uznanie, że podwyższenie opłat z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej jest uzasadnione w innej wysokości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) odmówiło przywrócenia terminu do złożenia powyższego wniosku.

Orzeczenie to wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Prezydent W. (Prezydent) orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2008 r., działając na podstawie przepisu art. 71 ust. 1 i 4, art. 77 ust. 1 i 3, art. 78 u.g.n. wypowiedział Skarżącej ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2008 r., dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej [...] części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, związanej z prawem własności lokalu mieszkalnego nr [...] - na skutek zmiany wartości gruntu. Jednocześnie organ ustalił z dniem 1 stycznia 2009 r., nową wysokość opłaty rocznej na rzecz ww. z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł.

Skarżąca złożyła w dniu 7 kwietnia 2009 r. do SKO wniosek o uznanie powyższej aktualizacji za nieuzasadnioną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie. Podniosła, że o zmianie opłat za wieczyste użytkowanie dowiedziała się na zebraniu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] [...], które odbyło się w dniu [...] marca 2009 r. Oświadczyła, że nie otrzymała takiej decyzji. Wyjaśniła również, że od połowy grudnia 2008 r. przebywała w L. u swojej [...] letniej matki i wróciła do W. kilka dni po Nowym Roku. Dodała również, że mieszka sama i poza nią nikt nie odbiera jej przesyłek. Nie otrzymała żadnego zawiadomienia z poczty o nadejściu przedmiotowej przesyłki. Ponadto wyjaśniła, że w grudniu 2008 r., na klatce w jej bloku wymieniono skrzynki pocztowe, co spowodowało utrudnienia przy doręczaniu przesyłek pocztowych.

Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2010 r., SKO oddaliło wniosek Skarżącej o uznanie, że podwyższenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 związanej z prawem własności lokalu mieszkalnego nr [...] jest nieuzasadnione.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Skarżąca uchybiła 30 dniowemu terminowi do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, o którym mowa w przepisie art. 78 u.g.n.

Od orzeczenia SKO Skarżąca wniosła sprzeciw.

W związku z tym akta sprawy zostały przekazane przez SKO do Sądu Rejonowego dla W. . w W.. Sąd pismem z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt [...] zwrócił akta do SKO celem rozpoznania wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości.

SKO orzeczeniem z dnia [...] października 2011 r., oddaliło wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od orzeczenia Prezydenta z dnia [...] grudnia 2008 r. o wypowiedzeniu wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.

W następstwie skargi wniesionej przez Skarżącą tutejszy sąd wyrokiem z dnia 17 marca 2013 r. sygn. akt. I SA/Wa 75/13 uchylił orzeczenie SKO.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w przedmiotowej sprawie SKO naruszyło przepis postępowania – art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał również, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniesie się do uwag poczynionych w zakresie rodzaju terminu wskazanego w art.78 u.g.n i rozstrzygnie wniosek Skarżącej w oparciu o znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy k.p.a., w szczególności przepis art. 58 k.p.a.

Rozpoznając ponownie sprawę opisanym na wstępie orzeczeniem SKO odmówiło Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uznanie, że podwyższenie opłat z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej jest uzasadnione w innej wysokości.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że w jego ocenie okoliczności podniesione przez Skarżącą nie dają podstaw do przywrócenia terminu, albowiem Skarżąca nie uprawdopodobnił, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy. W ocenie SKO podnoszone przez Skarżącą okoliczności nie stanowiły trudności nie do przezwyciężenia, które mogłyby uniemożliwić złożenie w terminie ustawowym wniosku o uznanie, że podwyższenie opłat z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej jest uzasadnione w innej wysokości. W ocenie SKO Skarżąca opuszczając na czas dłuższy miejsce zamieszkania mogła upoważnić inną osobę do odbioru listów i przesyłek.

Skarżąca wniosła na powyższe orzeczenie skargę do tutejszego sądu podnosząc w uzasadnieniu, że orzeczenie Prezydenta jako doręczone w dniu [...] stycznia 2009 r. winno zostać uznane za doręczone po terminie określonym w art. 78 ust. 1 u.g.n, a w konsekwencji za nieskuteczne. Skarżąca podkreślała również, że dokonanie doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. nie może być uznane za tożsame z zapoznaniem się przez adresata z treścią oświadczenia o wypowiedzeniu opłaty.

W ocenie Skarżącej wypełniła ona wszystkie przesłanki z art. 58 k.p.a., co oznacza, że SKO nie miało podstaw do odmowy przywrócenia terminu. Skarżąca podkreśliła, że inna jest sytuacja gdy wypowiedzenie jest faktycznie odebrane i pomimo pouczenia o terminie i środkach zaskarżenia zainteresowany nie czyni tego a inna jest sytuacja gdy adresat faktycznie nie odbiera przesyłki a zachodzi domniemanie jej doręczenia. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem SKO, że wyjeżdżając na okres świąt powinna kogoś upoważnić do odbioru bliżej nieokreślonych listów. Wskazała, że jest osobą samotną i nie wie kogo mogłaby upoważnić, jak również, że nie spodziewała się, iż Prezydent zechce wypowiedzieć opłatę za wieczyste użytkowanie. Wskazała, że z wyroku WSA z 17 marca 2013 r. wynika, że wobec przystąpienia przez SKO do merytorycznego rozpatrzenia sprawy można domniemywać, że termin został przywrócony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa niniejsza była już rozpoznawana przez tutejszy sąd, w konsekwencji z mocy art. 153 p.p.s.a. wskazania zawarte w wyroku z 17 marca 2013 r. wiązały zarówno organ jak i sąd obecnie rozpoznający sprawę.

Z uzasadnienia przywołanego wyroku wynika, że sąd nakazał organowi rozstrzygnięcie wniosku Skarżącej stosownie do znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów k.p.a. w szczególności art. 58 k.p.a.

SKO w orzeczeniu z dnia [...] marca 2014 r. wskazało, że odmawia Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uznanie, że podwyższenie opłat z tytułu użytkowania wieczystego [...] nieruchomości było bezzasadne. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia SKO wyjaśniło, że okoliczności podniesione przez Skarżącą nie dają podstaw do przywrócenia terminu albowiem Skarżąca nie uprawdopodobniła, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy.

Sąd wskazuje, że zgodnie z brzmieniem art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Sąd rozpoznający sprawę nie podziela poglądu Skarżącej, że okoliczności podniesione przez nią we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniają, iż przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy.

Skarżąca wskazywała, że w grudniu 2008 r. na jej klatce były wymieniane skrzynki pocztowe z czym związane były "zawirowania" w doręczaniu korespondencji. Jednak w toku trwającego kilka lat postępowania przed SKO Skarżąca nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego powyższą okoliczność. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że dla przywrócenia terminu wystarczające jest uprawdopodobnienie, iż jego uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Jednak zainteresowany musi wykazać zaistnienie okoliczności, które uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. W realiach niniejszej sprawy, dopiero wykazanie, że rzeczywiście w grudniu 2008 r. wymieniane były skrzynki pocztowe z czym mogły być związane problemy w doręczaniu korespondencji mogłoby być uznane za przesłankę uprawdopodabniającą brak winy Skarżące w złożeniu odwołania w terminie.

Skarżąca dopiero na etapie postępowania sądowego wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z pisma potwierdzającego, że poczta nie zawsze skutecznie doręcza awiza sądowe. Sąd na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. powyższy wniosek dowodowy oddalił.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W niniejszej sprawie sąd uznał, że brak jest podstaw do dopuszczenia dowodu z przywołanego przez Skarżącą pisma. Sąd ocenia bowiem legalność rozstrzygnięcia organu administracji na datę jego podjęcia. Okolicznością bezsporną w sprawie jest fakt, że Skarżąca w toku postępowania, trwającego blisko 5 lat, nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających zaistnienie okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie przez nią terminowi do dokonania określonej czynności nastąpiło z przyczyn przez nią niezawinionych.

Sąd rozpoznający sprawę podkreśla, że stanowiąc odstępstwo od zasady wynikającej z art. 133 § 1 p.p.s.a., przepis art. 106 § 3 p.p.s.a., nie może być interpretowany rozszerzająco, jak również nie może być stosowany w sprzeczności z celem, do którego powołano sądy administracyjne, a którym jest kontrola legalności działalności administracji publicznej, a nie załatwianie spraw administracyjnych. Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do tak poczynionych ustaleń. W realiach niniejszej sprawy dopuszczenie dowodu wnioskowanego przez Skarżącą doprowadziłoby do ponownego ustalenie stanu faktycznego sprawy, to jest ustalenia, czy zaistniały okoliczności uprawdopodobniające, że uchybienie przez nią terminowi do dokonania określonej czynności nastąpiło z przyczyn od niej niezawinionych.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć również na względzie, że jako podstawową przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania Skarżąca przywołała fakt przebywania od połowy grudnia 2008 r. w L. i powrotu do W. kilka dni po Nowym Roku. Z akt administracyjnych przedstawionych sądowi wynika, że przesyłka zawierająca wypowiedzenie została po raz pierwszy awizowana w dniu 16 grudnia 2008 r. a następnie w dniu 29 grudnia 2009 r., przy czym ze stempla na kopercie wynika, że odesłana została w dniu 6 stycznia 2008 r. Oznacza to, że przez okres blisko trzech tygodni możliwe było odebranie przesyłki zawierającej oświadczenie o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste.

W orzecznictwie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie.

Z twierdzeń Skarżącej wynika, że opuściła ona swoje miejsce zamieszkania na okres kilku tygodni, co czego niewątpliwie miała pełne prawo. Nie można jednak uznać wyjazdu do rodziny za obiektywną, występującą bez woli strony okoliczność, która uniemożliwia dokonanie czynności w przewidzianym terminie.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że przepisy regulujące tak zwane doręczenie zastępcze (art. 44 k.p.a., art. 150 o.p., art. 139 k.p.c., art. 133 k.p.a., art. 73 p.p.s.a.) wprowadzone zostały dla zagwarantowania pewności obrotu prawnego i możliwości uznania za doręczoną korespondencji kierowanej czy to przez sądy czy to przez organy administracji do osób, które nie przebywają w miejscu zamieszkania czy też nie odbierają kierowanej do nich korespondencji. Przepisy te nie uzależniają skuteczności dokonanego w ich trybie doręczenia od uprzedniego poinformowania zainteresowanego, że w stosunku do niego wszczęte zostało postępowanie sądowe czy też administracyjne.

Przyjęcie, że trwający kilka tygodni wyjazd stanowi okoliczność zwalniającą z konieczności odbierania korespondencji oznaczałoby zawieszenie możliwości skutecznego doręczenia jakichkolwiek pism kierowanych przez sądy czy organy administracji i podważałoby sens wprowadzenia regulacji o doręczaniach zastępczych.

Z powyższych przyczyn sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniu SKO, zgodnie z którym Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy.

Pozostałe zarzuty podniesione w skardze sąd uznaje również za nieuzasadnione.

Skarżąca wskazywała, że doręczenie zastępcze miało miejsce w dniu [...] stycznia 2009 r. czyli po upływie ustawowo wskazanego terminu warunkującego skuteczność oświadczenia woli o zmianie wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Nie przesądzając w tym miejscu, czy przesyłkę awizowaną po raz pierwszy w dniu 16 grudnia 2008 r. można uznać za doręczoną dopiero z dniem [...] stycznia 20069 r., sąd wskazuje, że kwestia ta miałaby znaczenie w razie merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącej o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona.

Wskazać następnie należy, że przepisy k.p.a. nie różnicują zasad przywracania terminu w zależności od tego, czy zainteresowany uchybił terminowi do dokonania określonej czynności po odebraniu przesyłki czy też uchybił terminowi, który rozpoczął swój bieg na skutek doręczenia zastępczego.

Odnosząc się do twierdzenia Skarżącej, że SKO rozpoznało jej wniosek merytorycznie i przekazało sprawę do sądu powszechnego należy mieć na względnie okoliczność (na którą zwrócił uwagę również tutejszy sąd w wyroku z 17 marca 2013 r.), że sąd cywilny zwrócił do SKO akta celem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że przywołane przez Skarżącą fragmenty uzasadnienia wyroku tutejszego sądu nie przesądzają kwestii, że jej wniosek o przywrócenie terminu winien zostać uznany. Sąd rzeczywiście wskazał w uzasadnieniu że przystąpienie do merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącej mogło być uznane za jego przywrócenie, jednak jednocześnie wyjaśnił obszernie, z jakich przyczyn orzeczenie z 4 października 2011 r. uznaje za naruszające art. 107 k.p.a., jak również wskazał, że SKO rozpoznając ponownie sprawę ma rozpoznać wniosek Skarżącej z uwzględnieniem art. 58 k.p.a.

W zaskarżonym orzeczeniu SKO jako podstawę prawną wskazano art. 58 § 1 k.p.a., to jest przepis wskazujący, kiedy możliwe jest przywrócenie terminu. Tym niemniej, zarówno z treści sentencji orzeczenia jak i z treści jego uzasadnienia wprost wynika, że organ odmówił Skarżącej przywrócenia terminu. W konsekwencji omyłkowe wskazanie w sentencji orzeczenia art. 58 § 1 k.p.a. nie może być uznane za uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Końcowo sąd wskazuje, że SKO określiło wydany przez siebie akt mianem "orzeczenia", wskazując w pouczeniu co do możliwości zaskarżenia, że "postanowienie" jest ostateczne w trybie instancyjnym, może jednak być zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni.

Na wstępie wskazać należy, że wyrok z 17 marca 2013 r. wydany został na skutek rozpoznania skargi Skarżącej od orzeczenia SKO. Z treści uzasadnienia wyroku nie wynika, by ta forma rozstrzygnięcia sprawy uznana została przez Sąd za naruszającą przepisy prawa. W konsekwencji, również obecnie sąd nie uznaje, by określenie aktu wydanego przez SKO mianem orzeczenia, przy jednoczesnym wskazaniu w pouczeniu, że "postanowienie" może być zaskarżone do sądu administracyjnego mogło być uznane za naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Również nie sprecyzowanie w pouczeniu, że Skarżącej przysługuje możliwość wniesienia skargi a jedynie poprzestanie na wskazaniu, że Skarżącej przysługuje "prawo do zaskarżenia postanowienia" pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Skarżąca złożyła bowiem na orzeczenie SKO skargę do tutejszego sądu, która rozpoznana została merytorycznie przez sąd.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.