Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1019/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 32 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1947 nr 16 poz 62
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Monika Myślak-Kordjak po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1304/09 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1304/09, po rozpatrzeniu skargi A. R. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie przejęcia przedsiębiorstwa, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Minister Gospodarki i Pracy decyzją z dnia [...] września 2005 r., po rozpatrzeniu wniosku A. R., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. nr [...], wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pod nazwą Spółka Wydawnicza "[...]"[...] – K., ul. [...] Nr [...]. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Minister utrzymał w mocy tę decyzję, w uzasadnieniu podnosząc, że po ponownym, szczegółowym przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego nie znalazł podstaw do zmiany własnej decyzji z dnia [...] września 2005 r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 87/06 oddalił skargę. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył skarżący A. R., który wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, podnosząc m.in. zarzut nieodniesienia się przez Sąd do wszystkich zarzutów skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1602/06, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Za trafny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów dotyczących zgłoszenia przez poprzedników prawnych skarżącego pretensji w trybie § 32 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Zarzut ten podnoszony był w skardze na decyzję Ministra Gospodarki przed sądem pierwszej instancji, wobec czego Sąd ten powinien w uzasadnieniu wyroku zgodnie z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnieść się do niego. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił również, że dla oceny legalności działania organów administracji orzekających o przejęciu przedsiębiorstwa konieczne jest ustalenie, czy postępowały one zgodnie z obowiązującymi i wskazanymi w orzeczeniu przepisami. Okoliczność ta jest w ocenie Sądu o tyle istotna, że zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. orzeczenie o przejęcie przedsiębiorstwa mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli przed dniem 31 marca 1947 r. zostało wszczęte postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa. Za datę wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego datę ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wykazu przedsiębiorstw przechodzących na rzecz Państwa lub innych osób prawnych. Dlatego też ustalenie, czy przedmiotowe przedsiębiorstwo zostało umieszczone w wykazie wbrew obowiązującym przepisom i czy w związku z tym prawidłowe jest ustalenie dotyczące daty wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego ma bardzo istotne znaczenie w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd nie odniósł się do tej kwestii i uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jako uzasadniony ocenić należy zdaniem tego Sądu zarzut nieodniesienia się przez Sąd I instancji do kwestii związanych z działaniem w sprawie organu nieuprawnionego do zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego. Za nieuzasadniony uznał natomiast Naczelny Sąd Administracyjny podniesiony przez skarżącego zarzut błędnej wykładni art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Sąd ten podzielił również stanowisko Sądu I instancji co do zarzutów naruszenia § 65 ust. 1 pkt a rozporządzenia oraz art. 3 ust. 1 lit. A ustawy. Akcentowanie różnic terminologicznych nie może, zdaniem Sądu, prowadzić do wniosku, że Rada Ministrów wypowiadając się co do przedsiębiorstw "przejmowanych" przekroczyła delegacje ustawową.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 167/08 uchylił zaskarżoną decyzję. Podstawą uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji było uchybienie, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Gospodarki winien zmienić własną decyzję z dnia [...] września 2005 r. i stwierdzić, że orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. nr [...] w części dotyczącej nieruchomości położonych w K. przy ul. [...][...] i [...] wydane zostało z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa), albowiem nie stanowiły one własności znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Minister Gospodarki, który wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 949/08, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po raz kolejny rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1304/09 uznał, że skarga A. R. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2005 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Sąd, któremu sprawa została przekazana w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający ponownie sprawę zobowiązany był zatem uwzględnić ocenę prawną zawartą w wydanym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając, wyrokiem z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 949/08, wyrok Sądu I instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżone orzeczenie z dnia [...] marca 2008 r., był związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1602/06, a zatem zastosowanie miał art. 190 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. We wskazanym wyroku z dnia 21 listopada 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dla oceny legalności działania organów administracji orzekających o przejęciu przedsiębiorstwa konieczne jest ustalenie, czy postępowały one zgodnie z obowiązującymi i wskazanymi wcześniej przepisami. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, jest o tyle istotna, że zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. orzeczenie o przejęciu przedsiębiorstwa mogło zostać wydane tylko wówczas, jeżeli przed dniem 31 marca 1947 r. zostało wszczęte postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa. Sąd II instancji wskazał, że za datę wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego datę ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wykazu przedsiębiorstw przechodzących na rzecz Państwa lub innych osób prawnych. Dlatego też ustalenie, czy przedmiotowe przedsiębiorstwo, zostało umieszczone w wykazie wbrew obowiązującym przepisom i czy w związku z tym prawidłowe jest ustalenie dotyczące daty wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego, ma zdaniem Sądu bardzo istotne znaczenie w sprawie.

Mając na uwadze ocenę prawną zawartą w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że należy dokonać oceny prawidłowości wszczęcia postępowania o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa. Dokonując analizy obowiązujących w dacie nacjonalizacji przepisów Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszono procedury dotyczącej przejmowania przedsiębiorstw na własność państwa, a co najważniejsze postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa zostało wszczęte przed dniem 31 marca 1947 r. Sąd I instancji wyjaśnił, powołując się na treść § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, że organem właściwym do przeprowadzenia postępowania dotyczącego przejścia na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego była właściwa komisja wojewódzka. Komisja była właściwa na zasadzie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy do przeprowadzania postępowań wobec wszystkich przedsiębiorstw, z wyjątkiem przedsiębiorstw należących do kategorii wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. A pkt od 1-9 i 17 oraz lit. C oraz do przeprowadzania postępowań na zasadzie art. 3 ust. 1 lit. A pkt 11, 13, 14 i 16 i na zasadzie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy. Wykaz tych przedsiębiorstw był stosownie do treści § 24 powołanego rozporządzenia ogłaszany przez przewodniczącego wojewódzkiej komisji w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym. Z powyższego wynika w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że z kompetencji wojewódzkiej komisji wyłączone były m.in. przedsiębiorstwa określone w art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. R. P. Nr 3, poz. 17), tj. przemysł poligraficzny i drukarnie. Wykaz tych przedsiębiorstw tj. wyłączonych z kompetencji wojewódzkich komisji na zasadzie § 14 ust. 1, (a więc i wykaz przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarni) właściwy minister ogłaszał w Monitorze Polskim stosownie do treści § 30 rozporządzenia. W niniejszej sprawie Monitor Polski zawierający wykaz przedsiębiorstw, a wśród nich również przedsiębiorstwo pod nazwą Spółka Wydawnicza "[...]"[...] – K., ul. [...] Nr [...] opublikowany został w dniu [...] marca 1947 r. (M. P. Nr [...]), a zatem przed 31 marca 1947 r. Z powyższego w ocenie Sądu I instancji nie wynika, aby przedmiotowe przedsiębiorstwo, zostało umieszczone w wykazie wbrew obowiązującym przepisom, wątpliwości nie budzi również data wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego. Zdaniem Sądu na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty strony skarżącej dotyczące zgłoszenia przez poprzedników prawnych skarżącego zarzutu w trybie § 32 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Zarzut, że niedopuszczalne było zamieszczenie przedsiębiorstwa w wykazie z powodu złożenia wniosku reprywatyzacyjnego Sąd ten uznał za nieuzasadniony. Sąd przywołał treść § 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa i wyjaśnił, że właściciele przedsiębiorstw mogli zgłosić do Głównej Komisji zarzuty, że przedsiębiorstwo nie przechodzi albo nie podlega przejęciu na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego. Prawa lub zarzuty powinny były być zgłoszone w 30-dniowym terminie od daty ogłoszenia wykazu i poparte, w miarę potrzeby, dowodami (§ 28). W przypadku zgłoszenia zarzutów przewodniczący Głównej Komisji wyznaczał termin posiedzenia Głównej Komisji dla ich rozpoznania. W ocenie Sądu I instancji tylko zarzut zgłoszony Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw skutkował wstrzymaniem procedury przejmowania przedsiębiorstwa na własność Państwa. Procedura zgłaszania i rozpoznawania zarzutów była procedurą administracyjną, a nie sądową. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, by tego rodzaju procedura została wszczęta. Z kopii pisma skierowanego do Centralnego Zarządu Państwowych Zakładów Graficznych z dnia [...] czerwca 1948 r. wynika, że toczyła się sprawa z wniosku reprywatyzacyjnego przed Sądem Grodzkim w K. Postępowanie to nie mogło więc skutkować wstrzymaniem procesu przejmowania przedsiębiorstwa na własność Państwa. Okoliczność, że toczyło się tego rodzaju postępowanie, nie może być podstawą podważania prawidłowości orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. W ocenie Sądu Wojewódzkiego nie zachodziła potrzeba odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi, albowiem w wyroku z dnia 21 listopada 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny za nieuzasadniony uznał zarzut błędnej wykładni art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił również stanowisko Sądu I instancji co do zarzutów naruszenia § 65 ust. 1 pkt a rozporządzenia oraz art. 3 ust. 1 lit. A ustawy i stwierdził, że akcentowanie różnic terminologicznych nie może prowadzić do wniosku, że Rada Ministrów wypowiadając się co do przedsiębiorstw "przejmowanych" przekroczyła delegacje ustawową. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił złożoną w niniejszej sprawie skargę.

Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. R. W złożonej skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. błędną wykładnię § 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, wyrażającą się w błędnym przyjęciu, że tylko zarzut zgłoszony do Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw skutkował wstrzymaniem procedury przejmowania przedsiębiorstwa na własność Państwa, pomimo ustalenia, że postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa zostało wszczęte przed dniem 31 marca 1947 r. i że w tym czasie toczyło się postępowanie reprywatyzacyjne dotyczące przedmiotowego przedsiębiorstwa.

Mając na uwadze powyższe naruszenie, na zasadzie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Ministra Gospodarki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W obszernym i szczegółowym uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów. Między innymi podniosła, że w jej ocenie Wojewódzki Sąd Administracyjny nietrafnie ustalił, że postępowanie nacjonalizacyjne toczyło się prawidłowo, a jedynie zarzut zgłoszony Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw skutkowałby wstrzymaniem procedury przejmowania przedsiębiorstwa. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd pomija istotną dla sprawy okoliczność, że, jak wynika z akt sprawy, poprzednicy prawni skarżącego nie zajmowali pasywnej postawy, a aktywnie przeciwdziałali próbie bezprawnego zagarnięcia ich majątku. W Sądzie Grodzkim w K. toczyło się postępowanie o przywrócenie posiadania przedsiębiorstwa (sygn. [...]) oraz o wprowadzenie w posiadanie przedsiębiorstwa ([...]). Udzielili oni pełnomocnikowi adwokatowi M. H. pełnomocnictwa do "odzyskania mienia, w tym [...] S.A.", który to pełnomocnik podejmował działania w sprawie. W ocenie skarżącego z faktu, że w Archiwach Państwowych zachowały się jedynie fragmentaryczne dane odnośnie niektórych postępowań, nie można domniemywać, że nie zostały zgłoszone zarzuty w trybie § 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1947 r. Wręcz przeciwnie, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjna jest wysoce prawdopodobne, że niekompletność danych archiwalnych jest skutkiem intencjonalnego usuwania dokumentów przez komunistyczne władze, w celu zalegalizowania bezprawnie prowadzonej polityki grabieży mienia zwanego nacjonalizacją. Zatem wąskie pojmowanie użytego w ustawie w treści § 32 ust. 1 i 2 terminu "zgłaszanie zarzutów" jedynie do zarzutów składanych Głównej Komisji, przy jednoczesnym pominięciu wszelkich innych postępowań wszczętych przez poprzedników prawnych skarżącego, w ocenie autora skargi kasacyjnej jest nietrafne i nie koresponduje z szeroką - aczkolwiek niekorzystną dla skarżącego - interpretacją terminów użytych w art. 3 ust. 1 lit A ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz § 65 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie, co wymaga podkreślenia, skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oparcie skargi kasacyjnej na wspomnianym wyżej zarzucie wywiera ten skutek, że w sprawie są miarodajne wszystkie ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji. Skazana jest zatem na niepowodzenie próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji przez zarzut naruszenia prawa materialnego (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie 2, str. 373). Taka zaś sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż skarga kasacyjna polemizuje z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez Sąd I instancji, podzielający stanowisko organów orzekających w sprawie. Dotyczy to w szczególności istotnej dla sprawy kwestii, którą rozstrzygnięto na niekorzyść skarżącego, a mianowicie że w rozpatrywanej sprawie nie miał zastosowania tryb przewidziany w § 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62, ze zm.), który skutkowałby wstrzymaniem procedury przejmowania na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa. Jak ustalił Sąd I instancji, a czego skutecznie nie podważyła skarga kasacyjna, bo nie zarzuciła naruszenia przepisów postępowania, taki zarzut nie został w rozpatrywanej sprawie zgłoszony Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw. W konsekwencji tego ustalenia Sąd I instancji doszedł do przekonania, że w rozpatrywanej sprawie nie naruszono procedury dotyczącej przejmowania przedsiębiorstw na własność Państwa. Ponadto skarga kasacyjna nie zakwestionowała również, bo nie postawiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania, ustalenia przyjętego przez Sąd I instancji, że postępowanie o przejęciu przedmiotowego przedsiębiorstwa na własność Państwa zostało wszczęte przed dniem 31 marca 1947 r.

Oznacza to, że w skardze kasacyjnej nie podważono istotnych dla wyniku sprawy ustaleń Sądu I instancji, o których wyżej mowa. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego, który to zarzut uznał za niezasadny.

Naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący kasacyjnie upatruje w błędnej jego zdaniem wykładni § 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, wyrażającej się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że tylko zarzut zgłoszony do Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw skutkował wstrzymaniem procedury przejmowania przedsiębiorstwa na własność Państwa. W ocenie autora skargi kasacyjnej fakt, że w rozpatrywanej sprawie w czasie procesu nacjonalizacyjnego w Sądzie Grodzkim w K. toczyło się postępowanie o przywrócenie posiadania przedsiębiorstwa (sygn. [...]) oraz o wprowadzenie w posiadanie przedsiębiorstwa ([...]) jest równoznaczny ze zgłoszeniem przez poprzedników prawnych skarżącego w sposób określony w § 32 odpowiedniego zarzutu do Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, ponieważ nie znajduje ono żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa szczegółowo określało tryb zgłaszania praw i zarzutów oraz związaną z ich zgłoszeniem procedurę postępowania. Zgodnie z treścią § 32 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia właściciele przedsiębiorstw mogli zgłosić do Głównej Komisji prawa i zarzuty, z których wynikało, że dane przedsiębiorstwo, objęte wykazem określonym w § 30 tego rozporządzenia, nie przechodzi albo nie podlega przejęciu na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego. Prawa lub zarzuty powinny były być zgłoszone w 30-dniowym terminie od daty ogłoszenia wykazu i poparte, w miarę potrzeby, dowodami (§ 28). W przypadku zgłoszenia zarzutów przewodniczący Głównej Komisji wyznaczał termin posiedzenia Głównej Komisji dla ich rozpoznania. Zgłoszenie w tym trybie zarzutów wstrzymywało proces nacjonalizacji, ponieważ zgodnie z treścią § 29 rozporządzenia właściwemu ministrowi przesyłane były, w celu ogłoszenia w Monitorze Polskim, wykazy jedynie tych przedsiębiorstw, co do których nie zostały zgłoszone zarzuty w trybie § 32 rozporządzenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis § 32 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa jest precyzyjny, przejrzysty i zawiera jasno określoną procedurę postępowania. Dokonując analizy tej normy prawnej w pierwszej kolejności należy zatem posłużyć się wykładnią gramatyczną. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika wprost, bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych, że tylko zarzut zgłoszony Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw skutkował wstrzymaniem procedury przejmowania przedsiębiorstwa na własność Państwa. Procedura zgłaszania i rozpoznawania zarzutów była zaś procedurą administracyjną a nie sądową. W konsekwencji tego uznać należy, że prawidłowo Sąd I instancji stanął na stanowisku, że fakt prowadzenia przed sądami powszechnymi różnego rodzaju procesów reprywatyzacyjnych nie spełnia przesłanki zgłoszenia w trybie § 32 przywołanego rozporządzenia zarzutów do Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw i dlatego prowadzenie takich postępowań nie było podstawą do wszczęcia określonej w tym przepisie procedury.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego proponowany przez autora skargi kasacyjnej sposób interpretacji spornego przepisu § 32 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa nie prowadzi do wyjaśnienia w drodze wykładni systemowej przepisu niejasnego w świetle wykładni językowej (bo takim przepis ten nie jest), lecz do wniosków całkowicie sprzecznych z literalnym jego brzmieniem. Powoduje to, że wykładnia taka jest w istocie wykładnią contra legem, której nie da się uzasadnić żadnymi regułami wykładni językowej. Skoro zaś wyniki wykładni gramatycznej są jednoznaczne, niedopuszczalne jest sięganie do pozostałych rodzajów wykładni.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów prawa materialnego nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.