Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1544/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.6, art.7, art.8, art.77, art.79, art.80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.33 ust.4,
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2012r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz radcy prawnego M.S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Skarżąca K. K., obywatelka F., w dniu [...] grudnia 2008r. wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskiem zostały objęte małoletnie dzieci cudzoziemki: A. K., R.K. i I. K.

W wyniku rozpoznania wniosku, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić skarżącej oraz jej małoletnim dzieciom nadania statusu uchodźcy, odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej i wydalić z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek wniesionego odwołania, Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] października 2009 r. utrzymała zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W dniu [...] kwietnia 2010r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy, który również obejmował jej małoletnie dzieci. Szef Urzędu decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2010r. postanowił umorzyć postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Organ II instancji decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010r. umorzył postępowanie odwoławcze ze względu na wyrażoną przez cudzoziemkę chęć powrotu do kraju pochodzenia.

Następnie w dniu [...] czerwca 2011r. skarżąca złożyła trzecią już aplikację uchodźczą obejmując nią po raz kolejny swoje nieletnie dzieci.

W dniu [...] sierpnia 2011r. Szef Urzędu przyjmując, że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności wydał decyzję, w której orzekł o odmowie nadania K. K. oraz jej małoletnim dzieciom statusu uchodźcy, o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Skarżąca odwołała się od powyższego rozstrzygnięcia do Rady do Spraw Uchodźców, która decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. utrzymała zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W dniu [...] lutego 2012r. cudzoziemka wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, jednocześnie [...] lutego 2012r. zwracając się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z czwartym wnioskiem uchodźczym.

W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu skarżąca wskazała, że nie może wraz z rodziną wrócić do kraju, ponieważ są tam poszukiwani przez F. za pomoc udzieloną przez nich [...]. Jej starszy syn A. został zatrzymany przez F. w celu wpłynięcia na jej męża do powrotu do [...]. Ponadto powołała się na problemy psychologiczne córki oraz na fakt, iż jej dzieci chodzą w Polsce do szkoły.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić wstrzymania wykonania wskazanej we wniosku decyzji o wydaleniu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w przypadku osoby, która wnosi kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy organ może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym, a złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Organ stwierdził, że skarżąca nie wykazała żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co pozwala przypuszczać, że złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP. Odnosząc się do podnoszonych we wniosku problemów w kraju pochodzenia z powodu udziału męża skarżącej w działaniach konfliktu zbrojnego w C., gdzie jako dowód na powyższe skarżąca przedstawiła fakt zatrzymania jej starszego syna A. K. w lutym 2011r., organ podkreślił, iż te okoliczności były szczegółowo rozpatrzone w poprzednim postępowaniu i zostały ocenione jako niewiarygodne i nie mogące być podstawą do udzielenia cudzoziemce ochrony na terytorium RP. Natomiast, co do stanu zdrowia córki skarżącej organ zauważył, że objawy "silnych reakcji nerwicowych" u małoletniej wystąpiły w sytuacji dla niej stresującej, tj. podczas pobytu w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Obecnie, jak wynika z akt sprawy, cudzoziemka wraz z dziećmi wynajmuje mieszkanie w B. Poza tym brak jest przeciwwskazań, ażeby cudzoziemka wraz z dziećmi korzystała z bezpłatnej opieki medycznej na terytorium kraju pochodzenia, gdzie zapewniona jest zarówno opieka państwowej jak i prywatnej służby zdrowia. Odnośnie okoliczności uczęszczania przez dzieci skarżącej do polskich szkół organ podkreślił, że [...] września 2010r. cudzoziemka wyjechała do kraju pochodzenia na okres ośmiu miesięcy, po ok. 2 letnim pobycie na terytorium RP, rezygnując tym samym z kontynuacji nauki dzieci. Nic nie wskazuje na to, że dzieci posługują się wyłącznie językiem polskim nie znając języka [...] bądź [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek wniesionego przez skarżącą środka zaskarżenia, organ II instancji decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012r. postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2012r., w całości uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

- art.7 , art.77 § 1, art.79 § 2 i art.86 w zw. z art.80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 200r. Nr 98, poz.1071 ze zm., dalej "k.p.a.) poprzez błędną ocenę istnienia zagrożenia wobec osoby skarżącej i jej rodziny w kraju pochodzenia i nie przeprowadzenie dowodu z nagrania wideo na okoliczność istnienia realnego zagrożenia zdrowia i życia skarżącej i jej dzieci w kraju pochodzenia;

-art.85§ 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w odniesieniu do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków m.in. A. K.;

- art.6 i 8 k.p.a.;

- art. 6 k.p.a. w zw. z art.33 ust.4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009r., Nr 189, poz. 1472 ze zm., dalej "ustawa o ochronie"), poprzez błędną subsumcję i przyjęcie, że " przypuszczenie organu" o spełnieniu przesłanki negatywnej do wstrzymania wykonania decyzji, tj. złożenia wniosku w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu, jest spełnieniem tej przesłanki.

Rozwijając motywy skargi wskazała m.in., że wyjeżdżając w dniu [...] września 2010r. do kraju pochodzenia po 2 letnim pobycie na terytorium RP skorzystała ze wsparcia dobrowolnej repatriacji do kraju pochodzenia. Do wyjazdu skłoniła ją choroba jej matki, która w styczniu 2011r. zmarła. Wnioski o nadanie statusu uchodźcy składała ze względu na trudną sytuację polityczną, społeczną oraz prześladowania. Wielokrotne składanie pism, zdaniem skarżącej, nie potwierdza chęci opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP lecz chęć zapewnienia bezpieczeństwa sobie i dzieciom.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, odniósł się do zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a skarżona decyzja odpowiada prawu.

W myśl art. 33 ust. 4 ustawy o ochronie w przypadku, gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (ust. 5 art. 33).

A zatem, złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wywołuje tych samych skutków prawnych co złożenie pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy, w szczególności nie następuje automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc, w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem, tak jak w przypadku złożenia pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy.

Wynika z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: 1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony 2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna), 3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o ochronie wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Przesłanka "słusznego interesu strony" nie została prawnie zdefiniowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należy przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których strona upatruje swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu). "Słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej.

W tym miejscu, należy również przywołać postanowienia Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz.U. UE L z dnia 13 grudnia 2005r.).

W szczególności należy wskazać, że Państwa Członkowskie mogą zastosować szczególną procedurę w przypadku, gdy osoba złożyła kolejny wniosek o udzielenie azylu (ust 2 art. 32). Ta szczególna procedura polega na tym, że kolejny wniosek o udzielenie azylu jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu, co do tego, czy po wycofaniu uprzedniego wniosku lub po podjęciu decyzji w sprawie tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje odnoszące się do rozpatrywania możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy Dyrektywy 2004/83/WE (art. 32 ust 9).

Należy uznać zatem, że rozstrzygając w zakresie wniosku o wstrzymanie decyzji w zakresie wydalenia w związku ze złożeniem przez cudzoziemkę kolejnego wniosku o status, organ ma zarówno obowiązek jak i prawo oceniać jego zasadność przez pryzmat okoliczności podanych w kolejnym wniosku o status. Powinien uczynić to po to, ażeby oceniając wstępnie nowy wniosek o status rozważyć potrzebę uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania wcześniejszej decyzji.

Z analizy wszystkich wniosków złożonych przez skarżącą wynika, że zostały one oparte na powoływanych uprzednio okolicznościach. Podczas pierwszego postępowania wyjaśniającego w sprawie o nadanie statusu uchodźcy cudzoziemka została dwukrotnie szczegółowo przesłuchana na okoliczność przyczyn związanych z opuszczeniem kraju pochodzenia oraz powodów ubiegania się o status uchodźcy na terytorium RP. W trakcie przedmiotowych przesłuchań miała ona możliwość przytoczenia wszystkich faktów oraz przedstawienia dowodów uzasadniających podstawę swego działania.

Skarżąca powtarza po raz kolejny okoliczność zatrzymania jej starszego syna przez służby specjalne. Zapomina jednak o tym, że powyższa okoliczność była już przedmiotem rozważań i oceny we wcześniejszym postępowaniu wszczętym wnioskiem o status z dnia [...] czerwca 2011r. W tym postępowaniu przeprowadzono dwa przesłuchania, odpowiednio w dniu [...] lipca 2011r. i w dniu [...] sierpnia 2011r. Jednocześnie na temat deklarowanych problemów doświadczanych w kraju pochodzenia przesłuchano także starszego syna skarżącej A. K. Po analizie całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym załączonych przez skarżącą zaświadczeń ze szpitala, oświadczeń męża i płyty CD z zapisanym filmem z zatrzymania syna, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po raz kolejny odmówił nadania stronie i jej dzieciom statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i postanowił wydalić z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutu nie przeprowadzenia dowodu z nagrania wideo i z przesłuchania świadków m.in. A. K. należy uznać, iż jest on bezpodstawny. Powyższe okoliczności były już przedmiotem analizy organu i odmówiono im przymiotu wiarygodności. Organ wziął również pod uwagę sytuację w kraju pochodzenia oraz okoliczność udziału męża cudzoziemki w działaniach konfliktu zbrojnego w C. Postępowanie prowadzone w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wykazało, iż rodzina cudzoziemki w rzeczywistości nie jest zagrożona prześladowaniem w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia. Należy przyjąć, że prawidłowość takiego wniosku organu potwierdziła sama skarżąca, która podczas pobytu na terytorium RP zdecydowała się na dobrowolny powrót do kraju pochodzenia, decyzję swą motywując chorobą pozostałej tam matki. Swą postawą potwierdziła brak realnego zagrożenia dla jej osoby, co bezpośrednio wynikało z jej powrotu do [...].

Stanowiska skarżącej w żaden sposób nie potwierdza również okoliczność problemów zdrowotnych jej córki. Jak słusznie wskazał organ, z opinii lekarskiej wynika, że objawy "silnych reakcji nerwicowych" u małoletniej córki skarżącej wystąpiły w sytuacji dla niej stresującej, tj. podczas pobytu w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Obecnie jednak, jak wynika z akt sprawy, cudzoziemka wraz z dziećmi wynajmuje mieszkanie w B., a zatem przyczyna sytuacji stresowych ustała. Poza tym brak jest przeciwwskazań, ażeby cudzoziemka wraz z dziećmi korzystała z bezpłatnej opieki medycznej na terytorium kraju pochodzenia, gdzie zapewniona jest zarówno opieka państwowej jak i prywatnej służby zdrowia. Powyższe zatem nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu.

Odnosząc się do kwestii "interesu społecznego", należy zauważyć, iż niewątpliwie w interesie społecznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w "interesie społecznym" leży pewność obrotu prawnego oraz stabilność orzecznictwa w zakresie nadawania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. Jednakże wobec nie wykazania przez skarżącą swojego "słusznego interesu" badanie negatywnej przesłanki polegającej na braku sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym" jest całkowicie niezasadne.

W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała swojego "słusznego interesu", który nie byłby sprzeczny z "interesem społecznym" i uzasadniałby wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przy dokonaniu przez organy ustalenia, że skarżąca nie wskazała żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co pozwala przypuszczać, ze złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Polski. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, gdyż nie sposób doszukać się naruszenia słusznego interesu skarżącego i interesu społecznego przy podjęciu takiej decyzji, skoro sama skarżąca takiego szczególnego interesu nie wykazała. Za wskazanie takiego szczególnego interesu, o czym była mowa wyżej, nie mogą być uznane te same okoliczności dotyczące uzasadnienia wniosku o nadanie statusu uchodźcy, które były już przedmiotem rozpoznania tego zasadniczego wniosku.

Wobec powyższego należało za bezpodstawne uznać zarzuty naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art.7, 77, art. 79 i art. 80. Organ dopełnił wszelkich starań gromadząc materiał dowodowy, a zaskarżoną decyzję uzasadnił wskazując dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Rozstrzygnięcie zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Wobec powyższego nie ma także podstaw aby twierdzić, iż naruszono zasady wynikające z art. 6 i art. 8 k.p.a.

Biorąc na uwadze powołane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.