Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 494/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3, art. 183, art. 174, art. 134, art. 141 ust. 4, art. 145 par. 1 ust. 1 lit. c, art. 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 32, art. 38
journal: Dz.U. 1961 nr 7 poz 46
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane.
article: art. 162
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędziowie Sędzia NSA Bożena Walentynowicz /spr./ Sędzia NSA Jerzy Stankowski Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I. B. i J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 803/07 w sprawie ze skargi I. B. i J. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 803/07, oddalił skargę I. B. i J. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2003 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.

W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Skarżący w dniu 28 marca 2003 r., reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego, w oparciu o przepis art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., złożyli wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie w części decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ch. z dnia [...] lipca 1973 r. w sprawie zatwierdzenia projektu podstawowego budynku mieszkalnego, dwukondygnacyjnego położonego w Ż. przy ulicy [...], zawierającej warunek o następującej treści: "do 2 miesięcy od wykończenia i zamieszkania nowego budynku stary budynek należy rozebrać", a to z uwagi na niewypełnienie przez stronę tegoż warunku. We wniosku skarżący wskazali, że na mocy decyzji będącej przedmiotem rozpoznania przez organ l instancji, nabyli prawo wybudowania budynku mieszkalnego w Ż., na działce nr [...], co zostało potwierdzone następną decyzją o pozwoleniu na budowę wydaną przez Urząd Miasta i Gminy w L. z dnia [...] lipca 1973 r. przy czym w decyzji o pozwoleniu na budowę nie powtórzono już warunku zamieszczonego w decyzji zatwierdzającej projekt podstawowy. Strona wyjaśniła, że przed organami administracji publicznej (Wojewodą oraz Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego) toczyło się już postępowanie o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji, zakończone w pierwszej instancji wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ch. z dnia [...] lipca 1973 r. zatwierdzającej projekt podstawowy budynku mieszkalnego dwukondygnacyjnego na dz. nr [...] w Ż., utrzymanej następnie w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2003 r.

Starosta decyzją z dnia [...] maja 2003 r., po rozpatrzeniu powyższego wniosku, odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Ch. z dnia [...] lipca 1973 r. zatwierdzającej projekt podstawowy budynku mieszkalnego dwukondygnacyjnego na działce nr [...] w Ż. W uzasadnieniu organ wskazał, że zawarty w treści decyzji z 1973 r. zapis określony jako warunek, nie może być zakwalifikowany jako warunek w rozumieniu art. 162 k.p.a. gdyż zrealizowanie, bądź niezrealizowanie przez stronę warunku, nie wywołuje skutku prawnego co do ważności decyzji, dodając, iż zapis określony jako warunek jest nałożonym na stronę obowiązkiem, który winien być zrealizowany w związku z prawomocnością decyzji.

Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania I. B. i J. B. od powyższej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 162 k.p.a. organ administracji stwierdza wygaśnięcie decyzji, jeżeli stała się bezprzedmiotowa lub została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Organ uznał, że ustawodawca dopuszcza możliwości stwierdzenia wygaśnięcia jedynie całej decyzji, bowiem w przywołanym przepisie brak jest możliwości stwierdzenia wygaśnięcia części decyzji, o co wnosili skarżący. Zdaniem organu odwoławczego zawarty w decyzji z dnia [...] lipca 1973 r. zapis nie może być kwalifikowany jako warunek w rozumieniu art. 162 k.p.a, bowiem zrealizowanie bądź niezrealizowanie przez stronę tak sprecyzowanego warunku nie wywołuje skutku prawnego co do ważności decyzji. Zapis określony jako warunek jest nałożonym na stronę obowiązkiem, który winien być zrealizowany w związku z prawomocnością decyzji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli I. B. i J. B. wnosząc uchylenie zaskarżonej decyzji ponawiając argumenty przedstawione w odwołaniu. W uzupełnieniu skargi skarżący stwierdzili, że zawarcie w zaskarżonej decyzji przedmiotowego warunku stanowiło rażące naruszenie prawa. Powołując się na brzmienie przepisu art. 38 Prawa budowlanego z 1961 r., skarżący argumentowali, że zamieszczenie w decyzji zatwierdzającej projekt podstawowy spornego zapisu było działaniem bez podstawy prawnej. Umieszczenie w treści decyzji takiego postanowienia, uznanego przez stronę za warunek, było w istocie nakazem rozbiórki. Skarżący argumentowali, że postępowanie kończące się wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu podstawowego było jedynie etapem procesu inwestycyjnego, zatem w postępowaniu tym nie można wydawać nakazu rozbiórki, dla wydania którego przepisy Prawa budowlanego przewidywały odrębny tryb, po zaistnieniu odpowiednich przesłanek, które w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły. Wobec czego, jak podkreślili skarżący, nakaz rozbiórki został wydany z rażącym naruszeniem prawa w innym postępowaniu administracyjnym i przez nieuprawniony organ.

Rozpoznając zarzuty skargi Sąd I instancji w wyroku z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 803/07, stwierdził, że przeprowadzona, według powołanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna, wydane zostały zgodnie z przepisami prawa. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że przedmiotem rozstrzygnięcia organów było, zgodnie z żądaniem strony, wydanie decyzji przy zastosowaniu instytucji "wygaśnięcia decyzji administracyjnej", przy czym stwierdzenie wygaśnięcia decyzji należy odróżnić od wygaśnięcia prawa, które może być stwierdzone decyzją. Z wykładni gramatycznej przepisu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika zatem, że bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Nie ulega jednak wątpliwości, że jeżeli stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, to organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania, czy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, nie zaś czy decyzja jest bezprzedmiotowa w rozumieniu przepisu art. 162 § 1 pkt 1. Sąd wskazał, że kwestionowana decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej została podjęta na podstawie art. 32 powołanej wyżej ustawy i zatwierdzała projekt podstawowy budynku mieszkalnego dwukondygnacyjnego na parceli [...] gm. kat. Ż. dla J. B., jak w niej zapisano, pod następującymi warunkami: do 2 miesięcy od wybudowania i (...) nowego budynku stary budynek należy rozebrać. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że wprowadzony do decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zapis nazwany "warunkiem" nie miał charakteru warunku w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 3 k.p.a., brak było bowiem upoważnienia ustawowego do jego wydania. Wprawdzie przepis art. 38 Prawa budowlanego z 1961 r. przewidywał, że właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego może w razie potrzeby w pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego albo w potwierdzeniu przyjęcia zgłoszenia budowy lub rozbiórki ustalić warunki, wynikające z obowiązujących przepisów bądź ze względu na bezpieczeństwo, które powinno być zachowane przy prowadzeniu robót budowlanych, to jednak w ocenie Sądu, były to jedynie dodatkowe wymogi i obowiązki nakładane na adresata takiej decyzji, a ich niedopełnienie nie mogło pociągać za sobą utraty mocy obowiązującej decyzji o zatwierdzeniu projektu czy też decyzji o pozwoleniu na budowę. Nadto owe "warunki" można było jedynie zamieścić w decyzji o pozwoleniu na budowę, a nie w decyzji wydawanej na podstawie art. 32 ustawy Prawo budowlane z 1961 r. (zatwierdzenie projektu podstawowego), żądania wygaśnięcia której domagali się skarżący. Stąd nie można uznać, że w prawie materialnym istniała podstawa nakazująca stwierdzenie wygaśnięcia kwestionowanej decyzji administracyjnej w oparciu o art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd uznał, że bezprzedmiotowość decyzji, będąca niezbędną przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia, wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego, nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej – z powodu ustania bytu podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, a także z powodu zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającej wykonanie decyzji lub zmiany w stanie prawnym w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek. Jak wyżej powiedziano bezprzedmiotowość decyzji wskazana w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. stwarza podstawę do stwierdzenia jej wygaśnięcia albo z mocy odrębnego przepisu prawa albo też po ustaleniu przez organ administracyjny, że leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Sąd podziela argumentację organów l i II instancji, że przesłanka bezprzedmiotowości decyzji a tym samym konieczności stwierdzenia jej wygaśnięcia ze względu na interes społeczny nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie, zaś odrębne przepisy prawa nie przewidywały możności stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego. Wykonanie decyzji, a w tym przypadku zrealizowanie na jej podstawie zamierzenia inwestycyjnego nie może bowiem stanowić o jej bezprzedmiotowości decyzji, wydawanej w procesie budowlanym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., złożyli, I. B. i J. B. reprezentowani przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów uzasadniających wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji na podstawie jej bezprzedmiotowości, polegającej na odpadnięciu istotnego elementu materialnego decyzji, jakim był cel jej wydania przez organ administracji;

2) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie podczas rozpatrywania skargi, poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, polegający na braku odniesienia się do kwestii występowania interesu strony, co znajdowało się w granicach sprawy o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, jako że stanowi ono conditio sine qua non żądanej decyzji;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów uzasadniających stwierdzenie wygaśnięcia decyzji na podstawie jej bezprzedmiotowości;

4) art. 145 § 1 ust. 1 pkt c/ p.p.s.a. poprzez brak stwierdzenia wygaśnięcia skarżonej decyzji Wojewody, mimo iż ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania o kluczowym znaczeniu dla niniejszej sprawy, a mianowicie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię zawartego w nim pojęcia bezprzedmiotowości decyzji, polegającą na jego zbyt wąskim ujęciu oraz poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wykluczeniu z zakresu jego hipotezy przypadku utraty celu w jakim decyzja administracyjna została wydana, co jak się wskazuje, stanowiło główną przyczynę wadliwych rozstrzygnięć organów administracji oraz Sądu, polegających na odmowie wnioskowanego stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż w zakończonym już postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podstawowy w zakresie zawartego warunku zapadła decyzja odmawiająca takiego stwierdzenia z dnia [...] grudnia 2002 r., a więc organy administracji publicznej (Wojewoda i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego) uznały, iż nie zachodzi brak podstawy prawnej dla takiego zastrzeżenia, co skutkowałoby jego nieważnością, niezależnie od uznania tegoż zapisu jako warunku lub też jako zastrzeżenia o innym charakterze. Zdaniem skarżących Wojewódzki Sąd Administracyjny, powielając tym samym ustalenia organów administracji publicznej, dokonał zbyt wąskiej wykładni zawartej w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. instytucji bezprzedmiotowości decyzji, która daje podstawę do stwierdzenia jej wygaśnięcia. Skarżący nie podzielili stanowiska Sądu, że bezprzedmiotowość decyzji wystąpić mogła wyłącznie "z powodu ustania bytu podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę a także z powodu zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie lub zmiany w stanie prawnym w przypadku, powoduje ona taki skutek". Ustawodawca nie dokonał takiego zaważenia przesłanek bezprzedmiotowości, natomiast Sąd, dokonując niesłusznie wykładni zawężającej art. 162 § 1 pkt 1, odrzucił interpretację ogólnie przyjmowaną przez doktrynę, która byłaby dla skarżącego korzystna. W ocenie skarżących Wojewódzki Sąd Administracyjny celem wszechstronnego zbadania skargi w granicach sprawy powinien był zbadać aktualność, a tym samym możliwość realizacji celu wydania decyzji leżącej u podstaw niniejszego postępowania. Sąd natomiast, uchybiając tym samym art. 106 § 3 p.p.s.a., nie przeprowadził dowodu odnośnie do sposobu zagospodarowania działki, jak również odnośnie do stanu techniczno-budowlanego budynku. Sąd, pomimo iż w skardze powyższe fakty zostały powołane nie zajął w tej kwestii stanowiska, co stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związany jej zarzutami.

W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna wniesiona została od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę małż. B. na decyzję Wojewody orzekającą o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Skargę kasacyjną oparto na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając podniesione zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż część z nich ma usprawiedliwione podstawy.

Przede wszystkim uznać należy słuszność zarzutu naruszenia art. 134 p.p.s.a. przez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i w niedostatecznym stopniu rozważenia kwestii interesu prawnego strony domagającej się stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Podkreślić trzeba, iż Sąd pierwszej instancji orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawna (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wszechstronnego i wnikliwego skontrolowania pod względem zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego i uwzględnienia stwierdzonych uchybień, nawet jeśli nie zostały podniesione w zarzutach skargi (vide wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004 r., Lex 183144).

Wymogu tego nie dopełnił Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, chociaż w swym uzasadnieniu wyroku także powołał powyższe zasady.

W rozważaniach prawnych Sąd ten przytoczył obszerne wywody teoretyczne na temat treści art. 162 k.p.a. oraz wymogów niezbędnych do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Stwierdzić jednak trzeba, iż ten teoretyczny wykład nie przystaje do stanu faktycznego sprawy, a tym samym nie mógł stanowić podstawy jej merytorycznego rozwiązania.

Trzeba mieć na uwadze istotną okoliczność, iż wniosek skarżących małż. Bisaga dotyczył stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ch. z dnia [...] lipca 1973 r. w części zawierającej warunek o rozbiórce starego budynku po wybudowaniu nowego i zamieszkaniu w nim.

Zasadnicze kwestie prawne powyższej decyzji zostały ustalone przez Sąd pierwszej instancji, gdy analizował poprawność decyzji z dnia [...] lipca 1973 r. w aspekcie przepisów prawnych mających zastosowanie przy jej wydawaniu. Prawidłowo Sąd ustalił, iż podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46) regulujące proces inwestycyjny. Za Sądem pierwszej instancji należy przytoczyć, że art. 32 ww. ustawy stanowił, iż projekt budowlany podstawowy, podlegał zatwierdzeniu przez właściwe państwowe organy nadzoru budowlanego. Kwestionowana decyzja z dnia [...] lipca 1973 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ch. została właśnie wydana na podstawie art. 32 prawa budowlanego z 1961 r. i zatwierdzała projekt podstawowy budynku mieszkalnego dwukondygnacyjnego na parceli [...] gm. Ż. W decyzji zapisano cytat "pod następującymi warunkami: do 2 miesięcy od wybudowania nowego budynku i zamieszkania strony budynek należy rozebrać".

Sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że przepis art. 32 prawa budowlanego z 1961 r. nie dopuszczał uznaniowości w sprawie zatwierdzania projektu podstawowego jak tez możliwości wprowadzania dalszych warunków, od których zależałoby jego wydanie. Decyzja miała charakter deklaratoryjny.

W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu pierwszej instancji wprowadzany do decyzji o zatwierdzeniu projektu podstawowego zapis nazwany "warunkiem" nie miał charakteru warunku w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 3 k.p.a., brak było bowiem upoważnienia ustawowego do jego wydania. Ocena ta jest prawidłowa. Przepis art. 38 prawa budowlanego z 1961 r. przewidywał, że właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego może w razie potrzeby w pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego, ustalić warunki wynikające z obowiązujących przepisów bądź ze względu na bezpieczeństwo przy prowadzeniu robót budowlanych.

Owe warunki, co już podkreślano można było zamieścić jedynie w decyzji o pozwoleniu na budowę a nie w decyzji opartej na przepisie art. 32 prawa budowlanego z 1961 r. wydanej w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego podstawowego. Przy takich ustaleniach i ocenie prawnej, Sąd pierwszej instancji wyprowadził wnioski, iż w sprawie przedmiotowej brak podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia w części decyzji kontrolowanej z dnia 25 lipca 1973 r. zatwierdzającej projekt podstawowy z zastrzeżeniem warunku rozbiórki starego budynku.

Ta ocena Sądu pierwszej instancji jest wadliwa. Wnioski tego Sądu nie zostały poprzedzone dogłębną analizą całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. Sąd w ocenie swej pominął nader istotną okoliczność, że po wydaniu spornej decyzji zatwierdzającej projekt podstawowy, została wydana inwestorom decyzja z dnia [...] lipca 1973 r. o pozwoleniu na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego według zatwierdzonego projektu decyzją z dnia [...] lipca 1973 r. Decyzja o pozwoleniu na budowę czyniła integralną częścią dokumentację zatwierdzającą projekt podstawowy. W decyzji o pozwoleniu na budowę nie przejęto warunku dotyczącego rozbiórki starego domu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w powyższych okolicznościach rzeczą Sądu pierwszej instancji było dokonanie oceny w kwestii zasadności wygaszenia decyzji z dnia [...] lipca 1973 r. w części zawierającej warunek rozbiórkowy w aspekcie regulacji prawnej art. 32 prawa budowlanego z 1961 r. w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skoro zgodnie z treścią ww. art. 32 prawa budowlanego z 1961 r. decyzja o zatwierdzeniu projektu podstawowego nie mogła zawierać żadnych innych rozstrzygnięć poza akceptacją projektu, a wydana decyzja o pozwoleniu na budowę uczyniła integralną częścią tej decyzji, tylko zatwierdzony projekt budowlany nie przejmując "warunku" o rozbiórce, to w konsekwencji takiego orzeczenia zasadne jest uznanie bezprzedmiotowości orzeczenia kwestionowanej decyzji z dnia 25 lipca 1973 r. w części dotyczącej zawartego w niej "warunku rozbiórkowego".

Zważywszy na fakt, iż zapis tego warunku w decyzji uczyniono w sposób niedopuszczalny w myśl art. 32 prawa budowlanego z 1961 r. wyeliminowanie go z decyzji leży w interesie zarówno społecznym jak i w interesie strony, która wykazała go w treści złożonego wniosku o wygaśnięcie decyzji w tej części.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spełnione zostały wymogi do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] lipca 1973 r. w części dotyczącej warunku rozbiórkowego budynku starego, poza dopuszczalną treścią rozstrzygnięcia o zatwierdzeniu projektu budowlanego podstawowego – a podstawę prawną wygaszenia częściowego tej decyzji stanowi art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

Decyzja ta w części zawierającej "warunek" stała się bezprzedmiotowa po wydaniu pozwolenia na budowę, które nie przejęło spornego warunku, zaś za stwierdzeniem wygaśnięcia poza bezprzedmiotowością w tej części decyzji przemawia interes społeczny i interes strony. Są to podstawowe warunki, o których mowa w art. 162 § 1 k.p.a.

Takie rozstrzygnięcie de facto eliminuje też z obrotu prawnego decyzję, która w tej części zawierała niedopuszczalne w świetle przepisów prawa orzeczenie.

Te okoliczności zostały całkowicie pominięte w ocenie prawnej Sądu pierwszej instancji, który jak słusznie zarzuca skarga kasacyjna ograniczył się do zawężonego i teoretycznego tylko zbadania zaskarżonej decyzji z 1973 r. w aspekcie art. 162 § 1 k.p.a. bez powiązania z przepisami prawa budowlanego stanowiącymi materialnoprawną podstawę wydania spornej decyzji.

Stanowiło to naruszenie przepisów art. 145 § 1 ust. 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., co w konsekwencji nakazuje uwzględnienie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 106 § 3 p.p.s.a. przez nieprzeprowadzenie dowodów w postępowaniu sądowym. Zgodnie z treścią ww. przepisu sąd administracyjny może przeprowadzić dowody z dokumentów jeśli uzna taką potrzebę. Nieskorzystanie z przewidzianego wskazanym przepisem uprawnienia nie stanowi jego naruszenia, jak zarzuca skarga kasacyjna, bowiem oznacza to tylko, iż Sąd nie stwierdził potrzeby do prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

Nie jest także w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słuszny zarzut o naruszeniu art. 141 ust. 4 p.p.s.a. w sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Choć rozstrzygnięcie to nie znalazło aprobaty w świetle skutecznych zarzutów skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji zgodnie z wymogami art. 141 ust. 4 p.p.s.a. przedstawił argumentację swego stanowiska.

Wobec podważenia rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji zarzutami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił tę skargę i na podstawie art. 185 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Rozpoznając sprawę na nowo Sąd będzie miał na uwadze powyższe stanowisko i rozważania NSA. W ramach ponownej kontroli zaskarżonej decyzji ponadto należy zwrócić uwagę organów, iż brak przeszkód prawnych do orzeczenia wygaśnięcia decyzji w części – jeśli zachodzą ku termu warunki, tak jak to analogicznie można tylko w części stwierdzić nieważność decyzji gdy jest dotknięta wadą kwalifikowaną. Stanowisko organu w zaskarżonej decyzji o możliwości stwierdzenia wygaśnięcia tylko w całości decyzji – jest bezzasadne, zaś akceptacja jego ze strony Sądu pierwszej instancji poprzez uznanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest także wadliwa.