Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2136/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 9 ust. 2 w zw. z art 2 ust. 12
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. K. reprezentowanego przez opiekuna prawnego T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 36/19 w sprawie ze skargi L. K. reprezentowanego przez opiekuna prawnego T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 36/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę L. K. reprezentowanego przez opiekuna prawnego T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z [...] grudnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a także przyznał pełnomocnikowi skarżącego 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z [...] października 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 2 pkt 2, 4, 5, 5a, 8, 12 i 18, art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554 ze zm.; dalej także: ustawa), Prezydent Miasta Lublin odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla L. K. (dalej także: skarżący) na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

Decyzją z [...] grudnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej także: Kolegium) utrzymało w mocy wskazaną decyzję organu pierwszej instancji, podzielając w całości stanowisko w niej wyrażone. Organ odwoławczy podkreślił, że skoro skarżący pozostaje pod opieką opiekuna prawnego, to – zgodnie z art. 9 ust. 12 ustawy – ustalając w niniejszej sprawie spełnienie kryterium dochodowego, uwzględnić należało jedynie dochód skarżącego. Nie można było brać pod uwagę dochodu opiekuna prawnego ani innej osoby, z którymi skarżący jako osoba ubezwłasnowolniona mógłby ewentualnie zamieszkiwać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe. Mając powyższe na uwadze Kolegium wskazało, że dochód skarżącego w roku 2017 wynosił 8.993,26 zł po odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należnego podatku, po podzieleniu na 12 miesięcy - 749,44 zł. Kwota ta przekroczyła zatem ustawowo określone kryterium dochodowe - 725 zł.

Skargę do Sądu na powyższą decyzję Kolegium złożyła T. K., jako opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionego skarżącego, wnosząc o jej zmianę i przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia, bądź o uchylenie ww. decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. art. 6, 7 i 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez brak uwzględnienia okoliczności, że organy administracji publicznej powinny stać na straży praworządności i podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co należy interpretować "w duchu" art. art. 67 ust. 1, 68 ust. 4 i 69 Konstytucji RP. W skardze podkreślono, że co do zasady opieka prawna nie tworzy więzów rodzinnych między opiekunem prawnym i podopiecznym, a to znaczy, że dochód osiągany przez opiekuna prawnego nie może być traktowany jako dochód z którego korzysta podopieczny. Tymczasem w niniejszej sprawie sytuacja jest zupełnie inna, gdyż T. K., będąc zarazem matką skarżącego, tworzy z synem rodzinę i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Syn korzysta z jej dochodów, gdyż to ona płaci rachunki za wspólne mieszkanie, gotuje, sprząta, pierze oraz robi wspólne zakupy. W tej sytuacji sztywne trzymanie się przepisów ustawy jest niesprawiedliwe i krzywdzące. Obowiązkiem organów obu instancji było uwzględnienie stanu faktycznego sprawy, wzięcie pod uwagę konkretnych jej okoliczności oraz zbadanie ich z uwzględnieniem zasad sprawiedliwości społecznej.

Dnia 28 stycznia 2019 r. matka skarżącego złożyła do akt sprawy zaświadczenie o sprawowanej opiece, zaświadczenie lekarza neurologa o stanie zdrowia skarżącego, dwie karty informacyjne leczenia szpitalnego, zlecenie lekarza okulisty na zakup okularów i orzeczenie o niepełnosprawności z 20 czerwca 2002 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 2 kwietnia 2019 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył zaświadczenia lekarskie z: 7 stycznia 2019 r., 1 lutego 2019 r., 7 lutego 2019 r. i 12 lutego 2019 r., wskazując na bardzo zły stan zdrowia skarżącego.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że w rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, która jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Niekwestionowane jest też, że T. K. została ustanowiona opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego skarżącego. Przedmiotem sporu jest natomiast okoliczność czy skarżący spełnia przesłanki przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego określone w przepisach ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Sąd pierwszej instancji przytoczył art. 2 pkt 4 i 12, a także art. 9 ust. 1 i 2 ustawy. Podniósł, że w świetle ww. norm trafne było stanowisko organów obu instancji, że dochód skarżącego przekracza określone w ustawie kryterium dochodowe w wysokości 725 zł. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów, których wiarygodność nie była podważana, wynika, że skarżący w 2017 r. (w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy) uzyskał dochód z tytułu świadczenia emerytalno-rentowego w wysokości 9 882,70 zł, przy czym od dochodu tego nie został odprowadzony podatek dochodowy od osób fizycznych ani składki na ubezpieczenie społeczne, a jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 889,44 zł (zob. zaświadczenia ZUS I Oddział w Poznaniu z 1 października 2018 r. i Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie z 28 września 2018 r. – k. 22-23 akt administracyjnych pierwszej instancji). Łączny dochód strony wyniósł więc 8 993,26 zł, zaś po podzieleniu przez 12 miesięcy - 749,44 zł.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji zasadne jest stanowisko Kolegium, że wysokość dochodu jest kryterium bezwzględnym przyznania omawianych świadczeń, a przekroczenie tego kryterium wywołuje niekorzystne dla strony skutki prawne niezależnie od skali przekroczenia. Przepisy prawa nie pozwalają w tym zakresie na jakiekolwiek odstępstwo. Niewątpliwie bowiem przyjęte w przepisach ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów rozwiązanie uniemożliwia przyznanie skarżącemu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zarówno w sytuacji, gdy uzyska on dochód wyższy od dopuszczalnego o kilka groszy, jak i wówczas, gdy kryterium dochodowe przekroczone zostanie wielokrotnie. Jakkolwiek w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, w stosunku do niektórych, wybranych świadczeń, wprowadzone zostało rozwiązanie polegające na proporcjonalnym zmniejszaniu przyznanego świadczenia w zależności od wysokości przekroczenia, to niewątpliwie ustawodawca nie zastosował takiego mechanizmu w odniesieniu do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Brak jest więc podstaw prawnych do stosowania tożsamego rozwiązania na gruncie ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organy obu instancji, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., zaś organ odwoławczy zgodnie też z art. 136 k.p.a., wyjaśniły wszystkie okoliczności mające istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie tego Sądu na wynik sprawy nie mogły mieć wpływu podnoszone w toku postępowania przez matkę skarżącego, będącą jego opiekunem prawnym, okoliczności co do bardzo złego stanu zdrowia skarżącego. Odmienne rozstrzygnięcie prowadziłoby do naruszenia nie tylko przepisów prawa materialnego, ale również do naruszenia zasady praworządności określonej w art. 7 Konstytucji i art. 6 k.p.a., z której wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek stosowania przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez te organy. Decyzja o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną. Oznacza to, że w razie niespełnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w ustawie, warunkujących ustalenie prawa do tego świadczenia, organy administracji nie mogą go przyznać, kierując się względami słuszności bądź zasad współżycia społecznego. Zarzuty skarżącej dotyczące braku należytego wsparcia dla rodzin, których członkami są osoby niepełnosprawne, nie mogą mieć zatem wpływu na treść wyroku, gdyż Sąd nie może oceniać działań organów administracji publicznej przez pryzmat zasad współżycia społecznego wskazanych w art. 5 Kodeksu cywilnego.

Sąd pierwszej instancji nie stwierdził też, by zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. art. 67 ust. 1, 68 ust. 4 i 69 Konstytucji RP. Trudna sytuacja zdrowotna skarżącego, będącego osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolną do samodzielnej egzystencji, nie uzasadnia przyznania mu wnioskowanego świadczenia, albowiem prowadziłoby to do naruszenia jednoznacznych w swej treści przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Takie rozstrzygnięcie sprzeciwiałoby się też duchowi ww. przepisów konstytucyjnych, które wyraźnie wskazują, że udzielana osobom niepełnosprawnym przez władze publiczne, w tym organy administracji, pomoc odbywa się na warunkach określonych w odrębnej ustawie. W niniejszej sprawie organy obu instancji wnikliwie rozważyły możliwość przyznania skarżącemu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i wobec niespełnienia przez niego przesłanek określonych w ustawie, zmuszone były odmówić przyznania tych świadczeń.

W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a.". O wynagrodzeniu profesjonalnego pełnomocnika z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w związku z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 180).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł L. K., działający przez opiekuna prawnego T. K., reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu, zaskarżając wyrok w całości. Domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz L. K. w okresie objętym wnioskiem, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący zrzekł się rozprawy. Pełnomocnik przyznany skarżącemu z urzędu wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty tejże nie zostały uiszczone ani w części, ani w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 9 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 12 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że do rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, podczas gdy legalne pojęcie "rodzina" obejmuje swym zakresem rodziców osoby uprawnionej, a błędne przyjęcie definicji skutkowało oddaleniem skargi, a wskazane przepisy prawa jednocześnie stanowią naruszenie art. 71 ust. 1 Konstytucji;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi i niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, niewyjaśnieniu całego stanu faktycznego sprawy, w sytuacji, gdy skarżący wskazał, że nie jest w stanie samodzielnie prowadzić gospodarstwa domowego bez udziału osób trzecich oraz, że matka skarżącego sprawuje nad nim niezbędną całodobową opiekę.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty. Zdaniem skarżącego art. 9 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w którym stanowi, że do rodziny nie zalicza się osoby pełnoletniej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, jest niezgodny z Konstytucją i uniemożliwia mu dostarczenia środków utrzymania. Wskazał, że wbrew twierdzeniom organów i Sądu pierwszej instancji, skarżący nie jest już dzieckiem w rozumieniu ww. ustawy i w sprawie nie zachodzi sytuacja wyłączenia go z pojęcia rodziny na podstawie art. 2 ust. 12 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obydwu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co ma miejsce w okolicznościach faktycznych sprawy, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść bowiem dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony.

Za chybiony uznać należało zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Wskazać należy, że przepisy takie jak art. 151, art. 145 § 1 czy 149 § 1 p.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż są to przepisy ogólne (blankietowe), wynikowe, stanowiące jedynie prawną podstawę orzeczenia oddalającego skargę, uchylającego decyzję lub stwierdzającego bezczynność organu lub przewlekłość postępowania. Wskazanie tylko tych przepisów nie stanowi prawidłowego określenia podstawy skargi kasacyjnej, ponieważ jest wskazaniem jedynie przepisów regulujących sposób rozstrzygnięcia sprawy, tj. art. 151, art. 145 § 1 czy 149 § 1 p.p.s.a. Podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być przepisy określające samo rozstrzygnięcie jedynie w powiązaniu z przepisami regulującymi proces dochodzenia do rozstrzygnięcia. Podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej nie powiązał owego zarzutu z jakimikolwiek przepisami p.p.s.a.

Za nietrafny także uznać należało zarzut naruszenia art. 9 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 12 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554 ze zm.; dalej także: ustawa) poprzez jego błędną wykładnię.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Przepis ten w ustępie 2 stanowi, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego, wynoszącego 725,00 zł.

Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. W świetle zatem art. 2 pkt 4 ustawy, ustalenie dochodu wymaga odwołania się do pojęcia dochodu, o jakim mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), w tym jej art. 3 pkt 1 lit. a), który definiuje dochód jako - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Przepis art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, którego zarzut naruszenia podniesiono w skardze kasacyjnej, wprowadza definicję legalną pojęcia rodziny, wskazując m.in., że do rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego (art. 2 pkt 12 lit. a ustawy).

Zgodnie z owym przepisem prawa,

Ilekroć w ustawie jest mowa o: rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092 oraz z 2019 r. poz. 1818), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) (uchylona), d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.

W świetle art. 2 pkt 12 ustawy, nie ma znaczenia prawnego fakt, że skarżący jest osobą pełnoletnią, skoro w przepisie tym mowa jest także o dziecku, które ukończyło 25 rok życia, a zatem o dziecku, które jest osobą pełnoletnią.

Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma nie art. 2 pkt 12 ustawy, którego zarzut naruszenia podniesiono w skardze kasacyjnej, lecz jej art. 9 ust. 12, którego autor skargi kasacyjnej nie zauważa i pomija w swoich rozważaniach. Zgodnie z owym przepisem prawa: "W przypadku gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej." Z powyższego wynika, że ustawodawca przewidział szczególną regulację dotyczącą zasad ustalenia dochodu dla osób pozostających pod opieką opiekuna prawnego, ubiegających się o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Treść tego przepisu jest oczywista, a jego wykładnia nie budzi najmniejszych wątpliwości.

Przepis art. 9 ust. 12 ustawy odczytywany w związku z art. 9 ust. 2 i art. 2 pkt 12 lit. a ustawy daje podstawę do przyjęcia, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, skoro osiąga dochód w kwocie 749,44 zł i dochód ten przekracza określone w ustawie kryterium dochodowe w wysokości 725 zł. Treść ww. przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie, świadczy o tym, że decyzja wydawana na ich podstawie ma charakter związany, co oznacza, że niespełnienie przez osobę ubiegającą się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego, pozostającą pod opieką opiekuna prawnego, określonego w ustawie kryterium dochodowego w wysokości 725 zł, daje podstawę do odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Bez znaczenia w sprawie pozostaje stan zdrowia takiej osoby.

Odnosząc się do naruszenia art. 2 pkt 12 ustawy, wskazać należy, że przepis ten określa krąg osób tworzących rodzinę. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zaliczenie do członków rodziny było obwarowane dodatkowymi warunkami. Istotne jest czy dana osoba zalicza się do kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Zatem bez znaczenia dla potrzeb ustalenia uprawnienia do otrzymywania świadczenia alimentacyjnego jest pozostawanie z osobą uprawnioną do świadczeń we wspólnym gospodarstwie domowym, czy w bliskich relacjach. Znaczenie i zakres pojęcia "rodziny" pozostaje bowiem, na potrzeby spraw dotyczących świadczeń alimentacyjnych, w oderwaniu od rozumienia tego pojęcia w języku potocznym, czy prawnym (tj. definicji przyjętych w innych aktach prawnych).

W wyroku z 4 grudnia 2019 r. sygn. I OSK 3303/18 (Lex nr 2753499) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Definicja pojęcia "rodzina", zawarta w art. 2 pkt 12 ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sposób precyzyjny i wyczerpujący określa krąg osób, które w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego są uznawane za rodzinę. Przepis nakazuje stosowanie tego pojęcia w sposób formalny, bez odwołania się do okoliczności wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, wspólnego zamieszkania lub faktów związanych z dobrymi lub złymi relacjami pomiędzy wymienionymi w tym przepisie osobami. Pomimo posłużenia się przez ustawodawcę sformułowaniem "odpowiednio", nie można uznać, że dopuszczono w tego rodzaju sprawach analizę stanu faktycznego rodziny w kontekście osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe."

Konsekwencją powyższych regulacji prawnych jest to, że ustalając wysokość dochodu dla potrzeb przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie można brać pod uwagę dochodu ani opiekuna prawnego, ani innej osoby, z którymi osoba pozostająca pod opieką prawną ma ewentualnie zamieszkiwać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe.

Brak jest także podstaw do uznania, że decyzje zaskarżonej treści naruszają art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie albowiem skarżący kasacyjnie nie pozostaje w rodzinie w rozumieniu ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu wskazać należy, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.