Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1937/91
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
Teza: W ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 7 poz. 445 ze zm./ brak jest instytucji przyrzeczenia - promesy, iż w razie spełnienia określonych warunków sprowadzony w przyszłości z zagranicy towar zostanie zwolniony od cła; organ celny wydaje stosowną decyzję wówczas, gdy towar sprowadzony z zagranicy zostanie zgłoszony do odprawy celnej.

TEZY

W ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 7 poz. 445 ze zm./ brak jest instytucji przyrzeczenia - promesy, iż w razie spełnienia określonych warunków sprowadzony w przyszłości z zagranicy towar zostanie zwolniony od cła; organ celny wydaje stosowną decyzję wówczas, gdy towar sprowadzony z zagranicy zostanie zgłoszony do odprawy celnej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał ze względów formalnych zasadność skargi Stanisława W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 15 października 1991 r. w przedmiocie zwolnienia od cła i na podstawie art. 207 par. 1 i 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł kwotę dwudziestu tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów.


UZASADNIENIE

Stanisław W. wystąpił do Dyrektora Urzędu Celnego w K. o wyrażenie zgody i wydanie decyzji na przywóz samochodu osobowego z zagranicy z równoczesnym zwolnieniem z opłat celnych i podatku.

Dyrektor Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia 8 sierpnia 1991 r. nr 05-PK-432-356/91, powołując się na art. 104 Kpa i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445/, odmówił zwolnienia od cła przywozowego samochodu osobowego lub osobowo-towarowego /typu kombi/; w uzasadnieniu podał, że nowe przepisy celne, obowiązujące od dnia 1 stycznia 1990 r., zrównały w prawach i obowiązkach wszystkie osoby dokonujące obrotu towarowego z zagranicą. Zniesione zostały ulgi uznaniowe, a ulgi ustawowe zostały wyczerpująco wymienione w art. 14 prawa celnego i nie ma wśród nich wymienionych ulg dla rencistów, inwalidów, emerytów oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą.

W uzasadnieniu decyzji zawarta jest informacja, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 68 poz. 290/ zwalnia się częściowo od podatku obrotowego samochody osobowe ogólnego przeznaczenia, sprowadzane z zagranicy przez inwalidów I i II grupy bez względu na rodzaj inwalidztwa oraz inwalidów III grupy ze schorzeniami narządów ruchu, w ten sposób, że podatek ten pobiera się tylko w kwocie stanowiącej nadwyżkę ponad 6.000.000 zł ustalonego podatku. Zwolnienie stosuje się po przedstawieniu stosownych dokumentów.

Stanisław W. od tej decyzji odwołał się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł. W odwołaniu stwierdza, że w związku z planowanym zakupem samochodu zwrócił się do Urzędu Celnego w K. z pytaniem, czy może uzyskać zwolnienie z opłat celnych przy stosownym uzasadnieniu. Po uzyskaniu telefonicznej pozytywnej informacji, pismem z dnia 21 lipca 1991 r. wraz z trzema załącznikami wystąpił do Dyrektora tego Urzędu o zwolnienie od cła. Po dwóch tygodniach telefonicznie otrzymał wiadomość, że decyzji jeszcze nie ma, lecz będzie negatywna i otrzyma ją przez pocztę. Gdyby wiedział, iż nie ma ulg, nie wystąpiłby z takim wnioskiem. Przez błędną informację uzyskaną w Urzędzie Celnym został narażony na straty. Domaga się więc, aby jego skargę rozpatrzono indywidualnie ze względu na wprowadzenie w błąd, i żąda rekompensaty.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 15 października 1991 r. nr DPC II/II-432-2080/91 na mocy art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 14 ust. 1 prawa celnego zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W jej uzasadnieniu stwierdził, że obowiązujące od dnia 1 stycznia 1990 r. prawo celne zniosło przyznawane uprzednio ulgi uznaniowe, w tym również inwalidom ze schorzeniami narządów ruchu, i od tego terminu samochody sprowadzane z zagranicy podlegają pełnemu cłu określonemu w taryfie celnej. Organ odwoławczy podał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano prawidłową informację o zasadach stosowania ulg w opłacie podatku obrotowego.

Stanisław W. zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie Głównego Urzędu Ceł do wydania mu decyzji na przywóz z zagranicy samochodu na warunkach obowiązujących przed dniem 1 sierpnia 1991 r., zobowiązanie Głównego Urzędu Ceł do finansowego zadośćuczynienia na jego rzecz przez zapłatę kwoty 50.000.000 zł tytułem poniesionych przez niego strat w okresie od dnia 21 lipca 1991 r. do chwili ostatecznego załatwienia sprawy oraz o zasądzenie kosztów. Skarżący opisuje przebieg sprawy i stwierdza, że nie ma pretensji o to, iż obowiązujące od dnia 1 stycznia 1990 r. przepisy celne nie przewidują dla niego i innych żadnych ulg uznaniowych i nie odwoływał się od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w K., ale od wprowadzenia w błąd przez pracowników tego Urzędu. Gdyby został właściwie poinformowany, że żadnych ulg od dnia 1 stycznia 1990 r. nie ma, byłby od razu pojechał za granicę i nabył samochód typu kombi, płacąc niższe cło i podatek obrotowy. Środki, jakie miał wówczas, były wystarczające na zakup samochodu i opłaty. Brak prawidłowej informacji spowodował straty, gdyż nie mógł rozszerzyć swojej działalności gospodarczej.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie. Twierdzi, iż decyzja jest zgodna z prawem, a ustosunkowując się do zarzutów skargi, podaje, że sprowadzają się one do zaskarżenia informacji uzyskanej telefonicznie w dniu 19 lipca 1991 r.

Stanisław W. w piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 1991 r. nie kwestionuje zgodności z prawem decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia 15 października 1991 r., lecz uważa, że powinien otrzymać odszkodowanie za straty spowodowane błędną informacją urzędnika i w tym aspekcie należało rozpoznać jego odwołanie.

Na rozprawie sądowej Stanisław W. oświadczył, iż rezygnuje z żądania zawartego w pkt 3 skargi /zobowiązanie do zadośćuczynienia finansowego/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 16 par. 2 i art. 196 par. 1 Kpa sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje organów administracji państwowej w płaszczyźnie ich zgodności z prawem i w tym aspekcie nie jest związany granicami skargi /art. 206 Kpa/.

Stanisław W. we wniosku, który wpłynął do Urzędu Celnego w K. w dniu 22 lipca 1991 r., wnosił o wyrażenie zgody i wydanie decyzji na przywóz samochodu osobowego z zagranicy z równoczesnym zwolnieniem z opłat celnych i podatku.

Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445/ weszła w życie z dniem 1 stycznia 1990 r. i w tym dniu utraciła moc ustawa z dnia 26 marca 1975 r. - Prawo celne /Dz.U. 1984 r. nr 57 poz. 290 ze zm./.

Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445/ wprowadziła istotne zmiany dotyczące obrotu towarowego z zagranicą i zwolnień od cła. Przestał funkcjonować podział na handlowy i niehandlowy obrót towarowy z zagranicą oraz zniesiono podział na zwolnienia od cła wynikające wprost z ustawy i zwolnienia uznaniowe. Artykuł 3 prawa celnego z 1989 r. ustalił, że obrót towarowy z zagranicą jest dozwolony każdemu na równych prawach, z zachowaniem warunków i ograniczeń określonych w przepisach prawa i umowach międzynarodowych. W art. 14 ust. 1 omawianej ustawy wyszczególnione zostały towary, których przywóz z zagranicy w ramach ustanowionych norm jest wolny od cła.

Obowiązujący stan prawny w czasie złożenia przez skarżącego wymienionego wyżej wniosku nie dawał podstawy do rozstrzygnięcia go w drodze decyzji. Nie ma bowiem w omawianej ustawie instytucji przyrzeczenia - promesy, iż w razie spełnienia określonych warunków towar sprowadzony w przyszłości z zagranicy zostanie zwolniony od cła. Wobec wolności obrotu towarowego z zagranicą i zwolnień od cła wynikających z ustawy organ celny wydaje stosowną decyzję wówczas, gdy towar sprowadzony z zagranicy zostanie zgłoszony do odprawy celnej.

Tak więc zaskarżone decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/ i dlatego na mocy art. 207 par. 1 i 3 Kpa należało stwierdzić ich nieważność. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 208 Kpa i zasądzono je w wysokości należnej od wpisu stałego.