Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 270/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6166  Łowiectwo
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 46d,  art. 49a ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1683
law: Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z/s w K. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa H. z dnia 6 kwietnia 2021 r. nr 2/2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa H. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2021 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa H., działając na podstawie art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995r. - Prawo łowieckie (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 1683 z późn. zm., zwanej dalej: ustawą) w zw. z art. 134 i art. 124 § 1 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez A. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w miejscowości K. w sprawie określenia wysokości odszkodowania z tytułu szkód w uprawie pszenicy ozimej w obrębie działek nr [...], [...], [...], obręb G.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Spółka A. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła w dniu 29 marca 2021 r. odwołanie od protokołu oszacowania ostatecznego sporządzonego przez Koło Łowieckie [...] oceniającego zgłoszoną przez nią "szkodę łowiecką".

Według wyjaśnień zawartych w odwołaniu, wiosną 2020 r. Spółka ustaliła, że w należących do niej uprawach pszenicy ozimej na działkach rolnych w obrębie G., występują szkody wyrządzone przez jelenie i dziki. W dniu 22 maja 2020r. przeprowadzono z udziałem przedstawicieli ww. Koła Łowieckiego oraz Spółki oględziny i szacowanie wstępne, z których sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną. Z dalszych wyjaśnień Spółki wynika, że termin oględzin i opinii końcowej przed zbiorami określono w dniu 22 lipca 2020 r. o czym powiadomione zostało Koło Łowieckie [...]. Oględziny końcowe przeprowadzone zostały przez stronę w dniu 26 lipca 2020r. a przedstawiciele Koła Łowieckiego nie wzięli w nich udziału. Następnie dokonano zbioru upraw "ze względu na konieczność ich realizacji spowodowaną harmonogramem prac na polach Spółki, dostępnością sprzętu oraz wymogami pogodowymi". Przedstawiciele Koła Łowieckiego stawili się natomiast na polu w dniu 27 lipca 2020 r. i wobec braku zboża uznali, że szkody nie było, co zostało wpisane przez nich do protokołu szacowania końcowego. Dalej odwołująca się podała, że dopiero w dniu 28 sierpnia 2020 r. Koło Łowieckie przesłało jej do podpisania protokół który nie zawierał jednak pouczenia o możliwości złożenia odwołania oraz informacji o terminie, w którym należało wnieść przedmiotowe odwołanie. Jak wskazała odwołująca się Spółka, brak było także daty podpisania protokołu przez przedstawicieli Koła Łowieckiego. W pismach z dnia 1 września 2020r. i z dnia 23 września 2020 r. strona odmówiła podpisania przedmiotowych protokołów, przekazując jednocześnie operat szacunkowy przygotowany na jej zamówienie z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie, co nie doczekało się reakcji , ze strony Koła Łowieckiego. W tej sytuacji odwołująca się uważa, że stwierdzenie, że zboże na polu zostało zebrane nie może stanowić przesłanki dla odmowy istnienia szkody w uprawach i uchylenia się od odpowiedzialności z tego tytułu.

Zdaniem strony w niniejszej sprawie brak także podstaw dla stwierdzenia, że rozpoznanie odwołania nie jest możliwe. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych - Spółka wywodziła, że istnieją przesłanki do wniesienia odwołania oraz uznania go za wniesione skutecznie bez konieczności składania wniosku o przywrócenie terminu, co wynika z braku pouczenia o możliwości wniesienia odwołania na etapie sporządzenia i przekazania protokołu szacowania szkód przez Koło Łowieckie [...].

Odnosząc się do złożonego odwołania organ administracji wskazał najpierw, że zgodnie z art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie termin do wniesienia odwołania od oszacowania szkody wynosi 7 dni od dnia podpisania odpowiedniego protokołu (por art. art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 ustawy). Z kolei w art. 58 k.p.a. przewidziana została instytucja przywrócenia terminu w przypadku, gdy zainteresowany uchybi mu bez własnej winy. Powołując się na orzecznictwo, Nadleśniczy wskazał także, że na gruncie ustawy Prawo łowieckie, odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia sporządzenia protokołu a nie od dnia doręczenia go członkowi zespołu szacującego (wyrok z dnia 17 października 2019 r. II SA/Po 538/19).

Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów organ ustalił, że w dniu 22 maja 2020r. przeprowadzono oględziny uszkodzonej uprawy w których uczestniczyli zarówno przedstawiciele Koła Łowieckiego [...], jak i upoważnieni przedstawiciele odwołującej się Spółki – M. K. i Ł. P. (co podkreślono także w odwołaniu). W protokołach oględzin wskazano jednoznacznie na konieczność dokonania szacowania przed zbiorem. Zdaniem organu istotne jest, że osoby występujące jako przedstawiciele Spółki posiadali wiedzę dotyczącą procedury szacowania szkód łowieckich, o czym świadczy fakt przywołania przez nich w opinii z dnia 31 lipca 2020r. wśród podstaw formalno-prawnych - m. in. przepisów ustawy z dnia 13 października 1995r. Prawo łowieckie. Z powyższego organ wywodzi, że także odwołująca się posiadała wiedzę - pomimo braku w protokole szacowania ostatecznego pouczenia w tym zakresie - o trybie i terminie wnoszenia odwołania od protokołu szacowania ostatecznego, jak również o konieczności pisemnego zawiadomienia Koła Łowieckiego na 7 dni przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy o terminie planowanego sprzętu uprawy. Tymczasem akta sprawy wskazują, że Spółka nie zawiadomiła o dacie planowanych zbiorów w tym terminie Koła Łowieckiego nie tylko na piśmie ale także w formie ustnej. Jednocześnie odwołująca się przyznała, że otrzymała protokoły szacowania ostatecznego w dniu 28 sierpnia 2020r. (aczkolwiek pieczątka na piśmie przewodnim Kola Łowieckiego [...] przy którym doręczono protokoły wskazuje na wpływ protokołów do Spółki w dniu 26 sierpnia 2020r.). Organ zauważył także, że w dniu 30 listopada 2020r. Spółka udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu do występowania w sprawie związanej z odszkodowaniem za straty związane ze szkodą wyrządzoną przez zwierzęta jesienią 2019 i wiosną 2020r., za które odpowiedzialność ponosi Koło Łowieckie [...] (w treści pełnomocnictwa wskazano na KŁ [...] na polach należących do A. Sp. z o.o.

Odnosząc się do argumentacji o braku środków pouczenia w protokole szacowania Nadleśniczy przywołał orzeczenia sądów administracyjnych w których wyrażono pogląd, że brak wyraźnego pouczenia w protokole o terminie wnoszenia odwołania nie stanowi o tym, że skarżący nie naruszył przewidzianego w art. 46d ustawy terminu na złożenie środka zaskarżenia. Organ zgodził się także ze stanowiskiem, że błędne informacje odnośnie środka zaskarżenia w żaden sposób nie wpływają na bieg ustawowego terminu - nie zawieszają jego biegu (zob. NSA z dnia 7 września 2016 r., sygn. II FSK 2125/14, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ zgodził się ze stanowiskiem, że w przypadku, gdy organ błędnie objaśnił stronie, że nie przysługuje jej odwołanie, skarga lub powództwo (a taką sytuację uznać należy za równoważną z brakiem pouczenia), zaś strona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania takich czynności procesowych, wówczas okoliczność braku pouczenia może jedynie stanowić podstawę do przywrócenia uchybionego terminu. (NSA w wyroku z dnia 29 sierpnia 2017 r. o sygn. akt GSK 3250/15 dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Odmienna sytuacja zachodzi wówczas, gdy błędne pouczenie polegało na wskazaniu stronie innego (dłuższego) terminu niż ustawa wyznacza dla danego środka zaskarżenia. Tylko wówczas przyjmuje się, że wniesienie środka prawnego po terminie należy uznać za skuteczne z mocy samego art. 112 KPA, bez konieczności jego przywracania (tak również NSA w postanowieniu z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. I OZ 738/18, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedstawiając powyższe wywody Nadleśniczy stwierdził, że w niniejszej sprawie odwołanie nie zostało wniesione w terminie 7 dni od dnia sporządzenia protokołu szacowania ostatecznego jak też od dnia doręczenia protokołów szacowania ostatecznego Spółce A. przez Koło Łowieckie [...]. Wniesienie odwołania nie nastąpiło nawet w terminie 7 dni od udzielenia przez Spółkę pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi w osobie radcy prawnego. Co istotne, odwołujący się działający przez profesjonalnego pełnomocnika, nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a wręcz wyraźnie wskazał, że w jego ocenie złożenie takiego wniosku jest zbędne.

W związku z powyższym, mając także na uwadze fakt udzielenia pełnomocnictwa w dniu 30 listopada 2020r., organ stwierdził, że pomimo braku pouczenia w treści protokołu szacowania ostatecznego o środkach zaskarżenia, wniesienie odwołania w niniejszej sprawie winno nastąpić jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Brak takiego wniosku - skutkuje rozstrzygnięciem jak w niniejszym postanowieniu.

Na marginesie organ wskazał, że zaniechanie Spółki w postaci braku pisemnego zawiadomienia o zamierzonym terminie sprzętu uszkodzonej uprawy na 7 dni przed terminem planowanego sprzętu, de facto uniemożliwiało dokonanie szacowania ostatecznego, a szacowania tego nie może zastąpić prywatna opinia sporządzona na zlecenie poszkodowanego.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła A. Spółka z o.o. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie art. 9 k.p.a. wyrażającego zasadę informowania stron; art. 58 k.p.a. przez przyjęcie, że konieczne było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania; art. 81a k.p.a. przez przyjęcie, że dla złożenia odwołania, wobec braku pouczenia konieczne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz nieuwzględnienie pism kierowanych przez stronę do koła Łowieckiego jako odwołań i nadanie im dalszego biegu; art. 112 k.p.a. poprzez przyjęcie, że niezachowanie obowiązku pouczania stron w przedmiotowym przypadku nie wpływa na zakres ich uprawnień i nie szkodzi stronie postępowania mimo tego, a co za tym idzie, nie stanowi przeszkody do rozpoczęcia biegu terminu na wniesienie odwołania a skuteczne wniesienie odwołania jest uzależnione od złożenia wniosku o przywrócenie terminu; art. 128 i art. 129 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie podnoszonej okoliczności uznania za odwołanie pism kierowanych do Koła Łowieckiego [...] w związku z przesyłanymi protokołami szacowania szkód; art. 49a Prawa łowieckiego, poprzez przyjęcie, że przepis o odpowiednim stosowaniu k.p.a do postępowania w związku z etapem odwoławczym nie został naruszony pomimo braku pouczenia strony oraz pozostawienia pisma odnoszącego się do protokołu szkody bez nadawania mu dalszego biegu.

Zarzucając powyższe pełnomocnik skarżącej Spółki wnioskował o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono obszerną argumentację postawionych zarzutów popartą poglądami prezentowanymi w orzecznictwie.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko prezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. według kryterium zgodności z prawem wykazała, że skarga jest zasadna.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a. Na mocy przywołanego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast w myśl art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2018 r., poz. 2033 – obecnie t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1683, dalej także jako ustawa) w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a.

Dla rozpoznania niniejszej sprawy istotne są także przepisy ww. ustawy zawarte w rozdziale 9: "Szkody łowieckie". Wynika z nich, że szacowania szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego, przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda (art. 46 ust. 1). Właściciel albo posiadacz gruntów rolnych wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego (art. 46 ust.3). Zgodnie z art. 46 ust. 6 ww. ustawy, szacowanie szkody składa się z oględzin i szacowania ostatecznego, przy czym oględzin dokonuje się niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (art. 46a ust. 2 tej ustawy), a niezwłocznie po zakończeniu oględzin dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół (art. 46a ust. 4). Natomiast według art. 46c ust. 2, szacowania ostatecznego dokonuje się najpóźniej w dzień sprzętu, przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3. Niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół (art. 46c ust. 5 ustawy). Z mocy art. 46d ust. 1 ustawy, właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego).

Ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest zatem określoną w ustawie – Prawo łowieckie, specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą.

W aktach rozpoznawanej sprawy, na podstawie których – stosownie do przepisu art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeka sąd administracyjny, oprócz odwołania strony skarżącej wraz załącznikami znajdują się także skany z protokołu oględzin i szacowania ostatecznego dokonanego w dniu 31 lipca 2020 r. przez przedstawicieli Koła Łowieckiego [...] oraz notatka służbowa organu z dnia 31 marca 2021 r. w której odnotowano, między innymi, wypowiedź Prezesa ww. Koła Łowieckiego, że Spółka nie zawiadomiła ich na piśmie o terminie planowanego uprzątnięcia uszkodzonej uprawy, pomimo, że obowiązek taki wynika z art. 46 c Prawa łowieckiego. Jedynie w dniu 26 lipca 2020 r. (niedziela) Spółka poinformowała, że zależy jej na szybkim szacowaniu ostatecznym, jednak nie wskazała terminu planowanego sprzętu uprawy oczekując, że szacowanie to zostanie przeprowadzone w tym samym dniu. W aktach sprawy znajdują się także dokumenty przedłożone wraz z odwołaniem, w tym pismo potwierdzające, że w dniu 26 sierpnia 2020 r. Koło Łowieckie przekazało Spółce dwa egzemplarze protokołu z szacowania ostatecznego celem podpisania i odesłania, oraz pisma Spółki z dnia 1 września 2020r. i z dnia 23 września 2020 r. skierowane do Koła Łowieckiego w których odmówiono podpisania protokołu gdyż strona nie zgadza się ze stwierdzeniem braku szkody. Natomiast po wydaniu zaskarżonego postanowienia oraz po wniesieniu skargi, akta sprawy zostały uzupełnione o pismo Spółki z dnia 22 lipca 2020 r. doręczone przedstawicielowi Koła Łowieckiego w dniu 26 lipca 2020r.(niedzielę) oraz wiadomość e-mail z dnia 30 lipca 2020r. wysłaną przez przedstawiciela Koła do Spółki, w której wskazano datę oszacowania ostatecznego na dzień 31 lipca 2020 r. godz. 18.30 (por. notatkę służbową z dnia 9 czerwca 2021 r.).

W związku z powyższym wskazać należy, że według art. 46d Prawa łowieckiego bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się od dnia podpisana protokołu szacowania ostatecznego. Istotną okolicznością dla ustalenia terminowości wniesienia odwołania od protokołu oszacowania ostatecznego jest zatem data podpisania tego protokołu. Jak natomiast wynika z argumentacji zaskarżonego postanowienia, w niniejszej sprawie organ okoliczności tej w istocie nie ustalił. Terminowość wniesienia odwołania organ oceniał bowiem przyjmując za rozpoczęcie biegu terminu trzy różne zdarzenia: dzień sporządzenia protokołu, dzień doręczenia protokołu Spółce do podpisania oraz dzień udzielenia przez Spółkę pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi. Tymczasem brzmienie art. 46d Prawa łowieckiego jednoznacznie wskazuje, że żadna z tych okoliczności nie stanowi zdarzenia z zaistnieniem którego ustawodawca łączy początek biegu terminu do zaskarżenia protokołu oszacowania ostatecznego. W przepisie jasno wskazano, że zdarzeniem tym jest data podpisania protokołu. W zaskarżonym postanowieniu organ jednak okoliczności tej nie ustalił. Organ powołał się co prawda na datę sporządzenia protokołu, jednak w świetle przywołanych wyżej przepisów, daty podpisania protokołu nie można automatycznie utożsamiać z datą sporządzenia protokołu, czy nawet z datą w której dokonano ostatecznego oszacowania. Według art. 46 c ust. 5 ustawy, protokół ostatecznego oszacowania sporządza się niezwłocznie po zakończeniu tego oszacowania. Powinien on, między innymi, zawierać datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania szacowania ostatecznego (pkt 2), czytelne podpisy osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym (pkt 5). Jednocześnie na mocy delegacji zawartej w art. 49 ustawy, Minister Środowiska określił wzory protokołów - w tym także protokołu oszacowania ostatecznego. Ze wzoru tego (umieszonego w zał. nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach polowych (Dz.U. z 2019 r, poz. 776) wynika, że na protokole tym umieszcza się datę przeprowadzania oszacowania ostatecznego oraz datę i podpis poszkodowanego, datę i podpis dzierżawcy/zarządcy obwodu łowieckiego. Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że data przeprowadzenia (dokonania) szacowania ostatecznego nie jest jednoznaczna z datą sporządzenia protokołu i z datą podpisania protokołu.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że organ nie podał w zaskarżonym postanowieniu jaka jest data podpisania protokołu. Także powołując się na datę sporządzenia protokołu organ nie wskazał konkretnie jaka to jest data oraz nie wyjaśnił, czy i dlaczego jest ona ewentualnie tożsama z datą podpisania protokołu. , Zauważyć trzeba, że w załączonych do akt skanach protokołu widnieje tylko data w której dokonano oszacowania ostatecznego (31 lipca 2020 r.) oraz data w której dokonano zgłoszenia szkody (27 lipca 2020 r.). Zauważyć nadto wypada, że daty podpisania protokołu nie można także ustalić na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach sprawy w oparciu o które podjęte zostało zaskarżone postanowienie. Na włączonych do akt sprawy skanach protokołu, uznanych przez organ za protokół z oszacowania ostatecznego, widnieją co prawda podpisy przedstawicieli Koła Łowieckiego którzy uczestniczy w tej czynności, jednak nie wskazano w nim ani daty sporządzenia protokołu ani daty jego podpisania przez przedstawicieli Koła Łowieckiego. Natomiast jak wcześniej zauważono data 31 lipca 2020r. wskazana została, jako data dokonania ostatecznego oszacowania, co nie jednoznaczne z datą jego podpisania.

Poczynione uwagi wskazują zatem, że przyjmując kategoryczne twierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, organ nie ustalił kluczowej dla oceny terminowości wniesienia odwołania okoliczności, czyli daty podpisania protokołu z oszacowania ostatecznego. Poza uwagą organu pozostało również i to, że przekazany przez Koło Łowieckie protokół z szacowania ostatecznego sporządzony został wadliwie i z naruszeniem obowiązujących przepisów. Jak bowiem wcześniej zauważono, ustawodawca sformalizował treść przedmiotowych protokołów poprzez określenie ich wzorów w rozporządzeniu wydanym na mocy delegacji ustawowej. W dacie przeprowadzenia oszacowania ostatecznego (czyli 31 lipca 2020 r.) obowiązywały już wzory protokołów określone w rozporządzeniu z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach polowych (Dz.U. z 2019 r, poz. 776). Tymczasem znajdujący się w aktach sprawy protokół sporządzony został według wzoru opublikowanego w Dz.U nr 45, poz. 272 jako załącznik do nieobowiązującego od dnia 2 października 2018 r. rozporządzenia z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłaty odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych. Mając zaś na uwadze, że treść wzoru protokołu oszacowania ostatecznego poprzednio obowiązującego, różni się w stosunku do aktualnego właśnie w zakresie dotyczącym daty podpisania protokołu (wzór obowiązujący w poprzednim stanie prawnym takiego elementu nie zawierał takiego elementu jak data podpisania protokołu), uznać trzeba, że jest to naruszenie prawa mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

W kontekście przedstawionych uwag Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez zgromadzenia kompletnych akt sprawy i materiałów dowodowych oraz bez wyjaśnienia kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Organ nie dokonał także właściwej oceny już zebranych dowodów. Przede wszystkim nie wyjaśniono jaka jest data podpisania protokołu oszacowania ostatecznego wadliwie przyjmując, że termin do wniesienia odwołania należy liczyć od daty sporządzenia protokołu (także nie ustalonej) oraz od daty doręczenia protokołu i od daty udzielenia pełnomocnictwa przez Spółkę radcy prawnemu. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i przyjęcie jako kluczowych dowodów skanów protokołów sporządzonych na nieaktualnych wzorach i nie zawierających wszystkich istotnych elementów w sprawie świadczy o naruszeniu przez organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od powyższego skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska organu, że brak wyraźnego pouczenia w protokole o terminie wnoszenia odwołania może stanowić jedynie podstawę do przywrócenia uchybionego terminu.

Sąd przychyla się natomiast do poglądów akceptujących stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Poznaniu z dnia z 21 listopada 2019 r., IV SA/Po 702/19 (dostępny w CBOSA), że termin siedmiodniowy na złożenie odwołania winien być liczony dopiero od poinformowania poszkodowanego o prawie wyniesienia odwołania do nadleśniczego. Jak wyjaśniono w przywołanym wyroku stanowisko takie uwzględnia wynikający z zasady praworządności wymóg działania organów administracji publicznej w sposób zgodny z prawem nakładający jednocześnie na te organy, obowiązki zmierzające do zagwarantowania stronom postępowania administracyjnego ochrony przed nadużywaniem władczości. Pomimo zatem, że z przepisu art. 46c, ani art. 46d Prawa łowieckiego nie wynika wprost obowiązek pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania, a według art. 49a ust. 1 tej ustawy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego - w tym zasady dotyczące informowania stron o przysługujących im środkach zaskarżenia - stosuje się odpowiednio do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego, to jednak powinność informowania o możliwościach i terminie odwołania stanowi niewątpliwie jeden ze standardów "dobrej administracji", co pokazuje analiza unormowań Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej (zwanego też Europejskim Kodeksem Dobrej Administracji; dalej w skrócie: "EKDA"), przyjętego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. (tekst tłumaczenia EKDA cyt. za: J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji, Warszawa 2007, dostępny na stronie: www.rpo.gov.pl/pliki/1192700305.pdf). Chodzi w szczególności o art. 19 EKDA – zgodnie z którym "Wydana przez instytucję decyzja, która może mieć negatywny wpływ na prawa lub interesy jednostki, zawiera informację o możliwościach złożenia odwołania. Podaje się w szczególności rodzaj środków odwoławczych, organu, do których można je wnosić oraz terminy ich wnoszenia." Cytowane postanowienia w istocie kodyfikują pewne ogólne zasady (standardy), których winny przestrzegać organy administracji publicznej każdego demokratycznego państwa prawnego, i tak też są one postrzegane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 27 września 2012 r. I OSK 1386/12, CBOSA).

W tej sytuacji wobec dyrektywy ustawodawcy sformułowanej w art. 49a Prawa łowieckiego, stanowiącej o odpowiednim stosowaniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania – w uwagach zamieszczonych w protokole przez osobę sporządzającą protokół, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 ustawy – Prawo łowieckie lub w odrębnym dokumencie należało potwierdzić fakt pouczenia osób wskazanych w art. 46d Prawa łowieckiego o prawie i terminie wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, takie są standardy państwa prawa, w którym nie można powoływać się – w okolicznościach istotnych w tej sprawie – na określoną aktem wykonawczym formę i zawartość treściową protokołu, nie przewidującego klauzuli pouczającej o środku zaskarżenia, terminie i sposobie jego wniesienia.

Podkreślić także należy, że prawidłowe wyczerpanie trybu odwołania o jakim stanowi art. 46d ust. 1 i nast. Prawa łowieckiego pozwala na ustalenie wysokości odszkodowania w formie decyzji wydawanej przez nadleśniczego, od której następnie w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia strona niezadowolona z decyzji może wnieść powództwo do sądu powszechnego (art. 46e ust. 1 i nast. Prawa łowieckiego). Wobec powyższego, istotne jest dopełnienie przez organ wszelkich zasad postępowania zmierzających do zapewnienia stronie przysługujących jej praw, w tym prawidłowego pouczenia o przysługującym odwołaniu, terminie i trybie jego wniesienia. Dla celów dowodowych organ powinien, wiec dysponować potwierdzeniem o udzieleniu stronie takiego pełnego pouczenia. Błędna informacja (w tym brak w ogóle pouczenia) co do prawa, trybu i terminu złożenia przysługujących środków prawnych nie może powodować dla strony negatywnych konsekwencji. Błędne informacje odnośnie środka zaskarżenia bądź ich brak, w żaden sposób nie wpływają na bieg ustawowego terminu (nie zawieszają jego biegu) - por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 234/19, CBOSA).

Na marginesie odnotować należy poglądy orzecznictwa, że skoro wnioskodawca nie ma obowiązku osobistego uczestniczenia w czynnościach szacowania (a co do zasady bieg terminu do wniesienia w/w odwołania winien rozpocząć się z dniem podpisania protokołu z tego szacowania), to stosowne pouczenie winno być im udzielone już w zawiadomieniu o przeprowadzeniu czynności szacowania.

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy nie wynika aby skarżąca Spółka była poinformowana co do prawa i terminie złożenia odwołania. Brak takiego pouczenia nie jest zresztą między stronami okolicznością sporną. W tych okolicznościach Sąd uznał, że nieuzasadnione było kwestionowanie skuteczności wniesienia przez Spółkę odwołania z tego względu, że nie złożyła ona wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu, rozważania organu wskazujące na ewentualną znajomość przepisów Prawa łowieckiego i procedury dotyczącej szacowania szkód przez osoby wskazane jako przedstawiciele spółki podczas oględzin w maju 2020 r. są bezprzedmiotowe. Kwestia znajomości przepisów przez te osoby, pozostaje bowiem bez znaczenia dla obowiązku pouczenia strony o prawie i terminie do odwołania od protokołu szacowania (nawet jeżeli uznać ich za faktycznych przedstawicieli Spółki, choć z zdaniem Sąd, kwesta ta nie jest oczywista skoro występowali oni jako rzeczoznawcy działający w ramach umowy zlecania). W konsekwencji uznać należy, że organ błędnie ocenił fakt braku pouczenia strony o terminie do wniesienia odwołania. W tym kontekście na znaczeniu zyskuje zarzut skarżącego wskazujący także na brak właściwej oceny i kwalifikacji pism Spółki z dnia 1 września 2020 r. i z dnia 23 września 2020 r. Organ nie dokonał oceny tych pism przy uwzględnieniu, że odwołanie stanowi niesformalizowany środek zaskarżenia i może je stanowić każdy przejaw niezadowolenia wyrażonego przez stronę. Odwołanie nie musi być wniesione bezpośrednio do organu odwoławczego zatem fakt, że ww. pisma były skierowane do Koła Łowieckiego nie ma przesądzającego znaczenia. Rolą organu było natomiast przeprowadzenie z urzędu oceny tych pism i ustalenie czy któreś z nich stanowi odwołania. Zdaniem Sądu, skoro w piśmie z dnia 1 września 2020 r. wyraźnie wskazano, że strona nie zgadza się przekazanym jej protokołem szacowania ostatecznego i z zawartą w nim oceną braku szkody, to nosi ono wszelkie cech środka zaskarżenia. W tej sytuacji organ powinien uznać ww. pismo za odwołanie i dokonać wstępnej weryfikacji pod względem jego skuteczności (po zbadaniu terminowości i dopuszczalności). Dopiero po przeprowadzeniu takiej oceny organ powinien w odpowiedni sposób zakwalifikować pismo uznane w niniejszym postępowaniu za odwołanie.

Rozpoznając sprawę ponownie Nadleśniczy uzupełni materiał dowodowy sprawy celem zbadania kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych istotnych dla zbadania, czy odwołanie zostało złożone w terminie i jest dopuszczalne. Organ będzie miał przy tym na uwadze przedstawione w niniejszym wyroku oceny prawne i wskazania co do dalszego toku postępowania (art. 153 p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenia o kosztach wydane zostało z uwzględnieniem art. 200 w związku z art. 205 § 2 ww. ustawy.