Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 355/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 84, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 5 ust. 1, § 6 ust. 1, pkt 19 poz. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235 [1], art. 237 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: § 5, § 6 ust. 1, § 8 ust. 1, § 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. ze skargi M. H. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], znak: [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia 17 lipca 2017 r. znak: [...]) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u M. H. choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, wymienionej w poz. 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

Podstawą rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wraz z opinią uzupełniającą z dnia [...] oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...], a także wywiad epidemiologiczny.

Organ wskazał, że z dostarczonej przez M.H. dokumentacji medycznej wynika, że dolegliwości bólowe kończyny górnej pojawiły się w 2014 r. i w tym samym roku przebyła zator i zakrzep tętnicy kończyny górnej prawej. Zgodnie z opisem w orzeczeniu lekarskim M. H. wykonywała szereg czynności na stanowisku ekspedient w systemie zmianowym w Dziale Przesyłek Listowych Poczty Polskiej, które obejmowały przyjmowanie ładunku, weryfikację przesyłek, rozdział przesyłek, obsługę maszyny do automatycznego rozdziału przesyłek, stemplowanie przesyłek ręcznym datownikiem, ręczne dzielenie przesyłek standardowych na szafkach rozdzielczych, praca na maszynie do rozdziału przesyłek niestandardowych - kodowanie przesyłek przy użyciu klawiatury, praca przy monitorze ekranowym. W ocenie lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia czynności te nie były związane z ruchami monotypowymi i wielogodzinnym, znacznym przeciążeniem narządu ruchu kończyn górnych, a M. H. wykonywała swoją pracę w pozycji swobodnej bez znacznego obciążenia fizycznego kończyn górnych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P., po uzyskaniu informacji od pracodawcy wnioskodawczyni uznał, że trudno jest określić częstotliwość oraz potwierdzić fakt unoszenia kaset 5-8kg powyżej poziomu obręczy barkowej przez M. H. podczas wykonywania czynności zawodowych. Zdaniem pracodawcy proces technologiczny realizowany w Wydziale Ekspedycyjno-Rozdzielczym w K. nie wymuszał na pracownikach konieczności częstego unoszenia kaset z przesyłkami na wskazaną wysokość, a jeżeli taka sytuacja występowała, to czynności były wykonywane sporadycznie. Ponadto konstrukcja kaset wymagała ich uchwycenia i unoszenia powyżej obręczy barkowej oburącz.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. w orzeczenie lekarskim nr [...] z dnia [...]. wskazał, iż M. H. skarżyła się na ból w okolicy obręczy barkowej obustronnie. W trakcie przeprowadzonej hospitalizacji u M. H. rozpoznano przebytą niedrożności tętnicy ramiennej prawej, tętniaka tętnicy podobojczykowej prawej oraz stan po operacyjnym usunięciu żebra szyjnego. W rezultacie stwierdzono, iż znaczny stopień upośledzenia sprawności kończyny górnej prawej z dużym ograniczeniem ruchu prawego barku nie był związany z charakterem wykonywanej pracy. Obraz kliniczny uznano za odpowiadający zespołowi górnego otworu klatki piersiowej (zespół żebra szyjnego), co nie było związane z rodzajem i charakterem wykonywanej pracy. Natomiast w obrębie lewej kończyny górnej nie stwierdzono cech zapalenia okołostawowego barku. Analiza narażenia zawodowego, danych z wywiadu, dokumentacji lekarskiej wraz z przebiegiem choroby oraz wyników wykonanych badań nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku.

W opinii uzupełniającej z dnia [...] Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w P. stwierdziło, iż zgodnie z oceną narażenia zawodowego M. H. w czasie pracy sporadycznie unosiła kasetę oburącz o wadze 5-8kg powyżej poziomu obręczy barkowej. Upośledzenie sprawności prawej kończyny górnej nie było związane z charakterem wykonywanej pracy, zaś czynności zawodowe mogły jedynie zaostrzyć dolegliwości wywołane przez niedokrwienie kończyny górnej prawej i zespół żebra szyjnego. W efekcie podtrzymano treść orzeczenia lekarskiego Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Dnia 7 lipca 2017 roku odwołanie od decyzji złożyła M. H. twierdząc, że jej choroba ma związek z wykonywaną pracą i częstymi, powtarzalnymi ruchami kończyn górnych. Odwołująca przedstawiła swoją opinię dotyczącą konfrontacji jej stanowiska pracy w dniu 23 stycznia 2017 r. oraz wskazała, że trudno jest odtworzyć jej stanowisko pracy z lat 2006-2014. Ponadto odwołująca zanegowała twierdzenie pracodawcy, że czynność podnoszenia kaset wykonywała sporadycznie. M. H. stwierdziła, że ręce podnosiła przy rozładowywaniu wysokich palet, wózków czy przy pakowaniu wydzielonych już przesyłek do kaset i przy wysypywaniu listów z worków. Odwołująca wskazała również, iż pełne kasety ściągała oburącz, niezależnie czy były nisko czy wysoko, a ponadto jest wysoką osobą, ma 174 cm wzrostu i to ona zazwyczaj rozkładała wysokie palety i wózki.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1261 ze zm.) oraz art. 2351 i art. 237 § 1 pkt 3-6 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 108 ze zm.) w związku z § 5 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone było w niezależnych ośrodkach służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanych i w opiniach jednostek medycyny pracy sformułowano jednoznaczne wnioski o braku rozpoznania u M. H. choroby zawodowej.

W dniu 14 listopada 2017 r. organ odwoławczy przeprowadził na wniosek odwołującej dowód z przesłuchania świadka J. R. na okoliczność zakresu czynności w trakcie wykonywania pracy na stanowisku ekspedienta pocztowego w okresie zatrudnienia tj. od dnia 01.11.2006 r. do dnia 28.10.2015 r. Świadek zeznała, iż w Poczcie Polskiej S.A. zatrudniona była od lutego 2009 r. do 2013 r. w Dziale Paczek, czyli w innym dziale niż M. H. Od 2013 r. świadek przeszedł do działu zajmującego się listami, ale z odwołującą współpracowała sporadycznie, ponieważ zaczęła ona wcześnie chorować. J. R. nie wiedziała, jakie czynności wykonywała odwołująca, gdyż razem pracowała z odwołującą bardzo krótko, w zupełnie innych grupach. Świadek nie potrafiła wskazać, co kierownik zlecał odwołującej oraz jakie czynności odwołująca miała wykonywać, a także nie wiedziała, na jakim stanowisku pracowała M. H. gdyż nie widziała odwołującej przy wózkach i paletach. Ponadto w zakładzie pracy były modernizowane działy, a pracodawca pomaga i umożliwia pracownikom, żeby jak najmniej dźwigać. Świadek nie potrafiła wskazać, jak to wyglądało, gdy M. H. pracowała.

Organ odwoławczy dodatkowo przeprowadził dowód z przesłuchania świadków - pracowników, którzy brali udział w oględzinach stanowiska pracy M. H. przeprowadzonych w dniu [...]. przez organ I instancji.

W dniu [...] 2018 r. przesłuchano w charakterze świadków dwie osoby, a ich zeznania zostały uznane za spójne, logiczne i wiarygodne.

S.W. (zatrudniona od 1994 r. w Poczcie Polskiej S.A.) zeznała, iż M. H. zatrudniona była jako pracownik fizyczny w strefie listów, do obsługi maszyn dzielczych oraz dzielacza przesyłek. Obsługując maszynę, wykładała listy na podajnik z kaset, transportowała kasety na wózku między maszynami oraz sporządzała wiązanki listowe ręcznie lub maszynowo. Jej praca polegała na rozdziale przesyłek według kodów pocztowych, rozkładaniu wózków, które służyły jedynie do przewozu kaset. Ponadto wskazała na dwa rozmiary kaset: o wadze do 5kg oraz o wadze do 7kg, ale zastrzegła, że M. H. nie była zatrudniona w strefie ekspedycji tylko w strefie listów, a jej praca nie wymagała częstego unoszenia kaset z przesyłkami powyżej obręczy barkowej, a pracownicy nigdy nie byli zatrudnieni pojedynczo i mogli nosić kasety w dwie osoby decydując o tym jeżeli kasety były ciężkie. Z uwagi na dużą ilość sprzętu nie było potrzeby układać kaset wysoko, a przy dzieleniu przesyłek ręcznych nie ma ciężarów większych niż 2kg. W ocenie świadka kasety nie były wysoko ustawiane, nie było podziału pracowników według wzrostu, zaś M. H. nigdy nie była sama i zawsze mogła poprosić o pomoc. Natomiast rozkładanie wysokich palet i wózków miało miejsce w grupach trzyosobowych, wymieniających się co godzinę.

Z. K. (zatrudniona w Poczcie Polskiej S.A. od grudnia 1991 r.,) zeznała, że nie współpracowała z M. H., nie miała wiedzy na temat pracy przy maszynach dzielczych oraz dzielaczu przesyłek, gdyż zajmowała się opakowaniami zbiorczymi, które przekazywane były do poszczególnych działów co miało zupełnie inny charakter niż praca w strefie listów czy strefie paczek. W odniesieniu do oględzin stanowiska pracy z dnia 23 stycznia 2017 r. zeznała, iż uczestniczyła w obchodzie na hali z uwagi na nieobecność bezpośredniego przełożonego tj. kierownika WER-u, będącego zarazem bezpośrednim przełożonym kierownika strefy listów i nie kwestionowała informacji na temat stanowiska pracy M. H., ponieważ nie posiadała informacji o tym stanowisku pracy. Jej zdaniem wielkość i waga opakowań były standardowe dla całej Poczty Polskiej i nie miała wiedzy na temat wagi pełnych opakowań.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji ustalenia poczynione przez organ I instancji zostały potwierdzone przez świadków przesłuchanych w toku postępowania przed organem odwoławczym. Z uwagi na brak potwierdzenia istotnego i charakterystycznego narażenia zawodowego organ nie znalazł podstaw do weryfikacji orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie, które uznał za rzeczowe, spójne, logiczne i przekonująco uzasadnione. W jego ocenie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej z uwagi na brak potwierdzenia istotnego i charakterystycznego narażenia zawodowego w środowisku pracy odwołującej.

Pismem z dnia 12 marca 2018 r. M. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, którą utrzymano w mocy w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. Skarżąca nie wskazała przepisów, które w jej ocenie naruszył organ odwoławczy. Skarżąca powołała się na uzasadnienie wyroku z dnia 7 czerwca 1995 r. sygn. akt II PRN 4/95, w którym stwierdzono, iż "nie można wykluczyć związku przyczynowego między warunkami pracy, a chorobą zawodową." Nie zgodziła się zatem z decyzją Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, twierdząc, że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy, tzn. wykonywanie obowiązków służbowych miało istotny wpływ na jej zdrowie. Skarżąca wniosła o wnikliwe i starannie przeanalizowanie jej przypadku oraz o przychylne rozpatrzenie skargi.

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona. Wbrew podniesionym zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy i jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...], w której nie stwierdzono u M. H. choroby zawodowej.

Okolicznością bezsporną jest, że w przedmiotowej sprawie prowadzone było postępowanie w kierunku podejrzenia wystąpienia u M. H. choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 19 wykazu chorób zawodowych – Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: pkt 4 przewlekłe zapalenie okołostawowe barku. Poza sporem pozostaje również fakt, że skarżąca w okresie swojej aktywności zawodowej pracowała na stanowiskach ekspedienta w Pionie Operacji Logistycznych Poczty Polskiej S.A. Region Dystrybucji w P. z siedzibą w K., co znalazło potwierdzenie w kartach oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 4 września 2015 r. w firmie Poczta Polska (k. 29-30 akt adm.). Sporną natomiast w sprawie stała się kwestia rozpoznania występującego u M. H. schorzenia oraz jego związek z narażeniem zawodowym.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666; dalej: "Kodeks pracy"). Zgodnie z art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową możliwe jest zatem, gdy zajdą następujące przesłanki: 1) w środowisku pracy występuje, bądź występował czynnik uciążliwy lub szkodliwy dla zdrowia, 2) rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych, 3) ocena narażenia zawodowego musi wykazać związek przyczynowy rozpoznanej choroby z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy. Przepis art. 237 § 1 Kodeksu Pracy upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zawodowych, okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposobu i trybu postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr Dz. U. z 2013 roku, poz. 1367 j.t.). Załącznik do tego rozporządzenia zawiera wykaz chorób zawodowych, który ma charakter normatywny. Ustalenie listy chorób zawodowych ma ten skutek prawny, że wyklucza możliwość uznania za chorobę zawodową schorzenia, które nie jest wymienione w wykazie, bez względu na jego powiązanie z wykonywaną pracą.

Zgodnie z § 5 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1184) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Wskazany lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na postawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudniania i oceny narażenia zawodowego (§ 5 i § 6 ust. 1). Decyzję o stwierdzeniu lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje zaś właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1). Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny, po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medyczną choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, że między warunkami pracy a schorzeniem istnieje (lub jest wysoce prawdopodobny) związek przyczynowy. Orzeczenie lekarskie ma zatem w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej kluczowe znaczenie i stanowi, w rozumieniu art. 84 k.p.a., obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego. Z tego też powodu, oprócz konkluzji, powinno zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości, przy czym zalecane jest, aby użyte w nim sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron i organów, nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych.

Specyfiką postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych jest związanie organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organy te nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 335/10). Dotyczy to zarówno objawów choroby, jak i przyczyn jej powstania (etiologii).

Na tle przytoczonych przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych utrwalił się pogląd, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych, mające charakter opinii biegłego, wiąże organ prowadzący postępowanie. Organ nie ma w związku z tym prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z faktu, że tyko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej (§ 5 ust. 1 rozporządzenia) oraz z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, w tym sensie, że bez pozytywnej opinii lekarskiej lub sprzecznie z nią, organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W sytuacji zaś, gdy orzeczenie lekarskie nie wyjaśnia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (jest niewystarczające do wydania decyzji), organ może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego - § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06 – wszystkie cytowane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego, organ administracyjny nie ma uprawnienia do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek orzeczniczych oraz do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Zakwestionowanie natomiast orzeczeń lekarskich może dotyczyć jedynie względów formalnych, np. że orzeczenie zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź zawiera oczywiste sprzeczności. Innymi słowy, wydane orzeczenia lekarskie podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia. Organ powinien więc ocenić orzeczenie lekarskie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem zasad wyznaczonych przepisami K.p.a., ze szczególnym uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji, zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w przypadku, jeżeli zostanie wykazane, że nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia lub ewidentne błędy, niejasności, które dyskwalifikują jego walor dowodowy.

W rozpoznawanej sprawie w wyniku zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej skarżąca została skierowana do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P., gdzie po przeprowadzeniu badań specjalista stwierdził, że z dostarczonej dokumentacji wynikały bóle kończyny górnej u skarżącej, która przebyła również zator oraz zakrzep tętnicy prawej kończyny górnej. W orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] roku uwzględniono, że skarżąca na zajmowanym stanowisku pracy ekspedienta pocztowego zajmowała się weryfikacją przesyłek, przyjmowaniem ładunku, rozdziałem przesyłek, stemplowaniem przesyłek ręcznym datownikiem, obsługą maszyny do automatycznego rozdziału przesyłek, ręcznym podziałem przesyłek standardowych na szafkach rozdzielczych, pracą przy monitorze ekranowym oraz na maszynie do rozdziału przesyłek niestandardowych – kodowaniem przesyłek przy użyciu klawiatury. Czynności te nie były jednak związane z ruchami monotypowymi i wielogodzinnym znaczącym przeciążeniem narządu ruchu kończyn górnych i nie stwierdzono podstaw do uznania, że wykonywana praca powodowała wystąpienie choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, które jest schorzeniem o bardzo zróżnicowanej etiologii dotyczącym całej populacji. W opinii uzupełniającej z dnia 21 kwietnia 2017 r. Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w P. stwierdziło, iż upośledzenie sprawności prawej kończyny górnej M.H. nie jest związane z charakterem wykonywanej przez nią pracy, zaś czynności zawodowe mogły jedynie zaostrzyć dolegliwości wywołane przez niedokrwienie kończyny górnej prawej i zespół żebra szyjnego. W konsekwencji podtrzymano treść orzeczenia lekarskiego z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W wyniku wniosku o przeprowadzenie badana, skarżąca w dniach [...] roku została poddana kolejnym badaniom w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowa Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy im. Profesora Nofera w Ł., podczas których stwierdzono dolegliwości zlokalizowane w okolicy barków obustronnie występujące pod postacią bólu oraz ograniczenia ruchomości w stawie ramiennym, które pojawiły się w 2007 roku i były leczone niesteroidowymi lekami przeciwbólowymi i przeciwzapalnymi. W 2014 roku miało miejsce ostre niedokrwienie kończyny górnej prawej (tętnica ramienna) leczone fibrynolitycznie. Z powodu utrzymujących się dolegliwości o charakterze neurologicznym przeprowadzono zabieg sympatectomii prawostronnej. Natomiast w 2015 roku przeprowadzono chirurgicznie usunięcie dodatkowego żebra po stronie prawej. Jednocześnie rozpoznano u skarżącej przebytą niedrożność tętnicy ramiennej prawej, tętniaka tętnicy podobojczykowej prawej oraz stan po operacyjnym usunięciu żebra szyjnego. W oparciu o takie wyniki stwierdzono braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (k. 39 akt adm.), wskazując, że znaczny stopień upośledzenia sprawności kończyny górnej prawej z dużym ograniczeniem ruchomości prawego barku nie jest związany z charakterem wykonywanej pracy. Obraz kliniczny schorzenia odpowiadał zespołowi górnego otworu klatki piersiowej (zespół żebra szyjnego), co nie było związane z rodzajem i charakterem wykonywanej pracy. W obrębie lewej kończyny górnej nie stwierdzono bowiem cech zapalenia okołostawowego barku.

W rozpoznawanej sprawie Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dokonał oceny omawianych orzeczeń lekarskich pod względem formalnym i uznał, że są one rzeczowe, spójne i logiczne. W ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie uznał je za dowód w sprawie, czyniąc wynikające z nich okoliczności podstawą swoich ustaleń faktycznych. Sąd nie dopatrzył się podstaw, aby dyskwalifikować ich walor dowodowy. Orzeczenia lekarskie wydane przez dwie niezależne od siebie jednostki diagnostyczne w sposób jednoznaczny wykluczyły występowanie schorzenia kwalifikującego się jako choroba zawodowa w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. W ocenie Sądu nie ma uzasadnionych podstaw, by odmówić im wiarygodności i orzec w sposób sprzeczny z tymi orzeczeniami. Skoro zostały one oparte na analizie narażenia zawodowego, danych z wywiadu, dokumentacji lekarskiej wraz z przebiegiem choroby oraz wyników wykonywanych badań. Nie było przesłanek do zakwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń i do rozstrzygania wbrew wnioskom w nich zawartym. Z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy administracji choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej, co prowadzić musiało do odmowy stwierdzenia u strony skarżącej choroby zawodowej.

Analiza narażenia zawodowego, danych z wywiadu, dokumentacji lekarskiej wraz z przebiegiem choroby oraz wyników wykonywanych badań nie dawały podstaw do rozpoznana u M. H. choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku (poz. 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych, Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych - Dz. U. Nr 105, poz. 869). Podkreślenia wymaga, że nie każde stwierdzone u pracownika schorzenie jest chorobą zawodową w rozumieniu przepisów dotyczących chorób zawodowych. Zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej opierając się na orzeczeniach upoważnionych jednostek medycznych nie kwestionowały występowania u skarżącego schorzenia którego kliniczne rozpoznanie odpowiadało zespołowi górnego otworu klatki piersiowej (tzw. zespołowi żebra szyjnego), ale którego nie wymieniono w wykazie chorób zawodowych.

Dodatkowo Sąd podaje, że zespół żebra szyjnego jest szczególnym przypadkiem zespołu górnego otworu klatki piersiowej. Jest to nietypowa wada rozwojowa polegająca na występowaniu wyrostka kostnego, tzw. dodatkowego żebra, w miejscu w którym go być nie powinno- w okolicy szyi, a konkretnie przy VII kręgu szyjnym. Może przebiegać np. od szyi do pierwszego żebra. "Nadprogramowe" żebro szyjne może mieć różną długość- może być w pełni wykształcone i łączyć się z pierwszym żebrem tworząc całość kostną, lub szczątkowe. Vide. Artykuł zespół żebra szyjnego: przyczyny, objawy, leczenie autorstwa J.M. dostępne na stronach internetowych WWW.poradnikzdrowie.pl. Podkreślić jeszcze raz należy, że ta zdiagnozowana u skarżącej choroba nie znajduje się w wykazie chorób zawodowych. Takiej sytuacji nie mogły zmienić zeznania świadków uwzględnione w rozpoznawanej sprawie przez organ odwoławczy na okoliczność warunków oraz charakteru pracy wykonywanej przez stronę skarżącą. Poczynione na ich podstawie ustalenia nie wniosły do sprawy okoliczności faktycznych rzutujących na kwalifikację medyczną stanu zdrowia skarżącej ustaloną przez dwie niezależne jednostki uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych.

Zdaniem Sądu dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wskazuje, że postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wszelkie informacje dotyczące rodzaju, stopnia i czasu narażenia oraz rodzaju wykonywania pracy zostały zawarte w kartach oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej w zakładzie pracy, w którym skarżąca była zatrudniona.

Powoływanie się przez skarżącą na prywatną opinię z dnia [...] sporządzona przez jej prowadzącego lekarza neurologa prof.dr.hab.med. J. T. M., że schorzenie skarżącej ma związek z wykonywaną pracą nie może prowadzić do wniosku, że doszło do naruszenia przepisów postępowania skutkujących odmiennym ustaleniem stanu faktycznego. Po pierwsze organ przeprowadził dodatkowe uzupełniające postępowanie dowodowe przed uprawnionym organem orzeczniczym, który miał możliwość nie tylko zapoznania się z całą treścią opinii prywatnej , ale z całą dokumentacją medyczną i wywiadem epidemiologicznym i w piśmie z [...]r. podtrzymał stanowisko o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej- przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Organy sanitarne nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i art. 77 k.p.a. i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski tych organów wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.).

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego odpowiada prawu, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).