Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 307/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. M. i B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Zarządu dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. M. i B. M. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 307/17

UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją [...] z dnia [...].11.2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] m. W. nr [...] z dnia [...].08.2016r., nakazującą Pani A. M. i Panu B. M.( dalej jako Skarżący ) wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr ew. [...] obręb [...], do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.

Decyzja wydana została w następujących okolicznościach:

Pismem z dnia 12 kwietnia 2016r. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji [...] Spółka Akcyjna przekazało Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] m. W. wstępną informację techniczną odnośnie odprowadzenia ścieków bytowych z istniejących posesji przy ul. [...] m.in. nr [...].

Pismem z dnia 27 kwietnia 2016r. Zarząd Dzielnicy [...] m. W., zawiadomił Skarżących o wszczęciu postępowania w sprawie obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.

Następnie decyzją z dnia [...].08.2016r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, Zarząd Dzielnicy [...] m. W. ustalił wobec Skarżących obowiązek przyłączenia nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr ew. [...] obręb [...], do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

Od decyzji tej Skarżący wnieśli odwołanie wskazując, że art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przewiduje zwolnienia z obowiązku przyłączenia posesji do sieci kanalizacyjnej, jeśli wykonanie go jest ekonomicznie nieuzasadnione. Nadto podnieśli, że należąca do nich posesja jest wyposażona w szczelne, atestowane szambo, zgodnie z warunkami zabudowy.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że kwestie ekonomiczne dotyczą budowy sieci kanalizacyjnej, a nie przyłącza. SKO wyjaśniło, że z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że jeżeli sieć kanalizacyjna istnieje, to posiadanie zbiornika bezodpływowego nawet spełniającego wszelkie wymagania, nie zwalnia z obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Z obowiązku tego zwalnia jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków.

We wniesionej do Sądu skardze Skarżący ponownie podnieśli kwestie materialne oraz okoliczność, że korzystają z atestowanego szamba. Stwierdzili, że do ich działki prowadzi droga dojazdowa nr [...], przy której znajduje się 25 działek i w niedalekiej przyszłości zostanie wybudowana sieć kanalizacyjna. Będąca już na etapie uzgodnień sieć byłaby dużo bliżej położona i podłączenie do niej byłoby tańsze. Zdaniem Skarżących, przepis omawianej ustawy nie może zmuszać właścicieli posesji, którzy już wykonali obowiązek i ponieśli koszty związane z budową szamba, do nowych kosztów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ) - zwanej dalej "ppsa", uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli legalności poddano w niniejszej sprawie decyzję [...] z dnia [...].11.2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymującą w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] m. W. nr [...] z dnia [...].08.2016r., nakazującą Pani A. M. i Panu B.M. wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr ew. [...] obręb [...], do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.

Organy obu instancji uznały, że wobec zakończenia budowy sieci kanalizacji sanitarnej wzdłuż ul. [...] w W., zaistniały przesłanki do obarczenia Skarżących jako współwłaścicieli tej działki obowiązkiem przyłączenia ich nieruchomości do nowo wybudowanej sieci.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r., poz. 250), zwanej dalej ustawą o utrzymaniu czystości. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o którym mowa w art. 5 ust. 1-4, czyli m.in. w przypadku nie podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.

Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne potwierdzają, że zabudowana nieruchomość - działka nr ew. [...] obręb [...], nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Z tego wynika, że Skarżący winni wywiązać się z obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i podłączyć swoją nieruchomość do niespornie wybudowanej sieci kanalizacji. Decyzja wydawana w trybie art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości nie określa szczegółowych warunków przyłączenia. Techniczny sposób wykonania przyłączenia ustalany jest w warunkach technicznych ustalanych przez miejskie przedsiębiorstwo komunalne bądź gminę. Ustalenie jednak tych warunków technicznych przyłączenia musi poprzedzać zweryfikowanie rzeczywistych możliwości technicznych takiego podłączenia.

W ocenie Sądu ani z akt sprawy ani z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, czy istotnie istnieje realna możliwość przyłączenia do sieci nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.

Ustawa nie zawiera definicji przyłącza kanalizacyjnego. Pojęcie to zostało natomiast zdefiniowane przez ustawę z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139), która w art. 2 pkt 5 stanowi, że przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Zgodnie z art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy realizacja budowy przyłączy do sieci zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci. Natomiast do poniesienia nakładów na wybudowanie odcinka sieci do granicy nieruchomości przyłączanej obowiązane jest przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne (w razie jego braku - gmina). Trzeba nadto zaznaczyć, że co do zasady, na podstawie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzenie ścieków przyłączenie do sieci odbywa się na wniosek osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci.

Przywołana definicja przyłącza obejmuje dwie sytuacje: gdy na nieruchomości jest studzienka i wówczas przyłącze zaczyna się za pierwszą studzienką, a kończy na sieci, oraz gdy nie ma studzienki - wtedy przyłącze stanowi odcinek łączący wewnętrzną instalację z granicą nieruchomości. Okoliczności te nie były jednak w ogóle przedmiotem ustaleń organu. Tymczasem z dołączonej do odwołania kopii mapy i twierdzeń Skarżących wynika, że na należącej do nich nieruchomości nie ma studzienki. Tym samym przyłącze kanalizacyjne, a więc odcinek przewodu od wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej Skarżących, należałoby doprowadzić do granicy ich nieruchomości, jednak z przywołanej kopii mapy i niekwestionowanego przez organy oświadczenia Skarżących wynika, że nie miało to miejsca.

Podkreślić należy, że obowiązek, o którym mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości może być nałożony, jeżeli są spełnione warunki podłączenia do sieci i dotyczy wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością. Nie może zaś obejmować konieczności rozbudowy sieci kanalizacyjnej, której wykonanie należy do obowiązków gminy stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446) i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 906/10, LEX nr 752997).

Obowiązkiem gminy jest wybudowanie sieci kanalizacji sanitarnej w taki sposób, aby istniała realna możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, które spełniają przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości. W przypadku braku technicznej możliwości podłączenia, nie można właściciela nieruchomości obciążać takim obowiązkiem, który nie jest możliwy do wykonania bez rozbudowy sieci.

Zdaniem Sądu, kontrolowane postępowanie wszczęte w celu nałożenia na Skarżących obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, narusza zasady postępowania, w tym zasadę prawdy obiektywnej Z uchybieniem przepisom art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie zgromadzono w wyczerpujący sposób całego niezbędnego do orzekania materiału dowodowego i na podstawie takiego niekompletnego materiału podjęto rozstrzygnięcie, które w tej sytuacji jest co najmniej przedwczesne. Wadliwie bowiem niezweryfikowano rzeczywistych technicznych warunków i możliwości przyłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. do nowo wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej. Jak wynika z wyjaśnień Skarżących i dołączonej do odwołania mapy, na granicy ich działki nie zlokalizowano żadnej studzienki rewizyjnej i przykanalika, który umożliwiłby przyłączenie nieruchomości do nowej sieci kanalizacji sanitarnej. Wręcz przeciwnie, zarówno z dołączonej mapy jak i z pisma organu I instancji z dnia 25 sierpnia 2016r. wynika, że przyłącze do najbliższej studzienki, do której mogliby włączyć się Skarżący musi być poprowadzone przez sąsiednie działki nr [...] i nr [...], a jego długość wyniesie 104 mb. Skarżący w celu podłączenia się do nowej sieci kanalizacji sanitarnej musieliby wybudować całe przyłącze prowadzące od granicy ich działki do studzienki przy ul. [...], czyli w istocie dokonać rozbudowy sieci kanalizacyjnej, co przecież nie jest ich obowiązkiem.

Obowiązek polegający na budowie przewodów kanalizacyjnych wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są ścieki z indywidualnych nieruchomości, czyli stworzeniu warunków do podłączenia indywidualnych odbiorców do sieci kanalizacyjnej, obciąża gminę.

Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie, co wynika wprost z dołączonych akt administracyjnych, zaniedbały zgromadzenia dokumentacji, w tym kopii map i innych dokumentów, które potwierdziłyby istnienie przewodów kanalizacyjnych, którymi ścieki z wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej znajdującej się na nieruchomości skarżącego mogłyby być odprowadzane do nowej sieci kanalizacyjnej.

Obowiązek podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci powstaje dopiero wówczas, gdy stworzone zostały do tego warunki. W takiej sytuacji, w razie stwierdzenia niewykonania tego obowiązku właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionuje samej zasady egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w drodze decyzji na podstawie ust. 7, w sytuacji nieprzyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i braku na działce przydomowej oczyszczalni ścieków. Należy jednak podkreślić kluczową kwestię technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, która umożliwienia skonkretyzowanie tego obowiązku z formie decyzji. Organ powinien mieć na względzie zasady postępowania zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania strony do organów państwa (art. 8), a także wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie obowiązku będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).

Ustalenie wskazanej okoliczności miało istotne znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia. Wskazane istotne uchybienia procesowe czynią wadliwą zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Dzielnicy [...] m. W., które w związku z tym wymagają wyeliminowania z obrotu prawnego. Jednocześnie opisane istotne uchybienia procesowe miały wpływ na materialne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż skutkiem niedostatecznego wyjaśnienia sprawy przedwcześnie zastosowano wobec Skarżących obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości.

W przedstawionych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zweryfikują okoliczność technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości przy ul. [...] w W. do nowo wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej w ramach istniejącej sieci i podejmą rozstrzygnięcie stosowne do wyniku tych ustaleń.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.