Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 303/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak–Sikora Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz S. F. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

S.F. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Z akt sprawy wynika, że strona została przyjęta na studia niestacjonarne pierwszego stopnia, na kierunku Bezpieczeństwo narodowe, Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu.

Powołaną wyżej decyzją z dnia "[...]" r., Rektor Uniwersytetu, orzekł o skreśleniu skarżącej z listy studentów kierunku Bezpieczeństwo narodowe, 3 rok, studia pierwszego stopnia niestacjonarne, Uniwersytetu, z uwagi na niezłożenie w terminie egzaminu dyplomowego w wymaganym terminie, tj. do dnia 30 września 2020 r. Decyzja została wydana w oparciu o przepis art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U.z 2020 r., poz. 85 z późn. zm.), dalej jako "p.s.w.n." oraz o postanowienia § 26 ust.1 pkt 3 Regulaminu studiów, zatwierdzonego uchwałą Senatu Uniwersytetu nr "[...]" z dnia "[...]r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z Decyzją Nr "[...] Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" w sprawie ramowej organizacji roku akademickiego 2019/2020, na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych, zajęcia dydaktyczne w semestrze letnim rozpoczęły się w dniu 24 lutego 2020 r. i trwały do dnia 2 sierpnia 2020 r. Sesja egzaminacyjna została wyznaczona na okres od dnia 31 sierpnia 2020 r. do dnia 30 września 2020 r. Z dokumentacji studiów strony na Wydziale Nauk Społecznych na kierunku Bezpieczeństwo narodowe wynika, że nie złożyła ona egzaminu dyplomowego w wymaganym terminie, tj. do dnia 30 września 2020 r. Ponadto, zgodnie z § 31 Regulaminu Studiów Uniwersytetu, studentka zobowiązana była złożyć pracę dyplomową w dziekanacie w formie oprawionego wydruku oraz w formie elektronicznej nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Skarżąca nie wywiązała się z ww. obowiązków. Powyższe ustalono w oparciu o dane z Uniwersyteckiego Systemu Obsługi Studiów oraz akta studenta.

Wskazano również, że w dniu 3 listopada 2020 r., stronie doręczono zawiadomienie z dnia 20 października 2020 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów kierunku Bezpieczeństwo narodowe.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się mailowa korespondencja strony z Promotorem M.H. oraz M.C..

Nie korzystając z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy na decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów, w skardze do tut. Sądu, wnosząc

o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania, skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:

- przepisów prawa materialnego tj. art. 108 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na skreśleniu skarżącej ze względu na niezłożenie w terminie pracy dyplomowej, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż strona wysłała pracę

w wyznaczonym terminie, co jednoznacznie wyklucza możliwość skreślenia z listy studentów;

- przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw.

z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), dalej jako: "k.p.a.", przez niedostateczne zgromadzenie informacji w sprawie, przejawiające się pominięciem okoliczności

o wysłaniu zaktualizowanej wersji pracy skarżącej;

- przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11 k.p.a. oraz

art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niedostatecznego uzasadnienie faktyczne i prawne wydanej decyzji.

W uzasadnieniu wskazano, że w informacji wyjaśniającej w sprawie, dr hab. M.H., który był Promotorem strony, podał chronologiczny opis swojej aktywności w sprawie, który nie do końca jest zgodny z prawdą. W owym opisie zostały zawarte daty oraz czynności dokonane przez stronę oraz M.H.. Znalazły się tam m.in.: wprowadzenie pracy studentki do systemu APD U, badanie pracy Jednolitym Systemem Antyplagiatowym (JSA), jak i informacja o wysłaniu do strony wiadomości e-mail o tym, iż wstawiona praca jest plagiatem i konieczne jest napisanie jej jeszcze raz, a następnie argumentuje się potrzebę jej ponownej weryfikacji. Pominięty został bardzo ważny punkt, jakim było poinformowanie strony

o tym, że nie ma możliwości ponownego wprowadzenia pracy do systemu, a jedynie ww. otrzymała wiadomość, iż Promotor oczekuje na ponowne wysłanie samodzielnie napisanej pracy. Strona podniosła, że została wprowadzona w błąd i żyła w dalszym ciągu w przekonaniu, iż jej poprawiona wersja pracy przejdzie system weryfikacyjny, oraz otrzyma możliwość obrony pracy we wrześniu. Ponadto, kontakt strony

z Promotorem od 2 lipca 2020 roku uległ zerwaniu, oraz dr hab. M.H. nie podjął żadnej kolejnej próby poinformowania strony o tym, co się dzieje z jej pracą oraz w jaki sposób mogłaby rozwiązać zaistniałą sytuację. Skarżąca wskazała, że mail

o braku możliwości ponownego wgrania pracy do systemu skierowany został do pięciu osób, z czego cztery z nich obroniły się, co wydaje się być skutkiem ponownego wgrania pracy do systemu. Jak wynika z Instrukcji dla promotorów i studentów Archiwum Prac Dyplomowych znajdujących się pod adresem internetowym: "[...]" , kolejne działania po wgraniu pracy przez studenta należą do promotora, który ma dwie opcje, których wyboru dokonuje na podstawie danych

z systemu antyplagiatowego. Po pierwsze, zaakceptowanie pracy, a po drugie - odrzucenie pracy. W przypadku odrzucenia pracy, promotor wybiera opcję "przekaż do poprawy" i w tym wypadku student dostaje możliwość ponownej edycji. Skarżąca wysłała zaktualizowaną wersję pracy, która nie została wgrana do systemu i tym samym, wykluczyło to możliwość przystąpienia do obrony.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził, że zarzuty skarżącej są zasadne i skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu

z dnia "[...]" r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n., studenta skreśla się z listy studentów

w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 p.s.w.n.).

Treść art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce nie zwalnia organu z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność zaistnienia przesłanki skreślenia z listy studentów oraz wyjaśnienia, dlaczego w konkretnym przypadku podjęta została decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, co poprzedzone być powinno dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Nie jest wystarczające ogólnikowe stwierdzenie, że strona nie przedłożyła w terminie pracy dyplomowej. Należy wyjaśnić i przybliżyć w uzasadnieniu takiej decyzji wszystkie istotne okoliczności sprawy i motywy, jakimi kierował się organ. Nie może być bowiem tak, że rozstrzygnięcie dotykające istotnego uprawnienia strony, nie posiada w istocie żadnego uzasadnienia.

Skreślenie z listy studentów jest bardzo daleko idącą i dotkliwą sankcją, a tym samym organ obowiązany jest szczegółowo i wnikliwie przeprowadzić postępowanie dowodowe, zebrać wyczerpująco materiał dowodowy i wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że student dopuścił się naruszenia nałożonych na niego obowiązków, wynikających z regulaminu studiów (vide: wyrok WSA w Lublinie z 27 grudnia 2018 r., III SA/Lu 556/18, dostępny w CBOSA).

W orzecznictwie słusznie przyjmuje się, że skoro skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej, to zastosowanie do całego postępowania znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosowanie przepisów k.p.a. przesądza, z jednej strony, o szczególnym charakterze postępowania przed organami szkoły wyższej, a z drugiej – o dopuszczalności jedynie pewnych odstępstw od uregulowanych w k.p.a. reguł. Na pewno jednak organy uczelni nie mogą w sposób dowolny stosować ogólnych zasad regulujących postępowanie administracyjne

(por. wyrok WSA w Krakowie z 30 września 2019 r., III SA/Kr 527/19, dostępny

w CBOSA).

W związku z powyższym, organ - podejmując decyzję administracyjną

w przedmiocie skreślenia z listy studentów, związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności, winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie

w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1

i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Z uzasadnienia decyzji powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie.

W ocenie Sądu, orzekając o skreśleniu skarżącej z listy studentów, organ tym obowiązkom nie sprostał.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca wprowadziła do systemu APD Uniwersytetu swoją pracę w dniu 26 czerwca 2020 r. (e-mail z dnia

27 czerwca 2020 r.- k.4 akt admin.). W dniu 26 czerwca 2020 r. o godz.22.32 przeprowadzono próbę w Jednolitym Systemie Antyplagiatowym. Z ogólnego raportu

z badania antyplagiatowego wynika, że jest niski poziom podobieństwa, wynik niezaakceptowany przez promotora, wskaźnik PRP (Procentowy Rozmiar Podobieństwa) - 92%.

W dniu 27 czerwca 2020 r., strona została e-mailem poinformowana przez Promotora, że "praca - wg. systemu – jest plagiatem. Oczekuje na nową – samodzielnie napisana wersję pracy."

W e-mailu skierowanym do Promotora z dnia 27 czerwca 2020 r., strona wskazała, że: "przejrzałam raport, zminimalizuję część teoretyczną postaram się ubrać to jeszcze bardziej we własne słowa myślę, że w poniedziałek uda mi się wrzucić ją na nowo. I wtedy postępuję od nowa tak jak przy pierwszym wrzuceniu czy tylko dodaję pracę?". Na wskazany e-mail brak było odpowiedzi Promotora.

W e-mailu z dnia 30 czerwca 2020 r., strona zwróciła się do Promotora z prośbą

o usunięcie jej pracy z systemu ADP, ponieważ nie mogła wprowadzić do systemu poprawionej pracy, w celu ponownej weryfikacji. W kolejny e-mailu z tego dnia, skierowanym do Promotora, strona przesyłała pracę w dwóch plikach pdf. oraz word.

W dniu 2 lipca 2020 r., dr hab. M.H. poinformował stronę, że w związku z wynikiem z systemu JSA nie ma innej możliwości, niż niedopuszczenie przedłożonej pracy do obrony.

Od dnia 2 lipca 2020 r., brak jest kontaktu strony z Promotorem.

W dniu 25 września 2020 r., Rzecznik Dyscyplinarny ds. Studentów Uniwersytetu wydał postanowienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, w którym wnioskuje

o wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec strony obwinionej o to, że

w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020 w wykonywaniu obowiązków wynikających z warunków dopuszczenia do obrony pracy magisterskiej, której promotorem był dr hab. M.H., przedłożyła prace magisterską zawierającą niedozwolone zapożyczenia tj. o czyn z art. 115 ust.1 ustawy z dnia

4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (DZ.U. z 2006 r. , nr 90 poz. 631z późn. zm.).

Mając na uwadze wskazane wyżej fakty i okoliczności, zdaniem Sądu,

w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć, że strona nie złożyła pracy do dnia

30 czerwca 2020 r. Praca bezspornie została bowiem złożona w dniu 26 czerwca

2020 r.

Natomiast kwestia, czy jest to plagiat – o czym Sąd nie może decydować ani tego oceniać – nie została przez organ ostatecznie wyjaśniona. Podkreślić należy, że

w aktach sprawy znajduje się wyłącznie postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego ds.Studentów z dnia 25 września 2020 r. o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, w którym wnioskuje on o wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec strony. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek ustaleń organu i dokumentów wskazujących, jak postępowanie wszczęte wobec strony się zakończyło i czy zostało złożone zawiadomienie do prokuratury o popełnieniu przez stronę przestępstwa.

Sąd ponadto zwraca uwagę, że jeżeli przyczyną skreślenia strony z listy studentów jest niezłożenie pracy w terminie, bowiem została ona zakwestionowana

w systemie JSA, to w aktach sprawy znajduje się jedynie ogólny raport z badania antyplagiatowego pracy strony. Brak jest natomiast szczegółowego raportu z systemu JSA. Niezależnie od powyższego, organ nie ustalił, czy strona miała techniczne możliwości złożenia poprawionej pracy, natomiast z e-meila wynika, że usiłowała to uczynić. Strona próbowała wprowadzić pracę do systemu ADP, ale nie miała możliwości, bo w systemie znajdowała się praca zakwestionowana przez Promotora.

Ponadto, organ nie wyjaśnił, czy Promotor otrzymał pracę poprawioną i dlaczego nie została ona zweryfikowana ponownie przez system JSA. Brak jest w aktach jakichkolwiek wyjaśnień Promotora w tej kwestii.

W ocenie Sądu, organ nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości, przyczyn -jak twierdzi - niezłożenia przez skarżącą pracy w terminie. Tymczasem bezsporne jest, że praca została złożona w terminie do 30 czerwca 2020 r., ale zakwestionowano spełnienie przez nią wymogów. Nie zwrócono się o stosowne wyjaśnienia w tej kwestii do Promotora. Jeżeli organ nawet podjął jakieś czynności w zakresie wyjaśnienia sprawy, to nie znalazły się one w aktach sprawy, a także nie mają odzwierciedlenia

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że podejmując rozstrzygniecie, które odnosi się do tak ważnego uprawnienia strony jak możliwość zakończenia studiów, organ powinien je poprzedzić przeprowadzeniem szczegółowego postępowania wyjaśniającego i w sposób należyty uargumentować, w szczególności jeżeli zarzucany jest stronie plagiat.

Rozstrzygając sprawę ponownie, organy orzekające, stosownie do przepisu

art. 153 p.p.s.a., uwzględnią ocenę prawną Sądu wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł w pkt. I. sentencji wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. II. sentencji wyroku na podstawie

art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.).

Na koniec wskazać należy, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.