Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 51/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 1 pkt. 1, art. 81 ust. 2, art. 81 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. D. i P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] r. nr [...], 2) uchyla postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] r. nr [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżących solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy L. (dalej: Wójt) decyzją z dnia [...] roku Nr [...] w odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: "Remont i rozbudowa małej elektrowni wodnej na rzece [...] przy jazie w km 10+700 w młynie w [...] na działce o nr. ewid. [...] "

Decyzja została wydana na wniosek z dnia [...] złożony przez M. D. i P. S. (dalej: strony) dla przedsięwzięcia pod nazwą "Remont i -budowa małej elektrowni wodnej na rzece [...] przy jazzie w km 10+020 w młynie w [...] na działce o nr. ewid. [...]". W podstawie prawnej organ wskazał art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 77 ust. 1 pkt 1, art. 81 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r., poz. 2081, dalej: ustawa).

W dniu [...] r. Wójt wydał decyzję określającą środowiskowe uwarunkowania dla wskazanej inwestycji, uchyloną następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: SKO) decyzją z dnia [...]r. Decyzją tą SKO uchyliło także postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. (dalej: RDOŚ) nr [...] z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Prowadząc dalej postępowanie Wójt wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. (dalej: PIS) o wydanie ponownej opinii nt. realizacji przedsięwzięcia polegającego na remoncie i rozbudowie małej elektrowni wodnej na rzece [...] przy jazie w km 10+700 w młynie w [...] na działce o nr. ewid. [...] . Zmiana numeru działki z [...] na działkę numer [...] wynika z decyzji scaleniowej Starosty C. Nr [...] , utrzymanej w mocy przez SKO decyzją z dnia [...] r. znak: [...] .

PIS pismem znak: [...] z dnia [...] r. wyraził opinię pozytywną, akceptując warunki realizacji przedsięwzięcia.

Dyrektor RDOŚ postanowieniem z dnia [...] r. znak [...] odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia W uzasadnieniu podał, że planowane przedsięwzięcie w obecnym kształcie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na stan zachowania gatunków na terenie obszaru Natura 2000 [...] . Dotyczy to zwłaszcza żyjącego w korycie cieku minoga strumieniowego (Lampetra planeri). Planowana do realizacji mała elektrownia wodna na istniejącym jazie wpłynie na pogorszenie cech siedliska minoga strumieniowego i innych gatunków ryb zasiedlających koryto rzeki B.L. , ich liczebność oraz izolację populacji.

W związku z kategorycznym brzmieniem art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowiącym, iż w sytuacji przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, a uzgodnienie to w jest negatywne, organ I instancji decyzją z dnia [...] r. odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyły strony, podnosząc, że negatywna decyzja organu I instancji została oparta o postanowienie RDOŚ, w którym nie wskazano źródeł ustaleń i ocen dotyczących szkodliwego oddziaływania [...] na ichtiofaunę [...]. W obszernym uzasadnieniu odwołania przypomnieli podstawowe dane charakteryzujące przedsięwzięcie, przedstawili właściwości gatunków ryb chronionych na obszarze Natura 2000 [...] wraz z wydrukami z "Monitoringu gatunku zwierząt" - Przewodnika metodycznego wydanego przez Bibliotekę Monitoringu Środowiska Warszawa 2012. Zrelacjonowali przebieg dotychczasowego postępowania uzgadniającego ich przedsięwzięcie i wskazali, iż w 2017 r. zamówili u prof. W. nową wersję raportu środowiskowego i u dr W. zaktualizowaną "Analizę wariantową przedsięwzięcia" (co było żądaniem RDOŚ w zakresie opisanym w pismach z dnia [...] r. i [...] r.), o czym poinformowali organ I instancji pismem z dnia [...] r. Tymczasem niespodziewanie RDOŚ w dniu [...] r. wydał postanowienie odmawiające uzgodnienia warunków realizacji [...], uzasadnienie którego nie ma oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. W związku z tym zażądali uchylenia w całości postanowienia RDOŚ w K. , decyzji Wójta Gminy L. i orzeczenia co do istoty sprawy.

SKO decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało w całości w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W pierwszej części uzasadnieniu decyzji SKO przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania oraz stan prawny sprawy, zwracając szczególna uwagę na to, że postanowienie RDOŚ w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia nie podlega odrębnemu zaskarżeniu. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia, natomiast może zostać przez stronę zaskarżone w odwołaniu od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i w związku z tym podlega kontroli organu odwoławczego.

Odnosząc się do meritum sprawy SKO wyjaśnia, że planowane przedsięwzięcie: "Remont i rozbudowa małej elektrowni wodnej na rzece [...]" zlokalizowane jest na obszarze Natura 2000 [...], w związku z tym podlega reżimom prawnym obowiązującym na terenach objętych ochroną Natura 2000. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 r. po z. 1614) zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności:

1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub

2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub

3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.

Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, znajdujących się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, do czasu zatwierdzenia przez Komisję Europejską jako obszary mające znaczenie dla Wspólnoty i wyznaczenia ich jako specjalne obszary ochrony siedlisk. Regionalny dyrektor ochrony środowiska koordynuje funkcjonowanie obszarów Natura 2000 na obszarze swojego działania.

Obszar Natura 2000 [...] został wyznaczony ze względu na występowanie minoga strumieniowego, wydry oraz bobra europejskiego. Zatem planowane przedsięwzięcie nie powinno pogorszyć stanu siedliska przyrodniczego minoga strumieniowego ani w żaden inny sposób wpłynąć negatywnie na ten gatunek. Ochronę wydry oraz bobra europejskiego pominięto w rozważaniach, gdyż uznano, iż planowane przedsięwzięcie nie wpływa na te gatunki.

Planowane przedsięwzięcie ma funkcjonować na istniejącym jazie, zbudowanym 100 lat temu. Młyn wodny oparty o tę siłownię wodną, działał do roku 2007. Aktualnie z wód piętrzonych przez ww. jaz korzystają stawy rybne położone w [...], zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym Starosty C. (wg raportu o odziaływaniu dra J. W., a wg Ekspertyzy prof. M. - pozwolenia te straciły ważność). Przedsięwzięcie ma polegać na remoncie istniejącej turbiny [...], instalacji dodatkowej turbiny i podłączeniu małej elektrowni wodnej do sieci Zakładu Energetycznego. Moc instalowana MEW wyniesie ok.27,3 kW (maksymalna moc ok. 42,0 kW). Jaz wymaga remontu i adaptacji do pracy dwóch turbin.

Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż z przyczyn konstrukcyjnych nie jest możliwa realizacja przepławki w celu umożliwienia migracji ichtiofauny. Proponowany przez inwestorów wariant przekierowania części wód [...]do starego koryta [...] (tzw. "[...]") w celu utworzenia "naturalnej" przepławki nie został zaakceptowany przez [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, gdyż już w  chwili obecnej piętrzenie wody na jazach [...] powoduje zalewanie terenów znajdujących się wzdłuż oddziaływania cofki. Dodatkowe wprowadzenie wody z [...] do "[...]" spowoduje ciągłe zalanie terenów rolniczych oraz uszkodzenie infrastruktury odbudowanej przez Starostwo Powiatowe w C. w czasie scalania gruntów rolnych wsi [...] Według inwestorów najlepszym rozwiązaniem jest wykorzystanie obejścia przez [...] i istniejącą sieć naturalnych cieków wodnych w tym rejonie, ale wariant ten nie został poddany wszechstronnej analizie w raporcie o oddziaływaniu na środowisko.

Aktualnie istniejący jaz stanowi barierę w migracji ichtiofauny, w tym gatunków objętych szczególną ochroną, będących podstawą wyznaczenia obszaru Natura 2000. Jednakże uruchomienie elektrowni wodnej, w proponowanym kształcie i parametrach, w ocenie prof. M. ( "[...] dot. możliwości odbudowy [...] na rzece [...] ..., K. wrzesień 2014) z pewnością będzie miało negatywny wpływ na zespoły ichtiofauny zamieszkujące rzekę. Śmierć ryb następuje w wyniku uwięzienia /przyssania ryb do krat chroniących ujęcie wody prowadzące do sztolni elektrowni, a także w wyniku zassania mniejszych ryb oraz ikry do turbin. Również prof. W. w swojej "Ocenie możliwości użytkowania [...]..." z 2013 roku stwierdza, iż "...inwestycja nie jest obojętna dla ichtiofauny i jej siedlisk. Wystąpi negatywne, krótkotrwałe oddziaływanie, związane z przekształceniem siedlisk w korycie rzeki..."

Z powyższego wynika, iż planowane przedsięwzięcie może wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000.

Od 13 grudnia 2016 r. obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (Dz.U. z 2016 r. poz. 1911). Rzeka [...] należy do jednolitej części wód powierzchniowych (JCWP) oznaczonej kodem [...]. Jej status aktualny i ostateczny określony został jako naturalny. Celem środowiskowym dla tego chronionego obszaru jest utrzymanie lub odtworzenie właściwego stanu ochrony gatunków będących przedmiotem ochrony ostoi, przy czym oceniając ryzyko nieosiągnięcia celów środowiskowych wskazano, iż są one zagrożone. Właściwy stan .ochrony podlegających w tym obszarze ochronie gatunków wymaga ciągłości ekologicznej - braku sztucznych przegród wyższych niż 15 cm. Zatem planowane przedsięwzięcie, oparte o piętrzenie wody na istniejącym jazie, stanowiącym sztuczną przegrodę, stoi w sprzeczności z wyznaczonymi celami środowiskowymi dla [...] – [...].

Wobec tego, zdaniem SKO, postanowienie RDOŚ z dnia [...] r ., odmawiające uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia zostało podjęte w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może nastąpić tylko w razie: 1/ niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2), 2/ odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy, o których mowa a art. 77 ust 1 cyt. ustawy, 3/ braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 cyt. ustawy), 4/ gdy z oceny oddziaływania na środowiska wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać- na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 cyt. ustawy), 5/ jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 cyt. ustawy).

W ocenie składu orzekającego SKO, w niniejszej sprawie wystąpiły trzy przesłanki uzasadniające odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: "Remont i rozbudowa małej elektrowni wodnej na rzece [...] przy jazzie w km 10+700 w młynie w [...] na działce o nr. ewid. [...] to jest:

- odmowa uzgodnienia warunków realizacji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. (poddana weryfikacji przez organ odwoławczy w niniejszej decyzji z wynikiem pozytywnym);

- ustalenie na podstawie zgromadzonej dokumentacji, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych;

- przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza.

Już brak pozytywnego uzgodnienia przez RDOŚ planowanego przedsięwzięcia uniemożliwia wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto skład orzekający SKO podzielił wnioski wyciągnięte przez organ współdziałający.

Odnosząc się do zarzutu odwołujących się, iż zostali zaskoczeni wydaniem przez RDOŚ w dniu [...] r. postanowienia odmawiającego uzgodnienia warunków realizacji [...] , podczas gdy informowali organ I instancji pismem z dnia [...]r. o zamówieniu u prof. W. nowej wersji raportu środowiskowego i u dr W. zaktualizowanej "Analizy wariantowej przedsięwzięcia", Kolegium stwierdza, iż nie złożyli oni wniosku o zawieszenie postępowania na okres niezbędny, ich zdaniem, do opracowania zaktualizowanej dokumentacji. Nadto dokumentacja ta nie została złożona do dnia rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy.

W skardze z 17 grudnia 2018 r. strony (dalej: skarżący), reprezentowane przez fachowego pełnomocnika, podniosły zarzuty wskazujące na naruszenie prawa procesowego i materialnego.

Naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy odnoszą do:

1/ art. 77 § 1 k. p. a., poprzez niedopełnienie przez organ obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego (przy jednoczesnym jedynie pozornym odniesieniu się przez organ do obszernego odwołania skarżących). W szczególności przejawia się to w braku rzeczywistego zapoznania się przez organ z przedstawioną przez skarżących analizą wariantową, sporządzoną w listopadzie 2014 r., przez dr J. W. , przy udziale skarżącej M.D. oraz braku dokonania oceny wymienionych w niej wariantach inwestycji, polegających na zastosowaniu - w zakresie ścieżek migracyjnych gatunków - obejścia [...] oraz naturalnymi ciekami wodnymi, istniejącymi w rejonie [...], łączącymi się z rzeką w rejonie [...];

2/ art. 77 § 1 k. p. a., poprzez niedopełnienie przez organ obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegające na oparciu się przez organ na opinii T. M. , w zakresie ryzyka śmierci ryb na skutek ich uwięzienia/przyssania do krat chroniących ujęcie wody prowadzące do sztolni elektrowni, podczas gdy opinia ta nie uwzględniała zasady działania turbiny na zamierzonej inwestycji, tj. równości ciśnienia wody i atmosferycznego oraz braku gwałtownych skoków ciśnienia w wodzie wpadającej na turbiny i w samej turbinie, wykluczających w powstawanie z tego tytułu strat w! ichtiofaunie;

3/ art. 75 § 1 w z w. z art. 77 § 1 i art. 7 oraz art 84 § 1 k. p. a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przy jednoczesnym niedopełnieniu przez organ uzgadniający obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności poprzez nie dopuszczenie przez organ dowodu z opinii biegłego, na okoliczność możliwości wykorzystania obejścia inwestycji poprzez Kanał B. oraz istniejącą sieć naturalnych cieków wodnych w tym rejonie,

4/ art. 80 §1 k. p. a., poprzez zastąpienie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów oceną dowolną, przejawiającą się w:

- bezzasadnym uznaniu przez organ, iż w ramach inwestycji nastąpić miałoby negatywne, krótkotrwałe odziaływanie związane z przekształceniem siedlisk w korycie rzeki, niezgodne z celami środowiskowymi (co wynikać ma z opinii prof. I W. ), podczas gdy w przypadku braku budowy przepławki, do takiego oddziaływania w ogóle przecież by nie doszło, a ponadto nawet gdyby takie oddziaływanie miało mieć miejsce (w wariancie z przepławką) to w ocenie prof. W. nie niosłoby to w odniesieniu do rzeki [...] "...zagrożenia trwałego przekształcenia siedlisk, rzutującego na stan ichtiofauny, w tym stan populacji gatunków z Załącznika U Dyrektywy Siedliskowej, obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty: [...]oraz [...]" (W. , s. 36), a tym samym przedmiotowa inwestycja nie pozostawałaby w sprzeczności z powołanymi przez organ dyrektywami wynikającymi z celów środowiskowych dla przedmiotowego obszaru,

- bezzasadnym uznaniu przez organ, że jaz wymaga remontu i adaptacji do pracy dwóch turbin, podczas gdy adaptacja jazu do pracy dwóch turbin nie wymaga przebudowy urządzenia ani dodatkowych prac w korycie rzeki (co wynika z opracowania W., C., Uzupełnienie do raportu z [...] , s. 2), a prace na jazie miałyby polegać jedynie na remoncie przy wlocie do turbiny, wymianie zasuwy oraz uszczelnieniu bocznym i dennym - co już zostało częściowo wykonane przez właściciela stawów w ramach bieżącej konserwacji,

- bezzasadnym uznaniu przez organ, iż zamierzana przez skarżących inwestycja jest sprzeczna z celami środowiskowymi dla przedmiotowego obszaru, przejawiającymi się w konieczności utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony gatunków, z uwagi na zaplanowanie jej na istniejącym jazie, stanowiącym sztuczną przegrodę, podczas gdy zgodnie z zasadami logiki nie może ona być z nimi sprzeczna, skoro wykorzystuje funkcjonującą już od około 100 lat przegrodę (jaz) na [...] , a nie prowadzi do budowy nowego spiętrzenia lub rozbudowy już istniejącego, a ponadto istniejący jaz podlega ochronie w oparciu o obowiązujące przepisy prawne i stanowi podstawę działania stawów znajdujących się w dalszym odcinku rzeki, a posadowionych w oparciu o istniejące pozwolenie wodnoprawne, a ponadto w razie likwidacji jazów liczyć się należałoby także z wystąpieniem negatywnych dla środowiska skutków, wynikających ze zmiany ukształtowanych xv okresie ostatnich stu lat stosunków wodnych (zgodnie z opinią Prof. W. ),

- bezzasadnym uznaniu przez organ, iż za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, podczas gdy budynek młyna, w którym planowana jest przedmiotowa inwestycja działał (nota bene przy wykorzystaniu istniejącej turbiny [...]) od wybudowania jazu na początku XX wieku jako urządzenia wodne, elektrownia i młyn, a do roku 2007 jako młyn wodny, tym samym jego funkcja społeczna oraz gospodarcza jest istotna w lokalnej społeczności, a także bezzasadnym uznaniu, że wymogi te nie są spełnione także z uwagi na okoliczność, iż projektowana moc elektrowni (27,3 kW) jest znikoma i aktualnie nie występuje niedobór energii elektrycznej z innych źródeł, podczas gdy przedmiotową inwestycję, w kontekście jej znaczenia dla produkcji "czystej energii" należy rozpatrywać w szerszej perspektywie, tj. przy założeniu funkcjonowania większej ilości takich elektrowni w Polsce,

5/ art. 97 § 1 pkt 4 k. p. a., poprzez brak zawieszenia przez organ postępowania z urzędu, z uwagi na konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w K. , polegającego na aktualizacji dokumentu – "Analizy wariantowej przedsięwzięcia", której można było dokonać poprzez dopuszczenie przez powyższy organ uzgadniający opinii stosownego biegłego,

6/ art. 9 oraz art. 10 § 1 k. p. a., poprzez brak umożliwienia skarżącym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie, przejawiające się w wydaniu przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w K. postanowienia w przedmiocie odmowy uzgodnienia warunków realizacji inwestycji z dnia [...] , z pominięciem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, kształtowanej przez cytowaną wyżej normę prawną, przy jednoczesnym braku poinformowania skarżących o prawie do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania, z uwagi na ewentualną konieczność opracowania nowej dokumentacji, w tym aktualizacji dokumentu – "Analizy wariantowej przedsięwzięcia";

7/ art. 10 § 1 k. p. a., poprzez brak pełnego umożliwienia skarżącym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie, w postaci wskazanej w uzasadnieniu decyzji organu II instancji dokumentacji sporządzonej na zlecenie RDOŚ, w kontekście obowiązującego stanu prawnego w zakresie oddziaływania na stan zachowania gatunków na terenie obszaru Natura 2000 [...]oraz naruszenie przepisu art. 77 § 1 k. p. a. poprzez niedokonanie przez organ analizy stanowiska skarżących odnośnie tego dokumentu, wyrażonego skierowanym do Wójta Gminy L. piśmie z dnia [...], pominiętym przez RDOŚ w K.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o chylenie decyzji SKO z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] r., a także postanowienia Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] r. Ponadto wnieśli o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Do skargi zostało załączone pismo skarżących z dnia [...] r., odnoszące się merytorycznie do orzeczeń wydanych w tej sprawie, w tym i RDOŚ.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. W szczególności zaś pogląd, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą trzy przesłanki uzasadniające odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację-przedsięwzięcia, w tym odmowa uzgodnienia warunków realizacji przez RDOŚ, ustalenie na podstawie zgromadzonej dokumentacji, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w przedmiotowej sprawie zaistniały trzy, określone w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r., poz. 2081, dalej: ustawa), przesłanki uzasadniające odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: "Remont i rozbudowa małej elektrowni wodnej na rzece [...] przy jazie w km 10+700 w młynie w [...] na działce o nr. ewid. [...]." Każda z nich stanowi samodzielną podstawę decyzji odmownej, przy czym u podstaw poszczególnych przesłanek leżeć mogą te same okoliczności. Przesłanki te są następujące:

Po pierwsze - odmowa uzgodnienia warunków realizacji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K.

Jak stanowi art. 77 ust. 1 pkt. 1 ustawy, jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska i, w przypadku gdy przedsięwzięcie jest realizowane na obszarze morskim, z dyrektorem urzędu morskiego;

Po drugie - ustalenie na podstawie zgromadzonej dokumentacji, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych.

Zgodnie z art. 81 ust. 2 ustawy, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody;

Po trzecie - przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza.

Stosownie do art. 81 ust. 3 ustawy, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację tego przedsięwzięcia, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy.

U podstaw decyzji Wójta Gminy L. [...] r. o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia legło negatywne postanowienie RDOŚ, wymienione wyżej jako pierwsza przesłanka, które w istocie rzeczy było uzasadnione okolicznościami wskazanymi w przesłance drugiej i trzeciej. Chodzi zatem o to, że planowana inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 oraz może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza.

Znaczącego negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 organy orzekające w sprawie upatrują w naruszeniu zakazu negatywnego oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, wynikającego z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 r. po z. 1614). Zgodnie z przepisem tam zawartym zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności:

1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub

2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub

3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.

Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, znajdujących się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, do czasu zatwierdzenia przez Komisję Europejską jako obszary mające znaczenie dla Wspólnoty i wyznaczenia ich jako specjalne obszary ochrony siedlisk. Regionalny dyrektor ochrony środowiska koordynuje funkcjonowanie obszarów Natura 2000 na obszarze swojego działania. Na liście tej znajduje się siedlisko [...], w związku z tym podlega reżimom prawnym obowiązującym na terenach objętych ochroną Natura 2000.

W ich (organów) ocenie negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 wyraża się w tym, że jego realizacja doprowadzi do znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000 wyrażającego się w pogorszeniu stanu siedliska przyrodniczego minoga strumieniowego.

W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że w art. 33 ust. 1 u.o.p. mowa jest o znacząco negatywnym oddziaływaniu na środowisko. Oznacza to, że nie wszystkie negatywne oddziaływania będą uniemożliwiały realizację przedsięwzięcia, ale tylko te, których skala oddziaływania będzie uznana za znaczącą. Takie stanowisko znalazło swoje potwierdzenie w orzecznictwie przyjmującym, że "z art. 33 ustawy z 2004 r. o ochronie przyrody, nie wynika zakaz podejmowania przedsięwzięć, które oddziaływałyby na obszar Natura 2000 w jakikolwiek negatywny sposób, a wyłącznie takich przedsięwzięć, które oddziaływałyby na ten obszar w sposób znacząco negatywny" (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 grudnia 2010 r., IV SA/Wa 602/10, LEX nr 821213; podobnie także wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r., II OSK 2561/10, LEX nr 992529). Niestety, pojęcie znaczącego negatywnego oddziaływania jest kolejnym przykładem zwrotu nieostrego, któremu w zależności od konkretnej sytuacji może być nadawany inny zakres znaczeniowy. Dlatego też w każdym przypadku dokonywania takiej oceny organ administracji prowadzący postępowanie powinien precyzyjnie wskazać, czym kierował się w tym zakresie (A. Habuda, Decyzje w ochronie (w:) Prawo i polityka w ochronie środowiska, red. H. Lisicka, Wrocław 2006, s. 63–71). Z żadnego z przepisów prawa nie wynika wprost, jakie przedsięwzięcia mogą w znacząco negatywny sposób oddziaływać na obszary Natura 2000. Pewną praktyczną pomocą w tym zakresie może być odwołanie się do wynikającej z art. 6 p.o.ś. zasady przezorności. Jeżeli zatem z przeprowadzonej oceny będzie wynikało, że zagrożenia dla obszarów Natura 2000, wiążące się z realizacją planowanego przedsięwzięcia, będą znaczne, to organ wydający decyzję stanowiącą podstawę jego realizacji powinien podjąć środki zaradcze, w przeciwnym razie nie będzie można przyjąć, że realizował on w praktyce zasadę przezorności (K. G., Ograniczenia prawne..., s. 42).

Analiza akt sprawy, w tym treści uzasadnień organów orzekających w jej ramach, projektu przedsięwzięcia, a także zgromadzonych w sprawie fachowych opinii prowadzi do wniosku, iż nawet jeśli wykazano możliwość pogorszenia stanu siedliska przyrodniczego minoga strumieniowego, a zwłaszcza krótkotrwałego, w związku z pracami w korycie rzeki, to brak jest podstaw do przyjęcia tezy o znaczącym oddziaływaniu inwestycji na siedlisko. Znaczące oddziaływanie powinno się wiązać ze skalą pogorszenia stanu siedliska oraz z jego trwałością. Jak wykazano w jednej z opinii prof. W. ), czego nie podważono, ewentualny drobny ubytek w populacji związany z wykonywanymi pracami (robotami) zostanie samorzutnie w krótkim czasie odbudowany. Zatem skala byłaby nieznaczna, zaś pogorszenie jedynie czasowe (krótkotrwałe).

-stalenie na podstawie zgromadzonej dokumentacji, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych.

Nie zachodzi wobec tego przesłanka do wydania decyzji o odmowie zgody na realizację przedsięwzięcia na podstawie art. 81 ust. 2 ustawy, skoro nie wykazano, iż może ono znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000.

Przedsięwzięcie, zdaniem RDOŚ, które w ślad za nim podziela organ I instancji oraz SKO, może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza. Warunki migracji minoga strumieniowego ocenia się jako złe. Dla jego przetrwania kluczowe jest doprowadzenie do naturalizacji jego siedlisk i zachowanie ich w takim stanie. Wiąże się to z koniecznością udrożnienia rzeki B. , co uwzględniono w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...] (Dz.U. z 2016 r. poz. 1911). Rzeka [...]należy do jednolitej części wód powierzchniowych (JCWP) oznaczonej kodem [...], o nazwie [...], scharakteryzowana jako naturalna część wód. W obowiązującym Planie gospodarowania wodami dla tej jednostki ustalono zaostrzone cele środowiskowe w związku z istnieniem obszaru "[...]". Celem środowiskowym dla tego chronionego obszaru jest utrzymanie lub odtworzenie właściwego stanu ochrony gatunków będących przedmiotem ochrony ostoi. Właściwy stan ochrony wymaga ciągłości ekologicznej, braku sztucznych przegród wyższych niż 15 cm, a dla minoga strumieniowego, poza tym celem głównym, występowania mozaiki mikrosiedlisk potencjalnie tarłowych (odcinki piaszczysto-żwirowe) i potencjalnych miejsc odrostu larw (namuły).

Ta syntetyczna analiza, bazująca w zasadniczej części na uzasadnieniu postanowienia RDOŚ [...] r., wykazuje, że w istocie rzeczy tak określone cele środowiskowe zmierzają do odtworzenia bądź przynajmniej niepogarszania stanu siedliska minoga strumieniowego w rzece [...]. Jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w trakcie postępowania, planowane przedsięwzięcie nie doprowadzi do pogorszenia tego stanu, zważywszy zwłaszcza na możliwość zainstalowania przepławki bądź też wykorzystania obejścia proponowanego przez inwestorów. A więc cel w postaci zachowania siedliska w takim stanie, jakim ono jest obecnie, zostanie zrealizowany. Przedsięwzięcie to może przyczynić się też do polepszenia stanu siedliska. Zdaniem Sądu, brak jest wobec tego podstaw do uznania, iż realizacja przedsięwzięcia może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych. Na marginesie trzeba zauważyć, że osiąganie celów środowiskowych powinno spoczywać na władzy publicznej, która nie może przerzucać obowiązków z tego wynikających na obywatela. Władza ta, podejmując działania, zwłaszcza władcze, pozostające w ramach jej kompetencji, wiążące się kwestiami środowiskowymi, powinna oczywiście dbać o to, aby uprawnienia obywatela z nich wynikające nie prowadziły do unicestwienia celów środowiskowych, czy też do pogorszenia możliwości ich realizacji. Przenosząc te ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy trzeba zauważyć, iż w ramach decyzji środowiskowej organy nie mogły nałożyć na inwestorów obowiązku odtworzeniu naturalnego stanu siedliska, natomiast były uprawnione (i zobowiązane) do tego, aby zabezpieczyć stan istniejący.

Brak było zatem podstaw do przyjęcia tezy, iż przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, a tym samym do odmowy na tej podstawie zgody na realizację przedsięwzięcia w zw. z art. 81 ust. 3 ustawy.

Tym samym, w ocenie Sądu, nie zaistniała druga ani też trzecia przesłanka uzasadniająca wydanie decyzji negatywnej. Jednocześnie brak tych przesłanek, skoro legły one u podstaw postanowienia RDOŚ z [...] r., powoduje istotną wadliwość tego aktu, a więc przesłanki pierwszej.

Wobec powyższego sformułowane w skardze zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego należało uznać za zasadne.

Z tych też względów zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy L. z [...] r., a także postanowienie RDOŚ z [...]., podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.).

Wskazania co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznawaniu przez RDOŚ wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań Sądu.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i 211 ustawy p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).