Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1288/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 65 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego W. B. kwotę 677 (sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) dalej k.p.a. w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) w związku z art. 69a ust. 1 i z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 ze zm. dalej ustawy) dalej u.p.a.

sprzeciwił się wpisowi pana W. B. (skarżący, strona) na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w [...] dokonanemu na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] stanowiącej poz. 4 w protokole nr [...] z dnia [...] marca 2018 r.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pan W. B. w dniu 31 maja 2017 r. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z wnioskiem o wpis na listę adwokatów w trybie art. 65 i 66 ust. 1 pkt 3 u.p.a., w związku z zajmowaniem stanowiska notariusza.

Do wniosku dołączył m.in. zaświadczenie o niefigurowaniu w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego, oświadczenie o: posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, korzystaniu z pełni praw publicznych, nieubieganiu się o wpis na listę adwokatów na terenie innej izby adwokackiej, nominację na stanowisko notariusza Państwowego Biura Notarialnego w [...] z dnia [...] lipca 1987 r., odpis dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych, kwestionariusz osobowy, życiorys i informację o złożeniu oświadczenia lustracyjnego.

Dziekan Okręgowej Rada Adwokacka w [...] z urzędu uzupełni! materiał dowodowy m. in. o odpis:

- decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2010 r., znak [...],

- wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2010 r., sygn. akt [...].

- wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [ ...]października 2010 r., sygn. akt [...],

- orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt [...],

- orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...].

- postanowienia Sądu Najwyższego z dnia [...] września 2017 r., sygn. akt [...].

Na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego ustalono, że wyroki sądów karnych w sprawach [...] uległy zatarciu, co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu o niekaralności pana W. B.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...], przyjmując za podstawę wpisu na listę adwokatów art. art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 68 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze uznała, że wniosek pana W. B. o wpis na listę adwokatów zasługuje na uwzględnienie, zaś kandydat daje rękojmię prawidłowego oraz należytego wykonywania zawodu adwokata. Organ wziął pod uwagę orzeczenia Sadów Dyscyplinarnych ,które poddał analizie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał na treść art. 69a ust. 1 u.p.a. podkreślając, że wpis uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W okolicznościach niniejszej sprawy akta osobowe wraz z uchwałą wpłynęły do Ministerstwa Sprawiedliwości dnia 5 kwietnia 2018 r.

Organ przywołała treść art. 65 u.p.a., dotyczącego przesłanek wpisu na liste adwokatów. Organ wskazał , że podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 u.p.a., wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które wykonywały m. in. zawód notariusza.

Zdaniem Ministra w przypadku pana W. B. zachodzą przesłanki wpisu, o których mowa w art. 65 pkt 2 i 3 oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy, albowiem korzysta pełni praw publicznych, posiada pełną zdolność do czynności prawnych, jest osobą niekaraną. jak również ukończył wyższe studia magisterskie na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] uzyskując tytuł magistra prawa. Nadto odbył aplikację notarialną w okręgu Sądu Wojewódzkiego w [...] i w dniach [...] grudnia 1985 r. złożył z wynikiem pozytywnym egzamin notarialny. Dnia [...] stycznia 1986 r. uzyska! mianowanie na asesora notarialnego okręgu Sądu Wojewódzkiego w [...], zaś w 1987 r. na stanowisko notariusza. W dniu 1 października 2010 r. zaprzestał wykonywania zawodu notariusza. Od 1985 r. do chwili obecnej nieprzerwanie prowadzi własne gospodarstwa rolne.

Minister podkreślił ,że jakkolwiek pan W. B. spełnia wynikające z cyt. wyżej przepisów wymagania formalne, to nie można przyjąć, iż spełnia wymóg nieskazitelnego charakteru i daje swym dotychczasowym zachowaniem rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, zgodnie z przepisem art. 65 pkt 1 ustawy.

Organ wskazał, że przeciwko panu W. B. toczyło się postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawie [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania został on uznany winnym tego, że w dniu [...] lipca 2008 r. w [...], woj. [...], w Kancelarii Notarialnej przy [...], działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, będąc funkcjonariuszem publicznym, jako notariusz zobowiązany do ustalenia czy strona czynności notarialnej ma zdolność do czynności prawnych, dokładnie rozumie treść oraz znaczenie aktu notarialnego, a akt jest zgodny z jej wolą. nie dopełnił ciążących na nim obowiązków działając na szkodę interesu prywatnego oraz będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu, poświadczył nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne w ten sposób, że sporządził umowę darowizny Repertorium A nr [...] zawierającą oświadczenie woli S. J., iż przenosi ona własność [...] części zabudowanej nieruchomości rolnej o łącznym obszarze 4 ha 95 a 86 m2 na rzecz swojego małoletniego wnuka P. J., w sytuacji gdy w chwili sporządzenia aktu notarialnego S. J. cierpiała na otępienie typu Alzheimera wyrażające się między innymi zanikami pamięci, zdezorientowaniem i brakiem logicznego kontaktu, która to choroba wyłączała zdolności pokrzywdzonej do rozpoznania znaczenia czynności prawnej i świadome wyrażenie przez nią woli, czym działał na szkodę S. J. i J. P., tj. czynu wypełniającego dyspozycję art. 231 § 1 i 2 kk i art. 271 § li 3 kk w zw. z art. II § 2 kk i za to na podstawie art. 231 § 2 kk w zw. z art. 11 § 3 kk oraz art. 33 § 2 kk i skazany na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 300 złotych.

Na podstawie art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby lat 4. Nadto wobec pana W. B. orzeczono na podstawie art. 41 § 1 kk w zw. z art. 43 § 1 pkt 1 kk zakaz wykonywania zawodu notariusza na okres lal 4.

W wyniku rozpoznania apelacji przed Sądem Okręgowym w [...] w sprawie [...], dnia [...] października 2010 r. zapadł wyrok utrzymujący w mocy orzeczenie I instancji.

Skazanie pana W. B. uległo w toku postępowania dyscyplinarnego zatarciu. Organ powołała się na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. II SA 725/00 gdzie wskazano, że na rękojmię w rozumieniu art. 65 u.p.a. składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką do czasu wpisania na tę listę, które odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata. Nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter kandydata (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 4 listopada 2009 r.. sygn. akt VI SA/Wa 1450/09).

Następnie organ przytoczył orzecznictwo Sadów Administracyjnych związane z rękojmią prawidłowego wykonywania zawodu adwokata

Minister Sprawiedliwości podkreślił ,że jest uprawniony do dokonania negatywnej oceny przestanki rękojmi na podstawie posiadanych informacji, dotyczących uprzedniego zachowania wnioskującego o wpis na listę adwokatów, polegającego na tym, że w dniu [...] lipca 2008 r. podczas wykonywania zawodu notariusza, zobowiązany do ustalenia czy strona czynności notarialnej ma zdolność do czynności prawnych, dokładnie rozumie treść oraz znaczenie aktu notarialnego, a akt jest zgodny z jej wolą, nie dopełnił ciążących na nim obowiązków działając na szkodę interesu prywatnego oraz będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu, poświadczył nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne w ten sposób, że sporządził umowę darowizny zawierającą oświadczenie woli strony, iż przenosi ona własność nieruchomości na rzecz swojego małoletniego wnuka, w: sytuacji gdy w chwili sporządzenia aktu notarialnego osoba ta cierpiała na otępienie typu Alzheimera wyrażające się między innymi zanikami pamięci, zdezorientowaniem i brakiem logicznego kontaktu, która to choroba wyłączała zdolności pokrzywdzonej do rozpoznania znaczenia czynności prawnej i świadome wyrażenie przez nią woli. czym działał na jej szkodę oraz osób trzech.

Organ podkreślił, że zatarcie skazania w rozumieniu prawnokarnym na gruncie postępowania administracyjnego nie oznacza, że zachowanie takie nie miało miejsca. Zachowanie to nadal istnieje jako fakt społeczny i winno być przedmiotem oceny, szczególnie przy badaniu przesłanki spełniania rękojmi należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego.

Zdaniem organu dla oceny postawy moralno - etycznej nie ma znaczenia fakt przedawnienia czy zatarcia kary (...). ponieważ uznanie ukarania za niebyłe nie uniemożliwia dokonania oceny tych faktów pod kątem nieskazitelności charakteru i dotychczasowego zachowania dającego rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata (...) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30.11.2004 r. - 6 II SA 4535/03).

Ponadto okoliczność, że skazanie za określone przestępstwo uległo zatarciu, nie wyłącza możliwości oceny zachowania się osoby, w stosunku do której zatarcie nastąpiło, w celu ustalenia, czy spełnia ona ustawowo określone przesłanki (por. uchwała SN z dnia 27.11.1984 r. - III AZP 6/84).

Jednoznaczne stanowisko dotyczące rozumienia zatarcia skazania na gruncie innych postępowań przedstawił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt SDI 32/10, zgodnie z którym zatarcie skazania jest pewną fikcją prawną i oznacza, że skazanemu ponownie przysługuje status osoby niekaranej, bowiem przyjmuje się, że skazanie, jako zdarzenie historyczne, nie miało w ogóle miejsca. Trafny jest jednak pogląd, że nie oznacza to, że zatarcie skazania stwarza niewzruszalne prawne domniemanie niewinności w stosunku do danego czynu. Nie chodzi tu bowiem o domniemanie, lecz o fikcję prawną. Trudno mówić o domniemaniu, skoro zostało ono już wcześniej obalone prawomocnym wyrokiem. Zwrotu "skazanie uważa się za niebyłe" nie można zatem interpretować w ten sposób, że uważa się je za niebyłe z mocą wsteczną, a więc. że skazany odzyskuje m.in. wypracowane przed zapadnięciem wyroku dobre imię.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ wyjaśnił, że na ocenę nieskazitelności charakteru pana W. B. pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ma wpływ fakt dopuszczenia się zachowania, które skutkowało skazaniem w postępowaniu karnym, w tym orzeczeniem zakazu wykonywania zawodu notariusza na okres 4 lat. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, dopuszczenie się przez pana W. B. zachowań będących przedmiotem postępowania karnego rzutuje na jego wiarygodność, odpowiedzialność oraz uczciwość. Swoim zachowaniem sprzeniewierzył się on podstawowym zasadom wykonywanego zawodu notariusza wynikającym z treści złożonego ślubowania, w którym m.in. zobowiązał się w postępowaniu swym kierować się zasadami godności i uczciwości.

Organ wyjaśnił ,że w związku z postępowaniem karnym w dniu [...] grudnia 2009 r. Minister Sprawiedliwości wniósł o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do pana W. B. Orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt [...] pana W. B. został uniewinniony od postawionego mu zarzutu oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa oraz uchybienia powadze i godności urzędu związanego z tożsamym zdarzeniem historycznym, które objęte było postępowaniem karnym.

W wyniku odwołania Ministra Sprawiedliwości. Wyższy Sąd Dyscyplinarny przy Krajowej Radzie Notarialnej w [...] w sprawie [...] orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymał skarżone orzeczenie Sądu I Instancji w mocy.

Od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w sprawie [...] Minister Sprawiedliwości wywiódł nadzwyczajny środek zaskarżenia w postaci kasacji do Sądu Najwyższego Izby Karnej. Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. w sprawie [...] Sąd Najwyższy oddalił kasację Ministra Sprawiedliwości jako oczywiście bezzasadną.

Organ wskazał ,że w ramach badania przesłanki rękojmiowej dopuszczalna jest ocena okoliczności dotyczących przebiegu dotychczasowej pracy w zawodzie prawniczym we wszystkich aspektach cech charakteru i sposobu zachowania oraz wykazywanego w tym okresie poziomu świadczenia usług prawniczych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3350/15).

Minister Sprawiedliwości dokonał analizy orzeczeń dyscyplinarnych, na mocy których wnioskodawca został uniewinniony od deliktu dyscyplinarnego. W toku badania czy kandydat daje rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu adwokata kluczowe znaczenie, zdaniem organu, odegrały ustalenia faktyczne dotyczące zachowania pana W. B. wynikające z ustaleń sądu powszechnego, a więc zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo iż skazanie uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata. Zachowanie pana W. B. wpływa na negatywne postrzeganie osób wykonujących zawody zaufania publicznego. Prowadzi to do konstatacji, że swoim zachowaniem nie tylko podważył zaufanie i wizerunek swojej osoby, lecz również godził w dobre imię prawników oraz naruszył standardy składające się na budowanie pozytywnego odbioru całego systemu wymiaru sprawiedliwości.

Uwzględniając całokształt ustaleń Minister Sprawiedliwości stwierdził, że pan W. B. nie spełnia przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 ustawy, co podważa jego przydatność do wykonywania zawodu adwokata, jako zawodu zaufania publicznego sprawowanego zarówno w interesie wymiaru sprawiedliwości, jak i przyszłych klientów. Ustawowo zagwarantowane Ministrowi Sprawiedliwości prawo sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów służy temu, by ten zawód wykonywały tylko te osoby, które mogą sprostać wysokim wymaganiom także moralnym, etycznym i osobowościowym.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to jest art. 65 pkt 1 ustawy prawo o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż oceny w zakresie rękojmi należytego 'wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osobę ubiegającą się o wpis na listę adwokatów można dokonać w oparciu o jednorazowe zachowanie kandydata do zawodu adwokata, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż ocena w tym zakresie winna zostać przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu dotychczasowego zachowania kandydata na przestrzeni określonego czasu, a przynajmniej z okresu jego dotychczasowego życia prywatnego i zawodowego, a nadto w oparciu o wyczerpująco zebrany i wszechstronnie rozważony materiał dowodowy, pozwalający na ustalenie wszystkich okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na ocenę jego charakteru;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to jest:

1.art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwanej dalej "k. p. a.") w zw. z art. 79a § 1 i 2 k. p. a. poprzez zaniechanie zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, pomimo iż w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki wskazane w art. 10 § 2 k. p. a., umożliwiające odstąpienie od zasady określonej w § 1 tegoż przepisu, w szczególności zaś poprzez zaniechanie poinformowania skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a nadto możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania przesłanek zależnych od strony, a których brak skutkować może wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony;

2.art. 77 § 1 k. p. a. oraz art. 80 k. p. a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie oceny w zakresie braku spełnienia przez skarżącego wymogu określonego w art. 65 pkt 1 ustawy wyłącznie w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2010 roku, sygn. akt [...] oraz wyrok Sadu Okręgowego w [...] z dnia [...] października 2010 roku. sygn. akt [...], z pominięciem pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] października 2016 roku. sygn. akt [...]. orzeczenia wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej w [...] z dnia [...] stycznia 2017 roku. sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia [...] września 2017 roku, sygn. akt [...]:

3. art. 107 § 3 k. p, a. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn. 7. powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom w postaci orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] października 2016 roku. "sygn. akt [...], orzeczenia wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej w [...] z dnia [...] stycznia 2017 roku. sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia [...] września 2017 roku, sygn. akt [...].

W uzasadnieniu skargi rozwinął poszczególne jej zarzuty wskazując, że co prawda Minister Sprawiedliwości przytacza w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji treść rozstrzygnięć sądów dyscyplinarnych oraz Sądu Najwyższego, a nadto wskazuje, iż dokonał analizy orzeczeń dyscyplinarnych, niemniej jednak w żaden sposób nie odnosi się do przyczyn, z powodu których odmówił mocy dowodowej orzeczeniom zapadłym w postępowaniu dyscyplinarnym, a tak w istocie należy rozumieć stwierdzenie, iż "w toku badania, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata kluczowe znaczenie odegrały ustalenia faktyczne dotyczące zachowania pana W. B. wynikające z ustaleń sądu powszechnego, a więc zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo iż skazanie uległo zatarciu".

Powyższe zdaniem skarżącego prowadzi z kolei do wniosku, iż Minister Sprawiedliwości - wbrew treści art. 77 § 1 k. p. a. - nie rozpatrzył całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a opierając swój sprzeciw wyłącznie na wyrokach sądów powszechnych, a tym samym - pomijając inne dowody w postaci powołanych wyżej orzeczeń zapadłych w postępowaniu dyscyplinarnym, mające znaczenie dla spełniania przez skarżącego warunku, o którym mowa w art. 65 pkt 1 u.p.a.- naruszył przepis art. 80 k. p. a.

Jest to tym bardziej istotne, że orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] października 2016 roku. Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej z dnia [...] stycznia 2017 roku. a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia [...] września 2017 roku zostały wydane - jak wynika z ich uzasadnienia - z uwzględnieniem zarówno materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym, jak też po przeprowadzeniu dodatkowych dowodów, w szczególności zaś w postaci uzupełniających opinii biegłych psychiatrów oraz psychologa, z których wynika, iż skarżący niemający jakiejkolwiek wiedzy o chorobach występujących u osoby, która dokonywała przed nim czynności notarialnej, a nadto nie posiadając odpowiedniej wiedzy specjalistycznej z zakresu psychiatrii, nie mógł powziąć wątpliwości co do jej stanu psychicznego skutkującego niemożnością udziału w czynności notarialnej.

W konsekwencji zaś - jak wynika z powołanych wyżej orzeczeń - skarżącemu nie można zarzucić niezachowania należytej staranności przy wykonywaniu zawodu notariusza, co wydaje się być wnioskiem szczególnie istotnym z punktu widzenia oceny spełniania przez niego przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 u.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz wskazując, że naruszenie art.10 k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Nie ulega wątpliwości, że Minister Sprawiedliwości ma prawo do badania, w ramach przyznanej mu kompetencji do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych w art. 65 u.p.a. (podobnie wyrok NSA z 26 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 804/14, publ. Baza Orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak podkreślono w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2013 r., sygn. akt II GPS 1/13 (publ. ONSAiWSA 2013/4/60), przy reglamentacji wykonywania zawodów zaufania publicznego, niezależnie od przyjmowanych rozwiązań, należy uwzględniać dwie przesłanki. Po pierwsze, należy mieć na względzie, że wiąże się to z wolnością wykonywania zawodu, czyli decydowaniem o uprawnieniach i obowiązkach podmiotów indywidualnych, stanowi zatem przejaw realizacji zadań z zakresu administracji publicznej. Z drugiej zaś strony, przy reglamentacji tej nie można pomijać charakteru samorządów zaufania publicznego, do których kompetencji należy sprawowanie pieczy nad właściwym wykonywaniem zawodu.

Istota spornego w sprawie zagadnienia sprowadzała się do rozumienia art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze i oceny, czy został on właściwie zastosowany w konkretnym, stanie faktycznym niniejszej sprawy. Przepis ten stanowi, że na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Należy dodać, że przesłanka rękojmiowa jest wymagana w toku wykonywania wszystkich zawodów prawniczych zaufania publicznego.

Rzecz sprowadza się do odpowiedzi na kluczowy zarzut skarżącego, czy Minister Sprawiedliwości dokonał wadliwej wykładni art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze całkowicie pomijając, bez jakichkolwiek rozważań, ważnych kwestii, niezbędnych przy precyzowaniu oceny dotychczasowego zachowania kandydata. Nie można bowiem zignorować, że w sytuacji nieostrych i niedookreślonych terminów użytych w art. 65 pkt 1 ustawy o adwokaturze znaczenie i rola wykładni tej normy w okolicznościach danej sprawy jest niezmiernie istotna.

Dlatego nie można odmówić racji skarżącemu, który akcentuje w skardze, że to, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, w ujęciu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, powinno się opierać z założenia na rozważeniu całokształtu dotychczasowej postawy kandydata (jego cech charakteru i zachowania), a nie jedynie jednorazowego zdarzenia, które miało miejsce w dniu [...] lipca 2008 r. w [...] tj. 10 lat temu.

Kwestia nieskazitelnego charakteru kandydata i jego "dotychczasowego zachowania", dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata jest niezwykle istotnym warunkiem poprawnego interpretowania wskazanego przepisu. Zakłada on brak możliwości ograniczenia w ocenie sylwetki kandydata tylko do jednostkowych wydarzeń z jego życia, ale jej przeprowadzenie z uwzględnieniem wszystkich zachowań i cech ubiegającego się o wpis na listę korporacji zawodu zaufania publicznego. Jest zresztą wskazówką uniwersalną w wykładni terminu dawania rękojmi prawidłowego zawodu co do wszystkich zawodów prawniczych zaufania publicznego (por. np. wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II GSK 162/07).

Na gruncie niniejszej sprawy, Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu sprzeciwu - jak wynika z jego treści - poprzestał w istocie na wzięciu pod uwagę tylko zachowania skarżącego z dnia [...] lipca 2008 r. I chociaż od tego zdarzenia – niewątpliwie nagannego, ale jednokrotnego, za które poniósł sankcje karne nie poniósł jednak sankcji dyscyplinarnych - minęło 10 lat do złożenia przedmiotowego wniosku, w ogóle nie rozważał - w całokształcie okoliczności – przesłanki "dotychczasowej" postawy kandydata do wpisu na listę adwokatów – w tej przestrzeni czasowej. Świadczy to o posługiwaniu się art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze bez poprawnego odtworzenia jego znaczenia.

Należy podkreślić, że przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowym jest decyzja szczególnego rodzaju, bo kasująca pozytywne rozstrzygnięcie o wpisie dokonane po zakończeniu tzw. postępowania "wpisowego". Decyzja Ministra Sprawiedliwości o sprzeciwie nie jest przedłużeniem postępowania "wpisowego", a sui generis postępowaniem nadzorczym, różniącym się jednak od klasycznego (w ujęciu k.p.a.) postępowania nadzorczego. Organem wpisowym jest zaś tylko organ samorządu zawodowego, który uwzględnił wniosek skarżącego odmiennie oceniając przesłankę rękojmiową.

W ocenie Sądu, w takiej sytuacji ingerencja władzy państwowej, którą reprezentuje Minister Sprawiedliwości, musi być szczególnie rozważna, skoro eliminuje z obrotu prawnego postanowienie co do wpisu podjęte przez właściwe organy samorządu zawodowego, upoważnione z mocy norm konstytucyjnych (art. 17 Konstytucji RP) do sprawowania pieczy nad należytym wykonaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2008 r. II GSK 325/07 decyzje "o sprzeciwie, które świadczą o niedostatecznie wnikliwym zbadaniu sprawy winny być uchylane przez sąd administracyjny. Pominięcie przez Ministra Sprawiedliwości zajęcia się w decyzji o sprzeciwie oceną całokształtu dotychczasowej postawy kandydata nie mogło być sanowane przez Sąd I instancji poprzez wskazywanie, że organ ten nie zanegował dokonań skarżącego jako sędziego".

Na gruncie niniejszej sprawy Minister Sprawiedliwości wydał decyzję o sprzeciwie, w której w ogóle nie wziął pod uwagę dotychczasowej postawy skarżącego, jako kandydata do zawodu adwokata - poza jednorazowym zachowaniem sprzed 10 laty - ocenionym odmienienie w postępowaniu dyscyplinarnym również przez Sąd Najwyższy. W tym miejscu podkreślić należy ,że Minister sprawiedliwości w swoim sprzeciwie ograniczył się jedynie do przytoczenia treści rozstrzygnięć Sadów dyscyplinarnych i wskazania ,że ,,dokonał analizy orzeczeń dyscyplinarnych nie przytaczając swojego stanowiska w tej kwestii oraz nie wskazując ,dlaczego przy badaniu przesłanki należytego wykonywania zawodu adwokata oparł się wyłącznie na wyrokach karnych pomijając całkowicie rozstrzygnięcia sadów dyscyplinarnych. Brak powyższej analizy prowadzi do wniosku, że organ naruszył art.107§3 k.p.a. ,które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ,gdyż w tym zakresie sprzeciw Ministra Sprawiedliwości nie poddaje się kontroli Sadu. Ta okoliczność stanowi istotną wadę procesową zgłoszonego przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu, która może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2008 r. II GSK 325/07 stwierdził przy tym, że "pojęcie "nieskazitelności" zastosowane w art. 65 pkt 1 nie może być pojmowane jako brak jakiejkolwiek skazy, czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do zawodu adwokata. Takie podejście uznać trzeba za zbyt restrykcyjne".

Skarżący został bowiem już ukarany za zdarzenie z dnia [...] lipca 2008 r. Poniósł konsekwencje swojego czynu, które w ocenie Sądu były dla niego bardzo dotkliwe. Nie można pominąć jednak, że "zachowanie", o którym mówi przesłanka rękojmiowa to zachowanie ocenione i rozważone w całokształcie działalności skarżącego. Okoliczność, że czyn ten był przedmiotem wyroku Sądu Okręgowego w 2010 roku nie stanowi przeszkody, by wziąć pod uwagę okoliczność upływu czasu, jaki minął od daty czynu skarżącego. Dziesięć lat to okres wystraczający, by dokonać oceny jego zachowania przez pryzmat złożonych we wniosku dowodów. Tym bardziej, że stanowią one także o postawie skarżącego w przedziale czasowym podlegającym ocenie w ramach przesłanki rękojmiowej.

Organ sprzeciwowy, uzupełniając w toku ponownego rozpoznania sprawy postępowanie dowodowe, obowiązany jest do ustalenia, czy czyn z [...] lipca 2008 r. miał charakter incydentalny, jednorazowy i czy od tego zdarzenia skarżący odbudował zaufanie uprawniające go do wykonywania zawodu adwokata.

Wszak organ wpisowy uwzględniając wniosek skarżącego dysponował zarówno orzeczeniami sadów karnych jak i dyscyplinarnych i uznał ,że skarżący spełnia przesłanki do wpisania go na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Organ wpisowy dokonał analizy wszystkich powyższych orzeczeń zarówno karnych jak i dyscyplinarnych wskazując, że w jego ocenie ,,zdarzenie historyczne, które uległo u podstaw wyroków Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego w [...] było poddane ocenie i kontroli ze strony organów dyscyplinarnych, a przede wszystkim Sądu Najwyższego Izby Karnej. W istocie Sąd Najwyższy dysponował pełnią wiedzy na temat toczących się wobec W. B. postępowań karnych i ich wyników, jak i pełną wiedzy dotyczącą postępowań dyscyplinarnych prowadzonych wobec wnioskodawcy. A zatem to na etapie rozpoznania kasacji Ministra Sprawiedliwości na rozprawie przed Sądem Najwyższym doszło w efekcie do kompleksowej oceny prawno-materialnej zdarzenia historycznego leżącego u podstaw prowadzonych wobec W. B. szeregu postępowań karno-dyscyplinarnych sprowadzających się do rozstrzygnięcia tożsamej skargi uprawnionych oskarżycieli - w postępowaniu karnym prokuratora, w postępowaniu dyscyplinarnym wniosku Ministra Sprawiedliwości i skargi Rzecznika Dyscyplinarnego. Ta wspomniana kompleksowa ocena Sądu Najwyższego skutkowała oddaleniem kasacji Ministra Sprawiedliwości jako oczywiście bezzasadnej od Orzeczenia uniewinniającego W. B. od dokonania zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego tożsamego w swej istocie do zarzutu będącego istota prowadzonego uprzednio wobec tej samej osoby postępowania karnego,,

Inne rozumienie przesłanki "rękojmiowej" oznaczałoby pominięcie wszelkiej gradacji przewinień – w porównaniu z osobami podlegającymi w podobnych wypadkach odpowiedzialności karnej i zatarciu skazania.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Sprawiedliwości oceni cały materiał dowodowy złożony na okoliczność przesłanki rękojmiowej.

Nie ulega wątpliwości, że czyn skarżącego był naganny, ale kara uległa zatarciu, czyn miał miejsce w znacznej odległości czasowej od daty złożenia wniosku – 10 lat i tyle lat jest poza zawodem. Nie można zatem pominąć obecnego głosu członków samorządu adwokackiego, którzy uznali, że ten dorobek zawodowy jako notariusza i obecnie prezentowana postawa predestynuje go do wykonywania zawodu adwokata. Akceptacja braku rzetelnej oceny całego materiału dowodowego oznacza, że jeden czyn zdyskwalifikowałby skarżącego na całe życie zawodowe. Skarżący jest osobą dojrzałą, niewątpliwie do czasu zdarzenia z [...] lipca 2008 r. posiadał rękojmię jako notariusz i ten wątek przejawiał się w złożonych na rozprawie rekomendacjach .

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ppsa o kosztach postępowania orzekając po myśli 200 ppsa w zw. z art. 205 ppsa.