Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2185/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73  ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2012r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Instytutu [...] w W. od decyzji Prezydenta W. Nr [...] z [...] marca 2012r. odmawiającej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w [...], przy ulicy [...], stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m. kw.,nr [...] o pow. [...] m. kw. obie z obrębu [...], zajęte pod drogę publiczną, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja Wojewody [...] wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [...] marca 2011r. Prezydent W. odmówił ustalenia odszkodowania za w/w nieruchomość. Organ I instancji wskazał, że wnioskiem z 7 października 2011r. Instytut [...] wystąpił o "wypłacenie odszkodowania zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, za zajęcie części nieruchomości przy ulicy [...] w W., stanowiącej działki ew. nr [...] o pow. [...] m. kw. i działki ew. nr [...] z obrębu jw. o pow. [...] m. kw. będącej własnością Instytutu [...]". Ostateczną decyzją nr [...] z [...] lutego 2011r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności nieruchomości o pow. ogólnej [...] m. kw. zajętej pod część ul. [...] w W. oznaczonej w obrębie ew. nr [...] jako działki nr [...] o pow. [...] m. kw. i nr [...] o pow. [...] m. kw., stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej KW [...]. Pismem z 14 października 2011r. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. poinformowała wnioskodawcę, że ze uwagi na nabycie przez W. prawa własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998r przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia rokowań odszkodowawczych, o których mowa w art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami i przepis ten nie ma zastosowania. Odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w terminie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r. Wobec powyższego przedmiotowy wniosek z 7 października 2011r. nie może być rozpoznany pozytywnie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Instytutu [...] Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2012r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wojewódzki uznał, że określony przez ustawodawcę w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r. termin składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego (prekluzyjnego). Nie może być, zatem na wniosek strony czy z urzędu przywracany, skracany, bądź przedłużany. Kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 lipca 2004r. sygn. SK 11/02. Skoro po upływie terminu z art. 73 ust. 4 cyt. ustawy roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa, to złożenie stosownego wniosku po dniu 31 grudnia 2005r. nie może prowadzić do przyznania odszkodowania nawet w przypadku spełnienia pozostałych ustawowych warunków. Wskazano też, że ustawa z 13 października 1998r. nie odnosi się, ustalając termin wygaśnięcia roszczenia, do daty wydania decyzji o przejęciu nieruchomości z mocy prawa rzecz Skarbu Państwa lub stosownej jednostki samorządu terytorialnego. Wydanie decyzji w tym przedmiocie po dniu 31 grudnia 2005r. nie niweczy skutku uchybienia ustawowego terminu do wystąpienia z odpowiednim żądaniem. Brak deklaratoryjnej decyzji Wojewody stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Wystąpienie w sprawie zagadnienia wstępnego nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zawieszenia postępowania, z tym, że w realiach niniejszej sprawy kwestia wydania decyzji z art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998r. nie stanowiła takiego zagadnienia wobec zaniechania przez skarżącego wystąpienia z wnioskiem w terminie wskazanym w art. 73 ust. 4 cyt. ustawy.

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Instytut [...] w W. – dalej skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 73 ustawy z 13 października 1998r. oraz błędne ustalenie stanu faktycznego wynikającego z ustawy o drogach publicznych w zakresie pojęcia pasa drogowego i drogi publicznej. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, że decyzja o nabyciu przedmiotowych działek, z mocy prawa, przez Gminę W. nastąpiła 12 lat po bezprawnym fakcie przejęcia części nieruchomości. Do dnia dzisiejszego nie ukończono kładzenia chodnika po terenie, który i w księgach wieczystych i na mapach był własnością Instytutu. Wobec tego skarżący nie mógł ubiegać się o odszkodowanie w latach 2001-2005, kiedy nie miał podstawy prawnej, a decyzję wydano w 2011 roku. Podniesiono też, że w dacie 31 grudnia 1998r. W. nie było właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, bowiem nie wydano decyzji wywłaszczeniowej oraz podkreślono fakt, że w dniu 1 stycznia 1999r. zajęta część nieruchomości nie stanowiła drogi publicznej, ponieważ trwały jeszcze roboty i nie ukończono budowy drogi. Zagadnieniem podstawowym wymagającym wyjaśnienia jest w ocenie skarżącego okoliczność, czy na przedmiotowej nieruchomości istniała droga publiczna w rozumieniu ustawy o drogach publicznych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu w sposób uzasadniający uchylenie decyzji.

Uzasadniając powyższe stanowisko należy przede wszystkim przypomnieć, że art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej: ustawa) stanowi: odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości, złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Jeżeli zatem po upływie okresu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy roszczenie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania wygasa, to oznacza, iż złożenie stosownego wniosku po dniu 31 grudnia 2005 roku, nie może prowadzić do przyznania odszkodowania, nawet w wypadku spełnienia pozostałych ustawowych warunków.

Postępowanie w sprawie administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją zostało wszczęte w następstwie wniosku skarżącego złożonego w dniu 7 października 2011 roku. Okoliczności tej skarżący nie kwestionuje. Oznacza to, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji nie było możliwe uwzględnienie żądania przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...], gdyż w dniu 1 stycznia 2006 roku roszczenie o wypłatę odszkodowania ostatecznie wygasło.

Odnosząc się do stanowiska prezentowanego w skardze wskazać należy, iż ustawa w jakikolwiek sposób nie odnosi się, ustalając termin wygaśnięcia roszczenia do daty wydania decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Wobec tego wydanie decyzji w tym przedmiocie po dniu 31 grudnia 2005r. w jakikolwiek sposób nie niweczy skutku uchybienia ustawowego terminu do wystąpienia ze stosownym wnioskiem o odszkodowanie. Dodać należy, iż uregulowania z art. 73 ust. 4 ustawy wielokrotnie przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w związku z pytaniami prawnymi, wnioskami i skargami konstytucyjnymi, w których wskazywano na niezgodność tego przepisu z Konstytucja. I tak przykładowo, w wyroku z dnia 15 września 2009r. sygn. akt P 33/07 (Dz. U. Nr 160, poz. 1275) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 73 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i data wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w wyroku z dnia 19 maja 2011r. (K 20/09) Trybunał Konstytucyjny orzekł, ustosunkowując się do wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, iż art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wywodzoną z niego zasadą poprawnej legislacji. Podkreślenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny potwierdził dopuszczalność ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosków o wypłatę odszkodowania. Zwrócił także uwagę, że zasady ustalania odszkodowania były jednakowe i każdy z byłych właścicieli nieruchomości miał prawo do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie za zajętą nieruchomość w takim samym okresie tj. od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku, niezależnie od tego, w jakim terminie została wydana decyzja potwierdzająca wywłaszczenie nieruchomości. Brak powiązania terminu wydania decyzji deklaratoryjnej z terminem wygaśnięcia roszczenia odszkodowawczego nie powoduje dyskryminacji części byłych właścicieli, a regulacje art. 73 ustawy nie naruszają standardów demokratycznego państwa prawa.

Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, co oznacza, że w odniesieniu do przedmiotowej sprawy administracyjnej, że właściwe organy administracji publicznej były obowiązane uwzględnić przy rozstrzygnięciu sprawy art. 73 ust. 4 ustawy w jego dotychczasowym brzmieniu. Przepis ten nie został bowiem do dnia wydania decyzji zmieniony lub uchylony w następstwie odpowiedniej nowelizacji ustawy lub uchylony w wyniku wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Stan prawny obowiązujący w dniu wejścia w życie decyzji stanowił także podstawę legalności zaskarżonego aktu. Decyzje organów obu instancji, z uwagi na złożenie wniosku z 7 października 2011 roku, nie uchybiają, zatem prawu w sposób uzasadniający wyeliminowanie tych aktów z obrotu prawnego.

Zarzuty skargi dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego odnośnie pojęć: pasa drogowego i drogi publicznej nie mogą odnieść zamierzonego skutku i być przedmiotem uwagi Sądu przy rozpoznaniu niniejszej skargi. Zauważyć należy, że organy administracji nie czyniły w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń faktycznych rozpoznając wniosek odszkodowawczy. Kwestia zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod część ulicy [...] była przedmiotem ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] Nr [...] z [...] lutego 2011r., doręczonej stronie skarżącej, która mogła ją kwestionować w toku tego właśnie postępowania.

Ewentualne odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, o jakim mowa w skardze, należy do właściwości sądu powszechnego i nie może być przedmiotem rozpoznania przez organy administracji publicznej i ocen sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

1