Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1945/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2005, 2006 i 2007 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W., dalej: "NUS" lub "Organ [...] instancji", decyzją z [...] października 2010 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej W. K., dalej: "Skarżący", za zaległości podatkowe A. "S." sp. z o.o. z siedzibą w W., dalej: "Spółka", w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń, wrzesień, grudzień 2005 r., luty, miesiące od kwietnia do grudnia 2006 r., od stycznia do marca 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi oraz umorzył postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności W. K. za zaległości Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od kwietnia do grudnia 2007 r.

W sprawie przedstawiono następujący stan faktyczny.

NUS decyzją dnia [...] marca 2010 r. określił Spółce, jako płatnikowi, wysokość zaległości podatkowej powstałej w wyniku nie uiszczenia zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wpłaconych wynagrodzeń za okres od stycznia 2005 r. do grudnia 2007 r.

Organ [...] instancji wskazał, że postępowanie egzekucyjne przeprowadzone w stosunku do majątku płatnika – Spółki okazało się bezskuteczne. Z uwagi na to, NUS postanowieniem z [...] maja 2010 r. wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki jako płatnika z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi za okres od stycznia 2005 r. do grudnia 2007 r.

NUS podkreślił, że w okresie od 4 lutego 2005 r. do 30 kwietnia 2007 r. Skarżący był członkiem zarządu Spółki i w myśl art.116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej: "O.p.", odpowiada całym swoim majątkiem za zaległości Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, solidarnie z drugim członkiem zarządu.

Organ [...] instancji zauważył, że ze sprawozdań finansowych oraz dodatkowych informacji i objaśnień dołączonych do bilansów wynika, iż Spółka w 2005 r., 2006 r. i 2007 r. uzyskała stratę, a także, iż wskaźniki rentowności Spółki w tych latach bardzo odbiegały od minimalnych poziomów. W ocenie NUS dawało to podstawę do podjęcia przez zarząd Spółki uchwały zmierzającej do ogłoszenia upadłości w 2005 r., 2006 r. oraz 2007 r.

NUS wskazał następnie, że w toku postępowania Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów z których wynikałoby, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, albo że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło nie z winy Skarżącego. Skarżący nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja mogła umożliwić zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Organ [...] instancji stwierdził ponadto, że okoliczności powodujące, iż Skarżący nie miał dostępu do dokumentów Spółki oraz nie podejmował decyzji związanych z jej funkcjonowaniem, jak również problemy zdrowotne Skarżącego nie stanowią przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

Końcowo NUS zauważył, że Skarżący nie ponosi odpowiedzialności za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od kwietnia do grudnia 2007 roku, gdyż terminy płatności ww. należności upłynęły w okresie gdy Skarżący nie pełnił już funkcji członka zarządu.

Pełnomocnik Skarżącego, pismem z dnia 22 listopada 2010 r. złożył odwołanie od ww. decyzji NUS wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego:

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. poprzez orzeczenie o odpowiedzialności zaległości podatkowych Spółki mimo braku winy Skarżącego w braku nie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego);

- art. 116 § 1 pkt 1 w związku z art. 108 O.p. poprzez wydanie decyzji orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego z pominięciem drugiego członka zarządu Spółki S. B ;

2) przepisów proceduralnych - art. 120 O.p.

W uzasadnieniu podniósł, że Skarżący, mimo, iż był członkiem zarządu, nie pełnił faktycznie tej funkcji. Przez cały okres uczestniczenia w zarządzie Skarżący nie reprezentował Spółki, ani nie prowadził jej spraw. Skarżący nie miał wiedzy na temat sytuacji finansowej i majątkowej Spółki, oraz był (wedle jego oświadczenia) wręcz izolowany od tej wiedzy. Próby pozyskania takiej wiedzy na temat sytuacji Spółki kończyły się niepowodzeniem. Podkreślił, że kolejnym czynnikiem obiektywnym, który wpływał na niemożność pełnienia obowiązków członka zarządu Spółki przez Skarżącego był jego zły stan zdrowia. Kilkakrotnie korzystał on w tym czasie z pomocy lekarskiej na ostrych dyżurach w szpitalu oraz przebywał w sanatorium.

Pełnomocnik Skarżącego wskazał ponadto, iż decyzja ustalająca zobowiązanie za zaległości podatkowe powinna wyraźnie orzekać o odpowiedzialności solidarnej, natomiast decyzja wydana przez organ podatkowy w przedmiotowej sprawie wyraźnie nie wskazuje o odpowiedzialności solidarnej Skarżącego i drugiego członka zarządu Spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej w W., dalej: "DIS" lub "Organ odwoławczy", decyzją z [...] kwietnia 2011 r. uchylił decyzję NUS z [...] października 2011 r. w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń, wrzesień i grudzień 2005r., luty 2006r., kwiecień – grudzień 2006 i styczeń, luty, marzec 20007r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi i w tej części 1) umorzył postępowanie w zakresie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za wrzesień 2005r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania 2) orzekł o solidarnej ze Spółką oraz drugim członkiem zarządu odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń, grudzień 2005, luty 2006 kwiecień – grudzień 2006r. oraz styczeń, luty, marzec 2007r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

DIS w uzasadnieniu decyzji, na wstępie przytoczył przepisy art. 107 i następne O.p. regulujące zasady odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe tych spółek.

Zauważył w pierwszej kolejności, że NUS decyzją z [...] listopada 2010 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe m.in. z tytułu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za wrzesień 2005 r. Wskazał, że z uwagi na przerwanie biegu terminu przedawnienia poprzez dokonanie zajęcia rachunku bankowego Spółki w Banku P. S.A. przedawnienie ww. zobowiązania podatkowego nastąpiło w dniu 21 lutego 2011 r., a zatem we wskazanym powyżej zakresie należało uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć prowadzone postępowanie z uwagi na przedawnienie wskazanych zobowiązań podatkowych.

Organ odwoławczy podkreślił następnie, iż zobowiązania Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikają z pobranych, a nie wpłaconych przez Spółkę jako płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu umów o pracę i umów zlecenia za miesiące wskazane w zaskarżonej decyzji, zatem przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej wymagane było doręczenie decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika. Wskazał, że NUS po wszczęciu postępowania, decyzją z [...] marca 2010 r., orzekł o odpowiedzialności Spółki jako płatnika i określił wysokość pobranej, a nie wpłaconej przez płatnika zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu umów o pracę i umów zlecenia za styczeń, wrzesień i grudzień 2005 r., luty 2006 r. i miesiące od kwietnia 2006 r. do grudnia 2007 r. - spełniony został zatem wymóg określony w art. 108 § 2 pkt 2 lit b) O.p.

DIS stwierdził także, że nie budzi wątpliwości fakt pełnienia przez Pana W. K. funkcji członka zarządu przedmiotowej Spółki w okresie objętym zaskarżoną decyzją, czego nie kwestionuje Skarżący wnosząc zastrzeżenia, do formy sprawowania tej funkcji i wynikających z tej formy skutków w zakresie odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

Organ odwoławczy za chybiony uznał zarzut Strony naruszenia art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez orzeczenie o odpowiedzialności Spółki mimo braku winy Strony w nie zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęciu postępowania układowego. Organ wyjaśnił, iż Skarżący pełniąc funkcję członka zarządu nie mógł uwolnić się od odpowiedzialności przez samo stwierdzenie, że decyzje w Spółce podejmowała inna osoba. Nadto Skarżący nie wykazał, aby został przez drugiego członka zarządu pozbawiony możliwości prowadzenia spraw Spółki oraz jej reprezentacji. DIS podkreślił, że wewnętrzne ukształtowanie sposobu pełnienia funkcji członka zarządu, mniej lub bardziej aktywne uczestnictwo danej osoby w pracy tego organu, jest bez znaczenia w świetle art. 116 O.p.

Kończąc tą część uzasadnienia, DIS uznał zarzut Skarżącego dotyczący pominięcia w orzeczeniu Organu [...] instancji odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, solidarnej ze Spółką oraz drugim członkiem zarządu. Stwierdził, że z uwagi na powyższe, decyzję NUS z [...] października 2010r. należało uchylić w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń i grudzień 2005 r., luty 2006 r. i miesiące od kwietnia 2006 r. do marca 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości i kosztami postępowania egzekucyjnego i w tej części orzec ponownie co do istoty sprawy z uwzględnieniem solidarnego charakteru odpowiedzialności Skarżącego ze Spółką i drugim członkiem zarządu.

DIS zauważył w dalszej kolejności, że spełniona została też druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki kapitałowej - bezskuteczna okazała się egzekucja z majątku Spółki. Podkreślił, że organ egzekucyjny wszczął postępowanie celem wyegzekwowania należnych kwot. Poszukując, w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, środków na zaspokojenie wierzytelności organ egzekucyjny skierował do P. S.A. oddział G. zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych Spółki. W odpowiedzi bank poinformował organ egzekucyjny o braku środków na rachunkach bankowych Spółki. Również bezskuteczne okazało się ponowne skierowanie zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego w P. S.A. z uwagi na dalszy brak środków finansowych na rachunku bankowym spółki.

Organ odwoławczy podkreślił, że organ egzekucyjny poszukiwał majątku Spółki także pod adresem prowadzenia przez nią działalności. Ze sporządzonego na tę okoliczność raportu wynika, że pod wskazanym adresem majątku Spółki nie ujawniono. Organ egzekucyjny skierował także szereg zajęć rachunków bankowych do central banków wymienionych w uzasadnieniu decyzji Organu [...] instancji, jednakże i te zajęcia okazały się nieskuteczne, bowiem banki, jak wynika z udzielonych przez nie informacji, nie prowadziły rachunków bankowych Spółki. DIS wskazał również, że brak majątku Spółki potwierdza także protokół o jej stanie majątkowym sporządzony w dniu 1 grudnia 2004 r.

Organ odwoławczy zauważył końcowo, że z uwagi na bezskuteczność egzekucji NUS postanowieniem z [...] listopada 2009 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki.

Przechodząc do następnej części rozważań DIS wskazał, że zaległości Spółki sięgają 2004 r., a od maja 2005 r. niewykonywanie zobowiązań podatkowych miało charakter trwały. W ocenie organu odwoławczego już w czerwcu 2005 r. powinien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości z uwagi na treść art. 11 ust. 1 u.p.u.n. Ponadto z danych zawartych w bilansie sporządzonym na zakończenie 2005 r. wynika, że z końcem 2005 r. Spółka spełniała drugą z przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na to, że zobowiązania przekroczyły wartość jej majątku.

Organ odwoławczy podkreślił, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został złożony, co potwierdza również brak wzmianki w tej kwestii w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zauważył, że art. 116 § 1 O.p. wymaga, aby wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony nie w czasie dowolnym, lecz właściwym, tj. bez zbędnej zwłoki po spełnieniu przesłanki upadłości. Zdaniem DIS Skarżący terminu tego nie dotrzymał, nie złożył bowiem wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki mimo wiedzy o istnieniu podstaw do takiego działania. Organ odwoławczy podkreślił także, iż Skarżący nie wskazał w toku postępowania przed organami podatkowymi majątku Spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja kwot należnych z tytułu niewykonanych przez spółkę zobowiązań podatkowych.

Pismem z 3 czerwca 2011 r. pełnomocnik Skarżącego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. wnosząc o jej uchylenie w części i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu [...] instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze zawarto także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik Skarżącego zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. poprzez orzeczenie odpowiedzialności zaległości podatkowych Spółki mimo braku winy Strony w braku niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego);

- art. 116 § 2 O.p. poprzez uznanie, że Skarżący w okresie sprawowania przez niego funkcji członka zarządu do czasu złożenia rezygnacji, pełnił on faktycznie obowiązki członka zarządu i tym samym ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, których termin płatności upływał w tym czasie;

2) naruszenie przepisów proceduralnych:

- art. 120 O.p., efektem czego Organ Podatkowy błędnie zastosował normę prawną do przedstawionego stanu faktycznego, czym rażąco naruszył zasadę pogłębionego zaufania podatnika do organu podatkowego;

- art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez nie ustosunkowanie się do zarzutów Spółki wskazanych w odwołaniu od decyzji wydanej przez Organ [...] instancji i tym samym pominięcie przez organ podatkowy uzasadnienia faktycznego oraz prawnego w decyzji, czym organ uchybił swym obowiązkom wynikającym z art. 121 § 1 O.p., który statuuje zasadę zaufania do organów podatkowych;

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, iż Strona pomimo, iż była członkiem zarządu, faktycznie nie pełniła tej funkcji, nie miała wiedzy na temat sytuacji finansowej i majątkowej Spółki. Wobec tego, iż drugi członek zarządu utrudniał Skarżącemu dostęp do informacji i dokumentacji finansowej, Skarżący nie miał możliwości pozyskania wiedzy o konieczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w okresie kiedy był członkiem zarządu Spółki. Skarżący powołał się na swoje pismo z dnia 8 sierpnia 2007r. skierowane do drugiego członka zarządu S. B. , w którym prosi o udostępnienie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Z uwagi na fakt, iż był tylko figurantem w Spółce nie można mówić, że w sposób czynny pełnił funkcję członka zarządu. Skarżący powołał się w tym zakresie pismo S. B. z dnia 30 sierpnia 2007r., z którego wynika, iż Skarżący był jedynie "figurantem", a sprawami Spółki zajmował się S. B. Strona na poparcie podnoszonej argumentacji powołała orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego.

Kolejnym czynnikiem obiektywnym, który w ocenie Skarżącego wpływał na niemożność pełnienia obowiązków członka zarządu był jego zły stan zdrowia. Skarżący od lat choruje na chorobę wieńcową i nadciśnienie tętnicze, w okresie, kiedy był członkiem zarządu Spółki, kilkakrotnie korzystał z pomocy lekarskiej na ostrych dyżurach oraz przebywał w sanatorium. Ponadto wskazał, że uzasadnienie stanowiska organu podatkowego nie jest wystarczające i tym samym ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie została ona załatwiona zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania podatkowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 12 marca 2012r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonych do pisma dokumentów, przedstawiających jego historię choroby, na poparcie podnoszonej okoliczności złego stanu zdrowia, wpływającej na niemożność pełnienia przez Stronę obowiązków członka zarządu. Z dokumentacji tej wynikało, iż w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu korzystał on kilkakrotnie z pomocy lekarskiej w szpitalu na ostrym dyżurze oraz przebywał w sanatorium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania było przeniesienie na Skarżącego – jako członka zarządu A.[...] Sp. z o.o. odpowiedzialności za zaległości Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za wskazane miesiące 2005,2006 oraz 2007r.

Istotą sporu, jaki w rozpatrywanej sprawie zarysował się między stronami, jest odpowiedź na pytanie, czy istniały dostateczne podstawy prawne ku temu, by obciążyć Skarżącego odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki; i czy w konsekwencji decyzja przenosząca na niego taką odpowiedzialność jest zgodna z prawem.

Odpowiedź na to pytanie wymagała ustalenia w toku postępowania podatkowego, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 116 § 1 i 2 O.p.

Stosownie do treści tego przepisu, w stanie prawnym obowiązującym w sprawie, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się w części lub w całości bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo

b) nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości ( postępowanie układowe) nastąpiło bez jego winy.

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Z art. 116 § 2 O.p. wynikało natomiast, że odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art.52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że określa ona zarówno przesłanki pozytywne, warunkujące powstanie odpowiedzialności członków zarządu różnego rodzaju spółek za zaległości podatkowe tych ostatnich, jak i przesłanki negatywne, wyłączające taką odpowiedzialność. Wśród tych pierwszych wymienić należy powstanie zobowiązania podatkowego w czasie pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu spółki oraz bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki.

Nie jest sporne w sprawie, iż Skarżący był członkiem zarządu w okresie, w którym powstały zaległości Spółki. Pismem z dnia 18 kwietnia 2007r. złożył on rezygnację z pełnienia tej funkcji ze skutkiem na dzień 30 kwietnia 2007r.

Zdaniem strony "pełnienie obowiązków" wiąże się z faktycznym wykonywaniem tych obowiązków. Strona dowodziła, iż pomimo, że była członkiem zarządu, faktycznie nie pełniła tej funkcji. Nie miała wiedzy na temat sytuacji finansowej i majątkowej Spółki, nie reprezentowała Spółki, ani nie prowadziła jej spraw.

Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem stoi w sprzeczności z jednolitym nurtem orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok NSA I FSK 305.05, NSA z dnia 8 lipca 2010r. II FSK 336/09, NSA z dnia 23 listopada 2010r. I FSK 2082/09, wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lipca 2008r. I SA/Kr 1249/07, WSA w Gdańsku z 13 sierpnia 2008r. I SA/Gd 359/08, WSA w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2009, III SA/GL1109/08, WSA z dnia 31 marca 2011r., III SA/Wa 1971/10).

Jak zgodnie przyjmuje się w doktrynie jak i orzecznictwie, uregulowana w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członka zarządu uzależniona jest od kryterium formalnego, jakim jest pełnienie funkcji członka zarządu. Ordynacja podatkowa nie uzależnia pełnienia tej funkcji od zakresu faktycznie wykonywanych czynności. Należy zauważyć, iż gdyby celem ustawodawcy we wskazanym unormowaniu było wskazywanie na ponoszenie odpowiedzialności przez członka zarządu jedynie faktycznie wykonującego swoje obowiązki w danej spółce, nie użyłby określenia "w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu", a lecz zwrotów na przykład "w czasie faktycznego wykonywania", czy "w czasie wykonywania" obowiązków członka zarządu. Dowodzi tego również wykładnia wewnętrzna systemowa omawianego aktu prawnego. W przypadku bowiem, gdy ustawodawca za celowe uznaje wprowadzenie przesłanek o charakterze faktycznym, warunkującym odpowiedzialność danego podmiotu, wówczas jednoznacznie to określa (np. art. 111 Ordynacji podatkowej).

Celem normy z art. 116 Ordynacji podatkowej jest istnienie odpowiedzialności członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, gdzie podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Bez znaczenia jest, czy członek zarządu faktycznie zajmował się interesami Spółki i czy w ogóle posiadał taką możliwość. Nie można z biernej postawy członka zarządu wywodzić zwolnienia z odpowiedzialności spółki. Przyjmując bowiem taką wykładnię omawianego przepisu, osoby powołane do kierowania spółką uniknęłyby odpowiedzialności tylko dlatego, że aktywnie nie uczestniczyły w zarządzaniu spółką, czyli de facto unikały sprawowania funkcji, do której zostały powołane.

Sąd w składzie orzekającym podziela powołane wyżej poglądy sądów administracyjnych.

Odnosząc się do powołanych w skardze wyroków, stwierdzić należy, iż osadzone zostały one w innych okolicznościach faktycznych, niż występujące w przedmiotowej sprawie. Stanowisko co do "pełnienia obowiązków" członka zarządu nie odnosiło się bowiem do oceny aktywności członka zarządu w sprawowaniu funkcji, czy podziału zadań między członkami, a do skutków odwołania z funkcji. W stanie faktycznym, na tle którego zapadł powołany przez Stronę wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] października 2006r., II UK 47/06, w związku z zerwaniem umów menadżerskich i zbyciem udziałów przez te osoby doszło do odejścia ze spółki wspólników i do zerwania więzi dotyczących zarządzania spółka. Sąd Najwyższy powołał się przy tym na orzecznictwo, w którym stan faktyczny był tego rodzaju, ze osoba wchodząca w skład zarządu została z funkcji odwołania, a jedynie nie uwidoczniono tego w rejestrze sądowym. W przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie występowały.

Mając powyższe na uwadze, za chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej.

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 b Ordynacji podatkowej, poprzez orzeczenie o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki, mimo braku winy Strony w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Istotę zawartego w powołanym przepisie kryterium braku winy można streścić w ten sposób, iż jako kryterium przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swe interesy. W tym przypadku chodzi o członka zarządu spółki, który jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentacji stosownie do art. 201 k.h. oraz do podejmowania innych działań wynikających ze stosownych przepisów, w tym regulujących podstawy ogłoszenia upadłości i moment złożenia właściwego wniosku. Członek zarządu ma wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż uchybienie określonemu obowiązkowi było od niego niezależne. Oczywiste jest także, iż negatywnie z omawianego punktu widzenia oceniana jest nie tylko wina umyślna, ale także wina nieumyślna, w obu jej postaciach tzn. niedbalstwa i lekkomyślności (por. wyrok WSA z dnia 21 maja 2008r. I SA/Łd 1138/07, wyrok WSA z 18 kwietnia 2008r., I SA/Wr 1688/07).

Skarżący wskazywał, iż nie miał wiedzy na temat sytuacji majątkowej i finansowej Spółki, nie miał dostępu do dokumentów Spółki, a drugi wspólnik utrudniał mu dostęp do informacji o sytuacji finansowej Spółki, co wykluczało możliwość podjęcia przez Stronę stosownych decyzji gospodarczych. Na potwierdzenie podnoszonych okoliczności Skarżący powołał się na pismo S. B. z dnia 30 sierpnia 2008r., oraz na protokół przesłuchania S.B. w charakterze świadka, z treści których wynika, iż Skarżący był jedynie "figurantem" a sprawami Spółki zajmował się S. B.

W ocenie Sądu okoliczności tych nie można uznać za potwierdzających brak winy Strony w nie zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania układowego.

W razie wskazywania przez członka zarządu na przesłanki egzoneracyjne z 116 par. 1 pkt b Ordynacji podatkowej, członek zarządu nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub postępowania układowego (por. wyrok WSA z dnia 16 lutego 2011r. III SA/Wa 1409/10, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2008 II CSK 142/08, z dnia 11 marca 2008r. II CSK 545/07, z dnia 16 stycznia IV CSK 430/07).

Zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazywał, iż Skarżący nie wykazał, by został przez drugiego wspólnika pozbawiony możliwości prowadzenia spraw Spółki. Jego bierność wynikała z takiego ukształtowania stosunków w Spółce, na które się godził. Brak zainteresowania Skarżącego sprawami Spółki (na co wskazywał drugi członek zarządu S. B. w powoływanym w skardze piśmie z dnia 30 sierpnia 2007r. - karta 79 akt podatkowych), skutkujący nieznajomością kondycji finansowej Spółki stanowi zawinione przez niego zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków (por. Wyrok NSA z dnia 22 listopada 2006r. I FSK 189/2006). W ocenie Sądu za okoliczność potwierdzającą brak winy w tym zakresie nie może być uznane powołane w skardze wystąpienie Skarżącego do drugiego członka zarządu pismem z dnia 8 sierpnia 2007r., a więc w okresie kiedy nie pełnił już funkcji członka zarządu, o udostępnienie zaświadczenia o nie zaleganiu w podatkach.

Należy zaznaczyć, iż pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagająca zgody osoby powołanej na to stanowisko. Członek zarządu może w każdej chwili bez podawania przyczyn z tej funkcji zrezygnować. Jeżeli godzi się jednak na faktycznie drugoplanową funkcję w spółce, ufając innym osobom w zakresie zajmowania się przez nie sprawami finansowymi, to ponosić musi ryzyko takiego zaufania.

Z kolei w podnoszonej przez Stronę kwestii znaczenia stanu zdrowia, w ocenie Sądu, z zawartej w skardze argumentacji uzupełnionej dokumentacją załączoną przy piśmie z dnia 12 marca 2012r. nie wynika, aby w istocie okoliczność ta uniemożliwiała aktywność zawodową Strony, a tym samym zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż kilkakrotne korzystanie przez osobę sześćdziesięcioletnią na przestrzeni kilku lat z pomocy lekarskiej w szpitalu, a także trzytygodniowy pobyt w sanatorium nie jest okolicznością nadzwyczajną, w każdym razie nie świadczy o nagłej chorobie, która wykluczałaby wpływ Skarżącego na interesy Spółki.

Organy podatkowe wykazały również, iż egzekucja względem majątku Spółki okazała się bezskuteczna, co szczegółowo zostało opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z powołaniem się na stosowne dokumenty, w tym na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2009r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji, a Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa. Zauważyć należy, iż okoliczności tych Skarżący nie kwestionował.

Sąd nie stwierdził także naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej zasad ogólnych postępowania, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. Wprawdzie zgodzić należy się Skarżącym, iż organ nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do podnoszonej w odwołaniu kwestii złego stanu zdrowia, w aspekcie braku winy Strony w nie zgłoszeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości lub nie wszczęcia postępowania układowego, jednakże ten mankament decyzji pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Wobec wydania orzeczenia kończącego postępowanie przed sądem pierwszej instancji, bezprzedmiotowe było rozstrzyganie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ( art. 61 §6 powołanej ustawy).