Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1824/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 14 c par 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 43 ust. 1 pkt 41
journal: Dz.U. 2020 poz 106
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
article: art. 146 par 1, art. 145 par 1 pkkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Sędziowie sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), asesor WSA Konrad Aromiński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi Bank P. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 lipca 2020 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.245.2020.1.IG w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz Bank P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1.1. Przedmiotem skargi jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "Dyrektor KIS", "organ interpretacyjny") z 22 lipca 2020 r. dotycząca podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku usług świadczonych jako Sponsor Emisji.

1.2. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Bank P. S.A. (dalej: "Wnioskodawca", "Bank", "Skarżący") przedstawił następujący stan faktyczny:

Bank jest bankiem uniwersalnym prowadzącym działalność bankową w rozumieniu ustawy Prawo bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2357 ze zm.), będący zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT i jednym z największych podmiotów na rynku bankowym w Polsce.

Biuro Maklerskie, jako wyodrębniona jednostka organizacyjna Banku, posiada wymagane prawem zezwolenie na prowadzenie działalności maklerskiej na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2020 r., poz. 89 ze zm., dalej: "u.o.i.f.") wydane przez Komisję Nadzoru Finansowego. Biuro Maklerskie uprawnione jest w szczególności do prowadzenia rachunków papierów wartościowych w rozumieniu ww. ustawy. Działalność Biura Maklerskiego polega, co do zasady, na świadczeniu usług w zakresie rynku kapitałowego.

Usługi świadczone przez Biuro Maklerskie obejmują m.in. przygotowanie, zorganizowanie oraz przeprowadzeniu oferty publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. 2019 r., poz. 623 ze zm.), jak również wykonaniu innych, niezbędnych czynności związanych z wprowadzeniem papierów wartościowych, będących instrumentami finansowymi w rozumieniu przepisów u.o.i.f., do obrotu na rynku regulowanym Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, a także czynności niezbędnych do ich obsługi i rozliczenia.

W ramach swojej działalności Wnioskodawca oferuje kompleksową usługę pełnienia funkcji Sponsora Emisji w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych S.A. (dalej: "KDPW") dla papierów wartościowych wyemitowanych przez klienta Wnioskodawcy i zarejestrowanych w KDPW na prowadzonym dla Sponsora Emisji koncie ewidencyjnym. Usługa Sponsora Emisji stanowi przedmiot niniejszego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

W celu umożliwienia pełnienia przez Wnioskodawcę funkcji Sponsora Emisji, Wnioskodawca, co do zasady, zawiera z danym emitentem papierów wartościowych (dalej: "Klient") umowę w celu określenia zasad i warunków, na jakich Bank będzie wykonywał funkcję Sponsora Emisji na rzecz Klienta w związku z emisją, jak również zasad wynagradzania za pełnienie tej funkcji. Zasadniczy charakter usługi Sponsora Emisji zdeterminowanej umową sprowadza się do prowadzenia przez Wnioskodawcę na rzecz swoich Klientów:

- zapisów dotyczących papierów wartościowych, dokonywanych w związku z ich subskrypcją lub sprzedażą w obrocie pierwotnym lub w pierwszej ofercie publicznej, identyfikujących osoby, którym przysługują prawa z tych papierów wartościowych,

- zapisów dotyczących skarbowych papierów oszczędnościowych, identyfikujących osoby, którym przysługują prawa z tych papierów wartościowych,

- które na podstawie u.o.i.f. uważane są za rachunki papierów wartościowych.

Wyżej wskazane rachunki są prowadzone dla właścicieli papierów wartościowych nabytych w obrocie pierwotnym lub w ofercie publicznej, którzy nie zdeponowali posiadanych papierów wartościowych na rachunkach inwestycyjnych.

Ze świadczeniem ww. usługi wiąże się wykonywanie przez Wnioskodawcę szeregu powiązanych czynności, w tym w szczególności:

- wystawianie zleceń rozrachunku zawierających dyspozycje przeniesienia akcji z konta ewidencyjnego prowadzonego dla Sponsora Emisji, na konta ewidencyjne innych uczestników KDPW prowadzących rachunki papierów wartościowych,

- rejestrowanie zmian stanów posiadania akcji, w szczególności na podstawie umów cywilnoprawnych, dziedziczenia, realizowanych zleceń sprzedaży akcji z konta ewidencyjnego Sponsora Emisji,

- obsługę ewidencyjną i finansową praw z akcji,

- prowadzenie ewidencji akcji zgodnie z wymogami KDPW.

Właściwe i kompleksowe wypełnianie funkcji Sponsora Emisji przez Wnioskodawcę umożliwia wykonywanie czynności pomocniczych do wyżej wymienionych, obejmujących m.in.:

- weryfikowanie danych zawartych w zbiorczych zestawieniach papierów wartościowych do potwierdzenia, sporządzanych przez uczestników KDPW prowadzących rachunki papierów wartościowych, na podstawie prowadzonego przez Sponsora Emisji rejestru,

- dokonywanie zmian w prowadzonym przez Sponsora Emisji rejestrze związanych z aktualizacją danych uprawnionych do/z akcji,

- wystawianie świadectw depozytowych lub potwierdzeń nabycia akcji oraz ich duplikatów,

- wykonywanie czynności związanych z zabezpieczaniem wierzytelności na akcjach,

- wystawianie imiennych zaświadczeń o prawie uczestnictwa w walnym zgromadzeniu emitenta.

Wnioskodawca wskazał, że funkcja Sponsora Emisji, w przeciwieństwie do zdefiniowanej w 2019 r. funkcji agenta emisji nie została określona ustawowo. Pełni ona jednakże rolę uzupełniającą i umożliwiającą emitentowi przeprowadzenie emisji instrumentów finansowych, jak również w dalszej kolejności obsługę zobowiązań wynikających z wyemitowanych instrumentów finansowych w sposób właściwy i zgodny z regulacjami normującymi metodologię postępowania ze zdematerializowanymi instrumentami finansowymi.

Co do zasady, zgodnie z regulaminem KDPW Sponsor Emisji prowadzi rejestr osób, które nabyły określone papiery wartościowe w obrocie pierwotnym lub w ramach pierwszej oferty publicznej, dokonuje zapisów, o których mowa w art. 4 ust. 2a u.o.i.f., dotyczących skarbowych papierów oszczędnościowych, prowadzi rejestr, o którym mowa w art. 6 ust. 1 u.o.i.f., albo utworzył ewidencję osób uprawnionych z papierów wartościowych, o której mowa w art. 7a ust. 4 pkt 4 u.o.i.f.

Podstawą normatywną dla instytucji rejestru Sponsora Emisji jest przepis art. 4 ust. 2 u.o.i.f., zgodnie z którym od chwili zarejestrowania papierów wartościowych, na podstawie umowy, której przedmiotem jest rejestracja tych papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych, za rachunki papierów wartościowych uważa się również zapisy dotyczące tych papierów, dokonywane w związku z ich subskrypcją lub sprzedażą w obrocie pierwotnym lub w pierwszej ofercie publicznej, przez:

1) podmioty prowadzące działalność maklerską lub

2) banki powiernicze - o ile identyfikują one osoby, którym przysługują prawa z papierów wartościowych.

Jak argumentował Bank, całościowo, funkcja Sponsora Emisji sprowadza się zasadniczo do prowadzenia rachunków papierów wartościowych (za które uważa się wyżej wskazane zapisy dotyczące papierów wartościowych) dla właścicieli papierów wartościowych nabytych w obrocie pierwotnym lub w ofercie publicznej, którzy nie posiadają rachunków inwestycyjnych. Sponsor Emisji zaś wykonuje czynności związane z prowadzeniem takich rachunków. W ramach pełnienia funkcji Sponsora Emisji, Wnioskodawca nie zarządza ryzykiem inwestycyjnym oraz portfelem inwestycyjnym.

Z tytułu wykonywania funkcji Sponsora Emisji, Biuro Maklerskie pobiera następujące rodzaje opłat:

- wypłacane przez Klienta kwartalne wynagrodzenie za wykonywanie czynności w ramach prowadzenia rejestru Sponsora Emisji, które w zależności od treści konkretnej umowy może być w szczególny sposób uzależnione np. od wartości rynkowej papierów wartościowych przechowywanych na koncie Sponsora Emisji w KDPW na koniec każdego miesiąca danego kwartału;

- opłaty za czynności pomocnicze realizowane w związku z pełnieniem funkcji Sponsora Emisji pobierane bezpośrednio od posiadaczy papierów wartościowych, w tym, opłaty za: sporządzanie zestawień obrotów na rachunku papierów wartościowych w rejestrze, wystawianie świadectw depozytowych lub potwierdzeń nabycia akcji oraz ich duplikatów, wykonywanie czynności związanych z zabezpieczaniem wierzytelności na akcjach, wystawianie imiennych zaświadczeń o prawie uczestnictwa w walnym zgromadzeniu Emitenta. Wystawianie zaświadczeń o stanie na rachunku papierów wartościowych. Ponadto, Klient dokonuje zwrotu na rzecz Biura Maklerskiego poniesionych kosztów KDPW.

1.3. W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym Wnioskodawca zapytał:

Czy wskazane w opisie stanu faktycznego usługi wykonywane przez Bank, na podstawie umowy o wykonywanie funkcji Sponsora Emisji, podlegają zwolnieniu z podatku od towarów i usług, w myśl art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2020 r., poz. 106 ze zm., dalej: "ustawa o VAT")?

Zdaniem Wnioskodawcy, na powyższe pytanie należy odpowiedzieć twierdząco.

Bank wskazał, że usługa pełnienia funkcji Sponsora Emisji przez Biuro Maklerskie nie stanowi usługi przechowywania bądź też zarządzania papierami wartościowymi. W ocenie Banku, mając na uwadze, że art. 4 ust. 2 u.o.i.f. odwołuje się wprost do pojęcia papierów wartościowych, za przedmiot czynności wykonywanych przez Sponsora Emisji uznać należy instrumenty finansowe. Podkreślił, iż usługi wykonywane przez Bank w ramach pełnienia funkcja Sponsora Emisji stanowią usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, nie zaś wyłącznie odnoszące się do instrumentów finansowych. Przez czynności "odnoszące się do" instrumentów finansowych rozumieć bowiem należy działania, które nie skutkują przekazaniem środków pieniężnych lub papierów wartościowych i nie prowadzą do zmian prawnych i finansowych stron transakcji.

Bank wskazał, że działania wykonywane przez Sponsora Emisji stanowią usługą samodzielną, odróżniającą się całościową, ściśle powiązaną z instrumentami finansowymi. Obowiązki Sponsora Emisji są niezbędne do świadczenia usługi, której przedmiotem są instrumenty finansowe i w sposób niepodważalny prowadzą do zmian prawnych i finansowych monitorowanych papierów wartościowych. Zasadniczą funkcją rachunku Sponsora Emisji jest bowiem umożliwienie inwestorowi nabycia i realizacji zysku z papierów wartościowych nabytych w ofercie publicznej, bez konieczności otwierania rachunku papierów wartościowych i ponoszenia opłat z tym związanych do czasu sprzedaży tych papierów. Zdaniem Wnioskodawcy, obowiązki Sponsora Emisji sklasyfikować należy w sposób jednoznaczny jako usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, w myśl przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Wnioskodawca argumentował, że z punktu widzenia Klienta, wszelkie czynności wykonywane przez Bank w ramach pełnienia funkcji Sponsora Emisji mają ekonomiczny sens jedynie jako całość, ponieważ tylko świadczone razem odpowiadają na potrzeby Klienta jako odbiorcy usługi. Zaznaczył, że usługa Sponsora Emisji w zdecydowany sposób odznacza się kompleksowością wypełnianego świadczenia.

Bank podkreślił, że wszelkie wykonywane przez Wnioskodawcę czynności stanowiące element usługi Sponsora Emisji stanowią nierozerwalną całość. Brak bowiem możliwości skorzystania z jednego z jej elementów przez Klientów Wnioskodawcy uniemożliwiłoby skorzystanie w pełni z oferowanej przez Wnioskodawcę usługi pełnienia funkcji Sponsora Emisji, a tym samym ze wszystkich możliwości, korzyści, czy praw, jakie niesie za sobą posiadanie papierów wartościowych niezdeponowanych na rachunkach inwestycyjnych. Zaznaczył, że z punktu widzenia Klientów Wnioskodawcy czynności wykonywane w ramach pełnienia na ich rzecz funkcji Sponsora Emisji stanowią zatem nieodłączną całość, a rozdzielenie tych świadczeń odznaczałoby się sztucznością.

Zdaniem Banku, świadczenia wykonywane przez Wnioskodawcę w ramach pełnienia funkcji Sponsora Emisji należy analizować w sposób nierozerwalny z istotą roli Biura Maklerskiego jako Sponsora Emisji jaką jest umożliwienie obsługi rejestru instrumentów finansowych.

W ocenie Wnioskodawcy, czynności wykonywane w ramach świadczenia usługi Sponsora Emisji stanowią odpłatną usługę, której przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w u.o.i.f., prowadzącą do realizacji czynności faktycznych i prawnych, skutkujących zmianą sytuacji prawnej i finansowej, zatem wynagrodzenie należne Bankowi z tego tytułu powinno korzystać ze zwolnienia wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

1.4. W interpretacji indywidualnej z 22 lipca 2020 r. Dyrektor KIS uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.

Odwołując się do orzeczeń TSUE dotyczących świadczeń złożonych, stwierdził, że w opisanych we wniosku okolicznościach nie mamy do czynienia ze świadczeniem o charakterze kompleksowym, ponieważ możliwe jest wyodrębnienie poszczególnych usług, które mogłyby mieć charakter samoistny. W ocenie organu interpretacyjnego okoliczności w jakich dokonywane będą poszczególne usługi wskazują jednoznacznie, że są to świadczenia składające się z szeregu równorzędnych czynności – nie jest możliwe określenie, które z opisanych usług stanowią świadczenie główne, a które pomocnicze realizowane w celu lepszego wykonania usługi podstawowej. Dyrektor KIS stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie czynności, które będzie świadczył Wnioskodawca, nawet jeśli są w pewnym stopniu powiązane, muszą być traktowane rozłącznie.

Zdaniem organu interpretacyjnego czynności wykonywanych przez Wnioskodawcę, jako Sponsora Emisji, nie można uznać za usługę kompleksową, korzystającą ze zwolnienia z podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT. Zatem każda z usług wykonywana przez Wnioskodawcę w ramach wykonywania funkcji Sponsora Emisji w celu określenia możliwości korzystania tej usługi ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, musi być rozpatrywana jako samodzielne świadczenie.

Dyrektor KIS stwierdził, że czynności wykonywane przez Wnioskodawcę jako Sponsora Emisji, nie stanowią usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe, ponieważ nie spełniają one jako takie, specyficznych i istotnych funkcji usługi finansowej, co jest warunkiem zastosowania zwolnienia – zgodnie z orzecznictwem TSUE (wyroki C-2/95 SDC - pkt 66, C-235/00 CSC Financial Services Ltd. - pkt 28, C-350/10 Nordea Pankki Suomi Oyj - pkt 24).

Organ interpretacyjny zauważył, że z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT wynika, że zwolnione od podatku są usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie. Istnieje jednak różnica znaczeniowa pomiędzy określeniem "których przedmiotem są" oraz "odnoszące się do". Zdaniem Dyrektora KIS, świadczenie przez Bank ww. usług Sponsora Emisji należy uznać za odnoszące się do instrumentów finansowych, ale z całą pewnością nie można uznać, że ich przedmiotem są instrumenty finansowe. Tym samym Dyrektor KIS nie zgodził się z Wnioskodawcą, że świadczenie ww. usług, skutkuje zmianą sytuacji prawnej i finansowej między stronami i prowadzi do zmian prawnych i finansowych stron transakcji. W ocenie Dyrektora KIS, wymienione we wniosku czynności nie stanowią również usług pośrednictwa w zakresie usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

Organ interpretacyjny uznał, że wskazanym czynnościom wykonywanym przez Wnioskodawcę jako Sponsora Emisji można przypisać jedynie charakter techniczno-administracyjny, gdyż polegają m.in. na prowadzeniu odpowiednich rejestrów, ewidencji, dokonywaniu zmian w rejestrze, rejestrowaniu informacji, - i nie mogą one w żadnym razie wpływać na sytuację, ani prawną ani finansową ani emitenta ani osób uprawnionych z papierów wartościowych.

W ocenie Dyrektora KIS, wskazane we wniosku usługi jako usługi wykonywane przez ściśle zdefiniowanego Sponsora Emisji w regulaminie KDPW, nie stanowią świadczenia kompleksowego lecz stanowią samodzielne świadczenia realizowane przez Sponsora Emisji i nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT. W konsekwencji powyższego stwierdził, że wynagrodzenie otrzymywane za opisane we wniosku usługi wykonywane przez Wnioskodawcę jako Sponsora Emisji, nie podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług jako usługa kompleksowa, której przedmiotem są instrumenty finansowe.

2. Nie zgadzając się z powyższą interpretacją Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, w której zarzucił zaskarżonej interpretacji:

- niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art 43 ust. 1 pkt 41 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT w odniesieniu do ugruntowanego stanowiska Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, polegającą na przyjęciu, że opisane we wniosku o wydanie interpretacji usługi wykonywane przez Bank, na podstawie umowy o wykonywanie funkcji Sponsora Emisji nie stanowią świadczenia o charakterze kompleksowym, korzystającego całościowo ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT;

- dopuszczenie się błędu wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, polegającej na przyjęciu niesprecyzowanego rozróżnienia na usługi odnoszące się do instrumentów finansowych i takie których przedmiotem są instrumenty finansowe, co doprowadziło organ do konkluzji, że wykonywane przez Bank usługi, na podstawie umowy o wykonywanie funkcji Sponsora Emisji jedynie "odnoszą się" do instrumentów finansowych, jakimi są papiery wartościowe wyemitowane przez Klienta Banku i zarejestrowane w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych S.A. na prowadzonym dla Sponsora Emisji koncie ewidencyjnym, instrumenty finansowe nie są natomiast "ich przedmiotem", a zatem nie mieszczą się w dyspozycji art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT;

- niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT polegającą na przyjęciu, że opisane we wniosku o wydanie interpretacji usługi wykonywane przez Bank, na podstawie umowy o wykonywanie funkcji Sponsora Emisji, nie stanowią świadczeń, których przedmiotem są instrumenty finansowe, lecz są czynnościami o charakterze administracyjno-technicznym i w konsekwencji nie podlegają zwolnieniu od VAT;

- niewłaściwą ocenę co do zastosowania art. 41 ust. 1 w związku z art. 146aa ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT polegającą na przyjęciu, że usługi wykonywane przez Bank, na podstawie umowy o wykonywanie funkcji Sponsora Emisji opisane we wniosku o wydanie interpretacji podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych z zastosowaniem 23% VAT;

- naruszenie prawa procesowego, tj. art. art. 14c §1 i §2 w zw. z 14b §1 i §3 O.p., poprzez pominięcie stanowiska Skarżącej i brak szczegółowego wyjaśnienia na czym polega błędna jego ocena, w szczególności dlaczego wykonywane przez Bank usługi nie stanowią świadczenia kompleksowego, ich przedmiotem nie są instrumenty finansowe, a czynności wykonywane w ramach umowy mają charakter administracyjno- techniczny.

W uzasadnieniu Skarżący argumentował, że Dyrektor KIS naruszył art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT poprzez:

- dopuszczenie się jego błędnej (zawężającej) wykładni, przejawiającej się w przyjęciu, że na podstawie wskazanego przepisu możliwe jest określenie dwóch kategorii usług tj. "odnoszących się do instrumentów finansowych" oraz "których przedmiotem są instrumenty finansowe", w sytuacji, w której z literalnej jego treści wynika jedynie, że wykładni powinna podlegać okoliczność czy w danym konkretnym przypadku przedmiotem usługi są instrumenty finansowe;

- przyjęcie, że usługi wchodzące w zakres umowy stanowią usługi o charakterze techniczno-administracyjnym oraz usługi, które jedynie "odnoszą się" do instrumentów finansowych oraz

- niezastosowanie wskazanego przepisu, w sytuacji, w której świadczenie usług wchodzących w zakres umowy powinno podlegać pod wskazane w tym przepisie zwolnienie jako usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

Bank zarzucił również, że uzasadnienie interpretacji nie zawiera przekonujących argumentów, które wskazywałyby, dlaczego usługi wykonywane przez Sponsora Emisji, będące przedmiotem umowy należy klasyfikować w sposób odmienny, niż wskazano we wniosku tj. jako kompleksową usługę, której przedmiotem są instrumenty finansowe. W tym względzie w szczególności Dyrektor KIS nie wskazał jakie cechy i uwarunkowania dotyczące poszczególnych elementów usługi mogą o tym świadczyć. Organ nie wyjaśnił również, dlaczego zespół usług świadczonych przez Sponsora Emisji, który jest jednolity z gospodarczego punktu widzenia, jak również stanowi jednolite świadczenie dla nabywcy – należy traktować rozłącznie na gruncie podatku VAT (a niejako usługę kompleksową). Uzasadnienie nie wskazuje również w jakich poszczególnych usługach będących przedmiotem umowy organ upatruje cech administracyjno-technicznych.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

4.1. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sprawa została skierowana do rozpoznania w powyższym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 1 kwietnia 2021 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374).

4.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli, stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej – P.p.s.a. ), podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Stosownie do art. 57a zdanie pierwsze P.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. W tej kategorii spraw sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, o czym stanowi zdanie drugie art. 57a P.p.s.a.

4.3. Dokonując kontroli legalności interpretacji indywidualnej, w zakresie wyznaczonym skargą, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że akt ten narusza prawo. Zasadny okazał się podniesiony w niej zarzut naruszenia przepisów postępowania. Zaskarżona interpretacja podatkowa nie spełnia bowiem wymogów określonych art. 14c § 1 i § 2 O.p.

Zgodnie z powołanym przepisem, interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny (§ 1). W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 2).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę na to, że instytucja interpretacji podatkowych wydawanych w indywidualnych sprawach spełniać ma dwie funkcje: gwarancyjną oraz informacyjną.

Funkcję gwarancyjną należy postrzegać przy tym jako formę ochrony prawnej udzielonej podatnikowi, który zastosował się do wykładni przepisów prawa przedstawionej w wydanej – na jego wniosek – interpretacji podatkowej.

Z kolei funkcja informacyjna zbieżna jest z celem wprowadzenia instytucji indywidualnych interpretacji podatkowych do procedury podatkowej i nakłada na organ podatkowy obowiązek udzielenia podatnikowi (składającemu wniosek) informacji o tym, czy podatnik prawidłowo postrzega – na gruncie prawa podatkowego – skutki prawne przedstawionego przez niego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, a w przypadku błędnego stanowiska wnioskodawcy, informacji o prawidłowej ocenie podatkowoprawnego stanu faktycznego wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny.

Koncentrując się na funkcji informacyjnej interpretacji podatkowych należy zauważyć, że poza art. 14c § 1 i § 2 O.p., procedura podatkowa nie zawiera innych szczegółowych unormowań dotyczących treści uzasadnienia poprawnie sporządzonej – pod względem formalnym – interpretacji indywidualnej. Kwestia wymogów formalnych interpretacji podatkowej została natomiast szeroko omówiona w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 274/11), w oparciu o które możliwe jest sformułowanie podstawowych standardów prawidłowego skonstruowania uzasadnienia do interpretacji indywidualnej.

Do tych standardów zaliczyć należy: przytoczenie podstaw prawnych, adekwatnych do opisanego we wniosku stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego; zawarcie konkluzji dotyczących kwalifikacji prawnej określonego zdarzenia prawnopodatkowego oraz motywów, na których się ona opiera; wskazanie, obok krytyki lub aprobaty stanowiska wnioskodawcy, dlaczego takie, a nie inne stanowisko zostało zajęte przez organ; zawarcie wykładni przepisu wskazanego przez wnioskodawcę oraz sposobu jego zastosowania w odniesieniu do przedstawionego stanu faktycznego; ustosunkowanie się do stanowiska wnioskodawcy; uznanie stanowiska wnioskodawcy za nieprawidłowe, gdy nawet pomimo prawidłowo wywiedzionego skutku prawnego, podniesiona przez niego argumentacja jest wadliwa; odniesienie się do argumentacji wnioskodawcy przy prezentacji stanowiska organu; zawarcie wykładni przepisów innych gałęzi niż prawo podatkowe, jeżeli wymaga tego ocena stanowiska wnioskodawcy lub przedstawienie własnego stanowiska organu.

Uzasadnienie prawne interpretacji powinno zatem zawierać nie tylko argumentację prawną na poparcie stanowiska organu w sprawie, ale również wskazywać, przy użyciu argumentów prawnych, dlaczego stanowisko wnioskodawcy zostało uznane za nieprawidłowe. Brak przy tym uzasadnienia prawnego, w rozumieniu art. 14c O.p., może polegać nie tylko na całkowitym braku argumentacji prawnej, ale również na przytoczeniu w interpretacji jedynie ogólnych tez dotyczących wykładni analizowanego przepisu, a także na braku stanowiska co do całości przedstawionego we wniosku problemu. W takim przypadku to na sąd orzekający w sprawie przerzucony zostałby ciężar uzasadnienia prawidłowości przyjętego przez organ stanowiska, czy też zajęcia stanowiska w określonym zakresie.

4.4. Uzasadnienie interpretacji, aby odpowiadało regulacji zawartej w art. 14c O.p., musi być zatem wyczerpujące i kompleksowo odnosić się do stanowiska wnioskodawcy w kontekście przedstawionego stanu faktycznego. Odesłanie przy tym, zawarte w art. 14h O.p., do odpowiedniego stosowania przepisu art. 121 § 1 tej ustawy, określającego zasadę zaufania do organów podatkowych, nakłada dodatkowo na organy obowiązek odniesienia się do wszystkich istotnych dla interpretacji (wykładni) argumentów wnioskodawcy, o ile stanowisko wnioskodawcy uznane zostało za nieprawidłowe. Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów powoduje, że z treści uzasadnienia indywidualnej interpretacji powinno wynikać, że wszystkie istotne dla sprawy argumenty wnioskodawcy zostały rozważone przez organ. Organ podatkowy powinien uzasadnić stawianą tezę przy użyciu argumentacji prawnej, w sposób, który pozwalałby wnioskodawcy (a także sądowi administracyjnemu kontrolującemu zasadność skargi) poznać przyczyny, dlaczego argumentacja zawarta we wniosku została uznana za nieprawidłową.

4.5. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zgodzić się należy ze Skarżącym, że uzasadnienie interpretacji nie zawiera przekonujących argumentów, które wskazywałyby, dlaczego usługi wykonywane przez Sponsora Emisji, będące przedmiotem umowy należy klasyfikować w sposób odmienny, niż wskazano we wniosku tj. jako kompleksową usługę, której przedmiotem są instrumenty finansowe. W tym względzie Dyrektor KIS nie wskazał jakie cechy i uwarunkowania dotyczące poszczególnych elementów usługi mogą o tym świadczyć.

W tym zakresie wypowiedź Dyrektora KIS sprowadza się do przytoczenia orzecznictwa TSUE i jedynie ogólnikowego wskazania – bez jakiegokolwiek odniesienia się do czynności opisanych we wniosku – że usługi świadczone przez Bank jako Sponsora Emisji nie stanowią usług kompleksowych. Dyrektor KIS poprzestał na stwierdzeniu, że okoliczności w jakich dokonywane będą poszczególne usługi wskazują jednoznacznie, że są to świadczenia składające się z szeregu równorzędnych czynności – nie jest możliwe określenie, które z opisanych usług stanowią świadczenie główne, a które pomocnicze realizowane w celu lepszego wykonania usługi podstawowej. Organ interpretacyjny pominął natomiast zupełnie, że Skarżący we wniosku wyraźnie wskazał, które czynności Sponsora Emisji mają, w jego ocenie, charakter czynności zasadniczych (prowadzenie na rzecz Klientów wskazanych zapisów dotyczących papierów wartościowych i skarbowych papierów oszczędnościowych, które na podstawie u.o.i.f, uważane są za rachunki papierów wartościowych), a które mają charakter czynności powiązanych i pomocniczych. Skarżący argumentował również, że z punktu widzenia Klientów Banku usługi te mają charakter świadczenia jednolitego i mają ekonomiczny sens jedynie jako całość. Do powyższego organ interpretacyjny w ogóle się nie ustosunkował.

Ponadto, oceniając zasadność zwolnienia z opodatkowania opisanych usług na postawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, Dyrektor KIS dostrzegł wprawdzie konieczność wykładania pojęć dotyczących zwolnień przewidzianych w Dyrektywie VAT zgodnie z ich unijnym znaczeniem wypracowanym przez orzecznictwo TSUE, niemniej jednak – w tej tak kluczowej kwestii – ograniczył się do stwierdzenia, że: "czynności wykonywane przez Wnioskodawcę jako Sponsora Emisji, nie stanowią usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe, ponieważ nie spełniają one jako takie, specyficznych i istotnych funkcji usługi finansowej, co jest warunkiem zastosowania zwolnienia – zgodnie z orzecznictwem TSUE (wyroki C-2/95 SDC - pkt 66, C-235/00 CSC Financial Services Ltd. - pkt 28, C-350/10 Nordea Pankki Suomi Oyj - pkt 24)".

Dyrektor KIS w żaden sposób nie odniósł tak wyrażonego stanowiska do czynności opisanych we wniosku o interpretację.

Wskazać natomiast należy, że z analizy orzeczeń TSUE (wyroki C-2/95 SDC - pkt 66, C-235/00 CSC Financial Services Ltd. - pkt 28, C-350/10 Nordea Pankki Suomi Oyj - pkt 24) wynika, że ze zwolnienia będą korzystać usługi stanowiące element usług finansowych, jeżeli:

- z ogólnego punktu widzenia stanowią osobną całość,

- obejmują funkcje charakterystyczne dla usługi zwolnionej,

- świadczone usługi muszą pociągać za sobą zmiany w sytuacji prawnej i finansowej zainteresowanych podmiotów,

- odpowiedzialność usługodawcy musi wykraczać poza aspekty czysto techniczne.

Tym samym, organ interpretacyjny obowiązany był rozważyć wskazówki interpretacyjne płynące z orzecznictwa TSUE, niezbędne do dokonania właściwej wykładni art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, odnosząc je do opisanych we wniosku czynności oraz dając temu wyraz w uzasadnieniu interpretacji.

Jak zasadnie podnosi Skarżąca uzasadnienie zaskarżonej interpretacji nie wskazuje również w jakich poszczególnych usługach będących przedmiotem umowy z emitentem organ upatruje cech administracyjno-technicznych i dlaczego w jego ocenie, czynności te nie mogą w żadnym razie wpływać na sytuację, prawną i finansową osób uprawnionych z papierów wartościowych.

W tym kontekście organ interpretacyjny poza swoimi rozważaniami pozostawił argumentację Banku, że:

- całościowo, funkcja Sponsora Emisji sprowadza się zasadniczo do prowadzenia rachunków papierów wartościowych (za które uważa się wskazane zapisy dotyczące papierów wartościowych) dla właścicieli papierów wartościowych nabytych w obrocie pierwotnym lub w ofercie publicznej, którzy nie posiadają rachunków inwestycyjnych

- obowiązki Sponsora Emisji są niezbędne do świadczenia usługi, której przedmiotem są instrumenty finansowe i w sposób niepodważalny prowadzą do zmian prawnych i finansowych monitorowanych papierów wartościowych,

- zasadniczą funkcją rachunku Sponsora Emisji jest umożliwienie inwestorowi nabycia i realizacji zysku z papierów wartościowych nabytych w ofercie publicznej, bez konieczności otwierania rachunku papierów wartościowych i ponoszenia opłat z tym związanych do czasu sprzedaży tych papierów,

- świadczenia wykonywane przez Wnioskodawcę w ramach pełnienia funkcji Sponsora Emisji należy analizować w sposób nierozerwalny z istotą roli Biura Maklerskiego jako Sponsora Emisji jaką jest umożliwienie obsługi rejestru instrumentów finansowych.

W istocie wypowiedź organu interpretacyjnego w spornej kwestii sprowadza się do jednozdaniowego stwierdzenia: "Wskazanym czynnościom wykonywanym przez Wnioskodawcę jako Sponsora Emisji można przypisać jedynie charakter techniczno-administracyjny, gdyż polegają m.in. na prowadzeniu odpowiednich rejestrów, ewidencji, dokonywaniu zmian w rejestrze, rejestrowaniu informacji, - i nie mogą one w żadnym razie wpływać na sytuację ani prawną ani finansową ani emitenta ani osób uprawnionych z papierów wartościowych".

W tym zakresie stanowisku Dyrektora KIS nie towarzyszy żadne szersze uzasadnienie ani argumentacja prawna odnosząca się do opisanych czynności, w tym uwzględniająca podział opisanych we wniosku czynności na czynności zasadnicze, czynności z nimi powiązane i czynności pomocnicze.

4.6. Tym samym uzasadnienie zaskarżonej interpretacji nie spełnia wymogów dotyczących wydawania interpretacji indywidualnych. Zdaniem Sądu, organ nie uzasadnił swojego stanowiska w sposób wyczerpujący, tj. z przytoczeniem okoliczności stanu faktycznego wskazujących na trafność przyjętej oceny. Uzasadnienie zawarte w zaskarżonej interpretacji nie pozwala na ocenę stanowiska organu. Lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej interpretacji prowadzi niewątpliwie do naruszenia art. 14c O.p.

Jak już wskazywano prawidłowe uzasadnienie prawne interpretacji indywidualnej powinno zawierać nie tylko przytoczenie przepisów prawa, na których organ oparł swoje stanowisko, ale również wyjaśnienie znaczenia tych przepisów w kontekście podanego przez stronę stanu faktycznego, ze wskazaniem jego istotnych znamion. Z uzasadnienia prawnego interpretacji powinien wynikać tok rozumowania organu interpretacyjnego, który doprowadził z jednej strony do zanegowania stanowiska wnioskodawcy, a z drugiej strony do przyjęcia przez organ stanowiska odmiennego. Uzasadnienie prawne musi bowiem stanowić rzetelną informację dla wnioskodawcy, dlaczego w jego sprawie określone przepisy nie znajdują zastosowania, a także dlaczego wyrażony przez niego pogląd nie zasługuje na uwzględnienie (por. wyroki NSA: z 2 marca 2021 r., sygn. akt II FSK 53/21, z 24 lutego 2021 r., sygn. akt II FSK 638/20, z 9 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 1667/15).

Uzasadnienie zaskarżonej interpretacji nie spełnia wyżej wskazanych wymogów. Dyrektor KIS ograniczył się w nim jedynie do przytoczenia treści przepisów i ich krótkiej wykładni na gruncie teoretycznym oraz przywołania orzeczeń TSUE, bez odniesienia do konkretnych okoliczności stanu faktycznego i ich analizy w kontekście interpretowanych przepisów. Organ nie przedstawił wyczerpującego uzasadnienia prawnego swojego stanowiska, które organ zobowiązany jest zawrzeć w interpretacji indywidualnej w przypadku negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy.

4.7. W konsekwencji, organ interpretacyjny dokonując ponownej wykładni art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, w odniesieniu do usług opisanych we wniosku, należycie rozważy, po pierwsze, kwestie związane z ewentualną kompleksowością spornych usług odnosząc je do czynności opisanych we wniosku, po drugie, wyczerpująco rozważy wymienione wyżej wskazówki interpretacyjne wynikające z orzecznictwa TSUE, a dotyczące korzystania ze zwolnienia z opodatkowania usług stanowiących element usługi finansowej. Obowiązkiem organu wydającego interpretację indywidualną jest bowiem odniesienie się do wszelkich kwestii mających istotne znaczenie, a przy tym przedstawienie uzasadnienia swojego stanowiska w sposób wyczerpujący i przekonujący. Ocena prawna stanowiska wnioskodawcy powinna być przy tym powiązana z istotnymi dla hipotezy danej normy prawa podatkowego elementami stanu faktycznego opisanymi we wniosku. Winna również zawierać odniesienie się do twierdzeń i argumentów wnioskodawcy.

Powyższego, jak już wskazywano, zabrakło w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

W przypadku, gdy ponownie rozpoznając sprawę organ uzna, że stan faktyczny przedstawiony we wniosku wymaga jego uzupełnienia o elementy niezbędne do wydania interpretacji indywidualnej może na podstawie art. 169 w zw. z art. 14h O.p. wezwać Skarżącego o uzupełnienie tego wniosku o te elementy wskazane przez organ.

4.8. Z uwagi na naruszenia prawa procesowego, przedwczesnym jest odniesienie się do wyartykułowanych w skardze zarzutów dotyczących uchybień prawa materialnego. Umożliwi to dopiero przeprowadzenie przez organ ponownej oceny wniosku Skarżącego i wyrażenie w sposób poprawny stanowiska w uzasadnieniu interpretacji.

4.9. Stwierdzone naruszenie prawa obligowało Sąd do uchylenia interpretacji na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te stanowiły w sprawie wpis sądowy w wysokości 200 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.