Uchwała NSA, sygn. akt II FPS 6/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Podjęto uchwałę
Powołane przepisy: article: art.195 a w zw. z art.187
journal: Dz.U. 1997 nr 90 poz 557
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.
Teza: 1. Przepis art. 195 a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) może stanowić podstawę zlecenia wykonania zabezpieczenia administracyjnemu organowi egzekucyjnemu tylko wówczas, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz inne wymienione w nim obowiązki.

2. Zabezpieczenie grożącego środka karnego przepadku, według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, administracyjny organ egzekucyjny przeprowadza na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w związku z art. 27 Kodeksu karnego wykonawczego.

TEZY

1. Przepis art. 195 a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) może stanowić podstawę zlecenia wykonania zabezpieczenia administracyjnemu organowi egzekucyjnemu tylko wówczas, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz inne wymienione w nim obowiązki.

2. Zabezpieczenie grożącego środka karnego przepadku, według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, administracyjny organ egzekucyjny przeprowadza na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w związku z art. 27 Kodeksu karnego wykonawczego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA Jerzy Rypina (współsprawozdawca), , Protokolant Maja Fabrowska, z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Anny Podsiadło w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2007 r. sygn. akt I SA/Po 869/07 w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kaliszu z siedzibą w Ostrowie Wielkopolskim na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 5 marca 2007 nr [...] w przedmiocie odmowy wykonania postanowienia w sprawie zabezpieczenia przepadku majątku po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2009 r. na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez skład orzekający Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1881/07, do wyjaśnienia w trybie art. 187 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.): "Czy w świetle art. 195a § 1 w związku z art. 187 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90, poz. 557 ze zm.) prokurator może zlecić urzędowi skarbowemu wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku, czy też urząd skarbowy zobowiązany jest wykonać jedynie takie postanowienie prokuratora, którym kumulatywnie zastosowano zabezpieczenie grożącego przepadku oraz innych, wymienionych w tym przepisie, kar i obowiązków ?". podjął następującą uchwałę: 1. Przepis art. 195 a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) może stanowić podstawę zlecenia wykonania zabezpieczenia administracyjnemu organowi egzekucyjnemu tylko wówczas, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz inne wymienione w nim obowiązki. 2. Zabezpieczenie grożącego środka karnego przepadku, według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, administracyjny organ egzekucyjny przeprowadza na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w związku z art. 27 Kodeksu karnego wykonawczego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2009 r., wydanym w sprawie (sygn. akt) II FSK 1881/07, Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tegoż Sądu budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne, które wyłoniło się podczas rozpoznawania skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2007 r. (sygn. akt) I SA/Po 869/07, wydanego w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kaliszu z siedzibą w Ostrowie Wielkopolskim na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 5 marca 2007 (...), w przedmiocie odmowy wykonania postanowienia w sprawie zabezpieczenia przepadku majątku.

Z ustaleń faktycznych sprawy przedstawionych przez Naczelny Sąd Administracyjny wynika, że w okresie od 19 listopada 2005 r. do 1 września 2006 r. określona osoba fizyczna, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, powołując się na swoje wpływy w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K., podjęła się pośrednictwa w załatwieniu pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy. W toku i ramach wszczętego z powyższego powodu karnego postępowania przygotowawczego, prokurator zabezpieczył na mieniu podejrzanego wykonanie orzeczenia grożącego mu środka karnego w postaci przepadku korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa (w kwocie 7.000 zł), poprzez zajęcie udziału we współwłasności samochodu osobowego marki Fiat Punto.

Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2006 r., w sprawie (sygn. akt) II Kp 559/06, po rozpoznaniu wniosku prokuratora o nadanie klauzuli wykonalności postanowieniu o zabezpieczeniu z dnia 10 listopada 2006 r. - odmówił jego uwzględnienia. W przywołanym wyniku postępowania cywilnego stwierdzono, że, stosownie do przepisu art. 27 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r., Nr 90, poz. 557 ze zm.; zwanej dalej w skrócie: k.k.w.), egzekucje środka karnego przepadku na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; powyższe uzasadnia właściwość w sprawie organów administracyjnego postępowania egzekucyjnego.

W dniu 21 grudnia 2006 r. prokurator, jako wierzyciel, na podstawie wydanego zarządzenia zabezpieczenia wniósł do Urzędu Skarbowego w O. o dokonanie zabezpieczenia przepadku na podstawie art. 154 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.; zwanej dalej w skrócie: u.p.e.a.).

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., postanowieniem z dnia 17 stycznia 2007 r., na podstawie art. 17 i art. 157 § 1 u.p.e.a., odmówił dokonania zabezpieczenia. Organ ten wskazał, iż w postanowieniu prokuratora o zabezpieczeniu z dnia 10 listopada 2006r. zapisano, że zabezpieczenie winno nastąpić w trybie przepisu art. 292 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r., Nr 89, poz. 555 ze zm.; zwanej dalej w skrócie: k.p.k.), to jest w sposób określony przepisami kodeksu postępowania cywilnego, do których wymieniony przepis procedury karnej się odwołuje. W tej sytuacji postanowienie powinno być wykonane przez komornika sądowego a nie przez urząd skarbowy, który jest organem administracji publicznej.

Na powyższe postanowienie prokurator wniósł zażalenie. Podnosił i argumentował, że w podstawie prawnej postanowienia o zabezpieczeniu błędnie wymieniono przepis art. 292 § 1 k.p.k. (zamiast prawidłowego art. 292 § 2 k.p.k.), jednakże z orzeczenia tego wynika jednoznacznie, że przedmiotem zabezpieczenia jest środek karny przepadku na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 27 k.k.w. egzekucje takiego środka prowadzi urząd skarbowy w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Powołując się na przepis art. 27 k.k.w. organ odwoławczy wskazał, że unormowanie to odnosi się wyłącznie do egzekucji przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa. Powołany zapis prawny nie zawiera natomiast żadnej delegacji do prowadzenia przez urząd skarbowy zabezpieczenia tych należności, co z kolei zgodne jest z art. 25 k.k.w. W tym stanie rzeczy realizacja przez urząd skarbowy wyłącznie zabezpieczenia wykonania środka karnego w postaci przepadku korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa jest prawnie niedopuszczalna.

Organ odwoławczy stwierdził również, że zarządzenie zabezpieczenia nie spełnia wymogu przepisu art. 156 § 1 pkt 5 u.p.e.a. W pozycji 45 zarządzenia nie wskazano bowiem "okoliczności świadczących o możliwości utrudnienia lub udaremnienia egzekucji".

W skardze skierowanej do Sądu administracyjnego prokurator domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisu art. 157 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 195a k.k.w. W ocenie prokuratora, zgodnie z art. 195a. k.k.w., nie ma żadnych podstaw do przyjęcia "jakoby właściwość urzędu skarbowego dla zabezpieczenia grożącego przepadku warunkowana była koniecznością współwystępowania w zabezpieczeniu również innych dolegliwości finansowych grożących podejrzanemu".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wyrokiem z dnia 14 września 2007 r., (sygn. akt ), I SA/Po 869/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kaliszu z siedzibą w Ostrowie Wielkopolskim, uchylił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a.), postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. niu z dnia 5 marca 2007 r., nr (...) oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 17 stycznia 2007 r., nr (...).

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji skonstatował, iż postanowienie o zabezpieczeniu przepadku wykonuje administracyjny organ egzekucyjny. Podstawową normą prawną upoważniającą urząd skarbowy do dokonania zabezpieczenia przepadku jest przepis art. 27 k.k.w., a regulacja zawarta w art. 195a k.k.w. jedynie rozszerza to upoważnienie. Podstawą odmiennej oceny zaskarżonego postanowienia nie może być twierdzenie organu, że zarządzenie zabezpieczenia nie spełnia wymogu, o którym mowa w art. 156 pkt 5 § 1 u.p.e.a, oraz że z tego również powodu słuszna była odmowa dokonania zabezpieczenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w P., zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 27 k.k.w. oraz art. 195a. k.k.w., poprzez ich błędną interpretację polegającą na mylnym przyjęciu, że przepisy te stanowią podstawę do dokonania przez urząd skarbowy zabezpieczenia przepadku. Kierując się tymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie i oddalenie skargi, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także, w obu przypadkach, o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Autor skargi kasacyjnej wywodził, że wyrok nie jest trafny, gdyż Sąd pierwszej instancji dokonał w nim błędnej wykładni obowiązującego prawa. Jedyną normą upoważniającą urząd skarbowy do wykonania orzeczonego przez prokuratora zabezpieczenia jest art. 195a k.k.w. W sprawie, postanowieniem z dnia 10 listopada 2006 r., prokurator zabezpieczył na mieniu podejrzanego jedynie grożący mu przepadek korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa. Przesłanki powołanego przepisu - w postaci opisanej w nim kumulacji podstaw zabezpieczenia - nie wystąpiły, wobec czego zabezpieczenie przepadku w trybie administracyjnym nie było dopuszczalne. Pełnomocnik wnoszącego kasację podkreślił także, że art. 27 k.k.w. odnosi się wyłącznie do egzekucji środka karnego w postaci przepadku oraz nawiązki, natomiast egzekucja – wykonanie obowiązku - niewątpliwie nie jest tożsame z zabezpieczeniem, o wykonanie którego wiedziony jest spór prawny w sprawie. Ogólne zasady prawa, na które powołuje się Sąd pierwszej instancji, nie mogą stanowić samoistnego źródła prawa określającego prawa i obowiązki organów i stron postępowań prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zrelacjonowaną istotnościowo skargę kasacyjną doszedł do przekonania, że w sprawie wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a., przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego sądu zagadnienie prawne następującej treści: "Czy w świetle art. 195a § 1 w związku z art. 187 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90, poz. 557 ze zm.) prokurator może zlecić urzędowi skarbowemu wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku, czy też urząd skarbowy zobowiązany jest wykonać jedynie takie postanowienie prokuratora, którym kumulatywnie zastosowano zabezpieczenie grożącego przepadku oraz innych, wymienionych w tym przepisie, kar i obowiązków ?".

Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako sporne i wymagające zasadniczej oceny prawnej należało uznać zgodne z prawem, to jest z art. 27k.k.w. i art. 195a. k.k.w., wskazanie organu właściwego do dokonania zabezpieczenia na majątku podejrzanego, na podstawie postanowienia prokuratora wydanego w oparciu o przepisy art. 291 § 1, art. 292 § 2 i art. 293 § 1 k.p.k.

Wybór, na podstawie tych unormowań, organu właściwego przesądzał również będzie - według jakich regulacji prawnych powinno toczyć się postępowanie zabezpieczające: na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też przepisów postępowania cywilnego.

Zwrócono uwagę, że zaprezentowane zagadnienie prawne jest uzasadnione niespornymi elementami stanu faktycznego dotyczącymi istoty sporu w rozpatrywanej sprawie. Nie budziło wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że postanowienie prokuratora z dnia 10 listopada 2006 r. stanowiło o zabezpieczeniu na majątku podejrzanego wyłącznie przepadku korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa; zastosowanie powyższego środka karnego w postępowaniu w postępowaniu karnym, o którym mowa w niniejszej sprawie administracyjnej, było prawnie dopuszczalne i możliwe. Przepisem na który powołał się prokurator zlecając wykonanie wydanego postanowienia był art. 195 a. § 1 k.k.w. Przepis ten został wprowadzony w art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 111, poz. 1061) i w niezmienionym brzmieniu obowiązuje od dnia 1 lipca 2003 r. Zgodnie z jego treścią, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznana krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zalecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art. 187. Z kolei przepis art. 187 k.k.w. stanowi, że sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg urzędowi skarbowemu, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania środka karnego w postaci orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa. Uzupełnienie tej regulacji stanowi przepis art. 195 a § 2 k.k.w. wskazujący, że w wypadku, o którym mowa w § 1, jeżeli orzeczono przepadek urząd skarbowy prowadzi również egzekucję orzeczonej jednocześnie grzywny i zasądzonych od skazanego kosztów sądowych oraz egzekucję orzeczonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego albo nawiązki. Treść przytoczonych przepisów art. 195 a § 1 i 2 oraz art. 187 k.k.w., w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2003 r., dopuszczała, w przewidzianych w nich przypadkach, zlecenie wykonania postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego urzędowi skarbowemu właściwemu do wykonania środka karnego w postaci przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa.

Podkreślono, przywołując fragment uzasadnienia do rządowego projektu nowelizacji z dnia 13 czerwca 2003 r. (projekt rządowy z dnia 10 września 2002 r., druk sejmowy nr 869 Sejmu IV kadencji), że istota proponowanych zmian zmierzała do wprowadzenia do polskiego prawa karnego materialnego i wykonawczego rozwiązań prawnych umożliwiających skuteczniejsze, bardziej efektywne zwalczanie przestępczości korupcyjnej. Temu służyły przede wszystkim zaproponowane zmiany w przepisach prawa materialnego: art. 1 nowelizujący kodeks karny, lecz również zmiany w kodeksie karnym wykonawczym, stanowiące logiczną konsekwencję zmian w kodeksie karnym w zakresie przepadku mienia. W szczególności temu celowi służyły wprowadzone zmiany nadające nowe brzmienie - w art. 3 ustawy nowelizującej - przepisom art. 25 , art. 27 , art. 187 oraz art. 195 a. k.k.w.

Z tego względu przepisy te powinny być rozważane z punktu widzenia zapewnienia skutecznej realizacji kary przepadku oraz zabezpieczenia jej wykonania w trakcie postępowania przygotowawczego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, problemy w stosowaniu omówionych przepisów pojawiły się w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych. Ich stosowanie doprowadziło do sporów pomiędzy organami egzekucyjnymi, a organami prokuratury co do określenia właściwego organu do dokonania zabezpieczenia w oparciu o przepis art. 195 a § 1 k.k.w. oraz przesądzenia właściwego trybu w jakim powinno toczyć się postępowanie zabezpieczające (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1895/05, publ. ONSA i WSA 2007/4/83; sygn. akt I SA/Gl 1894/05; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FSK 304/07; z dnia 15 maja 2008 r. sygn. akt 424/07; z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1140/07; z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II FSK 1797/07, 1798/07, 1779/07 oraz 833/08 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W wyrokach tych przyjęto, że przepis art. 195 a k.k.w. stanowił podstawę do dokonania przez uprawniony organ (prokuratora lub sąd) wyboru urzędu skarbowego jako organu właściwego do wykonania zabezpieczenia środków karnych i innych należności w postępowaniu karnym, co jednocześnie przesądzało o trybie administracyjnym postępowania egzekucyjnego. W orzeczeniach tych nie podzielano argumentacji organów egzekucyjnych odwołujących się do regulacji art. 292 § 1 k.p.k., w ich ocenie definitywnie zwalniającego te organy od prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Wyjaśniono, że treść tego przepisu wskazuje jedynie generalne odesłanie do przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.; zwanej dalej: k.p.c.), w szczególności przepisu art.747 k.p.c., w zakresie sposobu zabezpieczenia roszczeń majątkowych oraz grzywien. Jeśli jednak chodzi o zabezpieczenie grożącego przepadku, to w przepisie art. 292 § 2 k.p.k. ustawodawca zrezygnował z odesłania do k.p.c. i wymienił możliwe sposoby zabezpieczenia, stanowiąc, że zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Przepis ten przesądza zatem jedynie o sposobach dokonania zabezpieczenia, co oznacza że pozostałe kwestie dokonania zabezpieczenia majątkowego w procedurze karnej są uregulowane innymi przepisami, w tym w szczególności kodeksu karnego wykonawczego (k.k.w.). Określenie sposobów zabezpieczenia w art. 292 k.p.k. oznacza więc odesłanie wyłącznie do art. 747 k.p.c., który zawiera wyczerpujący katalog sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Jednocześnie przepis ten jest adresowany przede wszystkim do organu upoważnionego do wydania postanowienia o zabezpieczeniu, wskazując temu organowi jakie są prawnie dopuszczalne sposoby zabezpieczenia poszczególnych kar majątkowych. Jego adresatem jest także osoba, na majątku której dokonywane jest zabezpieczenie, a to w tym sensie, że powyższe przepisy gwarantują jej, że żaden inny sposób zabezpieczenia (niewymieniony w art. 292 § 2 k.p.k. lub k.p.c.) nie może być określony w postanowieniu sądu lub prokuratora. Przepis ten nie jest natomiast adresowany do organu egzekucyjnego (ani sądowego, ani administracyjnego), a w żadnym razie w jego treści nie można dopatrywać się przesłanek decydujących o właściwości organu egzekucyjnego. Wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym odbywa się według ustawy kodeks karny wykonawczy (k.k.w.), a zatem w celu ustalenia organu właściwego do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu należało odwołać się do przepisów tej ustawy normujących postępowanie egzekucyjne. Przepisami w oparciu, o które należało dokonać wyboru organu właściwego do zabezpieczenia były przepisy art. 25, art. 27, art. 187 oraz art. 195 a § 1 i § 2 k.k.w. Z przepisami tymi korespondowały regulacje art. 2 § 1 pkt 5, art. 3 i art. 4 u.p.e.a., zgodnie z którymi środek karny przepadku oraz nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa należało zaliczyć do "należności pieniężnych przekazanych do egzekucji na podstawie innych ustaw".

Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował, że przedstawiony problem prawny nie był jednak jednolicie traktowany w orzeczeniach zapadających w indywidualnych sprawach, co prowadziło do powstania dwóch przeciwstawnych poglądów, a tym samym kształtowania rozbieżnego orzecznictwa sądów administracyjnych.

Według pierwszego poglądu, z treści przepisu art. 195 a § 1 k.k.w. wynika, że prokurator może zlecić urzędowi skarbowemu wykonywanie jedynie takiego postanowienia, którym kumulatywnie zastosowano zabezpieczenie grożącego przepadku oraz innych, wymienionych w tym przepisie kar i obowiązków (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1140/07, z dnia 11 marca 2009 r. syng. akt II FSK 883/08, oraz WSA z dnia 2 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1895/05). W wyrokach tych jednoznacznie oddzielono sytuację, w której zabezpieczenie obejmowało łącznie grożący przepadek oraz grzywnę od sytuacji zabezpieczenia wyłącznie grożącego przepadku. Tylko w tym pierwszym przypadku (kumulatywnego zabezpieczenia) za dopuszczalne, w oparciu o przepis art. 195 a § 1 k.k.w., należało uznać zlecenie przez prokuratora lub sąd wykonania zabezpieczenia przez urząd skarbowy właściwy ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji. Szersza wypowiedź na temat wykładni przepisu art. 195 a § 1 k.k.w w tym zakresie znalazła się w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2008 r., (sygn. akt) I OSK 1140/07).

W ocenie rozstrzygającego wówczas składu orzekającego, stanowisko wskazujące na niezbędność kumulacji podstaw zabezpieczenia dla zabezpieczenia przez urząd skarbowy środka karnego przepadku znajdowało uzasadnienie w wykładni gramatycznej art. 195 a § 1 k.k.w. Użycie przez ustawodawcę słowa "oraz", które w unormowaniu tym pełni rolę spójnika – koniunkcji, przesądzało, że możliwość zlecenia urzędowi skarbowemu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu na majątku dotyczy tylko takiego postanowienia, w którym kumulatywnie zastosowano nie tylko zabezpieczenie grożącego przepadku, lecz także innych (wymienionych w tym przepisie) kar i obowiązków. Zatem tylko łączne orzeczenie tym samym (przepis używa słowa "jednym") postanowieniem przepadku i grzywny względnie przepadku i jednego z obowiązków wskazanych w tym przepisie, otwiera przed sądem lub prokuratorem możliwości zlecenia wykonania zabezpieczenia urzędowi skarbowemu. W przypadku zabezpieczenia wyłącznie przepadku postępowania zabezpieczające winno być prowadzone według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, ze wszelkimi konsekwencjami, w tym także organu wykonującego czynności zabezpieczające.

Drugie stanowisko dopuszcza natomiast możliwość zlecenia wykonania samego przepadku (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 304/07 oraz z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 424/07). W wyrokach tych nie podano szerszej argumentacji na uzasadnienie przyjętego poglądu odnosząc się przede wszystkim do zarzutu dopuszczalności dokonywania zabezpieczenia w oparciu o postanowienie wydane na podstawie art. 195 a § 1 k.k.w., w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Z opisu stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia jednoznacznie wynika, że postanowienie o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego obejmowało: wyłącznie przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio albo pośrednio z przestępstwa, w postaci środków płatniczych zdeponowanych na rachunku bankowym (tak w sprawie o sygn. akt II FSK 424/07) lub zabezpieczenie wykonania orzeczenia o przepadku (tak w sprawie o sygn. akt II FSK 304/07). Tym samym pośrednio zaaprobowano pogląd o dopuszczalności zlecenia wykonania zabezpieczenia przez urząd skarbowy wyłącznie środka karnego przepadku.

Prokurator Prokuratury Krajowej w piśmie z dnia 2 listopada 2009 r. wniósł o podjęcie uchwały o następującej treści: "W świetle art. 195a § 1 w związku z art. 187 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. nr 90, poz. 557 ze zm.) prokurator może zlecić urzędowi skarbowemu wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku".

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów zważył i orzekł, co następuje.

Przedstawione w pytaniu prawnym składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego trudności i rozbieżność stanowisk w prawidłowym wskazaniu organów wykonujących orzeczone w postępowaniu karnym zabezpieczenia kar grzywny i środków karnych, ocena możliwości i celu stosowania art. 195a. w związku z art. 187 k.k.w., oraz łącząca się z tym immanentnie problematyka powiązania pewnych obszarów z dziedziny szeroko pojętego prawa karnego z prawem normującym postępowanie egzekucyjne w administracji, stanowi razem niewątpliwie bardzo istotne zagadnienie prawnie, które może budzić poważne wątpliwości, uzasadnione w szczególności wymagającą wyjaśnienia konkurencyjnością wielu zbiegających się przepisów różnych ustaw oraz gałęzi prawa. W świetle powyższej (wstępnej) konstatacji, jak również, przedstawionej w uzasadnieniu pytania prawnego, niejednolitości orzecznictwa sądowego w rozważanym przedmiocie, wystąpienie o podjęcie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a., było dostatecznie uzasadnione.

Na podstawie art. 195a. § 1 k.k.w., który to przepis (formalnie) stanowi w sprawie niniejszej podstawę konstrukcyjną wystąpienia o wyjaśnienie przedstawionych poważnych wątpliwości prawnych, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie organowi określonemu w art. 187. Organem wykonawczym, o którym mowa w art. 195a. § 1 k.k.w. i w art. 187 k.k.w. jest urząd skarbowy o wskazanej w ostatnim z tych przepisów właściwości miejscowej. Zgodnie z art. 32 pkt. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm. – w dalszym tekście: k.k.), grzywna, o której pisze się w art. 195a. § 1 k.k.w., jest przewidzianą przez prawo karne materialne karą, natomiast, na podstawie art. 39 k.k., przepadek, obowiązek naprawienia szkody, świadczenie pieniężne, nawiązka, uwzględnione również w treści art. 195a. § 1 k.k.w., są środkami karnymi. Na podstawie art. 44 k.k: § 1 – sąd orzeka przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa, § 2 – sąd może orzec, a w przypadkach wskazanych w ustawie orzeka, przepadek przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa, § 3 – jeżeli orzeczenie przepadku określonego w § 2 byłoby niewspółmierne do wagi popełnionego czynu, sąd zamiast przepadku może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa, § 4 – jeżeli orzeczenie przepadku określonego w § 1 lub 2 nie jest możliwe, sąd może orzec przepadek równowartości przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa lub przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa. Na podstawie art. 25 § 1 k.k.w., egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego w art. 52 Kodeksu karnego prowadzi się według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z § 2 art. 25 k.k.w., regulację § 1 tego przepisu stosuje się również do wykonania postanowień o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych będących przedmiotem postępowania karnego oraz grzywny. Stosownie, natomiast, do art. 27 k.k.w., egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Z przytoczonych przepisów wynika, że karę i środki karne, wymienione w art. 195a. § 1 k.k.w., co do zasady wykonuje się, jak następuje: grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne oraz nawiązkę – w postępowaniu cywilnym, to jest według przepisów k.p.c., natomiast przepadek i związaną z nim normatywnie nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa ( z art. 44 k.k.) – w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie regulacji powoływanej powyżej u.p.e.a. Na podstawie art. 187 k.k.w., w realizacji unormowania art. 27 k.k.w., sąd niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis urzędowi skarbowemu, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania środka karnego w postaci orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa.

Realizacja środka karnego przepadku (oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa) stanowić może przedmiot egzekucji administracyjnej nie tylko w świetle przywoływanych przepisów art. 27k.k.w. i art. 187k.k.w., podlega bowiem egzekucji administracyjnej na podstawie odpowiedniej do wymienionych unormowań prawa karnego wykonawczego treści art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., jako wykonanie należności przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw.

W rozpatrywanym aspekcie k.k.w., poprzez regulację art. 27, przekazuje wykonanie środków karnych przepadku i nawiązki na rzecz Skarby Państwa do postępowania egzekucyjnego w administracji, jako ustawa, o której mowa w art. 2 § 1 pkt. 5 u.p.e.a., stanowiąca o należnościach objętych, z tytułu tego przekazania i zgodnie z ostatnim z wymienionych przepisów, egzekucją administracyjną.

W dziale IV u.p.e.a., normującym administracyjne postępowanie zabezpieczające, brak jest unormowania: jakie obowiązki podlegają administracyjnemu zabezpieczeniu egzekucji administracyjnej; nie ma przepisu stanowiącego zapisany odpowiednik art. 2, w tym art. 2 ust. 1 pkt 5 u.p.e.a.

Nie może to jednak oznaczać czy też powodować niemożliwości i niedopuszczalności prowadzenia administracyjnego postępowania zabezpieczającego, w tym również w sprawach przekazanych do obszaru działania u.p.e.a. - na podstawie innych ustaw - zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Jeżeli dany obowiązek, na przykład: przekazany na podstawie innej ustawy, podlega egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie u.p.e.a., to nie ma jakiegokolwiek racjonalnego powodu, ażeby jego wykonanie nie mogło zostać według reguł administracyjnej ustawy egzekucyjnej zabezpieczone, bądź też, aby zabezpieczenie to odbywało się na podstawie innych przepisów, aniżeli regulacje prawne u.p.e.a.

Na podstawie art. 154 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku niepieniężnego, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić albo udaremnić egzekucję. Postępowanie zabezpieczające ma więc charakter postępowania pomocniczego w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Postępowanie zabezpieczające, jeżeli będzie prowadzone, zawsze poprzedza postępowanie egzekucyjne, i ma zasadniczo na celu zapewnienie realizacji w przyszłości, w drodze postępowania egzekucyjnego, roszczeń wierzyciela. Z tego pomocniczego, względem egzekucyjnego, charakteru postępowania zabezpieczającego wynika, że w przypadku przedmiotu mogącego stanowić obiekt egzekucji administracyjnej nie ma potrzeby odrębnego normowania, że stanowić on może również przedmiot - zabezpieczającego prospektywnie postępowanie egzekucyjne - postępowania zabezpieczającego, tym bardziej, że zarówno postępowanie egzekucyjne, jak i mogące poprzedzać je postępowanie zabezpieczające, normowane są jedną ustawą. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.p.e.a., ustawa określa prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2. Jeżeli więc określony obowiązek znajduje się w obszarze unormowania art. 2 u.p.e.a., w tym art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., to znaczy - podlega egzekucji administracyjnej, obowiązek ten podlega również administracyjnemu postępowaniu zabezpieczającemu regulowanemu tą samą, powoływaną, ustawą. Stwierdza to dosłownie art. 2 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym, w zakresie nieuregulowanym odrębnymi przepisami, należności, o których mowa w § 1, podlegają zabezpieczeniu w trybie i na zasadach określonych w dziale IV.

Na podstawie art. 291 § 1 k.p.k., w razie popełnienia przestępstwa, za które można orzec grzywnę, przepadek, nawiązkę lub świadczenie pieniężne albo nałożyć obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego. Zgodnie z art. 293 § 1 k.p.k. postanowienie o zabezpieczeniu wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator.

Nie może ulegać wątpliwości, że żaden z przytoczonych przepisów nie wskazuje podmiotu wykonującego orzeczenia o zabezpieczeniu. Jest to zrozumiałe, wręcz oczywiste, ponieważ wykonaniem orzeczeń zapadłych w postępowaniach karnych zajmuje się prawo karne wykonawcze, nie prawo karne procesowe, i tylko w kwestiach nie uregulowanych w k.k.w. stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k.(art. 1 k.k.w.).

Na podstawie art. 291 § 2 k.p.k., wykonanie zabezpieczenia następuje w sposób wskazany w k.p.c. Zgodnie natomiast z art. 292 § 2 k.p.k., zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości; zakaz ten podlega ujawnieniu w księdze wieczystej, a w jej braku, w zbiorze złożonych dokumentów; w miarę potrzeby może być ustanowiony zarząd nieruchomości lub przedsiębiorstwa oskarżonego.

Również i przytoczone unormowania art. 292 k.p.k. nie statuują organu wykonawczego dla wydanego w postępowaniu karnym postanowienia o zabezpieczeniu. W istocie rzeczy stanowią tylko o sposobie zabezpieczenia: w przypadku zabezpieczenia grożącego środka karnego przepadku – normując to zagadnienie w treści art. 292 § 2 kp.p.k., w przypadku innych powodów zabezpieczenia – odsyłając, w art. 292 § 1 k.p.k., do sposobów zabezpieczenia wskazanych w k.p.c. Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że nawiązka na rzecz Skarbu Państwa, nie jest nawiązką, o której mowa w art. 291 § 1 k.p.k., lecz stanowi – zgodnie z art. 44 § 3 k.k. - modalność środka karnego przepadku, do którego odnosi się art. 292 § 2 k.p.k. W obszarze zabezpieczenia grożącego przepadku przepisy k.p.k. nie wskazują organu uprawnionego i zobowiązanego do jego wykonania, nie odwołują się w tym przedmiocie też do regulacji k.p.c. Zapis prawny art. 292 § 2 k.p.k. wypowiada się tylko o sposobie zabezpieczenia grożącego przepadku i odnosi się w tej ustawie do organu orzekającego zabezpieczenie. Zgodnie bowiem ze zdaniem drugim art. 293 § 2 k.p.k., w postanowieniu o zabezpieczeniu określa się zakres i sposób zabezpieczenia.

Wykonanie orzeczonych w postępowaniu karnym postanowień o zabezpieczeniu reguluje k.k.w. Jak już powyżej przedstawiono i rozważono, zgodnie z art. 27 k.k.w. egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 27 k.k.w. środki karne przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., podlegają egzekucji administracyjnej, na podstawie natomiast art. 2 § 2 u.p.e.a. - podlegają zabezpieczeniu w trybie i na zasadach określonych w dziale IV u.p.e.a.

Organem wykonującym zabezpieczenie a następnie egzekucję obowiązków prawnokarnych w postaci przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art. 27 k.k.w. oraz art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 u.p.e.a., jest organ egzekucyjny, zdefiniowany w treści art. 1a. pkt 7 u.p.e.a. Zgodnie z art. 1a. pkt 7 u.p.e.a., jeżeli w ustawie jest mowa o organie egzekucyjnym – rozumie się przez to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Podobne, zasadne, stanowisko wywieść można z ocen prawnych wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 r., II FSK 427/07, z których w istocie rzeczy wynika, że administracyjny organ egzekucyjny (nazwany w k.k.w. "urzędem skarbowym") wykonuje także postanowienia o zabezpieczeniu przepadku; skoro bowiem – zgodnie z art. 27 k.k.w. – egzekucję środka karnego przepadku prowadzi administracyjny skarbowy organ egzekucyjny według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to również postanowienie o zabezpieczeniu tego przepadku realizuje ten organ. Trafnie również skonstatował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2008 r., II FSK 304/07, iż sprzeczne z prawidłowymi zasadami wykładni, w tym regułami logiki, byłoby przyjęcie, że do wykonania przepadku uprawniony jest urząd skarbowy, natomiast do wykonania zabezpieczenia grożącego przepadku, a więc postępowania pomocniczego w stosunku do postępowania egzekucyjnego, niezbędny jest inny organ egzekucyjny. Dodać można, że mnożenie oraz konkurencja postępowań (cywilnego i administracyjnego) w relacji do zabezpieczenia i wykonania tego samego środka karnego - przekazanego do egzekucji administracyjnej, nie stanowiłaby najbardziej efektywnego sposobu zwalczania i karania przestępczości, dla których to zasadniczych powodów, powoływaną nowelizacja z dnia 13 czerwca 2003 r., wprowadzone zostały do obowiązującego porządku prawnego (między innymi) rozważone powyżej unormowania art. 291 § 1 k.p.k. i art. 27 k.k.w., stanowiące o zabezpieczaniu i wykonaniu określonych środków karnych i kary grzywny.

Pokreślić również należy, że zasady uprawnienia i zobowiązania określonego rodzaju podmiotu do prowadzenia zabezpieczenia środków reakcji karnej wskazanych w art. 195a § 1 k.k.w., przepis ten nie normuje. Przywoływany zapis prawny art. 195a § 1 k.k.w. stanowi wyłącznie regulację na wypadek potrzeby i uzasadnienia zabezpieczenia jednym postanowieniem: kary i środków karnych, do których, jak do grzywny, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo nawiązki, prowadzi się postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne na podstawie przepisów k.p.c., oraz środka karnego przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, w relacji do których odpowiednie jest administracyjne postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne.

W celu wyeliminowania zbiegu i konkurencji cywilnych i egzekucyjnych postępowań zabezpieczających, na podstawie art. 195a § 1 k.k.w., organ orzekający zabezpieczenie może zlecić w całości jego wykonanie jednemu organowi wykonawczemu – określonemu w art. 187 k.k.w., to jest urzędowi skarbowemu, czyli organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 1a. pkt 7 u.p.e.a., w treści którego mieści się zarówno organ wykonujący zabezpieczenie jak i egzekucję administracyjną. Zapis regulacji prawnej art. 195 a § 1 k.k.w. jest natomiast kolejnym argumentem uzasadniającym tezę o dopuszczalności zabezpieczenia przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Gdyby bowiem przyjąć, że przepadek i nawiązka na rzecz Skarbu Państwa nie mogą samodzielnie stanowić podstawy i przedmiotu administracyjnego postępowania zabezpieczającego, to podlegałyby wówczas zabezpieczeniu według przepisów k.p.c.. W sytuacji zasygnalizowanej hipotetycznie w zdaniu poprzednim nie zaistniałby więc zbieg i konkurencja (administracyjnego i cywilnego) postępowań zabezpieczających w stosunku do kary i wszystkich środków karnych wymienionych w art. 195a k.k.w., skoro przepadek i nawiązka na rzecz Skarbu Państwa zabezpieczane byłyby zgodnie z regulacjami k.p.c., tak jak pozostałe środki reakcji karnej wymienione w powołanym przepisie. Brak byłoby więc jakiegokolwiek racjonalnego powodu lub uzasadnienia do zlecania zabezpieczania wszystkich podlegających zabezpieczeniu według przepisów k.p.c. obowiązków przywołanych w art. 195a § 1 k.k.w. organowi administracyjnego postępowania egzekucyjnego.

Kumulacja podstaw czy też powodów zabezpieczenia, przewidziana w hipotezie art. 195a § 1 k.k.w., nie jest przesłanką zastosowania administracyjnego albo cywilnego trybu zabezpieczenia w poszczególnych przypadkach objętych jej zakresem, ale wyłącznie regulacją na wypadek zbiegu kary i środków karnych, które uzasadniają różne tryby postępowania zabezpieczającego, w tym - odmienne organy wykonujące zabezpieczenie. Jeżeli więc jednym postanowieniem, o którym mowa w art. 291§ 1 k.p.k. i w art. 195a. § 1 k.k.w., zabezpieczono grożący przepadek oraz nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa, do których adekwatne jest administracyjne postępowanie zabezpieczające a następnie administracyjne postępowanie egzekucyjne – oba prowadzone przez administracyjny organ egzekucyjny, oraz zabezpieczono grożącą grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę (inną, aniżeli na rzecz Skarby Państwa), które zabezpieczane i wykonywane są według przepisów k.p.c., wydający to postanowienie, zamiast rozdzielać jego wykonanie na różne organy odmiennych postępowań prawnych, może, na podstawie szczególnej regulacji art. 195a. § 1 k.k.w., zlecić w całości jego wykonanie jednemu organowi, to jest urzędowi skarbowemu określonemu w art. 187 k.k.w., który jest organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 1a. pkt 7 u.p.e.a. W przypadku zbiegu możliwości prowadzenia różnych postępowań egzekucyjnych natomiast, to jest kiedy orzeczono przepadek, wykonywany, zgodnie z art. 27 k.k.w., według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uprawniony administracyjny organ egzekucyjny prowadzi również, na podstawie art. 195a § 2 k.k.w., egzekucję orzeczonej jednocześnie grzywny i zasądzonych od skazanego kosztów sądowych oraz egzekucję orzeczonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego albo nawiązki, których egzekucja w innych przypadkach prowadzona byłaby przez organ wskazany w przepisach kpc.

Kierując się przedstawionymi i rozważonymi powyżej przepisami prawa oraz wynikiem ich wykładni, Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie siedmiu sędziów, ustosunkowując się do zagadnienia prawnego przedstawionego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2009 r., na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 oraz art. 264 § 2 p.p.s.a., podjął uchwałę następującej treści:

1. Przepis art. 195 a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) może stanowić podstawę zlecenia wykonania zabezpieczenia administracyjnemu organowi egzekucyjnemu tylko wówczas, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz inne wymienione w nim obowiązki.

2. Zabezpieczenie grożącego środka karnego przepadku, według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, administracyjny organ egzekucyjny przeprowadza na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w związku z art. 27 Kodeksu karnego wykonawczego.