Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 704/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 21 par 1 pkt 2 par 5
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. sprawy ze skargi O. A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 rok po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 30 stycznia 2012 r. nr [...], 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. O. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 14 czerwca 2012 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 30 stycznia 2012 r., , wydaną w trybie art. 240 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) - dalej zwanej "O.p.", którą uchylono w całości ostateczną decyzję Burmistrza z dnia 17 lutego 2009 r., , ustalającą podatniczce łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2009 w kwocie [...] zł i jednocześnie orzeczono co do istoty sprawy ustalając wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009 w kwocie [...] zł.

Wskazane wyżej decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2010 r. (zwana dalej także "Podatniczką", "Stroną" lub "Skarżącą") złożyła wniosek o dokonanie korekty łącznego zobowiązania pieniężnego poczynając od 20 października 2008 r. w związku ze zmianą sposobu wykorzystania należących do Niej działek, położonych w . Wskazała, że w dniu 20 października 2008 r. została rozwiązana umowa dzierżawy z firmą "[...]" Spółką Jawną i na powyższych działkach zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej, a w związku z tym działki nr [...] są działkami rolnymi, które powinny być opodatkowane podatkiem rolnym.

W związku z powyższym, w drodze postanowienia z dnia 19 kwietnia 2010 r., znak [...], Burmistrz wznowił na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009, zakończone ostateczną decyzją Burmistrza z dnia 17 lutego 2009 r., znak: [...], wskazując na okoliczność wystąpienia przez Podatniczkę z wnioskiem o dokonanie korekty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009, poczynając od 20 października 2008 r. w związku ze zmianą sposobu wykorzystania działek o nr [...], położonych w . Przyczyną zaś zmiany w sposobie użytkowania tych gruntów według Podatniczki jest zaprzestanie działalności gospodarczej na działkach rolnych przez Spółkę "". W tym stanie Organ podatkowy I instancji uznał, że należy wznowić zakończone decyzją ostateczną postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009 w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 o.p.

Organ podatkowy I instancji po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, decyzją z dnia 31 stycznia 2011 r., znak: [...], na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5, art. 207 § 1 o.p. w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. uchylił w całości ostateczną decyzję Burmistrza z dnia 17 lutego 2009 r., znak: [...], którą wymierzono podatek w kwocie [...] zł, i jednocześnie orzekł co do istoty sprawy ustalając wysokość zobowiązania w łącznym zobowiązaniu pieniężnym na rok 2009 w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu ww. decyzji Organ podatkowy I instancji, wskazując na wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. - wobec wystąpienia przez Podatniczkę z wnioskiem o dokonanie korekty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009, poczynając od 20 października 2008 r., w związku ze zmianą sposobu wykorzystania działek o nr [...], położonych w , której przyczyną według Podatniczki jest zaprzestanie działalności gospodarczej na działkach rolnych przez Spółkę "" - stwierdził końcowo, że w związku z zaistniałymi zmianami mającymi wpływ na wysokość opodatkowania za rok 2009, przedstawia sposób jego wyliczenia (na str. 3).

W wyniku złożonego przez Podatniczkę odwołania od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 maja 2011 r., znak: [...], na podstawie art. 233 § 2 O.p. uchyliło ww. decyzję Organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, w uzasadnieniu której wskazano, że zaskarżona decyzja Organu I instancji wydana została na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 i art. 245 § 1 pkt 1 O.p., wyjaśniając przy tym, że nową okolicznością w przedmiotowej sprawie, stanowiącą podstawę do zmiany decyzji ostatecznej, stanowiło zgłoszenie przez Podatniczkę faktu rozwiązania z dniem 20.08.2008 r. umowy dzierżawy działek nr [...], położonych w i zaprzestanie prowadzenia na nich działalności gospodarczej. Fakt ten Podatniczka zgłosiła w 2010 r., już po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie, zatem – jak wskazało Kolegium – istniały podstawy do wznowienia postępowania. Kolegium jednak uznało, że sprawa wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego, bowiem w sprawie nie zgromadzono dowodów pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia, wskazując Organowi I instancji na konieczność ustalenia powierzchni działek, na których zakończono rekultywację, przeprowadzenia oględzin działek i zobowiązania Strony do przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej na gruntach rolnych.

Decyzją z dnia 30 stycznia 2012 r., znak: Nr [...], Burmistrz , działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5, art. 207 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i art. 245 § 1 pkt 1 O.p., ponownie orzekł o uchyleniu decyzji ostatecznej z dnia 17 lutego 2009 r., znak: [...], i ustalił kwotę podatku za 2009 r. w kwocie [...] zł, a więc odpowiadającej wysokości określonej w ww. decyzji z dnia 31 stycznia 2011 r., również wskazując w jej uzasadnieniu na wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. - wobec wystąpienia przez Podatniczkę z wnioskiem o dokonanie korekty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009, poczynając od 20 października 2008 r., w związku ze zmianą sposobu wykorzystania działek o nr [...], położonych w , której przyczyną według Podatniczki jest zaprzestanie działalności gospodarczej na działkach rolnych przez Spółkę "".

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji, stwierdził, że Podatniczka jest właścicielką działek rolnych o nr [...] położonych w gm. [...]. Następnie na podstawie zapisów w rejestrze gruntów wskazał, że działka nr [...] jest sklasyfikowana jako [...] ha. Opierając się na opinii geodety stwierdził także, że w stanie zastanym na gruncie działka nr [...] o pow. [...] ha posiada klasę gruntu: [...] ha, natomiast działka [...] o pow. [...] ha posiada klasę gruntu [...] ha.

W decyzji tej wskazano także, że po uchyleniu przez SKO decyzji w sprawie zmiany ostatecznej decyzji z dnia 17 lutego 2009 r. ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2009 r. przeprowadzono dodatkowe postępowanie dowodowe mające znaczenie przy ustalaniu łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego i nieruchomości za rok 2009, po czym wskazał na przeprowadzone w tym postępowaniu dodatkowe czynności, tj. na ustalenia przeprowadzonych oględzin, podczas których stwierdzono, że na spornych działkach [...] znajdują się zwałowiska mas ziemnych powstałe w wyniku wydobycia kopalin, wyrobiska porośnięte są roślinnością, występują zbiorniki wodne. Organ wskazał także na dowody w postaci dokumentów, z których wynikało, że teren nie był rekultywowany. Organ I instancji, na podstawie wskazanych dowodów, stwierdził, że działka nr [...] o pow. [...] ha zajęta jest w części, tj. [...] ha pod wyrobiska kopalniane i o pow. [...] ha jako nieużytki podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, natomiast [...] ha objęta jest przepisami o podatku rolnym. Działka nr [...] o pow. [...] ha w części o pow. [...] ha objęta jest przepisami o podatku rolnym, zaś w zakresie powierzchni [...] ha zajętej pod wyrobiska kopalniane – podatkiem od nieruchomości. Co do pozostałych działek, Organ zgodnie z ewidencją gruntów uznał je za opodatkowane podatkiem rolnym. W konsekwencji, stwierdzając, że powyższe dane nie pokrywają się z informacją podatkową z dnia 6 kwietnia 2010 r. Organ I instancji wyliczył Podatniczce podatek rolny na rok 2009 w kwocie [...] zł od powierzchni użytków rolnych [...] ha (powierzchnia przeliczeniowa [...] ha) oraz podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł za grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. [...] m ², wskazując końcowo, że sposób wyliczenia tego podatku na rok 2009 przedstawia w związku z zaistniałymi zmianami mającymi wpływ na wysokość opodatkowania.

W odwołaniu od powyższej decyzji Podatniczka wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji za rok 2008 i lata następne a nadto rozpatrzenie sprawy w jednym postępowaniu.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania przez:

- ograniczenie prawa Strony do udziału w postępowaniu;

- pominięcie dowodów Podatnika bez wskazania powodów, dla których je pominięto;

- nieprzeprowadzenie dowodów powoływanych;

- brak odniesienia do innych dowodów, będących w posiadaniu organu, w szczególności dotyczących okresów, w których nie prowadzono faktycznej działalności gospodarczej na przedmiotowych działkach oraz

naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, że przedmiotowe części działek podlegają w określonych okresach przepisom podatku od nieruchomości.

Kolegium, w wyniku rozpoznania odwołania, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Organu I instancji, nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że sporne działki o nr [...] sklasyfikowane jako użytki rolne znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, co skutkuje opodatkowaniem tych gruntów podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 2 oraz art. 1 a ust 1 pkt 3 u.p.o.l. Zauważył także, że Podatniczka nie przedstawiła dowodów przeczących ustaleniom faktycznym w sprawie. W konsekwencji za uprawnione uznał obciążenie Strony odwołującej podatkiem (będącej właścicielem spornych gruntów) na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Zdaniem Organu odwoławczego, sporne tereny znajdowały się w stanie, z którego nie wynikało, aby prowadzona na nich działalność gospodarcza została zakończona albowiem teren zajęty pod wyrobiska górnicze nie został zrekultywowany, nie ustalono także w trakcie oględzin aby była na nim prowadzona działalność rolnicza. W ocenie Organu odwoławczego, rekultywacja nie stanowi odrębnej działalności gospodarczej od kopalnianej. Organ odwoławczy wskazał także na okoliczności wynikające z dokumentów dotyczące: obowiązywania koncesji na wydobycie dla Spółki w okresie od dnia 1 maja 2006 r. do 31 grudnia 2016 r., przedłużenia koncesji do dnia 31 grudnia 2018 r., a także zobowiązania Spółki do m.in. - prowadzenia rekultywacji terenów poeksploatacyjnych (decyzje Marszałka Województwa [...] z 18.04.2006 r. i z dnia 29.04.2008 r.), niewyrejestrowanie działalności górniczej z terenów będących własnością Podatniczki, na brak likwidacji zakładu górniczego, pomimo nieprowadzenia wydobycia kopaliny.

Kolegium uznało zgromadzony materiał za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i nie stwierdziło żadnych naruszeń przepisów postępowania podatkowego.

W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Podatniczka wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Organu podatkowego I instancji.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, podnosząc zarzut nieważności postępowania, m.in. przez:

- naruszenie prawa Strony do udziału w postępowaniu;

- pominięcie dowodów bez wskazania powodów, dla których je pominięto;

- nie przeprowadzenie powoływanych dowodów;

- brak odniesienia do okresów, w których nie prowadzono działalności na

przedmiotowych działkach;

2. naruszenie prawa materialnego przez dowolne przyjęcie, że przedmiotowe części działek nr [...] podlegają przepisom dot. podatku od nieruchomości, a w szczególności przyjęcie, że w spornym okresie działki te znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorcy, pomimo tego, iż organ był w posiadaniu dowodów na wygaśnięcie przedmiotowej umowy dzierżawy z posiadaczem koncesji na wydobycie kruszyw co najmniej od sierpnia 2008 r., a także był w posiadaniu dowodu na pozbawienie właściciela posiadania tych działek przez Komornika SR w styczniu 2009 r., które to posiadanie nie zostało przywrócone.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2015 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymując zarzuty skargi wskazał, że Organy, będąc do tego zobowiązane, nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, które wskazywałyby na zajęcie spornych nieruchomości na prowadzenie działalności gospodarczej. Wywiedziono, że sam fakt posiadania koncesji na wydobywanie kopalin nie oznacza, że z koncesji tej uprawniony korzysta. Wskazano także na nieuprawnione stanowisko Organów, że wykonanie rekultywacji terenu mieściło się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zaś niewykonanie czynności rekultywacji do czasu oględzin dowodzi prowadzeniu takiej działalności. W ww. piśmie pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodów w trybie art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej zwanej "P.p.s.a.") z dokumentów w postaci wniosku o ujawnienie zmian w ewidencji gruntów z dnia 9 lutego 2009 r. oraz rozwiązania umowy dzierżawy z dnia 20 października 2008 r., które to dowody i fakty z nich wynikające były znane Organowi.

Na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. Sąd postanowił na postawie art. 111 § 2 P.p.s.a. połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Sz 703/12, I SA/Sz 704/12, I SA/Sz 705/12 i I SA/Sz 706/12 do wspólnego rozpoznania oraz odrębnego rozstrzygnięcia, a także postanowił dopuścić dowód z dokumentów dołączonych do ww. pisma z dnia 24 października 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, jednakże z przyczyn innych niż wskazanych w skardze.

Sąd administracyjny badając zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności uznał bowiem, że w sprawie doszło do innego naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej "P.p.s.a.".

Jak wynika z akt sprawy, decyzja Burmistrza z dnia 30 stycznia 2012 r. (utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2012 r.) została wydana w oparciu o art. 21 § 1 pkt 2 i § 5, art. 207 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 i art. 245 § 1 pkt 1 O.p.

W sentencji tej decyzji Organ I instancji orzekł o uchyleniu w całości decyzji ostatecznej Burmistrza z dnia 17 lutego 2009 r., znak: [...], w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009, w której wymierzono podatek w kwocie [...] zł, i jednocześnie orzeczono co do istoty sprawy ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym na rok 2009 w kwocie [...] zł, wskazując w jej uzasadnieniu na wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. - wobec wystąpienia przez Podatniczkę z wnioskiem o dokonanie korekty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009, poczynając od 20 października 2008 r., w związku ze zmianą sposobu wykorzystania działek o nr [...], położonych w , której przyczyną według Podatniczki jest zaprzestanie działalności gospodarczej na działkach rolnych przez Spółkę "".

Nadto, wskazano w tej decyzji, że po uchyleniu przez SKO decyzji w sprawie zmiany decyzji ostatecznej z dnia 17 lutego 2009 r. ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2009 r. Burmistrz przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe mające znaczenie przy ustalaniu łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego i nieruchomości za rok 2009., po czym wskazał czynności przeprowadzone w tym postępowaniu oraz na dokumenty dodatkowo zgromadzone, zaś końcowo Organ przedstawił sposób wyliczenia tego podatku na rok 2009 - jak wskazał - w związku z zaistniałymi zmianami mającymi wpływ na wysokość opodatkowania.

Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że Organ podatkowy I instancji postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wznowił na wniosek Strony postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i nieruchomości za rok 2009, zakończone ostateczną decyzją Burmistrza z dnia 17 lutego 2009 r., znak: [...], wskazując w jego uzasadnieniu, że Podatniczka wystąpiła z wnioskiem o dokonanie korekty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009, poczynając od 20 października 2008 r., w związku ze zmianą sposobu wykorzystania działek o nr [...], położonych w , której przyczyną według Podatniczki jest zaprzestanie działalności gospodarczej na działkach rolnych przez Spółkę "".

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że powołany w podstawie prawnej decyzji Organu I instancji z dnia 30 stycznia 2012 r. przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p. stanowi wzajemnie wykluczający się tryb prowadzenia postępowania podatkowego w stosunku do postępowania podatkowego przeprowadzonego na podstawie art. 21 § 3 i § 5 O.p.

Należy zauważyć, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą (przesłanki wznowienia), określoną w art. 240 O.p. Trzeba także mieć na uwadze, że możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności, stałości decyzji ostatecznych (art. 127 i 128 O.p.). Z powyższego założenia ogólnego oraz z treści art. 128 O.p. wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji.

Poza przesłanką ostateczności decyzji, która jest warunkiem sine qua non uruchomienia każdego z trybów nadzwyczajnych, art. 240 § 1 O.p., wymienia jedenaście podstaw wznowienia postępowania. Wskazanie co najmniej jednej z nich uzasadnia wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 O.p.). Czy podstawy te rzeczywiście występują, właściwy organ bada w postępowaniu wszczętym wspomnianym postanowieniem (art. 243 § 2 O.p.), a wynik badania przedstawia w decyzji, o której mowa w art. 245 O.p.

W myśl art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. W realiach rozpoznawanej sprawy podstawę wznowienia stanowić mają - według Skarżącej - zmiana sposobu korzystania z działek gruntowych o nr [...], położonych w , poczynając od dnia 20 października 2008 r.

Ustawodawca nie wyjaśnił, co należy rozumieć przez pojęcie "okoliczności faktyczne". W orzecznictwie wskazuje się, że zwrot "okoliczności faktyczne" należy rozumieć w znaczeniu języka potocznego, jako zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie. "Okolicznością faktyczną" nie może być zatem sam proces myślowy, wnioskowanie, związek pomiędzy różnymi okolicznościami faktycznymi czy też związek z przepisami prawa i jego wykładnią. (wyrok WSA w Gdańsku z 27 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1230/12. www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe przywołane w uzasadnieniu wyroki zostały także opublikowane pod wskazanym adresem www).

Wyjaśnienia zatem wymaga, że z treści ww. art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wynika, że za przyczynę wznowienia postępowania mogą być uznane tylko takie okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, które: a) są nowe, b) istniały w momencie wydania decyzji ostatecznej, c) jednocześnie nie były znane organowi, który wydał decyzję. Bez znaczenia natomiast jest fakt, czy przyczyny tego stanu rzeczy były zawinione przez stronę, czy też nie. Ważne jest natomiast, aby tą nową okolicznością lub nowym dowodem były takie, które miałyby bezpośredni związek przyczynowy z treścią rozstrzygnięcia. Wskazać przy tym należy, że te nowe okoliczności/dowody służą ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego. Jest to istotne, ponieważ w odniesieniu do łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2009 Organ podatkowy, mimo że wznowił postępowanie w tym trybie, nie odniósł się do tej przesłanki z pkt 5 § 1 art. 240 O.p. uzasadniającej ewentualne uchylenie ostatecznej decyzji w trybie art. 245 § 1 O.p.

Jak już wyżej wskazano, przepis art. 240 § 1 O.p. stanowi odstępstwo od przewidzianej w art. 128 O.p. zasady trwałości ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu podatkowym. Tryb wzruszenia decyzji ostatecznej określony w ww. art. 240 O.p. jest trybem postępowania, którego celem nie jest weryfikacja wadliwej decyzji ostatecznej we wszystkich aspektach sprawy, lecz jest trybem, w którym dochodzi do ustalenia, czy występuje jedna z przesłanek przewidzianych w art. 240 § 1 O.p. Tryb uchylenia decyzji ostatecznej określony w art. 240 O.p. jest podejmowany nie dlatego, że decyzja pierwotna jest wadliwa, lecz dlatego, że wystąpiła jedna z przesłanek wznowienia określonych w tym przepisie, uzasadniających wzruszenie decyzji ostatecznej, stosownie do art. 245 § 1 O.p. Zatem postępowanie prowadzone w oparciu o przepis art. 240 O.p. nie może zmierzać do powtórnego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a zatem nie może jej ponownie merytorycznie rozstrzygać we wszystkich jej aspektach, a jedynie w kontekście przesłanki wznowieniowej przewidzianej w art. 240 § 1 O.p.

Jak wskazano wyżej, w rozpoznawanej sprawie Burmistrz postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r. wznowił na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. na wniosek Strony postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 17 lutego 2009 r. wskazując w jego uzasadnieniu, że przepis art.240 § 1 pkt 5 O.p. nakazuje wznowienie postępowania w sytuacji gdy wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydanie decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Wskazał przy tym na okoliczność zgłoszoną przez skarżącą Podatniczkę co do zmiany sposobu wykorzystywania ww. działek [...], przyczynę tej zmiany (zaprzestanie działalności gospodarczej przez Spółkę na tych działkach) oraz datę tej zmiany (od 20.10.2008 r.). Okoliczność ta zatem zobowiązywała Organ podatkowy do przeprowadzenia szczególnego postępowania, a mianowicie, czy wystąpiła przesłanka wznowieniowa przewidziana w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. uzasadniająca uchylenie decyzji ostatecznej, i po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego w tym zakresie odnieść się do tej okoliczności w uzasadnieniu decyzji (tutaj, w decyzji uchylającej ostateczną decyzję organu I instancji z dnia 30 stycznia 2012 r., w podstawie prawnej której wskazano na art. 240 § 1 pkt 5 O.p.).

Zwrócić zatem należy uwagę, że organ podatkowy, wydając decyzję na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. powinien uzasadnić zastosowanie tego trybu, a w szczególności wyjaśnić, czy doszło do wystąpienia przesłanki wznowieniowej, o jakiej mowa w pkt 5 § 1 art. 240 O.p., koniecznej do rozstrzygnięcia w trybie art. 245 § 1 O.p., czego w uzasadnieniu decyzji zarówno Organu I instancji jak i II instancji brakuje.

W niniejszej sprawie, Organ podatkowy I instancji rozstrzygając sprawę zastosował tryb z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w stosunku do wydanej wcześniej ostatecznej decyzji z dnia 17 lutego 2009 r., zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ją w mocy.

Sąd, kierując się zasadą wynikającą z art. 135 P.p.s.a., uchylił decyzje Organów podatkowych obu instancji, gdyż wady decyzji uniemożliwiały pozostawienie ich w obrocie prawnym i było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Odwoławczy organ podatkowy, wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję Organu I instancji naruszył art. 210 § 6 O.p. przez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego co do zastosowanego trybu art. 240 § 1 pkt 5 O.p., co było wadą tych decyzji. Jak już wyżej wskazano, prowadzenie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 O.p., które w efekcie zmierza do wzruszenia decyzji ostatecznej, wymaga jedynie zbadania, czy występuje jedna z przesłanek wznowieniowych ściśle określonych w art. 240 § 1 O.p. uzasadniająca rozstrzygnięcie sprawy w trybie art. 245 § 1 O.p., natomiast w rozpoznawanej sprawie Organ podatkowy I instancji na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 O.p. podjął rozstrzygnięcie kończące postępowanie, które wznowiono na mocy art. 240 § 1 pkt 5 O.p., jednakże rozstrzygając merytorycznie Organ ten całkowicie pominął ocenę co do wystąpienia tej przesłanki wznowieniowej.

Wyjaśnić przy tym również należy, że jeżeli osoba fizyczna jest podatnikiem podatku od nieruchomości jak i podatnikiem podatku rolnego (jak w przedmiotowej sprawie), zobowiązana jest wówczas do złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o gruntach, budynkach i budowlach, sporządzonej na formularzu według ustalonego wzoru, w której podaje składniki swojego majątku podlegające opodatkowaniu (art. 6 ust. 6 u.p.o.l. i art. 6a ust. 5 ustawy o podatku rolnym). Dane wynikające z takiej informacji są dla organu podatkowego wiążące przy wydaniu decyzji podatkowej za określony rok podatkowy, chyba że występują sytuacje przewidziane w art. 21 § 5 O.p. i organ podatkowy kwestionuje prawidłowość ww. informacji (art. 21 § 3 O.p.). Wówczas to organ podatkowy zobowiązany jest do wszczęcia postępowania podatkowego, mającego na celu ustalenie podatku we właściwej wysokości zgodnie z art. 21 § 3 O.p. Tryb ten stosuje się do wydania decyzji ustalającej (określającej) wysokość podatku podatnikowi, lecz nie do uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej (określającej) już ten podatek.

Z akt podatkowych wynika jednakże, że organ podatkowy wznowił postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i kończąc to postępowanie wydał decyzję w trybie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 O.p. i art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i art. 245 § 1 pkt 1 O.p., które to tryby wzajemnie się wykluczają, bowiem oparte są na innych przesłankach. Rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 240 § 1 O.p. nie pozwala organowi podatkowemu na kwestionowanie prawidłowości ww. informacji, lecz nakazuje wskazanie, czy zaistniała podstawa wznowienia z art. 240 § 1 O.p., przy czym organ prowadzący postępowanie wznowieniowe nie może wyjść poza zakres podstawy wznowienia. Jeżeli np. nowa okoliczność/nowy dowód, o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., dotyczyła zmiany sposobu użytkowania określonych działek, to w nowo prowadzonym postępowaniu wznowieniowym nie można kwestionować oceny innych okoliczności, które były już przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji ostatecznej. Organ prowadzący postępowanie wznowieniowe zobowiązany jest ocenić, czy powoływana podstawa wznowienia, tutaj, czy wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne/nowe dowody, czy są one istotne dla sprawy (czy mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie), czy istniały one w dacie wydania decyzji ostatecznej i czy nie były znane organowi, który tę decyzje wydał.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia przez Sąd wad ww. decyzji Organów podatkowych obu instancji, decyzja Organu podatkowego I instancji z dnia 30 stycznia 2012 r. musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Dotyczy to również decyzji Organu odwoławczego z dnia 14 czerwca 2012 r., którą utrzymano w mocy decyzję Organu I instancji, mimo wskazanych wad. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji również nie ustosunkował się do zastosowanego trybu z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Z tych też powodów formalnych zaistniała podstawa do uchylenia decyzji Organów podatkowych obu instancji, co skutkowało, że przedwczesna była ocena merytoryczna sprawy.

Podkreślić ponownie zatem należy, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy była decyzja Organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Organu I instancji wydaną w trybie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Tym samym konieczna była ocena zastosowanego w niniejszej sprawie przez organ podatkowy trybu przewidzianego art. 240 § 1 O.p., w którym należało ustalić, czy doszło do wystąpienia przesłanki przewidzianej w pkt 5 tego przepisu.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że decyzje organów podatkowych obu instancji nie zawierają uzasadnienia faktycznego wymaganego art. 210 § 1 pkt 6 w związku z § 4 O.p., a w szczególności nie wyjaśniają zastosowanego w sprawie trybu prowadzonego postępowania. Zgodnie zaś z art. 210 § 4 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organy, wbrew wymogom przewidzianym art. 210 § 4 O.p. nie wyjaśniły Skarżącej w sposób wyczerpujący, tak by strona zrozumiała argumentację uzasadniającą prawidłowość rozstrzygnięcia, a w szczególności nie wyjaśniły kwestii co do zastosowanego trybu prowadzonego postępowania.

Tym samym, w ocenie Sądu, organy podatkowe dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia innych przepisów postępowania (art. 120 O.p. i art. 124 O.p.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, organ podatkowy zobowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę i uwzględnić powyższe wskazania Sądu. Organ podatkowy powinien zatem rozważyć, czy ma zastosowanie tryb art. 240 § 1 O.p. (a jeżeli tak, to ustalić w postępowaniu wznowieniowym, czy występuje jedna z przewidzianych w tym przepisie przesłanek wznowieniowych i dokonać jej oceny w świetle zgromadzonego materiału dowodowego) lub, czy w sprawie ma zastosowanie inny szczególny tryb wzruszenia ostatecznej decyzji podatkowej zgodnie z przepisami ustawy – Ordynacja podatkowa, np. art. 254 O.p. Każda z wyżej wymienionych sytuacji wiąże się z zastosowaniem przez organ podatkowy innych przepisów postępowania stawiające inne wymogi prawne, są to bowiem tryby konkurencyjne. Wydanie przez organ podatkowy decyzji w określonym trybie wiąże się z zebraniem dowodów na okoliczności mające istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i ich oceną w zastosowanym trybie, której organ dokonuje w uzasadnieniu decyzji, która nadto musi odpowiadać wymogom wskazanym w art. 210 O.p.

W tym stanie rzeczy z uwagi na wyżej opisane wadliwości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, których wystąpienie miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi Skarżącej ustanowionemu z urzędu w kwocie [...] zł, powiększonej o należy podatek od towarów i usług, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. c) w związku z § 19 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).