Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 466/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 229
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. Z., S. C., E. R., S. B., K. K., W. B., S. B., B. K., R. B., S. B., E. D., Z. B., A. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z 28 grudnia 2020 r. znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku, orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. N. H. m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l.kat. [...], b.gm. kat. B., na rzecz Z. Z., c. S. i Z., S. C., s. S. i Z., S. B., s. A. i K., B. K., c. B. i H., R. B., s. B. i H., E. D., c. E. i G., S. B., s. E. i G., K. K., s. S. i K., S. B., s. S. i K., W. B., s. S. i K., E. R., c. W. i Z., A. J., c. J. i Z. oraz Z. B., c. P. i K..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, iż ww. nieruchomość przejęto na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z 28 kwietnia 1951 r. znak: [...] z przeznaczeniem pod budowę Miasta [...] i Kombinatu N. H..

Z wnioskiem o zwrot ww. nieruchomość wystąpiły uprawnione osoby, a przeszkodą do jej zwrotu jest ujawniony w księdze wieczystej stan prawny, bowiem stanowi ona aktualnie własność Skarbu Państwa, oddaną w użytkowanie wieczyste Gminy K. przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), dalej "u.g.n.", co stosownie do treści art. 229 u.g.n. wyłącza możliwość jej zwrotu na rzecz wnioskodawców.

Organ I instancji zaznaczył, że wywłaszczona parcela l.kat [...] aktualnie odpowiada m.in. częściom działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] obr. jedn.ewid. N. H. m. K..

Niniejsze postępowanie dotyczy jedynie części działki nr [...], natomiast sprawy zwrotu pozostałych części działek rozstrzygnięte będą odrębnymi decyzjami.

Organ jednoznacznie wskazał, że w przypadku spełnienia negatywnych przesłanek zwrotu, o których mowa w art. 229 u.g.n., nie zachodzi potrzeba merytorycznego rozpoznania, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty [...] złożyli: Z. Z., S. C., S. B., s. K. i A., B. K., R. B., E. D., S. B., s. E. i G., K. K., S. B., s. S. i K., W. B., E. R., A. J. i Z. B., wskazując, iż nie zgadzają się z ww. rozstrzygnięciem, gdyż organ I instancji nie zbadał przesłanek realizacji celu wywłaszczenia, zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.n.

Zarzucili naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 229 u.g.n. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 265 ze zm.), dalej "K.p.a.".

Uzasadnienie odwołania zostało powtórzone w skardze i zostanie omówione w dalszej części uzasadnienia.

Wojewoda decyzją z 10 lutego 2021 r. znak [...], na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał decyzję I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych.

Nie ulega wątpliwości, iż objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość oznaczona jako część działki nr [...], w granicach parceli katastralnej l.kat. [...], b. gm. kat. B., stanowiąca uprzednio własność F. B., została przejęta na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z 28 kwietnia 1951 r. znak [...] z przeznaczeniem pod budowę Miasta N. H. i Kombinatu N. H. r. Osobami uprawnionymi do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości są zatem spadkobiercy ww. poprzedniej jej właścicielki.

Pismem z 18 stycznia 2019 r. osoby uprawnione wystąpiły o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w granicach parceli katastralnej: l. kat. [...], b. gm. kat. B..

Ze zgromadzonej w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji dokumentacji geodezyjno-prawnej wynika, że dawna parcela l.kat. [...], b. gm. kat. B., częściowo weszła w skład działki nr [...], obr. [...]. ewid. N. H. m. K.. Jak wynika zaś z odpisu księgi wieczystej [...] aktualnie działka nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. N. H. m. K. stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Gminy K., które to prawo zostało ustanowione decyzją Wojewody K. z 28 lutego 1994 r. znak: [...], co z kolei zostało ujawnione w księdze wieczystej [...] w dniu 16 września 1994 r.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku przedmiotowej nieruchomości organ I instancji prawidłowo powołał się na przepis art. 229 u.g.n., odmawiając jej zwrotu na rzecz osób wymienionych w zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy zauważył, że przepis ten jest na tyle precyzyjny, że w sytuacji, gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stanowisko takie zajął np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 30 czerwca 2005 r. sygn. I SA/Wa 765/04. Zawarte w art. 229 u.g.n. wyłączenia możliwości dochodzenia roszczenia stanowią negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, których zaistnienie powinno prowadzić do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a nie do umorzenia postępowania. Pogląd powyższy został potwierdzony także przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 30 stycznia 2007 r. sygn. I OSK 386/06, gdzie zawarto opinię, iż jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n., a fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, następcy prawnemu, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 u.g.n.

W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n. nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi, skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości.

Z kolei w wyroku z 15 maja 2009 r., sygn. I OSK 72/08 NSA stwierdził, że w przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany.

Z. Z., S. C., S. B., s. K. i A., B. K., R. B., E. D., S. B., s. E. i G., K. K., S. B., s. S. i K., W. B., E. R., A. J. i Z. B. wnieśli na powyższą decyzję Wojewody z 10 lutego 2021 r. znak [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1. art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez:

a) bezzasadne powielenie stanowiska organu I instancji i przyjęcie, że w przedmiotowym stanie sprawy zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę zwrotu nieruchomości stanowiących działkę ewidencyjną [...], (w granicach należącej do skarżących parceli katastralnej l.kat. [...], podczas gdy odmowa zwrotu nieruchomości może nastąpić dopiero po uprzednim ustaleniu przez organ, jaki był rzeczywisty i konkretny cel wywłaszczenia oraz czy cel ten został na nieruchomości zrealizowany w odpowiednim ustawowym terminie,

b) bezpodstawną odmowę zwrotu nieruchomości, podczas gdy Wojewoda w żadnym zakresie nie zbadał wskazanych w art. 136 ust. 3 u.g.n. przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do wydania orzeczenia przedwczesnego i niepopartego dokładną analizą zaskarżonego rozstrzygnięcia;

2. art. 229 u.g.n. poprzez jego bezzasadne zastosowanie, podczas gdy:

a) powielenie przez Wojewodę stanowiska organu I instancji i przyjęcie, że do ustanowienia na przedmiotowej nieruchomości użytkowania wieczystego i prawa własności doszło przed 1 stycznia 1998 r., co skutkowało odmową zwrotu nieruchomości, pomimo, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a zatem nieruchomość winna zostać zwrócona skarżącym,

b) pominięcie, że organ I instancji nie był legitymowany do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 229 u.g.n., ponieważ w sprawie nie zostały wykorzystane przez organ wszystkie środki prawne służące do usunięcia tej negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości,

c) ponowne zastosowanie przez organ II instancji art. 229 u.g.n. bez uprzedniego podjęcia próby rozwiązania umowy ustanawiającej użytkowanie wieczyste na przedmiotowej nieruchomości, było przedwczesne. Organ II instancji, w ślad za decyzją Starosty [...] nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie należącym do Gminy K. zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami prawa;

3. art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na nieruchomości, pomimo upływu terminów określonych w art 137 ust 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.n., a z całą pewnością nie został zrealizowany na części nieruchomości, która jest niezabudowana;

4. zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nr [...] z dnia 11 marca 1955 r. w sprawie zasad wyboru i trybu uzgadniania lokalizacji inwestycji w zw. z uchwałą nr 270 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1957 r. w sprawie lokalizacji inwestycji, dalej jako "uchwała" (M.P. nr 67, poz. 407) poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K., podczas gdy zgodnie z tymi przepisami zatwierdzenia lokalizacji szczegółowej wymagały wszystkie budowy, a wiec również budowa miasta N. H., co w niniejszym wypadku wskazuje, że nieruchomość powinna zostać zwrócona, gdyż zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej dla tego terenu określające je jako budowa konkretnego obiektu mieszkalnego lub usługowego nie zostało nigdy wydane przez PWRN w K., a przynajmniej organy administracji publicznej w niniejszej sprawie nie załączyły do materiału dowodowego sprawy takich zaświadczeń;

5. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez:

a) nieustalenie przez Wojewodę kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych, tj. czy doszło do realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, podczas gdy na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i ustalenia na jego podstawie prawidłowego stanu faktycznego,

b) pominięcie faktu, iż cel wywłaszczenia z pewnością nie został zrealizowany na nieruchomości, a w konsekwencji nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

c) nieustalenie przez Wojewodę, kiedy dokładnie cel wywłaszczenia został rzekomo ostatecznie zrealizowany i czy miało to miejsce przed 2004 rokiem, a wyłącznie ogólnikowe stwierdzenie, iż nieruchomości zostały oddane w użytkowanie wieczyste, co nie jest realizacją celu wywłaszczenia,

d) bezpodstawne przyjęcie, iż został zrealizowany cel wywłaszczenia na nieruchomościach, podczas gdy w toku postępowania organ nie uzyskał żadnych szczegółowych danych w tym zakresie;

6. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny i z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, a w szczególności poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia kwestii dlaczego organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Mając powyższe na względzie skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz o zasądzeine kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono m.in., że nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] położona w K. (obręb [...]) w części odpowiadającej dawnej parceli katastralnej l.kat. [...], należąca do poprzedniczki prawnej skarżących - F. B., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 28 kwietnia 1951 r. o wywłaszczeniu nieruchomości (znak: [...]). W związku z faktem, iż ww. nieruchomości pomimo upływu ponad 60 lat nie zostały wykorzystane na cel, na który zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa tj. rozbudowę miasta N. H., skarżący wystąpili z wnioskiem o ich zwrot.

Skarżący zakwestionowali jako nieprawidłowe stanowisko organu I instancji, który orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości wskazując, że została ona przekazana w użytkowanie wieczyste osób trzecich przed 1 stycznia 1998 r. i jej zwrot nie jest możliwy, odstępując od analizy, czy na przedmiotowej nieruchomości doszło do realizacji celu wywłaszczenia z uwagi na ziszczenie się przesłanki z art. 229 u.g.n.

Skarżący zarzucili również zignorowanie przez organ II instancji zarzutów odwołania dotyczących braku ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość mogła zostać skutecznie i zgodnie z prawem przekazana w użytkowanie wieczyste oraz czy na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Zdaniem skarżących celem wywłaszczenia nie mogło być samo oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a okoliczność ta wręcz potwierdza zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia (wyrok NSA z 5 lutego 2013 r., sygn. I OSK 2955/12).

Skarżący zarzucili określenie celu wywłaszczenia w sposób zbyt ogólnikowy – jako "budowa miasta N. H." i brak odnalezienia decyzji lokalizacyjnej.

Podnieśli, że w żadnym zakresie nie można uznać, że teren ten w całości jest w jakikolwiek sposób zagospodarowany i wykorzystywany na cel wywłaszczenia. Część działki nr [...] stanowi teren niezabudowany i niezagospodarowany. Organ nie przedstawił też żadnych informacji, czy na przedmiotowej działce znajduje się jakakolwiek infrastruktura uniemożliwiająca zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Wątpliwości skarżących budzi przede wszystkim sposób, w jaki organy obu instancji ustaliły rzekomą realizację celu wywłaszczenia.

Podnieśli, że wyłącznie ocena decyzji lokalizacyjnej szczegółowiej jest niezbędna do stwierdzenia, czy wywłaszczana nieruchomość została przeznaczona jako niezbędna ubiegającemu się o wywłaszczenie na konkretny wskazany przez niego cel. W konsekwencji nieruchomość powinna zostać zwrócona, gdyż zaświadczenie szczegółowe dla tego terenu określające je "budowa miasta N. H." nie zostało nigdy wydane.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 229 u.g.n. skarżący podnieśli, że odmowę zwrotu stwierdzono bez wykorzystania wszystkich możliwości usunięcia tej negatywnej przesłanki zwrotu, przez co nie sposób uznać tego za prawidłowe. Zastosowanie art. 229 u.g.n. w tym stanie faktycznym było co najmniej przedwczesne, czego nie zauważył Wojewoda.

Wskazali, że w orzecznictwie przyjmuje się, że wydanie negatywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu nieruchomości obciążonej prawem użytkowania wieczystego jest możliwe dopiero wówczas, gdy w drodze dostępnych środków prawnych przeszkoda ta nie została usunięta.

W związku ze zróżnicowanymi podstawami prawnymi i formami prawnymi, w oparciu o które takie prawo powstało na wywłaszczonej nieruchomości, nie można wskazać jednego, generalnego środka prawnego, który może prowadzić do takiego celu (wyrok WSA w Krakowie z 17 marca 2008 r., sygn. II SA/Kr 296/07).

Podobnie jak Starosta [...], Wojewoda przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie podjął chociażby próby rozważenia czy w ogóle istnieje możliwość rozwiązania umowy użytkowania wieczystego działki nr [...] z uwagi m.in. na fakt, że nie został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia. Brak jest również informacji czy organ orzekający w sprawie podjął jakąkolwiek próbę uzyskania informacji w kwestii możliwości rozwiązania umowy ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, której właścicielem jest Skarb Państwa (w użytkowaniu wieczystym Gminy K.). Wobec powyższego należało wydać decyzję o zwrocie przedmiotowej nieruchomości.

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania skarżący podnieśli m.in., że Wojewoda całkowicie zaniechał dokonania pełnej analizy przesłanek zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowanych w art. 136 ust. 3 u.g.n. Wojewoda przy wydawaniu zaskarżonej decyzji ograniczył się jedynie do powielenia (niczym nie popartych) twierdzeń organu I instancji.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842). Zgodnie z nim przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 23 czerwca 2021 r.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd uznał, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, a skarga jest bezzasadna.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] odmawiającą zwrotu spadkobiercom poprzedniej właścicielki F. B. nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. N. H. m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l.kat. [...], b.gm. kat. B..

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowi art. 229 u.g.n.

Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazały organy obu instancji. Kontrolowany akt został wydany przez organ właściwy do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu przeprowadzonym bez istotnych wad procesowych.

W sprawie bezsporne były okoliczności dotyczące wywłaszczenia działki, z której powstała działka nr [...], przekształceń ewidencyjnych działek, a także kwestia następstwa prawnego skarżących wobec ówczesnej właścicielki.

Bezsporne było również, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste. Jak wynika z odpisu księgi wieczystej [...], aktualnie działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Gminy K., które to prawo zostało ustanowione decyzją Wojewody K. z 28 lutego 1994 r. znak: [...], co z kolei zostało ujawnione w księdze wieczystej [...] w dniu 16 września 1994 r., a zatem przed wejściem w życie u.g.n.

Bezzasadny jest zarzut braku podjęcia przez organy czynności zmierzających do ustalenia, czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie należącym do Gminy K. zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami prawa. Prawidłowość i zgodność z prawem ww. czynności prawnych wynika bowiem z zawartych w aktach niniejszej sprawy ww. dokumentów, które nie zostały wzruszone w przewidziany prawem sposób. Nie podobna kwestionować w takiej sytuacji uprawnień właściciela do skutecznego ustanowienia użytkowania wieczystego.

Kontrolowane postępowanie o zwrot toczyło się na wniosek skarżących z 18 stycznia 2019 r.

Zgodnie z art. 216 u.g.n. organy, wobec wniesienia żądania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, słusznie rozważyły zastosowanie w sprawie niniejszej art. 136 ust. 3 u.g.n.

Jak jednak słusznie wskazały organy obu instancji, zgodnie z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia wżycie u.g.n. (zgodnie z art. 242 ustawy – 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy przywołując adekwatne orzecznictwo, przepis ten jest na tyle precyzyjny, że w sytuacji, gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n., a fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, następcy prawnemu, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy. W przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany.

Wobec powyższego na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej nie mogły mieć żadnego wpływu następujące okoliczności:

- ustalenie, jaki był rzeczywisty i konkretny cel wywłaszczenia oraz czy cel ten został na nieruchomości zrealizowany w odpowiednim ustawowym terminie i czy miało to miejsce przed 2004 rokiem,

- określenie celu wywłaszczenia w sposób zbyt ogólnikowy,

- brak zbadania wskazanych w art. 136 ust. 3 u.g.n. przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości,

- zatwierdzenie lub nie lokalizacji szczegółowej budowy miasta N. H.,

- brak zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej dla przedmiotowego terenu, określające je jako budowa konkretnego obiektu mieszkalnego lub usługowego.

Należy wyjaśnić, że zgodnie z dominującą i obecnie jednolitą praktyką orzeczniczą sądów administracyjnych, brak jest podstaw do nakładania na organy orzekające w sprawie zwrotu nieruchomości obowiązku próby podejmowania środków prawnych mających służyć usunięciu negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości w postaci wpisanego w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej. Nie ma zatem możliwości nałożenia na orzekające w sprawie organy nakazu podjęcia próby rozwiązania umowy ustanawiającej użytkowanie wieczyste na przedmiotowej nieruchomości.

Wobec faktu, że ww. osobą trzecią jest Gmina K., a działka – według skarżących - jest w części niezagospodarowana i zaniedbana, to skarżący postrzegają konsekwencje zastosowania ww. przepisów jako niesprawiedliwe. Jednak jednoznaczna treść art. 229 u.g.n. z woli ustawodawcy nie pozwala organom administracji ani sądom administracyjnym stosowania innej, niż przyjęta w niniejszej sprawie, wykładni ww. przepisów.

Natomiast gołosłowny zarzut dotyczący przyjęcia, "że do ustanowienia na przedmiotowej nieruchomości użytkowania wieczystego i prawa własności doszło przed 01 stycznia 1998 roku" nie został w żaden sposób umotywowany. Jako bezpodstawny nie mógł przynieść zamierzonego skutku.

Należy też wyjaśnić, że wbrew stanowisku skarżących, nie może przynieść zamierzonego skutku prawdziwe skądinąd stwierdzenie, że oddanie w użytkowanie wieczyste nie jest realizacją celu wywłaszczenia.

Wbrew również sugestiom skargi organy nie zawarły w kwestionowanych decyzjach konstatacji, że w sprawie został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości cel wywłaszczenia. Przeciwnie, klarownie i wprost wskazały, że wobec negatywnej przesłanki z art. 229 u.g.n. badanie realizacji tegoż celu jest w takiej sytuacji bezprzedmiotowe.

Podsumowując, dokonany przed 1 stycznia 1998 r. wpis użytkowania wieczystego w księdze wieczystej, bez względu na inne okoliczności, w tym podnoszone przez skarżących, uniemożliwia zwrot wywłaszczonej nieruchomości ze względu na ochronę praw osób trzecich. Innymi słowy, wyzbycie się własności, czy ustanowienie użytkowania wieczystego przez Gminę, nie byłoby przeszkodą do orzekania o zwrocie jedynie w przypadku braku zaistnienia przesłanek zastosowania art. 229 u.g.n.

W konsekwencji bezzasadne okazały się również wszystkie zarzuty naruszenia przepisów postepowania, bowiem organy dokonały niewadliwych ustaleń, a cała argumentacja odwołania okazała się chybiona, co prawidłowo stwierdził organ II instancji.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Nie nastąpiło też naruszenie wskazywanych w skardze regulacji K.p.a., u.g.n. ani zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nr [...] z dnia 11 marca 1955 r. w sprawie zasad wyboru i trybu uzgadniania lokalizacji inwestycji w zw. z uchwałą nr 270 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1957 r. w sprawie lokalizacji inwestycji.

Sąd uchyla zaskarżony akt na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.