Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 419/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Krzysztofa Pogorzelskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt III SA/Po 669/13 w sprawie ze skargi Krzysztofa Pogorzelskiego na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 18 lutego 2013 r. nr . w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P.. 2) zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz K.P. 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt III SA/Po 669/13 po rozpoznaniu sprawy K. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 lutego 2013 r. nr . w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, oddalił skargę.

W sprawie dokonano następujących ustaleń faktycznych:

K.P. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2011 w którym zadeklarował realizację programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietów: 2.1, 2.3, 3.1.1, 4.1, 4.6, 4.7. W dniu 1 czerwca 2011r. producent złożył zmianę do wniosku, w której zadeklarował realizację następujących pakietów:

- 2.1. uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na pow. 8,93 ha

- 2.3 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na pow. 42,47 ha

- 3.1.1. ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na pow. 11,75 ha

- 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków na pow. 29,02 ha

- 4.6 półnaturalne łąki wilgotne na pow. 1,70 ha

Gospodarstwo beneficjenta zostało wytypowane do kontroli na miejscu w sprawie płatności obszarowych. Kontrole odbyły się w dniu 7 listopada 2011r. – w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wzajemnej zgodności oraz w dniach 27-28 marca 2012r. w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Ponieważ w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono niezgodność pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną naliczono stronie płatność rolnośrodowiskową na podstawie § 8 i § 14 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) i zgodnie z załącznikiem nr 5. W przypadku Wariantu 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach przedeklarowano powierzchnię o 1627,94 % i dlatego płatność nie została przyznana. Przy wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone przedeklarowano powierzchnię o 36,91 %, w konsekwencji odmówiono płatności dla tego wariantu. Co do wzajemnej zgodności dla działek GG i F stwierdzono na całej powierzchni brak wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej lub wypasania zwierząt.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją z dnia 24 maja 2012 r. przyznał K. P. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi w łącznej wysokości 41.452,66 zł. Łączna kwota zmniejszeń wyniosła 18.484,419 zł

W postępowaniu odwoławczym skarżący zarzucił m.in. przeprowadzenie wspomnianych czynności kontrolnych przez osoby nie posiadające wymaganego upoważnienia, co narusza przepisy art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.). W myśl art. 31 ust. 1 tej ustawy, czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu określonej w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, przeprowadzanej przez Agencję, są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez Prezesa Agencji. W świetle ust. 2, upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną do ich wykonywania.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 18 lutego 2013 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie dopatrując się zasadności zarzutów skarżącego o braku wymaganego upoważnienia przez osoby dokonujące kontroli gospodarstwa skarżącego. Jak wskazano, numery upoważnień wspomnianych kontrolerów widnieją na stronie 1 raportów czynności kontrolnych w polu "identyfikator".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podtrzymał zarzut braku wymaganego upoważnienia przez osoby kontrolujące jego gospodarstwo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę, o czym była mowa na wstępie.

Uznając bezzasadność omawianego zarzutu Sąd pierwszej instancji przyjął w tej mierze domniemanie faktyczne. Według Sądu, co jest oczywiste, dla dokonania czynności kontrolnych organ deleguje umocowanych pracowników. Kontroli na miejscu dokonywały osoby upoważnione do ich przeprowadzenia, a numery upoważnień (identyfikatorów) inspektorów terenowych znajdują się na str. 1 raportów z czynności kontrolnych. Potwierdzają to załączone do akt administracyjnych, już po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy, uwierzytelnione kopie upoważnień udzielonych D. A., D. P., J. B. i G. R.- ważnych na dzień dokonania kontroli na miejscu. Ponadto, w ocenie Sądu pierwszej instancji, zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. oraz zasadzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach zaskarżenia wskazanych w przepisach art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 31 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż prowadzenie czynności kontrolnych w ramach kontroli na miejscu określonej w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, nie wymaga posiadania przez kontrolującego pisemnego imiennego upoważnienia wydanego przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które tym samym nie zawiera wskazania osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsca i jej zakresu oraz podstawy prawnej do ich wykonywania.

Skarga kasacyjna zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p oraz art. 151 w zw. z art. 1 § 2 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w szczególności poprzez zaakceptowanie, iż rozstrzygnięcie zapadło na podstawie zapisu, który nie jest protokołem. W świetle uzasadnienia skargi kasacyjnej zarzucane nieprawidłowości pozbawiają wspomniane protokoły z kontroli waloru dokumentu urzędowego (art. 76 k.p.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty są uzasadnione.

Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należy to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, które wyznaczają przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie.

W świetle wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 31 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z czym zgodzić się należy ze skargą kasacyjną, wymóg przeprowadzenia czynności kontrolnych przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez Prezesa Agencji zmierza do nadania czynnościom tych osób waloru dokumentu urzędowego, w rozumieniu przepisów art. 76 k.p.a. W myśl art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zgodnie z paragrafem drugim tego artykułu, przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej, zresztą podniesiony na wcześniejszych etapach postępowania, kwestionujący upoważnienie osób dokonujących kontroli gospodarstwa skarżącego, na wypadek gdyby okazał się trafny, mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Pomimo zarzutów skarżącego, zarówno organ, jak i Sąd pierwszej instancji, nie podjęli wystarczających działań dla wyjaśnienia wspomnianej kwestii, co uniemożliwia skontrolowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska Sądu pierwszej instancji, akceptującego pogląd organu o posiadaniu przez omawiane osoby kontrolujące wymaganych upoważnień, o których mowa w art. 31 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Materiał dowodowy zgromadzony w tej kwestii zawiera nieścisłości. Odnosi się to do kontroli przeprowadzonej w dniach 27 i 28 marca 2012 r. przez D. A. i D. P.. I tak, na stronie 1 raportu z tej kontroli w polach "identyfikator" w odniesieniu do D. A. wskazany jest identyfikator ., zaś w stosunku do D.P. – .. Natomiast, jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy upoważnień dla tych osób, ich upoważnienia mają inne numery identyfikatorów, a mianowicie D. A. . i D.P... Co więcej, oba te upoważnienia ważne są od dnia 1 czerwca 2012 r., podczas gdy wspomniana kontrola została przeprowadzona wcześniej, bo w dniach 27 i 28 marca 2012 r.

Bez wyjaśnienia tych rozbieżności nie można zasadnie wywodzić faktu posiadania przez wspomnianych kontrolerów upoważnień przewidzianych przepisami art. 31 ust. 1 i 2 powołanej ustawy.

Natomiast należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, o braku podstaw dla podważenia ustaleń organu opartych na czynnościach kontrolnych przeprowadzonych w dniu 7 listopada 2011 r. przez należycie umocowanych J. B. i G. R., a więc mających walor dokumentu urzędowego w świetle przepisów art. 78 k.p.a. Dlatego w tym zakresie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., a w konsekwencji również przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 151 p.p.s.a., nie zostały w sprawie naruszone. W szczególności w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 1 § 2. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć tego przepisu. Zarzucając naruszenie przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a., w myśl którego sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, skarga kasacyjna nie wykazała, jakie nie przewidziane w tej ustawie środki procesowe zastosował Sąd pierwszej instancji, naruszając ten przepis. Skarga kasacyjna zarzuciła również naruszenie w sprawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Przepis ten ma charakter przepisu kompetencyjnego. Skoro Sąd pierwszej instancji rozpoznał skargę na wspomnianą na wstępie decyzję, nie naruszył więc powołanego wyżej przepisu. Z powyższych względów nie doszło również do naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 151 p.p.s.a., czego zresztą skarga kasacyjna nie wykazała.

W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji (art. 185 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.