Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 21/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 184, art 206, art. 207 ust. 1, 8-9
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 11
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 145 par 1 lit. c, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant ref. staż. - Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju, obecnie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez D.P., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] (dalej: Skarżący, Odwołujący, Beneficjent) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju - obecnie Ministra Rozwoju - (Instytucja Zarządzająca, IZ POIG) z dnia [...] listopada 2015 r., Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...], dotyczącej określenia do zwrotu kwoty 48 694,00 zł wraz z odsetkami z tytułu wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w sposób określony w art. 207 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

D.P., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: [...] D.P., realizował projekt pn. " [...]", na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z [...] maja 2012 r. Na realizację Projektu, na podstawie ww. Umowy, PARP wypłaciła Stronie skarżącej dofinansowanie w wysokości [...] zł.

Decyzją Organu I instancji określone zostało Beneficjentowi zobowiązanie do zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie w wysokości 48 694,00 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych,

Decyzja ta została wydana na skutek zakwestionowania przez PARP prawidłowość poniesienia wydatków:

• w wysokości 29 000,00 zł netto (faktura VAT nr [...], faktura VAT nr [...]) poniesione w związku z zakupem usługi "Analizy i wymagań funkcjonalnych projektowanej e-usługi w ramach zapytania ofertowego nr [...] z dnia [...] maja 2012 r.,

• w wysokości 8 500,00 zł netto (faktura VAT nr [...]), poniesione w związki z zakupem usługi "Audytu w zakresie przetwarzania danych osobowych" w ramach zapytani) ofertowego nr [...] z dnia [...] września 2012 r.,

• w wysokości 10 000,00 zł netto (faktura VAT nr [...]), poniesione w związku z zakupem usługi "Testów funkcjonalnych" w ramach zapytania ofertowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r.,

• w wysokości 18 000,00 zł, netto (faktury: [...], [...], [...],[...]- [...],[...]), poniesione w związku z zakupem usługi "Administratora systemu" w ramach zapytania ofertowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., w ramach których jako wykonawcę wybrano A.S. prowadzącego działalność gospodarce pod firmą I. A.S., który jednocześnie w momencie dokonania wyboru wykonawcy w postępowaniach ofertowych pełnił funkcję kierownika Projektu na podstawie "Umowy o świadczenie usługi zarządzania projektem" zawartej w dniu [...] lipca 2012 r.

Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji PARP, Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją znak [...] z dnia [...] listopada 2015 r., utrzymał w mocy w całości decyzję PARP.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że PARP prawidłowo zakwestionowała prawidłowość poniesienia wydatków w związku z zakupem usługi, w ramach których jako wykonawcę wybrano A.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą I. A.S., który jednocześnie w momencie dokonania wyboru wykonawcy w ww. postępowaniach ofertowych pełnił funkcję kierownika Projektu na podstawie "Umowy o świadczenie usług zarządzania projektem" zawartej dnia [...] lipca 2012 r.

W opinii IZ POIG PARP prawidłowo ustaliła, iż zasady określone w § 6 ust. 1 oraz § 12 ust. 2 , 3 i 4 Umowy w zakresie zakwestionowanych postępowań ofertowych zostały naruszone. W szczególnym zakresie naruszone zostały: zasada bezstronności i równego traktowania. Wynika to z faktu, iż wykonawca, będący jednocześnie Kierownikiem Projektu świadczącym swoje usługi na podstawie zawartej umowy zarządzania projektem, niewątpliwie był w takim stosunku prawnym i faktycznym z Beneficjentem, który budzi uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w wyborze wykonawcy. Zwłaszcza, że z umowy zawartej pomiędzy Beneficjentem a Kierownikiem Projektu jasno wynika, że do zakresu obowiązków Kierownika Projektu należał wybór wykonawców. Powyższe okoliczności dają, w kontekście brzmienia § 12 ust. 3 pkt 4 Umowy, podstawę do niekwalifikowania wydatków poniesionych na realizację tych usług. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, iż Kierownik Projektu nie miał żadnego wpływu na wybór wykonawcy. Na uwagę zasługuje fakt, iż postanowienie zawarte w § 12 ust. 3 pkt 4 Umowy odnosi się jedynie do uzasadnionych wątpliwości, co oznacza, iż nie jest w tym zakresie konieczne udowodnienie z całą pewnością, że brak bezstronności wystąpił. Jednakże zdaniem IZ POIG brak bezstronności w tym zakresie w przedmiotowej sprawie jest bezsporny i trudno uznać twierdzenia Skarżącego o jej zachowaniu za wiarygodne. Tym samym w ocenie organu nie można racjonalnie zakładać, iż Kierownik Projektu, w sytuacji kiedy umowa zarządzania projektem, w § 1 pkt 2 lit a, wyraźnie wskazuje, iż kierowanie Projektem będzie obejmowało w szczególności wybór wykonawców, nie brał żadnego udziału w ich wyborze.

Organ odwoławczy wskazał, że trudno zgodzić się ze Stroną skarżącą, iż treść oferty złożonej w ramach postępowania na wybór Kierownika Projektu, w kontekście zadania - wybór wykonawców, powoduje, iż sens tego zadania należy interpretować w sposób inny niż nakazuje logika i jego treść. Poza tym z samej treści tej oferty z pkt 1 - Opis usługi - wynika zadanie koordynowania i nadzorowania realizacji zadań we wszystkich fazach projektu, co w opinii Organu odwoławczego, mieści w swoim zakresie również wybór wykonawców. Ponadto zwrócono uwagę, iż to właśnie treść umowy zarządzania projektem, w § 1 pkt 2, definiuje, co należy rozumieć przez pojęcie - kierowanie projektem. W żadnym razie nie definiuje pojęcia kierowanie projektem treść oferty. Tak więc zgodnie z definicją wynikającą z § 1 pkt 2 umowy zarządzania projektem przez kierowanie Projektem, należy rozumieć w szczególności również - wybór wykonawców.

W opinii IZ POIG treść oferty w żaden sposób nie nadaje innego znaczenia niż logika i znaczenie językowe terminu - wybór wykonawców. W związku z czym w opinii Organu odwoławczego Kierownik Projektu musiał mieć wpływ na wybór wykonawców, bo do tego zobowiązywała go umowa zarządzania projektem, a zgodnie z nią był zobowiązany wykonywać zadania należycie, co zostało uregulowane w zapisie § 5 tej umowy.

W opinii Organu odwoławczego, nie zasługiwały również na uwzględnienie twierdzenia Beneficjenta, iż w zakresie zadania nr [...], postępowanie zostało przeprowadzone przed rozpoczęciem świadczenia usług w ramach umowy zarządzania projektem. Wynika to z faktu, iż protokół z wyboru ofert został podpisany [...] sierpnia 2012 r. a więc w momencie, kiedy Kierownikiem Projektu był już A.S.. To ta właśnie data decyduje o wyborze konkretnego wykonawcy, a więc w tym kontekście Organ I instancji mógł powziąć uzasadnione wątpliwości co do zachowania bezstronności przy wyborze wykonawcy zadania nr [..].

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że przedstawione przez Beneficjenta wydruki wiadomości e-mail oraz oświadczenia E. Sp. z o.o. świadczą jedynie o tym, iż firma ta przygotowywała i konsultowała dokumentację dotyczącą postępowań ofertowych, natomiast wyboru wykonawcy dokonywał Beneficjent. W ocenie organu trudno przyjąć za wiarygodne oświadczenie spółki (E. Sp. z o.o.), która nie była stroną umowy zarządzania projektem, iż A.S. nie dokonywał wyboru wykonawców skoro, jak wynika z treści oświadczenia E. Sp. z o.o., podmiot ten wskazuje, iż nie brał udziału w wyborze wykonawców, ponieważ wyboru dokonywał Beneficjent, co w opinii IZ POIG nie eliminuje udziału w tym procesie Kierownika Projektu.

W opinii Organu II instancji już tylko wyżej opisane okoliczności były wystarczające, aby uznać wydatki poniesione w ramach kwestionowanych postępowań za niekwalifikowalne z uwagi na poniesienie ich z naruszeniem § 12 ust. 2 i 3 pkt 4 Umowy. Niemniej uznano, iż sama kwestia sposobu przeprowadzenia postępowań, w szczególności w zakresie zasady uczciwej konkurencji i wynikającej z niej zasady równego traktowania, również stwarza uzasadnione podstawy do żądania przez PARP zwrotu dofinansowania w związku z naruszeniem ww. zasad w procesie wyboru wykonawców w zakresie zadań nr [...], [...], [...] i [...]. Naruszenie to przejawia się w tym, iż A.S. miał uprzywilejowaną pozycję w stosunku do pozostałych wykonawców, ponieważ posiadał wiedzę w zakresie realizacji Projektu, której nie posiadali pozostali wykonawcy, w szczególności znał budżet Projektu przeznaczony na realizację ww. zadań, a więc mógł w oczywisty sposób dostosować swoją ofertę tak, aby mieściła się w założeniach projektu. Tym bardziej, że wartość zawartych umów w ramach tych zadań z A.S., dokładnie odzwierciedlała zaplanowane wydatki na te cele w Harmonogramie rzeczowo-finansowym (HRF) stanowiącym załącznik do Umowy. W tym kontekście trudno uznać za wiarygodne twierdzenia Strony oraz samego A.S., iż nie znał on założeń finansowych Projektu. Informacje te jednoznacznie wynikają z akt sprawy, czego nie zmienia przedstawiony przez Stronę Aneks nr 1 do umowy zarządzania projektem, ponieważ nawet po zmianach wprowadzonych tym aneksem w umowie, nadal w § 1 pkt 5 lit a odnosi się ona do HRF, w którym to właśnie wskazany jest, oprócz zakresu rzeczowego Projektu, również (jak wynika z samej jego nazwy) - zakres finansowy Projektu. Jednocześnie, istotne w tej sprawie jest to, iż Beneficjent nie kwestionuje okoliczności, iż fakt posiadania tych informacji na temat zakresu finansowego Projektu stanowiłby naruszenie zasad wyboru wykonawców w ramach Umowy. W załączniku nr 1 do pisma z [...] września 2014 r., Beneficjent wskazuje "Kryterium 1 "Cena netto" została zachowana zasada konkurencyjności, gdyż Pan S. nie miał wiedzy na temat zaplanowanej w harmonogramie rzeczowo-finansowym kwoty przeznaczonej na usługi (...)", podobne twierdzenia w odniesieniu do innych usług pojawiają się w załączniku do tego pisma kilka razy.

W opinii organu A.S. doskonale znał założenia Projektu w każdym aspekcie, trudno też byłoby sobie wyobrazić, iż kierownik Projektu miałby ograniczony dostęp do takich informacji. Niewątpliwie w ocenie IZ POIG dostęp do tych informacji, wbrew twierdzeniom Strony, musiał być zapewniony również przed podpisaniem umowy zarządzania projektem, ponieważ racjonalnie myśląca osoba, aby zdecydować się na pełnienie takiej funkcji musi wiedzieć, na co się decyduje, tym bardziej, że kierowanie takim Projektem nie jest typowym zadaniem i wymaga dużej wiedzy.

Organ odwoławczy wskazał, że - w związku z powyższym - Beneficjent dopuścił się naruszenia § 12 ust. 2 Umowy poprzez wyłonienie wykonawcy z naruszeniem zasady konkurencyjności, a tym samy PARP prawidłowo zobowiązała Skarżącego do zwrotu dofinansowania.

Jednocześnie, w kontekście dokonanych ustaleń, w opinii IZ POIG okoliczności, czy faktycznie i kiedy zostały wprowadzone aneksem zmiany do umowy zarządzania projektem, nie mają znaczenia, ponieważ, nadal z tej umowy, jak i innych umów, których stroną jest A.S. wynika, iż A.S. znał postanowienia Umowy o dofinansowanie oraz jej załączników. Jednocześnie na zmianę rozstrzygnięcia nie mogą mieć wpływu okoliczności podniesione przez Beneficjenta w dniu [...] października 2015 r. w trakcie czynności zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, w trakcie których Strona przedstawiła wydruk e-mail, z którego wynika, iż instytucja weryfikująca wydatki (RIF) stwierdziła, iż nie weryfikuje przesłanych na roboczo zapytań ofertowych. W opinii IZ POIG, żadne z postanowień Umowy nie obliguje do tego RIF, a RIF prawidłowo wskazała, iż takie zapytania są weryfikowane w trakcie kontroli. Trudno sobie wyobrazić sytuację, w której przy tak dużej liczbie beneficjentów, RIF zajmowałaby się weryfikowaniem procedur i ich treści w każdym jednostkowym przypadku, najpierw na roboczo, a następnie także w trakcie weryfikacji wniosków o płatność i w trakcie prowadzenia kontroli. Należy też stwierdzić, że przedstawiona w trakcie czynności zapoznania się z aktami sprawy umowa pomiędzy M. Sp. z o.o. a E. Sp. z o.o. Sp. k., która - jak wynika z jej treści - jest umową dwustronną zawartą pomiędzy tym podmiotami, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Beneficjent nie jest stroną tej umowy, a z umowy tej nie wynikają żadne nowe okoliczności dla sprawy.

Tym samym IZ POIG w pełni podzieliła ustalenia PARP w zakresie naruszenia przez Beneficjenta w toku przeprowadzania kwestionowanych postępowań ofertowych postanowień Umowy tj. § 6 ust. 1, § 12 ust. 2, ust. 3 pkt 4 oraz ust. 4, poprzez wybór wykonawców z naruszeniem zasady bezstronności oraz uczciwej konkurencji. Zostały zatem spełnione przesłanki określone w art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych, uzasadniające konieczność zwrotu dofinansowania przez Beneficjenta środków przekazanych mu na ten cel przez PARP.

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. została skierowana skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą to zaskarżono tę decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie, jak i decyzji poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

a) naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w zw. z art. 184 tej ustawy w zw. z § 12 ust. 2- 4 Umowy, poprzez ich błędne zastosowanie tj. uznanie, iż Beneficjent wykorzystał środki na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - skonkretyzowanych w § 12 ust. 3-4 Umowy, w sytuacji gdy w rzeczywistości nie doszło do naruszenia dyspozycji przedmiotowych przepisów oraz postanowień Umowy;

b) naruszenie art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która w sposób niedostateczny wyjaśnia stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, co uniemożliwia Beneficjentowi odniesienie do prawidłowości twierdzeń w niej zawartych, w szczególności wobec faktu, iż w zaskarżonej decyzji w sposób arbitralny pominięto istotne dla rozstrzygnięcia aspekty i dokumenty, w tym w szczególności:

• pismo uzupełniające do wniosku o płatność z [...] sierpnia 2014 r. wraz z załącznikami

• pismo uzupełniające do wniosku o płatność z [...] września 2014 r.,

• Aneks do Umowy z dnia [...] września 2014 r. - po zakończeniu realizacji projektu,

• wyjaśnienia Beneficjenta w zakresie faktycznego przebiegu wyboru wykonawców oraz udziału A.S. w przedmiotowej procedurze.

Zarzucono również, że bez podania merytorycznego uzasadnienia (arbitralnie) nie został uznany za wiarygodny dokument przedstawiony przez Beneficjenta tj. aneks do umowy o świadczenie usług zarządzania projektem, który potwierdza stanowisko przedstawione przez Beneficjenta.

Skarżący wskazał, że w sprawie doszło również do naruszenie zasady praworządności - art. 7 k.p.a. oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie - art. 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie przez organ kierowania się przy załatwianiu przedmiotowej sprawy interesem społecznym, jakim jest realizacja Projektu objętego Umową, dokonanie nadinterpretacji Umowy oraz niedokonanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Minister Rozwoju w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju i przedstawiony w części historycznej uzasadnienia uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonej decyzji.

W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885, z późn. zm., dalej: u.f.p.), jak też zasady udzielania dofinansowań w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (PO IG), mające zastosowanie w tym konkursie.

Art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych stanowi, że w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9.

Wspomniany w tym przepisie art. 184 ust. 1 u.f.p. określa, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Jednocześnie art. 207 ust. 8 stanowi, że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do:

1) zwrotu środków lub

2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.

Z kolei w ust. 9 stwierdzono, że po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.

Ust. 2 tego artykułu stanowi zaś, że zwrot środków może zostać dokonany przez pomniejszenie kolejnej płatności na rzecz beneficjenta o kwotę podlegającą zwrotowi.

Należy przy tym wskazać, że wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania inne niż te, na które środki były przyznane. Chodzi o sfinansowane zadania będące poza zakresem rzeczowym projektu, na który środki zostały przekazane, wydatki niezwiązane bezpośrednio z realizacją projektu, nieprzyczyniające się do osiągnięcia celu określonego w umowie o dofinansowanie, które nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne. Przeznaczenie oznacza określenie z góry celu, któremu ma służyć dana rzecz, przekazanie dla kogoś, na czyjś użytek, zastosowanie.

Naruszenie procedur przy wykorzystaniu środków dotyczy przede wszystkim procedur wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu, zawieranej na podstawie art. 206 u.f.p., w szczególności w zakresie zamówień publicznych.

Środkami pobranymi w nadmiernej wysokości są środki otrzymane w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania, w szczególności zaliczki niewykorzystanej w całości przez beneficjenta. Środkami nienależnymi są środki udzielone bez podstawy prawnej np. przyznane na podstawie dokumentu potwierdzającego nieprawdę, przyznane beneficjentowi podlegającemu wykluczeniu z możliwości otrzymania środków, refundujące wydatki poniesione przed datą kwalifikowalności lub uprzednio zrefundowane ze środków publicznych (patrz: L. Lipiec-Warzecha, Komentarz do art. 207 ustawy o finansach publicznych, ABC 2011).

Z treści umowy, którą zawarł Beneficjent z PARP o dofinansowanie, wynika z § 6 ust. 1 Umowy, że "Warunkiem uznania wydatków za kwalifikujące się do objęcia wsparciem jest m.in. poniesienie ich zgodnie z postanowieniami Umowy, katalogiem wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem określonym w Rozporządzeniu oraz zasadami racjonalnej gospodarki finansowej, w szczególności zaś najkorzystniejszej relacji nakładów do rezultatów."

Jednocześnie, zgodnie z § 12 ust. 2 Umowy: "Beneficjent zobowiązuje się do ponoszenia wszystkich wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem z zachowaniem zasady uczciwej konkurencji, efektywności, jawności i przejrzystości oraz zobowiązany jest dołożyć wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności w wypełnianiu funkcji jakiegokolwiek podmiotu objętego Umową w związku z jej realizacją."

Zgodnie natomiast z § 12 ust. 3 Umowy: "Beneficjent nie może dokonać zakupu towarów lub usług od podmiotów powiązanych z nim osobowo lub kapitałowo. Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między Beneficjentem, a wykonawcą, polegające na: (...)

4) pozostawaniu w takim stosunku prawnym lub faktycznym, który może budzić uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w wyborze wykonawcy, w szczególności pozostawanie w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej do drugiego stopnia lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli."

Natomiast, jak wynika z § 12 ust. 4 Umowy: "Jeżeli Beneficjent nie jest zobowiązany do stosowania ustawy, o której mowa w ust. 1, w przypadku realizacji w ramach Projektu zakupu jednego asortymentu od jednego dostawcy towarów lub usług, którego wartość netto przekracza wyrażoną w złotych polskich równowartość kwoty 14 000 euro, Beneficjent dokonuje zakupu w oparciu o najbardziej korzystną ekonomicznie ofertę, z zachowaniem zasad, o których mowa w ust. 2, 3 i 5."

Należy przy tym stwierdzić, że umowa o dofinansowanie stanowi procedurę, a zatem dotyczy jej zapis art. 184 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r., ze skutkiem wskazanym w tym przepisie. Sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały na ten aspekt rozumienia treści tego przepisu, a Sąd podziela w tym względzie tak wyrażony pogląd (patrz: wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1546/12- dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl).

Przede wszystkim sporne między stronami jest to, w jaki sposób stosunek zachodzący pomiędzy Kierownikiem Projektu a Beneficjentem mógł wpływać na wybór wykonawców w zakwestionowanych zakupach usług.

Sąd uznał, na podstawie materiału zgromadzonego przez organy w postępowaniu, że zasadnie organy stwierdziły, iż w przypadku zakupu usług wskazanych podczas kontroli i w decyzjach obydwu organów doszło do naruszenia zasad wynikających z treści umowy, a w szczególności wskazanych w § 12 ust. 2 i ust. 3 pkt 4 Umowy.

Mianowicie – analizując treść umowy wiążącej Kierownika Projektu a Beneficjenta, jak też dokumenty dot. zapytań ofertowych – należy zgodzić się z organami, że słusznie uznały, iż pozycja Kierownika Projektu, wynikająca z jego obowiązków, jak i znajomości dokumentów będących podstawą działania Beneficjenta w ramach projektu, mogła stanowić o jego uprzywilejowaniu w stosunku do innych oferentów. W dokumentach składanych przez Skarżącego w toku postępowania znajduje się ponadto kilka oświadczeń, składanych przez A.S., z których ewidentnie wynika, że był on Kierownikiem Projektu i tym projektem zarządzał. Tym samym organy zasadnie uznały, iż zaszły okoliczności, które mogły budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w wyborze wykonawcy z uwagi na pozostawaniu w takim stosunku prawnym lub faktycznym, istniejącym między Kierownikiem Projektu, a Beneficjentem.

Takiej oceny i powstania wątpliwości w ocenie Sądu nie może zmienić fakt, że jedno z zadań zostało ogłoszone, a nabór zakończony przed zaangażowaniem Kierownika Projektu, albowiem wybór oferenta – którym była firma Kierownika Projektu – nastąpił po zawarciu umowy o kierowanie Projektem.

W ocenie Sądu jest też mało wiarygodne dokonanie w aneksie do umowy o kierowanie projektem wykreślenia zapisów odnoszących się do wyboru wykonawców Projektu, albowiem aneks ten nie został, mimo jego ewidentnie zasadniczych zapisów co do sporu między Beneficjentem a organem, przedstawiony w trakcie kontroli i trwania postępowania, a został przedstawiony dopiero po jego zakończeniu.

Niezależnie jednak od tego, czy aneks ten rzeczywiście modyfikował uprawnienia Kierownika Projektu odnośnie wyboru wykonawców Projektu, czy też nie, w ocenie Sądu sam fakt, że w postępowaniu ofertowym uczestniczyła firma, w ramach której wykonywała działalność gospodarczą ta sama osoba, która jednocześnie wykonywała czynności wynikające z umowy zarządzania projektem, musi budzić wątpliwości co do bezstronności w wyborze wykonawcy. Dodatkowo w ocenie Sądu należy uznać, że osoba, które zarządza projektem, musi znać dokumenty odnoszące się do zasad działania projektu będącego przedmiotem zarządzania, a tym samym zna dokumenty, jakie wchodzą w skład umowy podpisanej między Beneficjentem a PARP, co już samo w sobie stawia ją na uprzywilejowanej pozycji w stosunku do postronnych osób, składających oferty bez posiadania tej wiedzy.

Należy też podkreślić, że organy, w świetle przywołanych powyżej regulacji prawnych, nie były zobowiązane po udowodnienia nieprawidłowości odnoszących się do wyboru poszczególnych wykonawców, wystarczy bowiem, iż powzięły, w oparciu o zgromadzony materiał, uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w wyborze wykonawcy. W rozpatrywanej sprawie należy też mieć na względzie, że firma Kierownika projektu wygrała postępowanie ofertowe aż w czterech przypadkach, których rozstrzygnięcie nastąpiło po zawarciu umowy o zarządzanie projektem.

W ocenie Sądu wskazywane przez organ naruszenia stanowią naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, o których mowa w art. 184 u.f.p. Spełniona zatem została dyspozycja normy z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., zgodnie z którą w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że zasadne stało się żądanie organów dotyczące zwrotu wypłaconych środków wraz z odsetkami w kwocie wskazanej w decyzji organu I instancji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.

Sąd uznał tym samym, że zaskarżona decyzja - wbrew zarzutom skargi - nie narusza wskazywanych w skardze przepisów prawa, wykładnia art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 184 ustawy o finansach publicznych była prawidłowa, a ich zastosowanie w związku z treścią umowy zostało dokonane właściwie.

Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że organy obu instancji szczegółowo wyjaśniły przesłanki jakimi kierowały się wydając swoje rozstrzygnięcia, zaś organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołującego.

Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to – zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym wskazywanych przez Skarżącego w treści skargi naruszenia art. 11 i art. 7 oraz art. 8 k.p.a., jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Odmienna ocena materiału dowodowego, niż jak to chciałaby Strona skarżąca, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Tym samym nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi odnoszące się do kwestii nieprzeprowadzenia w pełni przez organ postępowania dowodowego odnośnie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, zaskarżona decyzja zawiera ponadto wszystkie elementy przewidziane przepisami procedury administracyjnej, uzasadnienie zawiera szczegółowe wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ innych przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.