Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 18/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1, 19a ust. 8, ust. 19a
journal: Dz.U. 2016 poz 710
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Katarzyna Radom Sędziowie: Sędzia WSA – Daria Gawlak – Nowakowska Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca) Protokolant: Specjalista – Anna Terlecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2020 roku sprawy ze skargi: A z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie: zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2016 r. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Fundacji "A" (dalej: Fundacją lub Skarżącą) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: organ podatkowy II instancji) z [...] 2019 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: organ podatkowy I instancji) z [...] 2019 r., nr [...], określającą Skarżącej za styczeń 2016 r. zobowiązanie podatkowe w wysokości 161 875 zł.

W okresach od 8 grudnia 2017 r. do 1 marca 2018 r. oraz od 8 do 23 marca 2018 r. organ podatkowy I instancji przeprowadził u Skarżącej kontrolę podatkową w zakresie podatku od towarów i usług (dalej: podatku VAT) za styczeń 2016 r. Ustalenia tej kontroli stanowiły podstawę wszczętego przez organ podatkowy (postanowieniem z 1.08.2018 r.) postępowania w sprawie rozliczenia przez Skarżącą podatku VAT za styczeń 2016 r.

W postępowaniu podatkowym organ I instancji ustalił, że 20 marca 2014 r. właściciele nieruchomości położonych we W. przy ul. B. [...] i [...] założyli Fundację "A", której zasadniczym celem statutowym było wykonanie drogi wewnętrznej wraz z infrastrukturą techniczną na nowo powstałym osiedlu domów jednorodzinnych. Na podstawie umowy użyczenia, właściciele działek przekazali w bezpłatne użytkowanie Fundacji działki, na czas wykonania celów Fundacji. W styczniu 2016 r. właściciele użyczonych działek dokonali wpłat na rachunek bankowy Fundacji, wskazując jako tytuł przelewu "darowizna na rzecz Fundacji "A“. Łączna kwota dokonanych wpłat wyniosła 951.974,20 zł. Fundacja z otrzymanych środków zrealizowała inwestycję – wybudowała drogę wewnętrzną wraz z infrastrukturą (kanalizacją, oświetleniem, itp). Następnie odpłatnie przekazała na rzecz MPWiK sieć wodociągową i kanalizacyjną.

Ponadto, Fundacja zawarła z właścicielami umowę o zarządzanie drogą, zobowiązując się za odrębnie ustaloną odpłatnością w kwocie 50 zł miesięcznie od każdej nieruchomości do utrzymania drogi w należytym porządku, w szczególności poprzez m.inn.: bieżące remonty i konserwację, utrzymanie czystości, usuwanie awarii oraz zapewnienie dostaw energii elektrycznej do jej oświetlenia. Usługi zarządzania drogą dokumentowane były fakturami - wystawianymi na rzecz właścicieli nieruchomości.

W ocenie organu podatkowego I instancji otrzymane przez Fundację w styczniu 2016 r. środki pieniężne w łącznej kwocie 951 974,20 zł w istocie nie były darowiznami, ponieważ wpłacający je właściciele działek położonych przy ul. B. we W. uzyskali od Fundacji świadczenie ekwiwalentne w postaci możliwości korzystania z drogi i związanej z nią infrastruktury. Organ uznał, że dokonane przez nich wpłaty nie spełniają określonych w art. 888 § 1 K.C. cech umowy darowizny, a konkretnie braku ekwiwaletnych do świadczenia darczyńcy korzyści po jego stronie. Środki pieniężne, jakie właściciele działek przekazali na konto Fundacji, nie stanowiły darowizny, ale były to wpłaty na poczet zawartej między stronami umowy, w ramach której Fundacja zobowiązała się do wybudowania na rzecz właścicieli posesji - drogi i związanej z nią infrastruktury. Według organu podatkowego, wpłaty jakie właściciele działek przekazali w styczniu 2016 r. na konto Fundacji stanowiły zaliczki na wykonanie usług budowlanych, które podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT zgodnie z art. 8, art. 19a, art. 29a ust. 1 z uwzględnieniem art. 113 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 710 ze zm., dalej zwanej: ustawą o VAT). Decyzją z [...] 2019 r. nr [...] Naczelnik US W. okreslił Fundacji "A" zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2016 r. w kwocie 161.875 zł.

Fundacja od powyższej decyzji złożyła do organu podatkowego II instancji odwołanie, zaskarżając tę decyzję w całości i zarzucając jej naruszenie:

art. 191 OP poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że pomiędzy Skarżącą i właścicielami działek położonych przy ul. B. we W. istniała umowa na wykonanie prac budowlanych;

art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 19a ust. 8 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług poprzez uznanie, że darowizny otrzymane przez Skarżącą w styczniu 2016 r. na wykonywanie działalności statutowej stanowiły zaliczki na wykonanie usług budowlanych.

W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu podatkowego I instancji i umorzenie postępowania.

Organ podatkowy II instancji, po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz rozpatrzeniu zarzutów odwołania, nie stwierdził naruszenia prawa procesowego ani materialnego i decyzją z [...] 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego I instancji.

Skarżąca od decyzji organu podatkowego II instancji wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego (WSA) zaskarżając tę decyzję w całości i podnosząc wobec niej te same zarzuty, na które powoływała się w postępowaniu instancyjnym.

Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwalifikacja prawna wpłat dokonanych w styczniu 2016 r. przez właścicieli działek położonych przy ul. B. we W. na konto Fundacji "A" i związane z nią istnienie albo nieistnienie zobowiązania podatkowego w podatku VAT. W ocenie organów podatkowych wspomniane wpłaty były zaliczkami na poczet usługi wybudowania przez Skarżącą drogi wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą, zaś w ocenie Skarżącej nie istniała pomiędzy Fundacją i ww. właścicielami działek żadna umowa zobowiązująca Skarżącą do wybudowania drogi, a sporne wpłaty były darowiznami na rzecz Fundacji. Istotność tego sporu na gruncie prawa podatkowego wyraża się w tym, że w przypadku uznania stanowiska organów podatkowych za zasadne - Skarżąca byłaby zobowiązania do zapłaty kwoty podatku VAT określonej w decyzji organu podatkowego, natomiast w przypadku uznania argumentacji Fundacji - takiego zobowiązania po stronie Skarżącej by nie było.

W ocenie Sądu - w powyższym sporze rację należy przyznać organom podatkowym, które w dwuinstancyjnym postępowaniu dokonały rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a następnie w prawidłowy sposób ustaliły stan faktyczny sprawy. Nie można zgodzić się z zarzutami skargi, że błędne było przyjęcie przez organy, że pomiędzy Skarżącą i właścicielami działek położonych przy ul. B. we W. istniała umowa na wykonanie prac budowlanych. Argumentacja organów obu instancji jest logiczna, wyczerpująca i zgodna z prawem, a zatem zasługuje na akceptację.

Dokonanych przez właścicieli działek przy ul. B. we W. wpłat na konto Skarżącej nie można uznać za darowizny w rozumieniu art. 888 § 1 K.C. Cechą charakterystyczną darowizmy jest bowiem jej bezpłatność, co oznacza, że po stronie obdarowanego nie istnieje w stosunku do darczyńcy świadczenie ekwiwalentne do świadczenia darczyńcy. Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Już tylko z treści Aktu notarialnego (rep. A nr [...] z 20 marca 2014 r.) Oświadczenia o Ustanowieniu Fundacji wynika (§ 3), że "Celem Fundacji jest wykonanie: drogi na nowo powstającym osiedlu domów jednorodzinnych we W. przy ul. B. nr [...] i [...], instalacji wodno – kanalizacyjnej, deszczowej, gazowej, i elektrycznej w drodze, nawierzchni drogo wraz z oświetleniem i bramy wjazdowej na osiedle“, zaś z § 4 tego aktu wynika, że (oprócz m.in. darowizn, spadków i zapisów (...)- pkt1-3) majątek Fundacji stanowią też § 4 pkt 4) "wpłaty wnoszone przez każdego współwłaściciela drogi w wysokości po 1/12 (jednej dwunastej) kosztów wykonania zadań wymienionych w § 3“. Wysokość wpłat jakich dokonali na rzecz Fundacji poszczególni współwłaścoiciele drogi w styczniu 2016 r. i deklarowane tytuły tych wpłat nie pozostawiają wątpliwości, że wpłacane kwoty stanowiły wpłaty na poczet wybudowania przez Fundację na ich rzecz drogi wewnętrznej wraz z całą infrastrukturą. Wpłaty nie miały zatem charakteru darowizn ale stanowiły zapłatę (ekwiwalent) za wykonana na ich rzecz usługę.

Również z treści samego Statutu Fundacji z 5 marca 2015 r. wynika (pkt II 1.), że została ona ustanowiona w celu wybudowania drogi i zrealizowania inwestycji bezpośrednio związanych z tą drogą, koniecznych do jej prawidłowej eksploatacji i utrzymania. Fundcja została założona przez współwłaścicielkę jednej z działek przy ul. B.j we W. i nie prowadziła żadnej działalności ani nie posiadała żadnego celu niezwiązanego z powyższymi zadaniami. Wszelkie umowy i działania Skarżącej (takie jak np. zawarte z właścicielami działek przy ul. B. umowy użyczenia czy odpłatne przeniesienie na rzecz w. MPWiK części wybudowanej infrastruktury) były podejmowane w celu wykonania powyższych zadań. Z protokołów przesłuchań świadków wynika jednoznacznie, że wszyscy potwierdzili, że Fundacja powstała w celu wybudowania drogi i zarządzania/administrowania drogą (dowód zeznania świadków K-103 – 132, 154-156 akt administracyjnych). Z wyciągu rachunku bankowego Skarżącej wynika, że część z wpłacających na jej konto pieniądze właścicieli działek (w tym założycielka Fundacji -M.D. A.), wprost wskazywail, że jest to "darowizna na rzecz budowy drogi". Zatem wpłacający środki mieli świadomość, że wpłacają pieniądze na konkretny cel, a w zamian oczekiwali, że Skarżąca wykona na ich rzecz usługę polegającą na wybudowaniu drogi i dokonaniu inwestycji z tym związanych. Zatem była to czynność ekwiwalentna (odpłatna).

Podniesione w skardze w tym zakresie twierdzenia, że zarówno Skarżąca, jak i wszyscy przesłuchiwani świadkowie potwierdzili, że wpłacający pieniądze na rzecz Fundacji właściciele działek nie mogli się w żaden sposób domagać od Skarżącej spełnienia jakiegokolwiek świadczenia w postaci usług budowlanych nie są zgodne z zebranym materiałem dowodowym, gdyż świadkowie: W. A., P. S. i J. Mi. zeznali, że Fundacja w zamian za dokonane wpłaty zobowiązała się wybudować drogę wraz z infrastrukturą, a wszyscy pozostali świadkowie co prawda nie potwierdzili wprost zobowiązania się Skarżącej do wybudowania drogi w zamian za wpłaty, lecz zeznali, że wybudowanie drogi wraz z infrastrukturą było celem ustanowienia Fundacji. Ponadto kwoty "darowizn“ wpłacane na rzecz Skarżącej odpowiadały udziałowi poszczególnych współwłascicieli w kosztach budowy drogo wraz z infrastrukturą.

W powyższym stanie rzeczy organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że dokonane w styczniu 2016 r. na rzecz Fundacji wpłaty - nie były "darowiznami“ ale zaliczkami na poczet usługi wybudowania przez Skarżącą drogi wraz z infrastrukturą. Zatem pierwszy zarzut skargi, dotyczący błędnego ustalenia stanu faktycznego - jest niezasadny.

Konsekwencją uznania niezasadności pierwszego zarzutu skargi jest uznanie niezasadności również drugiego zarzutu skargi. Był on bowiem powiązany z pierwszym zarzutem w ten sposób, że podniesione w nim naruszenie przepisów ustawy o VAT miało wynikać z błędnego ustalenia stanu faktycznego. Zatem skoro stan faktyczny został ustalony prawidłowy, to nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o VAT. Konsekwencją przyjęcia zarówno przez organy podatkowe, jak i przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że w istocie pomiędzy właścicielami działek przy ul. B. we W. a Skarżącą doszło do zawarcia umowy w przedmiocie wykonania usług budowlanych, a zatem nastąpiło odpłatne świadczenie usług przez Fundację na terytorium Polski, jest to, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, świadczenie tych usług podlega opodatkowaniem podatkiem VAT. Moment powstania obowiązku podatkowego wyznacza art. 19a ust. 8 ustawy o VAT, zgodnie z którym jest to chwila otrzymania przez Fundację wpłat, a zatem styczeń 2016 r.

Odrębnie rozliczane były (w późniejszych okresach) koszty bieżącego utrzymania i zarządzania wybudowaną już przez Fundację drogą. W tym zakresie nie ma sporu między stronami a czynności dokumentowane są wystawianymi na rzecz mieszkańców fakturani.

W taki sam sposób powinny być dokumentowane sporne czynności, co do których – w styczniu 2016 r. zostały uiszczone zaliczki w wysokości odpowiadającej wartości planowanych usług. Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że w spornej sprawie - czynność podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, gdyż istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadcczoną usługą a otrzymanym świadcczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r. poz. 2325 – P.p.s.a.) - oddalił skargę w całości.