Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2439/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") decyzją

z dnia [...] października 2020 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723) (dalej: "ustawa zaopatrzeniowa", "ustawa") odmówił wyłączenia stosowania wobec G. K. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Organ uzasadniając decyzję wskazał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przy czym zaznaczył, że wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Organ ustalił, że G. K. został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2006 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Ww. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa od dnia [...] października 1982 r. do dnia [...] kwietnia 1983 r. tj. 7 miesięcy, co stanowi około 2% całego okresu służby. Cały okres jego służby wynosi łącznie 26 lat, 1 miesiąc i 1 dzień.

W ocenie Ministra, wskazany wyżej okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, należy ocenić jako krótkotrwały. Tym samym uznano, że przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej została spełniona.

Zdaniem Ministra, została również spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

G. K. bowiem rzetelne wykonywał zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W opinii Komendanta Głównego Policji ww. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w kresie pełnienia służby, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Z zebranej dokumentacji wynika, iż G. K. w toku pełnionej służby w Policji posiadał pozytywne opinie służbowe oraz kilkukrotnie przyznano mu zwiększony dodatek służbowy/funkcyjny do uposażenia oraz nagrody finansowe. Ww. został również odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi, Srebrną Odznaką Zasłużony Policjant oraz Brązowym Medalem za Zasługi dla Obronności Kraju.

Jednocześnie Minister stwierdził, że przeprowadzona analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), wskazuje iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu. Po przyjęciu do służby zakwalifikowano oraz skierowano G. K. na przeszkolenie w ramach Specjalnego Kursu Operacyjnego Służby Bezpieczeństwa, dzięki któremu ww. spełniał warunki do uzyskania pierwszego stopnia w korpusie chorążych (zob. świadectwo ukończenia Specjalistycznego Kursu Operacyjnego Służby Bezpieczeństwa z dnia [...] września 1982 r. strona akt IPN [...]). Bezpośrednio po ukończeniu ww. kursu G. K. realizował obowiązki na etacie SB w Wydziale [...] Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej (zob. Przebieg służby (pracy) strona akt IPN [...]). Minister zwrócił uwagę również, że ww. nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w tej strukturze w charakterze funkcjonariusza (zob. Raport z dnia [...] marca 1983 r. strony akt IPN [...], cyt.,,(...) Zwracam się z prośbą do Towarzysza Komendanta o pozostawienie mnie w pracy w Wydziale [...] KWMO w [...] oraz zob. stanowisko Naczelnika Wydziału [...] KWMO cyt. "(...) Raport przedkładam do decyzji Komendanta, [...] G. K. skierowany został do Wydziału [...] przez Wydz. Kadr w październiku 1982 r. z przeznaczeniem objęcia pracy w terenie po utworzeniu jednostek Służby Bezpieczeństwa przy Komendach Rejonowych (...)", zob. wniosek personalny z dnia [...] kwietnia 1983 r. strony akt IPN [...] o mianowanie [...] G. K. w Służbie Bezpieczeństwa cyt. "(...) [...] K. G. s. E. [...] Wydziału [...] SB - odwołuję z zajmowanego stanowiska, przenoszę służbowo do Służby Bezpieczeństwa Komendy Miejskiej MO w [...] i mianuję na stanowisko [...] grupy [...] SB (...)"). Wnioskodawca złożył wprawdzie [...] kwietnia 1983 r. raport o przeniesienie, jednakże nie było podyktowane to wolą opuszczenia struktur Służby Bezpieczeństwa, a jedynie chęcią pracy w dotychczasowym miejscu zamieszkania oraz sytuacją rodzinną (zob. Raport z dnia [...] kwietnia 1983 r. strona akt IPN [...] oraz zob. notatkę służbową z dnia [...].04.1983 r. Z-cy Naczelnika Wydziału Kadr KWMO w [...] z rozmowy przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 1983 r. z rodzicami [...] G. K. cyt. " (...) Mając na uwadze fakt wyrażenia zgody przez [...] G. K. na przejście do pracy w KMMO [...], proponuję nie przenosić go służbowo do Służby Bezpieczeństwa w [...] lecz zatrudnić w KMMO [...] (...) ").

Zdaniem Ministra, mając na uwadze powyższe G. K. identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego, jak choćby uczestnictwo w Specjalnym Kursie Operacyjnym SB, podczas którego ww. uzyskiwał dobre i bardzo dobre oceny z poszczególnych przedmiotów czym przygotowywał się do wykonywania zadań operacyjnych.

W ocenie Ministra, postawa G. K. związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku.

Zaznaczył, że wskazane we wniosku przez ww. argumenty, dotyczące rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych, otrzymanie nagród, a co za tym idzie sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z niego prawdopodobieństwo zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia, nie mogą mieć wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie w kontekście świadomości strony co do uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa.

Organ przyjął, że osiągnięcia odnotowane przez G. K. po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., a także zważywszy na wyżej opisaną postawę związaną z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, w ocenie Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

W skardze z dnia 9 listopada 2020 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej pismem z dnia 29 grudnia 2020 r. G. K. zakwestionował decyzję z dnia [...] października 2020 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie i zobowiązanie Ministra do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie wobec niego art. 15c i art.22a ww. ustawy, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodów uzupełniających z dokumentów w celu udowodnienia okoliczności pominiętych oraz zmanipulowanych w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, mających istotne znaczenie w sprawie.

Skarżący jako, nieprawdziwe, tendencyjne i nie znajdujące odzwierciedlenia w materiale dowodowym uznał stwierdzenie przez Ministra, iż identyfikował się z realizowanymi przez "ten ustrój" zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego, jak choćby uczestnictwo w Specjalnym Kursie Operacyjnym SB, podczas którego miał uzyskiwać dobre i bardzo dobre oceny z poszczególnych przedmiotów, czym według Ministra przygotowywał się do wykonywania zadań operacyjnych.

Również za nieprawdziwe i nie mające odzwierciedlenia w materiale dowodowym skarżący uznał stwierdzenie organu, że nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz "kontynuował karierę" w tej strukturze w charakterze funkcjonariusza.

Skarżący podniósł, że kilkukrotnie podejmował bezskuteczne rozmowy w Wydziale Kadr KWMO [...] dot. przeniesienia do Milicji, czego organ nie wziął pod uwagę w swoim postępowaniu, a z drugiej strony nie udowodnił w żaden sposób swojego bezpodstawnego wniosku.

Zdaniem skarżącego, organ, aby uzasadnić swoje stanowisko, że przedmiotowa sprawa nie kwalifikuje się jako szczególnie uzasadniony przypadek zmanipulował fakty, twierdząc, że jego raport z dnia [...] kwietnia 1983 r. nie był podyktowany chęcią opuszczenia struktur Służby Bezpieczeństwa, a jedynie chęcią pracy w dotychczasowym miejscu zamieszkania oraz sytuacją rodzinną. Minister pominął drugą część uzasadnienia zawartą w jego raporcie, a mianowicie: "nadmieniam że praca w Wydziale Dochodzeniowym odpowiadałaby mi ze względu na jej charakter", bo jak można przypuszać, nie pasowało ono do przyjętej koncepcji Ministra. Faktycznie uzasadnienie raportu z dnia [...] marca 1989 r. dot. nie przenoszenia do SB KPMO w [...] opisywało moją sytuację rodzinną i było ono takie, jakie w tamtym czasie i okolicznościach było skuteczne do zaprzestania pracy w strukturach SB i faktycznie była to okazja i początek zwalniania się z SB i powrotu do Milicji. W świetle powyższego trudno to uznać za dowód na to, iż jak twierdzi Minister nie miał zamiaru i nie chciał opuścić struktur Służby Bezpieczeństwa. Takie były realia tamtych czasów i na tamten czas był to jedyny możliwy sposób, przeniesienia do służby w Milicji.

Skarżący zwrócił uwagę, że organ stwierdzając, iż w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" wskazał, jako jedyny argument jego świadomość co do uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, identyfikowanie się z realizowanymi przez "ten ustrój" zadaniami i funkcjami i to, że jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego - nie odnosząc się jednak do ustalonych okoliczności faktycznych i dokumentów, jak też manipulując faktami i dokumentami. Nie odniósł się też w tym zakresie do jego wyjaśnień, pomijając je całkowicie, a przy tym nie potwierdził swojego stanowiska żadnymi dowodami.

W ocenie skarżącego, zaniechania i manipulacje dowodami przez organ w powyższym zakresie czyni zaskarżoną decyzję wadliwą poprzez naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie wydanej w sprawie decyzji narusza wymogi określone w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., w zw. z art. 8a ust. pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Reasumując, stwierdził, że spełnił oba warunki określone w art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej, co potwierdził i uznał Minister, gdyż:

1. jego służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była "krótkotrwała", albowiem trwała siedem miesięcy. Stanowi zaledwie 2 % (dwa) łącznego okresu służby pełnionej także po 31 lipca 1990 r. dla wolnej i demokratycznej Polski.

2. po dniu 12 września 1989 r. powierzone zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie. Świadczą o tym dokumenty z przebiegu służby zgromadzone także w aktach osobowych, a zwłaszcza: pozytywne oceny okresowe i opinie służbowe, rozkazy personalne o awansach na wyższe stanowiska służbowe, rozkazy personalne dot. podwyższania dodatku służbowego oraz otrzymywania nagród pieniężnych przez przełożonych, odznaczenia: Brązowy Medal za Zasługi dla Obronności Kraju ([...] października 2000 r.), Srebrny Krzyż Zasługi ([...] lipca 2001 r.) i Srebrna Odznaka Zasłużony Policjant ([...] lipca 2003 r.), rozkazy personalne o awansach na kolejne stopnie oficerskie, raz - z dniem [...] lipca 2005 r. w drodze wyróżnienia przedterminowo na stopień podinspektora.

3. Minister pozostawił bez rozpoznania fakt pełnienia przez niego służby w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Nie uwzględnił w tym zakresie również orzeczeń potwierdzających u niego trwałe inwalidztwo III grupy, pozostające w związku ze służbą.

Stanowisko Ministra w zakresie jego domniemanej postawy związanej z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa będące podstawą do odmowy wyłączenia stosowania art. 15c i art.22a stanowią nadinterpretację tego przepisu i wykraczają poza jego ustawowe ramy, oraz były nieuprawnione tym bardziej, że istniejące fakty, dowody i dokumenty dot. przebiegu jego służby w SB oraz próby, które podejmował, aby zaprzestać służby w SB zostały przez Ministra zmanipulowane w taki sposób, żeby potwierdziły wnioski organu w tym zakresie.

Ponadto Minister nie uwzględnił w ogóle jego oświadczenia i nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie swoich wniosków, ograniczając się jedynie do przypuszczeń i insynuacji nie mających potwierdzenia w dowodach.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W świetle art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń, przewidzianych w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy, ma charakter uznaniowy.

Podkreślić należy, iż uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd, kontrolując decyzję uznaniową, jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 (dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl) stwierdził, że zakres badania decyzji, posiadającej cechy uznania administracyjnego, sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną.

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, dostępne: https://cbois.nsa.gov.pl).

Organ może skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 8a ust. 1 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekający w niniejszej sprawie, podziela zapatrywanie skarżącego, że organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, okoliczności, które organ wskazał z powołaniem się na akta osobowe skarżącego o sygn. [...] nie uzasadniają stwierdzenia, że jego aktywność zawodowa podczas 7 miesięcznej służby w SB nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego, a jego postawę cechowała pełna świadomość aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji.

Minister w uzasadnieniu swojej decyzji nie wykazał w przekonywujący sposób, że postawa skarżącego charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji badając, czy przypadek skarżącego jest szczególny uwypuklił postawę wnioskodawcy, jego aktywność i zaangażowanie w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych, w tym udział w szkoleniu i uzyskane dobre i bardzo dobre wyniki z poszczególnych przedmiotów, która miała wskazywać na przygotowywanie się do wykonywania zadań operacyjnych.

Wskazane okoliczności i wnioski, które Minister wyciąga, a które mają przemawiać za tym że w okresie 7 miesięcznej służby w SB postawa skarżącego była związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w Strukturach Bezpieczeństwa są nieadekwatne.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, powoływane fragmenty wniosków personalnych i notatek służbowych, nie świadczą o tym, że skarżący wykonując swoje zadania służbowe w strukturach SB angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zdań i funkcji lecz dowodzą, że wykazywał się, właściwą do sytuacji w jakiej się znajdował, determinacją przejścia z SB z powrotem do służby w MO.

Organ nie wskazał żadnych ważkich okoliczności czy czynów skarżącego, które miałyby świadczyć o jego indywidualnym zaangażowaniu w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego, a zarazem nie zbadał szczegółowo charakteru czynności wykonywanych podczas epizodycznej służby w SB przed 31 lipca 1990 r.

Tak więc okoliczności, które legły u podstaw decyzji nie są wystarczające do przyjęcia, że skarżący był zaangażowany w realizację zadań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego. Jednocześnie organ zupełnie pominął okoliczności, które przemawiałyby za innym niż totalitarny charakterem pełnienia służby przez G. K., co oznacza, że dokonana przez organ ocena materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie jest arbitralna i nieobiektywna.

Takie podejście nie może uzyskać akceptacji w demokratycznym państwie prawa. Sąd zgadza się z uchwałą Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III UZP 1/20 stwierdzającą, iż kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka służących reżimowi komunistycznemu.

Także dotychczasowy dorobek orzeczniczy Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2114/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) ukształtował pogląd, iż wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, należy dokonywać z uwzględnieniem wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej. Jest ona kojarzona z koniecznością poszanowania niezbywalnej godności człowieka, który powinien być traktowany przez organy państwa w sposób bezstronny i sprawiedliwy według jednolitej miary dla wszystkich (za W. Sokolewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2018, s. 158). Jednocześnie wskazuje się, że oznacza ona zakaz arbitralności państwa przy określeniu sytuacji prawnej obywateli (por. wyrok TK z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97). Zasada sprawiedliwości społecznej jest zatem wyznacznikiem zmierzającym do tego, aby Państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będą miały cech dowolności. Powinna ona uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 243)". (...) Charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. (...) Skoro tego rodzaju restrykcyjne unormowania znajdują uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, niezależnie od krytycznej oceny techniki legislacyjnej operującymi swojego rodzaju domniemaniem tego typu aktywności wszystkich funkcjonariuszy, to brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego".

W przedmiotowej sprawie brak jest również stanowiska organu, co do oceny rzetelności służby G. K., w szczególności wobec faktów przez niego przytoczonych we wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. (który wpłynął do organu [...] lipca 2017 r.).

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), oraz art. 135 tej ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpatrując sprawę, Minister ponownie dokonana oceny ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, pod kątem spełnienia przez skarżącego przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Odnośnie złożonego przez stronę skarżącą wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, należy stwierdzić, że sąd administracyjny, zgodnie z art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 1 p.p.s.a., orzeka na podstawie akt sprawy, a w aktach sprawy wnioskowane dokumenty się znajdują.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w oparciu o art. 119 pkt 2 p.p.s.a.