Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 521/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej w S. na decyzję Dyrektor Izby Celnej [...] z dnia 5 lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia zgłoszenia celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 25 listopada 2004 r. Agencja Celna "A", działająca z upoważnienia "B" S.A. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu – zakupiony na terytorium Włoch przed akcesją Polski do Unii Europejskiej, tj. w dniach 28 – 30 kwietnia 2004 r. – towar w postaci wyprawionych skór kozich.

Naczelnik Urzędu Celnego [...], na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622) odmówił zaś przyjęcia przedmiotowego zgłoszenia celnego z uwagi na fakt nie spełnienia warunków do objęcia towaru wnioskowaną procedurą celną lub nadania przeznaczenia celnego.

W następstwie powyższego strona pismem z dnia 3 stycznia 2005 r. zwróciła się z wnioskiem o wszczęcie postępowania celnego przyjęcia zgłoszenia celnego co do dostaw towarów handlowych.

Decyzją z dnia 10 marca 2005 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...], na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8. poz. 60) w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji prawnej towarów, wszczęte na wniosek "B" S.A. z dnia 5 stycznia 2005 r.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji wskazał, iż przedmiotowy towar, który ma włoskie pochodzenie posiada status towaru wspólnotowego. W świetle zaś przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z dnia 19 października 1992 r.) warunkiem koniecznym zastosowania wobec określonych towarów przepisów przedmiotowego aktu normatywnego oraz innych przepisów celnych Unii Europejskiej jest posiadanie statusu towaru niewspólnotowego. W tym też zakresie brak było przedmiotu postępowania i podstawy do wydania rozstrzygnięcia.

W odwołaniu od w/w decyzji "B" S.A., zarzucając błędne przyjęcie charakteru dostawy towarów handlowych nabytych przed dniem akcesji do Unii Europejskiej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wszczęcie procedury celnej dopuszczającej towary handlowe objęte dostawami do obrotu.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, iż w świetle opinii Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] dokonane przez odwołującą dostawy należy traktować jako import towarów a nie jako wewnątrz-wspólnotowe nabycie towarów. W tym też zakresie istota sporu sprowadza się do ustalenia, jaki element, mając na uwadze datę akcesji do Unii Europejskiej, ma ważniejsze znaczenie – samo nabycie towaru w oparciu o zawarte umowy czy też okoliczność dostawy towaru. W ocenie odwołującej organ celny I instancji niewłaściwie zinterpretował skutki prawne umowy sprzedaży, która jest umową konsensualną. Spółka w dniach 28 – 30 września 2004 r. stała się właścicielem towarów; w dacie nabycia towarów podlegały one zaś cłu na dotychczasowych zasadach. Stąd też nie ma znaczenia, kiedy towary dotarły do Polski, albowiem w dniu nabycia nie były dostawą wspólnotową tylko nabyciem towarów handlowych podlegającym normalnej procedurze celnej. Nadto odwołująca się wskazała, iż Naczelnik Urzędu Celnego [...] oraz Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] zajął odmienne stanowisko co do statusu dostaw w niniejszej sprawie; rozbieżność ta powoduje zaś, iż podatnik nie jest pewny co do swej sytuacji prawnej.

Decyzją z dnia 5 lipca 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo celne zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu w/w decyzji organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów strony wskazał, iż wykładnia art. 535 Kodeksu cywilnego nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Co więcej, w świetle art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Stąd też kwestią zasadniczą warunkującą zastosowanie właściwego przepisu prawa jest ustalenie daty powstania długu celnego; zgodnie z art. 201 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Wobec powyższego dla zastosowania właściwej procedury celnej istotna jest chwila przyjęcia zgłoszenia celnego, a nie chwila zakupu towaru. Z uwagi na okoliczność, iż zgłoszenie celne towarów skarżącej miało miejsce w dniu 25 listopada 2004 r., czyli już po akcesji do Unii Europejskiej zastosowanie znaleźć musiały przepisy w/w aktu prawnego a nie przepisy polskiego Kodeksu celnego. W ocenie organu II instancji okoliczności te są oczywiste w świetle postanowień Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz stanu faktycznego sprawy; nadto w odniesieniu do towaru nie wszczęto wcześniej żadnej procedury celnej. Ustosunkowując się zaś do załączonego przez odwołującą pisma Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] organ celny podniósł, iż przedmiotowa opinia stanowi jedynie odpowiedź na zapytanie strony w kwestii rozliczenia podatku VAT; nie ma jednak zastosowania do należności celnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "B" S.A. wniosła o uchylenie w/w decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła błędne przyjęcie, iż towary handlowe nabyte przez stronę przed dniem akcesji i dostarczone po 1 maja 2004 r. miały status towarów wspólnotowych, podczas gdy spółka stała się ich właścicielem przed tą datą i w związku z tym dostawy towarów winny być objęte procedurą celną według przepisów dotychczasowych. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 121 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, poprzez pominięcie oceny prawnej dostawy dokonanej przez Pomorski Urząd Skarbowy [...], z której jednoznacznie wynika odmienne stanowisko co do charakteru dostawy.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organ celny jak i organ podatkowy interpretują całą sprawę w sposób odmienny, przy czym to skarżąca ponosi ujemne konsekwencje takich stanowisk. W ocenie skarżącej niezasadne jest twierdzenie Dyrektora Izby Celnej [...], iż należy brać pod uwagę jedynie aspekt celny sprawy. Dla skarżącej jest to sprawa istotna, gdyż od dnia 1 maja 2004 r. zakup towaru np. we Włoszech jako wewnątrz-wspólnotowa dostawa obłożony jest koniecznością zapłacenia podatku VAT. Co więcej, powierzchowne jest twierdzenie organu I instancji, iż spółka dopiero w dniu 25 listopada 2004 r. zwróciła się o odprawę celną przedmiotowego towaru; stosownych czynności dokonano bowiem natychmiast, tj. na początku maja 2004 r., przy czym załatwienie sprawy wstrzymano z uwagi na wątpliwości zarówno pracowników agencji celnej jak urzędu celnego. Nadto w ocenie skarżącej, pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] zawierało również stanowisko w kwestii charakteru dostawy towarów, uznając ją za import towarów. Organ celny II instancji nie odniósł się jednak do powyższych kwestii. Powoduje to, iż naruszono art. 121 Ordynacji podatkowej, obligujący organy do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. Odmienny pogląd organów reprezentujących Skarb Państwa powoduje po stronie skarżącej niepewność co do sytuacji prawnej, która nie powinna mieć miejsca w państwie prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną nie jest związany granicami skargi, a jedynie zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją. W tej sytuacji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, czyli jej zgodności z prawem, władny jest uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosiła w skardze strona. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie występuje; podstawy rozstrzygnięcia nie stanowią więc okoliczności, które, oprócz tych podniesionych w skardze, Sąd winien wziąć pod uwagę z urzędu.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa.

Podnieść należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji w kwestii umorzenia postępowania wszczętego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej towarów. W rozpoznawanej sprawie problemem spornym jest zaś okoliczność ustalenia charakteru dostawy towarów na terytorium RP po dniu 1 maja 2004 r. nabytych przed dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej.

Stąd też dla oceny postępowania organów administracji celnej zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 25 i 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo celne oraz art. 7 i 201 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny.

Zgodnie z art. 25 w/w ustawy z dniem 1 maja 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.); z kolei w świetle art. 26 przedmiotowego aktu normatywnego, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Art. 4 ust. 7 – 8 Wspólnotowego Kodeksu Celnego zawierają z kolei definicje legalne pojęć "towary wspólnotowe" oraz " towary niewspólnotowe". Zgodnie z dyspozycją przedmiotowych przepisów "towary wspólnotowe" oznaczają towary:

– całkowicie uzyskane lub wyprodukowane na obszarze celnym Wspólnoty, zgodnie z warunkami określonymi w art. 23, bez udziału towarów przywiezionych z państw lub terytoriów niebędących częścią obszaru celnego Wspólnoty.

– przywiezione z państw lub terytoriów niebędących częścią obszaru celnego Wspólnoty i dopuszczone do obrotu;

– uzyskane lub wyprodukowane na obszarze celnym Wspólnoty z towarów określonych w tiret drugim lub z towarów określonych w tiret pierwszym i drugim;

Z kolei "towary niewspólnotowe" oznaczają towary inne niż określone w akapicie siódmym.

Nadto, zgodnie z art. 201 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (mając na uwadze przywóz towarów).

Sąd w składzie orzekającym mając powyższe na uwadze wskazuje , iż po 1 maja 2004 r. procedury celne, ich istota i zakres oddziaływania generalnie nie uległy istotnym modyfikacjom merytorycznym. Zmieniła się jedynie podstawa prawna ich funkcjonowania. Kwestie związane z powstaniem długu celnego regulowały art. 208 i n. Kodeksu celnego. Taki stan prawny uległ zasadniczej zmianie w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Po 1 maja 2004 r. polski Kodeks celny przestał obowiązywać, a przedmiotowe zagadnienia są aktualnie regulowane w art. 201 - 216 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny.

Co warte podkreślenia, wspólnotowe przepisy celne obowiązują po dniu 1 maja 2004 r. bezpośrednio; ich uzupełnieniem z kolei są polskie akty prawne, do których zaliczyć należy: ustawę z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, ustawę z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963) oraz szereg aktów normatywnych rangi podustawowej.

Mając na uwadze argumenty wywiedzione w skardze przez stronę oraz stan faktyczny sprawy wskazać należy, iż bez wątpienia stosowne zgłoszenie celne skarżąca działająca przez Agencję Celną "A" złożyła już po przystąpieniu Polski do struktur Unii Europejskiej. Tak więc określenie długu celnego w listopadzie 2004r. zamiast w maju 2004r. nie ma żadnego znaczenia skoro niewątpliwym jest w ustalonym stanie faktycznym sprawy, iż towar dotarł do Polski po 1 maja 2004r. i wówczas dopiero dokonano zgłoszenia celnego.

Nie można więc, jak to podniesiono w skardze, przyjąć, iż o zastosowaniu procedur celnych określonych w przywołanych aktach prawnych decydować może jedynie fakt uprzedniego (a więc przed datą akcesji) nabycia towarów. Możliwą jest bowiem hipotetyczna sytuacja, iż dany podmiot gospodarczy nabywa zagranicą określone mienie bez zamiaru sprowadzenia go do kraju, w którym znajduje się jego siedziba. W takim przypadku niezależnie od implikacji podatkowo-prawnych nie powstaje obowiązek uiszczenia stosownych należności celnych.

Odmienna sytuacja miała zaś miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżąca nabyła bowiem stosowne towary przed datą akcesji Polski do Unii Europejskiej (co wynika z przedłożonych na etapie postępowania administracyjnego faktur VAT). Z kolei ich dostawa, a co za tym idzie zgłoszenie celne miało miejsce po dniu 1 maja 2004 r.

W pełni słusznie skonstatował więc organ celny, iż elementem istotnym dla zastosowania właściwych przepisów odnoszących się do długu celnego, a co za tym idzie odpowiedniej procedury celnej jest chwila przyjęcia zgłoszenia celnego (rozumianego jako data przedstawienia organowi celnemu stosownego dokumentu SAD). Z uwagi na okoliczność, iż zgłoszenia dokonano w dniu 25 listopada 2004 r. bez znaczenia pozostawała kwestia nabycia towaru na terytorium Włoch przed dniem 1 maja 2004 r.

W ocenie Sądu zasadnym było również wskazanie w oparciu o art. 4 ust. 7 i 8 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, iż skarżąca do Polski sprowadziła towary wspólnotowe (nabyte w państwie członkowskim Unii Europejskiej), które z uwagi na swój charakter w żaden sposób nie mogły być objęte procedurą celną w oparciu o przepisy nie obowiązującego wówczas Kodeksu celnego. W tym też zakresie Sąd uznał zarzuty błędnego ustalenia charakteru dokonanej dostawy przez organ celny za chybione. Organ prawidłowo bowiem odmówił przyjęcia zgłoszenia celnego, mając na uwadze dyspozycję art. 21 pkt 2 ustawy – Prawo celne, zgodnie z którym organ celny zobligowany jest odmówić przyjęcia zgłoszenia celnego, wskazując przyczyny odmowy w formie pisemnej, jeżeli nie są spełnione warunki do objęcia towaru wnioskowaną procedurą celną lub nadania przeznaczenia celnego; zaznaczyć wszakże należy, że w kraju wywozu nie podjęto żadnych czynności związanych z eksportem w stosunku do towaru wyszczególnionego na fakturach i nie był on objęty żadną z procedur celnych przed dniem 01.05.2004r. nie miały zatem zastosowania zasady okresów przejściowych w unii celnej dla wszystkich krajów przystępujących określone w załączniku IV do Aktu Przystąpienia.

Odnośnie zarzutu naruszenia przez organy celne art. 121 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez pominięcie oceny prawnej dostawy dokonanej przez organ podatkowy Sąd wskazuje, iż na gruncie przedmiotowej sprawy wykładni poddać należało wyłącznie przepisy prawa celnego.

Kognicją Sądu nie były zaś objęte zagadnienia, które podstawę normatywną czerpią z przepisów prawa podatkowego.

Mając to na uwadze wskazać należy, iż w tym zakresie interpretacja organu podatkowego co do kwestii należności celnych dla Sądu orzekającego w tej sprawie nie była wiążąca. W żaden sposób nie można bowiem mówić o swoistym dualizmie zagadnień podatkowo – celnych niniejszej sprawy; w ocenie Sądu dualizmu takiego nie ma; kwestia czy dostawa towarów nabytych przed dniem 1 maja 2004 r. do Polski po dniu akcesji jest importem czy też importem nie jest w świetle przytoczonych wyżej przepisów z zakresu materialnego prawa celnego jest klarowna i jednoznaczna.

Reasumując powyższe okoliczności Sąd uznał, iż skarga nie zawiera merytorycznych zarzutów przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu, stanowiąc w istocie jedynie polemikę z prawidłowymi albowiem wydanymi na podstawie obowiązujących przepisów prawa w tym przedmiocie, decyzjami organów administracji celnej.

W związku z tym, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia zarzutów, Sąd na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.