Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 371/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1,4  ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, 77 par. 1, 80,107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za okres od 1 lipca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] wydaną w sprawie przyznania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do tego świadczenia.

Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku B. M., decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. orzekł przyznaniu zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na pięcioro dzieci wnioskodawczyni w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] czerwca 2018 r. oraz w okresie od [...] września 2018 r. do [...] października 2018 r. Równocześnie organ I instancji odmówił przyznania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na pięcioro dzieci wnioskodawczyni w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał między innymi, że jednym z kryteriów uprawniających do przyznania zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym trwającym od dnia [...] listopada 2017 r. do dnia [...] października 2018 r. jest dochód rodziny osiągnięty w 2016 r. z uwzględnieniem przepisów o dochodzie uzyskanym. Organ przedstawił przepisy ustawy normujące prawo do świadczeń rodzinnych oraz sytuację dochodową rodziny w wyżej wymienionym okresie czasu. Na podstawie zebranej dokumentacji organ I instancji ustalił, że osiągnięty przez rodzinę wnioskodawczyni w 2016 r. dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie z uwzględnieniem przepisów o dochodzie uzyskanym w 2016 r. wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę [...] zł, która stanowi kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego. Organ I instancji przywołał treść art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustalił, że miesięczny dochód wnioskodawczyni po uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez jej męża w 2016 r. wyniósł [...] zł ( [...] zł). Kryterium dochodowe w rodzinie wynosi [...] zł (7 x [...] zł). Kwota przekroczenia kryterium dochodowego dla całej rodziny wynosi [...] zł. ( [...] zł - [...] zł). Miesięczna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących rodzinie zgodnie z art. 5 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3a ustawy od [...] listopada 2016 r. do [...] czerwca 2018 r. oraz w okresie od [...] września do [...] października 2018 r. wynosi [...] zł ( [...] zł - [...] zł), a od [...] lipca do [...] sierpnia 2018 r. wynosi [...] zł ( [...] zł – [...] zł). Organ przywołał treść art. 5 ust. 3c omawianej ustawy i stwierdził, że biorąc pod uwagę powyższe regulacje przyznał zasiłki rodzinne z dodatkami w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] czerwca 2018 r. oraz w okresie od [...] września 2018 r. do [...] października 2018 r. Natomiast odmówił przyznania świadczeń rodzinnych w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, B. M. złożyła odwołanie, zaskarżając wydane rozstrzygnięcie w części dotyczącej odmowy przyznania świadczeń rodzinnych w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi I instancji niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie oraz błędne przeliczenie dochodu rodziny będącego podstawą decyzji odmownej okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na jej dzieci w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r., alternatywnie o uchylenie przedmiotowej decyzji w skarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie stwierdziło, że jest ono nieuzasadnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ II instancji wyjaśnił, że rozpatrywana sprawa dotyczy tej formy pomocy, która nie ma charakteru uznaniowości, lecz przysługuje w sytuacji dokładnie określonej przepisami prawa. Sposób rozstrzygnięcia sprawy w zakresie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków tego zasiłku nie jest pozostawiony swobodnemu uznaniu organu administracji, lecz jest ściśle uzależniony od okoliczności określonych w przepisach ustawy, normujących kwestie uprawnień do ww. świadczeń rodzinnych oraz zasad ustalania ich wysokości. Organ odwoławczy przywołał treść art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i uznał, że w rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest wyłącznie prawo skarżącej do świadczeń rodzinnych w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] sierpnia 2018 r. Wyjaśnił, że rodzina skarżącej składa się z 7 osób. W roku bazowym 2016 rodzina uzyskała dochód z tytułu uzyskania przez członka rodziny (męża skarżącej) renty rolniczej z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Organ II instancji przywołał treść art. 3 pkt 24 lit. d oraz art. 3 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania przepis ustawy dotyczący uzyskania dochodu po roku bazowym, jak to wynika z uzasadnienia odwołania skarżącej, gdyż dochód z renty został uzyskany w 2016 r. Zatem dochód z tytułu renty rolniczej jest dochodem uzyskanym w roku bazowym i należało go podzielić przez liczbę miesięcy, w których był uzyskiwany - jak tego dokonano w zaskarżonej decyzji organu I instancji. Ponadto dochód z tytułu renty z KRUS nie jest dochodem utraconym, gdyż przepisy ustawy nie przewidują utraty dochodu z tytułu potrącenia przez organ rentowy na rzecz zadłużenia. Organ podkreślił, że zgodnie z dołączonym oświadczeniem wnioskodawczym (załącznik nr 7 - kserokopia) dochód z tytułu renty był osiągany od sierpnia 2016 r. i jest osiągany do chwili obecnej.

W tej sytuacji organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. M.. W jej uzasadnieniu zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa poprzez:

- niepodjęcie wszystkich niezbędnych działań służących dokładnemu wyjaśnieniu sprawy, a także niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy,

- niewyjaśnienie przez organ szczegółowej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji i poprzestaniec na podaniu jedynie nazw aktów prawnych bez szczegółowego przytoczenia konkretnych dyspozycji przepisów, na których organ opiera swoje rozstrzygnięcie - co powoduje, że decyzja ta jest nieczytelna i nie wskazuje na faktyczne przesłanki, jakimi kierowano się przy jej wydawaniu,

- nieprawidłowe zastosowanie prawa polegające na niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie,

- błędne przeliczenie dochodu rodziny będącego podstawa decyzji odmownej.

Dodatkowo skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez uznanie, że jej sytuacja stanowiąca podstawę wniosku nie spełnia warunków do wypłaty świadczenia określonego ustawą z dnia listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, czyli tego, którego jej odmówiono na dzieci.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. skarżąca wyjaśniła, że zaskarża wydane decyzje w zakresie, w którym w ogóle nie otrzymała zasiłku, o który wnioskowała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1952, ze zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 tej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (w rozpatrywanej sprawie jednemu z rodziców dzieci), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza obecnie kwoty [...] zł.

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest sposób wyliczenia przez organy obu instancji miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę i ustalenia, że dochód ten przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, uprawniające skarżącą do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji do dochodu osiągniętego przez rodzinę w 2016 r. organy dodały, jako dochód uzyskany, kwotę renty z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznanej mężowi skarżącej. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej rentę tę mąż jej uzyskał na podstawie wyroku sądu powszechnego z 2016 r. Fakt uzyskiwania renty rolniczej potwierdza także znajdująca się w aktach sprawy decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 12 sierpnia 2016 r. (k-5 akt adm.). Zwrócić jednak należy uwagę, że z treści tej decyzji wynika, że świadczenie to, zarówno przysługujące za wcześniejszy okres, jak i za kolejne miesiące po dniu 1 września 2016 r., nie było w ogóle wypłacane uprawnionemu (pkt I ust. 2 i pkt IV decyzji) z powodu potrącenia "zaległych składek". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ obliczając dochód rodziny skarżącej, stanął na stanowisku, że "potrącenia na rzecz zadłużenia" dokonane z renty rolniczej, nie mają żadnego wpływu na wysokość obliczanego dochodu rodziny z 2016 r. Przy tym stanowisko to nie zostało przez organ w żaden sposób uzasadnione ani wyjaśnione. W aktach sprawy brak jest również dokumentów, które sprawę potrącanych "zaległości" mogłyby jednoznacznie rozstrzygnąć. Takie postępowanie narusza w ocenie Sądu przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i przede wszystkim art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie może mieć wpływ na sposób rozpatrzenia sprawy. Nie można bowiem uznać, że przed podjęciem rozstrzygnięcia przedmiotowa sprawa została dostatecznie przez organ wyjaśniona zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym.

Należy zwrócić uwagę, że w art. 3 ust. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyjaśnił, że dochodem w rozumieniu tej ustawy są m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 2032, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ani z uzasadnienia zaskarżonych decyzji, ani z akt sprawy nie wynika, jaki był charakter potrącenia z renty rolniczej "składek". W ocenie organów było to potrącenie "zadłużenia", a więc kwot, które były wcześniej należne, a których mąż skarżącej wcześniej nie uiścił. Organy nie ustaliły przy tym, jaki ma charakter oraz kiedy i w jakiej wysokości powstało owo potrącane zobowiązanie. Natomiast w ocenie sądu wyjaśnienie tej kwestii jest niezbędne do wydania prawidłowej decyzji, bowiem gdyby okazało się, że dokonane potrącenie dotyczyło składek na ubezpieczenie społeczne rolników, które stały się należne dopiero w wyniku wyroku sądu, a więc w 2016 r., organ byłby zobowiązany do rozważenia, czy składki te nie są składkami o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które powinny zostać odliczone od dochodu uzyskanego przez męża skarżącej w 2016 r. Prawidłowe ustalenie przez organy orzekające dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej w 2016 r. jest warunkiem niezbędnym do zgodnego z prawem rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien przed wszystkim uzupełnić materiał dowodowy o dokumenty takie jak: prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wraz z uzasadnieniem, wydane w sprawie przyznania mężowi skarżącej renty rolniczej, wyjaśnienie przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego: w jakiej wysokości, z jakiego tytułu i w jakich okresach w 2016 r. przyznano i wypłacono mężowi skarżącej świadczenia. W szczególności z uzyskanych wyjaśnień winno wynikać, jakich dokonano potrąceń, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu z przyznanego świadczenia potracone zostały "składki". Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego organ oceni, czy uzyskany przez męża skarżonej w 2016 r. dochód, po odliczeniu od niego (zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych) składek na ubezpieczenie społeczne niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodu oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, miał wpływ na przysługujące skarżącej świadczenia rodzinne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.