Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 358/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - sekr. sąd. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) listopada 2015 r., nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. M. (dalej: strona lub skarżąca) jest

na decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Prezes

ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] listopada 2015 r., Nr [...]

uchylająca w całości decyzję własną z [...] sierpnia 2011r., Nr [...] w przedmiocie

ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności i umarzająca postępowanie I instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W wyniku złożonego wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok

2007 i jego korekty Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] w

dniu [...] kwietnia 2008r. wydał decyzję Nr [...] , o przyznaniu

skarżącej płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w łącznej wysokości [...] zł z

tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności

obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych

użytkach zielonych. Płatności przyznane mocą decyzji zostały w dniu [...] maja 2008 r.

przekazane na rachunek bankowy strony.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego

ARiMR w [...] decyzją z [...] grudnia 2008r., Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i

przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W związku ze złożeniem przez skarżącą skargi na ww. decyzję Wojewódzki Sąd

Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 27 października 2009 r., sygn. akt II SA/Łd

229/09 umorzył postępowanie z uwagi na cofnięcie skargi przez pełnomocnika strony.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Biura

Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z [...] września 2010r., Nr [...] umorzył w całości

postępowanie w sprawie przyznania płatności do

gruntów rolnych na rok 2007. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wskazał, że

ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wniosek o przyznanie

płatności do gruntów rolnych na rok 2007 dla skarżącej nie został podpisany przez

stronę, tylko przez podmiot nie będący pełnomocnikiem skarżącej, a jednocześnie

strona nie potwierdziła czynności dokonanej w jej imieniu. Strona nie wniosła odwołania

od przedmiotowej decyzji.

Zawiadomieniem z [...] czerwca 2011 r., Nr [...] skarżąca została

poinformowana przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu postępowania

administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych

wypłaconych na podstawie decyzji z [...] kwietnia 2008r.

Decyzją z [...] sierpnia 2011r., Nr [...] Prezes ARiMR ustalił skarżącej

kwotę nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości

[....] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ARiMR

decyzją z [...] listopada 2011 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W związku ze złożeniem przez stronę skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w

Warszawie wyrokiem z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1311/13 uchylił

zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z [...] listopada 2011 r. Następnie Naczelny Sąd

Administracyjny, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej organu, wyrokiem z 10

kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 584/14 oddalił skargę kasacyjną.

Prezes ARiMR uwzględniając wytyczne Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego

w Warszawie zawarte w wyroku sygn. akt V SA/Wa 1311/13 oraz Naczelnego Sadu

Administracyjnego zawarte w wyroku sygn. akt II GSK 584/14 zaskarżoną decyzją

uchylił w całości swoją decyzję z [...] sierpnia 2011r. i umarzył postępowanie w

przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treści art. 73 ust. 3 i 4 rozporządzenia

Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe

zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu

administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i

(WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w

rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z zm.;

Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z zm., dalej:

rozporządzenie 796/2004). Przepisy te wskazują na przesłanki wykluczające obowiązek

zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Organ podkreślił, że w sprawie płatność została dokonana na skutek pomyłki

właściwej władzy i jednocześnie błąd ten nie mógł zostać wykryty przez stronę, co

wyczerpało przesłanką wykluczającą obowiązek zwrotu nienależnie pobranych

płatności określoną w art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004. Prezes ARiMR przyjął za

WSA w Warszawie i NSA, że przyznanie płatności skarżącej obarczone było błędem

organu, gdyż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pomimo wiedzy, że wniosek nie

został podpisany przez skarżącą nie wezwał jej do uzupełnienia braku formalnego

poprzez podpisanie przedmiotowego wniosku lub nadesłanie wymaganego

pełnomocnictwa. Ponadto uznał, że strona nie mogła wykryć przedmiotowy błędu, gdyż

o błędzie mogła dowiedzieć się w dniu [...] sierpnia 2008 r., a więc po wydaniu decyzji z

[...] kwietnia 2008r. i wypłaceniu środków skarżącej [...] maja 2008 r. W związku z tym

możliwość wykrycia błędu po wydaniu decyzji i przelaniu płatności na konto rolnika nie

miała znaczenia dla sprawy. W konkluzji stwierdził, że kwota płatności w wysokości

[...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia

796/2004. Jednakże w sprawie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu

przez skarżącą nienależnie pobranych płatności, określone w art. 73 ust. 4

rozporządzenia 796/2004. Tym samym organ powołując się na art. 153 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa) uchylił w całości swoją decyzję i umorzył

postępowanie w sprawie nienależnie pobranych płatności.

Pismem z [...] stycznia 2016 r. strona złożyła skargę na ww. decyzję. Strona

podkreśliła, że organ naruszył prawo w związku z rzeczywistą odmową przyznania

stronie płatności zwierzęcych, ONW, płatności ekologicznej do powierzchni 17,24 ha. W

dalszej kolejności strona ustosunkowała się do okoliczności związanych z brakiem

podpisu pod wnioskiem o przyznanie płatności.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem z [...] listopada 2016 r., V SA/Wa 223/16 Wojewódzki Sąd

Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę jako nieopłaconą w terminie.

W wyniku rozpoznania zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem

z 28 listopada 2018 r., I GZ 406/18 uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując, że

ponowne zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie zostało skutecznie

doręczone stronie.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w

Warszawie zważył, co następuje.

skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny kontroluje

działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tzn. ocenia

zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i

przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego

obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej

sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą

prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ppsa).

Powyższe oznacza, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej

decyzji, sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie

wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednakże

rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza także, że sąd nie może uczynić

przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której

wniesiono skargę.

Wobec powyższego podkreślić należy, że przedmiotem kontroli sądu w niniejszej

sprawie jest wyłącznie decyzja Prezesa ARiMR z [...] listopada 2015 r., Nr [...]

uchylająca w całości decyzję I instancji tego organu z [...] sierpnia 2011r., Nr [...] i

umarzająca postępowanie, w którym ustalono skarżącej wysokość nienależnie

pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007. Przedmiotem

skargi nie mogły być więc inne decyzje wskazywane przez skarżącą w skardze.

W związku z powyższym sąd oceniał tylko działania organu administracyjnego

podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżonym orzeczeniem Prezesa

ARiMR. Innymi słowy, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto

od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych

należności, tj. od dnia powiadomienia skarżącej o tym postępowaniu pismem z [...]

czerwca 2011 r., do dnia wydania decyzji w drugiej instancji, tj. [...] listopada 2015 r.

Zatem nie mogło być przedmiotem rozważań sądu postępowanie, w wyniku którego

uchylono decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...]

kwietnia 2008 r. o przyznaniu jednolitej płatności obszarowej na rok 2007 i odmówiono

skarżącej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin

przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, a także decyzji

Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] września 2010r.

o umorzeniu w całości postępowanie w sprawie przyznania skarżącej płatności do

gruntów rolnych na 2007 r. Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym,

opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Przedmiotowe

postępowanie było już tylko następstwem stwierdzenia, że płatności na rok 2007 nie

były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie

pobranych środków pieniężnych. Zaznaczyć przy tym należy, że decyzja Kierownika

Biura Powiatowego ARiMR w [....] z [...] września 2010r. umarzająca

w całości postępowanie w sprawie przyznania skarżącej płatności na rok 2007, mogła

być przedmiotem kontroli organu administracyjnego wyższego stopnia tj. Dyrektora

[...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], a następnie – po rozpoznaniu

odwołania i ewentualnym wniesieniu skargi – kontroli sądowej przez Wojewódzki Sąd

Administracyjny w Łodzi. Skarżąca nie złożyła odwołania od powyższej decyzji, a więc

sama pozbawiła się możliwości skontrolowania jej zgodności z prawem, w związku z

tym tamże poczynione ustalenia obowiązują.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy należy

podkreślić, że sprawa w przedmiocie ustalenie nienależnie pobranych płatności do

gruntów rolnych za 2007 r. była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1311/13 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z [...] listopada 2011 r. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej organu,

wyrokiem z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 584/14 oddalił skargę kasacyjną.

Stosownie do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego

postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ,

którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było

przedmiotem zaskarżenia.

Dlatego sąd rozpoznający sprawę obecnie, w pierwszej kolejności zobowiązany

był sprawdzić, czy organ orzekający w sprawie wykonały wskazania zawarte w ww.

wyrokach sądów administracyjnych. W pierwszej kolejności sąd administracyjny

nakazał właśnie Prezesowi ARiMR zbadanie czy wobec skarżącej zachodzą przesłanki

o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004. Mianowicie w uzasadnieniu

prawomocnego wyroku wskazał, że cyt. "Prezes ARiMR powinien jeszcze raz zbadać –

biorąc pod uwagę powyższe rozważania sądu – czy wobec skarżącej zachodzą

przesłanki o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004".

Organ zastosował się do wiążącej go oceny prawnej i zbadał po raz kolejny

wskazaną w tym przepisie przesłankę. A więc wykonał zalecenie sądu.

Wśród dalszych zaleceń sądów administracyjnych było jednoznaczne wskazanie,

że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając decyzję z [...] kwietnia 2008r. popełnił

błąd i błąd ten nie mógł zostać wykryty przez skarżącą, co zwalnia ją z obowiązku

zwrotu środków przekazanych tytułem płatności do gruntów rolnych na 2007r.

Organ do powyższego zalecenia także się zastosował. W tym miejscu należy

zauważyć, że zgodnie z art. 73 ust. 4 rozporządzenia obowiązek dokonania zwrotu

nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na

skutek pomyłki właściwego organu, lub innego organu, oraz jeśli błąd nie mógł zostać

wykryty przez rolnika.

Zatem możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności

wymaga spełnienia łącznie dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po

pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest

tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Prezes ARiMR, o czym wspomniano wyżej, na mocy art. 153 ppsa uwzględnił

ocenę prawną zawartą we wskazanych wyrokach i podkreślił, że w sprawie płatność

została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy i jednocześnie błąd ten nie mógł

zostać wykryty przez stronę, co wyczerpało przesłanką wykluczającą obowiązek zwrotu

nienależnie pobranych płatności określoną w art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004.

Prezes ARiMR przyjął za WSA w Warszawie i NSA, że przyznanie płatności skarżącej

obarczone było błędem organu, gdyż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pomimo

wiedzy, że wniosek nie został podpisany przez skarżącą nie wezwał jej do uzupełnienia

braku formalnego poprzez podpisanie przedmiotowego wniosku lub nadesłanie

wymaganego pełnomocnictwa. Ponadto uznał, że strona nie mogła wykryć

przedmiotowy błędu, gdyż o błędzie mogła dowiedzieć się w dniu [...] sierpnia 2008 r., a

więc po wydaniu decyzji z [...] kwietnia 2008r. i wypłaceniu środków skarżącej [...] maja

2008 r. W związku z tym możliwość wykrycia błędu po wydaniu decyzji i przelaniu

płatności na konto rolnika nie miała znaczenia dla sprawy. W konkluzji stwierdzić, że

kwota płatności w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73

ust. 1 rozporządzenia 796/2004. Jednakże w sprawie zachodzą przesłanki

wykluczające obowiązek zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności,

określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004.

W związku z powyższym sąd stwierdza, że Prezes ARiMR w całości wypełnił

wszystkie zalecenia sądów administracyjnych i tym samym nie można postawić

zaskarżonej decyzji zarzutów dotyczących naruszenia prawa. Dlatego też decyzja

organu uchylająca swoją pierwotną decyzję i umarzająca postępowanie w sprawie

nienależnie pobranych płatności za 2007 r. jest prawidłowa.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 ppsa sąd orzekł jak w

sentencji.