Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 824/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 pkt 1,  art. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1688
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska.

SENTENCJA

Dnia 27 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant referent Natalia Rusinek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E.-(...) sp. z o.o. z siedzibą w B. na zarządzenie pokontrolne (...) Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska we W. z dnia (...) września 2018 r. nr (...) w przedmiocie podjęcia działań w związku z działalnością Spalarni Odpadów Medycznych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

(...) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1688 z późn. zm.) skierował w dniu 13 września 2018 r. do Prezesa Zarządu "E." Sp. z o.o. z siedzibą w B. Zarządzenie pokontrolne Nr (...), wydane przy uwzględnieniu ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach: 12 lipca 2018 r. do 16 lipca 2018 r. w obiekcie – "E." Sp. z o.o. Spalarnia Odpadów Medycznych w M. ul. G. (...). Czynności kontrolne zostały udokumentowane protokołami kontroli (...) (...) i Nr (...) (...), do których zastrzeżenia i uwagi złożył uprawniony przedstawiciel kontrolowanego podmiotu.

Zarządzeniem opisanym powyżej (...) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakazał:

1. Dotrzymywać warunków posiadanego pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza w zakresie standardu emisyjnego określonego dla dioksyn i furanów oraz określonego w pozwoleniu warunku maksymalnego dopuszczalnego czasu rozruchu spalarni określonego na 24 godz. na rok.

termin realizacji: niezwłocznie po wznowieniu pracy instalacji do termicznego przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych.

2. Zapewnić prowadzenie ciągłych pomiarów emisji substancji do powietrza w trakcie trwania procesu wstrzymania ruchu instalacji/wygaszania instalacji przy obecności odpadów w komorze spalania instalacji do termicznego przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych.

termin realizacji: na bieżąco

3. Dotrzymywać wymaganych przepisami prawa parametrów prowadzenia procesu termicznego przekształcania odpadów, w szczególności w zakresie wymaganej temperatury procesu w komorze pirolitycznej na poziomie nie niższym niż 850°C oraz w termoreaktorze na poziomie nie niższym niż 1100°C, w tym w trakcie procesu wygaszania przy obecności nieprzekształconych termicznie odpadów w komorze pirolitycznej.

termin realizacji: na bieżąco

4. Przedkładać wyniki okresowych pomiarów emisji zawierające informacje wymagane przepisami prawa, w tym informację o obciążeniu instalacji w trakcie wykonywania pomiarów.

termin realizacji: na bieżąco

5. W przypadku prowadzenia kontroli umożliwić Inspektorowi przeprowadzenie kontroli oraz dokonywanie czynności z nią związanych, o których mowa w art. 9 ust 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991. o Inspekcji ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1471).

termin realizacji: na bieżąco

6. Prowadzić badania jakości ścieków przemysłowych wprowadzanych do urządzeń kanalizacyjnych innego podmiotu z wymaganą częstotliwością oraz w wymaganym zakresie wskaźników zanieczyszczeń.

termin realizacji: niezwłocznie

7. Przekazać do przetworzenia (procesy odzysku lub unieszkodliwiania) znajdujące się na tere nie Spalarni Odpadów w M. przy ul. G. (...) odpady o kodzie 16 07 08 - odpady z czyszczenia zbiorników magazynowych, cystern transportowych i beczek.

termin realizacji: niezwłocznie

8. Przestrzegać warunków prowadzenia procesu unieszkodliwiania odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych, w tym odpadów zakaźnych określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 października 2016 r. w sprawie wymagań i sposobów unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych (Dz. U. poz. 1819), a w szczególności:

• Wykonywać badania odpadów powstałych w wyniku unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych w procesie D10 po uruchomieniu związanym ze wznowieniem eksploatacji instalacji lub urządzenia spowodowanym ich awarią.

• W przypadku awarii spalarni odpadów nie przyjmować następnych partii odpadów zakaźnych do spalania, aż do czasu usunięcia awarii, a zgromadzone przed awarią odpady magazynować w temperaturze do 10°C, tak długo, jak pozwalają na to ich właściwości oraz warunki, w jakich są przechowywane, ale nie dłużej niż 30 dni od dnia wystąpienia awarii spalarni odpadów.

• Dotrzymywać warunków dotyczących czasu i temperatury magazynowania odpadów zakaźnych określonych w rozporządzeniu tj. magazynować odpady zakaźne nie dłużej niż 48 godzin w temperaturze do 10°C.

termin realizacji: niezwłocznie po wznowieniu pracy instalacji do termicznego przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych.

9. Dostosować warunki pozwolenia na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne powstających w związku z eksploatacją instalacji do termicznego przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych oraz zezwolenia na przetwarzanie odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne w instalacji do termicznego przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych (spalarni odpadów) zlokalizowanej w M. przy ul. G. (...) - decyzja Marszałka Województwa (...) znak (...) z dnia (...).11.2014r. do aktualnych przepisów prawa i stanu faktycznego.

termin realizacji: niezwłocznie

10. Przestrzegać warunków ww. pozwolenia Marszałka Województwa (...) znak (...) z dnia (...).11.2014r. w szczególności w zakresie:

• selektywnego magazynowania odpadów,

• magazynowania odpadów w miejscach określonych w pozwoleniu lub dostosowania warunków pozwolenia do stanu faktycznego.

termin realizacji: niezwłocznie po wznowieniu pracy instalacji do termicznego przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych.

11. Zakaźne odpady medyczne i zakaźne odpady weterynaryjne unieszkodliwić z zachowaniem "zasady bliskości" wskazanej w art. 20 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach,

termin realizacji: niezwłocznie

12. W sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa prowadzić ewidencję odpadów:

termin realizacji: na bieżąco.

W zarządzeniu inspekcyjnym organ środowiskowy wyznaczył również termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 12 października 2018 r.

Uzasadniając przedmiotowe zarządzenie pokontrolne (...) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że zostało ono sporządzone ze względu na ustalenie w trakcie kontroli udokumentowanych protokolarnie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.

Motywując nakaz zawarty w pkt 1 organ wyjaśnił, że po uzyskaniu wyników pomiaru emisji substancji do powietrza z emitora E1 i ich analizie stwierdzono znaczące przekroczenie dopuszczalnego standardu emisyjnego dioksyn i furanów ustalonego w decyzji Marszałka Województwa (...). z dnia (...) lipca 2013 r. do poziomu stanowiącego zagrożenie dla zdrowia ludzi i zagrożenie dla środowiska (w dniu 12 kwietnia 2018 r. – 12-krotne, a w dniu 5 czerwca 2018 r. – 28-krotne przekroczenia standardu emisyjnego). Ponadto stwierdzono, że określony w pozwoleniu warunek maksymalnego dopuszczalnego czasu rozruchu spalarni określony na 24 godziny/rok nie został dotrzymany. Stwierdzono dwa postoje w 2017 r. i dwa w okresie od stycznia do maja 2018 r. na prace remontowo-konserwacyjne oraz piętnaście postojów w 2017 r. i osiem postojów w okresie od stycznia do maja 2018 r., trwających do kilkudziesięciu godzin. Organ wskazał przy tym, że pozwolenie obejmowało dwa planowane wyłączenia, po których następują dwa uruchomienia wymagające dwunastogodzinnego ogrzewania kominów pirolitycznych do temperatury 850oC w komorze i 1100oC w termoreaktorze.

Stwierdzone nieprawidłowości naruszają warunki zawarte w pkt II.1.4 i II.2.1 powołanej powyżej decyzji Marszałka Województwa (...). oraz są sprzeczne z zapisem art. 141 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2011 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 799 z późn. zm.).

W odniesieniu do nakazu zawartego w pkt 2 zarządzenia pokontrolnego podano w uzasadnieniu, że w czasie czynności kontrolnych stwierdzono niezastosowanie się do wymogu prowadzenia ciągłych pomiarów emisji substancji do powietrza z emitora E1 przy wygaszaniu instalacji z załadowaną komorą, co narusza treść § 20 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 kwietnia 2018 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz.U. z 2018 r. poz. 680).

Uzasadniając nakaz zawarty w pkt 3 przedmiotowego zarządzenia organ inspekcyjny wyjaśnił, że w toku dokonywanej kontroli stwierdzono niedotrzymywanie przez podmiot prowadzący instalację wymaganych przepisami prawa parametrów prowadzenia procesu technicznego przekształcenia odpadów. Stwierdzono też wygaszanie instalacji mimo prowadzenia sukcesywnie załadunku odpadów i zachodzącego procesu spalania co w konsekwencji powodowało obniżenie temperatur w komorze pirolitycznej i termoreaktorze do poziomu niższego od wymaganego, co jest sprzeczne z zapisem art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 992) i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 21 stycznia 2016 r. w sprawie wymagań dotyczących prowadzenia procesu termicznego przekształcenia odpadów oraz sposobów postępowania z odpadami powstałymi w wyniku tego procesu (Dz.U. z 2016 r. poz. 108) i załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 listopada 2016 r. w sprawie wymagań i sposobów unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1819).

W odniesieniu do nakazu z pkt 4 zarządzenia pokontrolnego stwierdzono w uzasadnieniu, że podmiot w przedkładanych wynikach pomiarów emisji z 2017 roku nie ujawniał obciążenia instalacji w trakcie wykonywania pomiarów, co pozostaje w sprzeczności z wzorem zawartym w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w związku z eksploatacją instalacji lub urządzenia i innych danych oraz terminów i sposobów ich prezentacji (Dz.U. z 2015 r. poz. 1366).

Orzeczenie dotyczące nakazu zawartego w pkt 5 wynikało z nieuzasadnionego wyłączenia instalacji spalania odpadów medycznych i weterynaryjnych w trakcie dokonywania pomiarów kontrolnych w dniu 14 maja 2018 r., co stanowi naruszenie art. 10 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, powołanej na wstępie.

Odnosząc się do nakazu zawartego w pkt 6 przedmiotowego zarządzenia organ środowiskowy wyjaśnił, że – jak stwierdzono w czasie kontroli – podmiot kontrolowany nie wykonuje z wymaganą częstotliwością badań jakości ścieków przemysłowych wprowadzanych do kanalizacji (poddano analizie informacje dotyczące poszczególnych poborów prób w 2017 roku – dwukrotne, pobrane w dniach (...) września 2017 r. i (...) października 2017 r. oraz próby z dnia (...) lutego 2018 r.). Organ podał również, że podmiot kontrolowany dysponuje umowami z Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej Dolina B. i z podmiotem za pośrednictwem którego ścieki przemysłowe wprowadzane są do czyszczalni ścieków. Podkreślił przy tym, że nie zbadano składu ścieków w sposób wymagany, nie przeprowadzono pomiaru stężenia występujących pierwiastków w przypadku kumulowania się ich w organizmach żywych. Zwrócił też uwagę na szczególną lokalizację zakładu i to, że zrzut z oczyszczalni ścieków następuje powyżej rybnych stawów hodowlanych, a brak w umowach zapisów dotyczących obowiązku dokonywania pomiarów nie zwalnia z tych obowiązków, natomiast organ środowiskowy nie kontroluje treści umów cywilnych. Zdaniem organu częstotliwość prowadzenia badań powinno ustalić przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne w umowie i nie powinny one być wykonywane rzadziej niż raz na kwartał, uwzględniając to, że zakład ma obowiązek monitorowania stężeń substancji wprowadzanych do kanalizacji z częstotliwością określoną w przepisach prawa tj. § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1757).

Odnosząc się do nakazu określonego w pkt 7 zaskarżonego zarządzenia organ inspekcyjny wyjaśnił, że w toku czynności kontrolnych stwierdzono na terenie zakładu siedem pojemników wypełnionych mieszaniną wody i mazutu zawartego w odpadowych olejach ciężkich oraz trzy beczki o pojemności 200 litrów, zawierające odpady z czyszczenia zbiorników magazynowych, cystern transportowych i beczek. Takie odpady (o kodzie 16 07 08) powinny być zagospodarowane przez podmiot posiadający niezbędne zezwolenia, co potwierdziła ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach i niektórych innych ustaw. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1592).

Uzasadniając nakaz zawarty w pkt 8 przedmiotowego zarządzenia organ inspekcyjny podał, że wynika on ze stwierdzonego podczas kontroli naruszenia warunków magazynowania odpadów zakaźnych o podanych kodach, dla których określony jest nieprzekraczalny okres 48 godzin i temperatura do 10oC, a ustalono, że w ciągu roku kilkakrotnie przekroczono limit czasowy, a temperatura magazynowania przekraczała 10oC. W dniach oględzin instalacji tj.: 12 kwietnia, 14 maja, 29 maja i 5 czerwca 2018 r. samochód-chłodnia nie miał podłączonego agregatu chłodniczego. Stwierdzono też, że po wznowieniu poawaryjnym pracy instalacji nie przedstawiono wyników badań odpadów przeprowadzonych w akredytowanych laboratoriach, które są wymagane po każdym zakłóceniu procesu spalania spowodowanym awarią lub innym czynnikiem.

Ponadto ustalono, że mimo awaryjnego postoju przyjmowane są odpady, co narusza wymagania powołanego wcześniej rozporządzenia w sprawie wymagań i sposobów unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych, w tym pkt 20 załącznika nr 2.

W odniesieniu do pkt 9 organ kontrolujący zwrócił uwagę na zmianę przepisów ustawowych i podustawowych, do których powinna zostać dostosowana decyzja Marszałka Województwa (...) z dnia (...) listopada 2014 r., którą udzielono Spółce E. Sp. z o.o. pozwolenia na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne powstające w związku z eksploatacją instalacji do termicznego przekształcenia odpadów medycznych i weterynaryjnych oraz zezwolenia na przetwarzanie odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne w instalacji do termicznego przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych zlokalizowanej w M. przy ul. G. (...) (działka nr (...), (...)).

Organ zwrócił przy tym uwagę na obowiązujące od dnia 8 listopada 2016 r. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 października 2016 r. w sprawie wymagań i sposobów unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych, wcześniej powoływane.

Uzasadniając nakaz zawarty w pkt 10 organ inspekcyjny wyjaśnił, że podczas czynności kontrolnych stwierdzono naruszenie warunków opisanej powyżej decyzji Marszałka Województwa (...) dotyczących selektywnego magazynowania odpadów (o dwóch podanych kodach) ze spalania oraz odpadów niebezpiecznych, pochodzących z oczyszczania gazów odlotowych, bowiem zgodnie z decyzją wydzielone miejsca magazynowania odpadów to magazyn odpadów, naczepa chłodnia i samochód chłodnia, natomiast faktycznie taką funkcję pełnią dwie naczepy chłodnie oraz jeden samochód chłodnia, a pomieszczenie określone w pozwoleniu jako magazyn odpadów nie pełni takiej funkcji.

W uzasadnieniu odnoszącym się do nakazu zawartego w pkt 11 organ kontrolujący powołał się na zasadę bliskości, wskazując jednocześnie, że są od niej ustanowione wyjątki.

Wyjaśnił przy tym, że zasadą jest unieszkodliwianie odpadów na terenie województwa na którym zostały wytworzone, a możliwość unieszkodliwiania ich poza tym terenem musi wynikać z braku instalacji do unieszkodliwiania odpadów zakaźnych medycznych i weterynaryjnych na obszarze danego województwa albo z braku wolnych mocy przerobowych istniejących instalacji.

Uzasadniając nakaz zawarty w pkt 12 organ kontrolujący podał, że podczas czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowe prowadzenie kart ewidencji odpadów. Wyjaśnił jednocześnie, że karty ewidencji prowadzone były dla każdego z odpadów przyjętych do unieszkodliwiania odrębnie dla każdego miesiąca, natomiast – stosownie do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 grudnia 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów (Dz.U. z 2014 r. poz. 1973) – w przypadku zbierania i przetwarzania odpadów o tym samym kodzie i w jednym miejscu prowadzenie działalności, należy sporządzić jedną kartę ewidencji odpadów. Ponadto – jak wskazał organ – w czasie kontroli stwierdzono brak prowadzonej ewidencji dla odpadów o kodzie 16 07 08 tj. odpadów z czyszczenia zbiorników magazynowanych, cystern transportowych i beczek.

Prawidłowo wypełnione karty ewidencji przedłożono wraz z pismem z dnia 23 lipca 2018 r. (oprócz odpadów o kodzie 15 01 10), zawierającym stanowisko Spółki wobec ustaleń przedstawionych w protokołach kontroli.

Na opisane powyżej zarządzenie pokontrolne wniesiona została przez Spółkę E. Sp. z o.o. z siedzibą w B. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W petitum skargi działający imieniem skarżącej Spółki pełnomocnik zarzucił zaskarżonemu w całości aktowi naruszenie:

- art. 12 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz art. 364 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego dotyczącego sposobu prowadzenia działalności w instalacji do termicznego unieszkodliwiania odpadów medycznych w Spalarni odpadów medycznych usytuowanej w M. przy ul G. (...), pomimo, iż wcześniej (...) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał w dniu (...) lipca 2018 roku decyzję administracyjną którą organ ten orzekł o wstrzymaniu działalności w zakresie termicznego przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych w instalacji do termicznego przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych w M. przy ul. G. (...), eksploatowanej przez E.Sp. z o. o. ul. P. (...), (...) B. ze względu na powodowanie zagrożenia dla zdrowia życia ludzi, a decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności,

- art. 20 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach poprzez przyjęcie, iż kontrolowany podmiot przyjmował do unieszkodliwiania odpady medyczne i weterynaryjne z naruszeniem zasady bliskości,

- art. 12. ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 roku o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez wydanie zarządzeń pokontrolnych pomimo odmowy podpisania przez przedstawiciela podmiotu kontrolowanego protokołów kontroli, zgłoszenia i udokumentowania zastrzeżeń odnośnie treści protokołów kontroli oraz braku odniesienia się przez kontrolującego do argumentacji i materiału dowodowego przedstawionego przez kontrolowany podmiot w piśmie z dnia 23 lipca 2018 roku,

- art. 12. ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 roku o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez wydanie zarządzeń pokontrolnych stanowiących wyłącznie pouczenie o treści obowiązujących kontrolowany podmiot norm prawnych i przypomnienie o obowiązkach ciążących na kontrolowanej jednostce, a wynikających z przepisów prawa i posiadanych decyzji administracyjnych.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o:

1. dopuszczenie na podstawie art 106 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wcześniej powołanej dowodów z dołączonych do skargi dokumentów, na okoliczność ich treści,

2. uchylenie zaskarżonego aktu,

3. zasądzenie na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiona została szczegółowa argumentacja stanowiąca rozwinięcie poszczególnych zarzutów zawartych w jej petitum.

Do skargi załączono odpis decyzji (...) Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) lipca 2018 r. orzekającej o wstrzymaniu działalności w zakresie termicznego przekształcenia odpadów medycznych i weterynaryjnych w przedmiotowej instalacji opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności, oświadczenie z dnia (...) maja 2018 r. dotyczącego dokonania kompleksowego przeglądu maszyn, urządzeń, podzespołów i systemów instalacji do termicznego przekształcania odpadów medycznych w zakładzie w M. przy ul. G. (...), trzy sprawozdania z badań o oznaczonych numerach z pomiarów stężeń i emisji zanieczyszczeń wprowadzonych do powietrza z przedmiotowej instalacji, stanowisko Ministerstwa Środowiska z dnia 8 lipca 2013 r. w sprawie zastosowania zasady bliskości odnośnie unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych, raport – rok sprawozdawczy 2017, pisma Wielospecjalistycznego Szpitala Wojewódzkiego w G. W. dotyczące wstrzymania dostaw odpadów medycznych i weterynaryjnych do utylizacji, formularz dotyczący danych o odpadach oraz płytę CD-R.

W doręczonej Sądowi w dniu 13 listopada 2018 r. odpowiedzi na skargę (...) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego rozszerzając argumentację w nim zamieszczoną.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 27 lutego 2019 r. Sąd postanowił uwzględnić wniosek dowodowy zawarty w skardze.

Obecna na rozprawie pełnomocnik organu oświadczyła, że podtrzymuje stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302). Wynika z nich, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Dokonując tej oceny Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 powołanej powyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650) postępowań określonych w działach IV, V, i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039) oraz postępowań do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Wobec takiej dyspozycji ustawodawcy przedmiotem kontroli dokonywanej przez wojewódzki sąd administracyjny może być zarządzenie pokontrolne wydane przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska w trybie przepisów ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, wcześniej powoływanej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że zarządzenie pokontrolne, uwzględnione w art. 12 ust. 1 pkt 1 wskazanej powyżej ustawy stanowi akt z zakresu administracji publicznej, na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie przywołanego wcześniej przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tą modyfikacją, że z dniem 1 czerwca 2017 r. zmianie uległy zasady zaskarżania aktów administracji publicznej takich jak zarządzenie pokontrolne, czyli aktów, których dotyczy powoływany przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy procesowej.

Zgodnie bowiem z art. 53 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd po wniesieniu skargi może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym skargi na omawiane akty lub czynności mogą być wnoszone bez konieczności uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa.

Wskazać przy tym należy, że pouczenie o możliwości wniesienia skargi w terminie trzydziestu dni od dnia w którym strona dowiedziała się o wydaniu zarządzenia zawarte było również w części końcowej zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, a skarżąca Spółka zastosowała się do treści pouczenia, wnosząc skargę z zachowaniem podanego terminu.

Przedmiotem skargi i dokonywanej przez Sąd oceny było zarządzenie pokontrolne wydane przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w dniu (...) września 2018 r. Nr (...) na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 powoływanej wcześniej ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska.

Sąd – mając na względzie wskazane wcześniej kryterium legalności po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych stwierdzonych protokolarnie oraz istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutu naruszenia w rozpoznawanej sprawie prawa w sposób kwalifikowany przez ustawodawcę, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 powoływanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c powoływanej wcześniej ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy między innymi kontrola przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz kontrola przestrzegania przepisów ustawy o odpadach. Zadania kontrolne tej inspekcji we wskazanym zakresie realizowane są zgodnie z zasadami określonymi w Rozdziale 3 ustawy zatytułowanym "Wykonywanie zadań kontrolnych przez Inspekcję Ochrony Środowiska. Stosownie do treści art. 11 ust. 1, 2 i 3 omawianej ustawy z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej. Protokół podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, którzy mogą wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi. W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowaną osobę fizyczną, inspektor czyni o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie 7 dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie właściwemu organowi Inspekcji Ochrony Środowiska. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 1 wskazywanej ustawy, regulującym zakres działania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, podejmowanego na podstawie ustaleń protokołu kontroli w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego wynika, że takim działaniem może być: wydanie zarządzenia pokontrolnego do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; wydanie na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolnego; wydanie na podstawie odrębnych przepisów decyzji administracyjnej; wszczęcie egzekucji, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej.

Ustawodawca wymaga ponadto, aby kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym poinformowała wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń (art. 12 ust. 2), a zaniechanie w tym zakresie lub podanie informacji niezgodnej z prawdą zagrożone jest sankcją karną (art. 31a).

Należy też wskazać, że zarządzenie pokontrolne objęte treścią art. 12 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy jest aktem o charakterze władczym organu administracji publicznej, nakładającym na adresata określone obowiązki.

Zawarte w zarządzeniu pokontrolnym nakazy mogą też być formułowane w sposób dyscyplinujący jak w przypadku zaskarżonego aktu. Niezależnie jednak od charakteru sformułowań do zarządzeń pokontrolnych odnoszą się takie same wymogi formalne i merytoryczne, jak do innych władczych aktów organów administracji publicznej, wykonanych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Treść zarządzenia pokontrolnego powinna umożliwić jego adresatowi w sposób jednoznaczny odczytanie stwierdzonego naruszenia oraz uzyskanie informacji o tym, jakie konkretne ustalenia i jakie konkretne przepisy prawa stanowiły podstawę do ustalenia naruszenia.

W ocenie Sądu (...) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska podejmując zaskarżone zarządzenie pokontrolne zadośćuczynił temu wymogowi. Poszczególne nakazy sformułowane w tym zarządzeniu w pkt 1-12 umotywowane są w sposób staranny, szczegółowy i wyczerpujący. Profesjonalnie przedstawiona argumentacja dotyczy zarówno stanu faktycznego i podstawy dokonanych w sprawie ustaleń, jak i stanu prawnego, w odniesieniu do którego analizowane było każde stwierdzone naruszenie, objęte przedmiotowym zarządzeniem pokontrolnym.

Materiał sprawy wskazuje przy tym w sposób nie budzący wątpliwości, że przebieg czynności kontrolnych przeprowadzonych przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we W. w dniach 10 maja 2018 r. do 16 lipca 2018 r. oraz w dniach 12 lipca 2018 r. do 16 lipca 2018 r. na terenie Spalarni Odpadów Medycznych w M. ul. G.(...), należącej do E. Sp. z o.o. z siedzibą w B. i dokonane wówczas ustalenia zostały prawidłowo udokumentowane w protokołach kontroli: Nr (...) (...) oraz Nr (...) (...). Ustaleń tych ani wyników pomiarów emisji do powietrza dioksyn i furanów z emitora E1, przekraczających standardy emisyjne skarżąca Spółka nie zakwestionowała w żaden wiarygodny sposób.

Nie można takiego waloru przypisać odmowie podpisania protokołów kontroli przez osobę uprawnioną do reprezentowania kontrolowanej jednostki, mimo że takie zachowanie postrzegane jest jako przejaw dezaprobaty dla treści protokołów. Również w piśmie z dnia 23 lipca 2018 r., przedstawiającym stanowisko skarżącej Spółki przyjęte w odniesieniu do dokonanych w trakcie kontroli ustaleń i stwierdzonych naruszeń nie zamieszczono treści podważających prawidłowość dokonanych przez organ kontrolujący ustaleń i stwierdzonych naruszeń. Samo oświadczenie, że Spółka nie zgadza się ze wskazanymi w piśmie ustaleniami, czy stwierdzonymi naruszeniami, powoływanie się na wyniki pomiarów dokonywanych w innych niż organ inspekcyjny dniach, czy podjęcie polemiki ze stanowiskiem organu przyjętym w zarządzeniu pokontrolnym nie dyskwalifikują protokołów i ich mocy dowodowej.

W materiale sprawy – obszernym i wyczerpująco zebranym Sąd również nie dopatrzył się podstaw dla zakwestionowania prawidłowości działań organu inspekcyjnego.

Ponadto – w ocenie Sądu – (...) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zasadnie zwrócił uwagę, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne nie formułuje wobec E. Sp. z o.o. nowych obowiązków, a jedynie nakazuje w zakresie skonkretyzowanym w poszczególnych punktach zarządzenia, prowadzenie działalności polegającej na termicznym przekształceniu odpadów medycznych i weterynaryjnych w kontrolowanym obiekcie tj. instalacji do termicznego przekształcenia odpadów medycznych i weterynaryjnych w M. przy ul. G. (...) w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa i przestrzegający warunków określonych w decyzjach administracyjnych uprawniających do prowadzenia opisanej działalności.

Prawidłowo też – zdaniem Sądu – organ podkreślił, że wbrew zarzutom skargi przedmiotowe zarządzenie pokontrolne nie koliduje z decyzją (...)Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) lipca 2018 r. orzekającej o natychmiastowym wstrzymaniu działalności powyżej opisanej, ani też decyzja ta nie wykluczała możliwości wydania przez organ ochrony środowiska zarządzenia pokontrolnego w dniu (...) września 2018 r., zatem po jej podjęciu. Organ wyjaśnił, że w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym uwzględniono fakt wydania decyzji orzekającej o wstrzymaniu działalności w przedmiotowej instalacji (kontrolowanym obiekcie), określając termin realizacji niektórych nakazów (pkt 1, pkt 8, pkt 10) jako "niezwłoczne po wznowieniu pracy instalacji do terminowego przekształcenia odpadów medycznych i weterynaryjnych".

Zdaniem Sądu wobec dokonanych przez organ inspekcyjny ochrony środowiska ustaleń i stwierdzonych nieprawidłowości oraz zagrożeń przez nie powodowanych skorzystanie przez uprawniony organ z kompetencji przyznanej w przepisie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska i wydanie przedmiotowego zarządzenia pokontrolnego w celu prowadzenia przez skarżącą Spółkę działalności w zakresie gospodarki odpadami i eksploatowanie kontrolowanej instalacji w sposób prawidłowy, czyli zgodny z przepisami prawa i określonymi w decyzjach warunkami było uzasadnione, a zarządzenie pokontrolne prawidłowe.

W powołanych powyżej okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne jako nie naruszające prawa nie wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego – stosownie do przepisu art. 151 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.