Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1615/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 24 marca 2011 r. A. K. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziadkiem: S. K.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] r. Prezydent Miasta P. odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną S. K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, iż Prezydent Miasta P. winien zbadać, czy zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki warunkujące prawo do uzyskania świadczenia. Kolegium uznało również, że w celu prawidłowego przeanalizowania stanu faktycznego sprawy konieczne jest wyjaśnienie okoliczności niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia przez A. K.

Po ponownym przeanalizowaniu sprawy Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] odmówił A. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieką nad niepełnosprawnym dziadkiem – S. K.

W uzasadnieniu orzeczenia organ podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

osoba sprawująca opiekę ma ustalone praw o do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, o której mowa w ust. 2c, albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej.

Dodał, że dziadek wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną wymagającą opieki, która posiada stosowne orzeczenie zaliczające go do osób całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji, na stałe. Pozostaje w związku małżeńskim, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a stanowi przesłankę negatywną do ustalenia uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego na jego rzecz.

Organ podniósł też, iż art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a budzi wiele kontrowersji i był też przedmiotem zapytania skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego. W uzasadnieniu do postanowienia z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt 38/09 Trybunał Konstytucyjny wskazał że literalne brzmienie art. 17 ust 5 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniach jest - w odniesieniu do stanów faktycznych wskazanych przez sąd pytający - sprzeczne z przepisami Konstytucji i niespójne z ratio legis świadczenia pielęgnacyjnego oraz innymi rozwiązaniami zakwestionowanej ustawy. Krytyczna ocena zaskarżonej regulacji – podzielana jest także przez ekspertów i może stanowić sygnał dla ustawodawcy, aby w imię zasady pewności prawa oraz zasady lojalności państwa względem obywateli (art. 2 Konstytucji) doprecyzować jej brzmienie.

Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji osobie, która nie spełnia warunku wyrażonego przez przepis art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest działaniem niezgodnym z prawem. Organ zobowiązany jest działać na podstawie i w granicach prawa i tym samym przestrzegać wykładni literalnej brzmienia przepisu, który jest czytelny i nie budzi wątpliwości co do treści. Organ może wydać decyzję tylko w granicach literalnie brzmiącego przepisu.

Ponadto należy również w skazać, że przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy jednoznacznie wskazuje, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Poza tym Istotnym w przedmiotowej sprawie jest również fakt, że wnioskodawczyni jest studentką studiów stacjonarnych. Zaś z zaświadczenia nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. wynika, iż nie była zarejestrowana w urzędzie pracy.

Organ podniósł, że do akt sprawy został dołączony harmonogram zajęć na studiach, z którego jednoznacznie wynika, że A. K. codziennie ma dużo zajęć, między którymi są przerwy, uniemożliwiające dojazd do dziadka i należyte sprawowanie opieki. Ponadto dzień nauki kończy się późnym popołudniem lub wieczorem.

Organ pierwszej instancji ocenił, że nie jest natomiast przekonującym dowodem na sprawowanie opieki nad dziadkiem fakt, iż zajęcia są nieobowiązkowe - gdyż kształcenie i uzupełnienie wiedzy z zajęć powinno być w okresie studiów maksymalnie wykorzystywane, niekoniecznie z pominięciem uczestnictwa w większości zajęć dydaktycznych. Taka forma nauki i kształcenia bliższa jest studiom w trybie zaocznym, a nie dziennym.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym z ustaleń zakresu czynności wykonywanych wobec dziadka nie wynika, że powodem niepodejmowania przez wnioskodawczynię zatrudnienia jest konieczność stałej i długotrwałej opieki nad dziadkiem. Niepodejmowanie zatrudnienia jest związane z trybem studiów stacjonarnych. Pomoc jaką zapewnia wnuczka nie koliduje bowiem z możliwością podjęcia pracy. Przy czym zakres świadczonych usług: robienie zakupów, wykupywanie leków, przygotowywanie posiłków, pomoc w czynnościach pielęgnacyjnych należą do podstawowych czynności życiowych, które wykonuje każdy człowiek, w tym również pracujący.

W związku z powyższym organ uznał, że nie zostały spełnione prawne przesłanki wynikające z art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również te warunkujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z definicji przedmiotowego świadczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. K. podnosząc, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dziadkiem jest dla niej krzywdząca. Sprawuje bowiem codzienną opiekę, wykonując wszystkie, niezbędne czynności pielęgnacyjno - opiekuńcze. Dodała, że wykłady są nieobowiązkowe, a niewielka odległość nie stanowi problemu. Nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ dziadkowie wymagają opieki i pomocy w czynnościach życia codziennego.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ podniósł, że S. K. oświadczył, iż jego dzieci nie mogą sprawować opieki nad nim, a jedyną osobą, która to czyni jest wnuczka – A. K. Z. K. (żona) w swoim oświadczeniu stwierdziła, że jest osobą niepełnosprawną i nie może zajmować się mężem oraz potwierdziła fakt sprawowania opieki nad nimi przez A. K.

Z kolei A. K. oświadczyła, że trudno jej jednak określić ile godzin poświęca na opiekę nad dziadkiem, ponieważ wykonuje różne czynności. Obowiązki te nie kolidują jednak ze studiami z uwagi na zróżnicowane godziny zajęć i nieobowiązkowe wykłady. Dojazd do domu dziadków zajmuje jej ok. 30 minut, bowiem odległość tą pokonuje samochodem.

Organ stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne ma charakter opiekuńczy, a jego przyznanie i cel zostały określone w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Dodał, że w przedmiotowej sprawie negatywną przesłanką nie powinna być zatem okoliczność określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim. W utrwalonym orzecznictwie sądowym - sądy administracyjne przyznawały pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej regulacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy przed jego wykładnią językową uznając, że nieuprawniona jest taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 61/09 (Lex nr 533538)).

Kolegium podkreśliło, przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych są przesłankami kumulatywnymi, co oznacza iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od łącznego ich wystąpienia. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w nim osobom, jeżeli spełniają dwie przesłanki. Pierwsza z nich dotyczy sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei druga przesłanka dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki.

Bezsporne w sprawie jest, że pierwsza przesłanka występuje. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że osoba wymagająca opieki – S. K. mocą orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wymaga on stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby - w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji.

Kwestią sporną jest - zdaniem organu - zaistnienie przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę sprawującą opiekę, w związku z koniecznością sprawowania tej opieki.

Kolegium stwierdziło, że stosownie do art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej rozumieć należy wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Analogicznie do tego przepisu uznać należy, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o jakiej stanowi przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy, to rezygnacja z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy lub innych stosunków prawnych wymienionych w tym przepisie.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy staną na stanowisku, że odwołująca nie podejmuje zatrudnienia przede wszystkim z uwagi na studia stacjonarne. Plan zajęć uniemożliwia również sprawowanie stałej, całodobowej opieki nad dziadkiem, dojazd do miejsca zamieszkania dziadków w trakcie przerw w zajęciach dydaktycznych jest zapewne też uciążliwy. Jakkolwiek A. K. pomaga dziadkowi w jego egzystencji (oświadczenia strony i osoby wymagającej opieki w aktach sprawy) lecz zdaniem Kolegium opieka jaką sprawuje - jej zakres - nie uniemożliwia podjęcia przez nią zatrudnienia. Skład orzekający uważa, że przede wszystkim nauka na studiach stacjonarnych jest okolicznością uniemożliwiającą podjęcie jej zatrudnienia. Jeśli bowiem odwołująca nie byłaby studentką na studiach dziennych to zakres sprawowanej wobec dziadka opieki nie uniemożliwiałby podjecie przez nią zatrudnienia. Dla osób pracujących właściwe studia są w systemie zaocznym.

Powyższe okoliczności wskazują zatem, że w sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ustawy).

Ponadto świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako wynagrodzenie za sprawowanie opieki. Stanowi ono rekompensatę utraconych dochodów przez osobę ubiegającą się o świadczenie w związku z niepodejmowaniem albo rezygnacją zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 marca 2011r., sygn. akt II SA/Op 707/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. K. podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu i stwierdzając, że nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ sprawuje codzienną opiekę nad niepełnosprawnym dziadkiem i babcią, wykonując wszystkie, niezbędne czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze.

Samorządowego Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi - wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego.

Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce lub ojcu (pkt 1), innym osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny (pkt 2), a także opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 3), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki między innymi nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Ze względu na to, że "innymi osobami", o których mowa w pkt 2 są według art. 128 krio krewni w linii prostej, tj. zstępni – dzieci, wnuki, prawnuki oraz wstępni – rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, a także rodzeństwo. Skarżąca, jako wnuczka dziadka uznanego za niepełnosprawnego w znacznym stopniu na stałe, niewątpliwie należy do kręgu osób zobowiązanych do jego alimentowania.

Tym samym ta przesłanka do otrzymania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego została spełniona.

W art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca ustanowił wyłączenia, w myśl których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba potrzebująca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 wydanym na gruncie art. 17 ust. 1 ustawy w zakresie w jakim przepis ten uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, zdolną do pracy, niezatrudnioną ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny - jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Trybunał wskazał, iż w art. 17 ust. 1 ustawy mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym. Przypisując ogromne znaczenie usankcjonowanemu prawnie obowiązkowi alimentacyjnemu, Trybunał uznał, iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie.

Wprawdzie wyrok ten odnosi się do treści art. 17 ust. 1 ustawy sprzed nowelizacji tego przepisu, dokonanej ustawą z dnia 17 października 2008 r., jednakże wywody tam zawarte pozostają aktualne dla właściwej interpretacji zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym do właściwego odczytywania ograniczeń wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. W tym przypadku przepis ten należy interpretować w taki sposób, iż osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, traci prawo do świadczenia z uwagi na zawarcie przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego, jako że obowiązek sprawowania opieki obciążać będzie wówczas przede wszystkim małżonka, który w takiej sytuacji uzyska prawo do ubiegania się o świadczenie w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a musi być odczytywane przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1. Jeżeli bowiem prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują inne osoby zobowiązane do alimentacji, w przypadku gdy drugi małżonek, nie może takiej opieki świadczyć z uwagi na własny stan zdrowia - gdy posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w wyrokach: WSA w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 60/09; WSA w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 61/09; WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 386/09; WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 1236/09; NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/09; NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 723/09 (opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela powyższy pogląd, który jednakże dotyczy tylko sytuacji, gdy małżonek osoby wymagającej opieki nie może tej pomocy świadczyć z uwagi na fakt, że również posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Tymczasem w niniejszej sprawie małżonka osoby wymagającej opieki - babcia skarżącej - posiada orzeczenie tylko o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - a zatem jest w stanie skutecznie świadczyć tą pomoc.

Kolejną przesłanką otrzymania przedmiotowego świadczenia jest konieczność rezygnacji z zatrudnienia, w związku ze sprawowaną opieką.

A. K. jako studentka P. w P. studiuje na studiach stacjonarnych (w trybie dziennym). Ponadto skarżąca oświadczyła, że wykonuje czynności pielęgnacyjno – opiekuńcze, m.in. czynności domowe, przygotowuje posiłki, robi zakupy, dowozi dziadka do lekarzy, wykupuje leki.

Należy jednak zauważyć, że pojęcie rezygnacji z zatrudnienia oznacza faktyczną rezygnację z zarobkowania i przeniesienie swojej aktywności zawodowej na sprawowanie opieki nad członkiem rodziny. Wynika to, m.in. ze wskazanej uprzednio interpretacji przepisu 17 ust. 1. Osoba, której przysługuje świadczenie, zmuszona jest w związku ze sprawowaniem opieki zrezygnować z działalności zarobkowej lub nie móc jej podjąć, właśnie ze wskazanej przyczyny. Przy czym oceny tego faktu należy dokonać w oparciu o całokształt okoliczności sprawy.

Sąd uznał, że w niniejszym przypadku sytuacja rezygnacji z zatrudnienia nie ma jednak miejsca. A. K. odbywa studia w trybie dziennym (stacjonarne), na których uczęszcza na zajęcia w innej miejscowości. Ponadto studiując obowiązana jest zdobywać wiedzę również we własnym zakresie np. przygotowywać się do zajęć.

W niniejszym przypadku nie można zatem uznać, że zrezygnowała ona z zatrudnienia, a opieka nad niepełnosprawnym dziadkiem stała się jej "centrum aktywności życiowej". Zajęciem takim jest bowiem zdobywanie wiedzy na studiach.

Powyższe znajduje potwierdzenie także we wskazywanym przez skarżącą w katalogu szeregu czynności opiekuńczych, które podejmuje względem dziadka, godząc je ze studiami, a także w fakcie posiadania przez jej babcię orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ta ostatnia osoba może zatem uczestniczyć w większości zajęć opiekuńczych oraz udzielać pomocy w prostych czynnościach życia codziennego. Ponadto nawet uznając, że skarżąca nie uczęszcza na zajęcia, gdyż nie są one obowiązkowe (co dotyczy tylko wykładów, gdyż ćwiczenia i konwersatoria są obowiązkowe) zmuszona jest opanować ten materiał poza nimi.

Przedstawiony całokształt okoliczności sprawy świadczy zatem, że wnosząca skargę pomaga swoim dziadkom, jednakże działania te z uwagi na charakter odbywanych studiów oraz inne okoliczności sprawy (umiarkowany stopień niepełnosprawności babci, zakres świadczonej pomocy) powoduje, że nie można uznać, iż w związku z tym zrezygnowała ona z zatrudnienia.

Powyższe znajduje także potwierdzenie w wyrokach:

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt 1378/10 (LEX 752024), zgodnie z którym formułując przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca określił krąg podmiotów uprawnionych do tego świadczenia oraz zawarł wymóg, aby zrezygnowały one z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego koniecznym jest w każdej sprawie ustalenie, czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz, czy niepodejmowanie pracy ma związek przyczynowy ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 grudnia 2010, sygn. akt II SA/Bd 1332/10 (LEX nr 752014) stwierdzającym, że rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza całkowitą rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad inną osobą. Osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, którą może być rodzic lub inna osoba zobowiązana do alimentacji albo opiekun faktyczny, powinna pozostawać osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie podejmującą tego zatrudnienia właśnie z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Osoba sprawująca długotrwałą opiekę lub niosąca długotrwałą pomoc osobie niepełnosprawnej, już przez tę niepełnosprawność jest w życiowej sytuacji zmuszającej do rezygnacji z pracy zarobkowej, pomimo istniejących na rynku pracy miejsc pracy i zdolności oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia.

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010, sygn. akt II SA/Bd 463/10 (LEX nr 674004) wskazujący, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie może być uznany rolnik, który musi przecież przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego.

W tej sytuacji nie została spełniona ustawowa przesłanka rezygnacji z zatrudnienia przez osobę sprawująca opiekę. Prawidłowo zatem organ ustalił, że nie zostały spełnione wszystkie kumulatywne przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez A. K.

Podsumowując, Sąd uznał, że decyzje obu instancji są zgodne z prawem, zaś zarzuty skarżącej są niezasadne. Stwierdzić też należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Przekonująco uzasadniły swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.