Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2427/97
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1998-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80
law: Obwieszczenie Ministra Przemysłu z dnia 22 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych.
article: art. 21 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Odprawa wypłacona skarżącemu na podstawie art. 39 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80 ze zm./ nie jest odszkodowaniem otrzymanym na podstawie przepisów prawa administracyjnego, cywilnego bądź innych ustaw.

Nie należy również do odpraw wypłaconych na podstawie odrębnych przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy, które przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ traktuje jako równoważne z odszkodowaniem.

TEZY

Odprawa wypłacona skarżącemu na podstawie art. 39 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80 ze zm./ nie jest odszkodowaniem otrzymanym na podstawie przepisów prawa administracyjnego, cywilnego bądź innych ustaw.

Nie należy również do odpraw wypłaconych na podstawie odrębnych przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy, które przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ traktuje jako równoważne z odszkodowaniem.


UZASADNIENIE

W dniu 18 kwietnia 1997 r. Małgorzata i Marian L. zamieszkali w S. złożyli w Urzędzie Skarbowym w Sz. zeznanie podatkowe na druku PIT-31 o wspólnych dochodach uzyskanych w 1996 r. w łącznej kwocie 136.472,91 zł, na które składały się:

- dochody Małgorzaty L. z wynagrodzenia ze stosunku pracy w kwocie 6.438,68 zł oraz

- dochody Mariana L. w kwocie 130.034,23 zł /w tym z działalności gospodarczej 17.694,91 zł, z wynagrodzenia ze stosunku pracy 1.129.132 zł i z umowy zlecenia 288 zł/.

Od dochodu podatnicy odliczyli kwotę 15.290,31 zł, na którą składały się wydatki na zakup obligacji Skarbu Państwa 5.737,28 zł i wydatki na cele mieszkaniowe - 9.553,03 zł.

Po uwzględnieniu odliczeń zeznany dochód małżonków wyniósł 121.182,60 zł a należy podatek dochodowy - 42.301,50 zł.

Również w dniu 18 kwietnia 1997 r. Marian L. złożył w Urzędzie Skarbowym wniosek o wydanie decyzji ustalającej wysokość dochodu za 1996 r. należnego podatku dochodowego za 1996 r. oraz wysokości nadpłaty podatku dochodowego, powstałej z pobranej przez płatnika zaliczki od wypłaconego odszkodowania /odprawy/ w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia na podstawie art. 39 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. nr 18 poz. 80 ze zm./. Zdaniem podatnika, odprawa ta jest odszkodowaniem i podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

Decyzją z dnia 28 lipca 1997 r. Urząd Skarbowy w Sz. odmówił uwzględnienia wniosku Mariana L. w sprawie określenia podatku dochodowego za 1996 r. w kwocie innej niż wynikająca z zeznania o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1996 r.

Organ podatkowy uznał, że nie ma podstaw do zwolnienia z opodatkowania otrzymanego świadczenia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy.

Marian L. w odwołaniu od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę również na rzecz Małgorzaty L. ponowił żądanie zawarte we wniosku z dnia 18 kwietnia 1997 r.

Podatnik zarzucił naruszenie przepisów art. 7, art. 35 par. 3, art. 77 i art. 107 par. 3 Kpa oraz art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie odwołującego się, odprawa w kwocie 25.371,30 zł, którą otrzymał w dniu 05 sierpnia 1996 r. w związku z odwołaniem ze stanowiska dyrektora ma charakter odszkodowania i jest zwolniona od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Izba Skarbowa w S. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 18 listopada 1997 r. utrzymała w mocy kwestionowaną decyzję Urzędu Skarbowego w Sz. W uzasadnieniu podzielono stanowisko organu I instancji, że należny podatek dochodowy za 1996 r. został wykazany w zeznaniu podatników w prawidłowej wysokości.

Odprawa jaką otrzymał L. w związku z odwołaniem go ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa państwowego jest przychodem w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym i stanowi dochód podlegający opodatkowaniu na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

Organ odwoławczy podkreślił również, że przed wydaniem decyzji organ I instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające i prawidłowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Małgorzata i Marian L. wnieśli o zmianę wymienionych wyżej obu instancji ewentualnie o ich uchylenie.

Zdaniem skarżących wypłacona Marianowi L. kwota 25.371.365 zł nie stanowiła odprawy wypłaconej na podstawie art. 39 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych lecz miała charakter odszkodowania wypłaconego na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Przemawiają za tym następujące okoliczności:

- stosunek służbowy z Przedsiębiorstwem Państwowym ustał z dniem 30 czerwca 1996 r.,

- wypłata nastąpiła w dniu 05 sierpnia 1996 r. czyli po ustaniu stosunku pracy,

- dokonano jej na podstawie ugody, zgodnie z zasadami prawa cywilnego przez inny podmiot powstały po przekształceniu Przedsiębiorstwa Spółkę Akcyjną w S. z którą podatnika nie łączył żaden stosunek służbowy.

Uzasadnione jest więc przyjęcie, że wypłacone świadczenie wolne jest od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o podatku dochodowym.

Izba Skarbowa w S. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Powołano się na orzecznictwo Sądu w tych sprawach np. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1994 r. SA/Ł 71/94.

W piśmie procesowym z dnia 27 października 1998 r. stanowiącym uzupełnienie skargi Marian L. podał, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że w związku z odwołaniem go z funkcji dyrektora występował z roszczeniem o należną prowizję od zysku przeciwko pracodawcy na drogę sądową i to również uzasadnia zakwalifikowanie wypłaconej odprawy jako odszkodowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ stanowi, że wolne od podatku dochodowego są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i innych ustaw z wyjątkiem odszkodowań przewidzianych w prawie pracy z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, odpraw wypłaconych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz rent, których tytuł prawny stanowią przepisy prawa cywilnego lub inne ustawy. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżący Marian L. w okresie od 17 sierpnia 1994 r. do 22 marca 1996 r. pełnił funkcję dyrektora Przedsiębiorstwa Państwowego w S. i w związku z odwołaniem go z tego stanowiska Spółka /Przedsiębiorstwo Państwowe zostało przekształcone w Spółkę Akcyjną/ w dniu 05 sierpnia 1996 r. wypłaciła skarżącemu kwotę 25.371.305 zł stanowiącą sześciomiesięczne wynagrodzenie /odprawa/ na podstawie art. 39 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. nr 18 poz. 80 ze zm./.

Fakt dokonania wypłaty tego świadczenia, jego wysokość i związane z tym okoliczności wynikają z pism samego podatnika skierowanych do Urzędu Skarbowego z dnia 21 sierpnia 1996 r., z dnia 27 grudnia 1996 r., z dnia 17 lutego 1997 r. jak również z wniosku o wydanie decyzji z dnia 18 kwietnia 1997 r.

W przytoczonym na wstępie przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymieniono zwolnienia od podatku, stanowiące wyjątek od zasady powszechnego opodatkowania.

Odprawa otrzymana w związku z odwołaniem ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa państwowego w świetle tego unormowania nie jest wolna od podatku.

Organy podatkowe obu instancji w swoich decyzjach w sposób wyczerpujący wyjaśniły, że odprawa wypłacona skarżącemu nie jest odszkodowaniem otrzymanym na podstawie przepisów prawa administracyjnego, cywilnego bądź innych ustaw. Nie należy również do odpraw wypłaconych na podstawie odrębnych przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy, które powoływany przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 traktuje jako równoważne z odszkodowaniem.

Nie zmienia charakteru tego świadczenia fakt, że zostało wypłacone podatnikowi przez następcę prawnego przedsiębiorstwa państwowego, z którym skarżący nie pozostawał w stosunku pracy. Bez znaczenia jest również okoliczność czy odprawa została wypłacona bez uprzedniego wyroku zasądzającego tą odprawę /jak w przypadku skarżącego/, czy też na podstawie wyroku.

Mając zatem wszystko powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.