Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 686/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 2 września 2022 r., nr 408000-COP.4105.3.2022.5 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. spółka z o.o. (dalej: spółka, skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 2 września 2022 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia 7 marca 2022 r., nr 408000-408000-CKK-1.1.4105.1.2021.51.

Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] decyzją z dnia 7 marca 2022 r., nr 408000-408000-CKK-1.1.4105.1.2021.51 określił R. spółka z o.o. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za listopad 2019 r. w wysokości [...] zł. oraz pouczył w niej o trybie i terminie złożenia odwołania. Odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało złożone przez spółkę w dniu 6 kwietnia 2022 r.

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] pismem z dnia 15 czerwca 2022 r., zawiadomił spółkę, że odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu oraz na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COV1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) wyznaczył spółce termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Spółka w wymaganym terminie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

We wniosku spółka wyjaśniła, że przeszkodą w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania była okoliczność mająca charakter szczególny, albowiem opierała się na podejrzeniu ponownego zarażenia się przez prezesa zarządu spółki wirusem SARS-CoV-2, który wywołał pandemię o skali światowej, a więc była to sytuacja, którą należy rozpatrywać w kategorii siły wyższej, na którą nie miał wpływu i nie mógł jej zapobiec. Spółka składając przedmiotowy wniosek dopełniła przy tym wszystkich wymaganych dla przywrócenia terminu przesłanek, o których mowa w przepisie art. 162 Ordynacji podatkowej tj. uprawdopodobniła brak swojej winy, przedłożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz dopełniła

wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin, tzn. wniosła odwołanie od decyzji. Spółka wskazała również, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania usprawiedliwia złym stanem zdrowia prezesa zarządu spółki. W dniu 4 kwietnia 2022 r. zostało bowiem przygotowane i podpisane odwołanie od decyzji celem jego wysłania za pomocą operatora pocztowego w dniu 5 kwietnia 2022 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu do jego złożenia. Tego samego dnia tj. w dniu 4 kwietnia 2022 r., pojawiły się u prezesa zarządu spółki pierwsze symptomy choroby [...], w dniu 5 kwietnia 2022 r. prezes zarządu niezwłocznie skontaktował się z lekarzem specjalistą, który udzielił mu tele-porady oraz wystawił stosowne zaświadczenie lekarskie. W ocenie lekarza wszystkie wymienione symptomy wskazywały na zakażenie wirusem SARS-CoV-2, które z uwagi na zaburzenia świadomości i duszności wskazywały na ciężki przebieg choroby. Lekarz zalecił zachowanie ostrożności, wykluczył kontakt z innymi osobami poprzez samoizolację oraz zalecił przyjmowanie leków przeciwgorączkowych. W przypadku pogorszenia stanu zdrowia należało wezwać pogotowie ratunkowe, celem hospitalizacji. W dniu 6 kwietnia 2022 r. po nieznacznym spadku temperatury prezes zarządu skontaktował się telefonicznie z osobą z rodziny celem odebrania przygotowanej przez niego przesyłki, która po zdezynfekowaniu została ze względów bezpieczeństwa pozostawiona przed wejściem do domu a następnie nadana w placówce pocztowej.

Postanowieniem z dnia 2 września 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powołanej na wstępie decyzji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał między innymi, że trudno uznać, że problemy zdrowotne prezesa zarządu spółki i towarzyszące im okoliczności stanowiły niemożliwą do pokonania przeszkodę w złożeniu w terminie odwołania. Pomimo trwającej choroby prezesa zarządu spółki działania takie zostały podjęte już w dniu następnym tj. 6 kwietnia 2022 r., kiedy to wyekspediowano przesyłkę zawierającą odwołanie. W ocenie organu, strona nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, a fakt choroby, czy złego stanu zdrowia, nie może automatycznie świadczyć, że osoba nie była w stanie dokonać czynności w zakreślonym przepisami terminie. Spółka nie wykazała, że podjęła wszelkie możliwe działania dla zabezpieczenia interesów spółki w kontekście zagwarantowania możliwości skutecznego działania przed organami podatkowymi w razie nieobecności jej prezesa, niezależnie od powodu tej nieobecności.

W skardze na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie w całości i wydanie postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania w trybie, o którym mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., a w przypadku braku uwzględnienia skargi w tym trybie, o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i wydanie postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania oraz o zasądzenie od organu na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania.

Zarzuciła naruszenie:

- art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przez nieuzasadnioną odmowę przywrócenia terminu z powodu błędnego uznania, że w sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia uchybionego terminu procesowego tj. brak uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego;

- art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez organ, że stan chorobowy prezesa zarządu spółki nie uzasadnia przywrócenia terminu w sytuacji, gdy prezes zarządu reprezentujący spółkę mógł skorzystać z pomocy innych osób przy czynności złożenia odwołania w terminie lub zorganizować proces działania spółki, aby było możliwe bieżące prowadzenie działalności w tym zapewnienie terminowego sporządzania pism pomimo, że prezes zarządu spółki nie miał faktycznej możliwości przekazania sprawy, a w konsekwencji błędne niezastosowanie powyższego przepisu;

- art. 122 w związku z art. 180 § 3 § i 2 w związku z art. 187 § 1 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej polegające na dowolnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy będącego podstawą wydania zaskarżonego postanowienia, tj. wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z pominięciem okoliczności, że stan zdrowia prezesa zarządu spółki w postaci bardzo wysokiej gorączki, duszności i zaburzeń świadomości odpowiadający symptomom zarażenia się wirusem SARS-CoV-2, stanowił niemożliwą do pokonania przeszkodę w złożeniu w terminie odwołania;

- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, w szczególności polegające na jednostronnej ocenie zebranego materiału dowodowego oraz prowadzenie postępowania w sposób nie mający na celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez niedanie wiary wyjaśnieniom i dowodom przedstawionym przez prezesa zarządu skarżącej spółki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanego postanowienia środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia mogłoby bowiem nastąpić w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 162 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2).

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: (1) uchybienie terminowi, (2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, (3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz (4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest kwestia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Zasadnicza kwestia sporna koncentruje się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Przywrócenie terminu będzie uznane za niezawinione, jeśli doszło do niego na skutek przeszkód nie do przezwyciężenia. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3387/17). W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Nadto zauważyć należy, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. np. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17, wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I FSK 689/21).

Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że okoliczności na które, powołuje się spółka nie usprawiedliwiają uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

W ocenie Sądu, skarżąca spółka nie wykazała należytej staranności w swoim postępowaniu. Przede wszystkim podkreślić należy, że ponosi ona odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, w tym pełnomocnika i pracowników jak i osób ją reprezentujących. Przesłanka należytej staranności w odniesieniu do skarżącej jest bowiem rozpatrywana w odniesieniu do odpowiedzialności spółki za dobór osób (pełnomocników, pracowników oraz innych osób), którym powierza wykonanie określonego zadania (należącego do jej obowiązków), w tym także w zakresie reprezentacji i reprezentacji prawnej w postępowaniu przed organami podatkowymi. Na osobach tych ciąży obowiązek zorganizowania, wykonania czy sprawowania odpowiedniej kontroli nad czynnościami, które to w postępowaniu zawsze będą uznawane za działania - w istocie - samej skarżącej.

W rozpoznawanej sprawie po pierwsze, spółka w trakcie postepowania podatkowego reprezentowana była przez pełnomocnika ogólnego radcę prawnego A. J. zarejestrowanego w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych w dniu 12 sierpnia 2020 r. To jej doręczono decyzję z dnia 7 marca 2022 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej. Mimo to nie złożyła ona odwołania. Prezes zarządu spółki nie był zatem jedyną osobą która mogła sporządzić w terminie odwołanie od decyzji.

Przechodząc do oceny działania prezesa zarządu spółki należy przypomnieć, że jak wynika z wniosku o przywrócenie terminu i ze skargi, w ostatnim dniu do jego nadania tj. dnia 5 kwietnia 2022 r. zachorował. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, za brakiem winy w uchybieniu terminu może przemawiać choroba, ale nie każda, a wyłącznie taka, która miała nagły i obłożny charakter, obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 r. I FZ 381/12, z dnia 4 listopada 2010 r. I OZ 839/10, z dnia 13 października 2010 r., I OZ 767/10, z dnia 5 września 2018 r. II FSK 2052/16, dostępne na www.orzeczenia.nsa.wsa.gov.pl).

Sąd stwierdził, że argumentacja dotycząca choroby prezesa zarządu nie może stanowić usprawiedliwienia dla przywrócenia terminu. W świetle przedstawionego wyżej orzecznictwa istotne jest bowiem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Z wniosku o przywrócenie terminu oraz zaświadczenia lekarskiego nie wynika bowiem, że choroba prezesa zarządu miała charakter, który pozwalałby na uznanie, że była przyczyną uniemożliwiającą złożenie odwołania. Tym bardziej jeżeli się zważy, że prezes wskazuje jedynie, że choroba była dolegliwa. Nawet uwzględniając prawdopodobny rodzaj choroby oraz charakter dolegliwości brak jest informacji, czy choroba prezesa zarządu miała charakter obłożny, całkowicie uniemożliwiający podjęcie przez niego działań polegających na wysłaniu odwołania od decyzji, w tym w szczególności posłużenie się przy tej czynności osobą trzecią. Osobą trzecią, którą w tym przypadku mógł być chociażby - wspomniany już wyżej - reprezentujący spółkę pełnomocnik ogólny. Co więcej należy tutaj wskazać, że skarżący komunikował się z organem także za pomocą poczty elektronicznej i podpisywał pisma podpisem elektronicznym. Nic w ocenie Sądu nie stało na przeszkodzie aby w taki sposób zostało wysłane odwołanie do organu skoro było już sporządzone i podpisane dnia 4 kwietnia 2022 r. Zatem zalecana przez lekarza konieczność izolowania się nie mogła stanowić przeszkody do dokonania tej czynności. Podkreślenia także wymaga, że prezes skarżącej spółki podnosił, że znajdował się w stanie uniemożliwiającym mu wysłanie odwołania. Stan ten jednak był na tyle dobry aby w trakcie tele-porady lekarskiej zadbać o to żeby uzyskać od lekarza zaświadczenie potwierdzające jego stan zdrowia. Trudno bowiem tutaj zakładać, że lekarz udzielający takiej tele-porady bez inicjatywy skarżącego wydałby takie zaświadczenie i wysłałby je skarżącemu. Okoliczność ta świadczy o tym, że pomimo choroby skarżący był w stanie podejmować określone działania w ramach których mógł również wysłać sporządzone już odwołanie czy to za pośrednictwem poczty elektronicznej czy też za pomocą osoby trzeciej w szczególności pełnomocnika ogólnego reprezentującego spółkę.

Należy podkreślić, że profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, jakim jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, powinien w taki sposób organizować swoją działalność, aby sytuacje takie jak choroba i spowodowana nią nieobecność prezesa zarządu bądź niemożność podejmowania działań przez niego nie uniemożliwiały prawidłowego prowadzenia spraw. Na prezesie zarządu, jako jedynym jego członku ciążył zatem obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia interesów spółki, którego to obowiązku nie dopełnił.

Podsumowując, powołane przez spółkę okoliczności nie mogły być uznane za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, o których mowa w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Wbrew zarzutowi skargi, organpoczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i podjął słuszne wnioski w kontekście powołanego przepisu. Zdaniem Sądu, uprawnione jest twierdzenie, że skarżąca nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw jakiej w danych okolicznościach można by od niej oczekiwać.

Z przedstawionych powodów skargę należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.