Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 304/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-07-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3 i 4,art. 246 par.1 pkt 2) i art.258 par.1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009 oraz odsetek od zaległości z tytułu niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący M. B., reprezentowany w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez adwokata, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania wskazał wnioskodawca, że nie jest w stanie opłacić kosztów bez uszczerbku dla siebie i bliskich, gdyż wszystkie środki przeznaczane są na spłatę długów w kwocie około 1.000.000 zł, komornik sądowy prowadzi w stosunku do niego kilkanaście postępowań egzekucyjnych, wnioskodawca mieszka w hotelu, u córki, czasami u żony, z którą pozostaje w separacji i która celem spłaty jego długu zaciągnęła kredyt na kwotę 300.000 zł, spłacany przez skarżącego kwotą 7.000 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący podał, że sąd stwierdził, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania upadłościowego.

Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, ponad wcześniej podane fakty, że w roku 2013 i 2014 skarżący uzyskał z prowadzonej działalności gospodarczej dochód w kwocie odpowiednio 13.957,64 zł i 45.603,37 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 882.846,35 zł i 1.132.162,56 zł), miesięcznie ponosi koszty swojego wyżywienia w kwocie 500 zł, koszty pracownicze swoje oraz swoich pracowników – w kwocie 3.500 zł oraz należności podatkowe – w kwocie 1.000–1.500zł. Wskazał również, że nie przedstawia dokumentów dotyczących sytuacji materialnej swojej żony z uwagi na ich rozdzielność majątkową.

W drugiej sprawie wszczętej skargą M. B. pod sygn. akt I SA/Wr 199/15 został on wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od tego środka zaskarżenia w kwocie 2.000 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowa-niu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) cyt. wyżej ustawy).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środ-ków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie czę-ściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś oce-na ta musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawców od kosztów sądowych oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazaniu niemożności ponoszenia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie.

Winno się dalej stwierdzić, iż koszty postępowania sądowego zasługują na trak-towanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi strony, do których zalicza się ciążące na niej zobowiązania cywilnoprawne i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Dlatego uszczuplenie zasobów majątkowych strony w rezultacie regulowania - dobrowolnego lub w trybie przymusowej egzekucji - jej zobowiązań nie może odnieść zamierzonego skutku w postaci uzasadnienia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad oraz na podstawie doświadczenia życiowego referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, tj., iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania we wszczętych przez niego sprawach bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Po pierwsze wskazać należy, że prowadzenie działalności gospodarczej na skalę odpowiadającą kwocie przychodów skarżącego z tego tytułu w roku 2013 i 2014 oraz obrotów na jego rachunku bankowym, bez względu na jej wynik, bez zabezpieczenia środków finansowych przeznaczonych na koszty postępowań sądowych związanych z tą działalnością jest konsekwencją samodzielnej decyzji wnioskodawcy i obciąża jego zdolność wszczynania postępowań sądowych dotyczących jego indywidualnego interesu prawnego o charakterze publicznym i cywilnym poprzez uiszczanie opłat sądowych proporcjonalnych do wartości dochodzonych praw i roszczeń związanych z prowadzoną działalnością. Istotne jest także dalsze prowadzenie przez stronę skarżącą tej działalności bez zabezpieczenia środków na wyżej cel. Brak takiego zabezpieczenia wynikający z autonomicznej decyzji strony skarżącej w zakresie planowania wydatków nie może, w ocenie referendarza sądowego, prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jej indywidualnego interesu prawnego.

Po drugie, M. B. obraca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej o dużych rozmiarach, wynikającymi z kwoty przychodów z tego źródła i kosztów ich uzyskania i wyciągów bankowych, których posiadanie, zdaniem referendarza sądowego, pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne, obiektywne i wyjątkowe powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie skarżący takich okoliczności nie przedstawił. Nie zalicza się do tych okoliczności dobrowolnego lub przymusowego wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych i publicznoprawnych strony, które zakwalifikować trzeba do kategorii zwykłych i przewidywalnych elementów prowadzenia działalności gospodarczej, posiadania majątku i prowadzenia gospodarstwa domowego.

Po trzecie, nie podlega uwzględnieniu pod kątem wykazania spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy argumentacja w zakresie wyłączenia ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej między skarżącym i jego żoną. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie zniosło bowiem obowiązku wynikającego z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity w Dz. U. z 2015 r. poz. 583), który nakazuje obojgu małżonkom przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. Wedle art. 23 zd. 2 tego Kodeksu małżonkowie są obowiązani między innymi do wzajemnej pomocy i do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. W tej sytuacji nawet istnienie takiej rozdzielności nie zwalnia małżonków z obowiązku łożenia na utrzymanie współmałżonka, który znajduje się w gorszej sytuacji materialnej, w tym np. nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo, zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 Kodeksu). Dlatego pomoc materialna udzielana przez żonę mężowi oraz jej sytuacja materialna są także brane pod uwagę przy ocenie wnioskodawcy zdolności ponoszenia kosztów sądowych. Uzasadnione jest zatem przyjęcie, że skarżący może nadal korzystać z pomocy materialnej udzielanej przez jego żonę i to również w zakresie ciężarów finansowych wynikających z inicjowania przez niego postępowania sądowoadministracyjnego.

W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie po-stępowania strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania M. B. prawa pomocy.