Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 680/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: ART. 38 UST 1 ART. 38 UST 2 PKT 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1666
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
article: ART. 182 § 2 ART. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 3128/19 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2019 r. znak: [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 3128/19 oddalił skargę E. G. (dalej jako skarżący lub cudzoziemiec) na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2019 r., znak: [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący, obywatel F., narodowości c., w dniu [...] września 2013 r. ([...]) złożył pierwszy wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: RP). W motywach wniosku wskazał, że w poprzednim roku pojawili się ludzie w maskach, którzy zabili mu brata i od tamtego czasu nachodzą go, aby uzyskać informację o jego zaangażowaniu w działalność zbrojną. Oświadczył, że w kraju pochodzenia nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był aresztowany, ani skazany wyrokiem sądu. Nie był członkiem żadnej partii czy organizacji społecznej. Twierdził, że poddawano go przemocy podczas najść na jego dom. W trakcie przesłuchania statusowego zeznał, że jego bracia: A. G. i M. G. brali udział w działaniach zbrojnych od 1994 r., zaś on sam wspierał ich żywnością, a innych partyzantów także lekarstwami. W 2004 r. oraz w 2013 r. skarżący był wielokrotnie nieoficjalnie zatrzymywany i poddawany przemocy przez funkcjonariuszy struktur siłowych, którzy próbowali nawiązać z nim współpracę w celu uzyskania informacji na temat bojowników, w szczególności jego braci. Ostatni raz wnioskodawca miał zostać zatrzymany 16 sierpnia 2013 r. Do nikogo w kraju pochodzenia nie zgłaszał swoich problemów.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] lutego 2015 r. odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia mu ochrony uzupełniającej na terytorium RP, a także nie udzielił zgody na pobyt tolerowany. Decyzją objęto także żonę oraz pięć małoletnich córek skarżącego. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] października 2015 r. ([...]) utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Cudzoziemiec wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 5 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 59/16 skarg tę oddalił.

Skarżący drugi wniosek o ochronę w RP złożył [...] listopada 2015 r. ([...]), podnosząc problemy związane z aktywnością zbrojną jego braci. Ponownie wskazał, że jeden z braci był bojownikiem czeczeńskim i zginął w 2003 r. Drugi z braci, który również walczył w 2003 r., w 2010 r. wyszedł na polowanie, gdzie wraz z kolegami został zatrzymany przez służby c.. Od tego czasu słuch po nim zaginął. Skarżący podniósł, że w 2014 r. został zatrzymany przez służby współpracujące z Rosją, aby podpisać dokumenty zobowiązujące do współpracy i ujawniania nazwisk c. bojowników. Nie zgodził się na współpracę co skutkowało przekazaniem go służbom r.. Tam zagrożono mu, że zatrzymają siostrę i brata, będą ich torturować, aż podpisze zgodę na współpracę.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ocenił powyższy wniosek i decyzją z [...] maja 2016 r. ([...]) stwierdził, że jest on wnioskiem niedopuszczalnym. Po wniesieniu odwołania Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] marca 2017 r. ([...]) utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W związku ze złożoną skargą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2018 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1537/17 oddalił skargę skarżącego. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 grudnia 2018 r. w sprawie II OSK 2430/18 oddalił skargę kasacyjną cudzoziemca.

Skarżący wnioskiem z [...] maja 2017 r. kolejny raz wystąpił o udzielenie mu ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Wnioskiem została objęta małżonka cudzoziemca - S. K., a także ich sześcioro małoletnich dzieci: K. G., R. G., Z. G., I. G., H. K. oraz M. K..

W wniosku tym cudzoziemiec, wskazując na przyczyny ubiegania się o ochronę międzynarodową, stwierdził, że kiedy mieszkał w C. do jego domu przychodzili wojskowi przedstawiciele struktury ORB. Zabrali go z domu i przekazali rosyjskiej strukturze FSB. FSB chciało, żeby z nimi współpracował i wydawał bojowników. Skarżący nadmienił, że podpisał dokumenty, w których oskarżono go o terroryzm i napady na żołnierzy. Grozili mu, że w przeciwnym razie zatrzymają siostrę i brata i będą się nad nimi znęcać. Po tej sytuacji nie wrócił już do domu, mieszkał u znajomych, a jego żona z dziećmi u swojej matki. Członkowie FSB i ORB jeszcze kilka razy przychodzili do domu cudzoziemca, ale tam już nie było nikogo z jego rodziny. W ciągu 17 dni wyrobił rodzinie paszporty, kupił bilety i zdecydował, że wyjadą do Polski.

Wnioskodawca był przekonany, że w R. nigdzie nie będzie bezpieczny. Nadmienił, że jego problemy zaczęły się od 2003 r., ponieważ jego dwóch braci walczyło przeciwko R. W 2004 r. zabili jednego z tych braci. Kiedy skarżący miał 17 lat, pierwszy raz zatrzymali go na miesiąc w związku z działalnością brata, myśleli, że ma jego broń. Przez 4 dni był bity, aby wskazał, z kim walczył jego brat. Kolejny raz zatrzymali go na 3 dni; wtedy również się nad nim znęcali. Wskazał, że [...] grudnia 2012 r. bez wieści przepadł jego drugi brat, nie wiadomo, co się z nim dzieje (k. 8-8v akt organu I instancji, t. 4). Oświadczył ponadto, że w kraju pochodzenia nie należał do żadnej organizacji o charakterze wojskowym, politycznym, ani religijnym, nie był też aresztowany, ani sądzony. Nie złożył żadnych dodatkowych dowodów.

Decyzją z [...] maja 2018 r. Nr [...] Szef Urzędu, działając na podstawie art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 4 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 51, dalej: ustawa o udzielaniu ochrony), uznał wniosek cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.

Organ stwierdził, że jest to kolejny wniosek cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, a nie zaistniały żadne nowe okoliczności, ani nowe dowody znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia mu ochrony międzynarodowej. Organ zauważył, że obecnie, tak jak w poprzednich postępowaniach, skarżący powołuje się na obawy związane ze służbami r.i w związku z podpisaniem przez niego dokumentu o współpracy. Organ podkreślił, że kwestia obaw wnioskodawcy została już szczegółowo przeanalizowana podczas poprzednich postępowań, zbadana przez organy obu instancji i rozstrzygnięta na jego niekorzyść.

Organ uznał, że okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę nie mają związku z przesłankami nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej. Pisma załączone do akt na okoliczność potwierdzenia asymilacji cudzoziemca i jego rodziny w Polsce mogą mieć jedynie znaczenie dla ich procedury powrotowej.

Szef Urzędu zauważył nadto, że znana jest mu ogólna sytuacja polityczno-społeczna panująca w C., gdzie może dochodzić do naruszeń praw człowieka (Opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia z [...] marca 2018 r., k. 74-76 akt administracyjnych), jednak w tym zakresie podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 6 maja 1998 r. w sprawie V SA 1765/97, że nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

W związku z powyższym, organ przyjął, że zaistniały przesłanki z art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony, co skutkowało stwierdzeniem niedopuszczalności wniosku. Decyzja objęła również małżonkę oraz małoletnie dzieci cudzoziemca.

W odwołaniu skarżący zarzucił Szefowi Urzędu naruszenie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony. W jego ocenie błędnie przyjęto, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez niego nowe dowody czy też okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania: art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 j.t., dalej: K.p.a.), art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 i § 2 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., poprzez brak zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, tj. niezapoznanie się z aktualnymi informacjami dotyczącymi stanu przestrzegania podstawowych praw człowieka i wolności w C..

W dniu [...] lipca 2019 r. do Rady wpłynęło pismo małżonki cudzoziemca wskazujące na integrację dzieci z polskim społeczeństwem, uczęszczanie dzieci do szkół oraz żywioną obawę przed powrotem do R. W załączeniu przesłano kopie świadectw szkolnych czterech córek cudzoziemców oraz opinię szkolną o uczniu, dotyczącą małoletniej I. G.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] października 2019 r. Nr [...], na podstawie art. 38 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, art. 89p ust. 1 ustawy o udzielaniu ochrony oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, obejmując nią zarówno cudzoziemca, jak i jego rodzinę (żonę i sześcioro małoletnich dzieci).

Mając na uwadze przesłanki uznania wniosku za niedopuszczalny określone w art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony Rada wskazała, że analiza sprawy prowadzi do wniosku, że zostały one spełnione. Z przepisu tego wynika, że powołane dowody lub okoliczności muszą być nowe, by można było po raz kolejny rozpoznać sprawę merytorycznie. Nie chodzi więc o jakiekolwiek zdarzenia w obszarze faktów, względnie relacji prawnych, lecz tylko o takie, które mogą być rozważane w kontekście instytucji ochrony międzynarodowej i nie zostały uwzględnione (nie były obecne) w ramach poprzedniego postępowania.

Rada wskazała, że w obecnie rozpoznawanym, trzecim już wniosku cudzoziemiec nie wskazał na żadne nowe okoliczności, istotne z punktu widzenia przesłanek do udzielenia ochrony międzynarodowej. Odnosił się w nim do występującego, jego zdaniem, zagrożenia ze strony władz, które go prześladują ze względu na działalność zbrojną braci, a na tej kanwie podejmowanych przy pomocy szantażu prób jego zwerbowania jako współpracownika służb specjalnych, ścigających bojowników c.. Wnioskodawca stwierdził, że ponawia swoje wcześniejsze argumenty na temat swoich problemów istniejących w kraju pochodzenia, w sposób niemal identyczny opisując podejmowane wobec niego działania.

Rada uznała, że aktualnie nie przedstawiono żadnej nowej, istotnej okoliczności, ani dowodu wskazującego na występowanie realnej groźby prześladowań lub możliwości doznania poważnej krzywdy. Wszystkie przywołane okoliczności i obawy były już przedmiotem oceny i rozstrzygnięcia w toku postępowania wszczętego pierwszym wnioskiem statusowym. Także w następnym postępowaniu cudzoziemiec stale odwoływał się do tych samych okoliczności, co najwyżej werbalnie eskalując rozmiar możliwych problemów, jakie miałyby nieuchronnie wystąpić w przypadku jego powrotu do kraju pochodzenia.

Zdaniem Rady, żadne nowe dane dotyczące problemów i zagrożeń nie zostały ujawnione. W szczególności powoływanie się na rzekome usiłowania służb mające na celu nakłonienie wnioskodawcy do współpracy, wbrew stanowisku strony, nie jest żadną nową okolicznością. Nie wskazano też żadnych ogólnych okoliczności, ze względu na które opisywana kwestia miałaby aktualnie zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia działań prześladowczych, wymierzonych w cudzoziemca. Nie stwierdzono również żadnych istotnych zmian w zakresie ogólnej sytuacji w kraju pochodzenia, w tym szczególnie w odniesieniu do kwestii poszanowania praw człowieka w C., czy też szerzej - na obszarze F.. Obserwuje się nawet w ostatnich latach w C. względnie stabilną sytuację (choć z pewnością niełatwą), ponieważ nie odnotowano gwałtownych zmian, które łączyłyby się z radykalnym wzmożeniem represji.

Zdaniem Rady, organ I instancji dochował należytej staranności przy ocenie indywidualnej sytuacji cudzoziemca w kontekście ogólnego stanu spraw w C.. Przemawia za tym wiarygodny dowód w postaci materiałów przygotowywanych przez Urząd do Spraw Cudzoziemców oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które stanowią przegląd i ekstrat najważniejszych publikacji, raportów zarówno miejscowych (w tym przypadku rosyjskich), polskich, jak i pochodzących od organizacji międzynarodowych.

Odnosząc się do generalnej zasady oceny sytuacji ubiegającego się o ochronę międzynarodową w kontekście ogólnych danych na temat kraju pochodzenia, Rada podzieliła stanowisko Szefa Urzędu, że udzielenie ochrony uzupełniającej nie następuje ze względu na warunki życia, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

Rada wskazała również, że z samego faktu przebywania cudzoziemca (podobnie jak jego żony oraz małoletnich córek) od sześciu lat na terytorium RP nie wynika żaden wniosek prawny skutkujący możliwością udzielenia ochrony międzynarodowej. Okoliczności te mogą mieć znaczenie w toku innego postępowania zmierzającego do legalizacji pobytu cudzoziemca w Polsce, jednakże są bez znaczenia w kontekście instytucji ochrony międzynarodowej.

Rada stwierdziła, że konsekwentne przedłużanie procedury uchodźczej przez cudzoziemca poprzez składanie kolejnych, identycznych w zasadzie wniosków, służy jedynie uniknięciu konsekwencji prawnych odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej, tj. opuszczenia terytorium RP, ewentualnie wykorzystania innych dostępnych form legalizacji pobytu w Polsce. Rada podkreśliła, że skarżący nie wykazał żadnych konkretnych, nowych okoliczności, których pominięcie miało istotny wpływ na kwalifikację kolejnego wniosku jako wniosku niedopuszczalnego. Wątki odnoszące się do konsekwencji rodzinnych związków cudzoziemca były już przedmiotem merytorycznej oceny i rozstrzygnięcia w kontekście przesłanek ochrony międzynarodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów i w wyniku tego błędne uznanie, że w niniejszej sprawie nie zaszły, ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej;

2. art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez brak zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, tj. niezapoznanie się z aktualnymi informacjami dotyczącymi sytuacji w C. w kontekście indywidualnej sytuacji skarżącego i w efekcie niedostateczne zbadanie, czy otrzyma on realną ochronę w kraju pochodzenia oraz błędne uznanie, że w niniejszej sprawie nie zaistniały nowe okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej.

Podniesiony został również zarzut naruszenia art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony, mający polegać na błędnym jego zastosowaniu i stwierdzeniu, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody, ani okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego, stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszały przepisów prawa.

Sąd przywołał treść art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony będący podstawą wydania zaskarżonych decyzji i stwierdził, że dla oceny, że zachodzi sytuacja uzasadniająca rozstrzygnięcie o niedopuszczalności kolejnego wniosku konieczne jest stwierdzenie, że przedstawione przez wnioskodawcę nowe okoliczności lub dowody nie zwiększają znacząco prawdopodobieństwa udzielenia ochrony międzynarodowej lub też że takie okoliczności nie zaistniały obiektywnie (niezależnie od przedstawienia przez wnioskodawcę).

Wskazana regulacja prawna pozwala na nieprowadzenie przez organ ponownego merytorycznego postępowania wyjaśniającego w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej. W ramach procedury wstępnego rozpatrzenia kolejnego wniosku wystarczające do wydania decyzji jest ustalenie zaistnienia przesłanek niedopuszczalności wniosku. Badanie w tym zakresie wniosku w pierwszej kolejności dotyczy więc wystąpienia okoliczności wyłączających prowadzenie postępowania merytorycznego (art. 38 ust. 2 ustawy o ochronie), a w przypadku złożenia kolejnego wniosku (art. 38 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy) także oceny, czy dowody i okoliczności obecnie powoływane czy też zaistniałe obiektywnie, niezależnie od twierdzeń cudzoziemca, mogą wskazywać na znaczące zwiększenie prawdopodobieństwa udzielenia ochrony międzynarodowej.

Cudzoziemiec powinien więc w nowym wniosku podnieść nowe okoliczności lub dowody, które pozwoliłyby organowi przy wstępnym jego badaniu uznać, że znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, a zatem zmieniają one sytuację cudzoziemca na tyle, że konieczne jest ponowne merytoryczne rozważenie jego żądania.

Sąd zauważył, że na tym etapie postępowania organ nie bada wiarygodności dowodów w szczegółach, jednak dla oceny, że ewentualne przedstawione okoliczności lub złożone dowody zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony, musi dokonać wstępnego badania ich wiarygodności.

Sąd w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w sprawie stwierdził, że wniosek cudzoziemca z [...] maja 2017 r. jest jego trzecim wnioskiem o udzielenie ochrony, złożonym przez stronę po upływie 2 miesięcy od wydania decyzji przez Radę z [...] marca 2017 r. o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o uznaniu drugiego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny oraz po upływie ponad półtora roku od utrzymania w mocy decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej (decyzja Rady z [...] października 2015 r.).

Sąd za istotny dla oceny zaistnienia przesłanek odnośnie do zasadności ponownej merytorycznej oceny sytuacji skarżącego uznał fakt, że skarżący złożył kolejny wniosek, nie doświadczając żadnej zmiany sytuacji, gdyż nie powrócił z rodziną do kraju pochodzenia po wydaniu decyzji ostatecznych nawet na jeden dzień. Podawane przez niego jako istotne dla oceny potrzeby przyznania ochrony międzynarodowej okoliczności związane z powodami opuszczenia kraju pochodzenia i jednocześnie brakiem możliwości powrotu do tego kraju nie są okolicznościami nowymi, a przede wszystkim zwiększającymi zasadność udzielenia mu ochrony.

Sąd podkreślił, że cudzoziemiec wyraża te same obawy, które przedstawiał już w poprzednio złożonych wnioskach o udzielenie ochrony, rozpoznanych przez organy decyzjami ostatecznymi, które z kolei były kontrolowane przez sądy administracyjne. Jest to wciąż obawa przed powrotem do kraju pochodzenia związana z zagrożeniem – jego zdaniem – ze strony władz, które prześladują go ze względu na działalność zbrojną braci, a na tej kanwie podejmowanych przy pomocy szantażu prób zwerbowania go jako współpracownika służb specjalnych ścigających bojowników c..

Skarżący sam stwierdził, że ponawia wcześniejsze argumenty na temat swoich problemów istniejących w kraju pochodzenia, w sposób niemal identyczny opisując podejmowane wobec niego działania.

Sąd podzielił ustalenia organów orzekających w tej sprawie oraz ich ocenę, że w procedurze wszczętej wnioskiem z [...] maja 2017 r. żadne nowe dane dotyczące problemów i zagrożeń nie zostały ujawnione. Wszystkie przywołane okoliczności i obawy były już przedmiotem oceny i rozstrzygnięcia w toku postępowania wszczętego pierwszym wnioskiem statusowym.

Sąd wskazał, że fakt, że kontrolowane rozstrzygnięcie nie jest zgodne z oczekiwaniami skarżącego nie oznacza, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny, naruszając art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., oraz błędnie zastosowały przepis art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony. Sąd uznał, że skarżący nie przyjmuje do wiadomości, iż podawane przez niego okoliczności zostały już ocenione, a jego sytuacja w zakresie wystąpienia ewentualnych rzeczywistych zagrożeń nie uległa zmianie.

W tej sytuacji Sąd przyjął, że nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę ani nowe dowody, ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Dlatego też zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony należało uznać za niezasadne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł E. G. zaskarżając go w całości zarzucając mu naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 38 ust 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne nowe okoliczności, ani nowe dowody znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia mu ochrony międzynarodowej, podczas gdy akarżący konsekwentnie podnosi, iż powrót jego oraz jego rodziny do rodzinnego kraju jest związany z ogromnym zagrożeniem dla życia i zdrowia zarówno jego, jak też jego najbliższych ze względu na powiązania jego braci z działalnością zbrojną, co winno skutkować uwzględnieniem skargi w całości.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Wystąpił o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym bowiem zrzeka się rozprawy w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego podniósł, że wydanie przez organy zaskarżonej decyzji jest wobec skarżącego niezwykle krzywdzące, jako że nie uwzględnia wszelkich okoliczności, na które skarżący powoływał się w toku niniejszego postępowania, a które znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonej w niniejszej sprawie dokumentacji.

Zdaniem pełnomocnika, skarżący konsekwentnie, od momentu skierowania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej wskazuje, iż powrót jego oraz jego rodziny do rodzinnego kraju jest związany z ogromnym zagrożeniem dla życia i zdrowia zarówno jego, jak też jego najbliższych. Skarżący (jak też jego żona) wielokrotnie opisywał wydarzenia (opisane szczegółowo w treści uzasadnień decyzji organu zarówno I jak i II instancji), których doświadczał na terenie F., związanych z zachowaniem jego braci, a które pociągnęły za sobą poważne i nieodwracalne skutki nie tylko dla jego rodziny, ale też i dla niego samego. Wszystkie ww. czynniki, w tym prześladowanie oraz brak możliwości uzyskania ochrony od władz F. oraz Rzeczypospolitej Polskiej powodują, że skarżący oraz jego rodzina znajdują się w niezwykle trudnej sytuacji życiowej. Powrót skarżącego wraz z rodziną do F. z dużym prawdopodobieństwem może wiązać się z prześladowaniem ze strony władz miejscowych ze względu na powiązania jego braci z działalnością zbrojną. Tym samym wydany 3 grudnia 2021 r. wyrok skazuje skarżącego oraz jego rodzinę na niepewną przyszłość oraz powrót do kraju, w którym nie czują się bezpiecznie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i rozpoznanie jej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a. w związku z tym że skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy NSA rozpatrywał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez E. G. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 38 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1666, dalej: ustawa o udzielaniu ochrony). W myśl tego przepisu wnioskiem niedopuszczalnym jest wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, gdy jest to kolejny wniosek o udzielenie takiej ochrony a nadto nie zaistaniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony miedzynarodowej.

Nie ulega wątpliwości, że wniosek o udzielenie ochrony miedzynarodowej złożony przez skarżącego w dniu [...] maja 2017 r. był ponownym, trzecim z kolei wnioskiem o taką ochronę. Z akt wynika jednoznacznie, że skarżący występował już wcześniej o ochronę miedzynarodową – wniosek z dnia [...] września 2013 r. złożony za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. Wniosek ten zainicjował postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej, które zakończyło się decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2015 r., którą odmówiono skarżącemu nadania statusu uchodźcy i udzielenia mu ochrony uzupełniającej, a także nie udzielono zgody na pobyt tolerowamy. Decyzja ta objęła także żonę skarżącego i jego 4 małoletnie córki. Skarżący odwołał się od tej decyzji w wyniku czego Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] października 2015 r. ostateczną decyzją utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Skarga do sądu administracyjnego okazała się nieskuteczna bowiem Wojewdzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 59/16 oddalił tę skargę. Skargi kasacyjnej od tego wyroku nie wniesiono. Zatem porawomocnie kwestia udzielenia skarżącemu i członkom jego rodziny ochrony międzynarodowej została rozstrzygnięta. Wówczas organy oraz sąd administracyjny stwierdziły, że okoliczności, na które powołuje się w sprawie tj. nachodzenie go przez służby bezpieczeństwa kraju pochodzenia i wypytywanie o informacje o braciach, którzy zaangażowani byli w konflikt zbrojny, nakłanianie do zeznań przemocą i wymuszanie aby nawiązał współpracę ze służbami, nie świadczyły o prawdopodobieństwie zagrożenia prześladowaniem w kraju pochodzenia. Kwestia ta została prawomocnie osądzona.

Niemniej jednak już po 6 miesiącach skarżący wystąpił z kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej - wniosek z [...] listopada 2015 r. W tym wniosku także przywołuje okoliczności związane z aktywnością zbrojną swoich braci, poszukiwanych przez służby bezpieczeństwa kraju pochodzenia za działalność w szeregach bojowników c., z powodu której był nachodzony w domu, zatrzymywany i nakłaniany przemocą przez służby c. do współpracy i ujawniania nazwisk c. bojowników. Organy uznały ów drugi wniosek za niedopuszczalny (decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w [...] maja 2016 r. i decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2017 r.) a kontrola sądowa tych decyzji potwierdziła ich legalność i prawidłowość (oddalający skargę wyrok WSA w Warszawie z 2 marca 2018 r. sygn. akt IV Sa/Wa 1537/17 oraz wyrok NSA z 20 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2430/18 oddalający skargę kasacyjną).

Aktualnie oceniany wniosek skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej z [...] maja 2017 r. obejmujący jego żonę i sześcioro jego małoletnich dzieci, również przywołuje te same okoliczności, które były przedmiotem oceny organów w poprzednich sprawach. Wskazuje bowiem, że kiedy mieszkał w C. do jego domu przychodzili wojskowi przedstawiciele struktury ORB. Zabrali go z domu i przekazali rosyjskiej strukturze FSB. FSB chciało, żeby z nimi współpracował i wydawał bojowników. Skarżący nadmienił, że podpisał dokumenty, w których oskarżono go o terroryzm i napady na żołnierzy. Grożono mu, że w przeciwnym razie zatrzymają siostrę i brata i będą się nad nimi znęcać. Po tej sytuacji nie wrócił już do domu, mieszkał u znajomych, a jego żona z dziećmi u swojej matki. Członkowie FSB i ORB jeszcze kilka razy przychodzili do domu cudzoziemca, ale tam już nie było nikogo z jego rodziny. W ciągu 17 dni wyrobił rodzinie paszporty, kupił bilety i zdecydował, że wyjadą do Polski. Wskazał, że jego problemy zaczęły się od 2003 r., ponieważ jego dwóch braci walczyło przeciwko Rosji. W 2004 r. zabili jednego z tych braci. Kiedy skarżący miał 17 lat, pierwszy raz zatrzymali go na miesiąc w związku z działalnością brata, myśleli, że ma jego broń. Przez 4 dni był bity, aby wskazał, z kim walczył jego brat. Kolejny raz zatrzymali go na 3 dni i wtedy również się nad nim znęcali. Wskazał, że [...] grudnia 2012 r. bez wieści przepadł jego drugi brat, nie wiadomo, co się z nim dzieje (k. 8-8v akt organu I instancji, t. 4). Oświadczył ponadto, że w kraju pochodzenia nie należał do żadnej organizacji o charakterze wojskowym, politycznym, ani religijnym, nie był też aresztowany, ani sądzony. Na poparcie ww. okoliczności nie złożył żadnych dodatkowych dowodów.

Porównując zatem treść poprzednich wniosków skarżącego z 2013 r. i 2015 r. z obecnie rozpoznawanych wnioskiem z 2017 r. nasuwa się jednoznaczny wniosek, że niezmiennie od 4 lat przyczyną ubiegania się o ochronę międzynarodową przez skarżącego i jego rodzinę jest obawa przez przemocą i działaniami służb bezpieczeństwa w C., które mając na uwadze przeszłość wojenną braci skarżącego będą go nachodzić i nakłaniać do współpracy jak to czyniły w latach poprzedzających jego przyjazd do Polski.

Skoro poprzednio organy zakwestionowały twierdzenia skarżącego o zagrożeniu prześladowaniem czy doznaniem poważnej krzywdy z art. 15 ustawy o udzieleniu ochrony bowiem uznały, że materiał zgromadzony w sprawie nie jest wiarygodny, jest ogólnikowy i nie uprawdopodabnia zagrożenia prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych, czy przynależności do określonej grupy społecznej w kraju pochodzenia, to te same rodzajowo okoliczności nie mogły stanowić po pierwsze nowych okoliczności, a po drugie okoliczności, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Nie było zatem podstaw do merytorycznej oceny trzeciego wniosku skarżącego a ponadto ewidentnie zachodziły podstawy do uznania tego wniosku za niedopuszczalny stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony.

Sytuacja, w której skarżący ubiegając się o udzielenie ochrony międzynarodowej konsekwentnie wskazuje na te same okoliczności, które zostały już poprzednio ocenione w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy jako nieprzekonujące o prawdopodobieństwie prześladowania w kraju pochodzenia, nie wskazuje nowych okoliczności, które by takie prawdopodobieństwo uzasadniały składając ponownie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej nie może oczekiwać, że zostanie on uwzględniony. Dopiero powołanie nowych dowodów na wykazanie okoliczności, które były już oceniane ale uznano je za niewiarygodne z braku ich właściwego uprawdopodobnienia czy nowych okoliczności faktycznych lub prawnych, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej może skutkować udzieleniem wnioskowanej ochrony. W przeciwnym razie organ ma prawo poprzestać jedynie na porównaniu przywoływanych w ostatnim wniosku okoliczności z tymi które były już oceniane i dokonać oceny pod kątem przeslanek uznaina wniosku za niedopuszczalny z art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony.

Dla prawidłowści takiej kwalifikacji wniosku nie ma znaczenia utrzymujące się poczucie zagrożenia skarżącego i członków jego rodziny przed powrotem do kraju. NSA rozumie subiektywne podstawy takiej obawy ale nie mogą one stanowić o udzieleniu ochrony międzynarodowej. Skarżący obawiajac się powrotu do kraju pochodzenia powinien wystąpić o legalizację swojego pobytu w Polsce na innych zasadach niż te, które wynikają z ustawy o udzielaniu ochrony.

Majac powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd I instancji słusznie zauważył, że tylko nowa okoliczność, inna niż dotychczas przywoływana we wnioskach skarżącego mogłaby uzasadniać ponowne przeprowadzenie postępowania w przedmiocie udzielenia ochrony miedzynarodowej. Wówczas byłyby podstawy do oceny czy te nowe okoliczności lub nowe dowody znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Jednak skarżący w ponownie złożonym wniosku nie wykazał, że np. służby bezpieczeństwa intersują się jego osobą, poszukują go listem gończym, czy prowadzą przeciwko niemu formalne postępowanie. Znamienne jest to, że skarżący przywołując kolejny raz te same okoliczności nie przedkłada na ich potwierdzenie żadnych nowych dowodów.

Ponadto skarżący nie wskazuje, że sytuacja w C. od momentu wydania ostatecznej decyzji odmawiającej nadania statusu uchodźcy z [...] października 2015 r. lub decyzji o uznaniu wniosku za niedopuszczalny z [...] marca 2017 r. uległa takiej zmianie, która będzie miała wpływ na indywidualną sytuację skarżącego w razie jego powrotu do kraju w kontekście uzasadnionej obawy przed prześladowaniem lub zagrożenia doznaniem poważnej krzywdy. Fakt, że sytuacja w kraju od [...] października 2015 r. zmieniła się nie świadczy jeszcze o tym, że w sytuacji skarżącego, z uwagi na przesłanki udzielenia ochrony miedzynarodowej także nastąpiła zmiana. Nie zostało wykazane, że sytuacja w C. uległa takiej zmianie, że może on w sposób uzasadniony obawiać się prześladowania lub zagrożony jest doznaniem poważnej krzywdy. Organy przeanalizowały dostępne im wiarygodne dane (opracowanie o sytuacji w kraju pochodzenia) i uznały, że ogólna sytuacja w C. w zakresie poziomu poszanowania praw człowieka po wydaniu poprzednich decyzji przez organy nie uległa takiej zmianie, która miałaby wpływ na sytuację skarżącego. Organ nie zaniechał oceny sytuacji w kraju pochodznia stwierdził, że brak jest jakichkolwiek danych stanowiących podstawę do uznania zasadności żywionych obaw ze względu na ogólną sytuację w kraju pochodzenia cudzoziemca. Wręcz przeciwnie organ twierdzi, że sytuacja wewnętrzna w kraju oraz przestrzeganie praw człowieka od czasu złożenia pierwszego wniosku uległy w R. poprawie. Nie odnotowano żadnych gwałtownych zmian skutkujących radykalnym wzmożeniem represji.

Wobec tego zarzut naruszenia art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne nowe okoliczności, ani nowe dowody znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia mu ochrony międzynarodowej nie został naruszony. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy administracji w okolicznościach sprawy miały podstawy uznać ponowny wniosek skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny stosownie do wymogów art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony.

Okoliczności wskazywane w poprzednich postępowaniach i wskazywane obecnie są tożsame i nie mogły stanowić o odmiennej ocenie czy skarżący zasługuje na udzielenie jednej z form ochrony międzynarodowej. Skarżący twierdzi, że powrót jego oraz jego rodziny do rodzinnego kraju jest związany z ogromnym zagrożeniem dla życia i zdrowia zarówno jego, jak też jego najbliższych ale nie przedstawia jakichkolwiek innych dowodów na potwierdzenie zaistnienia tego zagrożenia czy to przed wydaniem decyzji odmawiającej nadania statusu uchodźcy czy też obu decyzji uznającej wniosek za niedopuszczalny. Ogranicza się wyłącznie do ogólnych twierdzeń o zagrożeniu bez podania ku temu uzasadnionych podstaw. W żaden sposób nie wykazał on by w kraju pochodzenia od czasu wydania poprzednich decyzji wystąpiły okoliczności uprawdopodabniające i uzasadniające jego obawę przed prześladowaniem ze strony służb w kraju pochodzenia.

Sąd zasadnie nie dopatrzył się w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania w tym w szczególności przepisów dotyczących zebrania i oceny materiału dowodowego. Skoro okoliczności wskazane w ponownym wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej poprzez ich porównanie z okolicznościami z pierwszego wniosku nie wskazywały na znaczące zwiększenie prawdopodobieństwa udzielenia ochrony międzynarodowej skarżącemu, co wykazano powyżej, to brak jest podstaw do przyjęcia, że dokonując takiej oceny materiału dowodowego w kontekście podstaw uznania wniosku za niedopuszczalny organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.