Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 777/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 1 ust. 2, art. 3, art. 4, art. 9, art. 14, art. 15 ust. 1 i 2, art. 17, art. 20 ust. 1, art. 28 ust. 1, art. 36
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 51 ust. 1, art. 53
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art. 7 ust. 1 - 3
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
article: art. 31 ust. 3, art. 64
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. H. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 02 lutego 2010 r. Nr LXVII/917/V/2010 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę. /-/J. Zieliński /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ W. Batorowicz


UZASADNIENIE

W dniu 02 lutego 2010 r. Rada Miasta Poznania podjęła, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 ze zm. - dalej jako: u.p.z.p.), uchwałę NR LXVII/917/V/2010 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Dolina Głuszynki – część A" w Poznaniu. W § 3 pkt 1 - 3 powyższej Uchwały ustalono przeznaczenie terenów wyznaczonych liniami rozgraniczającymi na rysunku planu: terenów lasów w klinie zieleni z wodami (oznaczonych symbolami: 1 Kz-ZL, 2Kz-ZL, 3 Kz-ZL), terenów zieleni nieurządzonej, łąk i wód w Klinie zieleni z dopuszczeniem infrastruktury technicznej – kanalizacji (oznaczonych symbolem Kz-ZO/K), terenów komunikacji, w tym dróg publicznych (symbole 1 KD-Z, 2KD-Z, KD-D), tereny dróg wewnętrznych (KDWxs, KDWxr). W § 4 uchwały ustalono zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, przyjmując ochronę walorów krajobrazowych lasów, polan śródleśnych, łąk, zieleni nieurządzonej i wód oraz spójne zagospodarowanie terenów dróg w zakresie nawierzchni i małej architektury. Zgodnie z §4 pkt 2 uchwały dla obszarów oznaczonych na rysunku planu symbolami 1Kz-ZL, 2KZ-ZL i 3Kz-ZL uchwalono zakaz lokalizacji budynków, dla terenu Kz-ZO/K zakaz lokalizacji budynków z wyjątkiem związanych ze zbiornikiem retencyjnym. Jako zasadę przyjęto zakaz lokalizacji ogrodzeń, z wyjątkiem ogrodzeń związanych z funkcjonowaniem układu drogowego oraz ogrodzeń ażurowych związanych z prowadzeniem gospodarki leśnej i wynikających z planu urządzenia lasu oraz z wyjątkiem ogrodzeń zabezpieczających zbiornik retencyjny (§ 4 pkt 2 lit. d, pkt 3 lit. d i e). W § 5 ustalono zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, w tym ochronę i utrzymanie krajobrazu złożonego ze zbiorowisk roślinnych, zróżnicowanych pod względem budowy i ekologicznej funkcji, zieleni nieurządzonej, lasów i wód (pkt 1 lit. a). W §8 uchwały ustalono szczegółowe parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz kształtowania trenów 1 Kz-ZL, 2Kz-ZL, 3Kz-ZL, dopuszczając prowadzenie zalesień, zgodnie z gospodarką leśną i planem urządzenia lasu, lokalizacje dróg wewnętrznych, lokalizację duktów leśnych, w tym przeznaczonych dla pieszych, rowerzystów oraz rekreacyjnej jazdy konnej, lokalizację ogólnie dostępnych parkingów leśnych. W § 9 ustalono parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenów 1KD-Z, 2KD-Z.

Pismem z dnia (...) września 2010 r. A. H., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła skargę na ww. uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 2 lutego 2010 r. NR LXVII/917/V/2010. Skarga wniesiona została bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który w dniu (...) października 2010 r. przekazał skargę do Rady Miasta Poznania.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej uchwały i zasądzenie od Rady Miasta Poznania na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm. - dalej jako: Konstytucja RP) poprzez ograniczenie wolności zagospodarowania własnego terenu, w tym jego zabudowy, naruszenie art. 9 ust. 4 u.p.z.p. poprzez podjecie uchwały nieuwzględniającej tego przepisu, wskutek czego nastąpiła zamiana sposobu korzystania z nieruchomości w stosunku do sposobu przewidzianego w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (dalej: "Studium"), naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. poprzez podjecie uchwały nie przewidującej w swojej treści w prognozie finansowej ustawowego wymogu odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości wskutek uchwalenia planu, naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 53 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008 Nr 199 poz. 1227) poprzez podjęcie uchwały bez uprzedniego uzgodnienia z właściwymi organami, w tym Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym, zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w Prognozie oddziaływania na środowisko, które to naruszenie skutkowało brakiem zatwierdzenia przez ten organ zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w Prognozie, naruszenie art. 7 ust. 3 w zw. z ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. Dz.U. 2004 Nr 121 poz. 1266) poprzez podjęcie uchwały bez wymaganej zgody Ministra Środowiska na odlesienie i odrolnienie, naruszenie § 10 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164 poz. 1587) poprzez podjęcie uchwały w oparciu o nieaktualne opracowanie ekofizjograficzne, które sporządzone zostało w 2004 r., a więc niemalże 6 lat przed uchwaleniem planu.

W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności wskazano, iż skarżąca ma legitymację do wniesienia skargi, którą wywodzi z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 maca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. 2001 Nr 142 poz. 1591 ze zm.), oraz podniesiono, że skarga spełnia wymogi formalne w zakresie trybu i terminu jej wniesienia. Wskazano, że do dnia wniesienia skargi Rada Miasta Poznania nie zajęła stanowiska w sprawie wezwania skarżącej do usunięcia naruszenia prawa, bowiem doręczone pełnomocnikowi w dniu (...) września 2010 r. skarżącej pismo Prezydenta Miasta z dnia (...) września 2010 r. nie może zostać uznane za stanowisko Rady.

Uzasadniając skargę co do meritum wskazano, iż skarżąca jest właścicielem nieruchomości – działki nr (...) ark. (...) oraz działki nr (...) ark. (...) obręb (...), położonych pomiędzy ulicami (...) i (...), który to obszar objęty został przedmiotowym planem miejscowym, w wyniku uchwalenia którego doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącej oraz uprawnień właścicielskich przysługujących jej z tytułu własności ww. nieruchomości. Zdaniem skarżącej wskutek podjęcia uchwały diametralnie zmienił się dotychczasowy sposób zagospodarowania terenu położenia nieruchomości skarżącej. Skarżąca wskazała, iż uchwała wprowadziła zakaz lokalizacji ogrodzeń, co godzi w prawa własności prywatnych właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenie objętym planem. Brak możliwości grodzenia jest w ocenie skarżącej szczególnie dotkliwy dla właścicieli nieruchomości posiadających małe dzieci, którym w ten sposób nie można zapewnić bezpieczeństwa. Brak wariantu ogrodzenia nieruchomości oraz wprowadzenie zakazu ich zabudowy w sposób drastyczny narusza uprawnienia właścicielskie wynikające z art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 Kodeksu cywilnego. Zdaniem skarżącej wskazane w podstawie skargi zarzuty dotyczące przeprowadzonej procedury planistycznej nakazują uznać, iż uchwałę podjęto z naruszeniem zasad i trybu sporządzania planu, co powoduje jego niezgodność z prawem. Wskazano, iż z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia Studium są wiążące dla organów gmin przy sporządzaniu planów miejscowych, a obwiązujące Studium na obszarze objętym zaskarżonym planem nie przewidywało zakazu grodzenia w jakiejkolwiek formie i brak takiego zakazu odnosił się do całego terenu objętego planem.

Wskazano, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo stawki procentowe, na podstawie których ustala się opłatę, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy. Co prawda, przepis ten wprost wskazuje, ze koniecznym jest określenie stawki procentowej stanowiącej podstawę opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, to jednak należy uznać, że dotyczy to również opłaty, o jakiej mowa w art. 36 ust. 3 ustawy, tj. odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości. Słuszność takiego założenia wynika chociażby z art. 37 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy. Tym samym w planie miejscowym, w Prognozie finansowej do niego sporządzonej winny zostać uwzględnione odszkodowania dla właścicieli, które przysługują im także na podstawie tych regulacji.

Uzasadniając zarzut braku uzyskania zgody Ministra Środowiska na odlesienie i odrolnienie skarżąca podniosła, że decyzja Ministra z dnia (...) października 2009 r. dotyczy (...) ha gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa i jest niezgodna z wnioskiem Prezydenta Miasta z dnia (...) września 2009 r., który dotyczył obszaru (...) ha gruntu należącego do Miasta. Tym samym należy uznać, że brak jest zgody Ministra co do obszaru (...) ha, co powinno skutkować odstąpieniem od procesowania nad planem. Zdaniem skarżącej wskazane uchybienia są podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały z dnia 2 lutego 2010 r. Nr LXVII/971/V/2010.

Odpowiadając na skargę Rada Miasta Poznania wniosła o jej oddalenie. Wskazano, iż w dniu (...) sierpnia 2010 r. skarżąca wezwała Radę Miasta Poznania do uśnięcia naruszenia interesu prawnego przez przedmiotową uchwałę, na wezwanie udzielono odpowiedzi pismem z dnia (...) września 2010 r. Podniesiono, że plan miejscowy uchwalony został zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - zgodnie z przepisami regulującymi procedurę planistyczną i z samego faktu dokonania tej czynności nie można wywodzić naruszenia uprawnień podmiotu mającego prawo do nieruchomości objętej takim planem. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c. wskazano, że należy mieć na uwadze także przepisy art. 6 i 3 u.p.z.p. oraz art. 21 Konstytucji RP. Podstawą do ograniczenia prawa skarżącego są, zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c., przepisy prawa cywilnego oraz przepisy innych działów prawa – przede wszystkim administracyjnego, w tym regulacje prawa budowlanego, ochrony przyrody i środowiska, prawa geologicznego i górniczego, jak również ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepisy te kształtują granice prawa własności. Powołując przepis art. 6 ust. 1 u.p.z.p. wskazano, iż ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają swe źródło w ustawie, a zatem są prawnie dopuszczalne. Odnosząc się do zarzutów skargi w aspekcie przyznanego gminie na mocy art. 3 ust. 1 u.p.z.p. władztwa planistycznego wskazano, iż w kwestionowanym planie działki skarżącej położone są na obszarze oznaczonym symbolem 1Kz-ZL, przeznaczonym pod tereny lasów w klinie zieleni z wodami. Na tym terenie dopuszczono lokalizację obiektów małej architektury w sposób nieograniczający ruchu pieszego, rowerowego i konnego oraz niekolidujący z realizacją pozostałych ustaleń planu, dopuszczono lokalizację tablic informacyjnych, ogrodzeń ażurowych związanych z prowadzeniem gospodarki leśnej i wynikających z planu urządzenia lasu. Rada wyjaśniła, iż w obecnie obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania z 2008 r. działki skarżącej położone są, na terenie oznaczonym symbolem ZKO – tereny otwarte: lasy, doliny rzek i strumieni, jeziora, tereny rolnicze – współtworzące klinowo-pierścieniowy system zieleni. Dla terenów tych ustalono wymóg zachowania terenów otwartych z jednoczesnym podnoszeniem ich walorów przyrodniczych i estetycznych, ochrony istniejących i realizacji nowych powiązań terenów otwartych zapewniających ciągłość korytarzy ekologicznych, dopuszczenie dolesień i zalesień, zakaz lokalizowania nowych oraz rozbudowy istniejących obiektów budowlanych. Natomiast w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania z 1999 r. obszar ten był terenem oznaczonym symbolem III.zo – wyłączony z zabudowy, o preferowanych funkcjach zieleni – tereny otwarte – doliny rzek, strumieni, tereny nadjeziorne i jeziora, łąki w rejonie klinów zieleni, itp. W planie ogólnym, zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania z 1994 r. teren ten oznaczony był symbolem III.KZ2.zo oznaczającym rejon o przewadze funkcji strukturalnych klinów zieleni, przestrzenie otwarte – zieleń publiczna – bez wymagań akustycznych, tereny wypoczynkowo-rekreacyjne w rejonie Głuszyny. Działki skarżącej od lat są więc wykorzystywane w sposób wskazany w tych aktach planistycznych, a sposób planowanego zagospodarowania tych terenów jest od wielu lat jednolity, co wynika z przytoczonych dokumentów planistycznych stanowiących kierunki polityki przestrzennej miasta i ma na celu zachowanie tych terenów jako otwartych. Zdaniem Rady w skardze brak jest wykazania przekroczenia kompetencji władztwa planistycznego, w szczególności poprzez naruszenie przepisów prawa. Zarzuty skarżącej sprowadzają się do stwierdzenia, że poprzez samo przyjęcie projektowanego planu uniemożliwiano korzystanie z własności, a tym samym zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 4 u.p.z.p. poprzez uchwalenie planu niezgodnego ze Studium Rada podniosła, że zarzut ten jest bezpodstawny, a plan miejscowy realizuje kierunki zagospodarowania wskazane dla tego terenu w obowiązującym Studium. Rada wyjaśniła, że kluczowe znaczenie mają w tym przypadku ustalenia dla przedmiotowego terenu dokonane w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania –uchwała Rady Miasta Poznania Nr XXXI/299/V/2008 z dnia 18 stycznia 2008 r. Obszar ten jest terenem zieleni – stanowi łąki i lasy oraz nieużytki zielone. W uchwalonym mpzp przeznaczenie terenu zapisano jako teren lasów w klinie zieleni z wodami. Rada wyjaśniła, iż uchwała w sprawie mpzp wprowadziła zakaz lokalizacji ogrodzeń na tym obszarze, jednak również dotychczas takie ogrodzenia na tym terenie nie były zlokalizowane. W tej sytuacji twierdzenie skarżącej, iż brak ogrodzenia posesji niespornie zwiększa poczucie zagrożenia u zamieszkujących ludzi jest niezrozumiałe, gdyż nieruchomość ta nie jest zamieszkała i również w planie pozostaje wyłączona z zabudowy. Podniesiono, że wprowadzenie zakazu ogrodzeń wynikało z faktu, iż jest to fragment ważnego korytarza ekologicznego położonego w dolinie rzeki Głuszynki. Zakaz taki zapobiega fragmentacji terenów zieleni, zwłaszcza mających olbrzymie znaczenie ekologiczne m.in. dla migracji licznych gatunków fauny zamieszkującej dolinę Głuszynki.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Rada wyjaśniła, że zarzut ten jest bezpodstawny bowiem w tym przypadku nie pojawia się konieczność wykupu nieruchomości, a plan nie przewiduje przeznaczenia tych terenów pod zieleń publiczną. Jednocześnie nie przysługuje odszkodowanie w wyniku obniżenia wartości nieruchomości, gdyż przeznaczenie tego terenu w planie nie uległo zmianie w stosunku do stanu faktycznego, jak i w stosunku do obowiązujących poprzednio dokumentów planistycznych. Podkreślono, że w planie miejscowym obowiązkowo ustala się stawki procentowe na podstawie których ustala się opłatę, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p., nie zaś z art. 36 ust. 3 tej ustawy.

W stosunku do pozostałych zarzutów skargi Rada wyjaśniła, iż Prognozę oddziaływania na środowisko opracowano zgodnie z art. 51 i 52 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Prezydent Miasta Poznania pismami z dnia (...) grudnia 2008 r. wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej PPIS) oraz Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (dalej RDOŚ) o uzgodnienie zakresu Prognozy. W ustawowym terminie wpłynęło pismo RDOŚ uzgadniające zakres Prognozy. Natomiast w dniu (...) stycznia 2009 r. wpłynęło postanowienie – opinia sanitarna (...) o uzgodnieniu bez zastrzeżeń prognozy oddziaływania na środowisko. Z podstawy prawnej (art. 53 ustawy) oraz uzasadnienia tejże opinii wynika, że przedmiotem uzgodnienia był zakres i stopień szczegółowości informacji wymaganych w prognozie, w związku z czym należało przyjąć, ze PPIS nie zgłosił zastrzeżeń i uzgodnił zaproponowany we wniosku zakres. Ponadto projekt planu wraz z Prognozą był uzgadniany z PPIS i w dniu (...) lipca 2009 r. uzyskano stosowne postanowienie PPIS. Uzyskano również wymagane przepisami zgody na odlesienie i odrolnienie. Złożono dwa wnioski o zmianę przeznaczenia różnych gruntów: do Marszałka Województwa dotyczący gruntu będącego własnością Miasta o powierzchni (...) ha w wyniku którego uzyskano zgodę na odlesienie – decyzja Marszałka z dnia (...) października 2009 r. oraz do Ministra Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, który to wniosek złożono za pośrednictwem Marszałka Województwa (wniosek z dnia (...) września 2009 r.), w wyniku którego uzyskano zgodę Ministra na odlesienie (decyzja z dnia (...) października 2009 r. Nr [...]). Rada podniosła, iż skarżący nie uwzględnił przy stawianiu powyższego zarzutu, iż oba wnioski kierowane są do Marszałka Województwa Wielkopolskiego, ale tylko wniosek dotyczący gruntów Skarbu Państwa jest poprzedzany opinią Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, a następnie przekazywany do Ministra Środowiska, który wydaje decyzję do tych gruntów. Natomiast decyzję dotyczącą gruntów stanowiących własność miasta wydaje Marszałek Województwa. Rada wskazała ponadto, ze odlesienie nie dotyczy działek skarżącej. Także zarzut nieaktualności opracowania ekofizjograficznego jest bezzasadny, gdyż od czasu jego opracowania nie nastąpiły zmiany w zagospodarowaniu obszaru objętego planem, jak i obszarów sąsiednich. Aktualność opracowania ekofizjograficznego nie ma polegać na tym, aby było ono sporządzone w momencie prowadzenia procedury planistycznej, lecz by jego zapisy i rozważania, nawet wykonane znacznie wcześniej, zachowały swoją aktualność merytoryczną, co ma miejsce w omawianym przypadku. Podsumowując Rada podniosła, iż skarżąca nie wykazała naruszenia interesu prawnego przez fakt uchwalenia planu miejscowego, w sposób prawidłowy przeprowadzona została także procedura planistyczna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwała, zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć uchwalę do sądu administracyjnego.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżąca wyczerpała tryb zaskarżenia przewidziany w cytowanym wyżej przepisie i wniosła skargę w przewidzianym ustawowo terminie, przed upływem trzydziestu dni od dnia doręczenia mu odpowiedzi Prezydenta Miasta na skierowane do Rady Miasta Poznania wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które uzupełnione do Urzędu Miasta Poznania wpłynęło w dniu (...) sierpnia 2010 r., Prezydent Miasta Poznania udzielił pismem z dnia (...) września 2010 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu (...) września 2010 r. Skarga w dniu (...) października została przez Sąd przekazana Radzie Miasta Poznania, tym samym uznać należało, że skarga wniesiona została w terminie. W tym miejscu Sąd zauważa, iż Wójt (burmistrz, prezydenta miasta) kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz (art. 31 ustawy o samorządzie gminnym). Oznacza to, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że obowiązkiem wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest nadanie wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, jak i wniesionej skardze na uchwałę rady gminy właściwego biegu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2006 r. sygn. akt II OSK 1009/06 niepublikowane oraz II OSK 338/08 z dnia 24 czerwca 2008 r. – dostępny na stronach internetowych NSA - Baza orzeczeń). W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie zasadnie Prezydent Miasta udzielił skarżącej odpowiedzi na skierowane do Rady Miasta Poznania wezwanie o usunięcie naruszenia prawa spowodowanego przedmiotową uchwałą i prawidłowo uczynił to po uzupełnieniu wezwania i w konsekwencji od daty doręczenia tej odpowiedzi ustalać należało bieg terminu do wniesienia skargi.

Równocześnie nie budzi wątpliwości, że zaskarżony plan miejscowy narusza interes prawny wnoszącej skargę, bowiem swym obszarem obejmuje teren będący własnością skarżącej i jednocześnie wprowadza ograniczenia w sposobie i zakresie jego wykorzystania. W świetle powyższego Sąd uznał, podzielając argumentację strony skarżącej, iż w wyniku uchwalenia przedmiotowego planu został naruszony jej interes prawny.

Powyższe uwagi oznaczają, że spełnione zostały przesłanki dopuszczalności skargi, co oznacza możliwość przeprowadzenie przez Sąd jej merytorycznej oceny.

Przechodząc zatem do oceny legalności zaskarżonej uchwały stwierdzić należy, że stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. nieważność uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w całości lub części powodują: naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. W powołanym przepisie ustawodawca rozróżnia pojęcie "zasad sporządzana aktu planistycznego" oraz "trybu sporządzania aktu planistycznego", czyli sekwencji czynności, jakie podejmują organy w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego. Zasady sporządzania planu miejscowego dotyczą zawartości aktu planistycznego (część tekstowa i graficzna oraz załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Zawartość planu miejscowego określają art. 15 ust. 1 i art. 17 pkt 4 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p., przedmiot określa art. 15 ust. 2 i 3, natomiast standardy dokumentacji planistycznej (materiały planistyczne, skalę opracowań kartograficznych, stosowanych oznaczeń, nazewnictwa, standardy oraz sposób dokumentowania prac planistycznych) określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587).

Sądowa kontrola zaskarżonej uchwały nie wykazała naruszenia trybu i zasad sporządzania planu miejscowego. W ocenie Sądu organy gminy zachowały w rozpatrywanym przypadku wymogi procedury określone w art. 17 pkt 1-14 u.p.z.p. W dniu 24 listopada 2008 r. Prezydent Miasta ogłosił w gazecie o uchwale o przystąpieniu do sporządzenia planu oraz o możliwości składania wniosków do planu. Tej samej treści obwieszczenie zostało wywieszone w siedzibie organu (art. 17 pkt 1 u.p.z.p.) Również w dniu 24 listopada 2008 r. zawiadomił, na piśmie, instytucje i organy właściwe do uzgadniania i opiniowania planu o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu (art. 17 pkt 2 u.p.z.p.). W dniu 08 stycznia 2009 r. Prezydent Miasta rozpatrzył wnioski do projektu planu (art. 17 pkt 3 u.p.z.p.). Następnie sporządzony został projekt planu wraz z prognozą skutków finansowych i prognozą oddziaływania na środowisko, który to projekt przedłożono do zaopiniowania właściwym organom (art. 17 pkt 4-6 u.p.z.p.). Kolejno projekt planu uzgodniono z właściwymi organami i wprowadzono do projektu zmiany wynikające z opinii i uzgodnień (art. 17 pkt 7 i 9 u.p.z.p.). W dniu 12 listopada 2009 r. ogłoszono w gazecie oraz poprzez obwieszczenie na tablicy ogłoszeń o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko na okres od 1 listopada 2008 r. do dnia 18 grudnia 2009 r. oraz poinformowano, że w dniu 26 listopada 2009 r. o godz. 16.00 w siedzibie Miejskiej Pracowni Urbanistycznej przy ul. Prusa 3 w Poznaniu odbędzie się publiczna dyskusja nad projektem planu. W dniu tym odbyła się dyskusja publiczna, z której protokół znajduje się w aktach sprawy (art. 17 pkt 10 u.p.z.p.). Podano też, że uwagi do projektu planu można składać do dnia 4 stycznia 2010 r. (art. 17 pkt 11 u.p.z.p.). Na ostatnim etapie Prezydent Miasta w dniu 15 stycznia 2010 r. rozstrzygnął uwagi do projektu planu (art. 17 pkt 12 u.p.z.p.), wprowadził do projektu planu zmiany wynikające z pozytywnie rozpatrzonych uwag (art. 17 pkt 13 u.p.z.p.) i przedstawił Radzie Miasta projekt planu wraz z wykazem nieuwzględnionych uwag (art. 17 pkt 14 u.p.z.p.).

Nietrafne okazały się zarzuty skargi dotyczące nie uzyskanie zgody na odlesienie działki o powierzchni (...) ha oraz braku uzgodnienia zakresu i stopnia szczegółowości prognozy oddziaływania na środowisko z PPIS. Co do pierwszego z wymienionych zarzutów skarżąca podniosła, że decyzja Ministra Środowiska z dnia (...) października 2009 r. dotyczy (...) ha gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa i jest niezgodna z wnioskiem Prezydenta Miasta z dnia (...) września 2009 r., który dotyczył obszaru (...) ha gruntu należącego do Miasta. Przeprowadzona analiza dokumentacji planistycznej zarzutu tego nie potwierdziła. I tak pismem z dnia (...) września 2009 r. znak (...) Prezydent Miasta wystąpił do Marszałka Województwa, zgodnie z art. 7 ust. 3 w zw. z ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 121 poz. 1266 z zm.) o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych o łącznej powierzchni (...) ha stanowiących własność Miasta na cele nieleśne. Wskazano, że wniosek dotyczy gruntów leśnych, które stanowią własność Miasta, położonych w granicach działki (...) ark. (...) obręb (...). Pozytywną decyzje w tym zakresie Marszałek Województwa wydał w dniu (...) października 2009 r. (decyzja nr [...]). Odnośnie działek stanowiących własność Skarbu Państwa o łącznej powierzchni (...) ha Prezydent Miasta Poznania pismem z dnia (...) lipca 2009 r. wystąpił do Dyrektora Lasów Państwowych o wyrażenie zgody i opinii wymaganej art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, celem załączenia jej do wniosku kierowanego do Ministra właściwego do spraw Środowiska. Projekt przeznaczenia wskazanych gruntów leśnych pod planowane poszerzenie ulicy Dyrektor Lasów Państwowych zaopiniował pozytywnie pismem z dnia (...) sierpnia 2009 r. W dalszej kolejności Prezydent Miasta pismem z dnia (...) września 2009 r. przekazał Marszałkowi Województwa Wielkopolskiego skierowany do Ministra Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa wniosek o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia przedmiotowych gruntów leśnych o powierzchni (...) ha, z prośbą o jego zaopiniowanie i przekazanie do Ministra. Decyzją z dnia (...) października 2009 r. nr (...) Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych wyraził zgodę na przeznaczenie na cele nieleśne przedmiotowych gruntów leśnych o powierzchni (...) ha. W świetle powyższego uznać należało, iż wymagana przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zgoda na odlesienie działek o powierzchni (...) i (...) ha została od właściwych organów uzyskana. Sąd podziela także wynikające z przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowisko Rady, iż tylko wniosek dotyczący gruntów Skarbu Państwa jest poprzedzany opinią Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, a następnie przekazywany do Ministra Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, który wydaje decyzję co do tych gruntów. Natomiast decyzję dotyczącą gruntów stanowiących własność miasta Poznań wydaje Marszałek Województwa, zgodnie z art. 5 powyższej ustawy.

Z analizy akt planistycznych wynika także, iż chybiony jest zarzut naruszenia art. 53 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r. Nr 199 poz. 1227 ze zm.) poprzez podjęcie uchwały bez uprzedniego uzgodnienia z właściwymi organami, w tym PPIS, zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w Prognozie oddziaływania na środowisko, które to naruszenie skutkowało brakiem zatwierdzenia przez ten organ zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w Prognozie. I tak, pismem z dnia (...) grudnia 2008 r. Prezydent Miasta wystąpił z wnioskiem o uzgodnienie stopnia szczegółowości Prognozy oddziaływania stopnia szczegółowości prognozy oddziaływania na środowisko do RDOŚ oraz do PPIS. W ustawowym terminie trzydziestu dni wpłynęło pismo RDOŚ uzgadniające zakres Prognozy. Natomiast w dniu (...) stycznia 2009 r., a więc po terminie określonym w art. 53 powołanej ustawy, wpłynęło postanowienie – opinia sanitarna PPIS nr NS-(...) o uzgodnieniu bez zastrzeżeń prognozy oddziaływania na środowisko. Sąd podziela przeprowadzoną przez organy planistyczne wykładnię tego postanowienia, bowiem z powołanej przez PPIS podstawy prawnej (art. 53 ustawy) oraz uzasadnienia tejże opinii wynika, że przedmiotem uzgodnienia był zakres i stopień szczegółowości informacji wymaganych w prognozie. W związku z czym należało przyjąć, że PPIS nie zgłosił zastrzeżeń i uzgodnił zaproponowany we wniosku zakres. Zważyć także należy, iż projekt planu wraz z Prognozą był następnie uzgadniany z PPIS w Poznaniu i w dniu (...) lipca 2009 r. uzyskano stosowne postanowienie tego organu.

Także zarzut nieaktualności opracowania ekofizjograficznego Sąd uznał za chybiony. Na potrzeby planu wykorzystano opracowanie ekofizjograficzne sporządzone na potrzeby prac związanych z planowaną zmianą Studium (Poznań, kwiecień 2004 r.). Zważyć należy, iż zmiana Studium nastąpiła uchwałą z dnia 18 stycznia 2008 r., co pozwala założyć, że opracowanie to nie straciło na aktualności na etapie przystąpienia do prac nad skarżonym planem (24.11.2008 r.). W tych okolicznościach zasadny jest argument Rady, iż aktualność opracowania ekofizjograficznego nie ma polegać na tym, aby było ono sporządzone w momencie prowadzenia procedury planistycznej, lecz by jego zapisy i rozważania, nawet wykonane znacznie wcześniej, zachowały swoja aktualność merytoryczną. Skoro od czasu jego opracowania nie nastąpiły zmiany w zagospodarowaniu obszaru objętego planem, jak i obszarów sąsiednich, co wynika także z analizy dokumentacji planistycznej, dokument ten mógł zostać zaliczony do dokumentów wykorzystanych na potrzeby prac planistycznych. Wskazać także należy, iż Sąd w ramach badania legalności planu nie ma uprawnień do kwestionowania stanowiska osób sporządzających na potrzeby planu Prognozę oddziaływania na środowisko, które dysponują wiedzą specjalistyczną w zakresie środowiska.

Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. poprzez podjecie uchwały nie przewidującej w swojej treści w prognozie finansowej ustawowego wymogu odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości wskutek uchwalenia planu. W planie miejscowym obowiązkowo ustala się stawki procentowe na podstawie których ustala się opłatę, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p., a nie z art. 36 ust. 3 tej ustawy. Istotnym jest także okoliczność, że w tym przypadku nie pojawia się konieczność wykupu nieruchomości, bowiem plan nie przewiduje przeznaczenia tych terenów pod zieleń publiczną.

Oceniając zarzuty skargi w pierwszej kolejności należy wskazać, że o zasadności skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przesądza wykazanie naruszenia przez gminę konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Inaczej rzecz ujmując, naruszenie interesu prawnego skarżącego musi być związane z jednoczesnym naruszeniem przez gminę obiektywnego porządku prawnego, a zwłaszcza przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i należy do zadań własnych gminy (art. 4 i 14 u.p.z.p.). Przysługujące gminie prawo władczego rozstrzygania o przeznaczeniu terenu pod określone funkcje (tzw. władztwo planistyczne) może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie miejscowym, który został uchwalony przy zachowaniu określonych ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zasad i trybu sporządzania planu. Zauważyć przy tym należy, iż w ramach władztwa planistycznego gmina decyduje, dla których terenów podejmie prace planistyczne mające na celu uregulowanie sposobu jego zagospodarowania w drodze planu miejscowego. Decydując się na uruchomienie procedury planistycznej gmina rozważa zasadność objęcia danego obszaru planem, uwzględniając takie okoliczności jak konieczność uporządkowania przestrzeni, powstrzymanie jej degradacji, ochrona walorów przyrodniczych, ochrona środowiska i inne. Rozpatrując przedmiotową skargę wskazać należy, iż Rada Miasta Poznania w dniu 14 października 2008 r. podjęła uchwałę Nr XLIII/516/V/2008 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Dolina Głuszynki – część A" w Poznaniu. Wskazano, iż plan dotyczy terenu położonego w południowo-wschodnim klinie zieleni miasta Poznania, opartym na dolinie cieku Głuszynki, którego zachowanie i ochrona walorów przyrodniczych i krajobrazowych jest podstawowym celem planu. Wskazano, że obszar ten objęty jest częścią istniejącego ciągu ekologicznego, a tereny w dolinie Głuszynki do 2000 r. były objęte formą ochrony przyrody i funkcjonowały jako zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Powierzchnia planu wynosi około (...) ha i obejmuje rejon ulic (...),(...),(...). W §1 pkt 2 uchwały określono szczegółowo granice obszaru objętego planem.

Zaskarżony plan miejscowy obejmuje obszar, na którym położone są nieruchomości, których skarżąca jest właścicielem. Analiza części graficznej planu wykazała, iż działki nr (...) z ark (...) oraz dz. nr (...) z ark. nr (...), których skarżąca jest właścicielem, zlokalizowane są na obszarze oznaczonym symbolem 1Kz-ZL i zgodnie z zapisami części tekstowej planu, przeznaczonym pod tereny lasów w klinie zieleni z wodami. Teren ten wyłączony jest z zabudowy oraz obowiązuje na nim zakaz grodzenia, z wyłączeniem ogrodzeń ażurowych związanych z prowadzeniem gospodarki leśnej i przewidzianych w planie urządzenia lasu. Skarżąca zakwestionowała wyłączenie tych terenów z zabudowy oraz wprowadzenia zakazu grodzenia.

Odnosząc się do tych zarzutów Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podzielił stanowisko Rady, iż zaskarżona uchwała jest zgodna z ustaleniami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Poznania przyjętego uchwałą nr XXII/276/III/99 z dnia 23.XI.1999 r., zmienionego uchwałą z dnia 18 stycznia 2008 r. W obecnie obowiązującym Studium działki skarżącej położone są w podstrefie ZS4 Dolina rzeki Głuszynki, na terenie oznaczonym symbolem ZKO – tereny otwarte: lasy, doliny rzek i strumieni, jeziora, tereny rolnicze – współtworzące klinowo-pierścieniowy system zieleni. Dla terenów tych ustalono wymóg zachowania terenów otwartych z jednoczesnym podnoszeniem ich walorów przyrodniczych i estetycznych, ochrony istniejących i realizacji nowych powiązań terenów otwartych zapewniających ciągłość korytarzy ekologicznych, dopuszczenie dolesień i zalesień, zakaz lokalizowania nowych oraz rozbudowy istniejących obiektów budowlanych. Działki skarżącej od lat są więc wykorzystywane w sposób wskazany w cytowanych aktach planistycznych, a sposób planowanego zagospodarowania tych terenów jest od wielu lat jednolity, co wynika z przytoczonych dokumentów planistycznych. Wprawdzie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest prawem miejscowym, a aktem wewnętrznym, określającym założenia polityki przestrzennej w gminie, to jego ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych (art. 9 ust. 4 u.p.z.p.). Obowiązek zbadania w procesie planistycznym zgodności projektu planu z ustaleniami studium ciąży przy tym tak na organie wykonawczym gminy jak i na radzie gminy (art. 14 ust. 5, 17 pkt 4, 20 ust. 1 u.p.z.p.). Dodać przy tym trzeba, że ustalenia planu miejscowego, będące realizacją zapisów studium nie mogą być skutecznie podważane dopóki nie zostanie stwierdzona niezgodność z prawem ustaleń studium.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z szeroko rozumianą ochroną prawa własności Sąd zważył, iż dotyczą one terenu dla którego preferowaną funkcją będą tereny otwarte – lasy, doliny rzek, strumieni, tereny nadjeziorne i jeziora oraz łąki w rejonie klinów zieleni.

Wskazać należy, iż w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. zawarto otwarty katalog wymagań, które w szczególności należy wziąć pod uwagę w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W aspekcie zarzutów skargi istotnym jest, iż na mocy powyższej regulacji gmina zobowiązana jest w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględniać m.in. tak istotne dla oceny skarżonej uchwały wartości, jak: walory architektoniczne i krajobrazowe (art. 1 ust. 2 pkt 2), wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych (art. 1 ust. 2 pkt 3), prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p.).

Jak wyżej wskazano, utworzenie na obszarze objętym planem miejscowym terenów zieleni stanowi realizację polityki przestrzennej Miasta określonej w Studium. Zważyć należy, iż przystępując do prac nad planem dokonano analiz, w tym opracowania ekofizjograficznego sporządzonego na potrzeby prac związanych z planowaną zmianą Studium (Poznań, kwiecień 2004 r.), natomiast podczas procesowania zakwestionowanego planu sporządzono zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko oraz art. 17 pkt 4 u.p.z.p. sporządzona została "Prognoza oddziaływania na środowisko" (Poznań, lipiec 2009/listopad 2009 r.). W dokumencie tym, załączonym do akt planistycznych przekazanych Sądowi wskazano, iż obszar planu wchodzi w skład południowego klina zieleni, lezącego w sąsiedztwie doliny Warty oraz częściowo obejmujący dolinę Głuszynki i charakteryzuje się dużym bogactwem florystycznym. Niewielki stopień ingerencji człowieka na terenach poddanych analizie pozwolił na zachowanie cennych siedlisk wielu gatunków roślin, których występowanie w granicach miasta jest coraz rzadsze. Teren objęty planem to obszary leśne, obszary podmokłych łąk, stanowiska ruderalne ubogie w wodę i składniki mineralne (str. 9 Prognozy). Głównym celem planu jest zapewnienie kompleksowej ochrony tych terenów, będącego częścią systemu zieleni miasta Poznania, zaprojektowanego już w latach 30-tych ubiegłego wieku. System zieleni miejskiej w Poznaniu tworzy układ pierścieniowo-promienisty, w który wpisuje się Dolina cieku Głuszyna (str. 17 Prognozy). Obszar ten ze względu na rozległe powierzchnie lasów i zadrzewień wpływa pozytywnie na warunki aerosanitarne centrum miasta. Kliny zieleni mają nieocenione znaczenie zarówno dla klimatu lokalnego, jak i jakości życia mieszkańców, stanowią także naturalny system korytarzy ekologicznych. Na terenach współtworzących system zieleni miasta Studium wymaga zachowania terenów otwartych z jednoczesnym podnoszeniem ich walorów przyrodniczych i ekologicznych (str. 20 Prognozy). Wskazano, iż utrzymanie przestrzennej spójności tego fragmentu z pozostałym obszarem doliny jest niezwykle ważne zarówno z względu na utrzymanie ciągłości korytarzy ekologicznych umożliwiających swobodną migrację organizmów, jak i ze względu na istotne znaczenie w przewietrzaniu miasta, a pozostawienie przedmiotowego terenu bez obowiązującego planu miejscowego w dłuższej perspektywie czasu może doprowadzić do degradacji środowiska przyrodniczego i krajobrazu (str. 17-20 Prognozy).

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż przedmiotowy plan, zgodnie z art. 72 ustawy Prawo ochrony środowiska, zapewnia warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, ustalając program racjonalnego wykorzystania powierzchni zieleni, zapewniając kompleksowe rozwiązanie problemów zabudowy, z uwzględnieniem gospodarki wodnej, systemów transportowych i komunikacji, urządzania i kształtowania terenów zieleni, zapewnienie ochrony walorów krajobrazowych i warunków klimatycznych. Zapisy planu są także zgodne z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 ze zm.), bowiem podtrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów zagwarantowane zostało poprzez przeznaczenie pod zieleń otwartą znacznej części obszaru.

Uwzględniając powyższe należało odnieść się do zarzutu skargi naruszenia art. art. 64 Konstytucji RP i art. 140 kc poprzez działanie z naruszeniem zasady poszanowania prawa własności skarżącej. Zważyć należy, że własność nie jest prawem absolutnym. Prawo własności doznaje bowiem szeregu ograniczeń dopuszczonych tak przez Konstytucję RP, jak i art. 140 kc. Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowi, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei według art. 31 ust. 3 Konstytucji stanowi, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności mogą być ustanowione tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, zaś ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, a ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie ustawy.

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym upoważniła gminę do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do art. 6 ust. 1 tej ustawy ustalenia planu miejscowego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, a zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. w planie miejscowym rada winna obowiązkowo określić szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Oznacza to, że ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w tym w zakresie braku możliwości zabudowy, mają swe źródło w ustawie, a zatem są prawnie dopuszczalne. Plan realizuje przy tym założenia polityki przestrzennej miasta Poznania przyjęte w Studium, wśród których ochronę terenów otwartych współtworzących klinowo-pierścieniowy system zieleni ZKO oraz ochronę doliny rzeki Głuszyna zaliczono do podstawowych celów miasta, mających wpływ na zagospodarowanie przestrzenne (str. 18, 411-414 Studium z 2008 r. ). Nie może więc budzić wątpliwości, że przeznaczenie terenu skarżącej pod tereny leśne i ich wyłączenie spod zabudowy, jest nie tylko zgodne z ustaleniami Studium, ale nadto dotyczy realizacji istotnego celu publicznego, w tym także poprawy stanu środowiska przyrodniczego. Za racjonalne i przekonujące Sąd uznał argumenty Miasta Poznania dotyczące przyjętego sposobu zagospodarowania, w konsekwencji należało stwierdzić, że wprowadzone na obszarze kwestionowanego planu miejscowego ograniczenia w wykonywaniu przez skarżącą prawa własności poprzez zakaz zabudowy oraz grodzenia są proporcjonalne do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej na tym terenie i nie naruszają prawa. Kwestionowane przeznaczenie nieruchomości skarżącej wynika z ich położenia na obszarze południowo-wschodniego klina zieleni miasta Poznania oraz konieczności ochrony tego obszaru. Zdaniem Sądu w zgromadzonej dokumentacji planistycznej w sposób wystarczający wykazano celowość przyjętych rozwiązań, iż dla utrzymania walorów krajobrazowych i przyrodniczych konieczne jest zapewnienie ciągłości terenów zielonych wzdłuż Głuszynki, a to oznacza zasadność ustanowienia dla tych terenów zakazu zabudowy. Wprowadzenie zakazu grodzenia jest konsekwencją dotychczasowego sposobu zagospodarowania tych obszarów oraz wynika z konieczności realizowania ochrony ich walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Wprowadzony zakaz ogrodzeń jest przy tym zgodny ze Studium i stanowi uszczegółowienie zapisów tego aktu. W Studium dla przedmiotowych działek jako podstawową zapisano funkcję: tereny wyłączone z zabudowy – tereny otwarte – lasy, doliny rzek i strumieni, jeziora, tereny rolnicze współtworzące klinowo-pierścieniowy system zieleni (symbol ZKO). Dla tych terenów zapisano wymóg zachowania terenów otwartych z jednoczesnym podnoszeniem ich walorów przyrodniczych i estetycznych oraz ochronę istniejących i realizację nowych powiązań terenów otwartych zapewniając ciągłość korytarzy ekologicznych. Aby zapisy te mogły być realizowane w planie miejscowym wprowadzono kwestionowany w skardze zakaz lokalizowania ogrodzeń.

Rada gminy w planie miejscowym winna także obowiązkowo określić zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, czyli m.in. przebieg nowych dróg oraz sieci infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej (art. 15 ust. 2 pkt 10 upzp). Uchwalając plan miejscowy rada gminy jest zatem uprawniona do tego, aby zdecydować o przeznaczeniu określonych terenów pod budowę dróg. W świetle opisanych wyżej zasad ochrony prawa własności, przeznaczenie w zaskarżonym planie obszaru działek o powierzchni(...) i (...) ha pod poszerzenie istniejących ulic oraz pod budowę dróg wewnętrznych miało w ocenie Sądu optymalny charakter i nie stanowiło nadużycia władztwa planistycznego (art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.p.z.p.).

W świetle powyższego Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c. W ocenie Sądu w rozpatrywanym przypadku organ Gminy wykazał, iż naruszenie interesu prawnego skarżącej było usprawiedliwione interesem publicznym.

Podkreślenia także wymaga, iż na ocenę zaskarżonej uchwały oraz sytuacji prawnej skarżącej nie miały wpływu nieobowiązujące już plany miasta dla tego terenu, które także przewidywały brak możliwości zabudowy na przedmiotowym obszarze. Żaden przepis prawa nie nakazuje uwzględniania w postępowaniu mającym na celu uchwalenie planu miejscowego zapisów poprzednich planów. Niewątpliwie okoliczność ta wskazuje na kontynuację polityki przestrzennej gminy w stosunku do przedmiotowego obszaru, zważyć jednakże należy, iż z chwilą wygaśnięcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta Poznania uchwalonego w 1994 r., sposób kształtowania zagospodarowania przestrzennego danego obszaru następuje w oparciu o przepisy obowiązującej u.p.z.p. Na podstawie analizy wszystkich dokumentów planistycznych wytworzonych co do spornego terenu należy jednakże podzielić stanowisko Rady, iż zaskarżony plan przeznaczenia przedmiotowego terenu nie zmienił. W Studium z 1999 r. obszar ten był terenem oznaczonym symbolem III.zo – wyłączony z zabudowy, o preferowanych funkcjach zieleni – tereny otwarte – doliny rzek, strumieni, tereny nadjeziorne i jeziora, łąki w rejonie klinów zieleni, itp. W planie ogólnym, zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania z 1994 r. teren ten oznaczony był symbolem III.KZ2.zo oznaczającym rejon o przewadze funkcji strukturalnych klinów zieleni, przestrzenie otwarte – zieleń publiczna – bez wymagań akustycznych, tereny wypoczynkowo-rekreacyjne w rejonie Głuszyny.

Z przyczyn wyżej podanych, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ J. Zieliński /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ W. Batorowicz