Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1520/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 a w zw. z art. 15
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie: sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) sędzia WSA del. Zbigniew Ślusarczyk Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 194/10 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażeń związanych z przywróceniem do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę w części dotyczącej odsetek od uposażenia, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 194/10 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy (w skrócie: "Dowódca POW") z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażeń związanych z przywróceniem do zawodowej służby wojskowej, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach od uposażenia, stwierdził, że zaskarżona decyzja określona w punkcie pierwszym wyroku nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Dowódcy POW na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2008 r. zapadła w wyniku stwierdzenia w dniu [...] lipca 2006 r. przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzją nr [...] nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. (nr [...]), którą Dowódca POW wypowiedział skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wskutek czego skarżący został zwolniony ze służby w dniu [...] stycznia 2003 r. W związku ze zwolnieniem, skarżącemu wypłacone zostały należności w postaci odprawy, odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

W następstwie stwierdzenia nieważności tej decyzji, na mocy rozkazu personalnego Dowódcy POW nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w Ł., rozkazem dziennym z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] nakazał zaliczyć skarżącego z tymże dniem do stanu ewidencyjnego Komendy oraz "wszelkiego rodzaju zaopatrzenia". Następnie rozkazem nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego, stwierdzając jednocześnie, że zwolnienie ze służby nastąpi z dniem [...] stycznia 2007 r. Z kolei rozkazem dziennym nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. Szef Sztabu Generalnego WP przeniósł skarżącego, do dnia zwolnienia, do dyspozycji Szefa Sztabu Wojskowego w Białymstoku, z jednoczesnym pozostawieniem skarżącego na zaopatrzeniu w dotychczasowej jednostce wojskowej. Rozkazem dziennym z dnia [...] stycznia 2007 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Białymstoku zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej, nakazując skreślić go ze stanu ewidencyjnego z dniem [...] stycznia 2007 r.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r., nazwanym "Przedsądowe wezwanie do zapłaty" (k. [...] akt administracyjnych) skarżący zwrócił się do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Białymstoku o wypłatę kwoty [...] zł tytułem niewypłaconej (z powodu bezprawnego potrącenia) części należności finansowych dla skarżącego za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] sierpnia 2006 r. oraz kwoty [...] zł tytułem skapitalizowanych odsetek od nieterminowo wypłaconych należności za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] sierpnia 2006 r. Skarżący podniósł, że wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego w okresie od [...] lutego 2003 r. do [...] sierpnia 2006 r. pozostawał żołnierzem zawodowym. W konsekwencji za okres ten przysługują mu wszelkie świadczenia, należne żołnierzowi zawodowemu. Świadczenia te zostały skarżącemu wypłacone przez Wojewódzki Sztab Wojskowy w Białymstoku jedynie częściowo tj. z potrąceniem świadczeń wypłaconych przy zwolnieniu w roku 2003. Takie potrącenie nie ma jednak podstawy prawnej. Żądanie odsetek od należności za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] sierpnia 2006 r. ma oparcie w art. 75 ust. 3 w związku z art. 72 i art. 73 oraz art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892; zwanej dalej "ustawą pragmatyczną").

W odpowiedzi na ww. pismo, decyzją pierwszoinstancyjną z dnia [...] maja 2008 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Białymstoku odmówił wypłacenia żądanych kwot. Organ pierwszej instancji wskazał, że skutkiem uznania, iż stosunek służbowy nie został przerwany w roku 2003 wypłacone wówczas świadczenia okazały się świadczeniami nienależnymi i jako takie, na podstawie art. 410 k.c., zostały potrącone. Natomiast roszczenie o wypłatę należnych odsetek od należności za okres pozostawania poza służbą stało się wymagalne nie wcześniej niż z dniem ostateczności decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2007 r. stwierdzającej nieważność decyzji Dowódcy POW z 2002 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Obowiązek wypłaty należności powstał po przywróceniu skarżącego do służby i przystąpieniu przez niego do wykonywania obowiązków służbowych. Wypłata taka mogła nastąpić – i nastąpiła – po doręczeniu rozkazu dziennego Komendanta WKU w Ł. z dnia [...] sierpnia 2006 r. płatnikowi uposażenia - Szefowi WSzW w Białymstoku. Wypłaty dokonano w dniu [...] września 2006 r. Zwłoka w wypłacie należności dotyczyła zatem jedynie okresu od [...] sierpnia 2006 r. do [...] września 2006 r., za który to okres skarżącemu wypłacono należne odsetki.

Po rozpatrzeniu odwołania K. J., decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] Dowódca POW utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu nie można przyjąć fikcji, iż w okresie skutecznego, ale niezgodnego z prawem zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej (tj. w okresie od [...] lutego 2003 r. do uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2006 r. stwierdzającej nieważność decyzji Dowódcy POW z dnia [...] listopada 2002 r.) pełnił on nadal zawodową służbę wojskową i w związku z tym miał on co miesiąc roszczenie o wypłatę miesięcznego uposażenia, poczynając od dnia [...] lutego 2003 r. Obowiązek wypłaty miesięcznego wynagrodzenia powstał dopiero po przywróceniu skarżącego do służby i po przystąpieniu przez niego do wykonywania obowiązków służbowych. Wobec tego organ odwoławczy podzielił stanowisko Szefa WSzW, iż skarżącemu należą się odsetki wyłącznie za okres od [...] sierpnia 2006 r. do [...] września 2006 r., które to odsetki zostały skarżącemu wypłacone.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił -(1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 ustawy pragmatycznej oraz art. 156 k.p.a. i przepisów rozporządzeń wykonawczych do ustawy pragmatycznej, regulujących kwestię wypłaty poszczególnych składników uposażenia, polegające na przyjęciu że odsetki ustawowe stały się wymagalne dopiero od [...] sierpnia 2006 r.; art. 72 ust. 1 w związku z art. 74, art. 81 ust. 1, art. 83 ust. 1, art. 87 ust. 1, 2 i 3, art. 95 pkt 2 i art. 120 ustawy pragmatycznej poprzez uznanie możliwości zaliczenia świadczeń pobranych po zwolnieniu w roku 2003 na poczet świadczeń należnych za okres od [...] lutego 2003 do [...] sierpnia 2006 r.; art. 77 ustawy pragmatycznej poprzez potraktowanie świadczeń wypłaconych w roku 2003 jako świadczeń nienależnych; art. 103 ustawy pragmatycznej w związku z art. 87 Kodeksu Pracy poprzez przekroczenie wskazanych przez te przepisy granic dokonywania potrąceń ze świadczeń należnych żołnierzom zawodowym; oraz

-(2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji z naruszeniem właściwości, art. 6 i art. 156 w związku z art. 138 k.p.a. poprzez brak oparcia działań organów na obowiązujących przepisach prawnych, nieprawidłowym ustaleniu znaczenia tych norm, wadliwym dokonaniu subsumcji oraz nieprawidłowym ustaleniu następstw prawnych; art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 138 k.p.a. poprzez brak wystarczającego zbadania sprawy oraz brak dążenia do załatwienia sprawy w sposób praworządny i uwzględniający słuszny interes skarżącego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż organem właściwym do rozstrzygania sprawy należnych świadczeń w pierwszej instancji jest dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę tj. w przedmiotowej sprawie – Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w B., a nie Wojewódzki Sztab Wojskowy. Podtrzymał też swoje stanowisko prezentowane w odwołaniu, iż kwestia uposażenia żołnierza zawodowego, w tym o odsetkach, nie może być rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, zwłaszcza wobec braku wyraźnego przepisu ustawy pragmatycznej, pozwalającej na wydanie decyzji w tej kwestii.

Wyrokiem z dna 25 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzje organów obu instancji. Za zasadne Sąd uznał stanowisko skarżącego odnośnie żądania zwrotu kwoty stanowiącej równowartość dokonanego przez organ potrącenia, jak też wypłaty odsetek od nieterminowo wypłaconych należności za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] sierpnia 2006 r. Sąd uznał również za zasadny zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 103 ustawy pragmatycznej poprzez dokonanie potrącenia z uposażenia bez dysponowania zgodą skarżącego na potrącenie lub stosownym tytułem wykonawczym.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 13 stycznia 2010 r. (I OSK 904/09) uchylił powyższy wyrok WSA w Bydgoszczy w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach, w pozostałym zakresie oddalając skargę kasacyjną. Sąd wskazał w uzasadnieniu, iż skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc może co do zasady powstawać dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy, to nie ma podstaw do przyjęcia, iż zostały spełnione przesłanki nabycia prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. za każdy miesiąc okresu, w którym żołnierz miał status przeniesionego do rezerwy. NSA wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy koniecznym będzie ustalenie dokładnej daty wymagalności roszczenia i następnie rozstrzygnięcie, czy organ dopuścił się do zwłoki w wypłacie uposażenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast za uprawnione twierdzenia Sądu I instancji, że potrącenie świadczeń zostało dokonane z naruszeniem prawa. W celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne wymagany jest tytułu wykonawczy, o ile pracownik nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, ponownie rozpatrując sprawę, uwzględnił powyższą skargę wyrokiem z dnia 19 maja 2010 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżona decyzja wydana została w sprawie, w której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. I OSK 904/09 uchylił wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach. Powoduje to w świetle treści art. 190 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), że wykładnia dokonana we wspomnianym wyroku wiąże Sąd przy ponownym orzekaniu w niniejszej sprawie.

Sąd wskazał, iż stwierdzając nieważność decyzji, organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, istniejącą z mocy prawa od dnia wydania tejże decyzji, to jest ze skutkiem "ex tunc". Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność, ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Tym niemniej nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne. Do skutków o charakterze nieodwracalnym należy upływ czasu. W wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 13 stycznia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, iż żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje zaś żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym, lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolność do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia.

W niniejszej sprawie zatem roszczenie o zaległe uposażenie stało się wymagalne dopiero z chwilą stawienia się żołnierza do służby. Wszelkie roszczenia za okres okresu od dnia zwolnienia ze służby do dnia stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stały się zatem wymagalne w dniu, w którym skarżący zgłosił się do służby – tj. [...] sierpnia 2006 r. To właśnie w tym dniu skarżący winien otrzymać wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego. Tymczasem jak wynika z akt, wypłaty dokonano w dniu [...] września 2006 r., a zatem nastąpiła zwłoka w wypłacie należności. Wprawdzie organ administracji wypłacił skarżącemu odsetki za ten okres w kwocie [...] zł, wątpliwości jednakże Sądu budzi to, od jakiej kwoty powyższe odsetki zostały naliczone. W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji organ nie wskazał w sposób jasny, jak obliczył kwotę odsetek, czym naruszył art. 107 § 3 k.p.a. Nie wiadomo bowiem czy wspomniane odsetki były liczone od całości świadczenia przysługującego za okres pozostawania poza służbą czy też tegoż świadczenia pomniejszonego o kwotę [...] zł, stanowiącą równowartość świadczeń wypłaconych skarżącemu w dniu zwolnienia ze służby. Należy przypuszczać, że odsetki były liczone od kwoty świadczeń po dokonaniu potrącenia. Kwestia ta jest istotna w niniejszej sprawie, bowiem WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 25 marca 2009 r. stwierdził, iż wspomniane potrącenie zostało dokonane bezprawnie, a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 stycznia 2010 r., oddalił skargę kasacyjną w części dotyczącej rozstrzygnięcia o potrąceniu należności. Ponieważ organ administracji nie miał podstaw do dokonania potracenia należności pieniężnych, to obliczając wysokość odsetek za zwłokę w wypłacie świadczenia, powinien on wziąć pod uwagę całą kwotę świadczenia, nie zaś tylko tę po potrąceniu równowartość świadczeń wypłaconych skarżącemu w dniu zwolnienia ze służby.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył reprezentowany przez pełnomocnika Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która to niewłaściwa interpretacja miała bezpośredni wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Ponadto zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. w związku z art. 15 k.p.a., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, które skutkowało uchyleniem jedynie decyzji organu II instancji. Wniesiono w związku z tym o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że w ocenie organu administracji Sąd badając, od jakich należności wypłacono skarżącemu odsetki, wyszedł w swoich rozstrzygnięciach poza granice danej sprawy. Wysokość przyznanych skarżącemu odsetek za okres od dnia [...].08. - [...].09.2006 r. nie była przedmiotem sprawy administracyjnej. Decyzją nr [...] z dnia [...].05.2008 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Białymstoku odmówił wypłacenia skarżącemu należności finansowych za okres od dnia [...].02.2003 r. do dnia [...].08.2006 r. oraz odsetek od nieterminowo wypłaconych należności za powyższy okres. Przedmiotem sprawy była wyłącznie odmowa wypłacenia należności wymienionych we wskazanej decyzji. Skarżący nie kwestionował ani zasadności, ani tym bardziej wysokości odsetek przyznanych mu za okres od dnia [...].08. - [...].09.2006 r., zatem przyznanie odsetek za ten czas nie mogło być przedmiotem sprawy.

Organ administracji wskazał, iż kwestia dotycząca kwoty podstawy obliczenia była przedmiotem rozważań przede wszystkim organu I instancji, który wydał w tym przedmiocie decyzję merytoryczną. Uchylenie jedynie decyzji organu odwoławczego wskazuje, iż sąd nie dokonał oceny zgodności z prawem decyzji wydanej przez organ I instancji. Uchylenie wyłącznie decyzji organu II instancji skutkuje pozbawieniem strony prawa do rozstrzygnięcia jego sprawy według zasady dwuinstancyjności, wyrażonej w art. 15 k.p.a., a co za tym idzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji jest bowiem zobowiązany do zbadania legalności wszystkich aktów wydanych w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na gruncie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Sąd ten nie jest więc uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze, co polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił wojewódzki sąd administracyjny, określenia ich charakteru na gruncie art. 174 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a. oraz zamieszczenia uzasadnienia uchybień zarzucanych sądowi.

Autor skargi kasacyjnej wskazuje w jej podstawach na naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, co w jego ocenie prowadzi do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wyjście poza granice sprawy.

Zarzuca także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a., nie określając jednak ani w podstawach skargi kasacyjnej ani w jej uzasadnieniu, w jakim znaczeniu traktuje ten zarzut jako naruszenie prawa materialnego, zwłaszcza w kontekście powiązania naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. ze wskazanym przepisem k.p.a., kreującym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Niezależnie od braku odpowiedniej argumentacji, sam zarzut określony jest jednak jasno, akcentując aspekt proceduralny i wskazując na zobowiązanie sądu do badania legalności wszystkich aktów wydanych w sprawie.

Tak określony ostatni ze wskazanych wyżej zarzutów nie jest trafny w tym sensie, że badanie legalności wszystkich aktów przez Sąd I instancji uzależnione jest od konieczności sięgnięcia do decyzji pierwszoinstancyjnej w ramach przedmiotu danej sprawy. Autor skargi kasacyjnej wskazuje w tym zakresie jedynie na wynikający z takiego rozstrzygnięcia Sądu brak możliwości rozpoznania sprawy przez organy obu instancji. Nie wskazuje natomiast na szczególne okoliczności, które w tym kontekście uzasadniałyby trafność przekonania o niewystarczalności ponownego badania sprawy jedynie przez organ odwoławczy w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne nie budzą wątpliwości, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2010 r. (I OSK 904/09) uchylił poprzedni wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 marca 2009 r. (II SA/Bd 53/09) jedynie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach, pozostawiając tym samym w obrocie uchylenie tym wyrokiem zaskarżonej decyzji w części dotyczącej samego uposażenia.

Mimo nieprawidłowego sformułowania przez autora skargi kasacyjnej pierwszego z wymienionych wyżej zarzutów (naruszenia prawa materialnego), m.in. z powodu niewskazania na konkretne przepisy prawa materialnego, naruszone przez błędną wykładnię przez Sąd I instancji, sam zarzut jest trafny w kontekście wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010 r., (sygn. akt: I OSK 904/09) oraz zawartych tam wskazówek. Prowadzi to do stwierdzenia przekroczenia zakresu (granic) sprawy przez Sąd I instancji, który skoncentrował się na rozważeniu zasadności przyznania odsetek za okres rozpoczynający się po dniu [...] sierpnia 2006 r. a więc już po przywróceniu skarżącego do służby, co nie było przedmiotem skargi.

W istocie jednak treść zarzutu dotyczy błędnej wykładni prawa materialnego przez Sąd I instancji, dopuszczający w ogóle możliwość orzekania o odsetkach od uposażenia. Sąd ten bowiem na s. 7-8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku określił możliwość decydowania o uposażeniu za okres od dnia [...] lutego 2003 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r. (co było jednocześnie przedmiotem wyroku tego Sądu podjętego wcześniej i w tym zakresie nieuchylonego przez NSA wyrokiem z dnia 13 stycznia 2010 r., I OSK 904/09), a następnie, na s. 8 wskazał na konieczność powiązania wysokości odsetek z wysokością kwoty, od której zostały one naliczone. Skierował w następnych zdaniach swą wypowiedź wprawdzie na odsetki wypłacone po dniu [...] sierpnia 2006 r., ale jednoznacznie nawiązał do kwoty [...] zł, która to kwota jest składnikiem pierwotnego wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2008 r. i dotyczy należności za okres od dnia [...] lutego 2003 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz do bezprawności samego potrącenia należności, które wpłynęło na wysokość tego uposażenia za powyższy okres we wskazanych datach 2003-2006 r. Jednoznacznie zatem Sąd I instancji powiązał problem wypłaty odsetek z powyższym okresem, którego dotyczyła decyzja, odnośnie do której w 2006 r. stwierdzono nieważność.

Takie powiązanie stoi natomiast w bezpośredniej sprzeczności ze stanowiskiem, zawartym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010 r., (sygn. akt: I OSK 904/09). Sąd ten bowiem, także odnosząc się w części uzasadnienia swego wyroku tak do samego roszczenia o wypłatę uposażenia, jak też do wymagalności samego uposażenia (s. 8-9 uzasadnienia), podkreślił jednak wyraźnie, iż prawo do odsetek nie przysługuje za okres zwolnienia. Stwierdził bowiem, iż "skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc może co do zasady powstać dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy, to nie ma podstaw do przyjęcia, iż zostały spełnione przesłanki nabycia prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. za każdy miesiąc okresu, w którym żołnierz miał status przeniesionego do rezerwy. Zatem Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepis art. 75 ust. 3 w związku z art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej i w konsekwencji normy te niewłaściwie zastosował" (s. 8 uzasadnienia wyroku). To przekonanie legło u podstaw uchylenia przez NSA zaskarżonego wyroku w części dotyczącej odsetek od uposażenia.

Taką wykładnię powinien był zatem przyjąć Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu skargi przy kontroli decyzji w części dotyczącej odsetek. Tymczasem, rozważając zasadność żądania i wiążąc je z kwotą określoną we wniosku jako odnoszącą się do uposażenia, wyraził stanowisko niezgodne z powyższą interpretacją. Poprzez powiązanie tej kwestii z odsetkami już wypłaconymi za okres po dniu [...] sierpnia 2006 r. w istocie wykroczył poza materialnoprawne granice sprawy, co oznacza naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w kontekście materialnoprawnym. Zasadniczym uchybieniem jest dokonanie bowiem błędnej wykładni wskazanych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisów, w stosunku do których zresztą Sąd I instancji nie wskazał ani podstaw czy przebiegu ani zastosowanych reguł czy wyników dokonanej wykładni.

Podstawowym zagadnieniem jest jednak to, że wynik wykładni tych przepisów, dokonanej przez Sąd I instancji nie jest zgodny z wykładnią, wskazaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wiązał zarówno Sąd I instancji jak też wiąże Skład Orzekający NSA rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną w zakresie wyniku tej wykładni, prowadzącego do przyjęcia wniosku o braku podstaw do nabycia prawa do odsetek o których mowa w tych przepisach.

Mimo zatem pewnych związków wskazywanych zarzutów z przepisami postępowania określonymi w p.p.s.a., Skład Orzekający uznał, iż decydujące znaczenie dla przyjęcia tezy o zasadności skargi kasacyjnej ma fakt trafności zarzutu naruszenia prawa materialnego w postaci błędnego rezultatu wykładni, przeprowadzonej przez Sąd I instancji, dodatkowo sprzecznej z wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2010 r., w wyniku którego Sąd I instancji ponownie rozpoznawał skargę.

W związku z tym, wobec stwierdzenia przez Skład Orzekający braku wątpliwości co do składników ustalonego stanu faktycznego, zasadnym okazało się zastosowanie art. 188 p.p.s.a. Zgodnie z regulacją tego przepisu, jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji i rozpoznać skargę, orzekając w tym zakresie na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. W ocenie Składu Orzekającego, sytuacja unormowana w tym przepisie zachodzi w niniejszej sprawie.

Biorąc to pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny działając na gruncie wskazanego wyżej art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz oddalił skargę K.J. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w zakresie orzeczenia o odsetkach od uposażeń związanych z przywróceniem skarżącego do zawodowej służby wojskowej.

Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. od zasądzenia od strony wnoszącej skargę do Sądu I instancji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącego kasacyjnie organu uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy bowiem skarżący dochodził w skardze do Sądu I instancji zarówno samych uposażeń wynikających z faktu pozostawania w ramach służby wojskowej jak i odsetek od tych należności, przy czym jego skarga w zakresie uposażeń została uwzględniona przez Sąd I instancji oraz przez NSA (w tym zakresie bowiem skarga kasacyjna organu nie została uwzględniona), a wyrok Sądu I instancji, wydany w toku ponownego rozpoznania skargi, wywołany był uchyleniem wcześniejszego wyroku w części dotyczącej odsetek. Skarżący zatem nie przyczynił się bezpośrednio do ponownego rozpoznawania sprawy jak też do nietrafności przyjętego rozstrzygnięcia w zaskarżonym wyroku. Uznać zatem należało, że zasądzenie w takiej sytuacji zwrotu kosztów postępowania sądowego od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie organu pozostawałoby w opozycji wobec obowiązku urzeczywistniania zasad sprawiedliwości społecznej wynikającego z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., co czyni zastosowanie art. 207 § 2 p.p.s.a. ze względów słusznościowych zasadnym.