Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1171/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-02-06 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów
Powołane przepisy: article: art.243, art. 244, art. 245, art. 246, art. 250, art. 252 , art. 257 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2009r na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J.-R. i R.R. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 8 września 2008r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia budowy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 2 lutego 2009r. skarżący M. J-R. oraz R.R. złożyli wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w formie części wpisu należnego od złożonej skargi na decyzję Wojewody z dnia 8 września 2008r. wydanej w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia budowy.

Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia części

( 400,00 zł ) kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podają, iż w przedmiotowej sprawie Rada Ministrów określiła wpis stały w wysokości 500,00 zł, jednakże wpis ten nie różnicuje wnioskodawców w zależności od wartości przedmiotu sporu. Skarżący uważają, iż zaskarżona przez nich decyzja dotyczy sporu obejmującego niewielką kwotę około 1000,00 zł, stąd kwota wpisu 500,00 zł jest znaczna i stanowi przeszkodę w dochodzeniu sądowym ich praw.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką dzieci. Źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane z tytułu stosunku pracy obydwojga wnioskodawców w wysokości kolejno [...] zł oraz [...] zł. Łącznie dochody rodziny skarżących wynoszą miesięcznie brutto [...] zł.

Z oświadczenia skarżących, znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiadają oni dom jednorodzinny o pow. [...] m2, a także [...] ha łąki oraz [...] ha lasu na zasadzie współwłasności ustawowej. Wykazują także oszczędności w kwocie [...] zł, na co składa się - jak zaznaczają - pożyczka z [...] w wysokości [...] zł oraz [...]. Ponadto wykazują dwa samochody osobowe - [...].

Skarżący odnosząc się jeszcze do kwestii swego majątku podają, iż gospodarstwo rolne nie przynosi dochodów, zostało zakupione od AR Skarbu Państwa jako teren odłogowy i wymaga obecnie znacznych nakładów na jego ponowne zagospodarowanie.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżących należy stwierdzić, że uiszczenie aktualnie wymaganych kosztów sądowych jest możliwe bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazali w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie są w stanie uiścić pełnego wpisu sądowego należnego od złożonej skargi na decyzję Wojewody w wysokości 500,00 zł bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny w kwocie [...] zł, posiadany majątek nieruchomy ( dom jednorodzinny, 10 ha łaki, las ), który zawsze może jego właścicielowi posłużyć jako zabezpieczenie ew. kredytu czy pożyczki w okolicznościach braku bieżących środków finansowych, brak wykazania szczególnych kosztów utrzymania, posiadane oszczędności, znacznie przekraczające wysokość należnego wpisu sądowego, posiadane samochody, których utrzymanie nie należy do wydatków niezbędnych - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych.

Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów tj. wysokości stałego dochodu rodziny skarżących przy faktycznej możliwości jego dysponowania, posiadanym majątku, braku nadzwyczajnych okoliczności obciążających budżet domowy - nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Należy ponadto zaznaczyć, iż zgodnie z powszechnie obowiązującym poglądem w doktrynie i orzecznictwie, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, a jak wskazano powyżej, strony mają łącznie stałe miesięczne dochody przewyższające ustalone minimalne wynagrodzenie miesięczne za pracę, które aktualnie - zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11.09.2007r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę ( Dz. U. z 2007 roku, Nr 171 poz. 1209 ) wynosi 1126 zł ( § 1 cyt. rozporządzenia ). Wymagany natomiast na obecnym etapie postępowania sądowego wpis sądowy w wysokości 500,00 zł, nie narazi skarżących na znaczny uszczerbek , szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż dochody miesięczne rodziny wnioskodawców znacznie przewyższają jego wysokość. Sam zaś argument o tym, iż wartość przedmiotu sprawy w przedmiotowej sprawie wynosi 1000,00 zł, a wpis 500,00 zł nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla stwierdzenia przesłanek uzasadniających przyznanie stronom prawa pomocy.

Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należą. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżących zwolnienie ich od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia przez wnioskodawców kosztów sądowych w formie wpisu należnego od złożonej skargi, które to koszty na tym etapie postępowania są wymagane, nie naraża skarżących na pogorszenie ich warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).