Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 31/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.4 w zw. z art.15 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.59 ust.1 w zw. z art.101 ust.1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Barbara Adamiak del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Opola o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Opola a Prezydentem Miasta Bytomia w przedmiocie rozpoznania wniosku E. P. w sprawie umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej "O." w Bytomiu postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Opola jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 16 lutego 2011 r. (data wpływu 1 marca 2011 r.) Prezydent Miasta Opola – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Bytomia w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E. P. w sprawie umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej "O. " w Bytomiu.

W uzasadnieniu postanowienia Prezydent Miasta Opola wskazał, iż postanowieniem z dnia 01.12.2010 r., które wpłynęło do MOPR w Opolu w dniu 07.12.2010 r., wydanym na podstawie art. 65 §1, art. 123, art. 125 §1 K.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt.16, art. 107 ust.3 ustawy o pomocy społecznej, Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Bytomia przekazał do załatwienia według właściwości do MOPR w Opolu wniosek Pani E. P. wraz z dokumentacją o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej "O. " w Bytomiu.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego MOPR w Bytomiu w dniu 05.11.2010r. oraz załączonych dokumentów wynika, że miejscem zamieszkania Pani E. P. jest Bytom przy ul. S. Pani E. P. przebywała w Bytomiu od października 2010r. do 11 listopada 2010r., gdzie zamieszkiwała u swojej siostry Pani J. G. w Bytomiu przy ul. S.Na podstawie informacji zawartych w wymienionym wywiadzie oraz wniosku o umieszczenie w DPS "O. " w Bytomiu przy ul. M. można domniemywać, że Pani E. P. swoje losy życiowe wiąże z miastem Bytom.

Z akt sprawy wynika, że Pani E. P. od dnia 12.11.2010r. przebywa w Domu pomocy Społecznej "Ś." w Ż. przy ul. N., co świadczy o tym, że centrum życiowe Pani E. P. nie mieści się w Opolu.

Z ustaleń tutejszego Ośrodka jednoznacznie wynika, że Pani E. P. jest zameldowana na pobyt stały w Opolu przy ul. C. ale nie przebywa pod wskazanym adresem od października 2010r., co potwierdził sąsiad Pani P. i teoretycznie nie ma możliwości powrotu do Opola. Zainteresowana nie może zamieszkać w Opolu przy ul. C. ponieważ nie ma możliwości zabezpieczenia jej całodobowej opieki. Ponadto Pani P. nie jest już właścicielką ww. lokalu, gdyż przepisała mieszkanie swojej siostrzenicy Pani H. M., zam. w Bytomiu. Pod wskazanym adresem obecnie nikt nie zamieszkuje. Pani E. P. nigdy nie zwróciła się do MOPR w Opolu z wnioskiem o pomoc w formie usług opiekuńczych i skierowanie do Domu Pomocy Społecznej.

W związku z powyższym wnioskodawca uznał, iż w przypadku E. P. można jednoznacznie stwierdzić, że Opole nie jest jej miejscem zamieszkania mimo, że w Opolu posiada stały meldunek to jednak nie przebywa pod wskazanym adresem i nie wiąże swoich planów życiowych z miastem Opole. Ponadto z informacji zawartych w wywiadzie środowiskowym wynika, że Pani E. P. korzysta z podstawowej opieki medycznej w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej BIF-MED s.c. w Bytomiu oraz przebywała na Oddziale Geriatrycznym Szpitala w Katowicach w okresie od 08.11.2010r. do 16.11.2010r., co stanowi potwierdzenie, że centrum życiowe Pani E. P. mieści się w Bytomiu. Biorąc powyższe fakty pod uwagę, należy zdaniem organu uznać, że w okolicznościach tej sprawy przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanego art. 25 k.c. spełnia w odniesieniu do Pani E. P. miasto Bytom.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta Bytomia – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wskazał, iż Pani E. P. całe swoje życie spędziła w Opolu, gdzie do tej pory jest zameldowana przy ul. C. Ze względu na podeszły wiek oraz problemy zdrowotne w/w coraz gorzej funkcjonowała w dotychczasowym środowisku, a dalszy pobyt bez opieki mógł stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia samej zainteresowanej oraz najbliższego otoczenia. Z uwagi na zaistniałą sytuację Pani J. G. zam. Bytom, ul. S. postanowiła zapewnić siostrze opiekę ze swej strony do czasu znalezienia innego rozwiązania i sposobu zapewnienia jej opieki i bezpieczeństwa. Ponieważ Pani J. G. nie była w stanie przez dłuższy okres czasu przebywać w Opolu, postanowiła zabrać siostrę na czas określony do swojego miejsca zamieszkania w Bytomiu przy ul. S. Pani J. G. nie zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu o zapewnienie siostrze usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, gdyż uznała że byłyby one niewystarczające w obliczu sytuacji zdrowotnej klientki. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Pani J. G. uznała, że może zapewnić pomoc siostrze, więc nie zwróciła się o jej przyznanie do właściwej instytucji pomocy społecznej. Z zebranej dokumentacji wynika, że Pani E. P. w czasie swojego pobytu u siostry postanowiła ubiegać się o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej "O." w Bytomiu przy ul. M..W tym czasie siostra w/w Pani J. G. nie była w stanie załatwiać formalności związanych z kompletowaniem dokumentów w sprawie umieszczenia siostry w domu pomocy społecznej w Opolu, uznała, że priorytetem jest w pierwszej kolejności zapewnić opiekę siostrze ze swojej strony, a następnie dopiero załatwiać wszelkie formalności. Dlatego wniosek o umieszczenie w DPS został złożony, gdy Pani P. przebywała już w Bytomiu.

W opinii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu wnioskodawca nie poczuwa się do odpowiedzialności za osobę, która całe swoje życie spędziła w gminie Opole. W Bytomiu Pani P. przebywała zaledwie trzy tygodnie, nie dlatego, że taki był jej wybór, lecz z powodu sytuacji życiowej, która zmusiła ją do tego, co jednoznacznie wskazuje, iż w/w nie wyrażała woli zamieszkania w Bytomiu. Ponadto z dokonanych przez organ ustaleń wynika, że Pani E. P. przepisała mieszkanie w Opolu

na swoją siostrzenicę Hannę Mastalerz, która pełnoprawnym właścicielem nieruchomości stanie się dopiero po śmierci Pani P. . Z pisemnego oświadczenia Pani J. G. wynika, że siostra przebywała u niej zaledwie trzy tygodnie, w okresie od 16 października do 8 listopada 2010 r., co nie pokrywa się z ustaleniami MOPR w Opolu. Od 8 do 16 listopada 2010 r. Pani P. przebywała w szpitalu, a następnie trafiła do niepublicznego Domu Seniora "Ś." w Ż., gdzie przebywa do nadal.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej (Dz. U 2008, Nr 115, poz. 728 z późn. zm.), w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).

Przepis art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy). Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera jednak definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Jak wynika z akt sprawy E. P. jest zameldowana na pobyt stały w Opolu, ale nie przebywa tam od października 2010 r. Od tego czasu przebywała w Bytomiu, gdzie zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym należącym do jej siostry, aż do czasu umieszczenia jej w szpitalu, a następnie w niepublicznym Domu Seniora "Ś.". Z ustaleń faktycznym wynika bezspornie, iż E. P. przez całe swoje życie przebywała w sensie fizycznym na terenie miasta Opola i tam koncentrowała swoje sprawy życiowe wraz z zamiarem stałego pobytu. Przeszkodą dla dalszego zamieszkiwania w Opolu była choroba i niepełnosprawność wymagająca opieki innych osób w codziennej egzystencji. Należy przy tym zauważyć, iż konieczność korzystania z pomocy innych osób czy placówek zapewniających opiekę nie czyni jej osobą bezdomną, w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Nie jest bezdomnym osoba, która nie może mieszkać w dotychczasowym mieszkaniu, gdyż zmuszona jest korzystać z leczenia szpitalnego, czy też całodobowej opieki w zakładzie opiekuńczym. Miejscem zamieszkania takiej osoby jest miejscowość, w której mieszkała przed pobytem szpitalnym. Okoliczności te pozwalają na ocenę, iż miejscem zamieszkania E. P. jest miasto Opole, gdzie jest ona wciąż zameldowana, a fakt przebywania od kilku miesięcy poza tym miejscem ma związek z sytuacją życiową i jest on czasowy.

Mając więc na względzie powyższe wywody oraz dokumentację sprawy przesłaną wraz z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego należy uznać, iż bezspornym jest, że miejscem zamieszkania E. P. jest miasto Opole.

W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w zw. z art. 15 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia