Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 402/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 56
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 201 par. 1 pkt 2, art. 240 par. 1 pkt 11, art. 241 par. 2 pkt 2, art. 243 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wydania zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. Nr [...]; II. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] października 2012 r. "X." Sp. z o.o. z siedzibą w X. wystąpiła do Dyrektora Izby Celnej w P. o wznowienie postępowania w sprawie wydania zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa wielkopolskiego, zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...].

Jako podstawę prawną uzasadniającą wznowienie postępowania spółka wskazała przepis art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej w skrócie: Ordynacja podatkowa). W argumentacji wniosku spółka podniosła, że w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11, przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (dalej w skrócie: "u.g.h."), mogą stanowić potencjalne przepisy techniczne w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (dalej w skrócie: "Dyrektywa 98/34/WE"). Zdaniem spółki, skutkiem niedopełnienia obowiązku notyfikacji przepisów u.g.h. jest bezskuteczność takich krajowych przepisów technicznych, co oznacza, że nie można ich egzekwować i stosować w obrocie prawnym, zwłaszcza wobec podmiotów indywidualnych.

Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...].

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że na decyzję ostateczną Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...], spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Sąd postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 663/12, zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, do czasu udzielenia odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na pytanie prawne zadane w sprawie o sygn. akt II SA/Po 549/10.

Dokonując oceny formalnych podstaw żądania wznowienia postępowania organ uznał, że wniosek spółki został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. w terminie miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia TSUE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, która nastąpiła w dniu 29 września 2012 r. (Dz. U. C 295/12).

Dyrektor Izby Celnej zanegował jednak możliwość uruchomienia żądanego przez spółkę trybu nadzwyczajnego w sytuacji, gdy wcześniej prawomocna decyzja organu została zaskarżona do sądu administracyjnego, a nie zapadł jeszcze wyrok w sprawie. Podniósł bowiem, że choć przepisy Ordynacji podatkowej ani art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej w skrócie: "P.p.s.a."), nie normują sytuacji jaka ma miejsce w analizowanej sprawie, to jednak zarówno w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Na potwierdzenie słuszności swojego stanowiska organ przytoczył liczne orzeczenia sądów administracyjnych.

Kwestionując powyższą decyzję w odwołaniu, spółka wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 u.g.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnej odmowie jego zastosowania w sytuacji spełnienia wszelkich przesłanek wznowienia postępowania, a także naruszenie art. 56 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, jakoby wniesienie skargi na decyzję do sądu administracyjnego stanowiło przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

W uzasadnieniu odwołania spółka stanęła na stanowisku, że w przypadku, gdy przesłanki wznowienia postępowania spełnione zostały w toku postępowania sądowoadministracyjnego, to żaden przepis ustawy, czy to Ordynacji podatkowej, czy P.p.s.a., nie zamyka drogi do wznowienia postępowania w trybie wewnątrzadministracyjnym.

Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy wydaną przez siebie decyzję w I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że nie jest dopuszczalne równoczesne prowadzenie dwóch postępowań: administracyjnego i sądowoadministracyjnego, albowiem postępowania te łączy tożsamość sprawy - w jednym i drugim przypadku chodzi o decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...].

Odnosząc się do poniesionych w odwołaniu zarzutów organ stwierdził, że rozwiązania zaistniałego w sprawie problemu, należy szukać na gruncie przepisów procedury sądowoadministracyjnej, gdyż chodzi o sytuację powstałą po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że art. 56 P.p.s.a. zasadniczo wyklucza jednoczesne prowadzenie postępowania sądowego i administracyjnego postępowania w trybie nadzwyczajnym, ale przepis ten odnosi się do sytuacji gdy najpierw zostało wszczęte postępowania administracyjne, a później wniesiono skargę do sądu. W rozpoznawanej sprawie natomiast, zaszła sytuacja odmienna, gdyż spółka zaskarżyła decyzję ostateczną do sądu administracyjnego, a następnie podjęła starania mające na celu uruchomienie jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Organ zwrócił jednak uwagę, że na gruncie przepisu art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, będącego odpowiednikiem obecnego art. 56 P.p.s.a., w doktrynie, oraz w orzecznictwie przyjmowano, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Przytaczając poglądy doktryny oraz powołując liczne orzecznictwo, organ stanął na stanowisku, że w celu zapobieżenia dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadminjstracyjnego należy przyjąć, iż po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym. Ponadto stwierdził, że zarówno względy ekonomii postępowania organów państwowych, jak i ochrona autorytetu ich orzeczeń, nie dopuszczają możliwości zajmowania się tą samą sprawą oraz wydawania rozbieżnych orzeczeń przez organ administracji publicznej i sąd administracyjny. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, po wniesieniu skargi do sądu prowadzenie postępowania przez organ podatkowy jest dopuszczalne jedynie w granicach określonych przez art. 54 § 3 P.p.s.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu "X." Sp. z o.o., reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 56 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, jakoby wniesienie skargi na decyzję ostateczną do sądu administracyjnego stanowiło przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną,

- art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 u.g.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnej odmowie jego zastosowania pomimo spełnienia wszelkich przesłanek wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa z uwagi na dokonanie przez organ niewłaściwej wykładni przepisu art. 56 P.p.s.a., gdyż przepis ten nie odnosi się do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie. Spółka podkreśliła, że powołany przepis P.p.s.a. reguluje przypadek odwrotny, w którym wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym poprzedza wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca wyraziła przekonanie, że w sytuacji gdy przesłanki wznowienia postępowania zostały spełnione w toku postępowania sądowoadministracyjnego, to żaden przepis Ordynacji podatkowej, czy też P.p.s.a., nie zamyka drogi do wznowienia postępowania w trybie wewnątrzadministracyjnym. Mając na względzie powyższe, Spółka zarzuciła organowi celnemu naruszenie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie tego przepisu, pomimo, iż w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do wznowienia postępowania.

Skarżąca zaakcentowała także, że podstawową zasadą obowiązującą w porządku prawnym Unii Europejskiej jest to, że orzeczenie TSUE jest prawnie wiążące dla sądu krajowego, który zwrócił się z pytaniem prawnym, zaś sądy państw członkowskich nie powinny przyjmować także innej interpretacji prawa wspólnotowego niż wskazana w orzeczeniu TSUE zawierającym wykładnię stosownych przepisów tego prawa.

Powołując się na wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11, spółka stwierdziła, że w sprawie dotyczącej wydania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych organ nie mógł po dniu 1 stycznia 2010 r. umarzać postępowania, a przeciwnie, powinien był odmówić zastosowania przepisu art. 129 ust. 2 u.g.h., zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej.

W konkluzji skarżąca wyraziła pogląd, że wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. miał istotny wpływ na treść decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...], i w związku z tym zachodziły wszelkie przesłanki do wznowienia postępowania zgodnie z wnioskiem spółki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy stwierdzić, że spór dotyczy kwestii dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego już po zawiśnięciu sprawy w sądzie. Zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej w skrócie: "P.p.s.a.") prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym (w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania) nie stoi na przeszkodzie wniesieniu skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. Postępowanie sądowe podlega w takim wypadku zawieszeniu. Ustawodawca nie unormował natomiast, sytuacji odwrotnej, a mianowicie, czy możliwe jest wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym już po zawiśnięciu sprawy w sądzie.

Zdaniem Sądu w sytuacji wcześniejszego uruchomienia kontroli sądowej wobec ostatecznej decyzji podatkowej prawidłowym i dopuszczalnym jest wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym co do tej samej decyzji, zgodnie z wnioskiem skarżącej spółki. Podobne stanowisko wyrażone zostało w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Go 9/13.

Nie ulega wątpliwości, że pomiędzy postępowaniem sądowoadministracyjnym ze skargi na ostateczną decyzję w przedmiocie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych zakończonego ostateczną decyzją, a postępowaniem podatkowym w celu wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją istnieje zależność, eliminująca możliwość ich dwutorowego prowadzenia. Oba te postępowania, dotyczące tej samej decyzji ostatecznej, odnoszą się do tożsamej sprawy (jej granice wyznaczają te same normy prawa materialnego). Dlatego koniecznym jest w takim przypadku zastosowanie przez organ instytucji zawieszenia tego postępowania, na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Podjęcie postępowania, merytoryczne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji co do decyzji dotychczasowej w postępowaniu wznowieniowym będzie więc możliwe dopiero po wydaniu przez sąd prawomocnego orzeczenia, które w tym przypadku ma charakter zagadnienia wstępnego, o którym mowa w wymienionym przepisie.

Brak zastosowania przez organ regulacji zawartej w art. 243 § 1 oraz art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i wydanie decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w trybie wznowienia, zdaniem Sądu doprowadziło do naruszenia, przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo należy podkreślić, że zgodnie z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania, jeżeli orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji, następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Gdyby zatem skarżąca spółka czekała ze złożeniem wniosku do prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego wniosek musiałby zostać oddalony ze względu na upływ terminu wskazanego w art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Należy także zwrócić uwagę na fakt, że organ podatkowy odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją, podając jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nie określa jednak przesłanek uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania, a jedynie określa formę rozstrzygnięcia organu podatkowego. Nie jest on więc przepisem uprawniającym organ podatkowy do działania i nie może być traktowany jako samoistna podstawa prawna wydania decyzji w tym zakresie.

Ubocznie należy wskazać, że Sądowi znane jest stanowisko przedstawione we wskazanych przez organ wyrokach sądów administracyjnych. Stanowiska tego jednak nie podziela z przyczyn wyżej wskazanych.

W tych okolicznościach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku.