Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 575/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust. 1, art. 7, art. 16,
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Dnia 14 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]/2017 Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej Dyrektor ARiMR) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 poz. 23 ze zm.; dalej k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1512) po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej strona lub skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] maja 2016 r. Pan K. K. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2016. Do wniosku dołączył załączniki graficzne oraz oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności do bydła. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła [...] ha w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej (dalej JPO). W ramach wniosku producent ubiegał się o przyznanie płatności obszarowej oraz płatności na zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności do bydła oraz płatności ONW. Strona zadeklarowała do płatności 21 sztuk bydła.

W dniu 23 lutego 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wydał stronie decyzję nr 0284- 2017-003223, mocą której przyznał skarżącemu w ramach JPO: [...] zł, płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł, płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł oraz kwotę [...]zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

Organ odmówił przyznania płatności do bydła na rok 2016 j nałożył na skarżącego sankcję finansową w wysokości [...] zł podając, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Odmawiając przyznania płatności do bydła organ stwierdził, że we wniosku o przyznanie płatności do bydła zostało zadeklarowanych 20, a nie 21 sztuk zwierząt z gatunku bydło domowe (jedno ze zwierząt zostało zadeklarowane dwukrotnie). W toku prowadzonego postępowania, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności ustalono, że do płatności kwalifikuje się 13. Różnica między liczbą zwierząt zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych wynosi 13 szt., 7 szt. zwierząt nie zakwalifikowano do płatności, uznając, że zostały one zadeklarowane również we wnioskach innych producentów. Wyliczony procent różnicy wynosi 53,85. Organ powołał się na art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 640/2014 jeżeli stwierdzone nieprawidłowości dotyczą więcej niż trzech zwierząt i ustalony procent obniżki przekracza 50% rolnikowi odmawia się przyznania płatności oraz nakłada karę administracyjną w wysokości odpowiadającej kwocie przypadającej na stwierdzoną różnicę zwierząt. Mając na uwadze powyższe odmówiono przyznania płatności do bydła i nałożono karę administracyjna w wysokości [...] zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem w części dotyczącej odmowy płatności do bydła Skarżący wniósł odwołanie, w którym podniósł, że w momencie składania wniosku o przyznanie płatności do bydła nie wiedział, że osoba która sprzedała mu byki zataiła fakt, że złożyła już wcześniej wniosek do właściwej ARiMR o przyznanie do nich płatności. Według Skarżącego wydana decyzja jest krzywdząca, nie uwzględnia faktu, że został oszukany przez osobę która sprzedała mu bydło, nie był ponadto w stanie sprawdzić czy wniosek o przyznanie płatności został już wcześniej złożony bo żadna instytucja takich informacji nie udostępnia.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Dyrektor W. ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności do bydła Pan K. K. zadeklarował 21 sztuk zwierząt. Podczas weryfikacji sprawy ustalono, iż zwierzę o numerze identyfikacyjnym [...] zostało zadeklarowane dwukrotnie. Powyższą nieprawidłowość zakwalifikowano jako błąd z kategorii błędów oczywistych i ustalono liczbę zwierząt zadeklarowanych do płatności wynoszącą 20 sztuk. W toku postępowania na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O., ustalił iż z zadeklarowanych 20 sztuk zwierząt, 7 sztuk zwierząt o numerach identyfikacyjnych [...] zostało objęte więcej niż jednym wnioskiem o przyznanie płatności związanej do zwierząt.

Organ stwierdził, że stan faktyczny sprawy wskazuje, iż w 2016 roku dwóch rolników spełniało podstawowe warunki udzielania płatności związanych do zwierząt dla sztuk nr [...], przy czym drugi Beneficjent wcześniej dostarczył do ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich od pana K. K.. Po zapoznaniu się z aktami sprawy płatności związanych do zwierząt na 2016 rok ustalono, iż na podstawie posiadanych dowodów, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. prawidłowo nie udzielił panu K. K. wsparcia finansowego do sztuk nr [...],. [...]

Z tych względów pomoc lub wsparcie obliczono zgodnie z art. 30 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] na podstawie zwierząt zatwierdzonych ( w niniejszej sprawie 13 sztuk). Z uwagi na fakt, że liczba zgłoszonych i niezatwierdzonych zwierząt wyniosła 7 co przy zgłoszeniu 20 sztuk wynosi więcej niż 50% (7/13*100%=0,5385*100%=53,85%) na podstawie art. 31 ust. 2 akapit trzeci i 3 w/w rozporządzenia nie przyznano wsparcia, do których Skarżący byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3 w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie odpowiadającej różnicy między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych, zgodnie z art. 30 ust. 3. W tym zakresie, zdaniem organu odwoławczego decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że został oszukany przez zbywcę bydła organ podał, że wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za informacje podane we wniosku, które powinny być zgodne ze stanem faktycznym, jak również z żądaniami i wolą samych wnioskodawców. Dodał, że przystępowanie do programów pomocowych jest dobrowolne, a zarówno z przepisów wspólnotowych jak i krajowych wynika, że zasadniczo ustanowione przepisami warunki, dające prawo do płatności, muszą być spełnione przez tego rolnika, który się o te płatności ubiega. Natomiast zasadą jest, że udzielenie pomocy nie następuje z urzędu a na wniosek rolnika. Zatem rolnicy, którzy chcą skorzystać z prawa do płatności w pełnym zakresie powinni jednak dostosować swoje działania do uregulowań prawnych. Organ wskazał, że art. 16 a ust. 5 ustawy z dnia 5 lutego 2015r.o płatnościach wszedł w życie 15 maja 2015r. i już w pierwszym roku płatności do zwierząt, do bydła, ustawodawca wykluczył możliwość przyznania płatności dwukrotnie (dwóm różnym producentom) w danym roku dla jednego zwierzęcia. W przypadku gdy w jednym roku te same sztuki zostały zadeklarowane przez więcej niejednego producenta rolnego, płatność przysługuje temu, który złożył wniosek jako pierwszy. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie miał obowiązku wzywać do stawiennictwa, w celu złożenia wyjaśnień, bowiem sytuacja taka została już uregulowana przez ustawodawcę.

Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. podkreślił również, że nikt nie zarzuca Panu K. K. celowego działania. Jednakże istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa, po stronie zobowiązanego do dokonania czynności, nawet najlżejszy stopień zawinienia wyłącza możliwość odstąpienia od zastosowania sankcji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności, wymaga więc wykazania nie tylko braku winy umyślnej (przy rozpoznaniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymywaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy).

W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika zarzucił:

1. naruszenie § 12 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu w zw. z art. 8,10,9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie Skarżącego o zdarzeniu powodującym konieczność do zastąpienia zwierzęcia- co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 640/2014 poprzez jego błędne zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3. naruszenie art. 7,8,10 i 9 k.p.a. poprzez przedwczesne przyjęcie bez dogłębnego zbadania sprawy, iż Skarżący zadeklarował 20 a nie 21 sztuk bydła- co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu Skarżący podał, że nie był w stanie sprawdzić czy zakupione przez niego cielaki zostały zgłoszone przez poprzedniego właściciela do otrzymania dotacji. Organ powziąwszy taką informację, zdaniem Skarżącego winien go o tym poinformować i wówczas Skarżący miałby 14 dni na zastąpienia zwierzęcia innym, np. poprzez zakup nowych zwierząt. Fakt, iż nie wszystkie podane przez niego zwierzęta kwalifikowały się do dotacji nie było wywołane w jakikolwiek sposób działaniem lub zaniechaniem Skarżącego, przedstawieniem fałszywych czy nierzetelnych dokumentów. Zdaniem Skarżącego organ winien powiadomić go o tym, że inny podmiot zgłosił dane zwierzęta do dotacji i przyznać proporcjonalnie niższą dotację, nie karając tym samym rolnika, który nie miał wpływu na w/w naruszenie. Nadto Skarżący wskazał, że organ nie wezwał go do wyjaśnienia ile sztuk zgłosił. Skarżący podał, że zgłosił 21 sztuk bydła a na skutek omyłki dwukrotnie podał ten sam numer jednego zwierzęcia, podczas gdy do wniosku miało być zgłoszone zwierzę o nr [...], którego Skarżący był właścicielem w momencie składania wniosku, jednakże osoba wypełniająca wniosek w wyniku pomyłki pomyliła te numery. Ilość zgłoszonych zwierząt ma wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Skarżący dołączył do skargi paszport zwierzęcia o w/w numerze i listę wyszukiwanych zdarzeń.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując na treść przepisów i wniósł o jej oddalenie. Organ podał, że liczba zwierząt zadeklarowanych została określona na podstawie oświadczenia Skarżącego. Stwierdzono, iż zadeklarował 20 sztuk zwierząt, bowiem jedna sztuka była wskazana dwukrotnie, co zostało ocenione jako błąd oczywisty.

Pismem z dnia 22.11.2017r. Skarżący podniósł ponownie, że wskazując popełnienie przez niego błędu oczywistego przez dwukrotne wskazanie tego samego zwierzęcia nie powinno skutkować uznaniem, że zgłosił do płatności 20 sztuk zwierząt. Zgłosił bowiem 21 sztuk. A to skutkowałoby uznaniem, że odsetek zwierząt niekwalifikowanych wynosiłby 50% i tym samym Skarżący otrzymałby wnioskowaną dopłatą i nie byłby ukarany sankcją. (k. 71-72)

W odpowiedzi na to pismo organ podał, że Skarżący w oświadczeniu o zwierzętach zadeklarowanych do płatności wskazał 21 sztuk zwierząt, jednak dwukrotnie zadeklarował zwierzę o nr [...], co skutkowało uznaniem, że dla jednej sztuki występuje dwukrotnie o płatność a taka sytuacja nie jest możliwa. Mając na uwadze zasadę wyrażoną w art. 4 rozporządzenia (UE) nr [...] dwukrotne wskazanie zwierzęcia (powtórzenie w deklaracji) w ramach wniosku o płatność zostało uznane przez organy za błąd oczywisty. Nie można bowiem uznać, że jedno zwierzę będzie objęte płatnością dwukrotnie. Zdaniem organu argumenty strony w piśmie procesowym prowadzą do uznania, iż sztuka o numerze identyfikacyjnym [...] została zadeklarowana dwukrotnie i zatem dwukrotnie powinna zostać uznana do naliczenia płatności. (k. 78-79, 83).

Na rozprawie 29.11.2017r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podał, że Skarżący miał zadeklarować 21 sztuk bydła a nie 20. Podwójne wpisanie tej samej sztuki było oczywistą omyłką, która nie powinna wpływać na ilość zadeklarowanych w piśmie 21 sztuk bydła. Pełnomocnik wskazał, że Skarżący nie miał możliwości sprawdzenia czy jego bydło nie zostało wcześniej zadeklarowane przez osobę od której je nabył.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie argumenty w niej wskazane były zasadne.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę zaskarżona decyzja, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Tym samym należało uznać, że skarga jest zasadna i jako taka skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Istota sporu sprowadza się do oceny zasadności odmowy przyznania płatności do bydła w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oraz nałożenia dodatkowych kar. Tylko bowiem w tym zakresie Skarżący zakwestionował w odwołaniu decyzję organu I instancji i tak kwestia była przedmiotem rozstrzygnięcia organu II instancji.

Należy na wstępie wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz.U.2017 poz. 278 bez uwzględniania zmian nie dotyczących płatności za 2016r..; dalej ustawa o płatnościach), "płatności bezpośrednie" to m.in. jednolita płatność obszarowa, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw, płatności związane do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Ponadto zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr [...] wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty [...]euro.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt następujących gatunków: bydło domowe (Bos taurus), owca domowa (Ovis aries) i koza domowa (Capra hircus).

Zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy płatności związane do zwierząt gatunku bydło domowe są przyznawane rolnikowi w formie:

1) płatności do bydła, jeżeli:

a) posiada samice lub samce tego gatunku:

– których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekracza 24 miesięcy,

– przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,

b) liczba zwierząt, o których mowa w lit a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki.

Zgodnie z art. 16 ust. 3 tej ustawy (przed zmianą obowiązującą od 30.12.2016r.) płatność do bydła na rok 2016 jest przyznawana maksymalnie do 30 sztuk zwierząt.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach wysokość płatności do zwierząt w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby zwierząt zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę - po uwzględnieniu art. 8 ust. 1,3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Wysokość stawki płatności związanej do zwierząt określa Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2016 r. w sprawie stawek płatności związanych do zwierząt za 2016 r. (Dz. U. z 2016, poz. 1703), zgodnie z którym stawka płatności związanych do zwierząt za 2016 r. wynosi w odniesieniu do 1 sztuki zwierzęcia gatunku bydło domowe 256,20 zł.

Do przyznania płatności do bydła konieczne było również spełnienie warunków określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanych do tytoniu ( Dz.U. 2015.351 ze zm.), zgodnie z którym płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt:

1/ w odniesieniu do których rolnik ubiegający się o przyznanie tych płatności dokonał zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt,

2/ które spełniają wymagania w zakresie identyfikacji.

W przedmiotowej sprawie skarżący we wniosku zadeklarował 7 sztuk zwierząt o numerach identyfikacyjnych [...] które zostały objęte więcej niż jednym wnioskiem o przyznanie płatności związanej do zwierząt, przy czym Skarżący złożył wniosek później niż drugi z beneficjentów.

Zgodnie z art. 16 ust. 5a ustawy o płatnościach w przypadku gdy dane zwierzę z gatunku bydło domowe lub koza domowa zostało objęte więcej niż jednym wnioskiem o przyznanie płatności związanej do zwierząt, płatność tę przyznaje się temu rolnikowi, który złożył jako pierwszy wniosek o przyznanie tej płatności do tego zwierzęcia i są spełnione pozostałe warunki przyznania tej płatności.

Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. (Dz.U.2015.653) zmieniającej nin. ustawę z dniem 15 maja 2015 r. i już w odniesieniu do płatności za 2015r. wykluczał możliwość przyznania płatności dwukrotnie, dwóm różnym producentom w danym roku dla jednego zwierzęcia. Nie było więc to możliwe również w przypadku płatności za 2016r. Prawidłowo zatem organy uznały, że te 7 sztuk zwierząt nie kwalifikuje się do udzielenia wsparcia. Nieznajomość przez Skarżącego tego przepisu nie umożliwia udzielenia wnioskowanego przez niego terminu do zastąpienia tych zwierząt przez zakup nowych. Skarżący jako producent rolny składający wniosek o dobrowolne płatności zadeklarował znajomość przepisów obowiązujących w tym zakresie. Ewentualne wprowadzenie go w błąd przez osobę, od której nabył zwierzęta nie umożliwia zmiany decyzji. Przepis § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015r. umożliwiający zastąpienie zgłoszonych we wniosku zwierząt innymi zwierzętami następuje zgodnie z warunkami o których mowa w art. 30 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr [...] z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE.L 181 z 20.06.2014, str. 48) tj. jak przewiduje zd drugie ust. 2 art. 30 cytowanego rozporządzenia : zidentyfikowane zwierzęta mogą być zastępowane bez utraty prawa do wypłaty pomocy lub wsparcia, chyba że właściwy organ poinformował wcześniej beneficjenta o niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. W przypadku więc takim jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, kiedy w trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości nie było możliwości do wskazywanego w skardze zawiadomienia Skarżącego celem umożliwienia mu zastąpienia zwierząt. Wskazanie do płatności zwierząt wcześniej zadeklarowanych przez innego beneficjenta, co było możliwe do stwierdzenia przez organ dopiero w toku kontroli nie może być uznane za brak formalny z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, czy oczywistą omyłkę lub oczywisty błąd.

W takiej więc sytuacji zgodnie z art. 30 ust. 3 zd. 2 cyt. wyżej rozporządzenia nr 640/2014 nie naruszając przepisów art. 31, jeżeli liczba zwierząt zgłoszona we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność przewyższa liczbę zatwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie zwierząt zatwierdzonych.

W przedmiotowej sprawie nie doszło więc do zarzucanego naruszenia § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015r.

Uznając, że liczba zwierząt zatwierdzonych dotyczy siedmiu zwierząt organ słusznie przyjął, że zastosowanie znajduje art. 31 rozporządzenia (UE) nr 640/2014.

Biorąc pod uwagę fakt, że zgodnie z art. 31 ust. 2 zd 2 i 3 w/w rozporządzenia nr [...] znaczenie dla nałożenia dodatkowej sankcji ma ustalenie czy odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 50% za dany rok konieczne było rozważenie zarzutu nieprawidłowego przyjęcia przez organ ilości zgłoszonych przez Skarżącego zwierząt do płatności. Zgodnie bowiem z ust. 3 art. 30 rozporządzenia w celu ustalenia odsetków, o których mowa w ust. 1 i 2, liczbę zwierząt zgłoszonych w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub rodzaju działania, co do której stwierdzono niezgodności, dzieli się przez liczbę zwierząt zatwierdzonych na potrzeby tego systemu pomocy lub środka wsparcia, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia dla wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia na dany rok składania wniosków. Przy uznaniu, że Skarżący zgłosił 20 zwierząt, jak przyjął organ odsetek ten wynosi 53, 84% i przekracza 50 % skutkując nie tylko odmową przyznania płatności ale i nałożeniem dodatkowej kary, co zastosował organ w niniejszej sprawie. Przy uznaniu, że Skarżący zgłosił 21 zwierząt odsetek ten wyniósłby 50 % i nie przekraczałby tej liczby, co skutkowałoby odmową przyznania wsparcia bez sankcji (art. 31 ust. 1 zd 2 rozporządzenia Nr 640/2014).

W przedmiotowej sprawie organ uznał, że Skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności 20 sztuk bydła domowego. Podczas weryfikacji wniosku organ stwierdził, że zwierzę o numerze identyfikacyjnym [...] zostało zadeklarowane dwukrotnie. Organ zakwalifikował powyższą nieprawidłowość jako błąd z kategorii błędów oczywistych (str. 3 decyzji II instancji). We wniosku o płatność na stronie pierwszej wniosku w rubryce V.10 – liczba bydła w wieku do 24 mcy Skarżący wpisał liczbę 21. W oświadczeniu o zwierzętach zadeklarowanych wpisał 21 pozycji, przy czym w/w zwierzę wpisał dwukrotnie w pozycji 7 i 14. Okoliczności te organ ustalił we wstępnej fazie weryfikacji wniosku jedynie na jego podstawie. Jak Skarżący wyjaśnił w skardze dwukrotne wpisanie zwierzęcia wynikało z omyłki wypełniającego wniosek. Wolą Skarżącego było zgłoszenie 21 sztuk zwierząt do płatności a nie 20. Do płatności miał zgłosić zwierzę o nr [...], urodzone 25.04.2016r., którego był właścicielem na dzień składania wniosku a nie dwukrotne zgłoszenie zwierzęcia o nr [...] Zwierzę o nr [...] nie zostało wpisane do oświadczenia załączonego do wniosku. Należało więc ustalić czy organ prawidłowo samodzielnie, bez wyzwania Skarżącego do złożenia wyjaśnień w tym zakresie mógł uznać, że miał miejsce błąd oczywisty skutkujący przyjęciem mniejszej liczby zwierząt zgłoszonych.

Rozważając tą kwestię przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl jej art. 3 ust. 3, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jakkolwiek powyższa regulacja wyłącza zastosowanie niektórych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, niemniej sama zawiera dyrektywę, stosownie do której organ administracji publicznej w toku postępowania stoi na straży praworządności. Istotnie, jak wskazano w zaskarżonej decyzji, w sprawie dotyczącej przyznania płatności, w tym i zwierzęcej, organy administracji publicznej są związane zakresem wniosku strony i nie mogą przyznać jej uprawnienia, pozostającego poza jego zakresem. Jednak właśnie z uwagi na zasadę praworządności, wyrażoną w art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, obowiązkiem organów jest precyzyjne ustalenie zakresu żądania, zgłaszanego przez stronę. W szczególności obowiązek ten będzie aktualny wówczas, kiedy sposób wypełnienia formularza wniosku budzi wątpliwości co do rzeczywistej woli osoby, ubiegającej się o przyznanie płatności. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 466/08 (orzeczenia.nsa.gov.pl), który w jego uzasadnieniu stwierdził, że tam gdzie pracownik organu administracji jest w stanie przyjmując wniosek wychwycić narzucającą się już na pierwszy rzut oka rozbieżność intencji wnioskodawcy zawartą we wniosku, winien on poinformować o tym składającego wniosek – ograniczenie się do wyciągnięcia konsekwencji w wyniku kontroli wniosków w późniejszym okresie nie daje się pogodzić z potrzebą uwzględnienia przy załatwianiu spraw słusznego interesu obywateli ( por. także wyroki WSA w Krakowie w sprawach o sygnaturach: I SA/Kr 836/10, I SA/Kr 614/10, I SA/Kr 477/10 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Do pojęcia "błędu oczywistego" odnosi się art. 4 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (określane dalej jako: "rozporządzenie 809/2014".

Zgodnie z tym przepisem, wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, ze beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Choć przepis ten z uwagi na jego względnie niedawne wejście w życie nie doczekał się, jak dotąd, ugruntowanej wykładni sądowej, był bowiem przedmiotem rozważań w stosunkowo nielicznych orzeczeniach, lecz z uwagi na jego podobieństwo z przepisem art. 21 nieobowiązującego już rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L z 2009 r. nr 316 str. 65), uzasadnione jest odwołanie się do wykładni pojęcia "oczywisty błąd" formułowanej w orzeczeń zapadłych na gruncie tego przepisu.

Kierując się wskazówkami interpretacyjnymi wynikającymi z tych orzeczeń należy podkreślić, iż że podobnie jak w art. 21 rozporządzenia 1122/2009 również w art. 4 rozporządzenia 809/2014 mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku" nie zaś np. o "oczywistej omyłce pisarskiej lub rachunkowej". O zakwalifikowaniu danego błędu jako błędu oczywistego decydować musi łatwość jego wykrycia. Przyjąć należy, iż błąd jest oczywisty, jeżeli ujawnia się go bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wyłącznie na podstawie weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie (por. wyr. NSA: z 15 października 2013 r., II GSK 942/12, z 27 marca 2014 r. II GSK 71/13, z 28 marca 2017 r. II GSK 1670/15 zob. też wyr. WSA z 14 grudnia 2016 r. II SA/Lu 624/16 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl - w skrócie: "CBOSA").

Pomimo powołania się na te poglądy, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR sformułował jednak mylne, gdyż nie dające się wyinterpretować z brzmienia art. 4 rozporządzenia 809/2014 stanowisko, iż za "błędy oczywiste" w rozumieniu tego przepisu uznać można w gruncie rzeczy wyłącznie oczywiste omyłki pisarskie (jaką było dwukrotne wpisanie tego samego numeru identyfikacyjnego przez Skarżącego). Takie rozumienie tego pojęcia jest w sposób nieuprawniony zawężające. Jest również sprzeczne z jedną z tez orzeczniczych przywołanych na uzasadnienie stanowiska organu (z ww. wyr. NSA II GSK 942/12).

W ocenie Sądu przepis zawiera pojemną formułę pozwalającą na kwalifikowanie jako "oczywiste błędy" również innych uchybień popełnionych przy wypełnianiu wniosku. Za oczywisty błąd - obok omyłek pisarskich - można uznać również niespójności, sprzeczności czy przeoczenia. Przyjąć również należy, iż zakwalifikowanie błędu jako oczywistego może nastąpić niezależnie od sposobu w jaki przeprowadzona została kontrola dokumentów. Takiej kwalifikacji stwierdzonych uchybień nie sprzeciwia się również fakt, iż zostały one ujawnione podczas systemowej kontroli wniosku. Przepis nie zawiera jakichkolwiek ograniczeń co do momentu ujawnienia (uznania) błędu. Zasadniczym warunkiem jest to by błąd dało się ustalić na podstawie samego wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz z nim dokumentów oraz by nie można było stronie przypisać złej wiary (zob. wyr. WSA w Bydgoszczy z 28 lutego 2017 r. II SA/Bd 1078/16, CBOSA).

Przy tak rozumianych przesłankach zastosowania art. 4 rozporządzenia 809/2014, błąd popełniony przez skarżącego przy wypełnianiu wniosku, polegający na wpisaniu w oświadczeniu dotyczącym płatności do bydła dwukrotnie tych samych numerów zwierząt, przy wskazaniu w pkt V. 10 wniosku liczby 21 zwierząt co do których mają być przyznane płatności, należy uznać za błąd oczywisty w rozumieniu tego przepisu. Błąd ten mógł być wykryty na podstawie samej analizy wniosku, bez poddawania go szczegółowej kontroli administracyjnej. Był obiektywnie widoczny bez konieczności porównania treści wniosku z danymi wynikającymi z systemów, którymi dysponują organy ARiMR. Samo porównanie treści wypełnionych rubryk wniosku musiało prowadzić do konkluzji o istotnej i niebudzącej wątpliwości sprzeczności żądań, jaką jest zgłoszenie dwóch zwierząt o tych samych numerach. W ocenie Sądu taka właśnie, widoczna prima vista, sprzeczność musiała być uznana za oczywisty błąd o którym mowa w art. 4 rozporządzenia 809/2014. Błąd oczywisty to bowiem błąd, który można dostrzec "na pierwszy rzut oka", a innymi słowy błąd niebudzący wątpliwości, którego wykrycie nie wymaga przeprowadzenia działań kontrolnych (tak NSA w wyr. 29 kwietnia II GSK 309/13, CBOSA).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że błąd wniosku jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku, wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie. Sytuacja, w której błąd we wniosku niejako musi być wykryty z racji swej oczywistości, nie może powodować dyskwalifikacji wniosku i wywoływać dla rolnika konsekwencji związanych z próbą uzyskania nienależnych, zawyżonych dopłat (por. wyrok NSA z dnia 15.10.2013 r. sygn. akt II GSK 942/12, CBOSA).

Stwierdzając w decyzji błąd oczywisty organ bezpodstawnie przyjął, że Skarżący zgłosił 20 a nie 21 sztuk bydła. Organ nie ustalił ile sztuk bydła posiada w rzeczywistości Skarżący i ile z nich zgłasza do płatności, a jedynie samowolnie przyjął że w sytuacji zdublowania numeru identyfikacyjnego pan K. posiada mniejszą ilość zwierząt, co skutkowało nie tylko odmową przyznania płatności ale i nałożenia sankcji. W tej sytuacji organ winien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia ww. okoliczności wzywając Skarżącego do złożenia wyjaśnień. Nie znajduje bowiem żadnego uzasadnienia pochopne i bezrefleksyjne przyjęcie przez organ, że Skarżący posiada mniejszą ilość bydła aniżeli zadeklarowana we wniosku, i na tej podstawie wydanie decyzji nie tylko odmawiającej przyznanie płatności ale i nałożenie sankcji. Konsekwencją błędnego ustalenia liczebności bydła było nie tylko odmówienie płatności ale i nałożenie na Skarżącego dodatkowych sankcji finansowych na podstawie art. 31 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014. Jak wynikało z treści skargi w rozpoznawanej sprawie Skarżący w wyniku oczywistego błędu nieprawidłowo określił numer dla deklarowanego zwierzęcia, co nie powinno doprowadzić z tego tylko powodu do nałożenia na niego tak daleko idących konsekwencji w postaci odmowy płatności i nałożenia kary administracyjnej.

Sąd rozpoznający sprawę wyraża pogląd, że tym bardziej organ administracji, stojąc na straży praworządności, winien podjąć stosowne działania w celu wyjaśnienia, jaka była intencja składającego wniosek w sytuacji, jaka miała miejsce w rozpoznanej sprawie. W ocenie Sądu ustalenia organów prowadzących postępowanie w zakresie deklarowanej ilości sztuk bydła we wniosku skarżącego nie spełniają wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co w konsekwencji zadecydowało o wyeliminowaniu decyzji II instancji z obrotu prawnego. Przypomnieć należy, że jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy.

Zgodnie z art. 80 k.p.a. ocena dowodów powinna być, oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Zgodnie natomiast z regulacją przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.

Skarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. zasad, w szczególności ze względu na niewyjaśnienie przez organ wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę do jej wydania.

W ocenie Sądu, poprawienie wniosku przez Skarżącego nie będzie zatem prowadziło do istotnej zmiany jego żądania. Będzie wyłącznie prostą korektą numerów sztuk bydła do których skarżącemu przysługuje sporna płatność. Nie będzie to ani zmiana jakościowa ani ilościowa, ani tym bardziej nie będzie oznaczała zmiany - jak wskazano - oświadczenia woli skarżącego. Skarżący zgłosił bowiem do płatności 21 sztuk bydła, lecz tylko mylnie określił we wniosku ich numery identyfikacyjne.

Z powyższych względów, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 4 rozporządzenia 809/2014. Naruszenie to polegało na błędnej wykładni tego przepisu, której efektem była konkluzja o braku podstaw do zastosowania tego przepisu w rozpoznawanej sprawie. Przedwcześnie również nałożono sankcję z art. 31 ust. 2 zd. trzecie rozporządzenia nr 640/2014, licząc odsetek z uwzględnieniem 20 a nie 21 zgłoszonych do płatności zwierząt. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia, umożliwiając Skarżącemu poprawienie błędu w zakresie właściwego podania pominiętego zwierzęcia, ustali czy zwierzę to kwalifikuje się do płatności i w tak ustalonym stanie faktycznym ustali odsetek zwierząt z art. 31 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 i odpowiednio do wyników tych ustaleń zastosuje art. 31 ust. 2 zd drugie lub trzecie tego rozporządzenia. .

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 lit. c. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 05.11.2015 r. poz. 1804; zm. Dz.U. z 12.10.2016 r. poz. 1667), na koszty składały się wpis od skargi (200 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).