Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 58/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1, 2 i 3 art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 106 par. 3, art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 marca 2011r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], po rozpoznaniu sprawy z odwołania A. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], odmawiającej przyznania A. M. zasiłku celowego do wysokości 100.000 zł na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego położonego w S. przy ulicy L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium ustaliło, że A. M. w dniu 7 lipca 2010 r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udzielenie pomocy finansowej powyżej 20 tys. zł do 100 tys. zł na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego. W wyniku rozpatrzenia tego podania, samorządowy organ pierwszej instancji do spraw pomocy społecznej w S., po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] odmówił przyznania A. M. wnioskowanego zasiłku celowego. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że w wyniku wywiadu środowiskowego ustalono, iż budynek mieszkalny przy ulicy L. w S. objęty jest wspólnotą majątkową B. i A. małżonków M.. Osoby te posiadają jednak stały meldunek przy ul. B.. Z oświadczenia A. M. wynikało, że od 2002r. do momentu powodzi mieszkał w zalanym dwukrotnie przez powódź budynku przy ul. L., prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ wskazał, że w dniu 24 sierpnia 2010r. w czasie wizyty pracowników socjalnych w tym budynku, ustalono tylko, że był on w trakcie rozbiórki oraz, że była w nim prowadzona działalność gospodarcza. Osoby zamieszkujące w bliskim sąsiedztwie nie potwierdziły natomiast zeznań A. M., iż mieszkał w zalanym budynku do momentu powodzi.

W związku z ustaleniem, że A. M. nie mieszkał przy ul. L. oraz faktem prowadzenia w tym miejscu jedynie działalności gospodarczej, organ I instancji odmówił przyznania zasiłku celowego na remont i odbudowę budynku mieszkalnego.

W odwołaniu od tej decyzji A. M. podniósł przede wszystkim, że prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w związku z tym mieszkał w budynku zlokalizowanym w S. przy ulicy L., o czym jednoznacznie świadczą przytoczone przez niego okoliczności.

W tak ustalonym stanie faktycznym SKO wyjaśniło, że zgodnie z przepisami art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 , poz. 1362 z późno zm.), zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Organ powołał się na wynikający z tych przepisów uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej, który nie oznacza jednak jego pełnej swobody, co do kształtowania treści rozstrzygnięcia. Zasadniczym celem pomocy społecznej, w ramach której przyznawany jest też zasiłek celowy w związku z wystąpieniem powodzi, jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna ma za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, rozmiar i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy).

Przytaczając następnie informacje na temat działań podjętych przez Rząd w związku z powodzią z maja i czerwca 2010 r., organ wyjaśnił, że pomoc finansowana z budżetu państwa przysługuje rodzinom bądź osobie samotnie gospodarującej w zniszczonym budynku.

Następnie organ przytoczył bezsporne ustalenia poczynione w sprawie, z których wynika, że A. M. w swoim oświadczeniu złożonym do protokołu z dnia 18.08.2010r. pod groźbą odpowiedzialności karnej wyjaśnił, że od 2002r. do momentu powodzi prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe przy ul. L., zaś jego małżonka wraz z dwójką dzieci mieszka w bloku przy ul. B.. Przyczyną prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego przez w/w była jego niepełnosprawność. Strona nadmieniła także, że przy ul. B. jest zameldowany na stałe, gdyż jest współwłaścicielem tego mieszkania i członkiem spółdzielni mieszkaniowej. Z załączników dołączonych do odwołania w postaci oświadczeń sąsiadów i znajomych A. M. wynika, że mieszkał on w budynku zlokalizowanym w S. na ul. L. do momentu powodzi. Z nakazu płatniczego z dnia 28.01.2010r. dołączonego przez A. M. wynika natomiast, iż z tytułu posiadania nieruchomości przy ul. L. opłaca on podatek od nieruchomości za budynki mieszkalne i zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

Kolegium otrzymało również pismo organu pierwszej instancji, z którego wynika, iż A. M. wraz z żoną B. M. w dniu 12 lipca 2010r. złożyli w OPS w S. wniosek o dodatek mieszkaniowy wraz z deklaracją o wysokości dochodów gospodarstwa domowego oraz oświadczeniem o sytuacji rodzinnej i dochodowej. Z tych dokumentów wynika, że A. M. gospodaruje wspólnie z żoną i dwójką dzieci, a fakt ten został przedstawiony w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 20 lipca 2010 r. Ponadto wiadomo, że A. M. jest zameldowany przy ul. B.11/ 12.

W ocenie Kolegium decydujące znaczenie w przedmiotowej sprawie ma fakt, że strona po zniszczeniu budynku przy ul. L. na skutek powodzi, ma możliwość mieszkania w lokalu mieszkalnym przy ul. B. (którego wraz z żoną jest współwłaścicielem), a gdzie zamieszkuje jego małżonka wraz z dwójką dzieci. Prowadzenie odrębnego samodzielnego gospodarstwa domowego przez A. M., nie może mieć zatem przesądzającego znaczenia w sprawie. Ponadto trudno uznać za wiarygodny fakt podnoszony przez stronę i przedstawiany w oświadczeniach znajomych, iż on sam prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe, gdy z akt sprawy wiadomo, że ma rodzinę w tej samej miejscowości. Dodatkowo z notatki sporządzonej przez pracownika socjalnego wynika, że jeden z sąsiadów stwierdził, że przy ul. L. był sklep.

Odnosząc się do lakonicznych i jednobrzmiących oświadczeń złożonych przez sąsiadów i znajomych A. M. (a właściwie tylko podpisanych) załączonych do odwołania, Organ zauważył, że wynika z nich, iż wiedza tych osób na temat miejsca zamieszkania A. M. wynika z częstych odwiedzin w jego mieszkaniu. Ponieważ jednak przy ul. L. prowadzona była przez odwołującego się również działalność gospodarcza, więc nie sposób wykluczyć, iż przebywanie i te spotkania mogły mieć związek właśnie z tą działalnością.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu faktu przyznania A. M. przez Dyrektora OPS w S. decyzją z dnia [...] świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z tytułu katastrofy naturalnej - powodzi w wysokości 6.000zł, SKO wskazało, iż pomoc ta przyznawana była tylko na podstawie oświadczenia strony, bez jego weryfikacji, jaka powinna mieć miejsce przy prowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Kolegium określiło także, że zasiłki na remont lub odbudowę domu nie są przyznawane i wypłacane jako rekompensata za straty poniesione w wyniku powodzi. Istotą tego rodzaju zasiłków jest pomoc rodzinom, które na skutek powodzi utraciły miejsce zamieszkania i możliwość spełniania w nich podstawowych funkcji życiowych. Celem tej pomocy jest umożliwienie wyjścia z trudnej sytuacji życiowej, gdyż rodzina musi mieć zapewnione miejsce zamieszkania, a nie zaspokojenie wszystkich, chociażby najbardziej uzasadnionych potrzeb życiowych. Z tych względów A. M. nie może zostać zaliczony do osób, które na skutek powodzi utraciły możliwość wykonywania podstawowych funkcji życiowych, gdyż ma możliwość realizowania ich w innym lokalu mieszkalnym. Dlatego nie mógł uzyskać wnioskowanego zasiłku.

Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wyjaśniło, że z uwagi na wystąpienie przez A. M. wraz z żoną o dodatek mieszkaniowy do organu pierwszej instancji już po powodzi, okoliczność ta nie może rzutować na ocenę wcześniej składanych oświadczeń przez stronę. Natomiast, co do zameldowania strony przy ul. B., to wskazać należy, iż czynnik ten pociąga za sobą jedynie domniemanie, że dana osoba przebywa pod adresem zameldowania.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, A. M. wniósł o jej uchylenie, o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o nakazanie OPS w S. przyznania skarżącemu pomocy społecznej na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w wysokości od 20 tys. do 100 tys. zł w formie zasiłku celowego.

Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów: art. 1, art. 2, art. 21 ust.2, Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, przepisu art. 8 i art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przepisu art. 6 ust. 1 i 2 Traktatu o Unii Europejskiej, przepisu art. 13 Traktatu Ustanawiającego Unię Europejską, przepisów: art. 5 i pozostałych Dyrektywy Rady Europy 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r., przepisów: art. 30, art. 32, art. 68 ust. 3 i art. 69, Konstytucji RP; z naruszeniem przepisów postępowania: art. 7 i art. 77 kp.a. przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, art. 75 § 1 i art.78 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, art.80 k.p.a. przez nierozpatrzenie, całokształtu materiału dowodowego oraz przez nieocenienie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione, art. 104 § 1 i art.73 §1 k.p.a., przez uniemożliwienie korzystania w postępowaniu odwoławczym z podmiotowych praw strony, przy braku okoliczności przewidzianych w art. 10 § 2 i art. 74 § 2 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i w związku z art. 107 § 3 k.p.a. i innymi; z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a to: art. 4 i art. 11 ust.2 przez błędną wykładnię i nieuzasadnione zastosowanie, art. 40 ust. 2 i 3 przez odmowę udzielenia zasiłku celowego stronie, która spełniła warunki do jego przyznania i przez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, art. 107 ust. 1 przez spisanie protokołu rodzinnego wywiadu środowiskowego niezgodnie z informacjami udzielonymi przez stronę i okazanymi dokumentami oraz stanem faktycznym, przez nieustalenie sytuacji strony w sposób i w zakresie wymaganym przez przepisy prawa, które to wszystkie miały istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, art. 110 ust. 2 przez wysoce dowolne kierowanie się przy rozpatrywaniu wniosku strony skarżącej ustaleniami przekazanymi przez wojewodę i wyjaśnieniami MSWiA.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sprawie doszło do sprzeniewierzenia się zasadzie równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP, ponieważ oba organy zupełnie zignorowały fakt pozostawania A. M. osobą niepełnosprawną i wydały niekorzystne dla niego decyzje pozbawiając go zagwarantowanych Konstytucją praw. Pozbawiły go bowiem miejsca przystosowanego do mieszkania oraz wykonywania działalności gospodarczej, czym pozbawiły go możliwości mieszkania i zarobkowania. Zignorowano ponadto obowiązki zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej osobom niepełnosprawnym i określenia w ustawie pomocy dla osób niepełnosprawnych w zabezpieczeniu ich egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej nałożone na władze publiczne w art. 68 ust. 3 i 69 Konstytucji.

Kolejny zarzut dotyczył uchybienia obowiązkowi przestrzegania czynnego udziału strony w postępowaniu, a w szczególności pozbawienia strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w drugiej instancji. W ocenie autora skargi, ponieważ organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, bądź też wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji, lecz ma obowiązek zbadać zasadność merytoryczną odwołania i ponownie rozstrzygnąć tę samą sprawę, to strona powinna mieć możliwość ustosunkowania się do tych ustaleń i wypowiedzenia się w sprawie całego materiału dowodowego zgromadzonego w określonej sprawie administracyjnej niezależnie od tego, w jakiej fazie jej załatwiania oraz przez który organ administracji, pierwszej czy drugiej instancji, został on zebrany. Tymczasem w toku przeprowadzonego w sprawie postępowania odwoławczego Kolegium otrzymało pismo (nowy materiał dowodowy) organu pierwszej instancji, z którego miało wynikać, że A. M. wraz z żoną B. M. w dniu 12 lipca 2010 r., złożyli w OPS w S. wniosek o dodatek mieszkaniowy wraz z deklaracją o wysokości dochodów gospodarstwa domowego oraz oświadczeniem o sytuacji rodzinnej i majątkowej (a więc bezpośrednio po powodzi i po rozbiórce budynku na L.). Co do tych faktów strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w żaden sposób.

Skarżący zarzucił również, że organ II instancji wadliwie bo jednostronnie zinterpretował pisma kierowane do Wojewodów przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej, w których jednoznacznie określono zasady udzielania pomocy finansowej z budżetu państwa dla osób lub rodzin poszkodowanych w wyniku katastrof naturalnych z rezerwy celowej budżetu państwa. W ocenie skarżącego spełnił on wszystkie wymienione w tej korespondencji przesłanki uprawniające do udzielenia tej pomocy.

1. A. M. jest osobą, która w wyniku klęski żywiołowej powodzi w 2010 roku, poniosła straty w gospodarstwie domowym, budynku mieszkalnym i podstawowym wyposażeniu gospodarstwa domowego i znalazł się w szczególnie trudnej sytuacji, w której jako osoba niepełnosprawna nie może zaspokoić swoich niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący wyjaśnił przy tym, że prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe w zalanym budynku, przy ul. L. nr 12 w S. gdyż był zmuszony tam żyć i jednocześnie pracować ze względu na swoją niepełnosprawność w specjalnie przystosowanym do jego potrzeb gospodarstwie domowym i miejscu pracy. W wyniku zniszczeń powodziowych stracił więc nie tylko miejsce zamieszkania, ale i miejsce pracy.

2. A. M. złożył stosowny wniosek o przyznanie pomocy na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego od 20 000 PLN do 100 000 PLN, ponieważ: był osobą samotnie gospodarującą, był właścicielem zalanego budynku mieszkalnego, dokonał oszacowania szkód przez osobę posiadająca uprawnienia, zmuszony został do dokonania rozbiórki w wyznaczonym terminie sprecyzowanym decyzją PINB w S. (w aktach sprawy) i oczekiwał udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej.

3. A. M. przysługuje zasiłek, ponieważ bezspornie jako osoba samotnie gospodarująca, prowadził gospodarstwo domowe przed powodzią.

4. Celem pomocy z budżetu Państwa jest umożliwienie osobom poszkodowanym, do których Pan M. niewątpliwie należy, uzyskanie środków na realizację niezbędnych potrzeb bytowych, przy czym nie ma znaczenia, czy potrzeby te realizowane będą w dotychczasowym budynku/lokalu.

5. Jedynym kryterium związanym z ustaleniem miejsca pobytu poszkodowanej osoby jest rygor zamieszkania i przebywania na terytorium Polski. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia miejsca zamieszkania, dlatego zasadne jest odwoływanie się do definicji tego pojęcia zawartej w art. 25 kc, w myśl którego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, który to rygor A. M. niezaprzeczalnie wypełnił.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W nawiązaniu do zarzutów skargi Kolegium wyjaśniło, że fakt złożenia przez skarżącego i jego żonę wniosku o dodatek mieszkaniowy, z którego wynikało, że gospodarują oni wspólnie przy ulicy B., nie był nowy, ponieważ już w aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 18 lipca 2010 r. znalazło się takie oświadczenie napisane odręcznie przez A. M.. Fakt ten zatem jest bezsporny.

W piśmie z dnia 9 marca 2011 r. A. M. wniósł o dołączenie do materiału dowodowego odpisów decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] celem potwierdzenia, że A. M. przed powodzią stale mieszkał i gospodarował w budynku przy ulicy L. w S.. W uzasadnieniu tych decyzji odmawiających uchylenia decyzji przyznającej A. M. zasiłek celowy z tytułu katastrofy naturalnej powódź w wysokości 6.000 zł, w oparciu o pisemne oświadczenia sąsiadów z ulicy L. oraz rozmowy przeprowadzone przez pracownika socjalnego z sąsiadami z bloku przy ulicy B. 11 ustalono, że A. M. stale mieszkał i gospodarował przed powodzią 2010 r. w budynku przy ulicy L. w S..

Na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. A. M. wyjaśnił, że w budynku przy ulicy L. w S. jedynie mieszkał, a działalność gospodarczą prowadziła tam jego żona, której pomagał przy prowadzeniu działalności, ale nie na zasadzie zatrudnienia. Wyjaśnił też, że mieszkanie przy ulicy B. znajduje się na drugim piętrze w bloku bez windy. Z mieszkania tego wychodzi samodzielnie, bez pomocy kul, a tylko ze względu na przebyte operacje prawego kolana i lewego stawu łokciowego schodzi po schodach bokiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i dlatego mógł być podstawą rozstrzygnięcia sprawy.

Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) z którego wynika, że świadczenie w postaci zasiłku celowego może być przyznane osobie, która poniosła stratę w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

Jak podniósł już organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie w sprawie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza przytoczona treść art. 40 ust. 1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Przedmiotem kontroli sądowej będzie zatem w głównej mierze zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione zostało orzeczenie o odmowie przyznania skarżącemu tej formy pomocy.

Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – jak wynika

z art. 7 kpa – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela,

o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu

w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z 26 września 2000 r., I SA 945/00, LEX 79608).

Uszczegółowieniem tej zasady jest przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z kolei art. 2 ust.1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Bezspornym jest, że pomoc udzielana osobom poszkodowanym w związku

z powodziami, jakie nawiedziły Polskę w maju i czerwcu 2010r. mieści się

w możliwościach pomocy społecznej, gdyż na ten cel przeznaczone zostały stosowne środki pochodzące z budżetu państwa. Zadaniem organu była zatem ocena, czy wniosek złożony przez A. M. oraz ustalony w sprawie stan faktyczny, spełniają pozostałe, określone w ustawie przesłanki. Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że

organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiona została obszerna argumentacja, przekonująca za słusznością odmownego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów odbudowy budynku mieszkalnego położonego w S. przy ul. L..

Z akt sprawy wynika, że budynek mieszkalny przy ul. L. w S. został dwukrotnie zalany w wyniku powodzi, jaka miała miejsce

w maju i czerwcu 2010r. We wniosku o udzielenie pomocy wnioskodawca podał, że budynek uległ całkowitemu zniszczeniu, zalany był łącznie z dachem, a skarżący stracił kuchnię i całe jej wyposażenie, łazienkę, pokoje mieszkalne wraz z meblami, sprzęt AGD, piec CO, klimatyzację pomieszczeń i niezbędne rzeczy do prowadzenia domostwa. W następstwie tych zniszczeń budynek ten został rozebrany stosownie do treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] Bezspornym jest przy tym, że budynek mieszkalny stanowił współwłasność B. M. w ½ części oraz A. i B. małżonków M. w ½ części. Nie ulega także wątpliwości, że oprócz tego domu A. M. miał udział we własnościowym mieszkaniu o pow. 67 m2 położonym również w S. przy ulicy B., gdzie był zameldowany na stałe wraz z żoną B. M. i dwójką dzieci w wieku szkolnym (oświadczenie A. M. o stanie majątkowym z 1 czerwca 2010 r. – k. 40 akt administracyjnych). Ta okoliczność ma w ocenie Sądu istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dzięki posiadaniu tego lokalu bowiem, ani skarżący, ani jego rodzina nie zostali pozbawieni przysłowiowego "dachu nad głową", gdyż mogą zamieszkiwać w lokalu przy ul. B., do którego A. M. ma tytuł prawny. W tej sytuacji drugorzędnego znaczenia nabiera okoliczność, czy skarżący "stale tam przebywał", czy też nie, tym bardziej, że z uzasadnienia skargi wynika wprost, że żona wraz z dziećmi mieszkała przy ul. B.. Należy zgodzić się z interpretacją przyjętą przez organ, że środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ustawy o pomocy społecznej, winny zostać kierowane przede wszystkim do tych rodzin, które zostały pozbawione lokalu, w którym koncentrowało się ich życie i nie posiadają tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego, w którym mogą mieszkać na czas usuwania skutków powodzi. To te rodziny poniosły największe straty wskutek działania żywiołu i przeznaczenie zasiłków dla nich odpowiada ustawowemu celowi pomocy społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Podkreślenia przy tym wymaga, że zasiłek celowy, o jakim mowa w art. 40 ustawy o pomocy społecznej, nie ma charakteru odszkodowawczego, a co za tym idzie nie może zostać przyznany każdemu, kto poniósł jakiekolwiek straty

w wyniku powodzi.

W tym miejscu należy jednak odnieść się do zasadniczego zarzutu skargi, który oparty był na twierdzeniu, że organy pomocy społecznej odmawiając przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku na odbudowę zniszczonego przez powódź domu, w istocie pozbawiły go zarówno możliwości zaspokojenia jego podstawowej potrzeby życiowej polegającej na możliwości zamieszkania, jak i pozbawiły go możliwości zarobkowania. Skarżący podnosił bowiem, że ze względu na jego niepełnosprawność był zmuszony mieszkać i jednocześnie pracować w zniszczonym domu przy ulicy L., prowadząc osobne względem żony i dzieci gospodarstwo domowe, gdyż dom ten został specjalnie przystosowany do jego niepełnosprawności, przy czym skarżący nie wyjaśnił, jakie to specjalne przystosowania były konieczne w celu umożliwienia mu zamieszkiwania w tym domu. Ponieważ jak to wyżej wyjaśniono, środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ustawy o pomocy społecznej, winny być kierowane przede wszystkim do tych rodzin, które zostały pozbawione lokalu, w którym koncentrowało się ich życie i nie posiadają tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego, w którym mogą mieszkać na czas usuwania skutków powodzi, rozstrzygnięcie sprawy zależało od oceny, czy A. M., ze względu na jego stan zdrowia, może zaspokoić swoją podstawową potrzebę życiową w należącym do niego mieszkaniu położonym w S. przy ulicy B.. W razie bowiem pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, zasiłek celowy w kwocie do 100 tys. zł by mu nie przysługiwał, nawet gdyby uznać za prawdziwe jego twierdzenia dotyczące stałego zamieszkiwania przed powodzią w budynku przy ulicy L. od 2002 roku. Odpowiadając na postawione wyżej pytanie należy zauważyć, że zgodnie z niekwestionowanymi ustaleniami poczynionymi przez organ II instancji, A. M. od czasu zniszczenia przez powódź jego domu położonego przy ulicy L., aż do chwili obecnej mieszka w lokalu przy ulicy B.. Z jego oświadczeń złożonych na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. wynika ponadto, że mimo jego niepełnosprawności o umiarkowanym stopniu, może on w tym mieszkaniu położonym na drugim piętrze przebywać, a także samodzielnie, bez pomocy kul z niego wychodzić oraz wchodzić, mimo braku windy. Oznacza to w ocenie Sądu, że ma on zaspokojoną niezbędną potrzebę życiową związaną z miejscem do zamieszkania, a posiadany lokal mieszkalny, mimo niepełnosprawności skarżącego, umożliwia mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, co jest jednym z głównych zadań pomocy społecznej określonych w art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie można więc przyjąć, że A. M. na skutek powodzi został pozbawiony możliwości zamieszkiwania.

Przedstawiona argumentacja powoduje też, że nie można mówić w sprawie o naruszeniu przez organy Konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, ani też innych przytoczonych w skardze przepisów i twierdzeń dotyczących ochrony, jaką prawo przyznaje osobom niepełnosprawnym.

Z tej samej przyczyny nie miały dla sprawy znaczenia ustalenia poczynione w dołączonych do akt sprawy decyzjach Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] odmawiających uchylenia decyzji przyznającej A. M. zasiłek celowy z tytułu katastrofy naturalnej - powódź w wysokości 6.000 zł. Przy pomocy tych decyzji skarżący chciał bowiem udowodnić, że do powodzi prowadził samodzielne gospodarstwo domowe w budynku przy ulicy L.. Tymczasem – jak to wyżej wykazano - nawet przy przyjęciu takiej okoliczności A. M. nie mógł uzyskać wnioskowanego zasiłku. Ponieważ więc przeprowadzenie wnioskowanego dowodu z tych decyzji nie było niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości, Sąd nie przeprowadził wnioskowanego dowodu (art. 106 § 3 p.p.s.a.).

Odnośnie drugiej zgłoszonej przez skarżącego niezbędnej - w jego ocenie - potrzeby życiowej, której nie może realizować na skutek powodzi, tj. możliwości zarobkowania, należy zauważyć, że zasiłek celowy, o który skarżący wystąpił przysługuje na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, a nie na remont bądź odbudowę zakładu pracy, czy stanowiska pracy osoby poszkodowanej przez powódź. Poza tym z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. wynika, że wbrew twierdzeniom autora skargi, A. M. ani nie pracował, ani nie prowadził w budynku przy ulicy L. żadnej działalności gospodarczej, gdyż taką prowadziła jego żona, której skarżący tylko nieodpłatnie pomagał. Brak dochodów skarżącego z tej działalności, czy też z jakiejkolwiek pracy wynikał zresztą również z wywiadu przeprowadzonego przez organ I instancji 1 czerwca 2010 r.

Odnośnie zarzutu dotyczącego jednostronnej interpretacji przez SKO powołanych w uzasadnieniu skargi pism Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skierowanych do wojewodów oraz pisma Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 maja 2010 r. i nie uwzględnienia faktu spełnienia przez stronę wynikających z tych pism przesłanek uprawniających do udzielenia pomocy skarżącemu, podkreślić należy, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 40 ustawy, a nie pisma naczelnych organów administracji państwowej, będące jedynie proponowaną interpretacją tego przepisu, którą należy rozważyć w zależności od stanu faktycznego danej sprawy. Takiej interpretacji w ocenie Sądu organ II instancji dokonał, przez co nie ma w sprawie podstaw do przyjęcia, że odmawiając skarżącemu zasiłku, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska.

Odnosząc się do zarzutu uchybienia obowiązkowi przestrzegania czynnego udziału strony w postępowaniu, a w szczególności pozbawienia strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w drugiej instancji, należy zauważyć, że jedynym dowodem przeprowadzonym w toku postępowania odwoławczego, z którym strona nie mogła się zapoznać z powodu niezastosowania się przez SKO do obowiązku wynikającego z art. 10 kpa, było pismo organu pierwszej instancji, z którego miało wynikać, że A. M. wraz z żoną B. M. w dniu 12 lipca 2010 r., złożyli w OPS w S. wniosek o dodatek mieszkaniowy wraz z deklaracją o wysokości dochodów gospodarstwa domowego oraz oświadczeniem o sytuacji rodzinnej i majątkowej (a więc bezpośrednio po powodzi i po rozbiórce budynku na L.). Co do tego dowodu należy zauważyć, że nie miał on znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczność, że po powodzi i w jej wyniku A. M. przeniósł się do swojego drugiego mieszkania przy ulicy B. i tam prowadził wspólne z żoną gospodarstwo domowe, była w sprawie bezsporna i została potwierdzona przez samego A. M. w czasie aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 18 lipca 2010 r. przez organ I instancji. Ponadto nie dotyczyła ona sytuacji skarżącego przed powodzią, ale już po niej. Niezrozumiałe więc jest, jaki wpływ na sprawę miałoby mieć pismo z 12 lipca 2010 r. i jaki w związku tym istotny wpływ na wynik sprawy miałoby mieć niezapoznanie strony przez organ z tym pismem przed wydaniem decyzji w trybie art. 10 kpa. Należy bowiem przypomnieć, że stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a., podstawą uchylenia przez sąd administracyjny decyzji, mogą być tylko takie inny naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro taki wpływ uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do tego pisma, a także innych zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań nie został w sprawie wykazany, to omawiane uchybienie nie mogło zmienić rozstrzygnięcia sprawy.

Uwzględniając powyższe rozważania Sąd uznał, że organ II instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego w wysokości do 100 tys. zł. Dlatego skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.