Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1671/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skarg E.K. i W.G. na decyzję Wojewody z dnia 28 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargi oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2012r., nr [...] Starosta W. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] o pow. ok. 140 m 2, położonej w obr. [...], m. K. przy ulicy [...], powstałej w wyniku podziału geodezyjnego między innymi z działki nr [...], która z mocy ustawy przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 6 lipca 1972r. o terenach dla budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, iż zarządzeniem Nr [...] Naczelnika Dzielnicy K. –K. z 14 maja 1975r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego os. [...] i jego podziału na działki budowlane, część o powierzchni 0,3750 ha z działki nr [...] b. gm. kat. W. (z której powstała działka nr [...]) została włączona do terenu budownictwa jednorodzinnego, a pozostała część została wyłączona z terenu budownictwa i objęta opracowaniem geodezyjnym. Właścicielami przedmiotowej nieruchomości w chwili wywłaszczenia byli: J.D., A.D. , S.D. , W.D. oraz K.G.

Następnie organ administracyjny ustalił następców prawnych zmarłych właścicieli wywłaszczonej działki. Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla K. –K. z 27 grudnia 1984r. sygn. akt [...] spadek A.D. nabyli: A.D. , E.K. (K.)K.D. i A.D. , Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla K.-K. z 23 października 1991r. sygn. akt [...] spadek po K.D. nabyli: E.K. i P.K. . Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla K.-K. z 21 października 2008r. sygn. akt [...] spadek po A.D. nabyła E.K. .

Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla K. –K. z 26 lipca 2001r. sygn. akt [...] spadek po J.D. nabyli: K.G. , M.B. , W.D., W.G., I.D., E.K., K.D. i A.D. , . Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla K. –K. z 15 stycznia 2002r. sygn. akt [...] spadek po M.B. nabyli: K.B., J.B., S.B., T.B. i G.B. ,

Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla K.-K z 9 lipca 2000r. sygn. akt [...] spadek po W.D. nabyli: i M.D. J.D. , i. Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w W. z 16 marca 2006r. sygn. akt [...] spadek po M.D. nabyli: M.D. , D.D. i Ł.D. ,

Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla K.-K. z 22 grudnia 1986r. sygn. akt [...] spadek po S. D. nabyły: I.D. i W.G.

Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. pismami z 13 maja 2011r. nr [...] i z 15 lipca 2011r. nr [...] działając na podstawie przepisu art. 136 ust. 1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poinformował: K.G. (data odbioru pisma 17 maja 2011r.), A.D. (data odbioru pisma 16 maja 2011r.), J.D. (data odbioru pisma 20 maja 2011r.), Panią E.K. (data odbioru pisma 18 maja 2011r.), I.D. (data odbioru pisma 26 maja 2011r.), W.G. (data odbioru pisma 26 maja 2011 r.), Ł.D. (data odbioru pisma 19 lipca 2011r.), M.D. (data odbioru pisma 19 lipca 2011r.) i D.D. (data odbioru pisma 19 lipca 2011r.) o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określono w zarządzeniu Nr 17 Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 14 maja 1975r. i o przysługującym w związku z powyższym prawie do złożenia wniosku o zwrot części działki nr [...]. W przedmiotowych pismach zawarto informacje, gdzie należy złożyć stosowny wniosek o zwrot oraz, iż w przypadku nie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia, uprawnienie do zwrotu tej nieruchomości wygasa.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie wnioski o zwrot we wskazanym 3 -miesięcznym terminie złożyli: E.K. działająca przez pełnomocnika radcę prawnego T.K., D.D., M.D., Ł.D. , W.G., I.D., K.G. i J.D.

Pozostali spadkobiercy tj. G.B., S.B. , T.B., J.B, . K.B., P.K. i J.D. , nie zostali powiadomieni o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określono w zarządzeniu Nr [...] Naczelnika Dzielnicy K. –K. z 14 maja 1975 r. i o przysługującym w związku z powyższym prawie do złożenia wniosku o zwrot części działki nr [...] . Pomimo braku zawiadomienia G.B. , S.B. działająca przez pełnomocnika H.B., T.B., J.B. , P.K., B. i P.K. , działający przez pełnomocnika A.K. złożyli wnioski o zwrot części działki nr [...] w dniu 10 sierpnia 2011r. i 19 sierpnia 2011r.

Następnie wskazano, że Starosta W. (wyznaczony do załatwienia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości postanowieniem Wojewody z 8 września 2011r.) pismem z 27 września 2011r., wezwał wszystkich spadkobierców byłych właścicieli legitymujących się prawomocnymi postanowieniami sądu o stwierdzeniu nabycia prawa do spadku po zmarłych byłych właścicielach wywłaszczonej działki nr [...] o złożenie prawidłowego wniosku o zwrot.

W dniu 13 października 2011r. do Starostwa Powiatowego w W. wpłynął wniosek o zwrot części działki nr [...] od J.D. , która nie została wcześniej powiadomiona przez Urząd Miasta K. o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel.

Z kolei 21 października 2011r. do Starostwa Powiatowego w W. wpłynął wniosek o zwrot działki nr [...] od A.D. , który jednak zawiadomienie o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określono w zarządzeniu Nr 17 Naczelnika Dzielnicy K. –K. z 14 maja 1975r. i o przysługującym w związku z powyższym prawie do złożenia wniosku o zwrot części działki nr [...] otrzymał 16 maja 2011r. (dowód - zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez B.H. ). Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 136 ust. 2 i 5 ustawy z 21 sierpnia 1998r. o gospodarce nieruchomościami organ I instancji stwierdził, iż roszczenie A.D. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wygasło, gdyż wniosek o zwrot został przez niego złożony po upływie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, iż termin z art.136 ust. 5 ma charakter zawity. Jego upływ powoduje bowiem, ze uprawnienie do żądania zwrotu wygasa i nie wchodzi w rachubą jego przywrócenie. Oznacza to, że jeżeli uprawniony podmiot złoży wniosek po upływie terminu, to żądanie o zwrot będzie bezskuteczne. Konsekwencją wygaśnięcia roszczenia o zwrot jest wyłączenie możliwości wydania pozytywnej decyzji o zwrocie. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w przypadku A.D. . Wygaśnięcie roszczenia o zwrot A.D. niesie negatywne konsekwencje dla pozostałych spadkobierców byłych właścicieli, którzy złożyli wniosek o zwrot, gdyż jeżeli nieruchomość wywłaszczona należała poprzednio do kilku współwłaścicieli, względnie po poprzednim właścicielu pozostało kilku spadkobierców, to wniosek o zwrot powinien pochodzić od wszystkich współwłaścicieli. W przedmiotowej sytuacji utrata roszczenia o zwrot przez A.D. uniemożliwia pozostałym spadkobiercom złożenie prawidłowego wniosku o zwrot, który uprawniałby organ do orzekania w przedmiocie zwrotu. Stanowisko takie prezentuje również orzecznictwo Sądów w tym między innymi: wyrok WSA w Krakowie IISA/Kr 445/09 z dnia 20.05.2009r., wyrok WSA w Gdańsku II SA/Gd 201/08 z dnia 24.07.2008r., wyrok WSA w Krakowie II SA/Kr 528/08 z dnia 11.07.2008r.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli: W.G. , I.D. , działająca przez pełnomocnika M.G..

Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2012r., nr [...] działając na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000r., Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W opinii organu odwoławczego zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Wskazano, że z przepisu art. 136 ust. 3 wyraźnie wynika, iż w razie śmierci poprzedniego właściciela, jedynymi uprawnionymi do wystąpienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości osobami są jego spadkobiercy, przy czym z wnioskiem wystąpić musza wszyscy uprawnieni. Pogląd taki podzielany jest powszechnie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 września 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1371/04), jak i doktrynie prawniczej.

W przedmiotowej sprawie, mimo iż z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły wszystkie uprawnione do tego osoby tj. E.K. działająca przez pełnomocnika radcę prawnego T.K., D.D., M.D., Ł.D., W.G., I.D. , K.G. i J.D. , , G.B., S.B., T.B. ,J.B. I K.B. ,P.K. i A.D. , , to jednak A.D. z wnioskiem o zwrot wystąpił po upływie 3 miesięcznego terminu liczonego od dnia otrzymania zawiadomienia Prezydenta Miasta K. z 11 maja 2011r. [...] wydanego na podstawie art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami "w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości". Natomiast ust. 5 tego artykułu stanowi, iż "w przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub lej części wygasa". Następnie przytoczono pogląd doktryny, zgodnie z którym: "roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej lub jej części wygasa, ale tylko w ramach art. 136 ust. 5 GospNierU, tj. w przypadku, gdy osoby uprawnione zostały skutecznie zawiadomione przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego lub przez starostę działającego w imieniu Skarbu Państwa o możliwości złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia tego zawiadomienia, w trybie art. 136 ust. 2 GospNierU (...) Określony w art. 136 ust. 5 GospNierU termin 3 miesięcy na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości jest terminem zawitym o skutku wygaśnięcia uprawnienia do skutecznego żądania zwrotu nieruchomości. Zawity charakter tego terminu wynika bowiem właśnie z ustawowo określonego skutku jego upływu. Termin ten nie może być zatem przywrócony. Wygaśnięcie roszczenia o zwrot nieruchomości lub jej części wskutek upływu omawianego terminu powoduje, iż po upływie tego terminu nie jest możliwe uznanie przez Skarb Państwa lub przez jednostkę samorządu terytorialnego roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej i orzeczenie o zwrocie.

W nawiązaniu do powyższego wskazano, iż w przedmiotowej sprawie Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. pismami z 11 maja 2011r. nr [...] i z 14 lipca 2011r. nr[...] , działając na podstawie przepisu art. 136 ust. 1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, poinformował: K.G. (data odbioru pisma 17 maja 2011r.), A.D. (data odbioru pisma 16 maja 2011r.), J.D. (data odbioru pisma 20 maja 2011r.), E.K. (data odbioru pisma 18 maja 2011r.), I.D. (data odbioru pisma 26 maja 2011r.), W.G. (data odbioru pisma 26 maja 2011r.), Ł.D. (data odbioru pisma 19 lipca 2011r.), M.D. (data odbioru pisma 19 lipca 2011r.) i D.D. (data odbioru pisma 19 lipca 2011r.) o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określono w zarządzeniu Nr [...] Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 14 maja 1975r. i o przysługującym w związku z powyższym prawie do złożenia wniosku o zwrot części działki nr [...] . W przedmiotowych pismach zawarto informacje, gdzie należy złożyć stosowny wniosek o zwrot oraz, iż w przypadku nie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia, uprawnienie do zwrotu tej nieruchomości wygasa.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie wnioski o zwrot we wskazanym 3-miesięcznym terminie złożyli jedynie: E.K. działająca przez pełnomocnika radcę prawnego T.K. , D.D., M.D., Ł.D., W.G. , I.D., K.G. , i J.D.

Pozostali spadkobiercy tj. G.B., S.B. , , Pan T.B. , J.B., K.B. , P.K. i J.D. , nie zostali powiadomieni o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określono w zarządzeniu Nr [...] Naczelnika Dzielnicy K. –K. z 14 maja 1975r. i o przysługującym w związku z powyższym prawie do złożenia wniosku o zwrot części działki nr [...] . Pomimo braku zawiadomienia, G.B., T.B., J.B. , K.B. oraz P.K , działający przez pełnomocnika A.K., złożyli wnioski o zwrot części działki nr [...] w dniu 10 sierpnia 2011 r. i 19 sierpnia 2011r.

Starosta W. , wyznaczony do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości, ozn. jako działka nr [...] obr.[...] , m. K. postanowieniem Wojewody z 8 września 2011r., pismem z 27 września 2011r., wezwał wszystkich spadkobierców byłych właścicieli legitymujących się prawomocnymi postanowieniami sądu o stwierdzeniu nabycia prawa do spadku po zmarłych byłych właścicielach wywłaszczonej działki nr [...] o złożenie prawidłowego wniosku o zwrot.

W dniu 13 października 2011r. do Starostwa Powiatowego w W. wpłynął wniosek o zwrot części działki nr [...] odJ .D. , która nie została wcześniej powiadomiona przez Urząd Miasta K. o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel.

W tym miejscu zwrócono uwagę na fakt, iż co prawda zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla K.-K. z 9 lipca 2000r. sygn. akt [...] , spadek po W.D. nabyła m. in. J.D. , to jednak umową darowizny, zawartą w formie aktu notarialnego z 10 sierpnia 2007r. Rep. [...], J.D. darowała swojemu synowi, J.D. cały przysługujący jej udział wynoszący 1/3 część w spadku po W.D. , zgodnie ze wspomnianym wyżej postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku sygn. akt [...] , a zatem również wchodzące w skład spadku po W.D. roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, J.D. nie jest osobą uprawnioną do występowania z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Uprawnienie takie przysługuje natomiast J.D. , który stosowny wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożył 12 lipca 2011r.

Z kolei 21 października 2011r. do Starostwa Powiatowego w W. wpłynął wniosek o zwrot działki nr [...] od A.D. , który jednak zawiadomienie o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określono w zarządzeniu Nr 17 Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 14 maja 1975r. i o przysługującym w związku z powyższym prawie do złożenia wniosku o zwrot części działki nr [...] otrzymał 16 maja 2011r. (dowód - zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez B.H. ).

Tym samym stwierdzić należy, iż z bezskutecznym upływem dnia 16 sierpnia 2011r. A.D. utracił możliwość zgłoszenia skutecznego wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W tym kontekście jako bezzasadne należy uznać działanie podejmowane przez Starostę W. , który pismem z 27 września 2011r. nr [...] wezwał wszystkich spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej działki nr [...] - w tym A.D. o złożenie prawidłowego wniosku o zwrot, gdyż już wtedy nie istniała możliwość złożenia przez tę osobę skutecznego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż również inne pisma w sprawie (przykładowo zawiadomienie Starosty W. z 25 października 2011r. nr [...] o rozprawie administracyjnej, na którą stawił się A.D. osobiście, nie zgłaszając uwag do formy doręczenia cyt. zawiadomienia) skierowane do A.D. odbierane były również przez B.H., . W świetle powyższego jako nieuprawniony należało uznać zarzut odwołującej dotyczący nieprawidłowego zastosowania przepisów art. 42 i 43 Kpa.

W kontekście powyższych okoliczności oraz rządzących postępowaniem administracyjnym zasad postępowania dowodowego, jako bezzasadne należy uznać również stwierdzenie odwołujących K.G., J.D. i J.D. , iż: "pozwolimy sobie zauważyć że z grona tych osób są nawet takie, które nie były poinformowane o całej tej sprawie przez Urząd Miasta K. a mimo to złożyły wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości." Wobec faktu uchybienia 3 miesięcznego terminu do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez A.D. bez wpływu na wynik przedmiotowej sprawy pozostaje okoliczność, iż o możliwości ubiegania się o zwrot części działki nr [...] nie zostały powiadomione wszystkie uprawnione do tego osoby (które jednak powzięły wiadomość o możliwości złożenia wniosku i dokonały tej czynności).

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, złożyła E.K. , reprezentowana przez pełnomocnika r.pr. T.K. , wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżąca zarzuciła orzekającym w sprawie organom administracyjnym brak podstawy prawnej, z której wynikałoby, iż z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musza wystąpić wszyscy jej poprzedni właściciele lub ich spadkobiercy. W ocenie skarżącej rozważania Wojewody nie dają bowiem odpowiedzi na pytanie czy i dlaczego przekroczenie terminu przez jednego ze spadkobierców powoduje wygaśnięcie uprawnień pozostałych kilkunastu osób.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Problematyka zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana została w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).

Stosownie do treści art. 136 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji (tekst jednolity Dz.U.10.102.651 ze zm.), w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z normy tej wynika obowiązek organu ustalenia spadkobierców właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Z przepisu art. 136 ust.3 ustawy wynika natomiast, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa.

Rozstrzygnięcie sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy okoliczność niezłożenia w terminie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez wszystkich uprawnionych powoduje wygaśnięcie roszczenia o zwrot przez te osoby, które w stosowny wniosek złożyły.

W ocenie Sądu orzekający w sprawie organ administracyjne prawidłowo zastosował w sprawie przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z przepisem art. 136 ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

Z akt sprawy wynika bowiem, że zawiadomieniem z dnia 11 maja 2011r. poinformowano A.D. (następcę prawnego właściciela wywłaszczonego gruntu), o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określono w zarządzeniu Nr [...] Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 14 maja 1975r.

Organ administracyjny w zawiadomieniu tym pouczył stronę, że przysługuje jej prawo zwrotu wspomnianej nieruchomości. Organ wskazał także, że wniosek o zwrot można złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia w Wydziale Skarbu Miasta K. W zawiadomieniu tym poinformowano również stronę o konsekwencjach niezłożenia wniosku o zwrot w ustawowym terminie jakie wynikają z art.136 ust.5 u.g.n.

Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca ww. zawiadomienie, została doręczona A.D. w dniu 16 maja 2011r., o czym świadczy kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączona do akt sprawy (k.119 a.a.). Na potwierdzeniu odbioru znajduje się adnotacja doręczyciela, że przesyłkę doręczono B.H., , która podjęła się oddania przesyłki adresatowi, poświadczając własnoręcznym podpisem odbiór. Doręczenie zastępcze z mocy art. 43 k.p.a. wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Podkreślić przy tym należy, że korespondencja kierowana do A.D. w toku niniejszego postępowania administracyjnego była odbierana przez tę osobę k. [...] akt adm.) co w żaden sposób nie było kwestionowane przez adresata. Tak jak w postępowaniu sądowym przesyłki dla A.D. odbiera W.K.

Wniosek A.D. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zawarty w piśmie z dnia 14.10.2011r. wpłynął do organu 21.10. 2011r. (k.140 a.a.)

W ocenie Sądu, przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy świadczy o tym, że A.D. w dniu 16 maja 2011r. zostało doręczone zawiadomienie spełniające wymogi z art. 136 ust. 2 u.g.n. Strona została też pouczona o treści art. 136 ust. 5 u.g.n. i miała świadomość konsekwencji prawnych wynikających z treści tego przepisu. Wobec tego organy administracyjne trafnie uznały, że wniosek złożony przez A.D. o pismem z dnia 14.10.2011r. został wniesiony z uchybieniem terminu ustawowego (art. 136 ust. 5 u.g.n.), skutkiem czego uprawnienie do zwrotu nieruchomości wygasło.

Wygaśnięcia uprawnienia do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wynika wprost z literalnego brzmienia art. 136 ust. 5 u.g.n.

Rozstrzygnięcie takie znajduje również potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009r., I OSK 648/2008, w którym stwierdzono, że "art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), dalej "ustawa", stanowi generalną zasadę, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Jednak od zasady tej ustawa przewiduje wyjątki, polegające na wygaśnięciu lub nieprzysługiwaniu tego uprawnienia czy roszczenia, w art. 136 ust. 5 i art. 229. W pierwszym przypadku uprawnienie do zwrotu wygasa, jeżeli wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie zostanie złożony w przewidzianym terminie, w drugim - roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej".

Sąd w wykładni przepisu art.136 ust. 5 u.g.n., stoi na stanowisku, że uprawnieni do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w terminie zawitym 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia powinni złożyć wniosek o jej zwrot, w przeciwnym bowiem wypadku roszczenie to wygasa w stosunku do tych, którzy w ogóle nie złożyli takiego wniosku, bądź nie dochowali tego terminu. Do zwrotu nieruchomości na podstawie art.136 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. 2010r. Dz.U. Nr 102, poz. 651 ze zm.) nie ma zastosowania art. 209 kc, gdyż nie jest to roszczenie o charakterze cywilnym. Uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bezpośrednio związane z prawem publicznym i ma postać żądania administracyjno-prawnego, dochodzonego wyłącznie na drodze administracyjnej.

Zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art.136 ust. 5 u.g.n., w przypadku niezłożenia, przez uprawnionego, wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa. W konsekwencji w niniejszej sprawie uprawnienie to, w stosunku do A.D. wygasło, wobec bezskutecznego upływu 3 - miesięcznego terminu do złożenia stosownego wniosku z dniem 16.08.2011r.

Jednocześnie stwierdzić należy, że wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, jeśli była ona przedmiotem współwłasności, pochodzić musi od wszystkich współwłaścicieli, bądź muszą oni złożyć stosowne oświadczenie, iż wyznaczyli osobę na rzecz której ma nastąpić zwrot, w terminie wskazanym w ust. 5 art. 136 ug.n. Pogląd, że wniosek o zwrot nieruchomości muszą złożyć wszyscy poprzedni współwłaściciele, względnie wszyscy spadkobiercy poprzedniego właściciela lub współwłaścicieli jest także ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2001r., IV SA 2217/98, LEX nr 53398, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 września 2005r, l SA/Wa 1371/04, LEX nr 192900, wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2001r., IV SA 2217/98, LEX nr 53398, oraz wyroki WSA w Krakowie z dnia 29 lutego 2008r, II SA/Kr 1232/07, LEX nr 480125, oraz z dnia 27 lutego 2008r, II SA/Kr 1227/07, LEX nr 480124). Złożenie wniosku jedynie przez część spadkobierców (lub część współwłaścicieli) wyklucza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 maja 2009r, II SA/Kr 445/09, LEX nr 550461 i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2008r., II SA/Gd 201/08, LEX nr 563113).

W nader jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych za wadliwe uznaje się stanowisko, iż zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ww. ustawy mógłby nastąpić na rzecz tylko części osób uprawnionych. (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2001r. sygn. IV S.A. 2217/98 Lex Nr 53398 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2005r. sygn. I S.A./Wa 1371/04 Lex Nr 192900) Jeżeli wywłaszczona nieruchomość należała poprzednio do kilku współwłaścicieli, względnie gdy po poprzednim właścicielu pozostało kilku spadkobierców, zwrot nieruchomości wywłaszczonej może nastąpić jedynie na rzecz wszystkich współwłaścicieli.

Podkreślenia nadto wymaga, że przepis art. 136 ust. 3 u.g.n odnosi się do "nieruchomości lub jej części", co oznacza całą nieruchomość lub fizycznie wydzieloną jej część, a nie część ułamkową (por. też wyrok NSA z dnia 23 marca 2004r., OSK 31/04, LEX nr 158935). Nie jest więc możliwy zwrot udziału we własności nieruchomości (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009r., II SA/Kr 1119/08, LEX nr 531021, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 stycznia 2009r., II SA/Bk 736/08, LEX nr 477382, oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2008r., l SA/Wa 1144/08, LEX nr 527195).

Sąd za trafne uznaje stanowisko wyrażone przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 26 marca 2012r., II SAB/Kr 187/11 : "Jak wprost wynika to z art. 136 ust. 2 i 5 u.g.n. po otrzymaniu zawiadomienia, były właściciel (jego spadkobierca) ma okres 3 -miesięczny na złożenie wniosku o dokonanie zwrotu wywłaszczone nieruchomości i tak złożony wniosek jest wiążący dla organu w tym sensie, że zobowiązuje organ do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Brak podjęcia czynności przez byłego właściciela (jego następcy prawnego) w okresie trzech miesięcy od daty otrzymania zawiadomienia oznacza wygaśnięcie prawa domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Tym samym należy stwierdzić, że zawiadomienie, o którym stanowi art. 136 ust. 2 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, a takim uprawnieniem jest uprawnienie do domagania się zwrotu wywłaszczone nieruchomości, a ponadto uprawnienie to wygasa, jeżeli uprawniona osoba (były właściciel lub jego następca prawny) nie skorzysta z niego w wyznaczonym terminie, mającym charakter materialnoprawny."

Mając powyższe na uwadze skargę oddalono na zasadzie art. 151 p.p.s.a.