Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1691/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 pkt 12 lit. b, art. 79 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 10 par. 1, art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 81, art. 107, art. 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2010 r. sprawy ze skargi K.P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr bez numeru w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich oddala skargę


UZASADNIENIE

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] Uchwalą nr [...] z [...] kwietnia 2009 r. — na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.-Prawo o adwokaturze ( Dz. U. z 2002 r., nr 123, poz. 1058 ze zm. ) — skreśliła K. P. z listy aplikantów adwokackich, prowadzonej w [...] Izbie Adwokackiej, wobec stwierdzenia jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata.

Ustaliła następujący stan faktyczny:

Aplikant adwokacki K. P. w dniu [...] listopada 2008 r. zdając kolokwium roczne otrzymał negatywne oceny z trzech przedmiotów: z procedury karnej I instancja, procedury cywilnej I instancja, z historii adwokatury.

Po dokonaniu oceny kolokwium poprawkowego wyznaczonego na dzień [...] lutego 2009 r. wystawiono mu oceny niedostateczne z dwóch przedmiotów : procedury karnej I instancja i historii adwokatury, zatem aplikant nie zaliczył kolokwium rocznego.

Okręgowa Rada Adwokacka rozpatrując sprawę stwierdzenia przydatności do zawodu zapoznała się z przebiegiem kolokwium, jak również opiniami znajdującymi się w aktach osobowych aplikanta. Oceniła, że oprócz pozytywnych opinii posiada dwie negatywne opinie, wystawione przez sędziów w czasie kiedy odbywał praktyki w Sądzie Rejonowym w S. Uznała, że opinia wystawiona przez Kierownika Szkolenia Aplikantów Adwokackich nie jest opinią pozytywną. W negatywnych opiniach wskazywano w szczególności na jego nieumiejętność dostosowania zachowania do sytuacji, impulsywność, emocjonalne reagowanie na krytyczne uwagi pod jego adresem. Opinia ta potwierdziła się w postępowaniu prowadzonym przez Rzecznika Dyscyplinarnego ORA przeciwko temu aplikantowi, w toku którego ustalono, iż aplikant naruszył § 17 w zw. z § 31 ust. 1 zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu, co w konsekwencji doprowadziło do wymierzenia przez Dziekana aplikantowi kary upomnienia za niestosowne zachowanie się wobec adw. A.Z. na rozprawie w dniu [...] lipca 2008 r.

W odwołaniu od powyższej uchwały strona zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), niedotrzymaniu przewidzianego w regulaminie terminu zawiadomienia skarżącego o terminie kolokwium rocznego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2008 r. (art. 6 k.p.a. i § 20 pkt 2 Regulaminu aplikacji adwokackiej Uchwała NRA nr [...] z dnia [...] września 2005 r.) oraz nieustosunkowanie się do zarzutów skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] marca 2009 r. w pominięciu pozytywnych opinii o skarżącym i nie uwzględnieniu zawartych tam okoliczności przy stwierdzaniu przydatności do zawodu adwokata.

Skarżący dodatkowo potwierdził, iż toczyło się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne wskazując, ze czyn, którego się dopuścił miał miejsce na początku aplikacji, kiedy nie był jeszcze zaznajomiony z regulaminem obowiązującym w adwokaturze, jak i nie był jeszcze w pełni zaznajomiony z salą sądową. Orzeczenie wobec niego kary upomnienia nie może przesadzać o jego nieprzydatności do zawodu, a przeciwnie zdarzenie to stanowiło dla niego asumpt do zastanowienia się nad swoim postępowaniem i wyciągnięcia z niego wniosków, by w przyszłości takich sytuacji uniknąć. Wyrazem tego jest jego postawa, skoro przeprosił za swój czyn i wyraził skruchę z powodu jego popełnienia.

W odpowiedzi na odwołanie Okręgowa Rada Adwokacka w [...] odnosząc się m.in. do zarzutu niedotrzymania przewidzianego terminu do zawiadomienia skarżącego o terminie kolokwium rocznego w dniu [...] listopada 2008 r. zwróciła się do Urzędu Pocztowego nr [...] w S. o potwierdzenie daty otrzymania przez skarżącego kwestionowanej przesyłki i z uzyskanej odpowiedzi wynika, że przesyłkę te skarżący odebrał w dniu 7 października 2008 r.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej po rozpoznaniu w dniu [...] czerwca 2009 r. odwołania apl. adw. K.P. zaskarżoną uchwałę utrzymało w mocy. Poczyniło następujące ustalenia faktyczne:

Uchwałą ORA w [...] z dnia [...] lipca 2007 r. pan K.P. został wpisany na listę aplikantów adwokackich. W dniu [...] listopada 2008 r. przystąpił do kolokwium rocznego po I roku aplikacji, otrzymując z niego ocenę niedostateczną (trzy cząstkowe oceny niedostateczne na dziewięć przedmiotów). Nie stawił się na kolokwium poprawkowe wyznaczone na dzień [...] stycznia 2009 r., usprawiedliwiając nieobecność zwolnieniem lekarskim. Do kolokwium poprawkowego przystąpił ostatecznie w dniu [...] lutego 2009 r., otrzymując również ocenę niedostateczną (dwie cząstkowe oceny niedostateczne na dziewięć przedmiotów).

Ustaliło, że w aktach osobowych aplikanta zostały zgromadzone opinie z dotychczasowego przebiegu aplikacji, w tym dwie negatywne z okresu praktyk sądowych. Za pozytywną nie uznało opinii Kierownika Szkolenia. Ponadto wzięło pod uwagę, że aplikant został już ukarany upomnieniem dziekańskim z powodu naruszenia zasad etyki adwokackiej.

Powyższe ustalenia stały się podstawą podjęcia przez ORA w [...] w dniu [...] kwietnia 2009 r. uchwały skreślającej z listy aplikantów adwokackich wobec stwierdzenia jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uznało, że z uwagi na rangę kolokwium rocznego, które stanowi najpełniejszą weryfikację wiedzy zdobywanej przez aplikanta w toku szkolenia, jego negatywny wynik samoistnie przesądza o stwierdzeniu nieprzydatności do zawodu adwokata i skreśleniu z listy aplikantów. Zbadało prawidłowość uchwały ORA i ustaliło, czy istotnie aplikant nie osiągnął wymaganego minimum punktów z któregokolwiek z przedmiotów objętych kolokwium, tj. czy zasadnie otrzymał ocenę niedostateczną.

Uznało, że dokumentacja obydwu kolokwiów zawarta jest w treści protokołów Komisji Egzaminacyjnej i wynika z niej, z jakich przedmiotów odwołujący otrzymał oceny niedostateczne. Przyznało mu rację, co do braku odniesienia się przez Komisję Egzaminacyjną lub ORA do treści jego pisma z dnia [...] marca 2009 r., kwestionującego prawidłowość wystawionych ocen. Mając na uwadze powtórzenie tych zarzutów w odwołaniu Prezydium NRA rozpoznało je.

Odnosząc się do zakwestionowanych pytań z procedury karnej stwierdziło, że:

pyt. nr 1 - było to pytanie o zasadę dopuszczenia dowodu, a prawidłowa odpowiedź wynika wprost z treści art. 168 k.p.k.; odpowiedź zaznaczona przez aplikanta wskazuje na ograniczenia nie wynikające z ustawy;

pyt. nr 8 - prawidłowa odpowiedź znajduje podstawę w treści art. 193 § 1 k.p.k. (argumentum a contrario) i wynika z interpretacji tego przepisu, zaś z przywołanego przez aplikanta orzeczenia - jedynie posiłkowo; ponadto zarzut skarżącego bazuje na wadliwym przekonaniu, że edukacja z danego przedmiotu kończy się wraz z zakończeniem rocznego szkolenia, podczas gdy aplikant powinien na bieżąco uzupełniać swą wiedzę;

pyt. nr 10 - odpowiedź prawidłowa jest niemal dosłownym powtórzeniem przepisu art. 399 § 1 k.p.k.; jest również oczywiste, że pytania kolokwium dotyczą zasad procedury, a nie teoretycznych możliwości działania przez sąd z pogwałceniem prawa;

- w zakresie pytań nr 10, 11, 12, 13, 14, 15, 19 skarżący, nie kwestionując

prawidłowości przyznanej mu punktacji, podniósł jedynie, że test przewidywał wybór spomiędzy czterech, a nie trzech możliwych odpowiedzi, co zwiększyło stopień trudności kolokwium.

Prezydium NRA wskazało, że warunki przeprowadzenia kolokwium nie zawierają ograniczeń, narzucających określoną ilość odpowiedzi do wyboru, ponadto zaś zagadnienia wynikające z przytoczonych pytań mają charakter podstawowy i nawiązują wprost do treści przepisów k.p.k.

Odnosząc się do pytań z historii adwokatury, gdzie skarżący zakwestionował generalnie zbyt wysoki stopień ich szczegółowości, a także wykroczenie poza zakres przedmiotu, Prezydium NRA stwierdziło, że specyfika pracy adwokata częstokroć wymaga znajomości właśnie szczegółów i traktując zarzut jako bezpodstawny zwłaszcza, że odpowiedzi na pytania zawarte były w podręczniku zalecanym aplikantom.

Pytania z zakresu ustaw ustrojowych dotyczących adwokatury w oczywisty sposób objęte są przedmiotem "historia adwokatury'', a znajomość tych aktów prawnych jest obowiązkiem aplikanta.

Prezydium NRA uznało trafność zarzutu co do pytania nr 11, w którym omyłka w nazwisku obrońcy uniemożliwiła udzielenie prawidłowej odpowiedzi. Uwzględniając tę poprawkę oceniło, że nie wpływa na ogólny wynik kolokwium.

Przyznało, że w uzasadnieniu uchwały ORA nie znalazła odzwierciedlenia treść pisma aplikantów z dnia [...] kwietnia 2009 r. ([...]). Oceniło jednak, że w istocie z pisma tego nie wynikają z niego okoliczności wpływające na treść rozstrzygnięcia. Wyrazy sympatii i koleżeńskiej aprobaty nie mogą uchylić znaczenia negatywnego wyniku kolokwium.

Prezydium NRA dokonało analizy opinii o aplikancie. Oceniło, że większość ma wydźwięk pozytywny, a zastrzeżenia wynikają z trzech opinii pochodzących od dwóch sędziów i kierownika szkolenia. Uznało, że opinie nawet pozytywne, są jedynie uzupełnieniem oceny aplikanta, a ponadto analizują inne umiejętności niż te, które sprawdzane są w toku kolokwium. Nie mogą więc samodzielnie przesądzić o przydatności do zawodu w sytuacji, gdy wiedza teoretyczna aplikanta nie została pozytywnie zweryfikowana.

Jednocześnie oceniło, że w kwestii tej przydatności nie sposób pominąć kategorycznych sformułowań z opinii sędziego M. R., np. "na wszystkie umówione spotkania z patronem spóźniał się", "aplikant niesumienny i nieobowiązkowy", "brak umiejętności wysnuwania wniosków w oparciu o przepisy i dane zawarte w aktach sprawy", "posiada znaczne niedobory wiedzy w zakresie podstawowych przepisów" itp. Krytycznych uwag pod adresem aplikanta nie brakuje również w opinii sędziego A. W. oraz Kierownika Szkolenia.

Nadto zajęło się zarzutem – wyjaśnionym przez ORA - nieterminowego doręczenia skarżącemu zawiadomienia o kolokwium, oceniając je jako bezzasadne w świetle uzyskanej reklamacji pocztowej i uznało, że taki zarzut wpływa na ocenę jego postawy etycznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, K.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały organu I instancji oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej uchwale zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na jego wynik, a mianowicie art. 15 k.p.a w zw. z art 138 § 2 k.p.a. poprzez podjęcie uchwały o utrzymaniu uchwały organu I instancji w mocy, podczas gdy zasadnym było uchylenie decyzji organu I instancji celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, albowiem wady dostrzeżone na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego i wytknięte w odwołaniu od uchwały ORA nie podlegały konwalidacji w toku postępowania odwoławczego, co skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego:

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na jego wynik, a mianowicie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez nie powiadomienie strony przez organ II instancji o zgromadzonym materiale dowodowym oraz o tym, w jakim czasie i miejscu strona może się z zebranymi dowodami zapoznać, jak też wypowiedzieć się co do przeprowadzonych dowodów;

naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a wyrażające się w zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes strony, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia wyrażający się w przyjęciu, że skarżący jest nieprzydatny do zawodu adwokata.

Zarzucił, że w uzasadnieniu orzeczenia organu I instancji nie rozpoznano uchybień podniesionych w piśmie z [...] marca 2009 r., pomijając fakt złożenia tego pisma, jak i ustosunkowania się do tych zarzutów, co pociągnęło za sobą naruszenie przepisów art. 77 § 1 art. 80 i 107 § 3 k.p.a.

Organ II instancji skoro rozpoznał podnoszone przez skarżącego zarzuty, to przesądza o ich trafności w zakresie braków formalnych wytkniętych w postępowaniu przed organem I instancji. Dostrzegając te braki winien jednak uchylić uchwałę organu I instancji. Utrzymanie jej w mocy doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Ponadto, pomimo umożliwienia mu zajęcia stanowiska w sprawie przez organ I Instancji, czynność ta miała jedynie charakter formalny.

W ocenie skarżącego, postępowanie przed organem I instancji obarczone było brakami, które nie mogły być konwalidowane na etapie rozpoznania sprawy przez Prezydium NRA. Na etapie postępowania przed organem I instancji nie ustalono wpływu podnoszonych zarzutów na trafność wystawionych ocen niedostatecznych, a co za tym idzie nie wyjaśniono, czy w istocie były przesłanki, by egzamin roczny uznać za niezaliczony.

Wywiódł zatem, że nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym.

Wskazał, że organ II instancji uwzględnił merytorycznie jeden z zarzutów skarżącego mianowicie odnośnie pytania nr 11 i stwierdził, że uwzględnienie jednej poprawki nie wpływa na merytoryczny wynik kolokwium. Zwrócił uwagę, że przy wyeliminowaniu tego pytania należałoby przyjąć, że skarżący uzyskał 47.3% prawidłowych odpowiedzi. Kolokwium poprawkowe zostało przeprowadzone przy przyjęciu progu 60% prawidłowych odpowiedzi, zaś przy ocenie kolokwium rocznego z przedmiotu historia adwokatury komisja egzaminacyjna zmieniła kryteria oceniania testu z tego przedmiotu obniżając wymagany pułap zaliczenia testu do 45%. Tym samym doszło do zaostrzenia kryterium zaliczenia egzaminu pomiędzy pierwszym, a poprawkowym terminem kolokwium, które to zaostrzone kryteria zastosowano jedynie do aplikantów przystępujących do kolokwium poprawkowego. Zarzucił, ze organ I instancji nie wskazał przyczyn odstąpienia od zasady przyjętej przy pierwszym kolokwium. Skarżący zarzucił, ze orzeczenie organu II instancji zapadło z naruszeniem art. 81 k.p.a., który wymaga aby organ administracji przynajmniej powiadomił stronę o zgromadzonym materiale dowodowym oraz o tym, w jakim czasie i miejscu strona może się z zebranymi dowodami zapoznać, jak też wypowiedzieć się co do przeprowadzonych dowodów, czego organ II instancji zaniechał z obrazą art. 10 § 1 k.p.a.

W szczególności skarżący nie zgodził się z tezą, iż negatywny wynik kolokwium rocznego samoistnie przesądza o stwierdzeniu nieprzydatności do zawodu adwokata i skreśleniu z listy aplikantów. Jego zdaniem, dopiero wykazanie dalszych rażących uchybień ze strony aplikanta, na przykład nieusprawiedliwionych nieobecności na większości zajęć, pociągać będzie za sobą stwierdzenie tego faktu. Skarżący uczęszczał regularnie na wszystkie zajęcia, usprawiedliwiając również w należyty sposób każdą z nieobecności, co świadczy o zaangażowaniu w przebieg szkolenia oraz o wywiązywaniu się z obowiązków aplikanta.

Zarzucił nadto, że oprócz pozytywnych opinii, tak od patrona jak i z sądów, organ I instancji pominął również fakt złożenia w dniu [...] kwietnia 2009 r. pisma w sprawie przez aplikantów izby [...]. Przyznał, że organ II instancji ustosunkował się do tej okoliczności, natomiast nie nadał jej odpowiedniego znaczenia. Wskazał bowiem, że pozostali aplikanci jako członkowie samorządu adwokackiego mają istotny głos w kwestiach go dotyczących, w tym sprawach innych członków samorządu; są też osobami, które w sposób możliwie najbardziej pełny zapoznały się właściwościami osobistymi skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności a nie według przesłanek celowości czy słuszności.

Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga K.P nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem postępowania była ocena, czy zachodzą wystarczające przesłanki do stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata, co może być podstawą do skreślenia z listy aplikantów adwokackich.

Skarżący oparł skargę na zarzucie naruszenia zarówno prawa materialnego jak i procesowego. W związku z tym, rozpoznania w pierwszej kolejności wymagają podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania.

Należy podkreślić, że wątpliwości ujawnione na etapie postępowania administracyjnego muszą być w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznie zinterpretowane z powołaniem się na konkretne przepisy prawa. W niniejszej sprawie badaniu i ocenie podlegało przede wszystkim, czy organ odwoławczy przeanalizował ponownie wszystkie zarzuty zamieszczone w odwołaniu, konfrontując je z ustaleniami organu I instancji i materiałami dowodowymi sprawy.

Taka analiza, w ocenie Sądu, została dokonana przez organ odwoławczy w powołaniu się na zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy.

Organ samorządu adwokackiego, wbrew twierdzeniom skargi, nie dopuścił się, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, obrazy przepisów postępowania tj. art. 10 § 1, 15, 77 § 1, 80, 81, 107 § i § 3 , jak i art. 138 k.p.a. –.

Zebrany w sprawie i oceniony materiał dowodowy wystarczał do uznania, że obie uchwały organów samorządu adwokackiego podjęte zostały zgodnie z przepisami prawa. Znajdujące się w aktach sprawy testy z zaznaczoną punktacją w powiązaniu z regulaminem kolokwium potwierdzają, że skarżący otrzymał dwukrotnie negatywne oceny z kolokwium: rocznego - przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2008 r. oraz poprawkowego kolokwium rocznego - przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2009 r.

Zgodnie z art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze Okręgowa Rada Adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata. Rozstrzygnięcie wydane w oparciu o tę normę ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Skoro jest to przesłanka o charakterze ocennym, stąd rzeczą Sądu było skontrolowanie i rozważenie, czy rozstrzygnięcie samorządu adwokackiego nie nosiło cech dowolności, przekroczenia granic uznania administracyjnego i czy zostało należycie uzasadnione przy uwzględnieniu zarówno interesu strony, jak i interesu społecznego.

Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonanie w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.) a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści.

W ocenie Sądu, mające miejsce uchybienie procesowe: organu I instancji polegające na nie ustosunkowaniu się w uchwale do pisma skarżącego z dnia [...] marca 2009 r. – wbrew poglądowi strony – nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem do zarzutów tych ustosunkował się organ odwoławczy; organu II instancji w zakresie naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. – w okolicznościach niniejszej sprawy - należy ocenić jako nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy.

Wskazać należy, że jeżeli strona podnosiła zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., to w jej interesie leżało wykazanie istotnego wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Nie nasuwało to zresztą skarżącej trudności, skoro twierdziła zarówno w odwołaniu jak i w skardze, że uniemożliwienie mu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, doprowadziło do wydania tego rodzaju wadliwej decyzji. Tym bardziej dłuższy okres, jaki upłynął między datą doręczenia mu decyzji, a datą rozpoznania sprawy przez Sąd, umożliwiał mu przygotowanie wypowiedzi wykazującej wadliwość mającą istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast przed Sądem skarżący nie przedstawił istotnych argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego, to znaczy, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy (tak również wypowiedział się na gruncie przepisów ordynacji podatkowej Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ uchwale składu 7 sędziów z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66).

Należy podnieść, że skarżący nie wskazuje, jaki istotny wpływ na wynik sprawy ma powyższe uchybienie. Także w skardze nie podnosi kwestii, które mógłby podnieść w ramach zajęcia stanowiska przed organem odwoławczym, a które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wnikliwie rozpatrzył zarzuty zarówno odwołania, jak i podniesione w piśmie z [...] marca 2009 r., co nie oznacza naruszenia zasady dwuinstancyjności. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy mógł tylko wówczas uchylić zaskarżoną uchwałę i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdyby rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Brak ustosunkowania się do argumentów wskazanych w piśmie z [...] marca 2009 r. nie stanowiło konieczności przeprowadzania postępowania ani w całości, ani w znacznej części, jako zarzut odwołania mogło i zostało rozpatrzone przez organ II instancji.

Z urzędu Sąd dopatrzył się uchybienia procesowego organu odwoławczego poprzez nie wskazanie konkretnej normy stanowiącej podstawę prawną wydanej uchwały (art. 107 § 1 k.p.a.). Uchybienie to, wobec zawartego i opartego na ustaleniach faktycznych uzasadnienia prawnego ocenił jako nie mające istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Podstawa prawna zawarta jest w uchwale ORA w [...] i nie ulega wątpliwości, że oba uzasadnienia oparte są na art. 79 ust.2 prawo o adwokaturze.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, nie można postawić organom samorządu adwokackiego zarzutu dowolności przy wydawaniu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak to zostało wyżej zaznaczone, materiał dowodowy w sprawie, w tym również co do przebiegu kolokwium, jak i co do jego wyników został prawidłowo ustalony i oceniony w sprawie, tak samo jak opinie o aplikancie. Przyjęty ostatecznie przez organ odwoławczy stan faktyczny pozwalał na stwierdzenie, że zaistniały okoliczności uzasadniające skreślenie skarżącego z listy aplikantów adwokackich. Innymi słowy, organy samorządu adwokackiego, podejmując tak radykalną uchwałę o skreśleniu skarżącego - aplikanta z listy aplikantów, zebrały w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy do jego rozpatrzenia oraz wszechstronnie oceniły, czy ustalone dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stanowiące przesłankę materialnoprawną określoną w art. 79 ust.2 prawo o adwokaturze zostały udowodnione.

Wbrew zarzutom skarżącego, analizie organu poddane zostały wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach osobowych, opinie zarówno pozytywne jak i negatywne, jednakże o stanowisku organów samorządu i o podjęciu zaskarżonej uchwały zadecydowały negatywne wyniki egzaminu, jak i powołane przez organ i obszernie uzasadnione negatywne opinie o aplikancie adwokackim: SSR w S. M.R. oraz Asesora Sądowego A.W., korespondujące z opinią, jak i decyzją Dziekana ORA z dnia [...].10.2008 r. o udzieleniu skarżącemu kary upomnienia za nieodpowiednie zachowanie się aplikanta na rozprawie w dniu [...].07.2008 r. wobec adwokata A.Z. Podniesione argumenty odnośnie uzyskania pozytywnych opinii, także aplikantów adwokackich, jak słusznie oceniono - nie zmieniają faktu, iż skarżący dwukrotnie uzyskał z kolokwium rocznego ocenę negatywną. Choćby tylko ta okoliczność uzasadniała stwierdzenie nieprzydatności do zawodu, który wymaga posiadania wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa. Negatywne oceny z kolokwiów stanowią o poziomie tej wiedzy, stąd o zasadności rozstrzygnięcia przemawiał interes społeczny.

Na marginesie wskazać należy, że Sąd administracyjny nie ustala samodzielnie stanu faktycznego; jak wskazano na wstępie, bada jedynie legalność zaskarżonych aktów. Dlatego zarzuty dotyczące wadliwości ustaleń faktycznych skarżący powinien podnosić w postępowaniu administracyjnym, najpóźniej w odwołaniu. Wbrew zarzutowi podniesionemu dopiero w skardze, do którego organ odwoławczy nie mógł się odnieść - z treści obu protokołów Komisji egzaminacyjnej: kolokwium rocznego z [...] listopada 2008 r. i kolokwium rocznego poprawkowego z [...] lutego 2009 r. wynika, że test oceniony był z każdego przedmiotu oddzielnie według zasady, że poniżej 60% poprawnych odpowiedzi uzyskana ocena jest niedostateczna. Ocena niedostateczna uzyskana choćby z jednego przedmiotu jest zgodnie z § 21 ust. 11 Regulaminu aplikacji adwokackiej równoznaczna z negatywnym wynikiem całego kolokwium. Zatem organy prawidłowo ustaliły, że skoro z kolokwium rocznego poprawkowego skarżący uzyskał dwie oceny niedostateczne, jest to równoznaczne z negatywnym wynikiem całego kolokwium.

Innymi słowy, polemika skarżącego odnośnie uznanego i wziętego pod uwagę przez organ odwoławczy pytania nr 11 nie ma wpływu i mieć nie może na negatywny wynik całego kolokwium. Nie ma także istotnego wpływu na rozstrzygnięcie okoliczność, że organ nie rozpoznał wniosku strony o sprostowanie oraz uzupełnienie protokołu z posiedzenia ORA w S. z [...] maja 2009 r. w części dotyczącej zajęcia przez niego stanowiska ustnego.

Sąd podzielił zatem ocenę dokonaną przez organ samorządu adwokackiego, że zachodzi sytuacja przemawiająca za uznaniem nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Brak rzetelnej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa, potwierdzony negatywnymi ocenami z kolokwium weryfikującego poziom tej wiedzy, a dodatkowo opinie patronów, z których trzy są de facto negatywne w swej wymowie uzasadniają prawidłowość tej oceny.

Wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawnych wymagających posiadania rzetelnej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa, to negatywna ocena z kolokwium sprawdzającego poziom tej wiedzy przemawia za uwzględnieniem interesu społecznego ponad interesem strony, jako podstawowej przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieprzydatności skarżącego do wykonywania tego zawodu.

Na marginesie należy wskazać, że w myśl art. 58 pkt 12 lit. b prawa o adwokaturze przepisu uchwalanie regulaminów, dotyczących odbywania aplikacji adwokackiej należy do Naczelnej Rady Adwokackiej. Korzystając z tego przepisu NRA uchwałą z 3 września 2005 r. uchwaliła regulamin, który w § 19 ust. 1 określa, że negatywny wynik kolokwium rocznego stanowi podstawę do stwierdzenia przez Okręgową Radę Adwokacką nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. Przepis ten nie został wprawdzie wskazany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia niemniej jednak, badając legalność rozstrzygnięcia Sąd ma na uwadze także jego obowiązywanie. Każda osoba uzyskująca na swój wniosek wpis na listę aplikantów godzi się na przestrzeganie przepisów regulaminu aplikacji adwokackiej i poddanie unormowaniom zeń wynikającym, a tym samym przepisy te, obok unormowań ustawowych, stają się dla aplikanta obowiązującym źródłem prawa, wraz z określonymi sankcjami wynikającymi ze spełnienia konkretnych przesłanek.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się cech dowolności, czyli przekroczenia granic uznania administracyjnego, które mogłoby stanowić o naruszeniu prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Także wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.