Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 232/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 2;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 14 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 stycznia 2011 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2009 I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 19 października 2010r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

W dniu 24 listopada 2008 r. A. i G. G. na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny repertorium A nr [...]) nabyli od spółki A z siedzibą w K. udział wynoszący 1/37 części w lokalu użytkowym – garażu wielostanowiskowym o pow. 1280,50 m2 zapisanym w KW nr [...].

W dniu 23 stycznia 2009 r. A. G. złożył w Urzędzie Miejskim wniosek o naliczenie podatku od nieruchomości przy ul. [...] w K., wskazując, iż przedmiotowa nieruchomość to lokal użytkowy (garaż). W załączonej do wniosku informacji podał jako przedmiot opodatkowania nabyty udział w garażu wielostanowiskowym (budynki lub ich części – pozostałe o pow. 34,61 m2 oraz udział w gruncie (grunty pozostałe o pow. 32,27 m2).

Decyzją nr [...] z dnia 19 października 2010 r. wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5, art. 47 § 1 i § 2, art. 53 § 1 i § 4, art. 68 § 1, art. 207 oraz art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 2-6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613) oraz § 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej z dnia 29 listopada 2007 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2007 r. Nr [...], poz. [...]) Prezydent Miasta ustalił dla A. i G. G. podatek od nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] za rok 2009 na kwotę [...] zł. Jako podstawę opodatkowania organ wskazał pozostałe budynki powyżej 2,2 m wysokości o pow. 34,61 m2 oraz pozostałe grunty o pow. 32,27 m2.

A. i G. G. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia. Odwołujący zarzucili naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej), niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 Ordynacji podatkowej), naruszenie zasady szybkiego załatwienia sprawy (art. 125 Ordynacji podatkowej) oraz opodatkowanie miejsca garażowego w garażu podziemnym budynku mieszkalnego stawką przynależną do garażu czy budynku, który nie stanowi części budynku mieszkalnego. Odwołujący wskazali, iż organ dopiero po 1,5 roku od złożenia wniosku w przedmiocie ustalenia wysokości podatku wydał decyzję, w której błędnie ustalił podatek od w/w nieruchomości według stawek dla budynków pozostałych, naruszając w ten sposób zdaniem odwołujących przepisy art. art. 121, 123 i 125 Ordynacji podatkowej. W opinii odwołujących podatek od w/w miejsca garażowego winien zostać ustalony według stawki przewidzianej dla budynku mieszkalnego, ponieważ przedmiotowe miejsce znajduje się w hali garażowej, stanowiącej integralną część budynku mieszkalnego i będącej odrębnym lokalem posiadającym własną księgę wieczystą. Wskazali nadto, iż miejsce w hali garażowej nie spełnia warunku bycia odrębnym budynkiem. Podkreślili, iż poprzedni właściciel uiszczał podatek od w/w miejsca garażowego w wysokości ustalonej dla budynków mieszkalnych, podobnie jak aktualnie właściciele innych miejsc garażowych w tej samej hali. Powyższe w ocenie odwołujących świadczy o wydaniu decyzji z naruszeniem konstytucyjnej zasady równości, skoro w analogicznych sprawach dotyczących tej samej nieruchomości ten sam przedmiot opodatkowany jest różnymi stawkami. Dla potwierdzenia swojego stanowiska odwołujący powołali się na odpowiedź Ministra Finansów na interpelację poselską nr 7649 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 578/10.

Decyzją z dnia 20 stycznia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż odwołujący w informacji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2008-2009 jednoznacznie podali, iż posiadają budynki pozostałe pow. 2,20 m o pow. 34, 61 m2 – nieruchomość w postaci miejsca parkingowego w garażu podziemnym, zatem taką właśnie nieruchomość przyjęto do opodatkowania w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że z wydruku z rejestru gruntów wynika, iż nieruchomość podatników oznaczona jest symbolem B (nieruchomość użytkowa), a odwołujący nie kwestionowali w/w okoliczności. Organ wskazał, iż nie miał możliwości odniesienia się do nieruchomości będących własnością innych podatników, jako że decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego nie ma charakteru uznaniowego, nadto organ nie był uprawniony do obniżenia wysokości podatku oraz ingerowania w zobowiązania podatkowe innych podatników. Reasumując, organ nie dopatrzył się uchybień zakwestionowanej decyzji, które mogłyby prowadzić do jej zmiany bądź uchylenia.

A. G. złożył skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej), niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 Ordynacji podatkowej), naruszenie zasady szybkiego załatwienia sprawy (art. 125 Ordynacji podatkowej) oraz konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, a także błędne zastosowanie w odniesieniu do miejsca garażowego w garażu podziemnym budynku mieszkalnego stawki opodatkowania dla budynków pozostałych.

W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację odwołania. Dodatkowo podkreślono, że organ I instancji dopiero w 2010 roku dokonał ustalenia/zmiany w ewidencji gruntów, zatem przyjęcie w/w zmian wstecz jest niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Organ dodatkowo podał, iż większość zarzutów stawianych przez skarżącego odnosi się do postępowania pierwszoinstancyjnego, zatem ich zamieszczenie w skardze na decyzję organu II instancji uznać należy za bezzasadne. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Ponieważ w toku postępowania sądowego zostało ustalone, że druga adresatka zaskarżonej decyzji, G. G. zmarła w dniu 13 lutego 2011 r., zatem za uczestników postępowania należało uznać małoletnie dzieci: M. i A. G. jako ustawowych spadkobierców zmarłej, reprezentowanych przez A. G. jako ustawowego przedstawiciela.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn, które nie zostały w niej wskazane.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powyższej regulacji wynika, iż sądowa kontrola zaskarżonego aktu administracyjnego jest dokonywana według kryterium legalności, przy czym sąd administracyjny w granicach danej sprawy bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, choćby nie były one podniesione w skardze. Z kolei stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli legalności rozstrzygnięcia zaskarżonego w niniejszej sprawie w powyżej określonych granicach, Sąd stwierdził rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 19 października 2010 r.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.), zwanej dalej u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. W myśl ust. 5 art. 3 u.p.o.l. jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że z aktu notarialnego z dnia 24 listopada 2008 r. (§ 3) wynika, iż A. i G. G. nabyli – na zasadach wspólności ustawowej – udział wynoszący 1/37 część w lokalu użytkowym – garażu wielostanowiskowym o pow. 1280,5 m2, zapisanym w KW nr [...], położonym w K. przy ul. [...]. W § 2 wyraźnie zaznaczono, że podziemna hala garażowa wielostanowiskowa stanowi samodzielny lokal. Powyższe znajduje odzwierciedlenie również w danych ewidencyjnych, z których wynika, że lokal w postaci garażu wielostanowiskowego położony w K. przy ul. [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...], znajduje się we współwłasności kilkudziesięciu podmiotów.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że garaż wielostanowiskowy (w którym udział nabyli A. i G. G.) nie posiada statusu pomieszczenia przynależnego do lokalu mieszkalnego, lecz stanowi odrębny, samodzielny lokal – użytkowy, a A. i G. G. w roku podatkowym 2009 nie byli jedynymi właścicielami, a jedynie współwłaścicielami (w 1/37 części) tegoż lokalu użytkowego w postaci hali garażowej z prawem wyłącznego korzystania z określonego miejsca postojowego.

Przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości winien być zatem lokal w postaci garażu wielostanowiskowego (a nie udziały w prawie własności tego lokalu przysługujące poszczególnym współwłaścicielom). Postępowanie winno toczyć się z udziałem wszystkich współwłaścicieli i kończyć się decyzją stwierdzającą solidarny obowiązek podatkowy wobec wszystkich współwłaścicieli.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie prawa podatkowego, gdzie podkreśla się, iż lokal garażowy stanowiący współwłasność ułamkową wielu osób należy uznać za odrębny od lokali mieszkalnych przedmiot opodatkowania. Stąd nie można w jednej decyzji adresowanej do konkretnej osoby opodatkować udziału we własności lokalu garażowego. W postępowaniu podatkowym za strony należy uznać wszystkich właścicieli części ułamkowych lokalu garażowego, do nich powinna być skierowana decyzja wymiarowa dotycząca tychże garaży. W takiej sytuacji będą oni ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe dotyczące całego garażu (zob. L. Etel, Opodatkowanie podatkiem od nieruchomości garaży w budynkach mieszkalnych, PPLiFS 2009/7-8/1). Do czasu zniesienia współwłasności nie jest dopuszczalne odstąpienie od wyrażonej w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. zasady solidarnego obciążenia obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości współwłaścicieli władających nieruchomością (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06).

W świetle powyższego, wydanie w niniejszej sprawie decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości w stosunku do A. i G. G. (z pominięciem pozostałych współwłaścicieli) i objęcie opodatkowaniem przysługującego im udziału w przedmiotowym lokalu – garażu wielostanowiskowym zamiast całego lokalu użytkowego w sposób rażący narusza postanowienia powołanego wyżej art. 3 ust. 4 u.p.o.l., co uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Wobec konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania z udziałem wszystkich współwłaścicieli nieruchomości lokalowej stanowiącej przedmiot opodatkowania i wydania nowej decyzji w odniesieniu do całego przedmiotu opodatkowania oraz w stosunku do wszystkich podatników, bezprzedmiotowe jest odniesienie do zarzutów skargi.