Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 28/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 5 i 8; art.149 § 2; art. 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 7 ust. 2 pkt 2 i ust.3
journal: Dz.U. 2007 nr 109 poz 750
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi  z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 21  czerwca 2007 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi H. Ś. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oraz odmowy przyznania renty strukturalnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. mocą, której uchylona została decyzja wspomnianego Dyrektora Oddziału z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sprawie przyznania H. Ś. renty strukturalnej.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stania faktycznym:

w dniu 12 lipca 2007 r. H. Ś. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wniosek o przyznanie jej renty strukturalnej wskazując jako następczynię prawną swoją córkę J. K.

Jednym z dokumentów w sprawie było zaświadczenie Placówki Terenowej KRUS w [...], z którego wynikało, że J. K. podlegała nieprzerwanie ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie jako domownik rolnika od 1 lutego 2004 r.

W dniu [...] grudnia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał postanowienie o spełnieniu przez H. Ś. wstępnych warunków do uzyskania renty strukturalnej.

W dniu [...] marca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję, mocą której przyznał H. Ś. rentę strukturalną, której wysokość była następnie waloryzowana.

Od decyzji Kierownika Biura H.Ś. złożyła odwołanie, w którym kwestionowała rozstrzygnięcie wskazując, że domaga się również przyznania przez organ "dodatku na współmałżonka".

Decyzją z [...] czerwca 2008 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W dniu 22 września do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęło pismo z Placówki Terenowej KRUS w [...] , z którego wynika, że KRUS w dniu 26 sierpnia 2008 r. otrzymał informację z ZUS dotyczącą zatrudnienia i podleganiu ubezpieczeniu przez J. K.

W dniu [...] września 2008 r. KRUS wydał dwie decyzje dotyczące J.K.: znak [...], NKP [...] stwierdzającą ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 1 kwietnia 2004 r. do 3 maja 2007 r. oraz w okresie od 1 października 2007 r. do 22 stycznia 2008 r.,

znak [...], NKP [...] stwierdzającą ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 23 stycznia 2008 r. do 10 marca 2008 r. i w okresie od 1 października 2008 r.

KRUS przesłał do Biura Powiatowego ARiMR uwierzytelnione kopie wspomnianych decyzji wraz z informacją, że stały się one prawomocne z dniem 16 października 2008 r. Jednocześnie KRUS przesłał do Biura zaświadczenie o aktualnych okresach podlegania przez J. K. ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Postanowieniem z [...] marca 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania H. Ś. renty strukturalnej zakończone ostateczną decyzją Dyrektora z dnia [...] czerwca 2008 r., a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] opartą m.in. na art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. i odmówił przyznania renty strukturalnej .

Od decyzji tej H. Ś. złożyła odwołanie zaś w toku postępowania odwoławczego na żądanie Dyrektora złożyła wyjaśnienie odnośnie podleganiu przez J. K. ubezpieczeniu społecznemu rolników, przed złożeniem przez siebie wniosku o rentę strukturalna tj. przed 12 lipca 2007 r. i wskazała, że od 1993 r. do 9 sierpnia 1998 r. podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik , ubezpieczeniu społecznemu przez 3 lata podlegała również przed datą złożenia wniosku, a nadto została ubezpieczona do 1992 r. w ZUS w ramach ubezpieczenia swojego ojca. H. Ś. wyjaśniła, że w dniu 10 sierpnia 1998 r. J. K. rozpoczęła pracę i od tego momentu aż do 31 stycznia 2004 r. była ubezpieczona w ZUS. Ponowne okresy jej ubezpieczenia w KRUS to 1 luty 2004 do 31 marca 2004 i 4 maja 2007 do 30 września 2007 r. , co potwierdzone zostało zaświadczeniem KRUS z dnia 19 września 2008 r. Jeśli chodzi o wcześniejsze okresy ubezpieczenia strona poinformowała, że złoży stosowne zaświadczenie, które nie wpłynęło jednak do organu II instancji.

Prezes ARiMR wskazał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa jakkolwiek Dyrektor powinien oprzeć się na treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe, istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, jako że wydając decyzję o przyznaniu renty strukturalnej organ oparł się na przedłożonym przez stronę zaświadczeniu KRUS, a nie na decyzji.

Prezes odwołując się do treści § 7 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wskazał, że zgodnie z tymi przepisami osoba fizyczna posiada kwalifikacje zawodowe o jakich mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b jeżeli m.in. ma tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, przy czym za staż uznaje się okres, liczony do dnia złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, w którym osoba przejmująca gospodarstwo rolne podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. Prezes wyjaśnił, że Kierownik Biura Powiatowego wydając decyzję o przyznaniu stronie renty strukturalnej dysponował zaświadczeniem Placówki Terenowej KRUS w [...] wydanym w oparciu o decyzję KRUS z [...] lipca 2007 r. o okresie podlegania przez J. K. ubezpieczeniu społecznym rolników, jak również świadectwem dojrzałości i świadectwem otrzymania przez nią tytułu zawodowego rolnika, co potwierdzało posiadanie przez nią kwalifikacji do objęcia gospodarstwa rolnego jako następca prawny rolnika. Okoliczność dotycząca stażu pracy była jednak inna, czego dowodzi zaświadczenie KRUS oparte na ostatecznych decyzjach KRUS z [...] września 2008 r. Z treści tego dokumentu wynika, że przed złożeniem wniosku przez stronę J. K. posiadała do dnia złożenia wniosku tylko 4- miesięczny staż pracy w rolnictwie.

Od decyzji tej H. Ś. złożyła skargę do WSA w Warszawie za pośrednictwem Prezesa ARiMR. Jak się okazało akta sprawy administracyjnej zaginęły i musiały zostać odtworzone, zaś mimo prób ustalenia dokładnej daty doręczenia skarżącej decyzji Prezesa z dnia [...] listopada 2009 r. i daty złożenia skargi do organu, nie udało się tego uczynić. Wyjaśnienia strony złożone w tym zakresie, nie przyczyniły się do dokładnego ustalenia wspomnianych dat zatem Sąd uznał za konieczne przyjęcie, że skarga ta została złożona w terminie i rozpoznał skargę przesłaną wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę w dniu 5 stycznia 2015 r. Sąd uzupełnił ponadto materiał dowodowy o kopie decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] września 2008 r.

W złożonej skardze H. Ś. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz zarzuciła naruszenie treści przepisów postępowania administracyjnego w szczególności:

art. 138 i 139 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez odniesienie się w zaskarżonej decyzji do istnienia przesłanek wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podczas gdy organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.,

art. 6, 7, 8, 9 k.p.a. przez brak wyjaśnienia stronie sytuacji prawnej jaka zaistniała na tle określenia rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. przesłanek wymaganych kwalifikacji zawodowych przejmującego gospodarstwo rolne, a ograniczenie się jedynie do przytoczenia numeru przepisu, zmieniającego w istotny sposób dotychczasowe wymogi,

naruszenie § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich przez przyjęcie, że następca prawny nie spełniał kryteriów do prowadzenia działalności rolniczej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że skoro złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji to organ widząc, że nie ma podstaw do zastosowania przesłanki wznowienia przyjętej przez organ I instancji powinien był zaskarżoną decyzję uchylić a nie rozpatrywać jej zasadności w oparciu o inną przesłankę wznowienia. Nadto zdaniem skarżącej organ naruszył zasady postępowania wynikające z treści art. 6,7,8 i 9 k.p.a. ponieważ orzekając wstępnie o spełnieniu wstępnych warunków do przyznania jej renty strukturalnej przywołał jedynie § 7 rozporządzenia Ministra bez wskazania jego szczegółowej treści, w tym stażu pracy w rolnictwie w zakresie którego nastąpiły istotne zmiany, których uświadomienie mogło mieć wpływ na jej sytuację. W tych okolicznościach nie może ona ponosić konsekwencji wynikającej z braku pouczenia. Nadto wskazała, że córka J. K. spełnia wszystkie wymagania § 7 rozporządzenia ponieważ zawsze mieszkała w gospodarstwie rolnym i zawsze w nim pracowała szczególnie intensywnie od 1996 r. i podlegała ubezpieczeniu rolniczemu nie tylko jako osoba dorosła ale i jako dziecko.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem sprawy jest ocena prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej przez organ po wznowieniu postępowania. Sąd uznał, ze decyzja ta jest prawidłowa zaś zarzuty zawarte w skardze nie są trafne.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia treści art. 138 i 139 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 k.p.a. należy stwierdzić, iż do naruszenia takiego nie doszło. Przede wszystkim należy wskazać, że treść art. 138 i 139 k.p.a. odnosi się do postępowania odwoławczego czyli do badania decyzji organu I instancji w trybie zwykłym. Jeśli natomiast chodzi o przedmiotowe postępowanie, jest to postępowanie nadzwyczajne, w którym w wyniku wystąpienia przesłanki wznowienia będącej wadą kwalifikowaną, może dojść do zmiany decyzji ostatecznej. Podkreślenia wymaga, że w przedmiotowej sprawie organ wznowił postępowanie z urzędu mając na względzie okoliczność, że po wydaniu decyzji ostatecznej o przyznaniu H. Ś. renty strukturalnej, organ powziął wiadomość, że zostały wydane decyzje przez Prezesa KRUS dotyczące ubezpieczenia społecznego rolników w odniesieniu do J. K., w których wskazano zmieniony okres jej ubezpieczenia, która to okoliczność miała bezpośrednie znaczenie dla oceny spełniania przez nią kwalifikacji do przejęcia gospodarstwa rolnego jako następca prawny osoby ubiegającej się o rentę strukturalną. Taka też przesłanka została wskazana w postanowieniu Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] w postanowieniu o wznowieniu postępowania z dnia [...] marca 2009 r. Okoliczność, iż Dyrektor określił tę przesłankę jako przesłankę wskazaną w treści art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., nie może zostać uznana za przesądzającą o nieprawidłowości decyzji organów wydanych po przeprowadzeniu postępowania rozpoznawczego. Należy bowiem zauważyć, że jakkolwiek organ I instancji ten właśnie m.in. przepis wskazał jako podstawę prawną wydanej przez siebie decyzji, zaś organ II instancji uznał, że przesłanką tą jest przesłanka określona w treści art. 145 § 1 pkt 5, nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia i w żadnym razie okoliczność ta, nie może być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji. Wyjaśnić bowiem trzeba, że postanowienie o wznowieniu postępowania jest postanowieniem formalnym i w sytuacji gdy organ stwierdzi, że w sprawie może zachodzić podstawa do wznowienia postępowania wznawia je. Podkreślić trzeba, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi jedynie wstęp do dalszego badania sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nieprawidłowe określenie w postanowieniu przesłanki wznowienia, która w rzeczywistości istnieje, nie stoi na przeszkodzie w wydaniu decyzji.

Badanie czy rzeczywiście zaistniała podstawa wznowienia postępowania określona w treści art. 145 § 1 k.p.a. i czy istnieje podstawa do ponownego orzeczenia o istocie sprawy w myśl art. 149 § 2 k.p.a. następuje dopiero w postępowaniu rozpoznawczym i w sytuacji gdy organ stwierdzi, że zaistniała podstawa wznowienia, organ uchyla dotychczasową decyzję i orzeka co do istoty sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.. Należy zauważyć ponadto, że organ jest związany podstawą wznowienia jedynie w przypadku gdy wznawia je na wniosek strony.

W przedmiotowej sprawie przesłanka wznowienia w postaci ujawnienia się nowej okoliczności faktycznej w postaci zmienionego ( skróconego) okresu czasu, w którym J. K. następca prawny skarżącej, podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, co miało znaczenie dla określenia wymaganego stażu pracy w rolnictwie, wynikał z zaświadczenia Placówki Terenowej KRUS w [...] z [...] września 2008 r., które to zaświadczenie zostało wydane w związku z treścią 2 decyzji z [...] września 2008 r., które stały się ostateczne w dniu 16 października 2008r. Zauważenia też wymaga, na co wskazał Prezes ARiMR, że decyzja Kierownika Biura z dnia [...] marca 2008 r. o przyznaniu skarżącej renty strukturalnej, która została utrzymana w mocy przez organ II instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., została oparta również na treści zaświadczenia KRUS z [...] lipca 2007 r., a nie na treści decyzji, tak więc w grę nie mogła wchodzić przesłanka określona w treści art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. , która dotyczy uchylenia decyzji, na której została oparta decyzja ostateczna podlegająca wzruszeniu w ramach wznowienia postępowania.

Brak jest również podstaw do uznania za słuszny zarzutu dotyczącego zasad ogólnych postępowania administracyjnego w postaci art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a., które to naruszenie ma polegać na braku właściwego informowania strony w toku postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania skarżącej renty strukturalnej o szczegółowej treści § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne", którego treść uległa zmianie, a brak pouczenia mógł mieć istotny wpływ na jej sytuację.

Odnosząc się do tych zarzutów należy stwierdzić, że przedmiotowa sprawa o czym była już mowa, ma na celu ewentualną weryfikację w trybie nadzwyczajnym decyzji ostatecznej i celem tego postępowania jest ustalenie, czy w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, nie chodzi zaś o weryfikację decyzji ostatecznej z powodu jakichkolwiek uchybień, które mogły mieć miejsce przy jej wydaniu. Niezależnie od tego należy stwierdzić, że jeśli chodzi o treść wspomnianego § 7 rozporządzenia Ministra z 19 czerwca 2007 r. to treść tego przepisu w zakresie wymaganych kwalifikacji osoby fizycznej koniecznych do przejęcia gospodarstwa rolnego w sytuacji, gdy osoba taka legitymuje się ( tak jak J. K. tytułem zawodowym rolnika), zawierał wymóg posiadania co najmniej 3-letniego stażu pracy w rolnictwie, rozumianego jako okres podlegania ubezpieczeniu rolników, który musiał zostać spełniony przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej (§ 7 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia), pozostawał bez zmiany aż do dnia [...] czerwca 2008 r. W tej sytuacji nie można zatem twierdzić, że zmiana ta miała jakiekolwiek znaczenie dla treści wydanej decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2008 r. Bezzasadny w świetle powyższych faktów jest również zarzut dotyczący nieprawidłowej oceny posiadania przez J. K. kwalifikacji koniecznych do zostania następcą prawnym rolnika i przejęcia gospodarstwa rolnego ponieważ w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ( w tym wyjaśnień strony z 23 września 2009 r. na które powołał się organ, których wprawdzie nie ma w aktach, ale którym skarżąca w żaden sposób nie zaprzeczyła) wynika, że do dnia złożenia wniosku o rentę strukturalną udokumentowany staż pracy J. K. wynosił niewiele ponad 4 miesiące tj. luty, marzec, maj i czerwiec 2007 r. ( wniosek złożony 12 lipca 2007 r.). Okoliczność rzeczywistego stażu pracy J. K. wynika zarówno z zaświadczenia, na które powołał się organ jak również z 2 decyzji z [...] września 2008 r. z, których kopie nadesłano na wezwanie Sądu. Skarżąca w żaden sposób poza gołosłownymi twierdzeniami zawartymi w skardze, nie wykazała ażeby ustalenia organu dotyczące podlegania ubezpieczeniu przez jej córkę, był inny niż wskazany przez organ.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że wobec niespełnienia warunków dotyczących przejęcia gospodarstwa rolnego przez następcę prawnego, co było okolicznością faktyczną stanowiącą przesłankę rozstrzygnięcia, o czym organ dowiedział się na skutek wydania decyzji przez KRUS w dniu [...] września 2008 r. odnoszących się do okresu czasu sprzed 12 lipca 2007 r., brak było podstaw do wydania decyzji o przyznaniu skarżącej renty strukturalnej. Zmiana dotycząca okresu ubezpieczenia następcy prawnego, jest nową okolicznością faktyczną, która istniała w dacie wydania decyzji ostatecznej ( bo jest to okoliczność obiektywnie istniejąca) , o której organ nie wiedział, zatem stanowi przesłankę wznowienia o jakiej jest mowa w treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.