Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1216/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 pkt 32
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art 145 §1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant spec. Karolina Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2017 roku, znak: [...] Wójt Gminy R. odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie 2 chlewni rusztowych do odchowu tuczników o liczbie stanowisk 1000 szt. w każdej, w miejscowości G., gmina R. , na działce nr ew. [...]

W ocenie organu I instancji, przedmiotowa inwestycja spowoduje niewątpliwie obecność uciążliwych zapachów w powietrzu, zaś wystąpienie odorów będzie czynnikiem zdecydowanie pogarszającym jakość życia ludzi. Stanowi ona także zagrożenie ryzykiem zdrowotnym, ekologicznym oraz ingerencję w środowisko społeczno-przyrodnicze. Budzi również duże niezadowolenie okolicznych mieszkańców. Brak przepisów umożliwiających dokonanie oceny uciążliwości odorowej planowanej inwestycji nie pozwala zaś na ochronę mieszkańców przed oddziaływaniem inwestycji tego typu (silnie odorogennych), taki stan rzeczy jest z kolei przyczyną trwających od wielu lat konfliktów społecznych związanych z budową wielko powierzchniowych rolniczych obiektów produkcyjnych. Chociaż, zdaniem organu, powstawanie takich przedsięwzięć jest niezbędne dla rozwoju rolnictwa, jednak powinny być one zlokalizowane w miejscach o żadnej bądź minimalnej uciążliwości dla komfortu życia okolicznych mieszkańców. Organ wskazał, że inwestorzy posiadają w zwartej zabudowie wsi G., fermę trzody chlewnej, która również powoduje uciążliwości zapachowe, co były przyczyną wielu skarg kierowanych do Wójta Gminy jak również do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska czy też Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, z prośbą o interwencję w celu ograniczenia lub eliminacji uciążliwości odorowych.

II. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez A. i J.C., decyzją z [...] marca 2017r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. , działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 33 ust. 1, art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 66, art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 77 ust. 1, art. 79 ust. 1, art. 80, art. 81, art. 82 i art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016r., poz. 353), zwanej dalej "ustawą" i § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 20 16r., poz. 71), zwanego dalej "rozporządzeniem", uchyliło decyzję Wójta i ustaliło warunki realizacji ww. przedsięwzięcia.

Kolegium wskazało, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia, planowane przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem dla jego realizacji wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy).

W ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla takiego przedsięwzięcia, przeprowadza się ocenę oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko (art. 59 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy, ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W ocenie Kolegium, wyniki przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia uzasadniają uwzględnienie wniosku inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia.

Kolegium nie dopatrzyło się bowiem, aby w niniejszym przypadku istniała którakolwiek z określonych w przepisach prawa sytuacji wykluczających możliwość wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Po pierwsze, dla terenu, na którym ma być zlokalizowane planowane przedsięwzięcie, brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 roku, znak: [...], uzgodnił realizację przedsięwzięcia, określając jednocześnie warunki jego realizacji i eksploatacji. Warunki te zostały uwzględnione przez Kolegium w niniejszej decyzji.

Z kolei, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. nie wydał opinii w terminie 30 dni od daty otrzymania wystąpienia organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2016 roku, o wydanie takiej opinii, a zatem zgodnie z art. 78 ust. 4 ustawy, brak stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. należy traktować jako brak zastrzeżeń odnośnie realizacji planowanego przedsięwzięcia. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wykazało, że zarówno w fazie budowy, jak i eksploatacji nie będzie ono stanowić zagrożenia dla środowiska oraz ludzi. Wprawdzie w trakcie realizacji przedsięwzięcia wystąpi emisja substancji do powietrza oraz hałasu, spowodowana eksploatacją sprzętu budowlanego i środków transportu, jednak te uciążliwości będą okresowe i ustąpią po zakończeniu prac budowlanych. W celu zminimalizowania emisji substancji do powietrza, podczas prowadzenia prac budowlanych będzie stosowany sprzęt sprawny technicznie, eksploatowany i konserwowany w sposób prawidłowy, zaś materiały pyliste zostaną zabezpieczone przed rozwiewaniem, a teren inwestycji będzie utrzymywany w należytym porządku.

Po zakończeniu prac związanych z budową, teren inwestycji zostanie uprzątnięty, zaś wzdłuż granic działki, lub wokół budynków chlewni zostaną wykonane nasadzenia zieleni izolacyjnej z zimozielonych gatunków drzew i krzewów, w celu zminimalizowania uciążliwości powstających na etapie eksploatacji planowanego przedsięwzięcia a także w celu poprawy walorów krajobrazowych.

Prace ziemne poprzedzone będą usunięciem z podłoża warstwy gleby, która będzie magazynowana w wyznaczonym miejscu, w sposób zabezpieczający ją przed zanieczyszczeniem. Po zakończeniu robót budowlanych gleba, jeżeli nie zostanie zanieczyszczona substancjami niebezpiecznymi, będzie wykorzystana na terenie ww. przedsięwzięcia w ramach zagospodarowania powierzchni, zaś jej nadmiar przekazany będzie uprawnionym podmiotom. Planowane prace budowlane i ziemne nie przekroczą głębokości ok. 1,5m pod poziomem terenu, a zatem realizacja przedmiotowej inwestycji nie będzie wymagała prowadzenia prac odwodnieniowych, gdyż woda gruntowa na terenie inwestycyjnym występuje ok. 2m pod poziomem terenu.

Na etapie realizacji przedsięwzięcia, teren zostanie wyposażony w środki do neutralizacji rozlanych substancji ropopochodnych (sorbenty), zaś w przypadku ich awaryjnego wycieku zanieczyszczenie będzie niezwłocznie usunięte, a następnie przekazane uprawnionym podmiotom do unieszkodliwiania. Z kolei, ścieki bytowe odprowadzane będą do szczelnych, przewoźnych zbiorników bezodpływowych zlokalizowanych w obrębie zaplecza budowlanego, które to zbiorniki będą systematycznie opróżniane przez uprawniony do tego celu podmiot, a ścieki wywożone do oczyszczalni ścieków.

Powstające na etapie realizacji przedsięwzięcia odpady inne niż niebezpieczne magazynowane będą selektywnie w wyznaczonym miejscu, w sposób, który zabezpieczy przed pyleniem, rozwiewaniem odpadów oraz zanieczyszczeniem środowiska gruntowo-wodnego, a następnie przekazywane uprawnionym podmiotom do odzysku lub unieszkodliwienia. Powstające na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia odpady niebezpieczne magazynowane będą selektywnie w zamkniętych, szczelnych i oznakowanych pojemnikach (lub innych opakowaniach), odpornych na działanie składników umieszczanych w nich odpadów, zlokalizowanych w wyznaczonym do tego celu miejscu w pomieszczeniu gospodarczym lub na utwardzonym podłożu pod zadaszeniem. Miejsce magazynowania odpadów niebezpiecznych będzie oznaczone i zabezpieczone przed wstępem osób nieupoważnionych i zwierząt. Ww. odpady będą następnie przekazywane uprawnionym podmiotom do odzysku lub unieszkodliwienia. Powstające na etapie eksploatacji inwestycji odpady inne niż niebezpieczne będą magazynowane selektywnie w przystosowanych do tego celu workach, pojemnikach lub kontenerach, zlokalizowanych w pomieszczeniu gospodarczym, a następnie przekazywane będą uprawnionym podmiotom do odzysku lub unieszkodliwienia. Odpady komunalne magazynowane będą w zamykanych, szczelnych pojemnikach, zlokalizowanych w miejscu o utwardzonym podłożu, a następnie przekazywane będą uprawnionym podmiotom.

Źródłami emisji substancji do powietrza na etapie eksploatacji przedsięwzięcia będą środki transportu wykorzystywane do: zasiedlania budynków, dowozu paszy, odbioru gnojowicy, ścieków bytowych i sztuk padłych, poruszające się po terenie inwestycji.

W decyzji określono warunek dotyczący liczby i parametrów planowanych do zainstalowania w chlewniach wentylatorów dachowych, parametrów zastosowanego agregatu prądotwórczego oraz liczby i pojemności planowanych silosów paszowych. W celu zminimalizowania emisji substancji odorotwórczych transport gnojowicy do miejsc przeznaczenia prowadzony będzie za pomocą specjalistycznych pojazdów, w sposób zabezpieczający przed niezorganizowaną emisją odorów. Sztuki padłe, do czasu ich wywozu z terenu przedsięwzięcia, przechowywane będą w warunkach minimalizujących uciążliwość odorową. Ponadto emisja substancji do powietrza będzie ograniczana dzięki sprawnemu czyszczeniu budynków chlewni i systematycznemu wywozowi sztuk padłych. Dodatkowo w celu minimalizacji emisji pyłu do powietrza zapewniona będzie systematyczna konserwacja silosów paszowych, a odpowietrzniki silosów zaopatrzone zostaną w worki odpylające. Przeprowadzona w raporcie o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko analiza rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu, na etapie eksploatacji przedsięwzięcia wykazała, że przy zachowaniu warunków określonych w sentencji decyzji, dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu zostaną dotrzymane. Również przeprowadzona ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na powietrze wykazała, iż na etapie jego eksploatacji, poziomy substancji odoroczynnych, takich jak amoniak czy siarkowodór, pochodzących z procesu technologicznego, nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących norm w tym zakresie, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16, poz. 87).

W czasie eksploatacji przedmiotowego przedsięwzięcia głównym źródłem hałasu będą wentylatory budynków inwentarskich oraz środki transportu, poruszające się po terenie inwestycji. W decyzji określono warunek dotyczący liczby i parametrów planowanych do zainstalowania w chlewniach wentylatorów dachowych. W celu zminimalizowania emisji hałasu agregat prądotwórczy uruchamiany będzie wyłącznie w sytuacjach przerw w dostawie prądu oraz kontrolnie w czasie konserwacji urządzenia. Przeprowadzone w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko obliczenia rozprzestrzeniania się hałasu wykazały, że podczas eksploatacji planowanego przedsięwzięcia, przy zachowaniu określonych w sentencji decyzji warunków, dopuszczalne poziomy hałasu na terenach chronionych akustycznie będą dotrzymane.

Na etapie eksploatacji planowane chlewnie zaopatrywane będą w wodę z wodociągu gminnego. Woda zużywana będzie do pojenia trzody chlewnej, czyszczenia pomieszczeń chowu oraz do celów socjalno-bytowych. W celu kontroli zużycia wody, wielkość jej poboru będzie monitorowana i ewidencjonowana. Do pojenia zwierząt stosowany będzie automatyczny system (poidła smoczkowe), minimalizujący zużycie wody. Po zakończeniu cyklu produkcyjnego i wywiezieniu gnojowicy wykonywane będzie czyszczenie i dezynfekcja pomieszczeń inwentarskich w technologii wykluczającej powstawanie ścieków przemysłowych. Ruszty będą opłukiwane myjką ciśnieniową, a powstałe w ten sposób zanieczyszczenia o składzie zbliżonym do gnojowicy spływać będą do zbiorników (basenów) podrusztowych i będą mogły być zagospodarowane tak, jak gnojowica. Powstające na etapie eksploatacji przedsięwzięcia ścieki bytowe odprowadzane będą do szczelnego zbiornika bezodpływowego. Zbiornik ten będzie systematycznie opróżniany przez uprawniony do tego celu podmiot, a ścieki wywożone do oczyszczalni ścieków. Wody opadowe i roztopowe z powierzchni dachowych oraz terenów utwardzonych odprowadzane będą powierzchniowo na własny teren nieutwardzony, w sposób niepowodujący zalewania terenów sąsiednich.

System wodno-ściekowy oraz zbiorniki bezodpływowe na gnojowicę będą regularnie i terminowo poddawane próbom szczelności i konserwacjom. Wszelkie wykryte nieszczelności bądź awarie będą niezwłocznie usunięte.

Wytworzona w czasie eksploatacji przedsięwzięcia gnojowica będzie magazynowana w szczelnych bezodpływowych zbiornikach podrusztowych, a następnie wykorzystywana będzie do nawożenia gleb (na gruntach własnych i(lub ) przekazywana do nawożenia innym rolnikom) i (lub) przekazywana jako odpad uprawnionym podmiotom do odzysku lub unieszkodliwienia.

Na terenie przedsięwzięcia i w jego otoczeniu nie występują zabytki chronione na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Teren przedmiotowej inwestycji położony będzie w granicach [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu, utworzonego ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach wartościowych ze względy na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem, a także pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Wprawdzie w myśl § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Nr 24 Wojewody [...] z dnia 15 kwietnia 2005 r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 91 poz. 2456, ze zm.), w Obszarze zakazuje się realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy, jednak zgodnie z § 3 ust. 2 tego rozporządzenia, zakaz ten nie dotyczy m. in. przedsięwzięć bezpośrednio związanych z rolnictwem, a takim właśnie przedsięwzięciem jest planowane przedsięwzięcie. Z kolei, najbliżej położonym obszarem Natura 2000 jest obszar specjalnej ochrony ptaków Doliny [...] [...], znajdujący się w odległości ok. 3,75 km w kierunku północno-zachodnim od planowanej inwestycji. Teren, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie jest terenem upraw rolnych V klasy bonitacyjnej, aktualnie przeznaczonym pod zasiewy, pozbawionym roślinności średniej i wysokiej, a zatem realizacja przedsięwzięcia nie będzie wymagać prowadzenia prac związanych z inwentaryzacją zieleni i ewentualną wycinką drzew i krzewów.

Krajobraz tego rejonu przedstawia cechy charakterystyczne dla otwartych obszarów użytkowanych rolniczo z rozproszoną zabudową siedliskową, a więc planowane przedsięwzięcie nie zmieni krajobrazu i charakteru zabudowy.

Ze względu na charakter przedsięwzięcia, a także jego lokalizację nie stwierdzono możliwości wystąpienia transgranicznego oddziaływania.

W ocenie Kolegium nie zachodzi również przesłanka odmowy wydania decyzji określona w art. 81 ust. 3 ustawy. Przeprowadzona ocena oddziaływania nie wykazała możliwości spowodowania przez przedsięwzięcie nie osiągnięcia celów środowiskowych zawartych w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza rzeki [...] .

Dane zawarte w raporcie o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko pozwalały także na sformułowanie wniosku, iż jego realizacja w wariancie zaproponowanym przez inwestora będzie bardziej korzystna dla środowiska niż we wskazanym w raporcie wariancie alternatywnym, polegającym na zmianie technologii chowu z systemu rusztowego na system ściółkowy.

Wykonując dyrektywę wynikającą z art. 79 ust. 1 w związku z art. 33 ustawy, organ I instancji zapewnił także możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ podał do publicznej wiadomości informacje wymienione wart. 33 ust. 1 ustawy.

Protest przeciwko realizacji planowanego przedsięwzięcia zgłosiło 54 mieszkańców wsi G. .

Protestujący podnoszą, że fetor, hałas i szkodliwe gazy ulatniające się z gnojowicy rozlewanej na pola nie pozwoli im, jako bliskim sąsiadom planowanych chlewni, na godne życie. W ich ocenie, wydzielające się gazy: siarkowodór, metan, dwutlenek azotu i inne, nie tylko będą wpływać na ich zdrowie, ale spowodują również skażenie powietrza, ziemi i wody. Zdaniem protestujących, budowa chlewni spowoduje też spadek wartości budynków stanowiących ich własność, położonych w bliskim sąsiedztwie terenu, na którym planowana jest budowa tych chlewni.

Na uciążliwości zapachowe związane z eksploatacją planowanego przedsięwzięcia wskazali również uczestnicy rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 15 kwietnia 2016 roku. Uczestnicy rozprawy podnosili też, że na skutek budowy chlewni nastąpi spadek wartości ich nieruchomości położonych w sąsiedztwie chlewni.

Odnosząc się do wskazanych protestów organ wskazał, że: rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań ma charakter decyzji związanej, zaś odmowa wydania takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w sytuacjach przewidzianych w przepisach ustawy. Dokonana przez Kolegium ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzi zaś do wniosku, że w niniejszym przypadku nie zachodzi żadna z sytuacji, wymienionych w przytoczonych wyżej przepisach ustawy, która stanowiłaby podstawę do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z tego względu sam sprzeciw wobec realizacji planowanego przedsięwzięcia, zgłoszony przez mieszkańców wsi G., nie może skutkować odmową wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia.

Ponadto, w celu zminimalizowania uciążliwości zapachowej planowanego przedsięwzięcia wykonany zostanie pas zieleni izolacyjnej.

W decyzji określono także warunki dotyczące eksploatacji przedsięwzięcia, m. in. w zakresie postępowania z gnojowicą (z jej magazynowaniem, transportem oraz wykorzystywaniem), których spełnienie również zabezpieczy przed zagrożeniem dla środowiska i zdrowia ludzi.

Kolegium zgodziło się również ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], że nie jest konieczne przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy.

Skargę na powyższą decyzję wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie [...]. Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja Kolegium narusza prawo, prawa stron postępowania oraz mieszkańców G., a w szczególności:

1. ubezwłasnowolnia strony postępowania, poprzez pozbawienie ich prawa do obrony oraz prawa do przedstawienia swoich argumentów, które każdemu obywatelowi gwarantuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, w art. 42 ust. 2,

2. jej wydanie naraża zdrowie i życie okolicznych mieszkańców, co wynika z opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. ,

3. pozbawia mieszkańców ochrony zdrowotnej przed powstającymi inwestycjami przemysłowymi typu rolniczego,

4. pozbawia okolicznych mieszkańców dorobku ich życia, z uwagi na uciążliwe (odorowe) oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia, dla którego realizacji została wydana.

Stowarzyszenie zarzuciło także, że zarówno w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jak i w zaskarżonej decyzji podano nieprawdziwe dane odnośnie odległości planowanej inwestycji od domów mieszkalnych, wskazując, iż wynosi ona 350m, tymczasem jego zdaniem faktycznie odległość ta wynosi 275m. Z tego względu uzasadnione jest domniemanie, iż cały raport oparty jest na danych niezgodnych z prawdą.

Ponadto w raporcie :

- są zamazane, nieczytelne wyliczenia na str. 35 i 36, dotyczące obliczenia bilansu wód opadowych na terenie planowanego przedsięwzięcia,

- znajdują się nieudokumentowane badaniami geologicznymi stwierdzenie autora raportu o niewystępowaniu płytkich wód podziemnych i wód powierzchniowych

- zawarto niewiarygodne stwierdzenia odnośnie zagospodarowania gnojowicy str. 38,

- brak jest odpowiednich wykresów i wyliczeń na okoliczność zawartych w nim konkluzji odnośnie zamknięcia się uciążliwości inwestycji w granicach terenu, do którego inwestor posiada tytuł prawny,

- pojawia się sprzeczność stanowiska autora raportu, iż planowane przedsięwzięcie nie będzie stanowiło zagrożenia dla zdrowia ludzi, z opinią Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M.

Stowarzyszenie wskazało także, że ze względu na dużą ilość budynków do produkcji zwierzęcej na terenie gminy R. , produkcja obornika kilkakrotnie przewyższa normę właściwego nawożenia nawozami naturalnymi gruntów rolnych, a zatem wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winno być podparte wiarygodnymi danymi, czy wyprodukowany obornik nie spowoduje degradacji środowiska naturalnego i nie zagraża zdrowiu mieszkańców. Tymczasem w ocenie Stowarzyszenia, takich danych nikt nie posiada, a decyzja została wydana w ramach uznania.

Z uwagi na podniesione zarzuty, skarżące Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z 9 października 2017r. pełnomocnik skarżących doprecyzował zarzuty skargi, wskazując między innymi, że zostało ono oparte na raporcie sporządzoną m.in. w oparciu o nieaktualne przepisy prawa.

IV W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej w sprawie decyzji, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), Sąd uznał, że skarga jest zasadna choć nie wszystkie w podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. , którym Uchylono decyzję organu I instancji i ustalono środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie 2 chlewni rusztowych do odchowu tuczników o liczbie stanowisk 1000 szt. w każdej, w miejscowości G. , gmina R. , na działce nr ew. [...].

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, iż planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem dla jego realizacji wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy).

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy, dla takiego przedsięwzięcia przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 ustawy środowiskowej).

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej, jeżeli wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska oraz zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (właściwość organów tej Inspekcji została określona w art. 78 ust. 1 ustawy środowiskowej). Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej).

Jak wynika z art. 80 ust. 1 ustawy środowiskowej, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Ustawodawca określił także katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia, mianowicie organ może odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jedynie w razie:

1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej,

3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ustawy środowiskowej),

4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy środowiskowej),

Z powyższego wynika, iż podstawowym elementem postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, która obejmuje weryfikację raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, uzyskanie i uwzględnienie uzgodnień i opinii, zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu, w tym rozpatrzenie uwag i zarzutów do raportu (por. art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy).

Należy wskazać, że raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz, czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach.

W tym miejscu zauważyć należy, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe (por. wyroki NSA: z dnia 1 marca 2013 r., sygn. II OSK 2105/11 z 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13, LEX, z 28 sierpnia 2014 r., sygn. II OSK 495/13 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd administracyjny kontroluje bowiem ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy w trakcie postępowania administracyjnego, sam zaś nie dokonuje takich ustaleń.

Jak zauważył zaś Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 602/14 (dostępny na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) raport, chociaż jest dokumentem prywatnym oraz opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne, musi być jednak kompleksowy, spójny i rzetelny. Oznacza to, że raport powinien uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym.

Aby można było uznać, że raport został właściwie sporządzony, organ zobligowany jest dokonać jego rzetelnej oceny. Ocena ta w ocenie Sądu odnosi się także do ustalenia, czy zawarte w raporcie dane odpowiadają obowiązującym w dacie rozpoznawania sprawy przepisom. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ nie zauważył, że podstawowy dowód w sprawie- raport, jak wynika z jego treści nie spełniał wymogu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy. Zgodne z tym przepisem raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis krajobrazu, w którym dane przedsięwzięcie ma być zlokalizowane. Obowiązek zamieszczania w raporcie opisu krajobrazu został wprowadzony do ustawy przez art. 10 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz. U. z 2015 r. poz. 774). Przepis ten zaczął więc obowiązywać od dnia 11 września 2015 r., a więc jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie.

Zaznaczyć należy, iż istotą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest dwukrotne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy ma obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz jej rozstrzygnięcia, w ramach czego następuje równolegle kontrola prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji (art. 15, art. 138 K.p.a.). Rozstrzygając sprawę organ II instancji bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. W postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej obowiązane są bowiem stosować przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1080/06, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym, w rozpoznawanej sprawie, organ odwoławczy dokonując w ramach postępowania odwoławczego oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko winien stwierdzić niekompletność raportu, ze względu na brak elementu wskazanego w art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Brak tego elementu raportu, stawia pod znakiem zapytania prawidłowość - kompletność dokonanej przed wydaniem decyzji środowiskowej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, co może rzutować na wynik sprawy. Zauważyć należy, iż art. 66 wskazuje obligatoryjne elementy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Od obowiązku sporządzenia niektórych elementów raportu może zwolnić jedynie organ nakładający postanowieniem obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – art. 68 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 63 ust. 4 ustawy. Przepis ten uniemożliwia jednak odstąpienie od wymogu zawarcia w raporcie opisu krajobrazu, w którym dane przedsięwzięcie ma być zlokalizowane.

Ponadto Sąd zwraca uwagę, że przedmiotowy raport sporządzony został także w oparciu o przepisy rozporządzeń, które nie obowiązywały już w dacie rozstrzygania sprawy przez organy obu instancji. Z dniem 23 stycznia 2016r. utraciło moc rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie listy rodzaju odpadów, które posiadacz może przekazać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym, niebędącym przedsiębiorcami oraz dopuszczonych metod ich odzysku (Dz. U. Nr 75, poz. 526 ze zm.), zaś od 17 lutego 2016r. nie obowiązuje rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 10 października 2013r. w sprawie rodzajów ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz. U. z 2013r., poz. 1479).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie doszło również do naruszenia przepisu art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie zbadał bowiem ( na co słusznie wskazuje strona skarżącą), czy w realiach rozpoznawanej sprawy istnieje w ogóle możliwość wykorzystania jeszcze przez wnioskodawców wytworzonej w ramach działalności gnojowicy do nawożenia gleb (87 ha) na gruntach własnych, czy też przekazania jej innym rolnikom. W toku postępowania podnoszono bowiem, że wnioskodawcy posiadają już jedną dużą hodowlę, a co za tym idzie wytworzoną w niej gnojowicę prawdopodobnie zobligowani są wykorzystywać do nawożenia posiadanych gruntów. Mając zatem na uwadze, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 lipca 2007r. o nawozach i nawożeniu podmiot, który prowadzi (..) chów lub hodowlę świń powyżej 2 000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior zagospodarowuje co najmniej 70% gnojówki i gnojowicy na użytkach rolnych, których jest posiadaczem i na których prowadzi uprawę roślin, a pozostałe 30% może zbyć w sposób określony w art. 3 ust. 3 ustawy, okoliczność faktycznej możliwości zagospodarowania planowanej do wytworzenia gnojowicy winna być oceniona i zbadana przez orzekające w sprawie organy. Dodatkowo Kolegium nie wyjaśniło, dlaczego i na jakiej podstawie alternatywnie dopuściło także, możliwość przekazywania gnojowicy jako odpadu upragnionym podmiotom do odzysku lub unieszkodliwiania. Sąd zwraca uwagę, że w raporcie (str. 54) wskazano wprost, cyt. "gnojowica nie jest odpadem w rozumieniu przepisów o odpadach a nawozem naturalnym i będzie wykorzystywana w całości rolniczo do nawożenia gruntów". Art. 2 ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach wskazuje bowiem wprost przypadki kiedy nie stosuje się przepisów tej ustawy. Są to zaś np. biomasa/ produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego. Tym samym organ winien był wyjaśnić na jakiej podstawie i zasadach dopuścił możliwość zagospodarowania gnojowicy jako odpadu.

Zastrzeżenie Sądu budzi także bardzo ogólny zapis decyzji zobowiązujący inwestora do wykonania nasadzeń zieleni izolacyjnej. W sytuacji bowiem, kiedy w ocenie organu w sprawie zachodzi konieczność wykonania pasa zieleni izolacyjnej, to organ powinien podać przynajmniej podstawowe jego parametry. Zaliczyć do nich można długość, szerokość czy też wysokość takiego pasa, przy wykonaniu których można uznać, iż będzie on spełniał swoją właściwość izolacyjną. Niedookreślenie przez organ choćby w/w podstawowych parametrów prowadzi do sytuacji, w której trudno ocenić czemu służyć ma wprowadzony przez organ wymóg i kiedy można uznać, że został on zrealizowany zarówno przez inwestora, jak i organ budowlany, który z kolei wymóg wykonania nasadzeń musi uwzględnić w swojej decyzji stosownie do pkt II, ppkt. 7 zaskarżonej decyzji.

Organ winien także wskazać, czy przy przyjęciu, iż planowane prace budowlane i ziemne nie przekroczą głębokości ok. 1,5m pod poziomem terenu, a zatem realizacja przedmiotowej inwestycji nie będzie wymagała prowadzenia prac odwodnieniowych, uwzględnił także budowę zbiorników bezodpływowych/basenów na ścieki bytowe i gnojowicę. Jak również na jakiej podstawie przyjął, że woda gruntowa na terenie inwestycyjnym występuje ok. 2m pod poziomem terenu.

Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia przez organ substancji groźnych dla zdrowia jakie powstaną w toku realizacji inwestycji zauważyć należy, iż w uzasadnieniach obu decyzji organy szeroko omówiły rezultat analizy emisji gazów i pyłów przedstawiony w raporcie oddziaływania na środowisko. Nie można zatem zgodzić się ze stroną skarżącą, iż kwestia ta nie była badana przez organy w oparciu o dokumentację (raport) zawierającą specjalistyczną wiedzę. Zaznaczyć należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, iż podważanie treści raportu nie może opierać się na przypuszczeniach strony skarżącej - nieopartych na odpowiednich ocenach (badaniach) specjalistycznych lub hipotetycznym wystąpieniu ewentualnych przyszłych zagrożeń (uciążliwości) dla środowiska. Zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, aby nie były uznane za gołosłowne powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu (por. wyroki NSA z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 383/08 oraz z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. II OSK 602/14 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano wcześniej raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna moc dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autor raportu, których wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora. W rozpoznawanej sprawie takiego kontrraportu, a nawet kontropinii specjalistycznej dotyczącej emisji gazów i pyłów, nie przedłożono. Stąd też zarzuty te należy uznać za nieuzasadnione. Skarżący nie wykazał także z czego wywodzi, iż w raporcie błędnie określono odległość planowanej inwestycji od najbliższej zabudowy mieszkaniowej.

Dodatkowo zaznaczy należy, iż przepisy regulują kwestię dopuszczalnych poziomów emisji do powierza gazów (substancji lotnych) takich jak amoniak czy siarkowodór (patrz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu – Dz. U. z 2010, nr 16, poz. 87), które mogą być przyczyną uciążliwego zapachu. Jednak sam zapach czy też odór jest cechą trudno mierzalną. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym zapachy, jak wskazał organ odwoławczy, pomimo że mogą być uciążliwe, nie mogą być badane na gruncie prawa pozytywnego, gdyż w polskim systemie prawnym (odmiennie niż na przykład w Niemczech, czy Czechach) nie obowiązują normy prawne, które służyłby ograniczeniu uciążliwości zapachowej inwestycji i odnosiły się bezpośrednio do zapachów. Nie można zatem określić władczo, w drodze rozstrzygnięcia administracyjnego, o oddziaływaniu inwestycji na środowisko w zakresie uciążliwości zapachowych (por. wyroki NSA z dnia 20 grudnia 2013r., sygn. akt II OSK 1620/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 253/13 dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy powinien zastosować się do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszej sprawie w tym uzupełnić postępowania dowodowe w szczególności poprzez wezwanie inwestora do uzupełnienie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko o opis krajobrazu w którym dane przedsięwzięcie ma być zlokalizowane (art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy).

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a i c p.p.s.a. O zwrocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i 205 tej samej ustawy.