Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 200/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 938/17 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 938/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...], którą odmówiono wydania nakazu właścicielowi działki nr [...] oraz właścicielom działki nr [...] położonych w B. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach nr geodezyjny [...] i [...] w B.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazując, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), podniósł, że organy słusznie odmówiły nałożenia ww. obowiązku na wskazanych przez skarżącą właścicieli działek nr [...] i [...]. Postępowanie administracyjne nie potwierdziło tezy skarżącej o zmianie stosunków wodnych na gruncie przez właścicieli tych działek ze szkodą dla nieruchomości skarżącej (nr [...]).

Podkreślono, że biegły wskazał w opinii, w sposób logiczny i fachowy przyczyny zmiany stanu wód nie tylko na działce skarżącej, ale również na działkach usytuowanych w spadku terenu m.in. nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Zwrócił uwagę na postępujący proces podtapiania działek na części osiedla [...] i przy braku ogólnej kanalizacji deszczowej dostosowanej do potrzeb osiedla, zalecił rozwiązanie poprzez budowę na działkach zalewanych studni chłonnych, czemu sprzeciwiła się skarżąca.

Przeprowadzono nadto dwukrotnie oględziny z udziałem skarżącej, podczas których nie wskazywała ona miejsca "wybijania" wody w rury skierowanej z działki nr [...] na jej działkę nr [...]. Uczyniła to dopiero w odwołaniu, dołączając własne zdjęcia. Natomiast okoliczność ta nie wynika z materiału zdjęciowego wykonanego przez urzędników organu pierwszej instancji przeprowadzających oględziny w dniach 22 września 2016 r. i 2 marca 2017 r. W tym kontekście nie sposób zaprzeczyć wynikowi kontroli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] w B. (dalej w skrócie PINB), który będąc organem profesjonalnym w zakresie budownictwa, po dokonaniu odkrywki na działce zaprzeczył wyprowadzeniu wód rurą drenażową w stronę działki nr [...].

Sąd zauważył przy tym, że co prawda skarżąca nie została powiadomiona o terminie kontroli inspektora nadzoru budowlanego, co jest uchybieniem proceduralnym w zakresie naruszenia art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) zwanej dalej w skrócie K.p.a., jednakże tylko uchybienie istotne mogłoby mieć wpływ na wynik postępowania. W sytuacji, kiedy ocena pochodzi od organu państwowego (nie jest to opinia prywatna), to nie sposób zakwestionować jej wiarygodności poprzez przyjęcie prawdziwości twierdzeń strony skarżącej, nie popartych żadną kontropinią. Zgodnie z regułą zawartą w art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem.

Za chybiony uznano zarzut braku dopuszczenia przez organ z urzędu dowodu w postaci planu budowy domu i zmiany jego orynnowania w 2014 r. (zgłoszony po raz pierwszy w skardze) na działce nr [...] w sytuacji, kiedy przedmiotem postępowania jest badanie stosunków wodnych istniejących faktycznie na gruncie, a nie opisanych w dokumentacji budowlanej.

Reasumując, Sąd nie podzielił zarzutów skargi, że doszło do naruszenia przepisów postępowania: art. 8, art. 12 § 1, art. 7, art. 80, art. 84 § 1 i art. 138 § 2 K.p.a. Wręcz przeciwnie – organy, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, oceniając go obiektywnie. Zaakcentowano, że strona skarżąca nie była pozbawiona inicjatywy dowodowej. Podczas postępowania administracyjnego mogła wnosić o powołanie innych biegłych (bądź przedstawić kontropinię sporządzoną na jej zlecenie przez specjalistę z odpowiedniego zakresu), mogła również wnioskować świadków (co uczyniła dopiero w skardze do Sądu) czy też żądać przeprowadzenia innych czynności. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) organy administracji publicznej działają nie tylko z urzędu, ale także na wniosek stron co oznacza, ze ciężar postępowania dowodowego nie może spoczywać w całości na organie administracji.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) dalej w skrócie P.p.s.a., oddalił ją.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. J., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. (naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego) w związku z art 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przez nieuchylenie decyzji w całości, pomimo że w sprawie doszło do kwalifikowanego, rażącego naruszenia art. 10 K.p.a. (w niniejszej sprawie organ nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym na etapie przeprowadzania kontroli) co w efekcie doprowadziło do wydania wyroku w postaci oddalenia skargi;

2) art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 K.p.a., polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli działalności organów, które w sposób rażący naruszyły art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, mającego na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 77§ 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz brak ustosunkowania się Sądu do zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci zdjęć oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że przyczyną zmiany stanu wód na gruncie skarżącej jest m.in. urbanizacja osiedla, w sytuacji gdy brak jest co do tego jakichkolwiek dowodów, co w efekcie doprowadziło do wydania wyroku w postaci oddalenia skargi;

3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 8, art. 11 K.p.a. polegające na tym, że Sąd wbrew zasadzie określonej w art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. - nie wziął pod uwagę wyjaśnień skarżącej dotyczącej daty, od której zmiana stanu wód na jej gruncie wystąpiła czyniąc na jej gruncie poważne szkody i nie uzasadnił dlaczego oraz nie wziął pod uwagę dowodów załączonych do materiału dowodowego. Sąd biorąc pod uwagę te dowody winien w tej sytuacji zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., tj. uchylić decyzję organu drugiej instancji w całości;

4) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 80 K.p.a. polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej dokonał dowolnej i wybiórczej oceny dowodów w sprawie pomijając zeznania skarżącej złożone przed organami, dowody w postaci zdjęć. Sąd uwzględniając całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy winien w tej sytuacji zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., tj. uchylić decyzję organu drugiej instancji w całości;

5) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a. przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 7 k.p.a., co w efekcie doprowadziło do wydania wyroku oddalającego skargę;

6) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz stanowiska strony skarżącej tj. zarzutów dotyczących naruszenia zasady prawdy obiektywnej poprzez nieuwzględnienie dowodu z dokumentacji zdjęciowej znajdującej się w aktach sprawy oraz zeznań skarżącej dotyczących daty powstania zmiany stanu wody na jej gruncie oraz gruntach sąsiednich, co w efekcie doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydania wyroku oddalającego skargę;

7) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 K.p.a. polegające na przyjęciu, że organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy i oceniły go obiektywnie w sytuacji, gdy organy nie przeprowadziły dowodu z opinii biegłego hydrologa w sprawie, w której była wymagana odpowiednia specjalistyczna i szczegółowa opinia biegłego z zakresu hydrologii, jak również nie przeprowadziły dowodu z opinii biegłego na okoliczność wpływu urbanizacji osiedla na zmianę stanu wód na gruncie skarżącej oraz w sytuacji, gdy organy nie przeprowadziły dowodu (np. z zeznań świadków) na okoliczność ustalenia daty, od której problem zalewania działki skarżącej powstał (pomimo, że skarżąca wielokrotnie podnosiła tę kwestię od początku postępowania przed organami), co w efekcie doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydania wyroku oddalającego skargę;

8) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art. 10 K.p.a. polegające na przyjęciu przez Sąd, że owszem doszło do naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie, jednakże nie ma to wpływu na wynik postępowania, gdyż jest to opinia organu państwowego w sytuacji, gdy przepisy postępowania jasno wskazują na obligatoryjny charakter tego przepisu, który stwierdza jasno, że "organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania". W niniejszej sprawie skarżąca J. J. została pozbawiona przez organy czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym, dowodowym. Sąd biorąc pod uwagę te okoliczności wskazane powyżej winien w tej sytuacji zastosować prawo określone w ustawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., tj. powinien uchylić decyzję w całości.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżąca kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Stosownie do treści art. 29 ust. 3 ww. ustawy w przypadku spowodowania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie w taki sposób, że wpływają one szkodliwie na grunty sąsiednie wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Przedmiotem tej sprawy jest kontrola, w granicach zarzutów kasacyjnych, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku oddalającego skargę na decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą wydania nakazu właścicielom działek nr [...] i [...] wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działkach nr [...] i [...] oraz przywrócenia stanu poprzedniego.

Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie rażącego naruszenia art. 10 K.p.a. polegającego na braku zapewnienia przez organ czynnego udziału skarżącej w postępowaniu wyjaśniającym na etapie przeprowadzania kontroli przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na nieruchomości przy ul. [...] w B. (działka nr [...]). W szczególności nie jest to przesłanka wznowieniowa postępowania administracyjnego określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., zgodnie z którą jest nią sytuacja, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W tej sprawie w postępowaniu administracyjnym skarżąca kasacyjnie brała udział w postępowaniu. Oględziny rur odprowdzających wodę z dachu budynku na działce nr [...] przy ul. [...] w B. nie były przeprowadzane przez organ prowadzący postępowanie w tej sprawie i nie miały one podstawowego znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego. Jak przy tym wynika z ustaleń dokonanych w czasie kontroli działki nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał odkrywki części terenu działki nr [...] nie stwierdzając, aby jakakolwiek rura odprowadzająca wodę była skierowana na działkę nr [...] (akta administracyjne sprawy, karta nr 98).

Tym samym nie jest to uchybienie skutkujące pozbawieniem samej strony udziału w postępowaniu administracyjnym. Nie będąc przesłanką wznowienioną podniesiona przez stronę skarżącą kasacyjnie okoliczność nie mogła być uznana za podstawę do uchylenia w tej sprawie wydanych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Nie jest to także uchybienie skutkujące na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. istotnym naruszeniem procedury administracyjnej.

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 K.p.a. tylko wówczas mógłby być uznany za zasadny, gdyby strona mogła wykazać istnienie możliwości dokonania innych istotnych ustaleń stanu faktycznego sprawy, które wskazywałyby na odmienny sposób załatwienia sprawy. W tej jednak sprawie, poza samym pominięcie udziału w kontroli działki nr [...] dokonanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego sama skarżąca kasacyjnie nie wskazuje, aby jej udział miał wpływ na odmienne ustalenia.

Także w orzecznictwie sądowym w sposób jednoznaczny przyjmuje się, że naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 17 września 2020 r. sygn. akt II OSK 53/19, opubl. w Lex nr 3062967; wyrok NSA z 12 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 1022/17, opubl. w Lex nr 2642990).

Wskazany w zarzutach skargi kasacyjnej art. 3 § 1 P.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze kompetencyjnym stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 P.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08, opub. w Lex nr 490087). Naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autorka skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16, opub. w Lex nr 2450637; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11, opub. w Lex nr 1145065).

Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 K.p.a., poprzez przeprowadzenie przez Sąd niewłaściwej kontroli działalności organów, które w sposób rażący naruszyły art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, mającego na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz brak ustosunkowania się Sądu do zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci zdjęć oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że przyczyną zmiany stanu wód na gruncie skarżącej jest m.in. urbanizacja osiedla, w sytuacji gdy brak jest co do tego jakichkolwiek dowodów.

Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, powołany przez organ biegły w swojej opinii wyraźnie wskazał, że naturalny kierunek spływu wód jest zgodny z nachyleniem terenu osiedla [...] w kierunku południowo-wschodnim w stronę rzeki B.. Osiedle to zostało wybudowane na terenach wcześniej gospodarowanych rolniczo i urbanizacja tego terenu skutkująca jego zabudową oraz brakiem wydolnej ogólnospławnej kanalizacji deszczowej pozwalającej na odprowadzanie nadmiaru części wód opadowych spływających zgodnie w naturalnym kierunkiem w stronę rzeki B. W opinii tej podkreślono, że w szczególności wybudowane fundamentów budynków oraz zagęszczenie gruntu pod jezdnią ul. [...] utrudniają spływ wód do ul. [...] i zmniejszyły powierzchnię chłonną płytkiej warstwy wodonośnej. W opinii tej zamieszczono szereg zdjęć obrazujących ten fragment osiedla [...] w B., a przy tym biegły przedstawił także na mapach kierunek spływu wód i naturalne przeszkody mające wpływ na ten spływ. Wynika z nich ponad wszelką wątpliwość, że działki nr [...] i nr [...] znajdują się na naturalnym kierunku spływu tych wód do rzeki B.. Ponadto biegły wskazał, że rozwiązaniem byłaby rozbudowa systemu kanalizacji deszczowej na terenie osiedla [...] lub wybudowanie na poszczególnych nieruchomościach studni chłonnych gromadzących wodę. Strona skarżąca kasacyjnie w piśmie z dnia 14 marca 2017 r. nie wyraziła zgody na budowę studni chłonnej lokalizowanej w granicy z działką sąsiednią (akta administracyjne sprawy, karta nr 94).

W trakcie postępowania została złożona opinia specjalisty z zakresu budownictwa wodno-melioracyjnego dotycząca propozycji lokalizacji studni chłonnych w dwóch wariantach: w pierwszym polegającym na zamontowaniu po jednej studni na działkach nr [...], [...] i [...] i drugiego wariantu polegającego na zamontowaniu jednej studni chłonnej w granicy między działkami [...], [...] i [...] (akta administracyjne sprawy, karty nr 98-101). Na żaden z tych wariantów skarżąca kasacyjnie się nie zgodziła (akta administracyjne sprawy, karta nr 108-109).

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został prawidłowo oceniony przez Sąd pierwszej instancji. W szczególności wbrew twierdzeniu strony skarżącej organy administracyjne ustaliły stan faktyczny sprawy, w tym twierdzenie o celowym zamontowaniu rur na działce nr [...] pozwalającym na kierowanie wód opadowych na działkę nr [...]. Przeczy temu materiał zdjęciowy zgromadzony w sprawie wskazujący, że na działce nr [...] ma miejsce nawet kilkudniowa stagnacja wody po obfitych opadach (akta sprawy, karty nr 87, 90-93) oraz opinia biegłego wykluczającą celowe kierowanie wody opadowej z działki nr [...] na działkę skarżącej kasacyjnie.

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wydanej w tej sprawie decyzji wskazał na materiał zdjęciowy zgromadzony w aktach sprawy i wyjaśnił, że zarówno opinia biegłego jak i pozostały materiał dowodowy nie potwierdziły stanowiska skarżącej kasacyjnie, że jedną z podstawowych przyczyn zalewania wodami opadowymi jej nieruchomości jest skierowanie rur odprowadzających wody opadowe z dachu budynku przy ul. [...].

Z akt sprawy wynika, że do odwołania strona skarżąca kasacyjnie dołączyła zdjęcia przedstawiające fragment działki nr [...] z rurą odprowadzającą wodę z dachu budynku zlokalizowanego na tej działce. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji stwierdził, że argumenty i treść odwołania nie wskazują, aby orynnowanie budynku na działce nr [...] powodowały podmywanie gruntu na działce skarżącej. Mimo dość skrótowej oceny przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dowodów dołączonych do odwołania, nie można jednak uznać za zasadnym zarzut naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. zobowiązującym organ do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego.

Sąd pierwszej instancji kontrolując wydane w sprawie decyzje stwierdził, że materiał zdjęciowy dołączony do odwołania nie potwierdza, wbrew twierdzeniu strony skarżącej skierowania wód odpadowych z działki nr [...] na działkę nr [...]. Taka ocena Sądu pierwszej instancji nie jest wadliwa. Zdjęcia te co najwyżej wskazują, że po opadach woda gromadzi się wokół miejsca odprowadzania wody opadowej z rury spustowej zlokalizowanej na części środkowej działki nr [...] i co do zasady podtapia działkę nr [...]. Gdyby do tej rury spustowej były dołączone rury (i wykonany drenaż) to oczywistym jest, że nie następowałaby stagnacja wody na działce nr [...], ale byłaby odprowadzana na działkę nr [...]. Nie znajduje to jednak potwierdzenia w materiale dowodowym dołączonym przez skarżącą do odwołania. Nie został również naruszony w toku postępowania administracyjnego art. 80 K.p.a., ponieważ organy administracyjne prawidłowo oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego okoliczności wskazujące na przyczyny podtapiania działki nr [...] i sposoby na likwidację tych podtopień. Prawidłowo również Sąd pierwszej instancji uznał brak naruszenia w tej sprawie art. 80 K.p.a.

Tym samym nie można uznać za zasadnym zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a., zawierającym jedną z zasad postępowania administracyjnego nakazującą podejmowanie przez organy z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności dowodowych celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W tej sprawie, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, organy administracyjne ustaliły stan faktyczny sprawy wskazując na przyczyny okresowego podtapiania działki nr [...] wodami i wskazały na sposoby uniknięcia tego podtapiania, które jednak wymagały także udziału samej skarżącej. W szczególności organy administracyjne stwierdziły, że przyczyną stanu faktycznego okresowego podtapiania działki nr [...] nie były działania właścicieli działek nr [...] lub [...].

Nie można uznać za zasadnym zarzutu naruszenia art. 11 K.p.a. nakazującego wyjaśnianie stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy celem w miarę możliwości doprowadzenia do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. W tej sprawie tak organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji wyjaśniły stronie skarżącej kasacyjnie, jakimi przesłankami organy te kierowały się załatwiając sprawę. Nie można również stwierdzić, aby została naruszona zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji wyrażona w art. 8 K.p.a. Strona skarżąca kasacyjnie była informowana o przebiegu postępowania, jej pisma nie pozostawały bez reakcji organów, kilkakrotnie były prowadzone dowody np. z oględzin nieruchomości z udziałem tej strony w czasie których np. odnotowywano wyjaśnienia samej strony. Organy wyjaśniały również, jakie są powody podtapiania działki nr [...] i innych działek. Okoliczność zaś braku akceptacji strony do ustaleń organów administracji nie może stanowić w tej sprawie o naruszeniu zasady wynikającej z art. 8 K.p.a.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym artykułem sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji naruszyłby obowiązek określony w art. 133 § 1 P.p.s.a. przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego w taki sposób, który doprowadziłby do przedstawienia przez ten Sąd sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym. Obowiązkiem Sądu jest bowiem dokonanie oceny, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, tj. wynikającego z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem.

W tej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie uznał za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy administracji i przyjął, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia umożliwiając wydanie wyroku.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy, ponieważ skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku w przedmiocie odmowy wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych i przedmiot tej właśnie sprawy administracyjnej został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak jest związany granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy" (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1142/15, opub. w Lex nr 2270789). Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2633/15, opub. w Lex nr 2303258).

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd. Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie te elementy. Ponadto Sąd pierwszej instancji ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie w tym również i zdjęcia dołączone przez skarżącą nie uznając, aby wnosiły one istotne nowe okoliczności. Wprawdzie Sąd pierwszej instancji odrębnie nie ustosunkował się do zarzutu skargi dotyczącego powstawania podtopień po 2014 r. ale wyjaśnił, że prawidłowo ustaliły organy przyczyny podtopień wynikających nie z faktu budowy budynku na działce nr [...], ale z naturalnego kierunku spływu wód, urbanizacji osiedla [...] i braku sprawnej kanalizacji wód opadowych. Kwestia zaś budowy budynku na działce nr [...] i braku zebrania w aktach sprawy dokumentacji tej budowy nie stanowiła okoliczności niezbędnej do ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodu z opinii hydrologa nie może odnieść zamierzonego skutku. Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w tej sprawie opinię sporządziła osoba dysponująca wiedzą w zakresie zmiany stanu wód i możliwości przeciwdziałania takim zjawiskom i sporządzona opinia (wraz z jej uzupełnieniem) jest poprawna, zawiera logiczny wywód i odpowiada na stawiane w tej sprawie pytania. Opinia ta wyjaśnia przyczyny stanu wód na działkach nr [...], [...] i [...] a także wskazuje na sposoby przeciwdziałania takiej sytuacji.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a w związku z tym, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.