Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1035/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 § 1 i 2 w zw. z art. 35 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 164
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi I. w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. [...] o powołaniu G. B. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w [...].

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. G. B. złożył wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...].

Po uzupełnieniu braków formalnych, pismem z dnia 15 maja 2015 r., na podstawie art. 10 § 1 i 2 w zw. z art. 35 pkt 1 ustawy - Prawo o notariacie, wystąpiono do Rady Izby Notarialnej we [...] o wydanie opinii.

Przy piśmie z dnia [...] lipca 2015 r., Rada Izby Notarialnej we [...] nadesłała uchwałę Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r., negatywnie opiniującą wniosek G. B. o powołanie na stanowiło notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...], zarówno co do osoby jak i siedziby kancelarii. Jednocześnie Rada postanowiła zwrócić się do Ministra Sprawiedliwości o "podjęcie odpowiednich działań", zmierzających do wykazania, czy obecny stan zdrowia G. B. pozwala na wykonywanie przez niego zawodu notariusza, a w szczególności uzyskanie od wnioskodawcy w tym zakresie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że wniosek G. B. na obecnym etapie nie może zostać uwzględniony bez przeprowadzenia dodatkowych czynności sprawdzających. Odwołując się do zaświadczeń lekarskich dołączonych do wniosku, Rada wskazała, że G. B. jest osobą słabo widzącą obuocznie, co skutkowało zaliczeniem go do znacznego stopnia niepełnosprawności. W opinii Rady, stwierdzona niepełnosprawność wnioskodawcy stwarza poważną i uzasadnioną wątpliwość, co do możliwości wykonywania przez niego w sposób prawidłowy obowiązków notariusza, bez usunięcia której nie jest możliwe powołanie G. B. na stanowisko notariusza. Stąd też, w ocenie Rady Izby Notarialnej we [...], uzasadnione jest wszczęcie procedury sprawdzającej, o której mowa w art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie.

G. B. złożył zażalenie na powyższą uchwałę do Krajowej Rady Notarialnej, która uchwałą Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. uchyliła uchwałę Rady Izby Notarialnej we [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Rada Izby Notarialnej we [...], uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2015 r., ponownie negatywnie zaopiniowała wniosek G. B. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...], zarówno co do osoby, jak i siedziby kancelarii. Jednocześnie Rada ponownie postanowiła zwrócić się do Ministra Sprawiedliwości o podjęcie odpowiednich działań zmierzających do wykazania, czy obecny stan zdrowia G. B. pozwala na wykonywanie przez niego zawodu notariusza, a w szczególności uzyskania od wnioskodawcy w powyższym zakresie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS na podstawie art. 16 § 1 pkt

2 ustawy - Prawo o notariacie.

W uzasadnieniu uchwały, w odniesieniu do osoby wnioskodawcy, Rada w zasadzie powtórzyła wcześniejsze stanowisko. Uznała, że wniosek G. B. na obecnym etapie nie może zostać uwzględniony bez przeprowadzenia dodatkowych czynności, pozwalających usunąć wątpliwości, co do możliwości dokonywania przez wnioskodawcę czynności notarialnych. Wskazała, że wprawdzie w art. 11 ustawy - Prawo o notariacie nie przewidziano wprost obowiązku poddania kandydata na notariusza badaniu lekarza orzecznika ZUS, jednak w żaden sposób nie przekreśla to możliwości żądania, aby osoba wnioskująca o powołanie na to stanowisko poddała się "wymaganym ustawowo procedurom medycznym" w celu potwierdzenia zdolności do pełnienia obowiązków notariusza.

Powołując się na "prezentowane wcześniej" stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości, Rada Izby Notarialnej we [...] podniosła, że w takim przypadku możliwe jest, "na zasadzie wykładni celowościowej i systemowej", odpowiednie zastosowanie regulacji zawartej w art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, w myśl której Minister Sprawiedliwości odwołuje notariusza, jeżeli z powodu choroby lub ułomności został orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS uznany za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków notariusza lub bez uzasadnionej przyczyny odmówił poddania się takiemu badaniu, mimo zalecenia rady właściwej izby notarialnej. W opinii Rady Izby Notarialnej we [...], przy odpowiednim zastosowaniu powołanego przepisu, Minister Sprawiedliwości może zażądać od wnioskodawcy poddania się badaniu lekarza orzecznika ZUS, który orzeczeniem potwierdzi zdolność G. B. do pełnienia obowiązków notariusza. W przeciwnym przypadku mogłoby dojść do sytuacji, w której Minister Sprawiedliwości bezpośrednio po powołaniu kandydata na stanowisko notariusza, musiałby natychmiast wszczynać procedurę zmierzającą do jego odwołania.

Rada wskazała nadto, że art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie ceduje, przysługujące co do zasady lekarzowi medycyny pracy, uprawnienia do wystawiania zaświadczeń, dotyczących dopuszczenia do pracy, na lekarza orzecznika ZUS. Dlatego też lekarz okulista nie jest uprawniony do wydawania zaświadczeń ze skutkiem orzeczenia lekarza orzecznika ZUS.

Odnosząc się do wniosku w części dotyczącej wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...], Rada wskazała, że brak jest uzasadnienia dla uruchomienia w tej miejscowości kolejnej kancelarii notarialnej. Funkcjonują tam obecnie dwie kancelarie notarialne, w których działalność prowadzi dwóch notariuszy. Zdaniem Rady, zapotrzebowanie na usługi notarialne zarówno w [...], jak i "w rejonie" jest w pełni zaspokojone.

Liczba mieszkańców [...] wynosi 23.114 osób. Natomiast osoby w wieku produkcyjnym (20-64 lata), które najczęściej korzystają z usług notarialnych, stanowią w [...] 65 % ogółu mieszkańców. Odwołując się do sprawozdania [...] Rada wskazała, że w drugim półroczu 2014 r. na jednego notariusza w [...] przypadało miesięcznie 104,5 czynności notarialnych, zaś w pierwszym półroczu 2015 r. liczba ta drastycznie spadła do 54,41 czynności na jednego notariusza.

Zestawienie ilości czynności notarialnych dokonywanych przez notariuszy w [...], z liczbą mieszkańców tego miasta, ujemne saldo migracji oraz wysoki poziom bezrobocia w [...] nie sprzyjają, w opinii Rady, zapotrzebowaniu na czynności notarialne.

Rada wskazała jednocześnie, że lokal wybrany przez wnioskodawcę na kancelarię notarialną spełnia wymogi określone w art. 4 § 2 ustawy – Prawo o notariacie.

W piśmie z dnia [...] października 2015 r. G. B. poinformował, że nie złożył zażalenia na powyższą uchwałę. Odnosząc się do zarzutów Rady Izby Notarialnej we [...] wskazał, że spełnia wszystkie wymogi formalne określone w ustawie - Prawo o notariacie, konieczne do powołania na stanowisko notariusza. Samodzielnie ukończył wyższe studia prawnicze, uzyskując tytuł magistra prawa, odbył aplikację notarialną, w 2014 r. złożył z wynikiem pozytywnym egzamin notarialny i uzyskał status zastępcy notarialnego, a nadto przez okres 3 tygodni z powodzeniem wykonywał obowiązki zastępcy notarialnego.

Powołując się na zaświadczenia lekarzy okulistów, dołączone do wniosku, G. B. wskazał, że zdolność do wykonywania przez niego zawodu notariusza nie może budzić wątpliwości. Zapewnił, że jest w stanie bez niczyjej pomocy wykonywać zawód notariusza, w szczególności dokonywać czynności notarialnych, prowadzić rejestry notarialne, obsługiwać komputer i programy do prowadzenia kancelarii oraz samodzielnie dokonywać wpisów do rejestrów prowadzonych w formie elektronicznej. Zarówno w życiu codziennym, jak i w pracy zawodowej korzysta ze specjalistycznego sprzętu optycznego - lup, lup elektronicznych, jak również komputerowych programów powiększających, które niwelują negatywne skutki schorzenia i pomagają sprawnie funkcjonować.

Wnioskodawca wskazał nadto, że skoro Rada Izby Notarialnej we [...] miała jakiekolwiek wątpliwości co do jego osoby, winna zareagować znacznie wcześniej, a nie narażać go na wysokie koszty związane z remontem, wyposażeniem i opłacaniem czynszu lokalu przyszłej kancelarii notarialnej. Zwrócił także uwagę, że zawód notariusza był już wykonywany przez osobę całkowicie niewidomą.

Odnosząc się do zarzutów Rady, dotyczących siedziby kancelarii notarialnej, G. B. podkreślił, że zamierza uruchomić kancelarię w dzielnicy [...], oddalonej od centrum [...] ok. 5-6 kilometrów. Do 1972 r. było to odrębne miasto. W dzielnicy nie funkcjonuje obecnie żadna kancelaria notarialna, choć jest tam skupiony cały przemysł, strefa ekonomiczna i biznes. Mieszka tam także znaczna część mieszkańców [...].

Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. strony - G. B. i Izba Notarialna we [...] - zostały zawiadomione o zakończeniu postępowania wyjaśniającego.

G. B., odnosząc się do zgromadzonych w sprawie dowodów, w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. wskazał, że spełnia wszystkie przesłanki powołania na notariusza i jest w pełni przygotowany i zdolny do wykonywania tego zawodu. Podtrzymał też wcześniejsze stanowisko co do celowości wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w dzielnicy [...] w [...].

Rada Izby Notarialnej we [...], w zakreślonym w trybie art. 10 § 1 k.p.a. terminie, nie wypowiedziała się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., [...] Minister Sprawiedliwości powołał G. B. na stanowiska notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w [...].

W uzasadnieniu tej decyzji organ zawarł następujące rozważania:

Zgodnie z art. 10 § 1 ustawy - Prawo o notariacie notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Minister Sprawiedliwości wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ustawy - Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią tej opinii , która podlega ocenie jak każdy inny dowód. Do kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy zatem zarówno dobór kandydatów do zawodu notariusza, jak też wyznaczanie siedzib ich kancelarii.

Rada Izby Notarialnej we [...] negatywnie opiniując wniosek G. B. co do osoby, podniosła, że stwierdzona niepełnosprawność wnioskodawcy, wynikająca z faktu, że jest on osobą słabo widzącą obuocznie, stwarza poważną i uzasadnioną wątpliwość, co do możliwości wykonywania przez niego w sposób prawidłowy obowiązków notariusza. Bez usunięcia tej wątpliwości nie jest zatem możliwe powołanie G. B. na stanowisko notariusza, natomiast jedynym sposobem na ich usunięcie jest zastosowanie per analogiam trybu przewidzianego w art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie tj. skierowanie wnioskodawcy na badania i uzyskanie opinii lekarza orzecznika ZUS.

Odnosząc się do powyższej argumentacji Minister Sprawiedliwości podkreślił, że ustawa - Prawo o notariacie nie przewiduje regulacji pozwalającej stosować choćby odpowiednio, przy ocenie zdolności kandydata na notariusza do wykonywania tego zawodu, art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie. Przepis ten dotyczy wyłącznie odwołania ze stanowiska notariusza i ma charakter wyjątkowy, stąd też, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, jego analogiczne zastosowanie w przypadku postępowania o powołanie na stanowisko notariusza nie jest możliwe.

Ponadto, w treści art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie mowa jedynie o "zaleceniu" rady właściwej izby notarialnej w sprawie poddania się ocenie niezdolności do pracy. Przepis nie przewiduje natomiast możliwości skierowania na badanie i uzyskania orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Rada właściwej izby notarialnej, podobnie jak Minister Sprawiedliwości, jako organy nadzoru, nie są bowiem uprawnione do kierowania notariuszy na badania przez lekarza orzecznika ZUS. Nie łączy ich z notariuszami stosunek podległości (np. służbowej) mogący uzasadniać wydanie takiego skierowania. Tym samym, skoro brak jest podstaw prawnych, by Minister Sprawiedliwości skierował notariusza na badanie przez lekarza orzecznika ZUS, tym bardziej nie jest uprawniony do skierowania na takie badanie osobę, która nie jest jeszcze notariuszem. W toku postępowania o powołanie na stanowisko notariusza zastosowanie w drodze analogii przepisu art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie nie jest zatem możliwe.

W świetle stanowiska Rady Izby Notarialnej we [...], organ podkreślił, że przepisy ustawy - Prawo o notariacie nie cedują, przysługującego lekarzowi medycyny pracy, uprawnienia do wystawiania zaświadczeń, dotyczących możliwości wykonywania zawodu notariusza osoby ubiegającej się o powołanie na to stanowisko, na lekarza orzecznika ZUS. Ustawodawca nie uzależnił powołania na stanowisko notariusza od wcześniejszego uzyskania zaświadczenia lekarza orzecznika ZUS potwierdzającego zdolność kandydata do wykonywania tego zawodu. Gdyby zamierzeniem ustawodawcy było uzależnienie powołania na stanowisko notariusza od uprzedniego uzyskania takiego zaświadczenia, uczyniłby to wprost. Wobec braku takiej regulacji, nie ma podstaw, by istnienie tego warunku domniemywać.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło ustalić, że G. B. spełnia wszystkie przesłanki powołania na stanowisko notariusza określone w art. 11 ustawy - Prawo o notariacie, co potwierdzają dokumenty załączone do wniosku oraz złożone w toku postępowania.

G. B. posiada obywatelstwo polskie, ma 35 lat oraz korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych. W 2004 r. ukończył studia na [...], uzyskując tytuł magistra prawa. Odbył aplikację notarialną. W dniach 4-5 września 2014 r. przystąpił do egzaminu notarialnego i złożył go z wynikiem pozytywnym. W dniu [...] kwietnia 2015 r. Minister Sprawiedliwości wydał zaświadczenie o uzyskaniu przez G. B. statusu zastępcy notarialnego ([...]).

Odnosząc się do określonych w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie przesłanek nieskazitelności charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza organ wskazał, że G. B. ukończył studia prawnicze z wynikiem dobrym i uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego. Nie był karany oraz nie zostało wszczęte i nie toczyło się wobec niego postępowanie dyscyplinarne. Notariusz B. L., która sprawowała patronat nad wnioskodawcą w okresie aplikacji notarialnej (od dnia 1 października 2007 r. do dnia 29 lutego 2012 r.), w opinii z dnia [...] maja 2015 r., pozytywnie oceniła G. B. Wskazała, że jest osobą staranną i dociekliwą. Nie miał trudności z podejmowaniem decyzji, a w kontaktach z klientami był uprzejmy i taktowny. Zdaniem opiniującej, wnioskodawca jest przygotowany co wykonywania zawodu notariusza.

K. D. z [...], która zatrudniała wnioskodawcę w okresie od dnia 3 sierpnia 2012 r. do dnia 28 kwietnia 2015 r. na stanowisku pracownika administracyjno - biurowego, w opinii z dnia [...] maja 2015 r. wskazała, że G. B. jest osobą kreatywną, dobrze zorganizowaną, precyzyjną i sumienną. Wykazuje dużą samodzielność w realizacji powierzonych zadań oraz zaangażowanie w działalność firmy, a zdolności interpersonalne zapewniają mu dobre kontakty zarówno z klientami, jak i współpracownikami.

Pozytywną ocenę wystawiła wnioskodawcy również notariusz U. N. , w której kancelarii, w okresie od dnia 4 maja 2015 r. do dnia 22 maja 2015 r., jako zastępca notarialny, wykonywał zastępstwo w trybie art. 21 § 1 ustawy - Prawo o notariacie. W opinii z dnia [...] listopada 2015 r. wskazała, że G. B. wykonywał wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją, w szczególności samodzielnie przygotowywał czynności notarialne, ustalał tożsamość stron czynności, odczytywał akty notarialne oraz udzielał stosownych pouczeń i wyjaśnień. Notariusz U. N. podkreśliła, że mimo wady wzroku, o której wiedziała, powierzając G. B. obowiązki zastępcy notarialnego, wnioskodawca wywiązał się z tych zadań znakomicie, zyskując wśród klientów kancelarii opinię sumiennego, rzetelnego i kompetentnego. W opinii notariusz U. N. , G. B. jest w odpowiedni sposób przygotowany do pełnienia funkcji notariusza.

Odnosząc się do stanowiska Rady Izby Notarialnej we [...], wyrażonego w uchwale Nr [...] z dnia [...] października 2015 r., Minister Sprawiedliwości wskazał, że istotnie orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. ([...]) Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] postanowił zaliczyć G. B. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do dnia [...] marca 2015 r.

Jak wynika ze złożonego w toku postępowania zaświadczenia lekarskiego lek. med. H. W. z dnia [...] lipca 2015 r., u G. B. stwierdzono obuoczne zwyrodnienie siatkówki typu [...]. Schorzenie to powoduje ograniczenie ostrości widzenia, która jednak jest korygowana przy pomocy specjalistycznego sprzętu optycznego. Pozwala to pacjentowi na sprawne korzystanie z komputera (pisanie, obsługę programów komputerowych itd.), jak również odczytywanie pisma drukowanego i ręcznego. Opisana wada wzroku nie przeszkadza wnioskodawcy w identyfikacji i rozpoznawaniu z bliskiej odległości osób oraz rzeczy, jak również w funkcjonowaniu w życiu osobistym i zawodowym, stąd też, w opinii lek. med. H. W. , G. B. jest w stanie wykonywać zawód notariusza.

Analogiczne wnioski wynikają z zaświadczenia z dnia 29 lipca 2015 r., wystawionego przez lek. med. J. S., specjalistę chorób oczu. Natomiast okulista lek. med. R. M., w zaświadczeniu z dnia [...] lipca 2015 r., wskazał, że w związku z pełną adaptacją do niskiej ostrości widzenia i pełną samodzielnością, schorzenie wzroku G. B. nie dyskwalifikuje go z pracy w wyuczonym zawodzie notariusza.

Powyższe opinie zdaniem organu potwierdza orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r., wydane przez H. W. , jako lekarza medycyny pracy. Wskazano w nim jednoznacznie, że G. B. jest zdolny do wykonywania pracy w zawodzie notariusza, przy czym powinna być ona wykonywania przy komputerze przystosowanym dla osób słabo widzących. Opinia ta, jak podkreślił Minister Sprawiedliwości, jest przekonująca i wiarygodna, a zawarte w niej wnioski znalazły potwierdzenie w praktyce. Wnioskodawca wykonywał bowiem obowiązki notariusza, zastępując notariusz U. N. w czasie jej nieobecności w okresie od dnia 4 maja 2015 r. do dnia 22 maja 2015 r. Jak wyżej wskazano, notariusz pozytywnie oceniła jego pracę w tym okresie.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, opisany wyżej materiał dowodowy, zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego, jest wystarczający dla ustalenia, że G. B., mimo stwierdzonego schorzenia, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Stąd też nie było konieczne i celowe zasięganie w tym przedmiocie opinii biegłego.

Na uwagę według oceny organu zasługuje także okoliczność, że choć niepełnosprawność G. B. istnieje od urodzenia, wnioskodawca został dopuszczony do egzaminu wstępnego na aplikację notarialną, a po uzyskaniu pozytywnego wyniku z tego egzaminu, uzyskał wpis na listę aplikantów notarialnych. Tymczasem z brzmienia art. 71 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, wynikało jednoznacznie, że aplikantem notarialnym może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 11 pkt 1-3 ustawy - Prawo o notariacie, zatem również daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Analogiczna sytuacja miała miejsce wówczas, gdy wnioskodawca został dopuszczony przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej do egzaminu notarialnego przeprowadzanego w dniach 4-5 września 2014 r.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, skoro mimo wady wzroku G. B. odbył całą drogę dochodzenia do zawodu notariusza, w chwili obecnej wada ta nie może stanowić przeszkody w powołaniu go na stanowisko notariusza. Nie odnotowano bowiem pogorszenia stanu zdrowia wnioskodawcy, który w pełni zaadaptował się już do niskiej ostrości widzenia, a lekarze - specjaliści, w tym lekarz medycyny pracy, nie widzą przeciwwskazań do wykonywania zawodu notariusza, przy wykorzystaniu specjalistycznego sprzętu powiększającego. Przeciwny pogląd w konsekwencji oznaczałby, że wnioskodawca, mimo odbycia aplikacji notarialnej i złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu notarialnego, nie może wykonywać zawodu notariusza, choć dotychczasowe działania organów administracji pozwalały na wniosek, że zdiagnozowane schorzenie nie będzie stanowiło ku temu przeszkody.

Rada Izby Notarialnej we [...] w uzasadnieniu uchwały z dnia [...] października 2015 r., powołując się na sprawę [...], podniosła, że Minister Sprawiedliwości w podobnych sprawach stał na stanowisku, że "wobec treści art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie notariuszem nie może zostać osoba, której stan zdrowia uzasadniałby odwołanie z tego stanowiska". Odnosząc się do tego zarzutu organ wskazał, że Minister Sprawiedliwości indywidualnie w każdej sprawie bada kwestię spełniania przez kandydata na notariusza przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W uzasadnieniu uchwały Rady Izby Notarialnej we [...] nie wskazano, by okoliczności sprawy [...] były tożsame z ustalonymi w rozpoznawanej sprawie. Ponadto, ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, by stan zdrowia G. B. uzasadniał odwołanie go ze stanowiska notariusza "bezpośrednio" po powołaniu. Zarówno przedłożone zaświadczenia lekarskie, jak również fakt odbycia aplikacji notarialnej, złożenia egzaminu notarialnego oraz wykonywania obowiązków zastępcy notarialnego i samodzielne prowadzenie kancelarii notarialnej pod nieobecność notariusza przez okres kilku tygodni pozwalają na wniosek, że G. B., mimo stwierdzonej wady wzroku, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Mając powyższe na uwadze, Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego uznał, że po stronie G. B. nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, stanowiące podstawę odmowy powołania na stanowisko notariusza.

Odnośnie wniosku G. B., w części dotyczącej wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej Minister Sprawiedliwości wskazał, że [...] jest miastem i gminą w województwie dolnośląskim. Liczy ok. 23.896 mieszkańców. Obecnie działalność prowadzi tam 2 notariuszy. Wyznaczenie w [...] kolejnej siedziby kancelarii notarialnej zmniejszy liczbę mieszkańców przypadających na jednego notariusza, a tym samym zapewni zwiększoną dostępność do usług notarialnych zarówno osobom fizycznym, jak też osobom prawnym. Ponieważ art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego obliguje do uwzględnienia przez organy administracji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, to niewątpliwie w interesie społecznym jest, aby popyt na usługi notarialne był zaspokajany w coraz szerszym zakresie, także w [...].

Minister Sprawiedliwości podniósł, że wnioskodawca zamierza prowadzić kancelarię notarialną w odrębnej części miasta - w dzielnicy [...], oddalonej od centrum kilka kilometrów. Do końca 1972 r. [...] stanowił odrębne, samodzielne miasto, zaś w 1973 r. został włączony administracyjnie do sąsiedniej [...]. Obecnie [...], jako część miasta [...], liczy około 12.000 mieszkańców. Funkcjonują tam liczne zakłady pracy i fabryki m.in. [...], [...], [...], [...]. W dzielnicy tej nie ma kancelarii notarialnej.

Zdaniem organu, większa liczba kancelarii notarialnych na danym terenie leży w interesie społecznym, rozpatrywanym przez pryzmat ochrony interesów osób w przyszłości korzystających z usług notarialnych, gdyż każda nowa kancelaria zwiększa dostępność do tych usług. Zwiększenie tej dostępności jest zatem realizacją tego interesu.

Z przepisów ustawy - Prawo o notariacie nie wynika, aby podstawą do utworzenia w danej miejscowości kolejnej kancelarii notarialnej był wzrost ilości aktów notarialnych sporządzanych w dotychczas funkcjonujących kancelariach. Mimo tego wskazać jednak należy, że systematyczne zwiększanie kompetencji notariuszy zarówno poprzez poszerzenie katalogu czynności notarialnych, jak i zwiększenie katalogu czynności prawnych, w których istnieje przymus notarialny, skutkuje stałym wzrostem liczby dokonywanych przez notariuszy czynności notarialnych . Obrazuje to również zestawienie, przytoczone w uzasadnieniu uchwały Rady Izby Notarialnej, we [...], w którym wskazano na wzrost czynności notarialnych w [...] z 452 w I półroczu 2012 r. do 617 w I półroczu w 2015 r. Minister Sprawiedliwości podniósł, że w [...] do maja 2015 r. działała tylko jedna kancelaria notarialna, w której działalność prowadził jeden notariusz. W kontekście powyższego niezrozumiałe jest zestawienie przedstawione przez Radę Izby Notarialnej we [...] z którego wynika, że mimo stałego wzrostu czynności notarialnych liczba czynności dokonywanych przez jednego notariusza spada.

Ustawa – Prawo o notariacie nie przewiduje też, co wielokrotnie wynikało z judykatury sądów administracyjnych, aby warunkiem utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej było zapewnienie rentowności tego rodzaju instytucji. Tak samo nie wynika z tych przepisów wymóg zadbania o to, żeby nowoutworzona kancelaria nie wpłynęła negatywnie na rentowość kancelarii już istniejących na terenie, gdzie wyznaczono jej siedzibę.

Przepisy cytowanej ustawy nie uzależniają również utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości. Liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii notarialnych, nie mogą jednak stanowić podstawy do odmowy wyznaczenia siedziby zgodnie z wnioskiem kandydata, który spełnia warunki ustawowe do powołania go na stanowisko notariusza. Odmienne stanowisko upoważniałoby do stwierdzenia w postępowaniu administracyjnym, że naruszona została zasada ochrony słusznego interesu strony wyrażona w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego.

Minister Sprawiedliwości wskazał, że należy mieć również na uwadze zagwarantowaną konstytucyjnie (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP) wolność wyboru wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, która przewidując wyjątki wskazuje, że muszą one być określane w drodze ustawy. Tym bardziej ograniczenia takie nie mogą wynikać z aktów wykonawczych. Wszelkie ograniczenia wolności wykonywania zawodu muszą ponadto spełniać wymogi określone w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który wyznacza ogólne granice ingerencji organów władzy publicznej w sferę praw konstytucyjnych. Ograniczenia te dopuszczalne są tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczeniem zasady wolności wyboru miejsca pracy nie może zatem być okoliczność, że w danej miejscowości istnieje już odpowiednia ilość kancelarii notarialnych i że potrzeby na usługi notarialne zostały już zaspokojone. Zagwarantowana konstytucyjnie wolność wyboru wykonywania zawodu oraz miejsca pracy dotyczy również G. B..

Wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...], zdaniem organu, nie stoi w sprzeczności z zapewnieniem usług notarialnych w innych miejscowościach i rejonach, gdzie zapotrzebowanie na te usługi jest największe bowiem ze względu na ilość kandydatów do zawodu notariusza istnieje możliwość pełnego, systematycznego zaspokojenia potrzeb w tym zakresie.

Od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2015 r., [...] Izba Notarialna we [...] złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz odmowę powołania G. B. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii w [...].

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie przez nieuwzględnienie w postępowaniu w przedmiocie powołania na notariusza dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza przesłanki negatywnej w postaci wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego, wynikających z dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza,

- art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez powołanie na stanowisko notariusza osoby, która nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza,

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 80 k.p.a. w związku z art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie poprzez brak dokonania wyczerpujących ustaleń podczas postępowania dowodowego w zakresie aktualnego stanu zdrowia kandydata na notariusza,

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprzekonujące i lakoniczne uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

W uzasadnieniu wniosku Izba Notarialna we [...] podniosła, że nadrzędny cel działalności notariusza, którym jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego, realizuje się poprzez dokonywanie czynności notarialnych, przy zachowaniu należytej staranności oraz przy uwzględnieniu woli i interesów stron. Mechanizmem gwarantującym prawidłowość tych czynności, jest "biurokratyzm w działalności notariuszy", polegający na wypracowaniu pewnych schematów, zapewniających zabezpieczenie interesów stron jak i obrotu prawnego. Powoływanie osób, które nie dają rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza i nie przyswoiły owych schematów w konsekwencji godzi w bezpieczeństwo obrotu prawnego oraz w interesy stron dokonujących czynności przed danym notariuszem i bez wątpienia jest sprzeczne z interesem społecznym o którym mowa w art. 7 k.p.a.

Izba wskazała, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2012 r. wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zawiera uzasadnienie zgodnie z którym "po przeprowadzeniu badania lekarskiego, analizy dokumentacji medycznej oraz przedstawionych badań i wywodów stwierdza się, że posiadany rodzaj schorzenia kwalifikuje się jako znaczny. Osoba taka wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy osoby drugiej. W tych okolicznościach, zdaniem odwołującej się wątpliwości, czy wnioskodawca zdolny jest do pełnienia obowiązków notariusza są uzasadnione. Zawód notariusza wymaga bowiem "nie tylko umiejętności czytania i pisania". Notariusze podczas dokonywania czynności notarialnych działają jako osoby zaufania publicznego, korzystając z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Wynika to z faktu, że czuwają oni nad bezpieczeństwem obrotu prawnego, ponieważ czynności notarialne, dokonane zgodnie z prawem mają walor dokumentu urzędowego. W ocenie Izby "wykluczenie na etapie powołania na stanowisko notariusza, czy G. B. spełnia przesłanki odwołania go ze stanowiska notariusza, zabezpieczy go także przed wszczęciem postępowania w przedmiocie odwołania go ze stanowiska notariusza niedługo po ewentualnym powołaniu".

Izba podkreśliła, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2012 r. zostało wydane do dnia 30 marca 2015 r., a zatem już w chwili składania przez G. B. wniosku o powołanie na stanowisko notariusza było ono nieaktualne. W tych okolicznościach żądanie przez radę izby notarialnej aktualnego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS pozwoliłoby na ustalenie aktualnego stanu zdrowia kandydata na notariusza na dzień podejmowania uchwały. W przedmiotowej sprawie zasadnym jest stosowanie w sposób odpowiedni, na zasadzie wykładni celowościowej i systemowej, art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, który wskazuje dwie sytuacje, w których Minister Sprawiedliwości ma obowiązek odwołać notariusza. W pierwszej, Minister Sprawiedliwości ma taki obowiązek, gdy na podstawie orzeczenia ZUS stwierdzono brak zdolności do wykonywania zawodu notariusza. Z kolei w drugiej sytuacji, Minister Sprawiedliwości odwołuje notariusza, gdy zaistnieją wątpliwości co do jego stanu zdrowia, a notariusz odmówi poddania się określonym badaniom pomimo zalecenia rady izby notarialnej. Zdaniem Izby, na podstawie przedmiotowego przepisu organ decydujący o powołaniu na stanowisko notariusza może żądać od wnioskodawcy poddania się, w trybie art. 16 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, badaniu lekarza orzecznika ZUS, potwierdzającego orzeczeniem jego zdolności do pełnienia obowiązków notariusza.

Izba wskazała, że decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r. obarczona jest istotnymi błędami w zakresie gromadzenia i analizy materiału dowodowego. Zgodnie bowiem z wytycznymi zawartymi w art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1 ustawy, tyko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 tej ustawy, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Decyzja o powołaniu na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej jest decyzją o charakterze uznaniowym, dlatego organ zobowiązany jest do pogłębionej analizy wszystkich okoliczności, nie tylko tych, które przemawiają za zajętym przez niego stanowiskiem, ale także tych, które mu przeczą, a także do szczególnego uzasadnienia jakimi motywami kierował się podczas wydawania decyzji. Uzasadnienie decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. nie tylko nie wskazuje czy przesłanki te zostały spełnione, ale poddaje w wątpliwość, czy Minister Sprawiedliwości przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie. Oznacza to, że decyzja została wydana z naruszeniem zasady wyrażonej w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Nadto Izba zarzuciła, że decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r. zawiera lakoniczne uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...]. Naruszenie to ma rażący charakter, gdyż postępowanie w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii ma charakter uznaniowy, dlatego merytoryczne rozstrzygnięcie w nim zapadłe wymaga pogłębionej analizy materiału dowodowego i starannego uzasadnienia. Minister Sprawiedliwości nie odniósł się w żaden sposób do przedstawionych w opinii Rady Izby Notarialnej we [...] faktów dotyczących struktury notariatu we [...] i jego okolicach oraz zapotrzebowania na usługi notarialne w [...]. Swoje uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...] ograniczył do stwierdzenia i uzasadnienia tezy, że Rada nie przedstawiła przekonujących argumentów, przemawiających przeciwko wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w tym mieście. Nie zwalniało to jednak organu od przeprowadzenia postępowania dowodowego. Minister Sprawiedliwości tylko w jednym akapicie odniósł się do okoliczności związanych bezpośrednio z kwestią wyznaczenia siedziby kancelarii w [...], wskazując na liczbę mieszkańców miasta oraz ilość notariuszy wykonujących zawód. Uzasadnienie decyzji nie zawiera również żadnego odniesienia do indywidualnych okoliczności w niniejszej sprawie, dotyczących wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej G. B. w [...].

Izba wskazała, że notariusze, wykonując wolny zawód prawniczy i będąc jednocześnie osobami zaufania publicznego stanowią wyjątkową i trudną do jednoznacznego sklasyfikowania grupę zawodową, "stojącą na pograniczu działalności urzędowej i zarobkowej". Odmienność zawodu notariusza jako osoby, która "w ramach wykonywanych czynności posiada status funkcjonariusza publicznego" powoduje, że w sposób szerszy niż w przypadku innych zawodów prawniczych należy rozpatrywać interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Zasada swobody wyboru miejsca pracy, na którą powołuje się Minister Sprawiedliwości, uwzględniać powinna, według stanowiska Izby, także interes społeczny. W interesie społecznym jest natomiast usytuowanie kancelarii notarialnych na obszarach, w których zapotrzebowanie na usługi notarialne nie jest zaspokojone. Uruchomienie kolejnej kancelarii notarialnej w [...] "pogłębiać będzie dysproporcje w zapewnieniu dostępu do usług notarialnych we [...] i okolicznych miastach".

Izba podkreśliła, że ustawodawca dał organom samorządu notarialnego oraz Ministrowi Sprawiedliwości kompetencje do decydowania o zaspokajaniu tych potrzeb. Rada izby notarialnej, właśnie przez wydanie opinii w trybie art. 10 § 1 ustawy - Prawo o notariacie, może wskazywać jak i gdzie te potrzeby należy zaspokajać, a Minister Sprawiedliwości może to czynić, zarówno poprzez sporządzanie planu siedzib kancelarii notarialnych, jak również poprzez racjonalne, zgodne z zapotrzebowaniem na usługi notarialne, wyznaczanie siedzib kancelarii notarialnych.

Konkludując, Izba wskazała, że uruchamianie kancelarii notarialnych w miejscach, gdzie zapotrzebowanie na usługi notarialne jest zaspokojone, skutkuje utrudnianiem dostępu do usług notarialnych na obszarach, gdzie do dzisiaj zapotrzebowanie na te usługi nie zostało zaspokojone, co jest sprzeczne z interesem społecznym.

Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. strony zostały zawiadomione o zakończeniu postępowania wyjaśniającego o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie powołania G. B. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...].

W piśmie z dnia 18 lutego 2016 r. G. B. podniósł, że spełnia wszystkie przesłanki przewidziane w ustawie – Prawo o notariacie, wymagane do powołania na stanowisko notariusza.

Odnośnie siedziby kancelarii notarialnej wnioskodawca wskazał, że jej położenie w największej dzielnicy [...] tj. w dzielnicy [...], która do niedawna była samodzielnym miastem, gdzie nie działa jeszcze żadna kancelaria notarialna, standard kancelarii oraz dostępność dla klientów i to również tych niepełnosprawnych (winda, przejazdy, specjalne miejsca parkingowe) potwierdzają zasadność tej lokalizacji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r. została podjęta po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Zarzuty podniesione przez Izbę Notarialną we [...] we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługują na uwzględnienie.

Organ w całości podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji I instancyjnej.

Na decyzję z dnia [...] marca 2016 r. Izba Notarialna we [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej:

- naruszenie przepisów kpa tj.:

• art. 6 k.p.a., poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa,

• art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie wymogu podjęcia przez organ administracji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

• art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie dowolnych ustaleń faktycznych, opartych na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym,

• art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzekonujące i lakoniczne uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...],

• naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (tekst jedn. - Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.), a mianowicie:

• art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie poprzez nieuwzględnienie w postępowaniu w przedmiocie powołania na notariusza dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza przesłanki negatywnej w postaci wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego wynikających z dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza,

• art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na powołaniu na stanowisko notariusza osoby, co do której zachodzą uzasadnione wątpliwości w przedmiocie posiadania przymiotu nieskazitelnego charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza,

• art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. z 1991 r. Nr 42 poz. 188) poprzez brak wykazania przyczyn, dla których Minister Sprawiedliwości uznał, że w [...] istnieje zapotrzebowanie na lokalizację nowej siedziby kancelarii notarialnej.

Podnosząc powyższe zarzuty Izba wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi Izba rozwinęła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

G. B. w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r., usprawiedliwiając swoje niestawiennictwo na rozprawę w dniu 22 listopada 2016 r. poinformował, że od dnia 16 maja bieżącego roku wykonuje z powodzeniem zawód notariusza i w opinii jego klientów, jak również przedstawicieli organów administracji i właściwego miejscowo Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych wykonuje ten zawód bardzo dobrze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1, § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Podkreślenia wymaga, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W opinii Sądu poczynione przez organ ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez niego ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. Nie doszło do naruszenia praw Izby jako strony.

Uzasadniając wydane w sprawie decyzje Minister Sprawiedliwości wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał dlaczego podjął decyzję o powołaniu G. B. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...].

Zgodnie z brzmieniem art. 10 § 1-3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.), notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Niewyrażenie opinii, o której mowa w § 1, w ciągu 60 dni od dnia otrzymania wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozytywnej (§ 2). Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek (§ 3).

W świetle powołanego przepisu, do kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy zarówno dobór kandydatów do zawodu notariusza, jak i wyznaczanie siedzib kancelarii powoływanych przez niego notariuszy. Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ww. ustawy - Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii właściwej izby notarialnej, która podlega jego ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. Organ samorządu notarialnego wyraża jedynie swoje stanowisko w formie opinii, natomiast Minister wydaje decyzję o powołaniu bądź odmowie powołania osoby na stanowisko notariusza.

W sytuacji, więc spełnienia przesłanek warunkujących powołanie kandydata na stanowisko notariusza, Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do powołania osoby na to stanowisko. Odmowa powołania na stanowisko notariusza może pojawić się tylko wówczas, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy, a także jeżeli jego dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Oznacza to, że organ nie może odmówić powołania osoby na stanowisko notariusza, jeżeli kandydat spełnia warunki ustawowe, a jego postawa nie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. O ile kwestia rzetelności, uczciwości lub przestrzegania przez kandydata wartości demokratycznego Państwa prawnego ma-charakter typowo ocenny, to jednak wymogi zawarte w art. 11-13 ww. ustawy - Prawo o notariacie takiego charakteru nie mają, gdyż na podstawie warunków stawianych w tych przepisach kandydat na stanowisko notariusza albo je spełnia, albo ich nie spełnia.

W rozpoznawanej sprawie Rada Izby Notarialnej we [...] opiniując negatywnie wniosek G. B. zakwestionowała zarówno możliwość wykonywania przez niego zawodu notariusza z uwagi na posiadaną przez niego wadę wzroku jak również poddała w wątpliwość potrzebę utworzenia kolejnej kancelarii w [...] z uwagi na wystarczającą ilość notariuszy prowadzących w tym mieście swoje kancelarie.

Jak wynika z akt sprawy Grzegorz Barański spełnia wszystkie przesłanki powołania na stanowisko notariusza określone w art. 11 Prawa o notariacie, co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty. Posiada on obywatelstwo polskie, spełnia przesłankę wielu korzysta w pełni z praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie figuruje w rejestrze skazanych. G. B. w 2004 roku skończył studnia na [...], uzyskując tytuł magistra prawa.

Odbył aplikację notarialną i złożył egzamin notarialny z wynikiem pozytywnym. W dniu [...] kwietnia 2015 r. Minister Sprawiedliwości wydał zaświadczenia o uzyskaniu przez G. B. statusu zastępcy notarialnego.

Odnosząc się do pojęcia "nieskazitelnego charakteru" i "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", o których stanowi art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie, należy zauważyć, że nie są one zdefiniowane w tej ustawie. Kryterium nieskazitelnego charakteru ma zagwarantować odpowiedni poziom moralny członka korporacji notarialnej, zaś rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu odnosi się do odpowiedniego poziomu zawodowego. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, postępująca zgodnie z przyjętymi w społeczeństwie normami etycznymi, moralnymi, i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Natomiast ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań kandydata, o tych zaś nie sposób wnioskować inaczej, niż na podstawie prezentowanej przez niego postawy etycznej i moralnej, a także w oparciu o dotychczasowy sposób jego postępowania. Ustawodawca wyraźnie ograniczył dopuszczalność weryfikowania merytorycznych kompetencji kandydatów na notariuszy, a zatem ani Minister Sprawiedliwości, ani Rada nie mogą dokonywać oceny merytorycznej pod kątem zdolności intelektualnych i zdobytej wiedzy oraz doświadczenia kandydatów na notariuszy, a tym bardziej nie mogą ich bezzasadnie podważać.

W powyższym kontekście za niezrozumiałe należy więc uznać stanowisko skarżącej Izby, które w skardze stwierdza, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do nieskazitelnego charakteru G. B. i dawanie przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, choć Izba nie wskazała jednocześnie ani żadnej okoliczności faktycznej, ani też żadnego dowodu, który podważałby dotychczasowe ustalenia Ministra Sprawiedliwości.

Wnioskodawca ukończył studia prawnicze i uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego. Nie był karany, nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne.

Od notariusza – patrona w okresie aplikacji notarialnej uzyskał bardzo dobrą opinię. Analogicznie pozytywną ocenę wystawiła wnioskodawcy notariusz, w której kancelarii wykonywał zastępstwo w trybie art. 21 § 1 Prawa o notariacie.

Zarówno Rada Izby Notarialnej we [...] w uchwale z dnia [...] października 2015 r. jak i Izba Notarialna we [...] we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze skierowanej do Sądu wskazały na zasadność zastosowania w niniejszej sprawie w sposób odpowiedni trybu przewidzianego w art. 16 § 1 pkt 2 Prawa o notariacie z uwagi na stwierdzoną niepełnosprawność wnioskodawcy, wynikającą z faktu, że jest on osobą słabo widzącą obuocznie, co stwarza poważną i uzasadniającą wątpliwość co do możliwości wykonywania przez niego w sposób prawidłowy obowiązków notariusza.

Sąd w całości zgodził się ze stanowiskiem organu, że w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania art. 16 § 1 pkt 2 Prawa o notariacie z uwagi na fakt, że przepis ten dotyczy wyłącznie odwołania ze stanowiska notariusza. Poza tym ani Rada właściwej izby notarialnej oraz Minister Sprawiedliwości jako organy nadzoru nie są uprawnione do kierowania notariuszy na badania przez lekarza orzecznika ZUS albowiem nie łączy ich z notariuszami stosunek podległości, mogący uzasadniać wydanie takiego skierowania. Przepisy Prawa o notariacie nie przenoszą przysługującego lekarzowi medycyny prawa uprawnienia do wystawiania zaświadczeń o możliwości wykonywania zawodu notariusza na lekarza orzecznika ZUS. Niezależnie od powyższego w świetle powołanej przez organ i szeroko omówionej dokumentacji lekarskiej G. B. pomimo stwierdzonego schorzenia daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Posiadana przez niego wada wzroku istnieje od dzieciństwa i nie stanowiła przeszkody w skończeniu przez G. B. studiów wyższych, odbyciu aplikacji notarialnej zakończonej egzaminem zawodowym i wykonywaniu przez niego czynności w charakterze zastępcy notariusza.

W takiej sytuacji trudno zatem przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Jak już zostało zaznaczone, zgodnie z art. 10 § 3 ww. ustawy - Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 tej ustawy, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Mając na uwadze powyższe rozważania, Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w pełni zasadnie uznał, że po stronie G. B. nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 3 ww. ustawy - Prawo o notariacie.

Odnosząc się do kwestii wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...], zauważyć należy, że Rada Izby Notarialnej we [...] negatywnie opiniując wniosek w tym względzie nie przedstawiła żadnych przekonywujących argumentów, które przemawiałyby przeciwko takiemu rozstrzygnięciu Ministra Sprawiedliwości. Minister wyjaśnił, że obecnie w [...], która liczy ponad 23000 mieszkańców funkcjonują 2 kancelarie notarialne, w których działalność prowadzi dwóch notariuszy. Wyznaczenie w [...] kolejnej siedziby kancelarii notarialnej zapewni zwiększoną dostępność do usług notarialnych, zarówno osobom fizycznym, jak też osobom prawnym. Tworzenie nowych kancelarii, zapewniających w drodze konkurencji lepszą obsługę mieszkańców a przez to również nieprzerwany dostęp do usług notarialnych, kształtujących bezpieczeństwo obrotu prawnego, leży więc w interesie społecznym, o którym mowa w art. 7 k.p.a.

Poza tym, jak wskazał Minister Sprawiedliwości G. B. zamierza prowadzić kancelarię notarialną w odrębnej części miasta – w dzielnicy [...], oddalonej od centrum kilka kilometrów. Do końca 1972 r. [...] stanowił odrębne, samodzielne miasto zaś w 1973 r. został administracyjnie włączony do [...]. [...] liczy ok. 12000 mieszkańców, mieszczą się tam liczne podmioty gospodarcze i do chwili obecnej nie funkcjonuje tam żadna kancelaria notarialna.

W ocenie Sądu nie może być podstawą oczekiwań Izby co do ograniczania liczby kancelarii notarialnych przepis § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy organów samorządu notarialnego stanowiący, że w Ministerstwie Sprawiedliwości czynności z zakresu nadzoru nad notariatem w szczególności polegają na ustalaniu siedzib kancelarii notarialnych. Przepis ten nie znajduje oparcia w uregulowaniach Prawa o notariacie i dlatego nie może mieć charakteru bezwzględnie wiążącego w rozpoznawanej sprawie. Takim przepisem nie jest też art. 10 § 1 prawa o notariacie, który tylko określa organ uprawniony do powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii oraz tryb postępowania. Przepisy ustawy - Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, zatem przypisanie planowi charakteru obligatoryjnego elementu procedury podejmowania decyzji w tych sprawach oznaczałoby wyjście poza kryteria ustawowe określone w art. 11-13 tej ustawy (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 491/12). Skład orzekający podziela ten pogląd.

Z powyższych względów skargę jako niezasadną na mocy art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.