Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1252/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej – ZUS, organ) decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 z późn. zm. – dalej u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia [...] nr [...], odmawiającą J.S. (dalej – zobowiązany, skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na:

– ubezpieczenia społeczne – za okres 08/2005 – 12/2005 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek liczonych na dzień 30 marca 2017 r. – [...] zł;

– ubezpieczenie zdrowotne - za okres 08/2005 – 12/2005 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek liczonych na dzień 30 marca 2017 r. – [...] zł, kosztów upomnienia – [...] zł;

– Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres 07/2005 – 11/2005 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek liczonych na dzień 30 marca 2017 r. – [...] zł, kosztów upomnienia – [...] zł.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] zobowiązany zwrócił się o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. W jego uzasadnieniu opisał okoliczności, które stały się podstawą powstania zaległości w płatnościach składek i zakończenia w grudniu 2005 r. prowadzonej działalności gospodarczej. Jak stwierdził zobowiązany, w listopadzie 2005 r. Policja zajęła dokumentację, komputery i kasę fiskalną, uniemożliwiając tym samym prowadzenie działalności gospodarczej. Postępowanie karne, które toczyło się przez okres trzech lat przed Sądem Rejonowym w G., zakończyło się umorzeniem. W związku z zaistniałymi zdarzeniami pracownicy zostali zwolnieni, a na mocy wyroku sądowego wypłacone zostało im wynagrodzenie. Ze względu na zablokowanie kont bankowych oraz utratę majątku, który według twierdzeń skarżącego, został mu skradziony, nie dysponował środkami na zapłacenie składek. Wyjaśnił również, że nabył prawa emerytalne, a z otrzymywanego świadczenia spłaca należności na rzecz Urzędu Skarbowego. Dodał, że wraz z małżonką utrzymują się ze wspomnianej emerytury oraz świadczenia otrzymywanego przez żonę w wysokości [...] zł.

Do wniosku dołączono:

– oświadczenie dłużnika w trybie art. 801 k.p.c., z którego wynika, że zobowiązany utrzymuje się z emerytury, a jego jedynym majątkiem jest "mieszkanie własnościowe" w T.;

– wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] o sygn. akt [...],

– wniosek o umorzenie.

Na wezwanie organu do przedstawienia dokumentów dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej zobowiązanego przedłożono:

– oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, z którego wynika, że:

• pracuje zarobkowo na podstawie umowy o dzieło, uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto,

• pobiera emeryturę w wysokości [...] zł netto,

• nie korzysta z pomocy opieki społecznej,

• nie korzysta z innych form pomocy,

• stałe wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu miesięcznych opłat (czynsz bez opłat eksploatacyjnych) – [...] zł, opłaty eksploatacyjne (energia elektryczna, woda, węgiel, itp.) - [...] zł, koszty związane z leczeniem – [...] zł,

• prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która dysponuje miesięcznym dochodem w kwocie [...] zł,

• posiada zobowiązania pieniężne: w bankach w wysokości [...] zł spłacane w rata miesięcznych wynoszących [...] zł; w Urzędzie Skarbowym w wysokości [...] zł spłacane w rata miesięcznych wynoszących [...] zł, łączna wysokość rat to [...] zł,

• jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 położnego w T.,

• oświadczył, że jego stan zdrowia jest dobry, natomiast żona cierpi na zaawansowaną cukrzycę.

– dowody wpłaty na: czynsz za mieszkanie, energię elektryczną, gaz,

– dowody spłaty rat A S.A.,

– umowę o dzieło,

– PIT-y 11 za lata 2015-2016 – zobowiązanego,

– PIT-y 40a za lata 2015-2016 – zobowiązanego,

– PIT-y 40a za lata 2015-2016 – żony zobowiązanego,

– PIT-y 37 za lata 2015-2016 – żony zobowiązanego.

Następnie decyzją z dnia [...] odmówiono zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia ZUS stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące umorzenie należności z tytułu składek, które określone zostały w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 – zwane dalej rozporządzeniem).

W dniu [...] do ZUS-u wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek. Podniósł w nim, że zgadza się z co do zasady z oceną materiału dowodowego. Analiza zawarta w decyzji pomija natomiast fakty dotyczące tego, że w dniu [...] do jego zakładu wtargnęli funkcjonariusze Policji, którzy zabrali wszystkie dokumenty oraz komputery sprzężone z kasą fiskalną. Na skutek tych czynności, jak wskazuje zobowiązany, pozbawiono go możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Zatrzymane dokumenty i sprzęt komputerowy został mu zwrócony dopiero w dniu [...]. Jednak komputery zwrócono bez dysków oraz zawilgocone. Podkreślił ponownie, że Sąd Rejonowy w G. umorzył postępowanie karne prowadzone przeciwko niemu z powodu braku jego winy. Podniósł również, że cały majątek został rozkradziony. Wobec tych okoliczności, zdaniem skarżącego, ZUS nie powinien naliczać składek za miesiące od września do grudnia 2005 r.

W toku dalszego postępowania zobowiązany załączył do akt sprawy m.in.: umowę dzierżawy stacji paliw położonej w B. z dnia [...], dokumenty o rozwiązaniu umowy o pracę ze skróconym okresem wypowiedzenia z dwoma pracownikami, pozew, zaświadczenie Komendy Miejskiej Policji w B. z dnia [...] w przedmiocie prowadzenia wobec zobowiązanego postępowania przygotowawczego zakończonego w dniu [...] aktem oskarżenia, kopie zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...]. W kolejnych pismach z dnia: [...] oraz [...] skarżący dowodził, że w okresie od września do grudnia 2005 r. nie prowadził działalności gospodarczej, gdyż na skutek działań Policji pozbawiony był dokumentacji, sprzętu komputerowego i kasy fiskalnej.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] ZUS utrzymał w mocy swe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji ZUS wyjaśnił zasady umarzania zaległości z tytułu składek, które odbywa się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Badając wystąpienie przesłanek umorzeniowych z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ uznał, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. W tym zakresie organ rozpatrzył okoliczności zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 oraz 6 u.s.u.s. Wskazał, że jako wierzyciel należności o charakterze publicznoprawnym podjął czynności związane ze skierowaniem tychże należności na drogę przymusowego dochodzenia. W ich ramach dokonano skutecznego zajęcia rachunku bankowego oraz świadczenia emerytalnego zobowiązanego. Wobec zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej, egzekucję należności przekazano komornikowi sądowemu przy Sądzie Rejonowym w T. Jak zauważył ZUS, na obecnym etapie organ egzekucyjny nie umorzył egzekucji z uwagi na jej bezskuteczność lub brak majątku. Wywiódł stąd, że przesłanka całkowitej nieściągalności nie została spełniona. Ponadto za trafnością tego stwierdzenia, zdaniem ZUS, przemawia również to, że skarżący posiada składniki majątkowe, które mogą podlegać skutecznej egzekucji, tj. świadczenie emerytalne oraz wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło.

Zajmując się okolicznościami wynikającymi z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. organ w pierwszej kolejności odniósł się do przesłanki zawartej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przyjmując, że skarżący nie wykazał, iż ze względu na swoją indywidualną sytuację (ważny interes zobowiązanego, interes publiczny) nie jest w stanie uregulować zadłużenia i, że spowoduje to brak możliwości zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych oraz jego rodziny. Przedstawiając sytuację zobowiązanego wzięto pod uwagę, że otrzymuje on emeryturę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, która obciążona jest potrąceniami egzekucyjnymi. Ponadto uzyskuje on wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w kwocie [...] zł brutto. Prowadzi gospodarstwo domowe z małżonką, która uzyskuje dochód w kwocie [...] zł. Organ zauważył, że zobowiązany nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy. Wziął również pod uwagę jego oświadczenie, iż ponosi wydatki z tytułu opłat czynszowych w kwocie [...] zł, opłat eksploatacyjnych w kwocie ok. [...] zł ([...] zł - woda, [...] zł - ogrzewanie, [...] zł - gaz, [...] zł - energia elektryczna, [...] zł - RTV, [...] zł - opłata za telefon) oraz kosztów leczenia w kwocie [...] zł. ZUS stwierdził także, że zobowiązany podał, że posiada zadłużenie z tytułu kredytu bankowego w kwocie [...] zł oraz zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego w kwocie [...] zł. Obciążenia z tytułu zadłużenia wobec Urzędu Skarbowego wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący przedstawił dowody wpłat na poczet zadłużenia wobec A S.A. oraz oświadczył, iż wobec tego wierzyciela i komornika spłaca miesięcznie kwotę [...] zł. Przyjęto również, że zobowiązany posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu o pow. [...] m2, położonego w T.

Wobec tych okoliczności organ stanął na stanowisku, iż dochody uzyskiwane przez skarżącego nie pozwalają na jednorazowe uiszczenie zaległości. Według organu, głównym powodem złej sytuacji finansowej zobowiązanego jest jego wysokie zadłużenie wobec innych podmiotów. Niemniej zaznaczył, iż w sprawie nie wystąpiła konieczność interwencji socjalnej, a rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Podkreślono w zaskarżonej decyzji, że skarżący reguluje zobowiązania wobec innych wierzycieli, tj. banku i Urzędu Skarbowego.

ZUS stanął również na stanowisku, że zobowiązany nie wykazał, aby poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Uzasadniając to twierdzenie organ wyjaśnił, że nie kwestionuje faktu prowadzenia przez organy ścigania postępowania przeciwko zobowiązanemu i faktu zajęcia przez Policję składników majątku. Z dokumentu nie wynika jednakże, iż działania te doprowadziły do zniszczenia mienia, co uniemożliwiło dalsze prowadzenie działalności. Ponadto ZUS podniósł, że z racji na brak jakichkolwiek dokumentów nie może ustosunkować się do wskazywanej przez zobowiązanego kradzieży pozostałej części majątku, służącego do prowadzenia działalności.

Odnosząc się do ostatniej przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia ZUS stwierdził, że zobowiązany nie wykazał wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W tym zakresie organ oparł się na oświadczeniu zobowiązanego, iż nie ma on problemów zdrowotnych, natomiast jego małżonka cierpi na zaawansowaną cukrzycę. Zwrócił przy tym wagę, że nie przedstawiono żadnej dokumentacji potwierdzającej konieczność sprawowania opieki nad małżonką.

Konkludując, ZUS uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne.

W skardze z dnia [...], wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązany podniósł, że kluczowe znaczenie dla sprawy ma ustalenie terminu zakończenia działalności gospodarczej, a czego ZUS nie uczynił. Dla ustalenia tej okoliczności, jak twierdzi zobowiązany, przekazał następujące dokumenty:

1) kopię pisma Komendy Miejskiej Policji w B. potwierdzającego interwencję Policji w dniu [...];

2) kopie zwolnień pracowników z uwagi na likwidację działalności gospodarczej dotyczące: H.T., S.S., T.G., T.M. i T.T.;

3) kopię umowy dzierżawy z dnia [...] wskazującej na rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej;

4) protokół kontroli podatkowej Urzędu Celnego w G. z dnia [...], w którym na stronie 7 zawarto informację, że stan magazynu na dzień [...] jest "0", co świadczy o zakończeniu działalności;

5) kopie 17 dokumentów windykacyjnych świadczących o bezprawnym egzekwowaniu z emerytury składek ZUS za okres, gdy nie prowadzona była działalność gospodarcza, tj. miesiące od października do grudnia 2005 r., cały 2006 r. i styczeń 2007 r.;

6) kopię wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...], którym umorzono sprawę z powodu braku winy zobowiązanego.

Ponadto w skardze zobowiązany wspomniał o tym, że ZUS dokonał wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej prowadzonej dla mieszkania położonego w T. Jeszcze raz podkreślił również, że bezprawnym działaniem ZUS-u jest ustalenie i żądanie składek za okres, kiedy nie prowadzona była działalność gospodarcza. Podniósł również zarzut przedawnienia zaległych składek.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu przedawnienia wyjaśniono, że do majątku zobowiązanego prowadzona jest cały czas egzekucja, wobec czego zarzut ten jest bezzasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej podniesiono. Sąd nie jest bowiem związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.), dokonuje więc oceny zgodności zaskarżonej decyzji z wszelkimi przepisami prawa, mającymi zastosowanie w sprawie.

Sąd zwraca uwagę, że (pozytywne i negatywne) decyzje w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS mogą być podejmowane wyłącznie w odniesieniu do należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast procedowanie w sprawach dotyczących należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Za bezprzedmiotowe (podlegające umorzeniu zgodnie z art. 105 § 3 k.p.a) trzeba bowiem uznać prowadzenie przez organ postępowania w sprawie umorzenia nieistniejących (przedawnionych) należności składkowych. Zatem nie ulega wątpliwości, że wydanie decyzji w oparciu o art. 28 u.s.u.s. musi być poprzedzone prawidłowym ustaleniem okresów, za które należności nie uległy przedawnieniu i wysokości tychże zaległości.

W obecnym brzmieniu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis był parokrotnie nowelizowany. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Ustawa zmieniająca nie zawiera wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się jednak, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. – 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu, a nie jak dotychczas – przedawnieniu 5-letniemu. Taki pogląd wyrażony został m.in. w dwóch uchwałach Sądu Najwyższego: z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt II UZP 5/08 – Lex nr 396253 i z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I UZP 4/08 – Lex nr 396249.

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353).

Na mocy art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, co wskazuje, że dane o wszczęciu i przebiegu postępowania egzekucyjnego są istotne dla oceny czy składki za dany okres są nadal wymagalne.

Zaskarżoną decyzją ZUS utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie, którym odmówił zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, które dotyczą 2005 r. W żadnej z wydanych decyzji organ nie wyjaśnił kluczowego dla sprawy zagadnienia jakim jest przedawnienie składek. Z uzasadnienia obu decyzji ZUS dowiadujemy się jedynie, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego, w toku którego dokonano skutecznego zajęcia rachunku bankowego oraz świadczenia emerytalnego zobowiązanego. Oświadczenie to nie rozwiewa wskazanych wątpliwości, tym bardziej, że z nadesłanych przez skarżącego "Zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym" z dnia [...] wynika, że postepowaniem egzekucyjnym, o ile dotyczy ono należności wskazanych w zaskarżonej decyzji, objęte są zobowiązania tylko za okres od października do grudnia 2005 r. Przypomnieć należy, że przedmiotem sprawy są zaległości w opłacaniu składek co do zasady za okres od sierpnia do grudnia 2005 r.

Tymczasem mając na uwadze art. 27 ust. 1 ustawy z 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) zachodzi duże prawdopodobieństwo, że mogło dojść do przedawnienia składek należnych za okres sprzed styczniem 2012 r. Przypomnieć bowiem należy, że do należności składkowych nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r.

W rozpatrywanej sprawie zaległości skarżącego na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych dotyczą 2005 r. Stąd też istotne dla wyniku sprawy było ustalenie, czy i kiedy doszło do przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Tymczasem w zaskarżonej decyzji, jak wskazano wcześniej, zagadnienie to nie zostało wyjaśnione w stopniu pozwalającym na jednoznaczne przyjęcie, że zaległe składki są wymagalne. W tym stanie rzeczy Sąd nie miał możliwości weryfikacji, czy w badanej sprawie nastąpił upływ czasu skutkujący przedawnieniem.

Wobec sygnalizowanej przez skarżącego okoliczności zabezpieczenia wierzytelności ZUS-u poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości – mieszkaniu zobowiązanego, w tym miejscu należy zwrócić uwagę organu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się jednolity pogląd, że przepis art. 24 ust. 5 u.s.u.s. sprzeciwia się standardom wyznaczonym przez ustawę zasadniczą - Konstytucję RP. Nie sposób nie zauważyć analogii pomiędzy przepisem art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, o niekonstytucyjności którego orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 października 2013 r. (SK 40/12) a treścią art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza zatem przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką, z tym, że termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych (zob. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 235/17, Lex nr 2284488).

Zdaniem Sądu, niewyjaśnienie kwestii przedawnienia czyni przedwczesnym rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia należności skarżącego z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Brak ustaleń w tym zakresie oznacza bowiem, że ZUS nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., obligującymi organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, przytoczenia przepisów i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia. Naruszenia te, w ocenie Sądu, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i muszą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ponownie rozstrzygając sprawę, powinien przede wszystkim wyjaśnić i wykazać w decyzji to, czy i w jakim zakresie zaległe należności uległy przedawnieniu, czy też nie, a w konsekwencji co w istocie jest przedmiotem sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Skarżący nie był również reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Z tego też względu Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego.