Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 318/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par.1 pkt.1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.7, 77 par.1  i art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 88 ust.1 i art. 89  ust.1
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: st.sek.sąd. Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2017 r. sprawy ze skargi "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 grudnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 9.217,00 zł (dziewięć tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 25 sierpnia 2016 r., znak [....] , wymierzono [....] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. administracyjną karę pieniężną w wysokości 116 651,82 zł za usunięcie 7 sztuk drzew gatunku topola mieszańcowa, bez zgody posiadacza nieruchomości. Drzewa usytuowane były na działce nr [....] obręb [....] , os. [....] w K. Kara miała zostać uiszczona w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji.

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Współwłaścicielem i zarządcą nieruchomości obejmującej działkę nr [....] obręb [....] , przy os. [....] w K. , jest Spółdzielnia Mieszkaniowa [....] , która w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniła, że drzewa zostały usunięte w dniu [....] 2015 r. przez firmę [....] Sp. z o.o., działającą na podstawie umowy nr [....] z dnia [....] 2014 r. zawartej w K. pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową [....] a [....] Sp. z o.o. z siedzibą w W. , której przedmiotem było świadczenie usług przez Spółkę w zakresie pielęgnacji zieleni.

Bezsporną jest kwestia, że drzewa zostały usunięte przez spółkę [....] Sp. z o.o. W trakcie postępowania, w ocenie organu I instancji, nie zgromadzono dowodów mogących świadczyć o wiedzy i zgodzie zarządcy nieruchomości na usunięcie przedmiotowych drzew. Dlatego też, brak było możliwości przypisania odpowiedzialności Spółdzielni Mieszkaniowej [....].

Zebrane przez organ I instancji materiały dowodowe ocenione na podstawie zasad logiki i doświadczenia życiowego wskazywały, że wskutek rażącego niedbalstwa pracowników [....] Sp. z o.o. zostało usunięte 7 sztuk drzew gatunku topola mieszańcowa bez zgody i wiedzy zarządcy nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] obręb [....] , os. [....] w K. , za co Spółka ponosi pełną odpowiedzialność.

Podczas oględzin dokonanych w dniu [....] 2016 r. nie odnaleziono kłód usuniętych drzew, lecz stwierdzono pniaki po usuniętych drzewach, a przymiarem wstęgowym (posiadającym ważną cechę i świadectwo legalizacji) zmierzono najmniejsze średnice pni, które wynosiły 56 cm, 62 cm, 58 cm, 69 cm, 41 cm, 51 cm, 66 cm.

Najmniejsza średnica pniaka topoli nr 1 wynosiła 56 cm, jej obwód wynosi więc 3,1415 x 56 cm = 175,92 cm, a pomniejszony obwód o 10% wynosi 158,3 cm.

Najmniejsza średnica pniaka topoli nr 2 wynosiła 62 cm, jej obwód wynosi więc 3,1415 x 62 cm = 194,77 cm, a pomniejszony obwód o 10% wynosi 175,2 cm.

Najmniejsza średnica pniaka topoli nr 3 wynosiła 58 cm, jej obwód wynosi więc 3,1415 x 58 cm = 182,20 cm, a pomniejszony obwód o 10% wynosi 163,9 cm-

Najmniejsza średnica pniaka topoli nr 4 wynosiła 69 cm, jej obwód wynosi więc 3,1415 x 69 cm = 216,76 cm, a pomniejszony obwód o 10% wynosi 195,0 cm.

Najmniejsza średnica pniaka topoli nr 5 wynosiła 41 cm, jej obwód wynosi więc 3,1415 x 41 cm = 128,80 cm, a pomniejszony obwód o 10% wynosi 115,9 cm-

Najmniejsza średnica pniaka topoli nr 6 wynosiła 51 cm, jej obwód wynosi więc 3,1415 x 51 cm = 160,21 cm, a pomniejszony obwód o 10% wynosi 144,1 cm.

Najmniejsza średnica pniaka topoli nr 7 wynosiła 66 cm, jej obwód wynosi więc 3,1415 x 66 cm = 207,33 cm, a pomniejszony obwód o 10% wynosi 186,6 cm.

Do obliczenia kary zastosowano obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska z dnia 13 października 2004 roku w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228 póz. 2306) i stawki zawarte w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 24 października 2014 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2015 (Monitor Polski z 2014 r. poz. 958). Na podstawie tych przepisów ustalono wysokość kary na kwotę 116 651,82 zł.

Od tej decyzji odwołanie złożyła Spółka [....] . Sp. z o.o. z siedzibą w W. , zarzucając przedmiotowej decyzji naruszenie art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza niewyjaśnienie okoliczności wizji lokalnej z udziałem stron z dnia 6 listopada 2015 r., na której ustalono drzewa do wycinki, nie przesłuchano pracowników Spółdzielni i jej administratora, o których mowa w pismach Spółki [....] Sp. z o.o. - na okoliczność ustalenia, czy wycinka drzew odbyła się za wiedzą i zgodą spółdzielni mieszkaniowej. Nadto, zarzucono niewyjaśnienie kwestii stanu drzew, które wybrano do wycinki bezzasadnie uznając, że były one zdrowe. Zarzucono organowi I instancji, również błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą wydanej decyzji, polegający na przyjęciu, że Spółka [....] Sp. z o.o. dokonała wycinki drzew bez zgody i wiedzy Spółdzielni, skoro treść zlecenia wykonania wycinki drzew, przemawia za tym, że ich usunięcie odbyło się za zgodą i wiedzą spółdzielni mieszkaniowej. Skarżonej decyzji zarzucono również błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niewłaściwym zastosowaniu art. 83 ustawy o ochronie przyrody oraz niezastosowanie art. 60 Kodeksu cywilnego, poprzez nieuwzględnienie faktu, iż Spółka [....] otrzymała pisemne polecenie wycinki drzew z dnia 2 listopada 2015 r., które następnie potwierdzono ustnie w trakcie wizji lokalnej w dniu [....] 2015 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 6 grudnia 2016 r., znak [....] - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., póz. 23 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 1 i 3 oraz art. 84, art. 85 i art. 86 ust. i pkt 4,7 i 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r., póz. 1651 z późn.zm.) - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w sposób prawidłowy z poszanowaniem zasad postępowania dowodowego oraz przepisów prawa materialnego, w tym art. 83 ust. i, 2 i 3 oraz art. 84, art. 85 i 88 ust. i pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 83 ust. 1 i 3 oraz art. 84, art. 85 i 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2004 Nr 92, póz. 880 z późn. zm). Zgodnie z tymi przepisami, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § i ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

W świetle art. 88 ust. i pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, właściwy organ administracji zobligowany jest do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej sprawcy usunięcia drzew niezależnie od okoliczności, czy podmiot ten dysponuje prawem do terenu, jako jedynym z warunków uzyskania zezwolenia w myśl art. 83 ust. 1 zd. 1 in fine wskazanej ustawy. W sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia nie ma znaczenia, kto był zobligowany do uzyskania zezwolenia (zleceniodawca czy sprawca usunięcia), jak i kwestia ewentualnej zwłoki organu przy wydawaniu zezwolenia. Z uwagi na zobiektywizowany charakter odpowiedzialności administracyjnej bez znaczenia pozostaje też ewentualna wina strony za naruszenie zakazu usuwania drzew i krzewów bez zezwolenia.

Wymierzenie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia podmiotowi nieuprawnionemu do uzyskania takiego zezwolenia, może nastąpić jedynie gdy podmiot ten działał bez wiedzy posiadacza nieruchomości. Natomiast kara pieniężna za usunięcie drzew bez zezwolenia nakładana na podmiot uprawniony do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, jest nakładana zarówno wtedy, gdy podmiot ten sam dokonał usunięcia drzew, jak też i wtedy, gdy zlecił dokonanie wycięcia osobie trzeciej, jak też i wtedy, gdy wiedział o zamiarze wycięcia drzew przez osobę trzecią i godził się na takie działanie.

Kolegium przyjęło stan faktyczny stwierdzony przez organ I instancji w drodze dowodu z oględzin przeprowadzonych w dniu [....] 2015 r. i [....] 2016 r., materiału fotograficznego oraz korespondencji zarówno Spółdzielni Mieszkaniowej [....], jaki i Skarżącej Spółki z organem I instancji.

Następnie stwierdziło, że organ I instancji starannie zebrał materiał dowodowy, dwukrotnie dokonał oględzin, wielokrotnie wzywał do wyjaśniania pojawiających się wątpliwości oraz do przedstawiania dowodów.

W odniesieniu do zarzutów odwołania: niewłaściwego zastosowania art. 83 ustawy o ochronie przyrody oraz niezastosowania art. 60 Kodeksu cywilnego, poprzez nieuwzględnienie faktu, otrzymania przez Skarżącą Spółkę pisemnego polecenia wycinki drzew z dnia 2 listopada 2015 r., potwierdzonego w trakcie wizji lokalnej w dniu [....] 2015 r., Kolegium wyjaśniło, że brak jest możliwości uznania za prawidłowy argumentu wiążącego charakteru postanowień umownych, w momencie, gdy ich wykonanie prowadziłoby do działań sprzecznych z literą prawa. W stosunkach umownych na tle art. 353 KC strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Przepis ten należy do kategorii przepisów iuris cogentis, a więc naruszenie któregokolwiek z wymienionych w nim kryteriów swobody kontraktowej i w rezultacie sprzeczności treści lub celu umowy z ustawą, zasadami współżycia społecznego lub naturą stosunku wykreowanego przez tę umowę powoduje nieważność czynności prawnej lub jej części na podstawie art. 58 KC. Ocenie pod kątem kryteriów wskazanych w art. 353 KC podlega nie tylko treść kwestionowanego postanowienia umownego, ale także jego cel.

Ponadto Skarżąca Spółka zakwestionowała prawidłowość zlecenia, niemniej jednak z jego treści wynika, iż dotyczyło ono wycinki drzew objętych decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [....] 2015 r. tj. jednej sztuki drzewa gatunku sumak octowiec o obwodzie pnia 47 cm znajdującego się na [....] , działce ewidencyjnej nr [....] obręb [....] oraz siedmiu sztuk drzew gatunku topola czarna odmiana włoska o obwodach pni 250 cm, 204 cm, 183 cm, 140 cm, 134 cm, 142 cm, 218 cm. Spółka [....] Sp. z o.o. jest profesjonalnym przedsiębiorcą zajmującym się pielęgnacją zieleni, zatem posiada doświadczenie i powinna znać zasady usuwania drzew, dopiero za uprzednim uzyskaniem stosownego zezwolenia na ich wycięcie. Skarżący powinien, posiadając wystarczające informacje, co do wydanej decyzji zezwalającej na wycinkę drzew, zapoznać się dokładnie z jego treścią, a dopiero w następnym etapie przystąpić do ich usuwania.

Skarżąca Spółka posiadała zgodę Spółdzielni Mieszkaniowej na wycinkę drzew, niemniej jednak drzew znajdujących się na sąsiedniej działce i objętych zakresem decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 24 lipca 2015 r., znak: [....] .

W zakresie argumentu, co do stanu wyciętych drzew, Kolegium przychyliło się do stanowiska wyrażonego w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt: IIOSK 810/11, w którym stwierdzono, iż usunięcie drzew obumarłych (a tym bardziej chorych) wymaga uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 83 ust. i ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 151, póz. 1220 ze zm.). Obumarcie, czy też choroba drzewa, może co najwyżej stanowić uzasadnienie wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie takiego drzewa, lecz nie może usprawiedliwiać samowolnego działania osoby dokonującej wycięcia drzewa. Właściciel nieruchomości nie posiada uprawnień do samodzielnej oceny żywotności drzew lub krzewów i samowolnego usunięcia drzew lub krzewów, które według jego oceny są obumarłe i nie rokują szans na przeżycie. Usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia skutkuje przy tym obligatoryjnym wymierzeniem kary administracyjnej, niezależnie od przyczyn samowolnego działania. Ustawa nie dopuszcza bowiem możliwości żadnego samowolnego działania posiadacza lub właściciela nieruchomości. Kwestia stanu drzewa (obumarcia) może mieć znaczenie przy naliczaniu opłaty za usunięcie drzewa (art. 84-86 ustawy o ochronie przyrody), ale nie przy wymierzaniu kary administracyjnej (art. 88 ustawy o ochronie przyrody).

Do obliczenia kary zastosowano właściwe obowiązujące w czasie wydawania zaskarżonej decyzji przepisy rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska z dnia 13 października 2004 roku w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228 póz. 2306) i stawki zawarte w obwieszczeniu ministra Środowiska z dnia 24 października 2014 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2015 (Monitor Polski z 2014 r. póz. 958). Na podstawie tych przepisów prawidłowo ustalono wysokość kary na kwotę 116 651,82 zł.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie [....] Spółka z o.o. w W. , zarzucając jej:

1. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa, art. 77 k.p.a art. 107 kpa - poprzez:

• brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a także zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, tj.: nieprzesłuchanie wskazanych w odwołaniu świadków w osobach: Z.K. , A.M., , M.B. , M.S. - na okoliczność wycinki drzew na polecenie i za zgodą Spółdzielni Mieszkaniowej [....] , a także pominięcie dowodu z przesłuchania Prezesa Zarządu strony odwołującej J.S. - na okoliczność uzyskania zgody Spółdzielni na usunięcie drzew;

• niewyjaśnienie okoliczności wizji lokalnej z udziałem stron z dnia [....] .2015 r., na której ustalono drzewa do wycinki;

• nieprzesłuchanie administratora spółdzielni R.K. - na okoliczność ustalenia czy wycinka drzew odbyła się za wiedzą i zgodą spółdzielni mieszkaniowej;

• błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą wydanej decyzji, polegających na przyjęciu, iż Spółka [....] dokonała wycinki drzew bez zgody i wiedzy Spółdzielni, skoro choćby pominięty dowód ze zlecenia wykonania wycinki drzew Spółce [....] z dnia [....] .2015 r. przemawia za tym, że ich usunięcie odbyło się za zgodą i wiedzą spółdzielni mieszkaniowej,

• niedokonanie oceny dowodów z dokumentów wskazanych w odwołaniu, a zwłaszcza umowy łączącej strony, zgodnie z którą Spółka [....] . w ramach obowiązków umownych była uprawniona do dokonania wycinki drzew na terenie Spółdzielni Mieszkaniowej,

• błędne uznanie, iż [....] Sp. z o.o. posiadała jedynie zlecenie wycinki drzew, które znajdowały się na sąsiedniej działce i objętych zakresem Decyzji [....] , skoro Spółka [....] otrzymała od Spółdzielni decyzję dotyczącą drzew posadowionych na jej działce.

2. Naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. niewłaściwe zastosowanie art. 83

ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody oraz niezastosowanie art. 60 kc - poprzez nieuwzględnienie faktu, że Spółka [....] otrzymała pisemne polecenie wycinki drzew z dnia [....] .2015 r., które następnie potwierdzono ustnie w trakcie wizji lokalnej w dniu [....] .2015 r., a w tych okolicznościach kara ta winna być nałożona na Spółdzielnię Mieszkaniową [....] , gdyż to Spółdzielnia wskazała pracownikom Spółki [....] drzewa, które miały być przedmiotem wycinki.

3. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 353 Kc i art. 58 Kc - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skoro z treści umowy łączącej [....] Sp. z o.o. i SM [....] wynika, że odwołujący był uprawniony do wycinki drzew w imieniu i na rachunek Spółdzielni.

Na podstawie tych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Spółka [....] Sp. z o.o. nie kwestionowała, że to jej pracownicy dokonali wycinki drzew, ale twierdzi, że nastąpiło to na polecenie i za zgodą oraz wiedzą kontrahenta umownego, tj. Spółdzielni Mieszkaniowej [....].

Skarżąca zarzuca, że SKO nie przeprowadziło w sposób należyty i wyczerpujący postępowania dowodowego (brak zeznań świadków i strony) a następnie błędnie przyjęło, iż Spółka [....] wybrała drzewa do wycinki w sposób samowolny, tj. bez wiedzy i zgody Spółdzielni.

Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób jednostronny i całkowicie pomijający stanowisko Spółki [....] , która nie miała żadnego interesu w tym, aby dokonywać wycinki drzew, do których nie byłaby uprawniona.

Spółka [....] wskazała, że ze Spółdzielnią Mieszkaniową [....] łączyła ją Umowa z dnia [....] .2014 r. Nr [....] o pielęgnację zieleni oraz zimowe utrzymanie dróg i chodników znajdujących się w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej [....] obejmująca teren osiedla [....] .

Stosownie do jej treści Spółka [....] była m. in. zobowiązana do wycinania drzew -zgodnie z uzyskaną decyzją Urzędu Miasta K. (Pkt 6 Załącznika Nr 1 do Umowy "Zakres prac do wykonania" ). § 7 Umowy stanowi że - w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania swoich obowiązków umownych przez [....] Sp. z o.o. - mogła być ona obciążona przez Spółdzielnię karą umowną lub kosztami wykonania zastępczego. Gdyby, zatem [....] Sp. z o. o. nie wykonała wycinki do dnia 20.11.2015 r. zostałby obciążana karą umowną lub kosztami wykonania zastępczego.

W dniu [....] 2015 r. [....] . Sp. z o.o. otrzymała pisemne zlecenie na wycinkę drzew.

W celu umówienia tego zlecenia w dniu [....] .2015 r. odbyła się wspólna wizja lokalna z udziałem Spółki [....] . w osobie Z.K. oraz Spółdzielni w osobach: Prezesa Spółdzielni i Administratora – Pani R.K. Zgodnie z treścią § 3 Aneksu Nr 2 z dnia 29.05.2014 r. R.K. była osobą uprawnioną do kontaktu ze strony Spółdzielni w związku z realizacją Umowy z [....] Sp. z o.o. Wówczas, podczas tej wizji Spółdzielnia w tym dniu wskazała Spółce [....] konkretne drzewa do wycięcia, a następnie strony ustaliły, iż w dniu [....] .2015 r. (....) zostanie dokonana wycinka tych drzew.

Strona skarżąca twierdzi , że Spółdzielnia okazała Spółce [....] drzewa, które miały być wycięte zgodnie z Decyzją i poleciła je usunąć następnego dnia. Wskazane drzewa były w złym stanie, tj. częściowo połamane,a gałęzie były częściowo obumarłe, a także zbytnio nachylone nad garażami. Dlatego też, wybór ten nie wzbudził żądnych wątpliwości u skarżącej.

W tych okolicznościach, zdaniem skarżącej skoro Spółka [....] Sp. z o.o. usunęła drzewa za wiedzą i zgoda Spółdzielni, nie powinna była ponosić negatywnych konsekwencji swoich działań.

W konsekwencji - wobec uzyskania zgody Spółdzielni Mieszkaniowej - stosownie do art. 83 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. póz. 1651 tekst jedn.) - nie musiała ona uzyskiwać odrębnej zgody od właściciela nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem, o ile zezwolenie na wycinkę drzew winno mieć formę pisemną, o tyle zgoda (w tym wypadku) spółdzielni mieszkaniowej na wycinkę drzew nie musi mieć formy pisemnej i zastosowanie w tym wypadku znajduje art. 60 KC dotyczący wykładni oświadczeń woli.

Wskazania konkretnych drzew oraz wycinkę zlecił w imieniu Spółdzielni: Prezes Zarządu w drodze ustnych osobistych uzgodnień w trakcie wizji lokalnej terenu wraz z administratorem, na którym rosły omawiane drzewa.

Wobec braku znamienia z art. 83 w postaci "braku zgody" Spółka [....] nie może być ukarana, gdyż omawianą zgodę dostała od przedstawicieli Spółdzielni.

W tych okolicznościach zarzut wycinki drzew bez zgody Spółdzielni jest oczywiście

bezzasadny, gdyż Spółdzielnia - obawiając się konsekwencji swoich decyzji - ukryła

materiał dowodowy w postaci usuniętych drzew. :'

Organ administracji, nie przesłuchał nikogo ze strony Spółdzielni, na okoliczności związane ze zleceniem wycinki drzew z dnia [....] .2015 r., a następnie wizją lokalną z dnia [....] .2015 r., po której nastąpiła fizyczna wycinka 7 szt. drzew.

Do obsługi realizacji łączącej strony umowy oraz kwestii wycinki spółka oddelegowała Z.K. , który dokonywał i nadzorował nie raz tego rodzaju wycinki drzew, a nadto został przeszkolony do tego rodzaju czynności, a nadto posiada duże doświadczenie w tego rodzaju pracach, gdyż wykonuje je od wielu lat, a w tym na polecenie Spółdzielni. W związku z powyższym, nie można zarzucić Spółce [....], iż nie zachowała należytej staranności i powierzyła realizację Umowy osobie niedoświadczonej.

Ponadto spółka zarzuciła, że Spółdzielnia ukryła dowody swoich działań, gdyż w trakcie postępowania wyjaśniającego wskazywała, iż drzewa nie mogą zostać okazane, gdyż zostały rzekomo rozkradzione , gdyż zakupem tych drzew była bezpośrednio zainteresowana Pani gospodarz budynku [....] , tj. Pani T.R. , zamieszkała os. [....] [....] .

[....] . Sp. z o.o. wielokrotnie wcześniej dokonywała z powodzeniem wycinki drzew w porozumieniu ze Spółdzielnią, a omawiany wypadek nie był pierwszym, w którym Spółdzielnia poleciła jej wycinkę drzew i nigdy nie wyrażano na piśmie zgody na wycinkę konkretnych drzew, lecz praktyką były pisemne zlecenia wraz z dołączoną do decyzji mapką, na podstawie, których następnie oznaczano drzewa malując je farbą przez Spółdzielnię lub też ich okazywanie na miejscu wycinki w trakcie wizji lokalnej (jak w omawianym stanie faktycznym). W tym konkretnym przypadku nie było dołączonej mapki do decyzji i zlecenia, a wszystkie szczegóły zostały omówione na miejscu posadowienia drzew.

Spółka [....] zarzuca również brak należytego współdziałania ze strony nowego Prezesa Zarządu Spółdzielni. O ile, bowiem, w przypadku poprzedniego Prezesa Spółdzielni, który działał do ok. września 2015 roku praktyką było zwykle oznaczanie drzew przez jej pracowników, o tyle za czasów nowego Prezesa praktyka ta nie została zachowana i wycinka drzew odbyła się na podstawie ustnego polecenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są wadliwe i podlegają uchyleniu.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednol. Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 ze zm., dalej oznaczona, jako u.o.p.).

Postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte w dniu 4 lutego 2016 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania k. 31 akt administracyjnych). Zgodnie z brzmieniem art. 88 ust. 1 u.o.p. nadanym ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045), obowiązującym od dnia 28 sierpnia 2015 r. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

3) zniszczenie drzewa lub krzewu;

4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa.

Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p., w obowiązującym brzmieniu kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

Artykuł 88 ust. 2 u.o.p. wyraźnie wskazuje, na kogo można nałożyć karę za usunięcie drzew. Oprócz posiadacza nieruchomości wymienia on właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., a nadto inny podmiot, jeżeli działał on bez zgody posiadacza nieruchomości. Przed dniem 28 sierpnia 2015 r. przepisy u.o.p. nie zawierały takiego wskazania.

W ustawie przyjęto zasadę, wedle której decyzje w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia mają charakter decyzji związanych, tzn. uznanie organu ogranicza się jedynie do etapu wyprowadzania wniosków z określonego stanu faktycznego sprawy. W przypadku wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje stanowisko, że kara za wycięcie drzew może być wymierzona właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości, gdy dokonał wycięcia drzew bez zezwolenia, gdy zlecił dokonanie takiej wycinki osobie trzeciej jak również w sytuacji, gdy wiedział o zamiarze wycinki przez osobę trzecią i godził się na taką ewentualność, a także stanowisko przeciwne, zgodnie z którym odpowiedzialność właściciela nieruchomości za wycięcie drzew jest niezależna od jego wiedzy o wycince i wiąże się z zaniechaniem właściwej pieczy nad rosnącymi na jego nieruchomości drzewami. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie podziela stanowisko, że wykładnia art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. prowadzi do wniosku, iż wymierzenie przewidzianej w nim kary może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości, co najmniej wiedział o usuwaniu drzew z jego nieruchomości i na to działanie się godził. Natomiast w sytuacji, gdy drzewa usunęła osoba trzecia bez jego wiedzy, której działaniu nie mógł zapobiec, brak jest podstaw do obciążenia właściciela nieruchomości karą przewidzianą w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Stanowisko takie wyrażono przykładowo w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 661/06, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 90/07, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 329/08, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1957/08, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 568/10. W wyrokach tych wskazano m. in., iż aby obarczyć odpowiedzialnością z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy określoną osobę trzeba wykazać, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu, a zniszczeniem drzew lub krzewów. Jeżeli natomiast drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela i w sposób, któremu nie mógł zapobiec, wtedy właściciel nieruchomości odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie ponosi.

Również w doktrynie wyrażono stanowisko, że do ponoszenia tej odpowiedzialności konieczne jest wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem drzew, zaś tak ukształtowana odpowiedzialność zapobiega obciążeniu posiadacza nieruchomości odpowiedzialnością za wycięcie drzew lub krzewów, w sytuacji gdy usunięcie drzew lub krzewów było dokonane na skutek wykroczenia lub przestępstwa popełnionego przez osobę trzecią, o której działaniu posiadacz nieruchomości nie wiedział i za którą nie ponosi odpowiedzialności (patrz: Krzysztof Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Kraków 2005, s. 366).

W tej sytuacji zasadniczą kwestią wymagającą stanowczego wyjaśnienia w rozpatrywanej sprawie jest okoliczność czy Spółka [....] z siedzibą w W. dokonała wycinki drzew na działce [....] obręb [....] samowolnie, czy też uzyskała na to zgodę Spółdzielni Mieszkaniowej [....] w K.

Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.). Przy prawidłowej wykładni zastosowanych przez organy przepisów a następnie wymierzeniu kary należy brać pod uwagę okoliczności faktyczne całego ustalonego stanu faktycznego, a w tym względzie brak było wystarczająco szczegółowych ustaleń. W kontrolowanym postępowaniu zostały naruszone przepisy postępowania w szczególności art 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawidłowe zastosowanie art. 88 ust. 1 i art. 89 ust.1 ustawy o ochronie przyrody.

Strona skarżąca konsekwentnie wnosiła w trakcie trwania postępowania administracyjnego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków Z.K. i innych....., oraz przedstawicieli Spółki i Spółdzielni na okoliczność czy przeprowadzona wycinka drzew została przeprowadzona na polecenie i za zgodą Spółdzielni Mieszkaniowej [....] w K. Te wnioski jednoznacznie zawarte w odwołaniu zostały przez organ II instancji pominięte, a zamiast tego organ przeprowadził rozważania w oparciu o art. 353 kc i 58 kc , które nie przystają do okoliczności sprawy.

Sąd rozpoznający skargę doszedł do wniosku, że w okolicznościach sprawy, w sytuacji, gdy strona kwestionuje dokonane ustalenia faktyczne i zgłasza swoje uzasadnione wątpliwości - wnioski o przeprowadzenie dowodów osobowych powinny zostać uwzględnione.

W dotychczasowym postępowaniu organ I instancji arbitralnie przyjął, że "zebrane materiały dowodowe ocenione na podstawie zasad logiki i doświadczenia życiowego jednoznacznie dowodzą, iż wskutek rażącego niedbalstwa pracowników [....] spółki z o.o. zostały usunięte przedmiotowe drzewa bez wiedzy i zgody posiadacza dz. nr [....] obr. [....] , za co strona ponosi pełną odpowiedzialność". To rozumowanie zostało zaaprobowane przez organ odwoławczy.

Rozpoznając sprawę ponownie organy przeprowadzą dodatkowe postępowanie dowodowe ( art. 75 § 1 kpa ), w szczególności wnioskowane przez stronę skarżącą dowody z przesłuchania świadków i przedstawicieli stron na okoliczność przebiegu zdarzenia z dnia 7 listopada 2015 r, które skutkuje nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej.

Należy wyjaśnić jaka była wiążąca treść umowy zlecenia zawartej przez strony, w szczególności czy jej pisemna treść z dnia 2 listopada 2015 r ( k - 10) , była uszczegóławiana i modyfikowana ustnie w trakcie spotkania w dniu 6 listopada 2015 r jeśli tak to w jaki sposób. Jakie znaczenie dla treści zlecenia miała wizja lokalna z udziałem umocowanych przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej i Spółki [....] w dniu [....] 2015 r. jaki był jej przebieg i ustalenia, kto brał w niej udział. Kto i w jaki sposób wskazywał drzewa do wycinki, na której działce, czy drzewa były znakowane. Czy wspólnie identyfikowano w terenie działkę, na której miało dojść do wycinki. Czy były wątpliwości, co do faktycznego położenia drzew, czy strony porozumiały się, co do tej kwestii.

Zawarcie umowy zlecenia ( art. 734 § 1 i § 2 kodeksu cywilnego) nie wymaga, bowiem szczególnej formy i często w praktyce dochodzi do jej zawarcia, modyfikacji bądź ustalenia treści w formie ustnej bądź w sposób dorozumiany.

Sam wybór profesjonalisty mającego wyciąć drzewa oznacza zlecenie fachowego i bezpiecznego dokonania takiej czynności. Czym innym jest natomiast konkretne oznaczenie drzew, które należy usunąć i ich umiejscowienie na działce. W toku postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa [....] w K. nie wskazywała żadnych aktów staranności, które przedsięwzięła w celu uniknięcia pomyłki przez osobę trzecią. Samo zlecenie usunięcia drzew osobie ( firmie), która profesjonalnie zajmuje się tego rodzaju działalnością nie może być uznane za przejaw należytej staranności. Profesjonalista odpowiada za fizyczne usunięcie drzewa w taki sposób, aby nie doszło do zagrożenia życia lub zdrowia ludzi ani też zniszczenia bądź uszkodzenia mienia. Samo zlecenie usunięcia drzew profesjonaliście bez ich oznaczenia, a potem nadzoru, nie może prowadzić do wniosku, że to on odpowiada za to, które drzewa wytnie.

Organy obu instancji po uzupełnieniu postępowania dowodowego wyjaśnią jaka była rzeczywista wola stron w kontekście zawartej umowy zlecenia na wycinkę drzew i jej treści, jaka była faktyczna współpraca stron w przeprowadzeniu wycinki, a w konsekwencji czy wycięcie drzew na działce [....] obręb [....] przez [....] Sp. z o.o. w W. miało miejsce za wiedzą i zgodą Spółdzielni Mieszkaniowej [....] w K. a następnie w stosunku, do kogo uzasadnione jest nałożenie administracyjnej kary pieniężnej.

Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 6 i § 14 ust 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 poz.1804 z dnia 2015.11.05 ).