Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1480/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1480/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 grudnia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009r., sprawy ze skargi Z. i A. W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 5 lutego 2008 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W wyniku postępowania wszczętego wnioskami Z. i A. W. z dnia 20 października 2004r. o umorzenie III raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. w kwocie 62,80 zł oraz z dnia 24 maja 2005r. o umorzenie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2003 r. /cztery raty/ w kwocie 261,80 zł decyzją z dnia 5 lutego 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną przez podatników decyzję Wójta Gminy N. z dnia 23 lipca 2007 r. nr [...]orzekającą o odmowie umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych.

W trakcie prowadzonego postępowania organ ustalił, że wnioskodawcy posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni 2,06 ha fizycznych, co stanowi 2,8375 ha przeliczeniowego o rocznej dochodowości 5.232,35 zł. Według oświadczenia wnioskodawców obsiewają oni zbożem ok. 1 ha oraz na 0,15 ha mają posadzone ziemniaki. W oparciu o oświadczenie P. Z. wykonującego w gminie usługi ciągnikowe i kombajnowe ustalono, iż z gruntów należących do podatników zbiera się rocznie ok. 4 tony zboża o wartości /wg danych GUS/ 1.420 zł.

Ponadto wnioskodawcy pobierają coroczne dopłaty do gospodarstwa ze środków unijnych w wykazanej na 2006 rok wysokości 810,00 zł oraz otrzymują świadczenia rentowe w łącznej kwocie 1.040 zł. Według wnioskodawców ich świadczenia są tak niskie gdyż około 300 zł " w drodze egzekucji pobiera wójt gminy". Poza wspomnianym gospodarstwem oraz domem w którym zamieszkują, wnioskodawcy nie posiadają majątku ruchomego lub nieruchomości, a większość posiadanych środków pochłaniają koszty utrzymania a przede wszystkim koszty leczenia.

W konsekwencji, organy nie dały wiary twierdzeniom stron, że nie są w stanie zapłacić podatku bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania się i leczenia. Organ pierwszej instancji zwrócił nadto z urzędu uwagę na fakt, że podatnicy od roku 1995 systematycznie unikają płacenia należnych podatków, a nie jest to uzasadnione ich sytuacją materialną, która cechowałaby się jakąkolwiek wyjątkowością w stosunku do innych podatników tej samej gminy, którzy jednak − mimo równie trudnej, a niejednokrotnie gorszej sytuacji majątkowej i rodzinnej − regulują należne podatki. A. i Z. W. umorzono już część zaległości podatkowych, kierując się przede wszystkim stanem zdrowia podatnika a zatem zasadnym byłaby spłata chociaż części należnych zobowiązań.

Organ I instancji nie zgodził się też z zarzutami egzekwowania przez komornika sądowego ze świadczeń rentowych wnioskodawców zobowiązań podatkowych na rzecz gminy i wyjaśnił, że jest to egzekucja kosztów sądowych zasądzonych na rzecz gminy przez sąd w wyniku prowadzonych cywilnych spraw sądowych.

Wskazując na podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia organy odwołały się do treści art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa /Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm./, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę.

Zdaniem organów, w ustalonym stanie faktycznym nie zachodzi ani przesłanka ważnego interesu podatnika ani też interesu publicznego w umorzeniu zaległości podatkowych w kwotach określonych we wniosku. Podatnicy nie przedstawili żadnych dowodów na okoliczność ponoszonych wydatków /w tym kosztów leczenia/, pomimo że byli wezwani do uzupełnienia materiału dowodowego.

Organ odwoławczy zwrócił nadto uwagę, iż nie ma przeszkód prawnych do tego, aby podatnicy wystąpili do organu podatkowego pierwszej instancji z wnioskiem o rozłożenie na raty istniejących zaległości podatkowych.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji a następnie w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze podatnicy kwestionowali ustalenia faktyczne organów oraz wyciągnięte na ich podstawie wnioski. Zdaniem odwołujących źródłem ich utrzymania są wyłącznie renty inwalidzkie w kwocie 1 040,00 zł miesięcznie. Nieprawdą jest też by osiągali dochody z gospodarstwa rolnego przez co znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, czego dowodem jest decyzja Wójta Gminy N. umarzająca im część należności podatkowe za 2007 r.

Podatnicy zarzucili organom niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazali na przewlekłą dolegliwość A.W. /stan po udarze mózgu/, która to powoduje konieczność ciągłej rehabilitacji /począwszy od 2005 r./ i skutkuje niezdolnością do pracy i samodzielnej egzystencji. Niewielkie dochody Skarżących pochłaniają w całości wydatki na bieżące opłaty, a w szczególności na spłatę kredytu zaciągniętego na leczenie, zakup leków i rehabilitacje A. W.. Jeżeli chodzi o dopłaty bezpośrednie z ARiMR dopłaty to przeznaczane są one w całości na leczenie Skarżącego. Dodatkową uciążliwością jest prowadzenie przez wójta gminy egzekucji z otrzymywanych świadczeń rentowych.

Skarżący podkreślili, że w ich gospodarstwie nigdy nie zatrudniali osoby o nazwisku Z., której zeznania stały się podstawą poczynienia przez organy obu instancji błędnych ustaleń faktycznych.

Końcowo zarzucono organom nieuprawnione stwierdzenie, iżby skarżący nie uczynili zadość wezwaniu organu pierwszej instancji do przedstawienia dodatkowych dowodów na okoliczność ponoszonych nadzwyczajnych kosztów utrzymania, skoro wszystko wpisali w złożonym w organie kwestionariuszu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a./ sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, iż naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak zwiany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem jest uprawniony oraz zobowiązany do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej nawet jeśli dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego, co upoważniałoby Sąd do jej uchylenia w całości lub w części.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był przepis art. 67a § 1 pkt. 3 ustawy Ordynacja podatkowa /Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm./, zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

Instytucja umorzenia części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej przez organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym ma charakter uznaniowy. Powyższe nie oznacza, iż ocena organu prowadzącego postępowanie jest dowolna. Organ prowadzi postępowanie z wniosku strony na podstawie dowodów przez nią przedłożonych oraz może, lecz nie musi wydać decyzję pozytywną albowiem zastosowanie przedmiotowej ulgi podatkowej jest prawem, a nie obowiązkiem organu podatkowego. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek; sprawowana przez sąd administracyjny kontrola legalności rozstrzygnięcia organu podatkowego w tym zakresie sprowadza się bowiem do badania prawidłowości przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego i wyjaśniającego oraz poprawności oceny prawnej dokonanej na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego. /tak : wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21.05.2008 r. I SA/Gd 645/07, Lex nr 446565, wyrok NSA z dnia 24.04.2001 r. I SA/Ka 498/00, R. Mastalski B. Adamek Ordynacja podatkowa Komentarz 2005, s. 308/.

Zgodnie przyjętym przez orzecznictwo poglądem "ważny interes podatnika" zachodzi, gdy z powodów nadzwyczajnych (wypadki losowe, klęski żywiołowe, stan wyższej konieczności itd./ podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych a jednocześnie tym przy zachowaniu minimum staranności nie mógł zapobiec negatywnym skutkom swojego działania, tj. nie miał realnego wpływu na w/w skutki gdyż były niezależne od sposobu jego postępowania.

W ocenie Sądu, podnoszone w skardze zarzuty nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do podważenia rozstrzygnięcia podjętego przez organy podatkowe w niniejszej sprawie. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, albowiem zasadą jest płacenie podatków, nie natomiast zwalnianie podatników z tego obowiązku. Jak podnosił organ I instancji skarżący od szeregu lat uchylają się od płacenia podatków i innych należności publiczno-prawnych a sytuacja ta trwa od 1995r. a zatem ma swój początek w okresie poprzedzającym chorobę skarżącego, w którym zarówno skarżący jak i jego żona z uwagi na wiek mieli lepsze możliwości zarobkowania niż obecnie. Obecnie organ I instancji umorzył skarżącym część zaległości podatkowych, kierując się sytuacją zdrowotną skarżącego i słusznie przyjął, że przynajmniej część tych zaległości winna zostać zapłacona przez skarżących. Inne stanowisko byłoby sprzeczne z zasadą solidarności społecznej i zasadą równego traktowania podatników. Według Sądu, skarżący są w chwili obecnej w stanie pokryć zaległości podatkowe w kwocie 324,60 zł. Oboje otrzymują bowiem świadczenia rentowe lub emerytalne, są właścicielami gospodarstwa rolnego, z którego uzyskiwać mogą podstawowe środki utrzymania a nadto otrzymują dopłaty unijne do prowadzonego gospodarstwa. Fakt przyznawania tych dopłat – a nie tylko oświadczenie P. Z. – jest wystarczającym dowodem na prowadzenia przez skarżących działalności rolniczej, przynajmniej w tym minimalnym zakresie jaki ustalił organ podatkowy I instancji.

Analizując, czy zachodzi w sprawie ważny interes podatników lub interes publiczny, organy podatkowe prawidłowo uznały, że okoliczności wskazane przez podatników we wniosku i w odwołaniu są niewystarczające do przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej, albowiem nie są okolicznościami wyróżniającymi sytuację skarżącego od sytuacji innych podatników.

Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych o wykładni pojęcia "ważny interes podatnika" decydują jego zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu lub nie, zaległości podatkowej, przy czym interes ten nie powinien być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie skorzystania z ulgi. (tak. Wyrok. WSA w W-wie z dnia 23.05.2007 III SA/Wa 322/07 Lex nr 309089).

Decyzja uznaniowa może być bowiem uchylona przez sąd jedynie w wypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację finansową i rodzinną skarżących i poddały ocenie racje, na które powołali się skarżący. Dokonana ocena sprowadziła się do stwierdzenia, że sytuacja skarżących nie uzasadnia przyznania im ulgi w zapłacie podatku poprzez umorzenie zaległości podatkowej. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni wyżej cytowanego przepisu dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej, mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. Twierdzenia natomiast Skarżących odnośnie błędnych ustaleń faktycznych odnoszą się raczej do oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych, które zdaniem Skarżących uzasadniają skorzystanie z instytucji umorzenia zaległości podatkowych przewidzianej w Ordynacji podatkowej a zdaniem organów podatkowych nie.

Nadto zważyć należy, iż Sąd administracyjny sprawuje wyłącznie kontrolę legalności, czyli zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem. Jeżeli zatem organ podatkowy dokonując koniecznych ustaleń w sprawie nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego, a poczynione ustalenia są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z powyższego wniosku "czy należy umorzyć zaległości podatkowe" jest zagadnieniem natury uznaniowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego /tak: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21.05.2008 r. I SA/Gd 645/07, Lex nr 446565/.).

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze podejmując zaskarżoną decyzję nie wykroczyło poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego a w sytuacji gdy organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem.

Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.