Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 577/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31 zo ust. 2 i 4, art. 15 zzzh ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Agnieszka Olesińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020r. do maja 2020r. uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

We wniosku z [...] kwietnia 2020 r. Skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., na własne obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne powołując się na przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.

z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa o COVID-19".

Decyzją z [...] maja 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu ww. składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., ponieważ na dzień 31 grudnia 2019 r. znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych, tym samym organ nie mógł udzielić mu pomocy i zwolnić z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy - na wniosek Skarżącego - decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2020 r. odmawiającą mu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu ww. składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu Zakład podał, że zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, która regulowana jest przepisami Unii Europejskiej obowiązującymi w państwach członkowskich. Zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UEC 911 z 20.03.2020), pomoc może być udzielona wyłącznie przedsiębiorcy, który na dzień 31 grudnia 2019 r. nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych, ale który później, z powodu epidemii COVID-19, napotkał trudności lub znalazł się w trudnej sytuacji. Organ wskazał, że w myśl rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym należy uznać, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

- w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego;

- w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki;

- podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z zapisami ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2019 r., poz. 498 ze zm.), dalej "u.p.u.n.", upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny; dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

Po ponownej analizie konta Skarżącego organ ustalił, że na 31 grudnia 2019 r. zaległość z tytułu nieopłaconych składek na koncie przewyższała sumę przypisów składek w roku 2019. Zdaniem Zakładu oznacza to, że na 31 grudnia 2019 r. Skarżący znajdował się w trudnej sytuacji, a tym samym organ nie mógł udzielić mu pomocy

i zwolnić z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek.

W skardze do tut. Sądu Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 31 zq w zw. z art. 31 zo ustawy o COVID-19 poprzez błędną ich wykładnię

i zastosowanie polegające na odmowie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne pomimo spełnienia przez Stronę warunków udzielenia takiego zwolnienia;

- art. 31 zq w zw. z art. 31 zo ustawy o COVID-19 poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie polegające na oparciu decyzji o odmowie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne na Komunikacie Komisji Europejskiej, które nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego i nie może stanowić przesłanki odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne;

- art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256), dalej jako "k.p.a.", poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, polegające na błędnym uznaniu, że Skarżący na dzień 31 grudnia 2019 r. znajdował się w trudnej sytuacji uzasadniającej odmowę zwolnienia;

- art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a poprzez brak wskazania podstawy prawnej, na podstawie której organ odmówił zwolnienia z opłaty składek.

Mając na uwadze powołane wyżej zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie decyzji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdził, że w jego ocenie Komunikat Komisji Europejskiej nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego i nie może stanowić przesłanki odmowy zwolnienia ze składek. Ponadto art. 31zq i art. 31zo ustawy o COVID-19 nie wskazują przesłanki "trudnej sytuacji" jako podstawy odmowy zwolnienia z opłacania składek. Zdaniem Strony zaległości w opłacaniu składek ZUS za 2019 r. nie świadczą, że znajdowała się w trudnej sytuacji. Organ w tym zakresie błędnie rozpoznał materiał dowodowy. Skarżący podkreślił, że organy w podstawie rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia z opłacenia składek na ZUS nie wskazały przepisu, który stanowiłby podstawę takiego rozstrzygnięcia. Wskazują natomiast art. 31 zq ustawy o COVID-19, w którym brak przesłanki "trudnej sytuacji".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie. Zakład wyjaśnił, że biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy ustawy o COVID-19 oraz ustawy Prawo upadłościowe

i naprawcze, a także okres, za jaki Skarżący zalegał z opłacaniem należnych składek na ubezpieczenia społeczne na dzień 31 grudnia 2019 r., stwierdzić należy, że najpóźniej z początkiem 2019 r. stał się niewypłacalny w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.u.n., co z kolei oznacza, że w dacie złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek Skarżący spełniał kryteria wszczęcia postępowania upadłościowego. W tej sytuacji, zdaniem Zakładu, zasadnie uznano go za podmiot znajdujący się w trudnej sytuacji w znaczeniu przyjętym w Rozporządzeniu Komisji UE, co wykluczało możliwość udzielenia mu pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek. Zdaniem ZUS, oczywiste jest zarazem, że ocena dokonana przez organ znajduje oparcie w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Organ podkreślił, że obowiązek stosowania zasad wynikających z Komunikatu Komisji wprowadził polski ustawodawca, zamieszczając stosowne odesłanie w treści art. 15zzzh ust. 1 ustawy o COVID-19. Zarzut stosowania przez organ dodatkowych kryteriów nieprzewidzianych przez przepisy prawa jest zatem nieuzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Ponadto stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz.1829), począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Bydgoszcz, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] listopada 2020 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 22 października 2020 r. sygn. akt II FSK 1389/18 i II FSK 1600/18, w takiej sytuacji skierowanie sprawy celem rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od zgody lub sprzeciwu strony.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018r. poz. 2107) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2107), dalej jako: "p.p.s.a.", lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując sądowej kontroli według wskazanych kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję w przedmiocie odmowy zwolnienia Skarżącego z opłacenia należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie zdrowotne, za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Organ podnosi, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia, bowiem na dzień 31 grudnia 2019 r. "zaległość z tytułu nieopłaconych składek na koncie przewyższała sumę przypisów składek w roku 2019r." Oznacza to, że na 31 grudnia 2019 r. Skarżący "znajdował się w trudnej sytuacji", a tym samym Zakład nie mógł mu udzielić pomocy i zwolnić z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Z kolei Skarżący zauważa, że spełnia wszystkie warunki do zwolnienia, natomiast Komunikat Komisji Europejskiej powołany przez organ nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego i nie może stanowić podstawy do odmowy zwolnienia składek. Ponadto "zaległości w opłacaniu składek ZUS za 2019 r. nie świadczą, iż Strona znajdowała się w trudnej sytuacji."

Podać należy, że Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. W podstawie prawnej wydanej decyzji z [...] maja 2020 r. (pierwszoinstancyjnej) organ powołał m.in. art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID-19, stanowiący o tym, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. W uzasadnieniu tej decyzji organ przywołał art. 31zo ust. 2 i 4 ww. ustawy regulujący zwolnienie z obowiązku opłacenia składek. Z kolei w decyzji z [...] sierpnia 2020 r. – wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy - organ powołał m.in. art. 31zq ust. 8 tej ustawy przewidujący tryb zaskarżenia i odwołanie się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organ w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji poprzedzającej odmawiając zwolnienia z opłacenia składek, powołuje się na okoliczność, że na koncie Skarżącego ustalono zaległość z tytułu nieopłaconych składek w 2019 r., co wyłącza prawo do zwolnienia. W tym zakresie organ odwołuje się do Komunikatu Komisji Europejskiej oraz Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznających niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187.1).

Sąd zauważa, że w pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, iż na podstawie art. 15 zzzh ust. 1 ustawy o COVID-19 (organ tego artykułu w zaskarżonej decyzji nie powołał, dopiero w odpowiedzi na skargę) zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) - stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Komunikat Komisji natomiast wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji - w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne

z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187

z 26.06.2014) - w dniu 31 grudnia 2019 r. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014, "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna

z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45 , a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Przywołanym powyżej przepisom odpowiada treść wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. Zgodnie bowiem z punktem 4.2 wniosku ubiegający się o pomoc musi podać informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc (wg stanu na dzień 31.12.2019 r.) zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej (2020/C 91 I/01 z 20.03.2020 r.):

A. Czy, w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego? TAK NIE

B. Czy, w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki? TAK NIE

C. Czy podmiot spełniał kryteria kwalifikujące go do objęcia postepowaniem upadłościowym? TAK NIE.

Odnosząc się zatem do zarzutu skargi, że Komunikat Komisji Europejskiej nie jest źródłem prawa podnieść należy, iż krajowy Ustawodawca odwołuje się do Komunikatu Komisji. Komunikat jest też potwierdzeniem regulacji prawa wspólnotowego – Rozporządzenia Komisji. Zdaniem Sądu rację ma organ, że przyznanie pomocy nie może być dokonywane bez poszanowania regulacji prawa unijnego. Nie bez znaczenia dla sprawy jest treść wskazywanego art. 15zzzh ust. 1 ustawy o COVID-19 stanowiącego, że wsparcie, o którym mowa w wyszczególnionych przepisach ustawy o COVID-19, zgodne z warunkami zawartymi Komunikacie Komisji, jest pomocą publiczną. W związku z tym nie wystarczy odwołać się wyłącznie do przepisów ustawy o COVID-19, jak czyni to Skarżący, lecz należy stosować także przepisy prawa wspólnotowego.

Zauważyć jednak należy, że organ w zaskarżonej decyzji uznaje niezapłacenie składek w 2019 r. za równoważne z wystąpieniem przesłanki ogłoszenia upadłości. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja ZUS nie zawierają stosownego uzasadnienia w tym zakresie. W decyzji pierwszoinstancyjnej organ powołuje się na ustawę z dnia [...] lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 498 ze zm.) wskazując, że: upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny; dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. W decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nie wskazano, która konkretnie z przesłanek przywołanych z art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji Europejskiej występuje w przypadku Skarżącego. Nie podano też konkretnej przesłanki z Prawa upadłościowego (artykułu, ustępu). Zasadny zatem jest zarzut Skarżącego, że organ nie podał podstawy prawnej, do której się odwołuje uznając, że wystąpiła przesłanka ogłoszenia upadłości. Ustalenia też wymaga od kiedy, w jakiej wysokości i za jakie okresy rozliczeniowe składki przez Skarżącego nie są płacone. W zaskarżonej decyzji użyto ogólnego zwrotu, że "na 31 grudnia 2019 r. zaległość z tytułu nieopłaconych składek na koncie przewyższała sumę przypisów składek w roku 2019r. Oznacza to, że na 31 grudnia 2019r. znajdował się Pan w trudnej sytuacji, a tym samym Zakład nie mógł Panu udzielić pomocy i zwolnić

z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek." Podnieść należy, że niezrozumiałe jest stwierdzenie, że wysokość zaległości jest wyższa niż przypisy. Z takiego bowiem stwierdzenia wynika, że zaległość powstała pomimo braku przypisu. Tymczasem w pierwszej kolejności powinien wystąpić przypis i następnie w wyniku jego nieuregulowania (niezapłacenia) powstaje zaległość w wysokości odpowiadającej przypisowi (gdy brak w ogóle wpłaty) lub w kwocie niższej niż przypis (gdy wpłacono tylko część należności). Jeżeli natomiast wskazana kwota zaległości powstała z nieopłacenia składek także z lat poprzedzających 2019 r. i organ porównuje ją z kwotą przypisanych składek tylko w 2019 r., wówczas powinno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Wskazywać na to może uzasadnienie decyzji organu pierwszoinstancyjnego, w którym podniesiono, że Skarżący zalegał z opłacaniem składek "za okres dłuższy niż 12 miesięcy". Nie jest znana też kwota zaległości oraz kwota składek, które obowiązany był Skarżący zapłacić. Podnieść należy, że Skarżący kwestionuje stwierdzenie, że z powodu niepłacenia składek znajduje się w trudnej sytuacji. Co więcej we wniosku w części 4.2 Skarżący zaznaczył w ramach lit. C (czy podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postepowaniem upadłościowym) kwadrat przy słowie "NIE". Zachodzi zatem sprzeczność między treścią wniosku a danymi, na które organ powołuje się w uzasadnieniu decyzji.

W takim jednak przypadku organ powinien zapewnić udział stronie w postępowaniu i umożliwić wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego, w tym co do istnienia zaległości i wyjaśnić zaistniałe sprzeczności. Stosownie bowiem do art. 10 § 1 k.p.a. przed wydaniem decyzji organ obowiązany był umożliwić Skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czyniąc tym samym zadość zasadzie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. W ocenie Sądu powyższy przepis prawa nie został zrealizowany, a w związku z tym doszło do jego naruszenia. Doprecyzowanie tej zasady zostało zawarte w art. 79a k.p.a. Jednocześnie organ nie wskazał, aby art. 10 § 1 k.p.a. nie miał zastosowania w sprawie ze względu np. na wystąpienie którejkolwiek z przesłanek z art. 15zzzzzn ustawy o COVID-19.

W związku z tym niewątpliwie zagadnienie istnienia zaległych składek, ich wysokości, okresów, których dotyczą - wymaga wyjaśnienia. W konsekwencji powyższego w postępowaniu doszło do naruszenia także przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Pierwsze dwa powołane przepisy nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W kontekście tych przepisów prawa Sąd zauważa, że częściowo materiał dowodowy był gromadzony i włączony do akt administracyjnych już po wydaniu zaskarżonej decyzji, czyli po 10 sierpnia 2020 r. Świadczy o tym wydruk "należności i zobowiązań nierozliczonych" oraz "Raport rozliczeń należności płatnika w SEKIF" wygenerowane 9 października 2020 r. Nie budzi wątpliwości, że są to dowody, z którymi Skarżący miał prawo zapoznać się przed wydaniem decyzji. Nie czyni zadość przepisom prawa zebranie dowodów - na poparcie stanowiska organu - dopiero po złożeniu skargi. Należy natomiast mieć na uwadze, że Skarżący w skardze kwestionuje stwierdzenie jakoby firma była w trudnej sytuacji. Należało zatem wyjaśnić tę kwestię przy udziale Wnioskodawcy, umożliwić mu zajęcie stanowiska co do istnienia zaległych składek (okresu, którego dotyczą i wysokości składek).

Organ zatem obowiązany był wykazać w uzasadnieniu decyzji jaki konkretny przepis prawa nie pozwala stwierdzić, że warunki zwolnienia zostały przez Skarżącego spełnione, w tym ze wskazanego Rozporządzenia Komisji i Prawa upadłościowego (nie wystarczy przywołać treść wielu przesłanek). Należało podać jakie okoliczności faktyczne o tym przesądzają. Następnie odnieść to do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoli poznać klarowne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Uzasadnienia decyzji wydanych w niniejszej sprawie nie czynią zadość temu wymogowi i po ich lekturze Skarżący faktycznie nie wie z jakiego konkretnie przepisu prawa i gdzie opublikowanego, organ wywodzi twierdzenie o tym, że zachodzą w jego przypadku podstawy do ogłoszenia upadłości i tym samym nie przysługuje mu prawo do zwolnienia, o które się ubiega. Zadość temu nie czynią wywody (też niepełne) poczynione dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, która nie może zastępować uzasadnienia decyzji. Wskazać należy, że w odpowiedzi na skargę organ nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji. Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA w Lublinie z 6 lutego 2020r., III SA/Lu 366/19; wyrok WSA w Gliwicach z 24 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 452/18). Brak stanowiska organu w powyższym zakresie

w decyzji, pozbawił też Skarżącego możliwości odniesienia się do tych kwestii

w skardze, co zasadnie zostało w niej zauważone.

W konsekwencji w ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 (decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne)

i § 3 k.p.a., na podstawie którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno

w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z 12 maja 2000 r.,

I SA/Kr 856/98). Zatem uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji, powinno zawierać ocenę materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego

w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a.,

a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tej ustawy. Organ administracyjny jest zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Jak wyjaśnił WSA w wyroku z 7 stycznia 2009 r., II SA/Wa 1245/08: "Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy".

Sąd w obecnym składzie ww. poglądy podziela.

Podkreślenia wymaga, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne, czyli takie jak w przedmiotowej sprawie) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy, powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 25 stycznia 2011 r., II GSK 96/10). Brak zatem wykazania, że ustalono istotne okoliczności faktyczne w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu (wyroki: WSA w Kielcach z 28 lutego 2013r., II SA/Ke 56/13 i WSA we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., III SA/Wr 693/11).

W konsekwencji powyższego tut. Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja wymogów tych nie spełnia. Biorąc to pod uwagę podkreślić trzeba, że zadaniem sądu administracyjnego nie jest wyręczanie organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. W analizowanej sprawie organ ponownie rozpoznając sprawę nie sanował błędów w tym zakresie poprzednio popełnionych. Organ poświęcił całej sprawie jedynie kilka lapidarnych zdań. Organ nie uzasadniając należycie swojego stanowiska – stosownie do wymogów prawa - uniemożliwił tym samym stronie poznanie toku rozumowania, utrudniając tym samym możliwość polemiki z jego twierdzeniami, a następnie możliwość zweryfikowania tego stanowiska przez sąd administracyjny. Tym bardziej, że Skarżący kwestionuje ustalenie, iż "Strona znajduje się w trudnej sytuacji", ponadto zaznaczył we wniosku rubrykę, że nie spełnia kryteriów kwalifikujących się do objęcia go postępowaniem upadłościowym. W tej sytuacji, przedwczesne byłoby merytoryczne ustosunkowanie się przez Sąd do zarzutów zawartych w skardze.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe rozważania i przeprowadzi postepowanie, umożliwi Skarżącemu wyjaśnienie kwestii jego sytuacji finansowej, regulowania należności w tym na rzecz ZUS, rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organ odniesie się do wszystkich zarzutów w sposób umożliwiający poznanie Skarżącemu, a następnie ewentualnie sądowi administracyjnemu, powodów nieuwzględnienia (jeżeli nadal będzie miało to miejsce) tych zarzutów. Skarżący natomiast ubiegający się o zwolnienie powinien złożyć wyjaśnienia, przedłożyć organowi dokumenty mające potwierdzać dobrą kondycję finansową firmy, brak przesłanek do ogłoszenia upadłości i niezaleganie w uiszczaniu składek. Jednocześnie Sąd nie przesądza czy Skarżący ma, czy też nie ma prawa do zwolnienia z opłacenia składek. Stwierdza wyłącznie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a organ ma obowiązek ponownego rzetelnego rozpoznania wniosku. Wydana decyzja powinna odpowiadać wymogom prawa krajowego, ale także prawa unijnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.