Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2157/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 98 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 141 § 4, art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 1224/18 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 25 października 2018 r. nr SN-III.7534.64.2018.7 w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2019 r. oddalił skargę B. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 25 października 2018 r. nr SN-III.7534.64.2018.7 w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Starosta S. decyzją z 25 czerwca 2018 r., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017r. poz. 1257 ze zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 121 – dalej u.g.n.) odmówił B. S. (dalej Skarżąca) ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka numer [...] o pow. 0,1295 ha, położoną w obr. S, gm O. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że działka numer [...] będąca drogą powstała w wyniku podziału działki nr [...] o pow. 4,4800 ha stanowiącej własność A. S., zatwierdzonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 14 czerwca 1993 r. Skarżąca jest następcą prawnym A. S. Starosta stwierdził, że decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości nie została wydana w oparciu o art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 ze zm. – dalej ustawa z 1985 r.). Przepisu tego nie wskazano w podstawie prawnej decyzji, a z treści decyzji nie wynika, aby dotyczyła wydzielenia gruntów pod budowę ulic, które przeszłyby na mocy tej decyzji na własność Gminy O.. W ocenie organu, wymienione w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego przepisy nie stanowią zatem podstawy do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Zdaniem Starosty, w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przejście działki nr [...] z mocy prawa na rzecz gminy, dlatego też powyższa działka pozostała własnością dotychczasowego właściciela.

Wojewoda Wielkopolski po rozpoznaniu odwołania skarżącej, decyzją z 25 października 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał stan faktyczny sprawy, przywołał treść art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i wskazał, że do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania na podstawie ww. przepisu konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek tj. pozbawienie praw do nieruchomości, brak ustalonego odszkodowania, oraz stwierdzenie, iż obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Powołując się na orzecznictwo sądowoadmnistracyjne Wojewoda uznał, że w sprawach dotyczących ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz podmiotu publicznego pod budowę ulicy w trybie art. 10 ustawy z 1985 r., odszkodowanie w przypadku gdy nie zostało ono ustalone przez właściwy organ, ustalane jest na podstawie art. 128 u.g.n. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. na zasadach określonych w tej ustawie.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda wskazał, że przepis art. 10 ust. 1 ustawy z 1985 r., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...] stanowił, że podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z ust. 5 tego artykułu grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Organ odwoławczy uznał, że kwestią podstawową w niniejszej sprawie jest ustalenie czy działka nr [...] przeszła z mocy prawa na własność Gminy O. jako grunt wydzielony pod ulicę, a skarżącej należne jest w związku z tym odszkodowanie. W ocenie Wojewody, w niniejszej sprawie nie może być mowy o przejściu działki numer [...] na rzecz Gminy O., jednak uzasadnienie decyzji przez Starostę S. nie było trafne. Nie można bowiem wywodzić braku przejścia działki nr [...] na rzecz podmiotu publicznego jedynie z faktu niepowołania się przez organ wydający decyzję na art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. Ewentualne przejście własności gruntu wydzielonego pod budowę ulic na własność podmiotu publicznego odbywa się bowiem z mocy samego prawa z dniem, w którym decyzja o podziale staje się ostateczna. Ewentualny brak wskazania podstawy prawnej - tj. konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu art. 10 ustawy z 1985 r. można oceniać jedynie w kontekście naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że z wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy O. Nr [...] z dnia [...] lipca 1994 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy O. wynika, że dla wydzielanej nieruchomości oznaczonej nr. ewid. [...] na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział obowiązywał zapis: "UT- Tereny usług turystyki i wczasów". W tym miejscu wskazano, że ustawa z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym, pod rządami której został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy obowiązujący w chwili wydania decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S., nie przewidywała obowiązku ustalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego linii rozgraniczających ulice, place oraz drogi publiczne, tj. ich przebiegu. Takie uregulowania pojawiły się dopiero w obowiązującej od 1 stycznia 1995 r. ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym i dotyczyły one planów zagospodarowania przestrzennego uchwalanych pod jej rządami. Natomiast w ustawie z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym w rozdziale 5 dotyczącym planów miejscowych, ustawodawca zawarł jedynie dość ogólne wytyczne dotyczące treści zarówno ogólnego jak i szczegółowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji podziałowej nie było obowiązku wyszczególniania w planie miejscowym przebiegu ulic i dróg, a zatem nie można przyjmować, iż dla zgodności podziału nieruchomości przewidującego wydzielenie ulicy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, konieczne było, a by w planie tym ulica ta została przewidziana, a w szczególności poprzez ustalenie jej przebiegu. W tym kontekście nie można podważyć zgodności decyzji podziałowej z art. 10 ust. 1 ustawy z 1985 r.

Dalej wskazano, że przepis art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. dotyczył wywłaszczenia gruntów wydzielonych pod budowę ulic, a nie dróg publicznych (jak to ma miejsce na podstawie aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami). Skoro ustawodawca posługując się tym pojęciem w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie zawarł przy tym jego definicji, należy odnieść się do ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych, która zawiera zarówno definicję pojęcia "drogi publicznej" jak i "ulicy". Definicja pojęcia "ulicy" zawarta jest w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. W konsekwencji Wojewoda uznał, że na gruncie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985r. jedną z koniecznych przesłanek do spełnienia dla przejścia za odszkodowaniem własności działki na gminę było przeznaczenie tej działki w wyniku podziału pod budowę ulicy, przy czym ulica ta nie musiała być zaliczana do żadnej z kategorii dróg publicznych. Z definicji pojęcia "droga publiczna" i "ulica" wynika, że również droga nie zawsze jest ulicą w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Tym samym określenie w decyzji podziałowej z 1 września 1994 r. że działka nr [...] przeznaczona pod drogę nie stanowiło podstawy do przyjęcia, że będzie miał zastosowanie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. a działka ta przeszła z mocy prawa na własność gminy.

Wojewoda uznał, że na gruncie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. wystarczającą przesłanką do przejścia za odszkodowaniem na gminę własności działki było przeznaczenie tej działki powstałej w wyniku podziału pod budowę ulicy i ważne jest, by ulica miała charakter ogólnodostępny i była przeznaczona do obsługi działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że o ile w przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, iż działka nr [...] została w decyzji podziałowej przeznaczona na cel komunikacyjny, to jednak jego w ocenie, nie można stwierdzić, iż wydzielona w ten sposób droga ma charakter ogólnodostępny. Analiza mapy omawianego obszaru pokazuje, że działka numer [...] stanowi drogę usytuowaną wzdłuż linii lasu, zapewniając połączenie działek (w większość powstałych na skutek decyzji podziałowych z wniosku A. S.) z ogólnodostępnym węzłem komunikacyjnym (vide: mapy pozyskane z portalu geoportal.pl). Działka nr [...] o charakterze komunikacyjnym w praktyce służy jedynie właścicielom nieruchomości do niej przyległych, a powstała w interesie prywatnym na wniosek A. S. przy podziale należących do niego nieruchomości.

Wojewoda wskazał ponadto, że jak wynika z księgi wieczystej KW nr [...] w której ujawniona jest między innymi działka nr [...] (jako właścicielka figuruje skarżąca), w dziale III wpisana została służebność drogi koniecznej polegająca na nieskrępowanym prawie przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w S. gmina O., oznaczonej jako działka numer [...] (zapisana w KW nr [...]), co również świadczy o tym, iż działki te nie mają charakteru ogólnodostępnego i nie tworzą niezbędnej sieci z drogami publicznymi, w tym sensie, że właściciel może egzekwować to, kto korzysta z tych działek. Mając na względzie przedstawione powyższej rozważania, organ odwoławczy nie zgodził się ze skarżącą odnośnie naruszenia przez organ I instancji art. 7 oraz art. 77 k.p.a., ani naruszenia art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją B. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej P.p.s.a.). Wskazał, że z obu przytoczonych regulacji prawnych, czyli obowiązującego w dniu wydania decyzji podziałowej art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. i obowiązującego w dniu wniesienia wniosków o odszkodowanie i w dniu rozstrzygania sprawy art. 98 ust. 3 u.g.n., wynika że odszkodowanie przysługiwało (przysługuje) wyłącznie za grunty (działki gruntu) wydzielone z nieruchomości w wyniku podziału dokonanego na wniosek właściciela pod ulicę (drogę publiczną) przechodzące odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa (z mocy prawa na własność Państwa) z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna lub orzeczenie o podziale prawomocne. W związku z powyższymi regulacjami, można stwierdzić, że kwestią warunkującą prawo właściciela nieruchomości do uzyskania odszkodowania jest uprzednie przejście prawa własności części wydzielonej nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Aby działka wydzielona pod drogę przeszła z mocy prawa na własność gminy, musiały zostać spełnione następujące przesłanki: podziału dokonano na wniosek właściciela gruntu, działki wydzielono pod nowe ulice, a przebieg tych ulic był wyraźnie określony w planie zagospodarowania przestrzennego. Przy czym jak słusznie stwierdził organ odwoławczy w chwili wydania decyzji podziałowej, nie obowiązywał jeszcze przepis art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1994 r., nr 89, poz. 415), ustanawiający obowiązek ustalenia w planie miejscowym linii rozgraniczających ulice, place oraz drogi publiczne. W ustawie z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (j.t. Dz.U. z 1989r., nr 17, poz. 99 ze zm.) w rozdziale 5 dotyczącym planów miejscowych, ustawodawca zawarł jedynie dość ogólne wytyczne dotyczące treści zarówno ogólnego jak i szczegółowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji podziałowej nie było obowiązku wyszczególniania w planie miejscowym przebiegu ulic i dróg, a zatem nie można przyjmować, że dla zgodności podziału nieruchomości przewidującego wydzielenie ulicy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, konieczne było, aby w planie tym ulica ta została przewidziana, a w szczególności poprzez ustalenie jej przebiegu. W tym kontekście nie można podważyć zgodności decyzji podziałowej z art. 10 ust. 1 ustawy z 1985 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że istotę niniejszej sprawy stanowiło ustalenie, czy wydzielona tak droga stanowi jedynie drogę konieczną, służącą wyłącznie właścicielom poszczególnych działek, czy ma charakter ogólnodostępny jako ulica będąca elementem układu komunikacyjnego danej miejscowości w sieci dróg ogólnodostępnych, niezależnie od kwestii formalnego zaliczenia ich do dróg publicznych, wobec czego spełniona byłaby przesłanka do przejścia tej działki jako ulicy z mocy samego prawa na własność gminy za odszkodowaniem. Podkreślił przy tym, że ustalenie przeznaczenia wydzielonej drogi jako drogi koniecznej, służącej wyłącznie właścicielom poszczególnych działek, czy mającej charakter ogólnodostępny jako ulica będąca elementem układu komunikacyjnego danej miejscowości w sieci dróg ogólnodostępnych winno zostać dokonane wg stanu na dzień wydania decyzji podziałowej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 sierpnia 2014 r. sygn. I OSK 1857/14 (CBOSA), stwierdził że: "Skutkiem praktycznym decyzji zatwierdzającej na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości podział nieruchomości obejmujący wydzielenie działek pod drogę publiczną lub pod poszerzenie takiej drogi jest to, że przejście działek pod drogi publiczne z mocy prawa na podstawie art. 98 u.g.n. jest rozstrzygane przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin." Tym samym co do zasady sprawa o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. może powstać dopiero wtedy, gdy na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości na wniosek właściciela dojdzie do wydzielenia określonych działek (działki) gruntu pod drogi publiczne, przejścia powyższych wydzielonych działek na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa oraz ujawnienia praw nowego właściciela w księdze wieczystej.

W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie zostało wykazane, że na podstawie decyzji podziałowej z 1993 r. doszło do przeznaczenia działki nr [...] na ulicę w rozumieniu wyżej zaprezentowanym i przejścia na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, a w prowadzonej dla ww. działki księdze wieczystej nie ujęto gminy jako właściciela. Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, iż podział działki nr [...] o pow. 4,4800 ha stanowiącej własność A. S., zatwierdzono decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 14 czerwca 1993 r. nr GG.60110-49/93, zaś działkę nr [...] wydzielono jako drogę. Z projektu podziału nieruchomości nr [...] stanowiącego załącznik do decyzji podziałowej wynika, że działka nr [...] na dzień wydania decyzji podziałowej stanowiła w istocie drogę konieczną, służącą wyłącznie właścicielowi działki nr [...] powstałej w wyniku podziału działki nr [...]. Z projektu podziału nieruchomości nr [...] nie wynika również, aby na dzień wydania decyzji podziałowej działka nr [...], stanowiła część szerszego układu komunikacyjnego zapewniającego dojazd do nieruchomości innych niż powstałe w wyniku podziału działki nr [...] i [...]. W tym kontekście trzeba również podkreślić, że ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że nawet po decyzji podziałowej, sama skarżąca nie pozostawała w przeświadczeniu faktu przejścia z mocy prawa na rzecz gminy działki nr [...], bo na mocy ugody w sprawie ustanowienia drogi koniecznej zawartej przed Sądem Rejonowym w K. VII Zamiejscowym Wydziałem w S. postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2014r. sygn. akt VII NS 705/13 legitymując się jako jej właściciel, ustanowiła służebność drogi koniecznej polegającej na nieskrępowanym prawie przechodu i przejazdu przez działki nr [...] i [...] na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości i taki stan prawny względem działki nr [...] i [...] stanowiącej poszerzenie działki nr [...] pozostaje w księdze wieczystej KW [...] do dnia dzisiejszego. Jak wynika z treści skargi ustanowienie tej drogi koniecznej i jej wpis w księdze wieczystej zostało wymuszone postępowaniem sądowym. Trudno więc uznać aby sama skarżąca traktowała działki nr [...] i nr [...] jako posiadające walor ogólnodostępnych, służących innym celom niż faktyczny dojazd do działek letniskowych położonych wzdłuż działek nr [...] i nr [...]. Nie bez znaczenia jest również wskazywana w decyzji organu odwoławczego okoliczność, że działka nr [...] wraz z działką [...] stanowi drogę usytuowaną wzdłuż linii lasu, zapewniając połączenie działek (w większość powstałych na skutek decyzji podziałowych z wniosku A. S.) z ogólnodostępnym węzłem komunikacyjnym. Powyższa argumentacja doprowadziła Sąd do uznania, że bezpodstawnym jest zarzut skargi wskazujący na naruszenie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zgodnie z dyspozycja art. l85 § 1 P.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.10 ust. 5 w związku ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości, a także art. 98 ust.3 w związku z ust. 1 u.g.n. przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że sprawa o odszkodowanie może co do zasady powstać dopiero po ujawnieniu prawa nowego właściciela w księdze wieczystej;

2) naruszenia przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. przez przyjęcie, że w rozpatrywanym przypadku zachodziły podstawy do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. przez taką ocenę okoliczności stanu faktycznego, która doprowadziła do wydania wyroku naruszającego prawo,

- co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 10 ust. 5 w związku ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości, a także art. 98 ust. 3 w związku z ust. 1 u.g.n. przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że sprawa o odszkodowanie może co do zasady powstać dopiero po ujawnieniu prawa nowego właściciela w księdze wieczystej. Wbrew twierdzeniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie przyjął takiej wykładni tych przepisów za podstawę orzekania w sprawie i nie uzależnił możliwości prowadzenia postępowania o odszkodowanie od faktu ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jednoznacznie, że Sąd I instancji za kwestię warunkującą prawo właściciela nieruchomości do uzyskania odszkodowania przyjął uprzednie przejście prawa własności części wydzielonej nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, uznając, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji podziałowej, aby działka wydzielona pod drogę przeszła z mocy prawa na własność gminy, musiały zostać spełnione następujące przesłanki: podziału dokonano na wniosek właściciela gruntu, a działki wydzielono pod nowe ulice. Z całokształtu rozważań Sądu I instancji wynika, że pozytywne ustalenie w tym zakresie uzasadnia i warunkuje przyznanie odszkodowania, o którym wspomina art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 98 ust. 3 u.g.n. Ani organy administracji, ani też Sąd Wojewódzki nie przyjęły takiej wykładni tych przepisów, która ustalenie i wypłatę odszkodowania uzależniałaby od ujawnienia w księdze wieczystej praw jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogę publiczną. Wręcz przeciwnie, Sąd I instancji przyjął konieczność ustalenia przez organ administracji czy spełnione są warunki przejścia działki gruntu na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, z mocy prawa, na skutek wydzielenia jej jako drogi publicznej (ulicy w rozumieniu art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości), z nieruchomości która podlegała podziałowi. W konsekwencji takiej wykładni WSA w Warszawie skontrolował dokonaną przez organy ocenę prawną ustawowego skutku decyzji podziałowej.

Zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. Zauważyć należy, że autor skargi kasacyjnej naruszenia tych przepisów upatruje w dokonaniu błędnej, jego zdaniem, oceny stanu faktycznego sprawy – głównie w zakresie oceny charakteru drogi powstałej na wydzielonej działce. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstaw rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 P.p.s.a., zawiera bowiem przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej szczegółowe wyjaśnienie. Unormowanie art. 141 § 4 P.p.s.a ma przede wszystkim stwarzać gwarancje takiego podania przez sąd motywów swego rozstrzygnięcia, które umożliwiałoby stronie stosowanie dalszych środków zaskarżenia. Przepis ten nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, czy oceny materiału dowodowego przyjętych za podstawę orzekania (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1156/07, LEX nr 575447, wyrok NSA z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11, LEX nr 1291759), co w istocie usiłuje czynić strona skarżąca. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez wojewódzki sąd administracyjny jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 867/05, LEX nr 488083).

W konsekwencji powyższego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c powiązany z art. 141 § 4 P.p.s.a., należało uznać za niezasadny.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).