Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1736/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 65 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 773 par 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1736/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Sędzia: WSA Ewa Michna, Protokolant: Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r., sprawy ze skargi S. Sp. z o. o. w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 2 września 2014 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 2 września 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpatrzeniu zażalenia S. Sp. z o.o. w K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 15 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika M.M.

W treści uzasadnienia wskazano, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego prowadził egzekucję z majątku M.M. w oparciu o tytuł wykonawczy – nakaz zapłaty z 10 grudnia 2010 r., sygn. akt [...] wydany przez Sąd Rejonowy Wydział V Gospodarczy w celu wyegzekwowania kwoty 24.509,16 zł wraz z odsetkami, a także pozostałych do zapłaty kosztów procesu (1.805 zł) i przyznanych kosztów zastępstwa procesowego (600 zł), należnych wierzycielowi – S. Sp z o.o. z siedzibą w K.

Wniosek wierzyciela z dnia 8 lutego 2011 r. o wszczęcie egzekucji ww. należności, został skierowany do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w D. i obejmował żądanie przeprowadzenia egzekucji z posiadanych przez dłużnika rachunków bankowych, ruchomości oraz nieruchomości. Komornik sądowy, wszczynając postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie o sygnaturze akt [...] (przez okres od 14 lutego do 15 marca 2011 r. prowadzonej łącznie ze sprawą Km 920/10) dokonał zajęcia rachunku bankowego dłużnika w PKO Banku Polskim SA. W odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu z dnia 14 lutego 2011 r. dłużnik zajętej wierzytelności w piśmie z dnia 5 marca 2011 r. poinformował komornika, że środki z rachunku bankowego zobowiązanego będą przekazywane na konto Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego, który to organ postanowieniem Sądu Rejonowego D. z dnia 31 grudnia 2010 r. sygn. akt I Co 1219/10 został wyznaczony do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej w trybie właściwym dla tego organu. W dalszej kolejności komornik sądowy skierował egzekucję do rachunku bankowego dłużnika w Alior Banku SA. O przeszkodzie w realizacji zajęcia z dnia 26 maja 2011 r. bank powiadomił komornika sądowego w piśmie z dnia 3 czerwca 2011 r., informując równocześnie o zaistniałym zbiegu egzekucji administracyjnej, prowadzonej przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T z egzekucją sądową, prowadzoną przez komorników sądowych przy Sądzie Rejonowym w T. M.P. (sygn. akt Km 941/11) oraz P. G. (sygn. akt [...]).

Z uwagi na wystąpienie dalszego zbiegu egzekucji do prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w PKO Banku Polskim S.A., stosownie do dyspozycji zawartej w art. 773 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, w dniu 26 maja 2011 r. komornik sądowy J.S. postanowił przekazać Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w T. akta sprawy [...] do dalszego prowadzenia.

W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym powyższej sprawie nadano oznaczenie tytułu wykonawczego [...] oraz numer systemowy 203390. W toku dalszej egzekucji dokonano szeregu czynności egzekucyjnych - między innymi zajęto ruchomości dłużnika, a w następstwie ich sprzedaży uzyskano kwotę 18.300 zł brutto (po odprowadzeniu podatku VAT do podziału pozostawała kwota 14.878,05 zł). Mimo zastosowania przez administracyjny organ egzekucyjny środków egzekucyjnych nie udało się zaspokoić egzekwowanych należności, a uzyskane z egzekucji kwoty pieniężne nie umożliwiły nawet pokrycia jej kosztów.

Wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wymieniony na wstępie tytuł wykonawczy. Równocześnie, tego samego dnia, organ egzekucyjny wydał osobne postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 1.896,09 zł. Oba te postanowienia, jednakowo oznaczone numerem [...], doręczono wierzycielowi w dniu 27 stycznia 2014 r.

Wierzyciel M. M. "S"l Sp. z o.o. w K. złożył zażalenie na powyższe postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, zarzucając mu:

naruszenie art. 7 § 2 w zw. z art. 59 § 2 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego przy jednoczesnym ustaleniu, że dłużnik jest właścicielem nieruchomości i braku skierowania egzekucji do tej nieruchomości;

naruszenie art. 110 § 3a w zw. z art. 1 ust. 12 pkt a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak poinformowania wierzyciela o możliwej egzekucji z nieruchomości dłużnika, a co za tym idzie przedwczesne umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższymi zarzutami, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 59 § 3 tej ustawy, w sytuacjach określonych w poprzedzających go paragrafach 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei, w myśl art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Organ zwrócił uwagę, że przepis art. 59 § 2 cytowanej ustawy stanowi de facto o bezskuteczności egzekucji rozumianej jako stan, w którym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przepisie tym, w przeciwieństwie do unormowań zawartych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mamy do czynienia z fakultatywną przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego. Regulacja ta ma zatem charakter uznaniowy, co oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu zdefiniowanej w art. 59 § 2 cytowanej ustawy przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, nie będąc do tego zobligowany. Organ zaznaczył, że organ egzekucyjny jest gospodarzem postępowania egzekucyjnego i to on określa, czy w danym stanie faktycznym celowe jest jego kontynuowanie. W sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne w dającej się określić perspektywie nie zwiastuje uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, organ egzekucyjny ma prawo umorzyć prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Odnosząc się ściśle do zarzutów zażalenia organ podniósł, że dochodzenie należności cywilnoprawnych w trybie egzekucji administracyjnej nie należy do sytuacji typowych. Prowadzenie egzekucji tego rodzaju należności przez administracyjny organ egzekucyjny na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji możliwy jest jedynie w przypadku jednostkowego, arbitralnego rozstrzygnięcia zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do składnika majątku zobowiązanego zajętego przez organy egzekucyjne sądowy i administracyjny. A jako że zbieg egzekucji następuje do konkretnego środka egzekucyjnego, to na zasadzie wyjątku należy traktować rozstrzygnięcie sądu powszechnego, zlecające wyznaczonemu przezeń organowi prowadzenie egzekucji z całego majątku dłużnika.

Wyjaśniono, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T., na skutek rozstrzygnięcia zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do rachunku bankowego, został wyznaczony przez Sąd Rejonowy w D. do łącznego prowadzenia egzekucji z majątku M.M., w trybie właściwym dla tego organu, to jest w trybie egzekucji administracyjnej, a zatem posiadał legitymację do stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych jedynie w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ ten nie został jednak zwolniony z obowiązku przestrzegania przepisów o właściwości rzeczowej i miejscowej, zawartych w dziale 1 rozdziale 2 cyt. ustawy.

W egzekucji należności pieniężnych z nieruchomości właściwość miejscową organu egzekucyjnego ustala się według miejsca jej położenia, o czym przesądza art. 22 § 1 zdanie pierwsze ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nieruchomość należąca do M.M., dla której Sąd Rejonowy w T. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], na którą w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia wskazał organ egzekucyjny, a do której w zażaleniu odwołał się jego autor, położona jest w miejscowości P. (gmina R., powiat t), a więc znajduje się w obrębie właściwości miejscowej Pierwszego Urzędu Skarbowego w T.. Stąd też Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. nie był organem właściwym do wszczęcia egzekucji z tejże nieruchomości. W świetle pozostałych ustaleń organu I instancji, okoliczność ta przesądzała o wyczerpaniu możliwości prowadzenia egzekucji przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T.. W ocenie tutejszego organu, umorzenie postępowania egzekucyjnego przez administracyjny organ egzekucyjny nie stanowi przeszkody w dochodzeniu przez wierzyciela swoich należności z powyższej nieruchomości dłużnika na drodze egzekucji sądowej.

Na koniec, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 110 § 3a w zw. z art. 1 ust. 12 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ stwierdził, że wobec niemożności skierowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. egzekucji do nieruchomości znajdującej się poza jego właściwością, brak uprzedniego poinformowania wierzyciela o tym składniku majątku zobowiązanego nie czynił umorzenia postępowania egzekucyjnego przedwczesnym.

Zatem organ egzekucyjny, stwierdzając brak możliwości prowadzenia przez siebie dalszej egzekucji, miał prawo umorzyć postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionego na wstępie tytułu wykonawczego.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi S. Sp. z o.o. w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W skardze znalazły się zarzuty:

1. naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć wpływ na jego wynik, a to:

stosowanych z mocy odesłania z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) w zw. z art. 140 tej ustawy poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i w konsekwencji sprzeczność ustaleń organu II instancji z zebranym materiałem dowodowym, poprzez przyjęcie, że w postępowaniu egzekucyjnym zaistniał stan bezskuteczności egzekucji; podczas gdy ustalono w toku postępowania nieruchomość dłużnika, w stosunku do której nie skierowano żadnego środka egzekucji, ani nie przekazano jej według właściwości;

stosowanego z mocy odesłania z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne zaaprobowanie zastosowania przez organ I instancji art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji co do całości postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, w której ustalono nieruchomość dłużnika, objętą właściwością miejscową innego administracyjnego organu egzekucyjnego i w konsekwencji umorzenie całego postępowania egzekucyjnego, podczas gdy postępowanie to w zakresie egzekucji pieniężnej z nieruchomości winno być przekazane do organu właściwego, a w konsekwencji w tym zakresie zastosowania nie mógł znaleźć art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

stosowanego z mocy odesłania art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji zaaprobowanie braku zastosowania przez organ I instancji art. 19 i 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, podczas, gdy w sytuacji, w której w toku postępowania ujawni się okoliczność decydująca o zmianie właściwości miejscowej - organ administracji publicznej powinien z urzędu sprawę przekazać do organu właściwego, zamiast - jak w niniejszej sprawie - postępowania umarzać.

stosowanego z mocy odesłania art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłową wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie art. 22 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie, że przepis ten w razie ustalenie nieruchomości dłużnika znajdującej się poza właściwością miejscową organu egzekucyjnego nakazuje postępowanie w tym zakresie umorzyć, zamiast przekazać je według właściwości miejscowej.

Wobec treści zarzutów zawnioskowano o uchylenie zaskarżonego postanowienia, poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i o zasądzenie kosztów sądowych w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że korzystanie z dyspozycji art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymaga ustalenia przez organ, że majątek dłużnika nie pokryje kosztów egzekucji. Jak skarżąca spółka zauważyła, z uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika, że w stosunku do nieruchomości takiej próby nie powzięto, powołując się na prowadzenie egzekucji przez Komornika Sądowego z tej egzekucji. Organ II instancji uzupełnił to stwierdzenie o zasadę właściwości miejscowej, które nie pozwała organowi I instancji na wszczęcie egzekucji w stosunku do nieruchomości. W tym miejscu spółka zaznaczyła, że zakres możliwych środków egzekucyjnych, wyznaczający skalkulowanie ich potencjalnej bezskuteczności wyznaczony jest zakresem sprawy egzekucyjnej. Zastosowanie zatem art. 59 § 2 cytowanej ustawy wymaga wzięcia pod uwagę wszystkich możliwych środków egzekucyjnych, pozostających w dyspozycji organu. Skoro organ ustalił majątek dłużnika, jednocześnie nie podjął wobec niego żadnych czynności egzekucyjnych, to dowolnym jest przyjęcie, że postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Innymi słowy, zdaniem skarżącej spółki, nie można jednocześnie stwierdzić, że organ nie jest właściwy do prowadzenia określonej egzekucji, a z drugiej twierdzić, że prowadzona egzekucja okazała się bezskuteczna, w szczególności gdy nie była objęta egzekucją nieruchomość. Po drugie, jak spółka wskazała, w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym, znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wśród naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest reguła przestrzegania swej właściwości - w tym miejscowej – z urzędu przez organu administracji publicznej. Koresponduje z nim przepis art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który obliguje organ do przekazania sprawy według właściwości w sytuacjach, w których stwierdzi on - w zasadzie na każdym etapie postępowania - swoją niewłaściwość. Jak spółka zaznaczyła, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza tu rozwiązań odmiennych, co pozwala na stwierdzenie, że organ egzekucyjny w administracji z urzędu ma przestrzegać swojej właściwości, obowiązek ten ciąży na nim w każdym etapie postępowania, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości zobowiązany on jest do przekazania sprawy do organu właściwego. Nie znajduje więc podstaw prawnych zdaniem spółki rozwiązanie, wedle którego, w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości organ upoważniony jest do umorzenia postępowania. Ponadto spółka zauważyła, że nie stało na przeszkodzie przekazanie organowi właściwemu egzekucji w tej części, w której odnosiła się ona do nieruchomości nawet w razie umorzenia pozostałej części egzekucji. Możliwe jest bowiem umorzenie postępowania egzekucyjnego w części.

Spółka wskazała nadto, że akcentowany wniosek wynika też z treści § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o stępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r., nr 137, poz. 1541 z późn.zm.), który uchylony został już po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez organ I instancji. Wedle powołanego wyżej przepisu, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje odpis tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę o skierowaniu go do egzekucji do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. W niniejszej sprawie organ I instancji nie był wierzycielem, jednak z uwagi na zasadę prowadzenia postępowania w taki sposób, który zapewni skuteczna egzekucję nic nie stało zdaniem spółki na przeszkodzie, aby egzekucję należności pieniężnych z nieruchomości skierować do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego, skoro ustalono dodatkowy składnik majątku dłużnika.

Spółka zwróciła uwagę, że postępowanie organu prowadzi do faworyzowania wierzycieli administracyjnych w postępowaniu egzekucyjnych. Gdyby to sam organ był wierzycielem - powołane wyżej przepisy nakazywałyby przekazać częściowo egzekucję do naczelnika miejscowo właściwego. W sytuacji, gdy organ wierzycielem nie jest - choć może być wierzycielem dłużnika w innych postępowaniach egzekucyjnych (co jak wynika z zapisów dziel III księgi wieczystej nieruchomości dłużnika ma miejsce) - postępowanie to umarza się.

Spółka zaznaczyła, że kwestia nieuwzględnienia egzekucji z ruchomości miała bezpośredni wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w razie przyjęcia, że koniecznym było przekazanie egzekucji należności pieniężnych z nieruchomości do naczelnika miejscowo właściwego - zasadnym było podjęcie takiego rozstrzygnięcia przez organ I instancji, co przynajmniej w części wyklucza podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu całości postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór pomiędzy stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ egzekucyjny prawidłowo zastosował dyspozycję art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Konstrukcja tego przepisu została oparta na uznaniu administracyjnym i stanowi wyjątek od generalnej zasady postępowania egzekucyjnego, które ma doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. W tym celu na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek zastosowania wszelkich możliwych środków egzekucyjnych, które pozwolą mu osiągnąć ten cel. Ustawodawca nie wprowadził również jakiegokolwiek ograniczenia czasowego w osiągnięciu omawianego celu. W związku z powyższym, organ egzekucyjny przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie analizowanego przepisu, musi stwierdzić, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r. (sygn. akt II GSK 2115/11, LEX nr 1340113), umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi. Organ egzekucyjny ma prawo umorzenia postępowania gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka, nie ciąży na nim jednak w tym zakresie żaden obowiązek. Dalej NSA podkreślił, że co więcej, umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy ustalono, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organ egzekucyjny miał podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie powołanego w rozstrzygnięciu art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pomimo ujawnienia nieruchomości dłużnika, w stosunku do której nie podjęto żadnych środków egzekucyjnych z uwagi na brak właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.

Co do zasady rację ma pełnomocnik skarżącej spółki, że brak możliwości prowadzenia egzekucji z nieruchomości przez organ egzekucyjny, z uwagi na brak właściwości miejscowej tego organu do podjęcia takich działań, winno skutkować przekazaniem sprawy organowi właściwemu wg zasad wynikających z art. 22 cyt. wyżej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a przekazanie to następuje w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej.

Wskazać jednak należy, że na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia ze specyficzną sytuacją zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. został bowiem wyznaczony przez Sąd Rejonowy w D. postanowieniem z dnia 31 grudnia 2010 r., sygn. akt I Co 1219/10 do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej w trybie art. 773 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego z uwagi na to, iż nastąpił zbieg egzekucji w stosunku do rachunku bankowego dłużnika w Banku PKO BP S.A. Do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej dochodzi, jeżeli do tego samego prawa lub rzeczy skierowana jest egzekucja sądowa i administracyjna, a obie egzekucje prowadzone są przeciwko temu samemu dłużnikowi (zobowiązanemu). Powyższe postanowienie zapadło na gruncie stanu prawnego obowiązującego do czasu wprowadzenia w życie nowelizacji w treści art. 773 § 1 k.p.c. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 233, poz. 1381). Do momentu wejścia w życie powyższej noweli przepis art. 773 § 1 zd. 1 k.p.c. brzmiał następująco: "W przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, administracyjny organ egzekucyjny i komornik wstrzymują czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, dłużnika lub z urzędu i przekazują akta egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej sądowi rejonowemu, w którego okręgu wszczęto egzekucję, w celu rozstrzygnięcia, który organ egzekucyjny - sądowy czy administracyjny - ma dalej prowadzić łącznie egzekucje w trybie właściwym dla danego organu". Na tle takiego uregulowania Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt III CZP 133/09 (OSNC 2010, nr 7–8, poz. 111) powoływanej również w skardze stwierdził, że w przypadku zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego organ wskazany przez sąd na podstawie art. 773 prowadzi obie egzekucje łącznie w całości, a nie tylko co do tego składnika majątku dłużnika, co do którego wystąpił zbieg egzekucji. Oznacza to, że teoretycznie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. mógł prowadzić egzekucję nie tylko do wierzytelności z rachunku bankowego, co do której nastąpił zbieg egzekucji, ale również w stosunku do innych składników majątku dłużnika, w tym do nieruchomości. Ujawniona w toku postępowania nieruchomość znajdowała się jednak poza obszarem właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Należy także zaznaczyć, że organy mają obowiązek przestrzegania nie tylko swojej właściwości miejscowej, ale także rzeczowej. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. został wyznaczony, a przez to rzeczowo właściwy jedynie do prowadzenia łącznie egzekucji sądowej i administracyjnej pozostających w zbiegu. Zatem tylko on władny był do dokonywania czynności egzekucyjnych w toku tego specyficznego postępowania. Skoro wykorzystał wszelkie możliwe środki i egzekucja stała się bezskuteczna, to mógł postępowanie umorzyć. Słusznie więc twierdzi organ wskazując w odpowiedzi na skargę, że w tym specyficznym przypadku art. 65 k.p.a. nie mógł mieć zastosowania, bowiem inny organ nie byłby właściwy rzeczowo w sprawie (inny organ nie był uprawniony przez Sąd Rejonowy do prowadzenia tej sprawy), choć byłby właściwy miejscowo ze względu na położenie nieruchomości. Ponadto egzekucja miałaby dotyczyć należności prywatnoprawnych, do czego nie jest uprawniony żaden naczelnik urzędu skarbowego, a tylko Naczelnik Drugiego US w T. wyznaczony przez Sąd w trybie art. 773 k.p.c. Reasumując, w ramach tej konkretnej egzekucji prowadzonej przez Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. wyznaczonego w trybie art. 773 § 1 k.p.c. nie było możliwe przekazanie sprawy innemu administracyjnemu organowi egzekucyjnemu.

Na koniec wypada podnieść, że umorzenie postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wyegzekwowanie należności od dłużnika jest niemożliwe. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza jednak zwolnienia dłużnika od ciążącego na nim obowiązku, ani też nie można mu nadać waloru powagi rzeczy osądzonej. Wierzyciel (w tym przypadku skarżąca spółka) może więc w tej sytuacji wystąpić o wszczęcie egzekucji z ujawnionej nieruchomości do właściwego komornika sądowego (zwłaszcza, że zwrócono spółce tytuł wykonawczy).

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).