Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 400/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 par. 1, art. 7 par. 2 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi R. M. i A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. M. i A. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na trzy postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skargi te zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2020 r. zostały rozdzielone i odrębnie zarejestrowane, a sprawom nadane zostały sygnatury akt: II SA/Gd 398/20, II SA/Gd 399/20 i II SA/Gd 400/20.

Sprawa ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 kwietnia 2020 r., nr [..], uchylające w części dotyczącej terminu uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 listopada 2019 r., i utrzymujące to postanowienie w mocy w pozostałej części, zarejestrowana została pod sygnaturą akt II SA/Gd 400/20.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 4 maja 2015 r., nr [..], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), nakazał R. M. i A. M. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasem oraz dwóch obiektów budowalnych nietrwale związanych z gruntem pełniących funkcje sanitariatów, wzniesionych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..] położonej w miejscowości K., gmina K.

Rozpoznając odwołanie skarżących Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 sierpnia 2016 r., nr [..], uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł co do istoty nakazując rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasem oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję sanitariatu, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..] w K., gmina K.

Wobec braku wykonania ostatecznego nakazu rozbiórki upomnieniem z dnia 13 września 2016 r. organ egzekucyjny I instancji, wezwał zobowiązanych do bezzwłocznego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 sierpnia 2016 r. z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienia zostały doręczone bezpośrednio skarżącym w dniu 29 września 2016 r.

Po bezskutecznym upływie wyznaczonego na wykonanie rozbiórki terminu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 5 grudnia 2016 r. wystawił skarżącym tytuł wykonawczy nr [..], obejmujący nakaz rozbiórki obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasem oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję sanitariatu, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..] w K., gmina K.

Postanowieniem z dnia 17 lutego 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawiesił postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 5 grudnia 2016 r., albowiem w toku wszczętego skargą skarżących postępowania sądowoadministracyjnego mającego na celu kontrolę legalności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 sierpnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 568/16, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 568/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę R. M. i A. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 sierpnia 2016 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dwukrotnie postanowieniami z dnia 9 maja 2018 r. i z dnia 9 lipca 2019 r. orzekał o nałożeniu na skarżących grzywny w celu przymuszenia, a postanowienia te były uchylane przez organ odwoławczy w administracyjnym toku instancji z powodu wadliwości procesowych.

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podjął postępowanie egzekucyjne prowadzone w niniejszej sprawie i postanowieniem z tej samej daty nałożył na A. M. i R. M., na każdego z osobna, grzywnę w wysokości 10.000 zł w celu przymuszenia do wykonania prawomocnie orzeczonego obowiązku rozbiórki samowolnie wzniesionych obiektów: obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasem oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję sanitariatu, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..] położonej w K., gmina K., a określonego w tytule wykonawczym z dnia 5 grudnia 2016 r. Jednocześnie wezwano skarżących do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie do dnia 31 października 2019 r. Na podstawie art. 64a § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obciążono skarżących opłatą egzekucyjną w wysokości 68 zł za wydanie przedmiotowego postanowienia.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że A. M. i R. M. nie wykonali orzeczonego wobec nich nakazu rozbiórki. Każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (rozbiórki obiektu budowlanego), jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za jego wykonanie. W konsekwencji obowiązek wykonania czynności może być egzekwowany wobec każdego zobowiązanego. W odniesieniu do wysokości grzywny organ uznał, że nie przekracza ona granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji. Wskazano, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia jest celowym środkiem egzekucyjny, gdy obowiązek nie jest wykonywany. Podkreślono, że zobowiązani wykonując nałożony obowiązek rozbiórki unikną konieczności zapłaty wartości nałożonej grzywny. Ze względu na specyfikę grzywny, którą można umorzyć w przypadku wykonania egzekwowanego obowiązku stanowi ona mniej dolegliwy środek niż zastosowanie wykonania zastępczego, którego koszty w całości obciążają zobowiązanych.

W zażaleniu na powyższe postanowienie R. M. i A. M.zakwestionowali wysokość nałożonej na nich grzywny oraz zobowiązanie do uiszczenia opłaty egzekucyjnej. Wskazali na wadliwość postanowienia organu egzekucyjnego I instancji z dnia 5 listopada 2019 r. o podjęciu zawieszonego postępowania w niniejszej sprawie polegającą na błędnym wskazaniu działki nr [..] jako działki, której dotyczy egzekucja, podczas, gdy prawidłową działką jest działka nr [..]. Zwrócili również uwagę, że w zaskarżonym postanowieniu wyznaczono termin wykonania obowiązku na dzień 31 października 2019 r., podczas gdy samo postanowienie nakładające grzywnę wydano w dniu 5 listopada 2019 r. Skarżący wyjaśnili, że nie uchylają się od wykonania obowiązku rozbiórki, jednak ze względu na wiek, stan zdrowia i koszty proszą o przesunięcie rozbiórki na czas letni.

Wskazali, że ze względu na wiek i zakres prac związanych z rozbiórką jej koszty stanowić będą dla nich znaczną szkodę, której nigdy nie będą w stanie odrobić. Nałożenie grzywny w wysokości 10.000 zł na każdego z nich jest dla nich nadmierną dolegliwością finansową. Wyjaśnili dodatkowo, że opłatę egzekucyjną za wydane postanowienie uiścili już wcześniej przy wydaniu postanowienia organu z dnia 9 maja 2018 r., następnie uchylonego. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia nakładającego grzywnę na każdego z nich.

Rozpoznając zażalenie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku, tj. 31 października 2019 r., i wyznaczył nowy termin do dnia 30 września 2020 r. oraz utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy w pozostałym zakresie.

Organ wyjaśnił, że grzywna w celu przymuszenia ma spełniać funkcję motywującą do spełnienia nałożonego obowiązku. Nie jest karą aczkolwiek jest dolegliwością, która ma skłonić zobowiązanego do spełnienia swojego obowiązku. Grzywny można uniknąć, jeśli zostanie spełniony obowiązek. Organ za zasadne uznał nałożenie grzywny na każdą ze stron, jeśli bowiem obowiązek rozbiórki został nałożony zarówno na A. M., jak i na R. M., to również grzywna w celu przymuszenia powinna być nałożona odrębnie na każdy podmiot zobowiązany. Rozkładanie grzywny na kilka podmiotów, a następnie uznanie, że zapłata grzywny przez jedną ze stron zwalnia pozostałe strony, mogłoby spowodować, że środek ten straciłby swój przymusowy charakter. Ponadto, w przypadku wielości zobowiązanych z uwagi na groźbę zbyt małej dolegliwości finansowej grzywna mogłaby utracić swój przymuszający charakter.

Za uzasadniony organ uznał argument, że w postanowieniu z dnia 5 listopada 2019 r. o podjęciu postępowania egzekucyjnego zamiast działki nr [..] błędnie wskazano działkę nr [..], a w zaskarżonym postanowieniu nakładającym grzywnę błędnie wskazano termin wykonania obowiązku i uiszczenia grzywny (na dzień 31 października 2019r.). Powyższe nieprawidłowości zostały sprostowane przez organ I instancji dwoma odrębnymi postanowieniami z 21 listopada 2019 r. Wskazano, że sytuacja materialna, zdrowotna czy wiek stron nie mają wpływu na ocenę zasadności rozstrzygnięcia w przedmiocie grzywny. Organ odwoławczy przychylił się do prośby stron, które w swoim zażaleniu wnioskowały o przesunięcie terminu wykonania obowiązku na czas letni i zmienił termin wykonania obowiązku wydłużając go o 3 miesiące, do 30 września 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. M. i A. M. zakwestionowali trzy postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w tym postanowienie z dnia 14 kwietnia 2020 r. o uchyleniu postanowienia organu I instancji o wymierzeniu grzywny w części dotyczącej terminu i wyznaczenia nowego terminu, a utrzymaniu w mocy postanowienia w pozostałej części. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych postanowień, anulowanie nałożonej grzywny i opłaty egzekucyjnej oraz przesunięcie terminu wykonania obowiązku rozbiórki do czasu ustąpienia pandemii koronawirusa. Skarżący wskazali, że wnioskowany przez nich i przedłużony przez organ odwoławczy termin wykonania rozbiórki do dnia 30 września 2020 r. jest niemożliwy do zrealizowania ze względu na panującą epidemię koronawirusa. Skarżący są osobami w podeszłym wieku w grupie wysokiego ryzyka i nie chcąc narażać swojego życia powinni pozostać w domu. Ponadto koszty związane z wykonaniem nakazu rozbiórki są dla nich zbyt wysokie, a nałożona na nich grzywna jest zbyt uciążliwa. Powtórzyli również argumentację odnośnie nałożonej na nich opłaty egzekucyjnej twierdząc, że raz już taką opłatę uiścili przy okazji postanowienia z dnia 9 maja 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na oddalenie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, mocą którego uchylono zaskarżone postanowienie organu I instancji o nałożeniu grzywny na każdego ze skarżących w części dotyczącej terminu uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku wyznaczając nowy termin, natomiast w pozostałym zakresie utrzymano zaskarżone postanowienie w mocy.

Rozpoznając skargę na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym Sąd mógł zbadać jedynie prawne przesłanki jego wydania. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów obowiązującego prawa w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi i podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a. Z tego też powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Organy nadzoru budowlanego, działające jako organy egzekucyjne, na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 119 i art. 121 § 1, 2 i 4 u.p.e.a., nałożyły na każdego ze skarżących z osobna grzywnę w wysokości 10.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki: obiektu budowlanego wraz z tarasem nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcje rekreacji indywidualnej oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję sanitariatu, usytuowanych na terenie działki nr [..] w K., gmina K.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że egzekwowany obowiązek rozbiórki został określony w ostatecznej decyzji z dnia 17 sierpnia 2016 r., której prawidłowości nie podważono w administracyjnym toku instancji ani w postępowaniach nadzwyczajnych. Legalność ww. rozstrzygnięcia potwierdził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w wyroku z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 568/16, oddalającym skargę.

Obowiązek rozbiórki nałożony decyzją ostateczną powinien zostać wykonany przez zobowiązanych dobrowolnie i niezwłocznie po otrzymaniu decyzji. W niniejszej sprawie organy ustaliły w sposób niewątpliwy, że nałożony na skarżących obowiązek rozbiórki nie został wykonany. Oznacza to, że skarżący uchylają się od wykonania powyższego obowiązku nałożonego na nich już w roku 2016, a żadna z ujawnionych okoliczności, w tym padujący w Polsce stan epidemii COVID-19, nie stanowi usprawiedliwienia dla postępowania skarżących. Wyjaśnić bowiem należy, że w aktualnym stanie prawym brak jest przeszkód do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do realizacji obowiązku rozbiórki, podobnie jak nie ma przeszkód natury prawnej uniemożliwiających dobrowolne wykonanie tego obowiązku. Tylko bowiem w okresie od 13 marca 2020 r. (wprowadzenie stanu zagrożenia epidemicznego) do dnia 16 maja 2020 r., zgodnie z treścią art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842), wstrzymano rozpoczęcie i zawieszono bieg terminów określonych przepisami prawa administracyjnego. Przy tym podkreślić należy, że powołana ustawa nie dawała nigdy podstaw do wstrzymania administracyjnych postępowań egzekucyjnych należności niepieniężnych (argument a contrario z art. 15zzk cytowanej ustawy).

Organy egzekucyjne miały zatem wszelkie podstawy do wszczęcia i powadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu doprowadzenie do realizacji obowiązku, który nie został przez zobowiązanych wykonany dobrowolnie. W świetle dyspozycji art. 6 § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne mają obowiązek podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku.

Chronologia i prawidłowość podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności w toku postępowania egzekucyjnego nie wzbudziła zastrzeżeń Sądu i uzasadniała formalnoprawną możliwość zastosowania środków egzekucyjnych, w tym podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 119 u.p.e.a. Treść obowiązku podlegającego egzekucji została, prawidłowo i zgodnie z ostateczną i prawomocną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 17 sierpnia 2016 r., przytoczona w tytule wykonawczym z dnia 5 grudnia 2016 r., nie pozostawiając żadnych wątpliwości co do istoty egzekwowanego obowiązku.

Zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2).

Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia w sprawie nałożenia grzywny Sąd uznał, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny przedmiotowej sprawy i orzekły o nałożeniu na skarżących – na każdego z osobna - grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł.

Przepisy u.p.e.a., w przypadku niewykonania obowiązku niepieniężnego dotyczącego nakazu rozbiórki, dopuszczają zastosowanie dwóch środków egzekucyjnych: grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 p.e.a. (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 p.e.a. (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jak również prawidłowo określiły wysokość grzywny. Poczynione ustalenia oraz dokonane oceny nie noszą znamion dowolności. Wskazać należy w szczególności na okoliczność, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów, zaś w razie wykonania obowiązku niepieniężnego grzywna podlega albo zwrotowi (art. 126 u.p.e.a), albo, gdy nie została zapłacona lub ściągnięta, podlega umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). To od zobowiązanego zależy zatem, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty nałożonej grzywny. Wykonanie zastępcze wiązałoby się natomiast z większą dolegliwością dla skarżących. Polega ono bowiem na wykonaniu nałożonego obowiązku przez inną osobę na zlecenie organu egzekucyjnego na koszt zobowiązanego. Skarżący zostaliby zatem obciążeni kosztami związanymi z wyłonieniem wykonawcy, a następnie kosztami wynagrodzenia wykonawcy. Z tych względów wybór środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia należało uznać za spełniający wymogi art. 7 § 2 i § 3 u.p.e.a.

Odnosząc się do wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia Sąd miał na uwadze, że obowiązek nałożony na skarżących wynika z przepisów prawa budowlanego. Przepisy u.p.e.a. w sposób szczególny określają egzekucję tego rodzaju obowiązków. Zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. wynika zaś, iż postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Z całokształtu przepisów regulujących instytucję grzywny w celu przymuszenia wynika zatem, że grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość nie pozostawała dla zobowiązanego jedynie symboliczna. Nie bez znaczenia pozostają także w tym zakresie okoliczności dotyczące zachowania zobowiązanego - zmierzające do rzeczywistego, dobrowolnego wykonania lub też uchylenia się od wykonania nałożonego obowiązku.

Zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Oznacza to, że górną granicą dopuszczalnej wysokości grzywny w celu przymuszenia, która mogła zostać nałożona w przedmiotowej sprawie na każdego ze zobowiązanych, jest kwota 10.000 zł. W ocenie Sądu, nałożenie grzywny w orzeczonej wysokości na każdego ze skarżących było w niniejszej sprawie uzasadnione uchylaniem się przez zobowiązanych od wykonania rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych i brakiem wykazania woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku. Na ocenę prawidłowości ustalonej wysokości grzywny nie bez wpływu pozostaje też okoliczność, że organ w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., dysponował tylko jednokrotną możliwością nałożenia grzywny w celu przymuszenia, co wymusza określenie jej na poziomie gwarantującym skuteczność tego środka egzekucyjnego.

Bezspornym jest również, że organy mogły nałożyć grzywnę osobno na każdego ze zobowiązanych w ustalonej wysokości. W orzecznictwie utrwalony jest bowiem pogląd, że każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie tego nakazu. Konsekwencją tego stanowiska jest możliwość egzekwowania wykonania określonych czynności wobec każdego zobowiązanego. Trafność poglądu o możliwości nałożenia grzywny w wysokości ustalonej na podstawie art. 121 § 5 u.p.e.a. na każdego zobowiązanego, umacnia cel wymierzania grzywny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2009 r., II OSK 1483/08, LEX 597305).

Odnosząc się do argumentacji skargi związanej ze stanem majątkowym skarżących oraz wpływem realizacji obowiązku rozbiórki oraz uiszczenia grzywny na ich sytuację finansową wskazać należy, że z treści art. 121 u.p.e.a. nie można wywodzić obowiązku uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny możliwościami finansowanymi zobowiązanego i miarkowania ustalanej kwoty w zależności od tych możliwości. Tym bardziej, że jak już wskazano, zobowiązani mogą się uwolnić od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nich obowiązek niepieniężny. Z kolei ocena celowości i racjonalności zastosowania wskazanego środka znajduje się zasadniczo w sferze swobody organu. Według Sądu uzasadnienie kwestionowanych rozstrzygnięć egzekucyjnych jest wystarczające dla uznania, że granice ustawowej swobody organu egzekucyjnego w zakresie stosowania środków egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym nie zostały przekroczone.

W konsekwencji Sąd uznał, że zastosowanie oraz wysokość grzywny nałożonej na każdego ze zobowiązanych mieszczą się w granicach ustawowych kompetencji organów egzekucji i nie naruszają prawa w sposób, który uzasadniałby uchylenie wydanych rozstrzygnięć. Dokonując takiej oceny uwzględniono przede wszystkim długotrwałość stanu niewykonywania nałożonych obowiązków i brak poszanowania nakazów wynikających z władczych rozstrzygnięć organów państwowych. Wątpliwości, w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, nie budzi też przestrzeganie przez organy zasad postępowania egzekucyjnego, w tym zasady celowości oraz stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przeprowadzone postępowanie nie narusza także ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.

W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowa grzywna w celu przymuszenia nałożona na każdego ze skarżących w wysokości 10.000 zł spełnia wymogi przepisów u.p.e.a. Wybór tego środka, jak również wysokość nałożonej grzywny, odpowiadają rodzajowi nałożonego obowiązku oraz zostały wyczerpująco umotywowane w uzasadnieniach kontrolowanych aktów. Ponadto, organ zobowiązany, w myśl art. 122 § 2 pkt 1 u.p.e.a., do określenia w postanowieniu terminu uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku, wyznaczył go w sposób realny, umożliwiający skarżącym wykonanie obowiązku rozbiórki po sezonie letnim, zgodnie w ówczesną ich intencją. Wykonaniu rozbiórki w tak wyznaczonym terminie nie stały na przeszkodzie ograniczenia związane z panującym stanem epidemii COVID-19.

Obciążenie skarżących opłatą za dokonane czynności egzekucyjne, w tym wypadku za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, jest zgodne z art. 64a § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis przewiduje, że organ egzekucyjny w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym pobiera opłaty za dokonane czynności egzekucyjne w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d, za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia - 10% kwoty nałożonej grzywny, nie więcej jednak niż 68 zł; w przypadku wielokrotnego nakładania grzywien opłatę pobiera się osobno od każdego postanowienia. W ocenie Sądu, opłata została ustalona przez organy prawidłowo, a obowiązek jej uiszczenia powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu postanowienia.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie