Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 293/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.34 par.1,art.35 par.1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2022r. sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 28 lutego 2022 r. nr 3201-IEE2.711.20.2022.2 w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z 28 lutego 2022 r., nr 3201-IEE2.711.20.2022.2, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (dalej: "organ I instancji") z 29 grudnia 2021 r., nr 3215-SEE2.711.6.8003478.2021.5.IP, w przedmiocie odmowy uznania zarzutów J. M. (dalej: "zobowiązany", "strona" bądź "skarżący").

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji,

będąc organem egzekucyjnym, prowadził wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z 29 kwietnia 2020 r. wystawionego przez wierzyciela - U. G.. Przedmiotowa zaległość obejmowała nieuiszczoną opłatę za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC i wynosiła [...] zł.

W toku prowadzonego postępowania, zawiadomieniem z 9 czerwca 2020 r., organ egzekucyjny zajął wierzytelność strony z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia został stronie doręczony 24 lipca 2020 r. Organ egzekucyjny nie uzyskał w wyniku zajęcia żadnej kwoty.

Pismem z 31 lipca 2020 r., zobowiązany wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, tj.:

• zarzut nieistnienia obowiązku - wskazana w wezwaniu wierzyciela z 31 października 2018 r. opłata karna nie jest przewidziana przez powoływaną w wezwaniu ustawę;

• określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 - na dzień przeprowadzonej przez wierzyciela kontroli zobowiązany posiadał ważną polisę OC na samochód, czym spełnił swój obowiązek, a żądanie przez wierzyciela opłaty wypełnia znamiona zasadności postawionego zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji;

• brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 - wierzyciel dokonał nieuzasadnionej zmiany tytułu do należności pieniężnej z opłaty karnej na opłatę bez zachowania wymaganego prawem wezwania do jej opłacenia, co spowodowało nieuzasadnione wszczęcie postępowania egzekucyjnego i doprowadziło do przekroczenia swych uprawnień przez organ oraz złamało strony prawa do nadzoru sądowego nad prawidłowością spełnienia obowiązku posiadania polisy OC w momencie przeprowadzenia kontroli przez wierzyciela;

• niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 - bezpodstawność wykazania danych w sekcji E i E1 tytułu wykonawczego, odpowiednio w stosunku do poz. 9.E, poz. 11.E oraz poz. 1.E1.

Ponadto, przesłanką wzmacniającą, w ocenie strony, zasadność wskazanych zarzutów jest fakt, że U. G. nie przeprowadził postępowania administracyjnego zgodnie ze wszystkimi zasadami tego postępowania, w szczególności zasadą czynnego udziału strony i prawem strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału.

Końcowo, w związku z przedstawionymi zarzutami, zobowiązany zażądał:

• umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku wierzyciela;

• uwolnienia zajętego rachunku bankowego i rachunku oszczędnościowego w A.

• wycofania wszystkich czynności prowadzanych w postępowaniu egzekucyjnym, o których zobowiązany nie był informowany;

• usunięcia wszelkich danych zobowiązanego ze wszystkich systemów teleinformatycznych w związku z umorzonym postępowaniem egzekucyjnym;

• przekazanie A. podstawy wycofania się z zajęcia,

• osobistych przeprosin od kierownictwa U. G. i Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. w formie wybranej przez to kierownictwo.

Do powyższego pisma zobowiązany załączył kopię ubezpieczenia, kopię tytułu wykonawczego z 29 kwietnia 2020 r. oraz wezwanie wierzyciela z 31 października 2020 r.

W odpowiedzi na powyższe, organ egzekucyjny, stosując się do dyspozycji zawartych w art. 34 § 1 oraz art. 35 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., zw. dalej: "u.p.e.a."), pismem z 10 sierpnia 2020 r., zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie wniesionych zarzutów.

Postanowieniem z 11 sierpnia 2020 r., nr [...], organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne, zaś zawiadomieniem z 12 sierpnia 2020 r., nr [...], uchylił zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego i wkładu oszczędnościowego w A.

Postanowieniem z 14 października 2021 r., nr [...], Zarząd U. G. uznał wniesione przez zobowiązanego zarzuty za nieuzasadnione.

Pismem z 27 października 2021 r. zobowiązany złożył na nie zażalenie, jednak postanowieniem z 25 listopada 2021 r. wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wskutek powyższego, organ I instancji, postanowieniem z 29 grudnia 2021 r., nr 3215- SEE2.711.6.8003478.2021.5.IP, również uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, zobowiązany wniósł zażalenie.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Na wstępie organ wskazał, że złożone przez zobowiązanego zarzuty, z uwagi na to, że prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i niezakończone przed 30 lipca 2020 r., podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.

Powołując treść art. 34 § 1 u.p.e.a., organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Powyższe powoduje, że organ I instancji nie mógł, w zakresie złożonych zarzutów, rozstrzygać odmiennie od rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu wierzyciela, tj. Zarządu U. G.. Stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest także wiążące również dla organu odwoławczego, sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ I instancji był w tej sprawie uprawniony jedynie do zbadania dopuszczalności egzekucji, a wszelkie uprawnienia w zakresie badania zasadności i wymagalności obowiązku z tytułu nieopłaconego ubezpieczenia posiada wierzyciel.

Zarząd U. G. jasno zaś wyjaśnił niezasadność przedmiotowych zarzutów w swych pismach z 14 października 2021 r. i 25 listopada 2021 r.

Odnosząc się do kwestii nieistnienia obowiązku wierzyciel wyjaśnił, że podstawą wykonywania przez niego zadań jest ustawa z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ( Dz.U. z 2018 r., poz. 473 ze zm., dalej: "ustawa o ubezpieczeniach"). Wierzyciel dokonuje ustaleń, czy posiadacz pojazdu przez cały okres jego posiadania w roku kontroli był objęty ochroną ubezpieczeniową wynikającą z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Sam obowiązek ubezpieczenia w zakresie OC wynika z art. 23 ust 1 ustawy o ubezpieczeniach i ciąży na każdym posiadaczu zarejestrowanego w kraju pojazdu, bez względu na okres jego posiadania i charakter użytkowania. W przypadku niespełnienia rzeczonego obowiązku, zgodnie z art. 88 ustawy o ubezpieczeniach, posiadacz pojazdu obowiązany jest wnieść opłatę.

Wierzyciel wskazał, że 3 września 2018 r. przeprowadził czynności kontrolne dotyczące spełnienia przez zobowiązanego obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC przypisanej do pojazdu marki S. o nr rej. [...] w okresie od 19 lutego 2018 r. do 6 sierpnia 2018 r. Działając na podstawie art. 90 ust 1 ustawy o ubezpieczeniach, wierzyciel, wezwaniem z 31 października 2018 r. (odebranym 9 listopada 2018 r.), zobowiązał stronę do przedstawienia dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia OC zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniach, wykazania braku istnienia takiego obowiązku, bądź uiszczenia opłaty za niespełnienie obowiązku. Wierzyciel wskazał, że skierowane do strony wezwanie zawierało podstawę prawną nałożenia opłaty oraz jej dochodzenia. Ponieważ w odpowiedzi na wezwanie zobowiązany wskazał, że w omawianym okresie strona mogła nie być objęta ubezpieczeniem, wierzyciel dokonał dodatkowych czynności wyjaśniających. Ustalił, że zawarta przez stronę umowa ubezpieczenia OC o nr [...] na okres od 19 lutego 2017 r. do 18 lutego 2018 r. została opłacona po terminie, tj. 10 kwietnia 2018 r.

Powołując treść art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach, organ wskazał, że umowa ubezpieczenia strony wygasła 18 lutego 2018 r. i najpóźniej w tym dniu, strona miała obowiązek zawrzeć nową umowę ubezpieczenia OC, jednak zrobiła to dopiero 7 sierpnia 2018 r.

Wobec faktu niespełnienia przez stronę powyższego obowiązku, poinformowano stronę o zasadności i wymagalności nałożonej opłaty. Na marginesie wierzyciel wyjaśnił, że w razie dalszego kwestionowania istnienia obowiązku strona może dochodzić ustaleń w tym zakresie przed sądem powszechnym.

Ponieważ strona nie dokonała dobrowolnie opłaty, ani też nie przedstawiła dokumentów na potwierdzenie braku istnienia obowiązku, 7 lutego 2020 r. wierzyciel skierował do strony upomnienie doręczone, w trybie art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, 23 marca 2020 r. Zobowiązany nie zastosował się jednak ani do terminu wskazanego w wezwaniu ani w upomnieniu, wskutek czego, zgodnie z art. 91 ustawy o ubezpieczeniach, 29 kwietnia 2020 r. dalszą windykację skierowano na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika zatem, że będąc posiadaczem samochodu marki S. o nr rej. [...], wbrew ustawowemu obowiązkowi, zobowiązany nie posiadał w 2018 r. ochrony ubezpieczeniowej w zakresie OC.

Przechodząc do zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowie w art. 3 i 4, poprzez nieuzasadnioną, zdaniem strony, zmianę rodzaju należności pieniężnej z "opłaty karnej" na "opłatę" organ wyjaśnił, że zarzut ten dotyczy wyłącznie rozbieżności między treścią obowiązku opisanego w tytule wykonawczym z 29 kwietnia 2020 r. a treścią obowiązku określonego wezwaniem z 31 października 2018 r., stanowiącym podstawę wystawienia tytułu.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że tytułem wykonawczym z 29 kwietnia 2020 r. objęto opłatę za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego w wysokości [...] zł, co jest zgodne z treścią obowiązku wynikającego z wezwania z 31 października 2021 r. Wierzyciel wyjaśnił w swym stanowisku, że wprowadzona przez ustawodawcę opłata jest pewnego rodzaju sankcją (opłata karną) nakładaną za niespełnienie obowiązku ubezpieczenia i stanowi istotne źródło finansowych odszkodowań. W związku z tym, mając na uwadze sankcyjny charakter opłaty, wierzyciel wymiennie używał zwrotów "sankcja", "opłata" i "opłata karna". Wierzyciel zawsze jednak wskazywał tę samą podstawę prawną obowiązku. W części E rubryce nr 1 i rubryce nr 4 tytułu wykonawczego wierzyciel wskazał podstawę prawną - art. 88 ustawy o ubezpieczeniach, zaś w rubryce 2 wskazał, że tytuł dotyczy opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia. W rubryce 3 podał natomiast, że przedmiotowy obowiązek powstał z mocy prawa.

Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia stronie upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, organ wyjaśnił, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeśli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia postępowanie może zostać wszczęte.

W niniejszej sprawie, U. G. wypełnił wynikający z powyższych przepisów obowiązek i 7 lutego 2020 r. wysłał do strony upomnienie, którego, pomimo podwójnego awizowania, zobowiązany nie podjął. W związku z tym, po zwróceniu przesyłki do nadawcy, wierzyciel uznał przesłane stronie upomnienie za doręczone 23 marca 2020 r. w trybie art. 44 k.p.a. (doręczenia zastępczego).

Organ odwoławczy dodał, że wskazany w upomnieniu termin ma charakter prawa materialnego i nie można przyjmować, że przepisy ustawy dotyczącej postępowania w czasie pandemii Covid-19 w jakikolwiek sposób wpływają na bieg terminów prawa materialnego. W związku z powyższym i ten zarzut uznał za niezasadny.

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów, tj. zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., organ odwoławczy wskazał zgodnie ze stanowiskami wierzyciela i organu egzekucyjnego, że tytuł wykonawczy nr [...] z 29 kwietnia 2020 r. spełnia wszystkie wymogi wynikające z przepisów u.p.e.a. Organ I instancji przed przystąpieniem do egzekucji zbadał tytuł wykonawczy i uznał, że spełnia on wymogi zawarte w art. 27 u.p.e.a. w związku z czym, 10 czerwca 2020 r., skierowano tytuł do egzekucji. Ponadto, tytuł wykonawczy sporządzony został zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, a wskazane w tytule dane zostały zweryfikowane przez pracowników organu egzekucyjnego w systemach teleinformatycznych. Mając powyższe na względzie, organ odwoławczy uznał zarzut w tym przedmiocie za nieuzasadniony.

Końcowo organ odwoławczy odniósł się do pisma strony z 15 grudnia 2021 r. w przedmiocie "wniosku i zawiadomienia o przekroczeniu uprawnień przez U. G. wskazując, że nie jest organem nadzoru nad wierzycielem, lecz nad organem egzekucyjnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego i odwoławczego.

Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny wszedł w rolę obrońcy wierzyciela, kiedy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji takiej pozycji procesowej temu organowi nie przypisała.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

O odrzucenie skargi, względnie jej oddalenie wniósł także uczestnik postępowania, tj.: U. G..

Pismem z dnia 3 października 2022 r. skarżący wniósł o odrzucenie pisma kierowanego przez U. G. do sądu, jednocześnie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W związku z powyższymi przepisami, Sąd ocenił zgodność z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 28 lutego 2022 r. i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z 29 grudnia 2021 r., ale również postanowienia wierzyciela z 14 października 2021 r. w sprawie uznania zgłoszonych przez skarżącego zarzutów za nieuzasadnione.

Na wstępie wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów, enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm.) do postępowań wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przez 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zobowiązany wniósł zarzuty: nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 (art. 33 § 1 pkt 3), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7), niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ( art. 33 § 1 pkt 10).

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.

Pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. zarzutów, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Przy czym, wiążące - na mocy art. 34 § 1 u.p.e.a. - dla organu egzekucyjnego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. nie pozbawia Sądu możliwości dokonywania oceny tego stanowiska przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że postanowienie wierzyciela wydano zgodnie z prawem, co skutkowało zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie i postanowienia organu I instancji, wydanych z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

Sąd podziela argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wskazać należy, że obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz U. G. nałożono w art. 88 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach m. in. na posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie spełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie.

W myśl art. 10 ust. 1 ww. ustawy, obowiązek ubezpieczenia uważa się za spełniony, jeżeli została zawarta umowa ubezpieczenia, na podstawie której osoba obciążona tym obowiązkiem korzysta z ochrony ubezpieczeniowej, a czas trwania i zakres tej ochrony odpowiadają przepisom ustawy lub odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych wprowadzających obowiązek ubezpieczenia.

Umowa ubezpieczenia obowiązkowego nie może obejmować ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie tej umowy (art. 10 ust. 1a ustawy).

Ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia można dochodzić przed sądem powszechnym (art. 10 ust. 2).

Wobec tego ustalenie spełnienia lub nieistnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, którego konsekwencją może być nałożenie na podmiot opłaty, o jakiej mowa art. 88 ustawy, nie należy do zakresu prawa administracyjnego i właściwym do rozstrzygnięcia sporu w tym zakresie jest sąd powszechny. Wynika to z art. 10 ust. 2 ustawy. Stanowisko organu w tym zakresie może być zatem kwestionowane w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Przewidziana natomiast w art. 88 ustawy o ubezpieczeniach opłata z tytułu niedopełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia ma charakter administracyjnoprawny, zaś stosunek między osobą zobowiązaną do wniesienia tej opłaty a U. G. nie ma charakteru cywilnoprawnego. Publicznoprawny charakter tego stosunku powoduje istnienie podporządkowania osoby zobowiązanej Funduszowi.

Zgodnie z art. 91 ust. 1 ww. ustawy, do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia U. G..

Egzekucję, o której mowa w ust. 1, stosuje się, jeżeli:

1) należność z tytułu opłaty wynika z wezwania do zapłaty, o którym mowa w art. 90 ust. 1, w stosunku do którego zobowiązany nie wystąpił z powództwem do sądu powszechnego, zgodnie z art. 10 ust. 2, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty, albo

2) sąd ustalił prawomocnym orzeczeniem istnienie obowiązku ubezpieczenia.

Tym samym także (poprzedzające zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego) postanowienie wierzyciela jest elementem postępowania egzekucyjnego, a jego wydanie musi być oceniane w kontekście spełnienia przesłanki z art. 34 § 4 u.p.e.a. W tym zakresie działalność Funduszu mieści się w zakresie pojęcia działalności administracji publicznej, a którym mowa w art. 3 p.p.s.a.

W związku ze zmianą brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., od 15 sierpnia 2015 r. postanowienia wydane przez wierzyciela w powyższym trybie nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jednakże konsekwencją powyższego jest uprawnienie do kontroli tego rodzaju aktu przez sąd administracyjny w ramach postępowania zainicjowanego skargą na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Kontrola sądowoadministracyjna ogranicza się w tym wypadku do badania prawidłowości stanowiska wierzyciela co do istnienia obowiązku uiszczenia opłaty. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.p.e.a.

Istota podnoszonych przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie w skardze do sądu administracyjnego, zarzutów sprowadza się do kwestionowania możliwości nałożenia na niego opłaty, o jakiej mowa w art. 88 ustawy o ubezpieczeniach.

Mając to na uwadze wyjaśnić należy, że stosownie do art. 23 ust. 1 ww. ustawy, obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu spoczywa na posiadaczu pojazdu mechanicznego.

Z powyższego wynika, że opłatą, o której mowa w art. 88 ustawy, może być obciążona osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, a obowiązek ten został uzależniony od posiadania pojazdu.

Jak już jednak wyjaśniono na wstępie, to czy na skarżącym ciążył obowiązek zawarcia takiego ubezpieczenia dla samochodu marki S. o nr rej. [...] i czy dopełnił on tego obowiązku, może - w świetle art. 10 ustawy - być przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym, natomiast sam obowiązek zawarcia umowy i zapłaty ubezpieczenia OC nie może być skutecznie kwestionowany przez skarżącego na etapie postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego, skoro istnienia tego obowiązku skarżący nie kwestionował w drodze powództwa do sądu cywilnego, a z danych posiadanych przez wierzyciela wynikało, że był on właścicielem wskazanego wyżej pojazdu, to wierzyciel miał wszelkie podstawy do przyjęcia, że skarżący był posiadaczem pojazdu, zobowiązanym do zawarcia dla niego umowy ubezpieczenia OC.

Jak wynika z akt sprawy, 3 września 2018 r. wierzyciel przeprowadził kontrolę dotyczącą spełnienia przez skarżącego obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC, przypisanej do pojazdu marki S. o nr rej. [...] w okresie od 19 lutego do 6 sierpnia 2018 r.. Wezwaniem z 31 października 2018 r. zobowiązał skarżącego do przedstawienia dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia OC zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniach, wykazania braku istnienia takiego obowiązku, bądź uiszczenia opłaty za niespełnienie obowiązku. Skierowane do skarżącego wezwanie, zawierało podstawę prawną nałożenia opłaty oraz jej dochodzenia. W związku z faktem, że w odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że w omawianym okresie mógł nie być objęty ubezpieczeniem, wierzyciel dokonał dodatkowych czynności wyjaśniających. Ustalił, że zawarta przez skarżącego umowa ubezpieczenia OC o nr [...] na okres od 19 lutego 2017 r. do 18 lutego 2018 r. została opłacona po terminie, tj. 10 kwietnia 2018 r. Z uwagi na fakt, że umowa wygasła 18 lutego 2018 r., najpóźniej w tym dniu skarżący miał obowiązek zawrzeć nową umowę ubezpieczenia OC, jednak zawarł ją dopiero 7 sierpnia 2018 r. Wobec niespełnienia powyższego obowiązku, poinformowano skarżącego o zasadności i wymagalności nałożonej opłaty.

W tym stanie rzeczy wierzyciel miał prawo uznać, że wniesiony w tym zakresie zarzut jest bezzasadny.

Za niezasadny uznać należy także zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowie w art. 3 i 4.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że tytułem wykonawczym z 29 kwietnia 2020 r. objęto opłatę za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego w wysokości [...] zł, co jest zgodne z treścią obowiązku wynikającego z wezwania z 31 października 2021 r. Trafnie wierzyciel wyjaśnił w swym stanowisku, że wprowadzona przez ustawodawcę opłata jest pewnego rodzaju sankcją nakładaną za niespełnienie obowiązku ubezpieczenia i stanowi istotne źródło finansowych odszkodowań. W związku z tym, mając na uwadze sankcyjny charakter opłaty, wymiennie używał zwrotów "sankcja", "opłata" i "opłata karna". Istotne jest jednak to, że zawsze wskazywał tę samą podstawę prawną obowiązku. W części E rubryce nr 1 i rubryce nr 4 tytułu wykonawczego wskazał podstawę prawną art. 88 ustawy o ubezpieczeniach, zaś w rubryce 2 wskazał, że tytuł dotyczy opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia. W rubryce 3 podał natomiast, że przedmiotowy obowiązek powstał z mocy prawa.

Za nieuzasadniony uznać należy również zarzut braku uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia. Jak wynika z akt sprawy, 7 lutego 2020 r. wierzyciel wysłał do zobowiązanego upomnienie , którego pomimo podwójnego awizowania skarżący nie podjął. W związku z tym, po zwróceniu przesyłki do nadawcy, wierzyciel uznał przesłane skarżącemu upomnienie za doręczone 23 marca 2020 r. w trybie art. 44 k.p.a. Przepis art. 44 k.p.a. ustanawiając zastępczy tryb doręczenia korespondencji umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Innymi słowy, zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Także zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., uznać należy za nieuzasadniony. Tytuł wykonawczy nr [...] z 29 kwietnia 2020 r. spełnia wszystkie wymogi wynikające z przepisów u.p.e.a. Został sporządzony zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, a wskazane w tytule dane zostały zweryfikowane przez pracowników organu egzekucyjnego w systemach teleinformatycznych. Również organ egzekucyjny wskazał, że przed przystąpieniem do egzekucji zbadał tytuł wykonawczy i uznał, że spełnia on wymogi zawarte w art. 27 u.p.e.a., w związku z czym 10 czerwca 2020 r. skierowano tytuł do egzekucji.

W ocenie Sądu, organ egzekucyjny nie naruszył przepisów postępowania ani prawa materialnego, zasadnie prowadząc egzekucję administracyjną na podstawie wymienionego tytułu wykonawczego, obejmującego opłatę za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia przedmiotowego, wymienionego w tytule wykonawczym pojazdu.

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.