Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2721/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Łukasz Trochym Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Polskiego Koncernu [...] "[...]" S.A. w [...] na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z [...] kwietnia 2019 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Centralę Produktów [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], w obrębie ewid. [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m², uregulowanego w KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych.

[...] S.A. w [...] wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju rozpoznając sprawę wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w sprawie ustalone zostało, że umową sprzedaży z [...] listopada 1975 r. Rep. [...] Nr [...], zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), nastąpiło nabycie przez Państwo - [...] Przedsiębiorstwo [...] w [...] m.in. działki nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m², położonej w [...]. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wywłaszczenie może nastąpić jedynie na rzecz Państwa. Nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu tej ustawy jest także nieruchomość zbyta na podstawie umowy przewidzianej przez art. 6.

Z akt sprawy wynika ponadto, że działka nr [...] o pow. [...] m² uległa podziałowi na działki nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m². Decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2015 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zatwierdzono podział działki nr [...] o pow. [...] m² na działki nr [...] o pow. [...] m² (pod inwestycję) i nr [...] o pow. [...] m², działki nr [...] o pow. [...] m² na działki nr [...] o pow. [...] m² (pod inwestycję), nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m², działki nr [...] o pow. [...] m² na działki nr [...] o pow. [...] m² (pod inwestycję) i nr [...] o pow. [...] m².

Prawo własności Skarbu Państwa do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] (obecnie działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) w dniu 5 grudnia 1990 r. potwierdzają znajdujący się w aktach sprawy odpis z KW nr [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. oraz aktualna treść KW nr [...]. Okoliczności powyższe nie budzą wątpliwości i nie zostały zakwestionowane przez strony. [...] S.A. w [...] jest następcą prawnym Centrali Produktów [...] w [...], co zostało ustalone na podstawie stosownych, szczegółowo wymienionych w decyzji dokumentów.

Organ odwoławczy podkreślił, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Centrali Produktów [...] w [...] (poprzednika prawnego [...] S.A. w [...]) w okresie przed dniem 5 grudnia 1990 r.

Minister wskazał, że zarząd, to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zgodnie z art. 38 ust. 2 tej ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ww. ustawy grunty państwowe będące w dniu wejścia ustawy, tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek.

Zarząd nieruchomości ustanawiany był zatem nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. W orzecznictwie przyjmuje się również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej.

Minister przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i podkreślił, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Takimi dokumentami są: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Minister zaznaczył, że z akt sprawy wynika, że do wniosku z 19 października 2016 r. o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu wnioskodawca załączył m.in. kopię umowy sprzedaży z [...] listopada 1975 r. Rep. [...] Nr [...], kopię decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 1976 r. nr [...] o przekazaniu w użytkowanie Przedsiębiorstwu [...] w [...] działki nr [...] o pow. [...] m² oraz o ustaleniu opłaty rocznej za użytkowanie ww. działki oraz działek nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m², a także kopię decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1997 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Państwowe [...] - Centralę Produktów [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], w obrębie ewid. [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m².

Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do treści kolejnych ustępów § 4 ww. rozporządzenia, pismem z 17 marca 2017 r. Wojewoda [...] wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z prośbą o wyrażenie stanowiska i w odpowiedzi na powyższe w piśmie z [...] kwietnia 2017 r. wskazano, że Urząd Miasta [...] nie posiada wiedzy na temat czy decyzja z [...] marca 1976 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego oraz czy po dniu zawarcia umowy sprzedaży z [...] listopada 1975 r. został ustanowiony zarząd w formie prawem przewidzianym, działki objęte wnioskiem nie były przeznaczone do komunalizacji i nie toczyło się postępowanie komunalizacyjne, do działek nie zostały zgłoszone również roszczenia poprzednich właścicieli.

W tej sytuacji pismem z 18 maja 2017 r. zwrócono się do pełnomocnika [...] S.A. w [...] o przedłożenie decyzji o przekazaniu w zarząd m.in. działek nr [...] i nr [...], z uwagi na fakt, że dołączona do wniosku kopia umowy sprzedaży z [...] listopada 1975 r., Rep. [...] Nr [...] nie może zostać uznana jako dowód potwierdzający istnienie prawa zarządu do przedmiotowego gruntu. Wskazano ponadto, że w postępowaniu uwłaszczeniowym potwierdzeniem istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu są umowy sprzedaży zawarte po dniu 1 sierpnia 1985 r., tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawcy przesłał przy piśmie z 20 czerwca 2017 r. poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię ww. umowy sprzedaży z [...] listopada 1975 r. wskazując jednocześnie, że zgodnie ze stanowiskiem wnioskodawcy umowa ta stanowi potwierdzenie istnienia prawa zarządu zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r.

W ocenie organu odwoławczego żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego przedsiębiorstwu państwowemu Centrali Produktów [...] w [...] do nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] (obecnie działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]).

Minister przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i zaznaczył, że prawo zarządu do określonej nieruchomości nie powstaje z mocy samego prawa. Strona winna dysponować indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo - odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Ponadto decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Istnienia prawa zarządu nie można domniemywać. Prawo zarządu mogło zostać ustanowione tylko w ściśle określony sposób, a wykazanie prawa zarządu do nieruchomości, jak wskazano powyżej, następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ww. rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Przede wszystkim zaś w drodze decyzji organu administracji lub ściśle określonych umów o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Samo faktyczne władanie gruntami oraz ustalenie opłat z innego tytułu i w innym okresie nie determinują w sposób konieczny istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu. Dokumenty określone w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. podlegają ocenie i nie można a priori przyjmować na ich podstawie, że prawo zarządu istniało w dniu 5 grudnia 1990 r.

Organ podkreślił, że wnioskodawca jako podstawę prawną istnienia po stronie jego poprzednika prawnego prawa zarządu działką nr [...], nr [...] i nr [...] wskazał umowę z [...] listopada 1975 r. Rep. [...] Nr [...]. Zdaniem Ministra obowiązujący w momencie zawarcia ww. umowy sprzedaży stan prawny nie przewidywał podstawy prawnej do nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania nieruchomości w drodze zawartej w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa umowy sprzedaży nieruchomości. Jak wynika z treści ww. umowy wymieniona w niej działka (z której pochodzą działki będące przedmiotem niniejszego postępowania) została nabyta przez Skarb Państwa od osób fizycznych w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W takim wypadku skutkiem zawarcia ww. umowy sprzedaży było jedynie przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, natomiast przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nie przewidywały wywłaszczenia nieruchomości z jednoczesnym oddaniem jej w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu. Na poparcie twierdzeń Minister przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Odnosząc się do działki nr [...] (z której powstały działki nr [...] i nr [...]), organ zaznaczył, że do wniosku uwłaszczeniowego dołączono kopię decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 1976 r. orzekającej m.in. o ustaleniu opłaty rocznej za użytkowanie ww. działki nr [...] Przedsiębiorstwu [...] w [...]. Zdaniem Ministra decyzja ta nie może zostać uznana za dowód jednoznacznie przesądzający o istnieniu po stronie skarżącej prawa zarządu do działki nr [...], w rozumieniu powołanych powyżej przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Mimo, że decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością została wymieniona wśród dokumentów stanowiących dowód na istnienie po stronie przedsiębiorstwa prawa zarządu (§ 4 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia), to jednocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że tego rodzaju rozstrzygnięcie (mające charakter faktyczny) nie jest wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, który mógł powstać jedynie zgodnie z przywołanymi już wcześniej art. 38 ust. 2 oraz art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Oznacza to, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu.

W tej sytuacji Minister uznał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...] S.A. w [...] zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego - art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez niezasadne uznanie, że nie wykazano, iż działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] zostały przekazana w zarząd [...] Przedsiębiorstwa [...] i pozostawały w zarządzie Centrali Produktów [...] w [...] w dniu 5 grudnia 1990 r.;

2. art. 7, art. 75 oraz art. 77 kpa, poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy, oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym oraz brak podjęcia czynności zmierzających do rzetelnego ustalenia stanu sprawy, tj. ustalenia, że w dniu 5 grudnia 1990 r. działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], pozostawały w zarządzie [...] w [...],

3. art. 15 kpa w zw. z art. 138 kpa, tj. zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ drugiej instancji zobowiązany jest rozpoznać w całości sprawę, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i co do zasady wydać decyzję merytoryczną, podczas gdy organ drugiej instancji poprzestał jedynie na zaakceptowaniu stanowiska organu pierwszej instancji, bez należytego odniesienia się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, co miało wpływ na brzmienie decyzji organu drugiej instancji.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepis § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu.

Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia, właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących , wskazanych w paragrafie 4 dokumentów

1.decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2.decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3.umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4.umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem I lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5.odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6.decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7.uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

8.protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

9.umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Ponieważ w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym strona skarżąca domagała się ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego opisanych w zaskarżonej decyzji działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] położonych w [...], zatem rozważenia wymagało, czy przedłożone przez Spółkę dokumenty potwierdzają okoliczność posiadania przez jej poprzednika prawnego prawa zarządu (użytkowania) tych nieruchomości.

Podkreślić należy, że przedłożone do akt sprawy dowody, z których strona skarżąca wywodziła tytuł do dysponowania prawem zarządu (użytkowania) spornymi działkami przez jej poprzednika prawnego, a przez to i do żądania ustanowienia na rzecz Spółki prawa użytkowania wieczystego tych działek, stanowiła umowa kupna sprzedaży nieruchomości, z której przedmiotowe działki została wydzielone, zawarta w formie aktu notarialnego w dniu [...] listopada 1975 r. na podstawie przepisów ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r., jak również kopia decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 1976 r. o przekazaniu poprzednikowi prawnemu Skarżącej Spółki w użytkowanie działki nr [...] oraz o ustaleniu opłaty rocznej za użytkowanie tej działki oraz działek nr [...] i [...]. Skarżąca przedłożyła ponadto kopię decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1997 r. stwierdzającej nabycie przez tegoż poprzednika prawnego, z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego działek nr [...],[...],[...] oraz [...].

Zdaniem Sądu ich analiza jednoznacznie dowodzi, że trafnie orzekające w sprawie organy przyjęły, że nie świadczą one o oddaniu objętych wnioskiem działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], i [...] w zarząd istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. Skoro zatem nie nawiązują one do treści jakiejkolwiek decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, to nie mogą tym samym stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia tego prawa w żadnym czasie , a tym bardziej we wskazanej dacie 5 grudnia 1990 r., skoro art. 200 u.g.n. nakazuje, by prawo zarządu nieruchomości, wykazane zostało na ten dzień. Istotnym jest bowiem, że konkretna decyzja o przekazaniu opisanej w niej nieruchomości w zarząd lub użytkowanie powinna zawierać określenie ich czasu i warunków. To zaś oznacza, że nawet wykazanie przez skarżącą Spółkę faktu, że prawo takie przysługiwało jej poprzednikowi prawnemu w jakiejkolwiek dacie , nie prowadzi jednak do wniosku, że prawo to utrzymywało się do grudnia 1990 r. Mówiąc inaczej, do zrealizowania przesłanek z art. 200 u.g.n. w zw. z przesłankami powołanego rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. nie wystarczy, by prawo zarządu (użytkowania) przysługiwało podmiotowi w dowolnym czasie, lecz niezbędne jest aby prawo to istniało w dniu 5 grudnia 1990 r.

Wskazanej okoliczności w odniesieniu do działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], i [...] skarżąca Spółka ponad wszelką wątpliwość nie udowodniła. Nie wynika ona bowiem z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy.

Wbrew zarzutom skargi treść umowy wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1975 r. Rep. [...] nr [...] nie dowodzi istnienia po stronie Skarżącej objętego wnioskiem prawa zarządu. Brak jest jakichkolwiek podstaw do podzielenia poglądu skargi, że wskazany dokument stanowi dowód, że istniała konkretna decyzja o oddaniu w zarząd ww. nieruchomości, a w szczególności kiedy została wydana i co było jej przedmiotem. Analiza przedłożonego do akt sprawy aktu notarialnego potwierdza jedynie fakt zawarcia umowy i nabycie spornych nieruchomości, jako części większej całości na rzecz Skarbu Państwa. Trafnie podkreślił organ II instancji, że przepisy ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r. nie przewidywały wywłaszczenia nieruchomości z jednoczesnym oddaniem jej w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu.

Odnosząc się do zarzutów skargi odnośnie działki nr [...], że przedłożona przez skarżącą Spółkę decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 1976 r. w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu jej użytkowania dla jej poprzednika prawnego jest jednym z dowodów na podstawie, których dokonuje się stwierdzenia prawa do zarządu, co wynika wprost z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 marca 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120). Zauważenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny analizując w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie o sygn. Akt U 6/99 przepis § 6 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Innymi słowy, dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna na podstawie, której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 570/07 wskazał, iż pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy odnieść także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych.

Tożsamy pogląd, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu (w sytuacji, gdy nie ma decyzji o przekazaniu w zarząd lub decyzji o przekazaniu w użytkowanie, wydanych przed dniem 1 sierpnia 1985 r., dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu) - jest dominujący w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. I OSK 651/11, z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 204/13; z 30 czerwca 2015 r., z 26 kwietnia 2017 r., I OSK 1764/15, I OSK 2469/13, z 17 stycznia 2019 r., I OSK 130/17, z 16 lipca 2019 r., I OSK 2385/17).

Skoro strona skarżąca na dowód istnienia do przedmiotowej nieruchomości prawa zarządu przedstawiła jedynie opisaną wyżej decyzję z dnia [...] marca 1976 r. dotyczącą wymierzenia opłaty rocznej za użytkowanie przedmiotowej nieruchomości, to należało rozstrzygnąć, czy decyzja ta wskazuje jednoznacznie tytuł wnoszenia opłaty, tj. czy przywołuje ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu.

Zdaniem Sądu przedstawiony dokument nie wskazuje, zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny, na istnienie prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości, co zasadnie znalazło odbicie w rozstrzygnięciu organu zawartemu w zaskarżonej decyzji. Dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być bowiem uznany za podstawę jego stwierdzenia jedynie wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Oznacza to, że dokument taki nie może być uznany za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2017 r., sygn. Akt I OSK 1764/15). Decyzja dotycząca wymierzenia opłaty z tytułu zarządu, w której brak jest jakiegokolwiek nawiązania do decyzji o ustanowieniu prawa zarządu nie może być zatem jedynym i wyłącznym dowodem w oparciu, o który istnienie tego prawa zostanie udowodnione.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, istniejąca decyzja o ustaleniu opłat nie jest wystarczającym dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do omawianej nieruchomości w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 6 opisanego wyżej rozporządzenia. Tym samym prawidłowo w sprawie stwierdzono, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. nie została spełniona przesłanka uwłaszczenia przewidziana w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Nie jest także wystarczającą przesłanką dla wydania decyzji na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n., faktyczne władztwo nad nieruchomością, skoro treść powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wskazuje na konieczność wykazania zarządu na podstawie konkretnego dokumentu wymienionego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (zob. wyrok NSA z 8 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1912/17). Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w uchwale NSA z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16.

W ocenie Sadu niezasadne są także pozostałe zarzuty skargi.

Sąd podziela pogląd skargi, że w braku innych wskazanych w przepisach dowodów prawo zarządu może być zgodnie z art. 75 kpa dowodzone za pomocą zeznań świadków lub oświadczeń stron, jednakże stosownie do treści mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. może to mieć miejsce jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 paragrafu 4 tego rozporządzenia. Zdaniem Sądu, w trybie tego przepisu można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo zarządu nieruchomości było ustanowione, lecz nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność. W sytuacji zaś ustalenia przez organ, iż prawo zarządu względem omawianych działek ustanowione nie było, dowodzenie istnienia tego prawa poprzez przesłuchanie świadków i stron, byłoby formą obchodzenia ust. 1 paragrafu 4 cytowanego rozporządzenia, wymagającego przedłożenia enumeratywnie wymienionych w tym przepisie dokumentów.

Niezależnie od powyższego zauważyć trzeba, że wnioskodawca postępowania zobowiązany do współdziałania z organem prowadzącym sprawę nie wskazał w jej toku na istnienie konkretnych podmiotów, które miałyby mieć wiedzę o fakcie wydania oznaczonej co do tożsamości decyzji oddającej sporne działki w zarząd, jej dacie oraz przedmiocie zawierającym opis objętych nią nieruchomości.

Odnosząc się natomiast do zawartej w skardze informacji pominięcia przez organy obu instancji informacji, że w stosunku do innych działek, jak należy przypuszczać pochodzących z tej samej nieruchomości, zapadła w dniu [...] marca 1997 r. decyzja Wojewody [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz , że strona skarżąca przedłożyła do akt administracyjnych decyzję z dnia [...] marca 1976 r. o przekazaniu jej poprzednikowi prawnemu w zarząd także działek oznaczonych jeszcze innymi numerami ewidencyjnymi, należy zauważyć, że pozostaje ona bez wpływu na prawidłowość dokonanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. W szczególności bowiem powyższa informacja nie odnosi się do nieruchomości objętych złożonym w tej sprawie wnioskiem , które tym samym nie były przedmiotem badania przez organy administracji obu instancji.

Nie jest również, w ocenie Sądu, zasadny zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7, 75, 77 i 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi organ nie uchybił także treści art. 15 kpa jako, że oparł się na zgromadzonym w aktach sprawy, prawidłowo z udziałem wnioskodawcy pozyskanym materiale dowodowym i w oparciu o ten materiał wyjaśnił w sposób wystarczający swoje stanowisko odnośnie dokonanego w kontrolowanym postępowaniu rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu organy administracji prowadziły zatem rzetelne postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy zachowała się decyzja ustanawiająca prawo zarządu m.in. zwracały się o to do strony skarżącej. Nie ma więc w kontrolowanej sprawie podstaw do kwestionowania prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W tym stanie rzeczy, skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu.