Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1310/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: §2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją z dnia 16 września 2015 r.

nr [...], po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez [...] – dalej: "spółka" utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu z siedzibą w [...] z dnia 12 czerwca 2015 r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 z sankcjami wieloletnimi.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym:

W dniu 15 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...], wpłynął wniosek spółki o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Wniosek spółki obejmował realizację pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w wariantach

2.1 Uprawy rolnicze (dla których zakończono przestawiania) i 2.3 Trwałe użytki zielone (dla których zakończono przestawiania) oraz pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, obejmujący działki ewidencyjne [...] zlokalizowanych w województwie [...]

W dniu 25 września 2013 r. spółka złożyła wyjaśnienia, w których wskazała na obowiązek respektowania orzeczenia sądu o zakazie wjazdu na przedmiotowe nieruchomości. Pismem z dnia 8 listopada 2013 r. podała informację o wyniku lustracji gruntów, z którego wynika, że koszenie i zbiór ściętej biomasy nie zostały przeprowadzone przez [...] w 2013 r. (do pisma załączono zdjęcia działek).

Organ I instancji pismem z dnia 28 lutego 2014 r. wezwał spółkę do wskazania zabiegów agrotechnicznych wykonanych po złożeniu wrześniowych wyjaśnień, ze wskazaniem terminów prac, dokumentów i świadków. Wezwanie doręczone zostało

w dniu 14 marca 2014 r. i pozostało bez odpowiedzi (pomimo wniosku spółki

o przedłużenie terminu do złożenia wyjaśnień).

Dnia 12 czerwca 2015 r. organ I instancji wydał decyzję [...], na podstawie której odmówił płatności i nałożył sankcje w łącznej kwocie [...] zł, z uwagi na niespełnienie warunku posiadania gruntów zadeklarowanych we wniosku

i działanie producenta w świadomości ustanowionego sądowego zakazu wstępu na działki objęte wnioskami pozostałych wnioskodawców. Powyższe potwierdza zdaniem organu I instancji materiał dowodowy, w tym wyrok Sądu Okręgowego w [...]

(Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt [...]), który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego (Zamiejscowy Wydział Cywilny w [...] z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt [...]). Decyzja doręczona została w dniu 22 czerwca 2015 r.

Spółka złożyła odwołanie od tej decyzji uznając wyrok Sądu Okręgowego

w [...] za niewystarczającą podstawę do rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. Zdaniem spółki powinna zostać przeprowadzona wszechstronna analiza stanu faktycznego wynikającego z wniosków [...] wykonujących pozorne czynności na spornych gruntach, obejmująca także dowód z opinii biegłego z opisem działek rolnych na okoliczność zakresu czynności wykonywanych przez [...].

Decyzją z dnia 16 września 2015 r. nr [...] organ odwoławczy po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz po zapoznaniu się ze stanowiskiem producenta zawartym w odwołaniu, utrzymał w mocy decyzję z dnia

12 czerwca 2015 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ I instancji rozpatrzył wszystkie dowody w ich wzajemnej łączności, nie zaś każdy dowód z osobna. Prowadząc postępowanie wyjaśniające podjął wszystkie niezbędne czynności procesowe, zmierzające do udokumentowania stanu posiadania gruntów działek [...], których dotyczył również wniosek [...], nie uchybiając żadnemu z przepisów k.p.a., co mogłoby mieć skutek w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, iż posiadaczem spornych gruntów był producent, co uniemożliwia objęcie wnioskowanych działek płatnością rolnośrodowiskową.

Za nieudowodnione przyjąć należało posiadanie gruntów przez spółkę. Spółka nie wycofała także swojego wniosku, pomimo zaistnienia ww. okoliczności.

Ponadto organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom spółki, że zakaz wstępu na przedmiotowe nieruchomości stanowi szkodę (okoliczność siły wyższej), w związku ze zgłoszeniem której wniosek o przyznanie płatności nie został wycofany.

Organ odwoławczy uznał, że uzasadnione jest nałożenie na spółkę sankcji

w łącznej kwocie [...] zł, albowiem ustalony w sprawie stopień nieprawidłowości, z uwagi na wykluczenie z prawa do otrzymania wsparcia całej zadeklarowanej powierzchni wyniósł 100 % dla każdego z zadeklarowanych wariantów programu rolnośrodowiskowego.

Uznał, również że wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego Sądu Okręgowego w [...] ([...]) sporządzonej w dniu

19 października 2012 r., czyli w terminie poprzedzającym rozpoczynający się w marcu 2013 r. kolejny okres wegetacyjny i objęty wnioskiem z dnia 15 maja 2013 r. jest bezpodstawny z uwagi na termin, w którym opinia powstała i jej merytoryczną zawartość. Ponadto spółka ukierunkowała wniosek dowodowy na okoliczność zakresu czynności podejmowanych przez [...], gdy realny wpływ na rozstrzygnięcie mogły mieć dowody związane z udokumentowaniem posiadania przedmiotowych gruntów przez spółkę. Zarzut uwzględnienia przez organ I instancji wyroku w sprawie posiadania zamiast okoliczności pozorowanych działań [...] na spornych gruntach również jest zdaniem organu odwoławczego nie uzasadniony, gdyż spółka nie udowodniła swoich racji jakimkolwiek dowodem.

Skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z ksiąg handlowych skarżącej, wskazując jednocześnie, że księgi te znajdują się w siedzibie skarżącej, na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącą w okresie objętym wnioskiem o dopłaty.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie prawa procesowego:

1) art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organy administracji;

2) art. 131 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w sytuacji, gdy istniały podstawy do jej uchylenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.;

3) art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji z naruszeniem zasady zaufania do władzy publicznej;

II. naruszenie prawa materialnego:

1) art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;

2) § 2 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;

3) art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich;

4) art. 3 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

5) art. 2 lit. a), art. 21it. b) oraz art. 2 lit. c) Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009

z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE)

nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE L z dnia 31 stycznia 2009 r.) poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji w opozycji do treści przepisów Rozporządzenia Rady (WE)

nr 73/2009;

6) art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez działanie organów administracji

w sprzeczności z w/w zasadami określonymi w Konstytucji;

7) art. 21 ust. 1 Konstytucji - poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady wskazanej w art. 21 ust. 1 Konstytucji i naruszenie prawnie chronionego interesu właściciela;

8) art. 140 k.c., poprzez pominięcie tego przepisu przez organy administracji przy wydawaniu decyzji i w efekcie wydanie decyzji z naruszeniem tego przepisu;

9) art. 336 i 338 k.c., poprzez niezastosowanie w sprawie.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła, że organ I instancji oparł decyzję na wyroku Sądu Okręgowego w [...], [...] Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia

29 sierpnia 2014 r. (sygn. akt [...]), który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w [...]Zamiejscowy Wydział Cywilny w [...] z dnia

28 maja 2013 r. (sygn. akt [...]), na mocy którego skarżącej zakazano naruszenia posiadania nieruchomości stanowiących działki nr [...] położonych w [...], gm. [...], na rzecz [...] oraz działek [...] położonych w [...], gm. [...] na rzecz [...]. Organ I instancji uznał, że skarżąca dokonywała na spornych działkach czynności agrotechnicznych, jednakże stanowiły one naruszenie posiadania. Zdaniem skarżącej organy powinny dokonać samodzielnie, wszechstronnej analizy materiału dowodowego oraz dokonać ustaleń faktycznych w oparciu o materiał dowodowy.

W ocenie skarżącej nie ma wątpliwości, że zarządzającym gospodarstwem rolnym, co do którego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o płatność, jest spółka. Nie ma również znaczenia dla przyznania dopłat, kto faktycznie dokonuje niezbędnych prac agrotechnicznych na gruncie celem ich utrzymania zgodnie z wymaganiami. Istotne jest jedynie, aby przez cały rok kalendarzowy grunty te były właściwie utrzymane.

Skarżąca powołała w uzasadnieniu wyroki NSA z dnia 6 marca 2014 r.,

sygn. akt II GSK 2022/12, WSA w Białymstoku z dnia 12 stycznia 2012 r.

sygn. akt I SA/Bk 424/11, WSA w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2014 r.,

sygn. akt I SA/Gd 1255/13.

Ponadto skarżąca wskazała, że przedmiotowe wnioski o dopłaty zostały złożone w maju 2013 r., czyli jeszcze w toku postępowań sądowych o naruszenie posiadania. Skarżąca oczekiwała, iż zakończą się one pomyślnym rozstrzygnięciem, co umożliwi jej wejście na przedmiotowe działki celem wykonania zaplanowanych prac, których termin wykonania upływał z końcem września 2013 r. Zdaniem skarżącej nie można jej zarzucić złej wiary w momencie składania wniosku o dopłaty. Jednocześnie niewycofanie przez skarżącą wniosku spowodowane było złożeniem informacji

o zaistnieniu siły wyższej, w związku z zaistnieniem, której skarżąca nie miała możliwości wykonania prac po 30 września 2013 r. z przyczyn od niej niezależnych.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] działając na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a." oddalił wniosek dowodowy zwarty w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. - uchyla go lub stwierdza jego nieważność, albo stwierdza wydanie go z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Nadto zauważyć należy, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W świetle powyższych kryteriów uznać należało, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia rozważenia prawidłowości rozstrzygnięcia Dyrektora Regionalnego Oddziału ARiMR w [...] utrzymującego w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] o odmowie przyznania skarżącej spółce [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 z sankcjami wieloletnimi. Istotę sporu natomiast stanowi odmienna ocena przez skarżącą oraz organ okoliczności posiadania gruntów zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarte w skardze zarzuty dotyczące braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wskazać należy na odrębności postępowań administracyjnych związanych z przyznawaniem rolnikom między innymi płatności rolnośrodowiskowych w oparciu o ustawę z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.). Nie ulega bowiem wątpliwości, że kwestia przyznania rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej, czy odmowy przyznania takiej płatności jest indywidualną sprawą administracyjną rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 21 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, na co wskazał również organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 tej ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Powyższe reguły stanowią powtórzenie zasad zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, z jednoczesnym zaznaczeniem ich pewnej odrębności. Pierwszą z tych reguł jest zasada praworządności, którą odzwierciedla regulacja art. 7 k.p.a. Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Warto tu przypomnieć, że druga z zasad została ograniczona w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do zebrania tego materiału. Wprowadzenie takiego uregulowania nie może pozostać bez związku z zasadą rozłożenia ciężaru dowodu. Rozwiązania przyjęte w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazują, że to strona musi wykazywać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Jak stanowi art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodu na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności ( wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 roku, sygn. akt II GSK 241/12, Lex nr 1337138, wyrok NSA z dnia 25 października 2011r. sygn. akt II GSK 1075/10, Lex 1070205). Innymi słowy nie można w sprawie dotyczącej płatności rolnośrodowiskowej postawić skutecznie zarzutu braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organy administracji, skoro przepisy na organy te takiego obowiązku nie nakładają.

Jak już wskazano powyżej zasadniczą kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest ocena posiadania przez skarżącą gruntów zgłoszonych do płatności. Stosownie bowiem do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz.361 ze zm.) płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Natomiast stosownie do treści art. 2 lit. a wspomnianego w powyższym przepisie rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/206, (WE) 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/203 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r. str.16) pod pojęciem rolnika należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych i prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, która prowadzi działalność rolniczą.

Zatem posiadanie działek zgłoszonych przez rolnika do płatności jest warunkiem niezbędnym do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Posiadanie nie zostało zdefiniowane na gruncie przepisów regulujących kwestie płatności dla producentów rolnych. Za słuszne zatem należy uznać odwołanie się w tym miejscu do reguł wykładni systemowej zewnętrznej i poszukiwanie definicji pojęcia posiadanie na gruncie przepisów kodeksu cywilnego, który reguluje instytucję posiadania, stanowiąc

w art. 336, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadanie zależne). Stosownie zatem do uregulowania znajdującego się w kodeksie cywilnym posiadanie to stan faktyczny polegający na władaniu rzeczą. Kodeks cywilny rozróżnia dwie formy posiadania:

samoistne – występuje, gdy właściciel i posiadacz, to ten sam podmiot, bądź gdy posiadacz wprawdzie nie jest właścicielem rzecz, lecz włada nią tak jak właściciel,

zależne – występuje, gdy posiadacz nie jest właścicielem rzeczy, ale włada nią na podstawie stosunku prawnego rzeczowego bądź zobowiązaniowego, jaki łączy go

z właścicielem rzeczy.

Wskazania także wymaga, że oddając rzecz w posiadanie zależne, w tym także

w dzierżawę innemu podmiotowi, właściciel w ten właśnie sposób wykonuje swoje uprawnienia właścicielskie wynikające z art. 140 kc, stosownie do którego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może,

z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy, w tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Oddanie rzeczy w dzierżawę jest rozporządzeniem rzeczą poprzez nawiązanie stosunku zobowiązaniowego – dzierżawy. Stosownie bowiem do treści art. 693 § 1 kc przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego zwłaszcza w postaci orzeczeń sądów powszechnych jednoznacznie wynika, że skarżąca w 2013 roku była właścicielem zgłoszonych do płatności działek, jednak w odniesieniu do tych działek przez poprzednich właścicieli w 2006 roku zawarta została z [...] umowa dzierżawy na czas oznaczony (20 lat), dzierżawcy zapłacili wydzierżawiającym czynsz dzierżawny za cały okres z góry. Następnie przedmiotowa nieruchomość została wniesiona aportem do majątku skarżącej, czynność ta miała miejsce 21 marca 2007 r. W tej sytuacji zastosowanie znalazł art. 678 § 1 kc, zgodnie z którym w razie zbycia rzeczy najętej (wydzierżawionej) w czasie trwania najmu (dzierżawy) nabywca wstępuje w stosunek najmu (dzierżawy) w miejsce zbywcy; może jednak wypowiedzieć najem (dzierżawę) z zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia. Jednak przedmiotowa umowa została zawarta na czas oznaczony i została opatrzona datą pewną, a ponadto przedmiot dzierżawy został wydany, tym samym stosownie do regulacji zawartej w art. 678 § 2 kc uprawnienie do wypowiedzenia w takiej sytuacji nie przysługuje. Wypowiedzenie takiej umowy mogłoby nastąpić jedynie w sytuacjach określonych w art. 698 § 2 kc (oddanie przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania bądź poddzierżawienie) lub w art. 703 kc ( zwłoka z zapłatą czynszu), jednak żadna z sytuacji wskazanych w tych przepisach nie wystąpiła, zatem uznać należało, że skarżącą z [...] łączy stosunek dzierżawy. Powyższa ocena prawna zgodna jest z poglądem wyrażonym zarówno przez Sąd Rejonowy w [...] w wyroku z dnia 14 listopada 2011 r w sprawie [...] oraz w wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 28 sierpnia 2012 r. w sprawie [...].

Zatem w rozpatrywanej sprawie skarżącą w 2013 roku z dzierżawcami łączył stosunek dzierżawy na podstawie którego to dzierżawcy mogli faktycznie władać działkami zgłoszonymi do płatności jako posiadacze zależni.

Wskazać jednocześnie należy, że przedstawione powyżej cywilistyczne pojęcie posiadania nie w pełni pokrywa się zakresowo z pojęciem rolniczego użytkowania gruntu, niezbędnego dla uzyskania płatności obszarowych (to ostanie jest nieco szersze i zawiera w sobie przesłankę w postaci cywilistycznego posiadania). Inaczej mówiąc, nie zawsze przejściowe posiadanie nieruchomości w sensie cywilistycznym lub też przejściowa utrata tego posiadania, będzie świadczyć odpowiednio o rolniczym użytkowaniu gruntu przez dany podmiot, bądź też o braku takiego użytkowania. Innymi słowy przejściowa utrata posiadania nieruchomości rolnej i jej odzyskanie, przy równoczesnym spełnieniu innych koniecznych przesłanek materialnych, musi być traktowane jako rolnicze użytkowanie, może się tak bowiem zdarzyć, że posiadacz w sensie cywilistycznym utraci posiadanie na skutek działań innego podmiotu, jednak takie zdarzenie nie będzie równoznaczne z utratą posiadania w rozumieniu przepisów o płatnościach, zwłaszcza w sytuacji, gdy posiadanie to zostanie przywrócone. Podkreślić należy, że państwie prawnym nie może mieć miejsca sytuacja, w której osoba broniąca w sposób legalny swoich praw nie otrzymuje należytej ochrony z tego tylko powodu, iż kto inny dokonał faktycznie skutecznych, lecz prawnie nielegalnych aktów naruszenia przysługujących jej uprawnień. Z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz z zasady praworządności (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) wynika obowiązek respektowania przez organy orzeczeń sądowych, którymi legitymuje się konkretny podmiot, przedstawiając je jako uzasadnienie przysługujących mu uprawnień.

W rozpoznawanej sprawie został wydany w dniu 28 maja 2013 roku w sprawie [...], przez Sąd Rejonowy, Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w [...] wyrok, w którym zakazano skarżącej naruszania posiadania nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o przyznanie płatności przez: wstęp, wjazd, przejazd maszynami rolniczymi i innymi pojazdami oraz niszczenie upraw rolnych, koszenie traw i prowadzenie wszelkich czynności rolniczych. Wskazany przez sąd zakres zakazanych zachowań w sposób oczywisty wyklucza prowadzenie przez skarżącą produkcji rolnej. Co więcej z treści pisma prezesa skarżącej z dnia 24.09.2013 r. jednoznacznie wynika, że spółka do tego dnia nie wykonała żadnych czynności agrotechnicznych, w piśmie tym wskazano także na obowiązek respektowania przez spółkę wyroku sądu o zakazie wjazdu na swoje nieruchomości. Po złożeniu tego pisma organ pierwszej instancji wezwaniem z dnia 28.02.2014 r. zobowiązał skarżącą do złożenia wyjaśnień i wskazania wszelkich zabiegów agrotechnicznych wykonanych po dacie oświadczenia z dnia 24.09.2013 r. na zadeklarowanych gruntach rolnych w 2013 roku oraz podania terminów niezbędnych zabiegów agrotechnicznych, o ile miały miejsce i przedstawienia dokumentów, wskazania świadków potwierdzających te czynności. Spółka nie opowiedziała na powyższe wezwanie. Zatem w tej sytuacji organ nie mógł inaczej ocenić okoliczności wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez skarżącą i w konsekwencji posiadania zgłoszonych do płatności działek, aniżeli jako ich brak. Wprawdzie skarżąca pismem z dnia 8.11.2013 r. uzupełniła swoje pismo z dnia 24.09.2013r., jednakże nie wskazała na żadne zabiegi agrotechniczne wykonane przez siebie, a jedynie zakwestionowała wykonanie takich zabiegów przez dzierżawców.

W tym miejscu zatem wskazać należy, że powoływanie się na okoliczność niewykonywania zabiegów agrotechnicznych przez posiadaczy zależnych nie ma żadnego wpływu na możliwość przyjęcia, że zabiegi takie zostały wykonane przez właściciela i w konsekwencji to właściciel posiadał przedmiotowe grunty, skoro skarżąca pomimo zobowiązywania jej przez organ w przedmiotowym postępowaniu okoliczności tej w żaden sposób nie wykazała.

Wskazać także należy, że wbrew twierdzeniom skargi organy nie oparły swego rozstrzygnięcia o treść wyroków Sądu Okręgowego w [...] z dnia 29.08.2014 r sygn. akt [....] i Sądu Rejonowego z dnia 28.05.2013 r., jak już bowiem wskazano powyżej okoliczność braku posiadania zgłoszonych do płatności działek w 2013 r, została potwierdzona przez samą spółkę w piśmie z dnia 24.09.2013 r., ponadto skarżąca pomimo zobowiązania jej, nie przedstawiła w postępowaniu administracyjnym żadnego dowodu na okoliczność posiadania przez nią przedmiotowych gruntów i przeprowadzania na nich zabiegów agrotechnicznych. Istotą bowiem posiadania gruntów przez rolnika jest wykonywanie na tych gruntach zabiegów agrotechnicznych odpowiednich do prowadzonej działalności.

W ocenie sądu można zgodzić należy się z wyrażonym w skardze stanowiskiem co do tego, że nie ma znaczenia, kto faktycznie wykonuje konkretnych prac agrotechnicznych, jednak ważnym jest w czyim imieniu i na czyją rzecz prace te są wykonywane. Innymi słowy ze względów oczywistych producent rolny może nie wykonywać osobiście wszystkich niezbędnych zabiegów agrotechnicznych i posługiwać się w tym celu swoimi pracownikami, bądź osobami zatrudnionymi na postawie innych umów aniżeli umowa o pracę, jednak nie zmienia to faktu, że osoby takie powinny dokonywać czynności fatyczne w postaci zabiegów agrotechnicznych na rzecz producenta rolnego. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała aby jakiekolwiek osoby wykonywały zabiegi agrotechniczne na działkach zgłoszonych przez nią do płatności na jej rzecz.

Sąd nie podzielił przedstawionego w skardze stanowiska spółki co do tego, że skoro posiadała przedmiotowe działki w sensie ekonomicznym i czerpała z nich przychody, to powinna być uznana także za posiadacza w znaczeniu przepisów o płatnościach. W tym przedmiocie wystarczy bowiem odwołać się do cytowanych powyżej przepisów kodeksu cywilnego odnośnie dzierżawy i własności i wskazać, że istotą tego stosunku zobowiązaniowego jest to, że właściciel otrzymuje korzyść w postaci czynszu, a grunt jest użytkowany przez inny podmiot. W konsekwencji grunt ten nie jest posiadany przez właściciela, a przez posiadacza zależnego, zatem ekonomiczne czerpanie korzyści z określonego gruntu pozostaje bez znaczenia dla oceny posiadania w rozumieniu przepisów o płatnościach, które przede wszystkim polega na dokonywaniu zabiegów agrotechnicznych. Uznać zatem należało, że ocena posiadania w sensie ekonomicznym pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, dlatego wniosek dowodowy zawarty w skardze na tę okoliczność jako dotyczący dowodów zbędnych do wyjaśnienia sprawy podlegał oddaleniu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Mając powyżej przedstawione względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.