Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1178/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 366 ust 2, art. 368 ust 9 i 10
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1, art. 7, art. 77, art. 107, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędziowie NSA Anna Robotowska Marzena Zielińska Protokolant Monika Tutak-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1617/13 w sprawie ze skargi K. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od K. W. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1617/13, po rozpoznaniu skargi K. W. (dalej: skarżąca), uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 28 - 31 sierpnia 2012 r. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oraz stwierdził, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Komisja Egzaminacyjna Nr 9 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2012 r. z siedzibą w W. uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2012 r. stwierdziła, że K. W. uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Z uzasadnienia uchwały wynikało, że skarżąca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę niedostateczną z drugiej części egzaminu ocenę dostateczną z trzeciej części egzaminu ocenę dostateczną, z czwartej ocenę dostateczną i z piątej ocenę dostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm., dalej: ustawa o radcach prawnych), który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, iż skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Od ww. uchwały odwołanie wniosła K. W. i zakwestionowała pytania nr 35, 39, 40, 57, 67, 88, 90 i 92 twierdząc, że zostały sformułowane wadliwie. Skarżąca wniosła o uchylenie uchwały i stwierdzenie pozytywnego wyniku egzaminu.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] marca 2013 r., [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę organu pierwszej instancji. Komisja zgodziła się z zarzutami dotyczącymi pytań nr 88 i 90, iż pytania te sformułowane były wadliwie i nie zawierały żadnej prawidłowej odpowiedzi. Dlatego też za pytania nr 88 i 90 przyznano skarżącej punkty, co oznaczało, że ostatecznie uzyskała ona 59 punktów, a więc nadal liczbę, która nie była wystarczająca do uzyskania oceny pozytywnej z testu (60 punktów) i tym samym pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny zasadności wniesionej przez K. W. skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 28-31 sierpnia 2012 r., z dnia 1[...] marca 2013 r., nr [...], doszedł do przekonania, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała naruszała przepisy prawa. W uzasadnieniu wskazano, że szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w przepisach od art. 36 do art. 36[9] ustawy o radcach prawnych oraz w rozporządzeniach wykonawczych, tj. rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułów aktów prawnych (Dz. U. Nr 70, poz. 606), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 cyt. ustawy, a także rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1302), wydanym na podstawie art. 361 ust. 16 ww. ustawy. Sąd wyjaśnił, że badał czy wydanie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia rozstrzygnięcia uznaniowego, opartego przede wszystkim na wytycznych określonych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, było uzasadnione dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

W ocenie Sądu zarzuty skargi odnośnie pytań o numerach 35, 39, 40, 57 i 92 były niezasadne. Nie stwierdzono błędnej konstrukcji zakwestionowanych pytań. Zawierały one bowiem wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, sformułowane były w sposób jasny i logiczny, odpowiadały zatem kryteriom, o których mowa w art. 36[4] ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Sąd uznał natomiast za zasadne zarzuty skargi w zakresie pytania nr 67, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo budowlane, nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i jest dopuszczalne, o ile nie dotyczy:

A) kąta nachylenia dachu i wysokości kalenicy (oraz nie wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi);

B) niezbędnych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego, zapewniających użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem (oraz nie wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi);

C) zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne (oraz nie wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi)".

W wykazie prawidłowych odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź C, a jako podstawę prawną art. 36a ust. 5 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm. dalej: prawo budowlane). Skarżąca stwierdziła, że również odpowiedź A jest prawidłowa.

W ocenie Komisji II stopnia pytanie nr 67 zbudowane zostało w oparciu o regulację zawartą w treści art. 36a ustawy Prawo budowlane. Ustęp 5 tego artykułu dopuszcza możliwość nieistotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, które to nieistotne odstąpienie nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Wskazano, że ustawodawca zdecydował się na zastosowanie takiej techniki legislacyjnej, która doprowadziła do sporządzenia palety odstępstw istotnych od strony negatywnej i w ten właśnie sposób określono, że istotne odstępstwa dotyczą: zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu (pkt. 1), charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji (pkt. 2), zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne (pkt. 5), zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (pkt. 6), ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania teren (pkt. 7). Zdaniem Komisji w świetle art. 36a ust. 5 pkt 5 Prawa budowlanego na pytanie 67 można było udzielić tylko jedną prawidłową odpowiedź C. Organ nie zgodził się z zarzutem skarżącej, że również odpowiedź A była prawidłowa i wyczerpywała treść pkt. 2 art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane.

W opinii skarżącej z brzmienia art. 36a ust. 5 pkt 2 oraz pkt 7 Prawa budowlanego wynika, że nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i jest dopuszczalne, o ile nie dotyczy charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, jak również ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, oraz nie wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi. Zdaniem skarżącej odpowiedź "C" jest wyłącznie prawidłowa, przy założeniu, że zmiana kąta nachylenia dachu i wysokości kalenicy nie powoduje zmiany wysokości, ani kubatury budynku oraz nie dotyczy ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto wskazała, że w doktrynie pojęcia "istotne" i "nieistotne" odstąpienie od zatwierdzonego projektu to pojęcia niejasne i istnieją odmienne poglądy odnośnie tego, jaka zmiana kąta nachylenia dachu to już istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego.

Skarżąca wskazała, że to czy w danym przypadku odstąpienie od projektu zostanie uznane za "istotne odstąpienie", zależy od okoliczności sprawy. Ponadto według skarżącej, przepis art. 36a ust. 5 Prawo budowlane, nie zawiera wyjaśnienia co należy rozumieć przez istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, skoro stwierdza się w nim, że nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i jest dopuszczalne o ile nie dotyczy wskazanych w nim dalej okoliczności.

W ocenie Sądu zarzuty skarżącej odnośnie pytania nr 67 były zasadne, bowiem pytanie zawiera błąd konstrukcyjny, gdyż dwie odpowiedzi były poprawne a zatem pytanie nie odpowiadało kryteriom, o których mowa w art. 36[4] ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Udzielenie na pytanie odpowiedzi "C" wynikało z literalnego oparcia o brzmienie przepisu art. 36a ust. 5 pkt 5 Prawa budowlanego, jednak poprawna była także odpowiedź "A". Z pytania wynikało, że: "Zgodnie z ustawą - Prawo budowlane, nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i jest dopuszczalne, o ile nie dotyczy: kąta nachylenia dachu i wysokości kalenicy (oraz nie wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi). Sąd I instancji oparł swoją ocenę o brzmienie przepisu art. 36a ust. 5 pkt 2 ustawy prawo budowlane, zgodnie z którym, a contrario, nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i jest niedopuszczalne, o ile dotyczy charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego m.in. kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości. Sąd wskazał, że odpowiedź "A" dotyczy zmiany takich parametrów budowli jak: kąta nachylenia dachu i wysokości kalenicy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przepis § 3 pkt. 24 lit. a) i lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.) zawiera zamknięty katalog ściśle określonych elementów zewnętrznych, które podlegają wliczeniu do kubatury budynku i nie można go pominąć, czego w ocenie Sądu nie zauważa Komisja II stopnia. Zmiana kąta nachylenia dachu i wysokość kalenicy, powiększa bądź zmniejsza kubaturę budynku w świetle wskazanych wyżej przepisów, co powoduje, że zgodnie z art. 36a. ust. 5 pkt 2 ustawy prawo budowlane nie jest spełniona przesłanka do uznania, że zmiana projektu budowlanego jest nieistotna i nie wymaga zmiany pozwolenia na budowę. Sąd podkreślił, że z ust. 5 cytowanego przepisu wynika wprost, że odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę jest dopuszczalne, o ile nie dotyczy m.in. zmiany kubatury budynku. Skoro zamiana wysokości kalenicy i kąta nachylenia dachu zmienia kubaturę budynku, odpowiedź A na pytanie nr 67 jest także z tego powodu odpowiedzią prawidłową.

Sąd I instancji reasumując wskazał, że wadliwe sformułowanie pytania w teście egzaminacyjnym nie może działać na niekorzyść strony. Jego efektem nie może być pozbawienie skarżącej punktu za udzieloną na nie niewłaściwą odpowiedź. Sąd stwierdził, że uchylona uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie będzie podlegać wykonaniu do daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku, działając w tym zakresie na podstawie art. 152 p.p.s.a. Rozpatrując sprawę ponownie organ winien zastosować się do oceny prawnej zawartej w wyroku.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości złożyła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego tj.:

- tj. art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz w zw. z art. 36[4] ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że pytanie testowe nr 67 zostało sformułowane w sposób niejednoznaczny i utrudniający wybór prawidłowej odpowiedzi bez poczynienia dodatkowych założeń,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przyjęcie, że Komisja II stopnia naruszyła przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.), podczas gdy organ administracyjny dokonał swobodnej, lecz nie dowolnej oceny odwołania strony, a uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera wystarczająco wszechstronne i dokładne wyjaśnienie przyczyn podjętego rozstrzygnięcia,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przyjęcie, że organ administracyjny naruszył art. 138 § 1 k.p.a., podczas gdy Komisja II stopnia prawidłowo utrzymała uchwałę organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał argumenty przemawiające - jego zdaniem - za trafnością zarzutów podniesionych w petitum złożonego środka odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. W. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna, ponieważ została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a. Istota zarzutów sformułowana w pkt 1, 2 i 3 sprowadza się do twierdzenia, że Sąd I instancji z naruszeniem art. 364 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 k.p.a. uznał, iż organ odwoławczy nieprawidłowo zebrał i rozpatrzył całość materiału dowodowego nienależycie wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia. Treść powyższych zarzutów wraz z ich uzasadnieniem wskazuje, że organ w istocie kwestionuje, że w zaskarżonym kasacyjnie wyroku Sąd I instancji uznał, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości przy wydaniu zaskarżonej uchwały, mającej jak stwierdził charakter uznaniowy, nadużyła "luzu decyzyjnego", bowiem nie zbadała wyczerpująco wszystkich niezbędnych dla wyniku sprawy dowodów i nie uzasadniła prawidłowo rozstrzygnięcia, co skutkowało naruszeniem przepisów proceduralnych tj. art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i błędne utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr 9 nr [...] z dnia [...] września 2012 r. w sytuacji gdy pytanie nr 67 z pierwszej części egzaminu radcowskiego, tj. testu zawierało błędy konstrukcyjne uniemożliwiające udzielenia na nie prawidłowej odpowiedzi oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny odwołania od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr 9 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2012 r. oraz uzupełnienia do odwołania poprzez niedostateczne wyjaśnienie i uzasadnienie podawanych przez skarżącą wątpliwości prawnych oraz sposobu formułowania kwestionowanych przez nią pytań.

Ze stanowiskiem Sądu I instancji zgodzić się nie można. Przede wszystkim nie można podzielić wyrażonego w zaskarżonym wyroku poglądu, że podejmowana w przedmiocie wyniku egzaminu radcowskiego uchwała ma charakter uznaniowy, a członkowie komisji egzaminacyjnych oceniają zadania cząstkowe egzaminu, korzystając z "luzu decyzyjnego". Podejmowanie decyzji uznaniowych ma miejsce wówczas, gdy organ administracji, w granicach wytyczonych przepisami prawa i ustalonym stanem faktycznym, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, co oznacza, że w określonych warunkach organ, przedkładając interes społeczny nad słuszny interes strony, może odmówić stronie przyznania dochodzonego przez nią prawa.

Podejmowane przez komisje egzaminacyjne do spraw wyniku egzaminu radcowskiego uchwały nie są podejmowane w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego. Zarówno Komisja Egzaminacyjna, decydując o wyniku egzaminu na podstawie art. 366 ust. 2 ustawy o radcach prawnych jak też rozpatrująca na zasadzie art. 368 ust. 9 i 10 ustawy o radcach prawnych odwołania od tych rozstrzygnięć Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości (Komisja Odwoławcza) związane są przepisem art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych., zgodnie z którym pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Z powołanej normy wynika jednoznacznie, iż uzyskanie przez zdającego pozytywnych ocen z wszystkich części egzaminu radcowskiego stwarza dla komisji egzaminacyjnych obu instancji obowiązek podjęcia uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu (związanie administracyjne) i konsekwentnie uzyskanie z jednego zadania oceny niedostatecznej stanowić musi o niezaliczeniu egzaminu. W tak ukształtowanym normatywnie sposobie podejmowania decyzji o wyniku egzaminu radcowskiego trudno dopatrzeć się charakterystycznej dla uznania administracyjnego możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia. Decydujący dla uchwały w sprawie wyniku egzaminu radcowskiego jest zebrany w sprawie i podlegający ocenie według zasady swobodnej oceny dowodów, materiał dowodowy.

Należy zatem przypomnieć, że art. 364 ust. 3 ustawy o radcach prawnych (w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie) stanowił, iż pierwsza część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt.

W orzecznictwie sądowym na tle regulacji dotyczących egzaminów testowych ukształtował się pogląd, że pytania powinny być sformułowane w sposób możliwie precyzyjny, jasny, jednoznaczny i niebudzący istotnych wątpliwości. Pytania testowe nie mogą wprowadzać w błąd zaś sposób ich redagowania powinien być tak samo precyzyjny, jak odpowiedzi. Wymóg istnienia wyłącznie jednej odpowiedzi prawidłowej na pytanie powinien być odczytywany w związku z regulacją określającą zakres przedmiotowy egzaminu radcowskiego. Przepis art. 364 ust. 3 ustawy o radcach prawnych stanowił, że egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa. Z przepisu tego wynika, że celem egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie, czy zdający posiada wymagany poziom wiedzy prawniczej niezbędny do wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego. Zatem pierwsza część egzaminu radcowskiego polegająca na rozwiązaniu testu, o jakim stanowi art. 364 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, jest więc egzaminem sprawdzającym przygotowanie zawodowe w zakresie określonym w art. 364 ust. 1 powołanej ustawy.

Należy przy tym mieć na uwadze, że osoba przystępująca do tego rodzaju egzaminu jest nie tylko absolwentem wydziału prawa, ale legitymuje się też bądź kształceniem zawodowym uzyskanym w trakcie odbytej aplikacji radcowskiej, bądź też określonym ustawowo stażem. Od osoby zdającej egzamin radcowski należy wymagać więcej aniżeli od kandydata na aplikanta radcowskiego, od którego przecież wymaga się znajomości podstawowych zasad wykładni prawa i analitycznego myślenia, a także zrekonstruowania nieskomplikowanej normy prawnej, rozstrzygania nieskomplikowanych problemów interpretacyjnych, w tym opowiedzenia się za stanowiskiem, które ma najbardziej przekonujące uzasadnienie w treści odpowiednich przepisów prawnych, interpretowanych według powszechnie przyjętych metod wykładni prawa. Jak zaś wynika z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin radcowski polega na sprawdzeniu wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Zatem wiedza, którą musi się wykazać zdający nie może być utożsamiana wyłącznie z umiejętnością literalnego odtworzenia treści przepisów z danej dziedziny prawa. Zdający muszą legitymować się umiejętnością logicznego rozumowania. W konsekwencji należy przyjąć, że odpowiedź na pytanie testowe na egzaminie radcowskim, który jest egzaminem zawodowym, powinna wynikać expressis verbis z jednoznacznie brzmiącego przepisu prawnego, wskazanego jako podstawa odpowiedzi.

Uwzględniając powyższe rozumienie art. 364 ust. 1 i ust. 3 ustawy o radcach prawnych, zarzuty organu kwestionujące prawidłowość oceny Sądu I instancji w odniesieniu do pytania nr 67 egzaminu radcowskiego uznać należało za zasadne. Wskazać należy, że konstrukcja odpowiedzi na pytanie nr 67 egzaminu radcowskiego została oparta o treść art. 36 a ust. 5 pkt 2 prawa budowlanego. Nie ulega wątpliwości, że w wykazie odpowiedzi prawidłowych wskazano odpowiedź "C", która stanowi powtórzenie niemal dosłowne treści przepisu art. 36 a ust. 5 pkt 5 prawa budowlanego. Natomiast w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie prawidłową odpowiedzią jest również "A", co powoduje, że pytanie to nie odpowiada kryteriom z art. 364 ust. 3 obowiązującej w dniu egzaminu ustawy o radcach prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela zarzuty organu uznając, że jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie 67 jest wskazana w kluczu odpowiedź "C", ponieważ dla uznania prawidłowości odpowiedzi "A" niezbędne jest poczynienie dodatkowych założeń, iż zmiana kąta nachylenia dachu i wysokości kalenicy powoduje, że dochodzi do zmiany wysokości budynku oraz do zmiany jego kubatury. Pojęcia użyte w odpowiedzi "A" w żadnym razie nie są tożsame z pojęciami, które zostały użyte w przepisie art. 36a ust. 5 prawa budowlanego. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez Sąd I instancji dla udzielenia jedynej prawidłowej odpowiedzi "C" na pytanie 67 egzaminu radcowskiego nie było wymagane poczynienie dodatkowych założeń, wprost przeciwnie te dodatkowe założenia, wykraczające poza treść przedmiotowego pytania, były niezbędne do uzyskania prawidłowości odpowiedzi "A". Zatem Sąd I instancji błędnie uznał, że pytanie zostało skonstruowane wadliwie.

Naczelny Sąd Administracyjny podsumowując stwierdza, że pytanie testu egzaminacyjnego nie może zawierać kwestii spornych w doktrynie i orzecznictwie oraz pytań, na które udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia założeń dodatkowych, niewynikających z treści pytania, ani też pytań obejmujących zagadnienie prawne, na które więcej niż jedna odpowiedź może zostać uznana za prawidłową. Skarżący organ prawidłowo wskazał, iż jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie 67 egzaminu radcowskiego była wskazana w kluczu odpowiedź C. Zatem pytanie 67 zostało skonstruowane w sposób precyzyjny i jasny.

Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną i na podstawie art. 188 i art. 151 oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.