Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1067/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 1, art. 84 par. 1 i 2, art. 145 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1b
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z [...] sierpnia 2015 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "Spółka") od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej: "organ pierwszej instancji", "Wójt") z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] ustalającej opłatę jednorazową w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej we wsi [...] i zobowiązującej Spółkę do jej uiszczenia – orzekło:

- na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w punkcie pierwszym;

- na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji w punkcie drugim.

U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ I instancji działając na podstawie art. 104 i art. 107 k.p.a., art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r. poz. 647 ze zm.; dalej: "u.p.z.p.") oraz uchwałą Rady Gminy Nr [...]z dnia [...] czerwca 2013 r. i uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2010 r. w punkcie pierwszym ustalił skarżącej opłatę jednorazową w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej we wsi [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W punkcie drugim rozstrzygnięcia zobowiązał Spółkę do uiszczenia ww. opłaty, z dniem kiedy decyzja stanie się ostateczna na rachunek bankowy Urzędu Gminy w [...].

W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Spółka zarzuciła m.in. naruszenie art. 24 § 1 pkt 4 i 5 w zw. z art. 84 § 2 k.p.a., w zw. z art. 176 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na zaniechaniu wyłączenia przez organ biegłego rzeczoznawcy majątkowego M. B. od wydania w sprawie opinii - ponownego operatu szacunkowego określającego wartość rynkową prawa własności do gruntu położonego we wsi [...], działka nr [...], w sytuacji gdy biegła ta sporządzała już w niniejszej sprawie operat szacunkowy stanowiący podstawę wydania decyzji o ustaleniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu.

Rozpatrując odwołanie skarżącej, Kolegium wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] października 2015 r. orzekło o utrzymaniu w mocy punktu pierwszego oraz uchyleniu punktu drugiego decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia na wstępie wyjaśniło, że decyzją z [...] października 2014 r. znak: [...] SKO w [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2014 r. ustalającą skarżącej jednorazową opłatę w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, położonej we wsi [...], na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na nieprawidłowości zarówno w postępowaniu, jak i w operacie szacunkowym.

Kolegium przytoczyło brzmienie art. 36 ust. 4 u.p.z.p. podnosząc, że przepis ten nie ma charakteru uznaniowego, a zatem ustalenie jednorazowej opłaty ma charakter obligatoryjny i następuje w drodze decyzji wydanej bezzwłocznie po otrzymaniu od notariusza wypisu z aktu notarialnego sprzedaży nieruchomości. Następnie organ odwoławczy wskazał, iż podstawą do ustalenia jednorazowej opłaty jest spełnienie łącznie przesłanek: uchwalenia bądź zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem lub zmianą planu, zbycia nieruchomości oraz zgłoszenia roszczenia o opłatę przed upływem 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące.

Organ odwoławczy zauważył, że zbycie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w [...] Spółka dokonała aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Natomiast miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru miejscowości [...] gm. [...] zatwierdzony uchwałą Rady Gminy w [...] nr [...]z dnia [...] września 2010r., ogłoszony w Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...], poz. [...] wszedł w życie w dniu [...] stycznia 2011 r. W związku z tym roszczenie organu dotyczące tzw. renty planistycznej zostało zgłoszone w dniu [...] stycznia 2014 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego). Zatem zachowany został 5 letni termin na wystąpienie z roszczeniem.

Kolegium wyjaśniło także, że zgodnie z przywołanym planem działka nr [...] znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 1 KDZ droga zbiorcza, 42 P tereny produkcyjne składów i magazynów, 24 KJP ciąg pieszo jezdny. Natomiast w uprzednio obowiązującym planie zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w [...] nr [...]z dnia [...] września 2005 r. ww. działka położona była na terenach oznaczonych symbolem 1RU tereny obsługi rolniczej i sadowniczej. Zatem zaistniały w niniejszej sprawie przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie wzrost wartości nieruchomości został określony w operacie szacunkowym z dnia [...] czerwca 2015 r. sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego M. B., określającym wartość przedmiotowej działki z uwzględnieniem jej przeznaczenia przed uchwaleniem i po uchwaleniu planu miejscowego. Biegła dokonała oszacowania gruntu w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami i metodą korygowania ceny średniej. W wyniku analizy rynku rzeczoznawca wyodrębniła pięć rynkowych transakcji sprzedaży prawa własności nieruchomości gruntowych o atrybutach zbliżonych do wycenianej nieruchomości po wejściu w życie obowiązującego planu miejscowego i piętnaście transakcji sprzedaży prawa własności nieruchomości o atrybutach zbliżonych do wycenianej nieruchomości przed wejściem w życie obowiązującego planu miejscowego. W operacie szacunkowym rzeczoznawca przedstawiła poszczególne cechy rynkowe nieruchomości i opisała wycenianą nieruchomość przed uchwaleniem planu i po uchwaleniu planu w aspekcie przyjętych cech rynkowych, przypisując określoną wagę poszczególnych cech wycenianej nieruchomości. W wyniku całego procesu szacunkowego rzeczoznawca określiła wartość rynkową działki nr [...] o pow. [...] ha po uchwaleniu planu zagospodarowania przestrzennego na kwotę [...]zł. Wartość działki przed uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego została ustalona na kwotę [...] zł. W przedmiotowej sprawie wzrost wartości nieruchomości wyniósł [...] zł ([...] zł - [...]zł) a 10% z powyższej kwoty stanowi [...]zł i taką opłatę organ I instancji ustalił skarżącej Spółce.

Oceniając operat szacunkowy Kolegium stwierdziło, że proces szacunkowy przedstawiony przez rzeczoznawcę jest wyczerpujący, a sporządzona opinia w formie operatu szacunkowego stanowi wiarygodny dowód na wzrost wartości działki nr [...] spowodowany uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego też uznało operat za uzasadniony i w koniecznym zakresie uzupełniony wyjaśnieniami rzeczoznawcy zawartymi w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. Powyższe skutkowało uznaniem zaskarżonej decyzji w części ustalającej jednorazową opłatę.

Odnosząc się zaś do drugiego punktu rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że obowiązujące przepisy u.p.z.p. oraz przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie w jakim odnoszą się do opłaty planistycznej, nie przewidują możliwości ustalania terminu zapłaty w decyzji w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Dlatego też uznało za zasadne uchylenie w tym punkcie decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy za błędne uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 24 § 1 pkt. 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. w zw. z art. 176 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powołując się i cytując argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w wyroku z 27 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1163/13.

Kolegium wskazał, że jeśli strona mimo wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego odnośnie wątpliwości skarżącej Spółki co do prawidłowości operatu szacunkowego nadal kwestionuje omawiany dowód, powinna przedstawić na tę okoliczność dowody znajdujące się w jej posiadaniu.

Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego z dnia [...] października 2015 r. nie zgodziła się skarżąca. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie występując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji ją poprzedzającej. Autor skargi zarzucił naruszenie: 1) art. 176 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm. dalej jako "u.g.n.") w związku z art. 24 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. polegające na braku zastosowania tych przepisów i uznanie, że w sprawie brak było podstaw do wyłączenia biegłego rzeczoznawcy majątkowego M. B. od wydania w sprawie opinii - ponownego operatu szacunkowego określającego wartość rynkową prawa własności do gruntu położonego we wsi [...], gmina [...] powiat [...] woj. [...] działka nr ew. [...], w sytuacji, gdy biegła ta sporządzała już w niniejszej sprawie operat szacunkowy stanowiący podstawę wydania decyzji o ustaleniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która to decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego z uwagi na wadliwości sporządzonego przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego M. B. operatu szacunkowego; 2) art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie za podstawę orzekania operatu szacunkowego, który został sporządzony przez rzeczoznawcę M. B., która podlegała wyłączeniu od udziału w sprawie; 3) art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich działań w celu wyjaśnienia, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki warunkujące ustalenie opłaty planistycznej, tj. brak prawidłowych ustaleń, co do przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w okresie przed uchwaleniem obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i niewskazanie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy uchwaleniem tego planu, a wzrostem wartości przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy oba plany w sposób zbliżony określały to przeznaczenie; 4) błąd w ustaleniach faktycznych co do wartości przedmiotowej nieruchomości przed uchwaleniem obecnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, na skutek niewłaściwej oceny stanu faktycznego sprawy w zakresie oceny możliwego sposobu zagospodarowania terenu nieruchomości przed uchwaleniem obecnie obowiązującego planu oraz przez wykorzystanie do porównania nieruchomości nie odpowiadających przeznaczeniem nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem; 5) błędną interpretację art. 36 ust. 4 u.p.z.p. przez przyjęcie, jako podstawy ustalenia opłaty planistycznej, określonego w operacie szacunkowym wzrostu wartości nieruchomości, który jest nieadekwatny do rzeczywistej wartości nieruchomości. Skarżąca wniosła o rozważenie przez skład orzekający skierowania sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w trybie art. 264 § 2 p.p.s.a. celem podjęcia uchwały w przedmiocie rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej - art. 15 § 1 pkt 3, a dotyczącego tego, czy wobec treści art. 24 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 176 u.g.n. oraz art. 84 § 2 k.p.a. biegły - rzeczoznawca majątkowy, który sporządził operat szacunkowy w sprawie stanowiący podstawę wydanej decyzji, a następnie decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego z uwagi na wady operatu, podlega wyłączeniu od udziału w sprawie ponownie prowadzonej przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., Wójt Gminy [...] ustalił opłatę jednorazową w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nieruchomości oznaczonej, jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 położonej we wsi [...]. Decyzja ta została następnie uchylona na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. Podstawę oszacowania wartości nieruchomości przed uchwaleniem planu oraz po jego uchwaleniu stanowił operat szacunkowy z dnia [...] marca 2014 r. sporządzony przez biegłą - rzeczoznawcę majątkowego M. B.. Jako bezpośredni powód uchylenia decyzji organu I instancji, Kolegium wskazało wówczas na nieprawidłowości przedłożonego przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego M. B. operatu szacunkowego nieruchomości. M.in. na to, że przyjęte do porównania nieruchomości dla określenia wartości opisanej nieruchomości są obszarowo niepodobne do wycenianej nieruchomości. Podniesiono również, że biegła przyjmując do porównań przed wejściem w życie planu 15 nieruchomości scharakteryzowała dwie z nich i na tej podstawie dokonała analizy porównawczej jednocześnie w żaden sposób nie wyjaśniając dlaczego te działki przyjęła do porównań spośród wyszczególnionych nieruchomości reprezentatywnych dla badanego rynku nieruchomości. Z operatu tego nie wynikało również czy w trakcie jego sporządzania przedmiotem analizy były okoliczności i warunki zawierania umowy. Poważną wadą operatu było także to, że operat szacunkowy wskazywał na wzrost wartości nieruchomości, nie wykazując bezpośredniego związku przyczynowego między zmianą wartości nieruchomości, a ustaleniami przyjętymi w planie z 2010 r W ocenie skarżącej, skoro w niniejszej sprawie ten sam biegły wydał opinię w postaci operatu szacunkowego na potrzeby postępowania zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej, która w toku kontroli instancyjnej dokonywanej przez organ odwoławczy została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na wady złożonego w sprawie operatu szacunkowego, to tym samym uznać należy, że biegły ten podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu i nie może on w toku ponownie prowadzonego postępowania przez organ pierwszej instancji wykonać operatu szacunkowego, a nawet uzupełnić pierwotnego operatu, albowiem zachodzi przesłanka z art. 24 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r. I OSK 1382/12). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, że proces szacunkowy przedstawiony przez rzeczoznawcę jest wyczerpujący. Dla potrzeb wyceny zastosowano prawidłowo obowiązujące w tym zakresie przepisy prawne zawarte w art. 149-158 u.g.n. oraz rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego opinia w formie operatu szacunkowego stanowi dowód na wzrost wartości działki nr [...] spowodowany uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Operat jest uzasadniony i w koniecznym zakresie uzupełniony wyjaśnieniami rzeczoznawcy zawartymi w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 tej samej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji narusza prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, stanowiące przesłankę wznowienia postępowania.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że decyzją z [...] października 2014 r. Kolegium już raz uchyliło decyzję Wójta z dnia [...] lipca 2014 r. o ustaleniu dla skarżącej opłaty jednorazowej z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przyczyną uchylenia decyzji były m.in. wady operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [...] marca 2014 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. B.. Pomimo tego, rozpoznając ponownie sprawę Wójt, pismem z dnia [...] października 2014 r. zwrócił się do tego samego biegłego rzeczoznawcy majątkowego o uzupełnienie operatu szacunkowego o elementy wymienione w decyzji kasatoryjnej Kolegium z [...] lipca 2014 r. Sporządzony przez ww. rzeczoznawcę w dniu [...] czerwca 2015 r. operat stanowił zaś podstawę do ustalenia dla skarżącej opłaty jednorazowej z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w decyzji Wójta z dnia [...] sierpnia 2015 r., utrzymanej w mocy w pkt pierwszym zaskarżoną decyzją Kolegium z dnia [...] października 2015 r.

Sporne w niniejszej sprawie pozostaje zaś czy w takiej sytuacji, ww. biegły winien być wyłączony od udziału w kontrolowanej sprawie, bowiem ponownego oszacowania wartości nieruchomości powinien dokonać inny biegły.

Wskazać należy w tym miejscu, że stosownie do art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

Zagadnienie wyłączenia biegłego reguluje zaś art. 84 § 2 k.p.a., w myśl którego biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24. Poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków. Z kolei art. 24 k.p.a. stwierdza w swym § 1, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie:

1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki;

2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia;

3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3;

5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji;

6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne;

7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej.

W kontekście charakteru analizowanej sprawy przywołać należy także art. 176 u.g.n. który wprost stwierdza, że rzeczoznawca majątkowy podlega wyłączeniu od udziału w szacowaniu nieruchomości, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 k.p.a. Wprowadzenie przez ustawodawcę tego przepisu, mimo obowiązywania art. 84 § 2 k.p.a., wskazuje na szczególną rolę rzeczoznawcy majątkowego na gruncie u.g.n., z czym wiąże się konieczność zapewniania odpowiednich gwarancji proceduralnych przy wydawaniu decyzji opartych na jego opiniach jako materiale dowodowym.

Biorąc pod uwagę podane przepisy, należało w niniejszej sprawie rozważyć, czy podlega wyłączeniu od udziału w sprawie biegły, który wydał już raz opinię w tej sprawie, będącą podstawą decyzji, a która to decyzja była następnie uchylona z uwagi na wady związane z tą opinią. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy, należy odpowiedzieć na pytanie, czy ten sam biegły rzeczoznawca majątkowy mógł ponownie sporządzić kolejną opinię w ramach ponownego rozpoznawania sprawy przez organ pierwszej instancji, czy też podlegał wyłączeniu od dalszego udziału w postępowaniu dowodowym.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, biorąc pod uwagę art. 84 § 2 w związku z art. 24 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., w sytuacji, gdy z uwagi właśnie na wady opinii biegłego – objęte zarzutami odwołania – następuje uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji, wówczas biegły zasadniczo podlega wyłączeniu w sprawie. W nawiązaniu bowiem do konstrukcji odpowiedniego stosowania przepisów, literalne podstawienie pojęcia "biegłego" w miejsce "pracownika organu administracji publicznej" w art. 24 k.p.a. nie czyni normy prawnej w ten sposób powstałej bezprzedmiotową czy sprzeczną z treścią przepisu odsyłającego. Konieczne jest jednak uwzględnienie charakteru danej sprawy i roli opinii biegłego w niej.

Na gruncie niniejszej sprawy, w której rozstrzygnięcie organów w przeważającej mierze bazuje na operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, powyższa konstatacja ma jeszcze silniejsze ugruntowanie. Cytowany wyżej przepis art. 176 u.g.n., przy określaniu przesłanek wyłączenia rzeczoznawcy majątkowego od udziału w szacowaniu nieruchomości, nie posługuje się bowiem konstrukcją odpowiedniego stosowania art. 24 k.p.a. – lecz bezpośredniego. Jeżeli zatem przyczyną decyzji kasatoryjnej organu drugiej instancji były uchybienia w postępowaniu dowodowym związane z opinią biegłego, wówczas biegły ten nie powinien ani wydawać nowej opinii w sprawie w ponownym postępowaniu pierwszoinstancyjnym, ani uzupełniać w nim swojej wcześniejszej opinii – lecz podlegać wyłączeniu, stosownie do art. 176 u.g.n. w związku z art. 24 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Do wydania zatem opinii powołany powinien być wówczas inny rzeczoznawca majątkowy. Tryb wyboru rzeczoznawcy nie może mieć przy tym wpływu na skuteczność stosowania przepisów art. 176 u.g.n. i art. 84 § 2 k.p.a.

Powyższe wynika choćby z tego, że rzeczoznawca, który sporządzał już opinię w sprawie, zakwestionowaną następnie przez organ drugiej instancji, ma już wypracowane stanowisko w sprawie, co nasuwa uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu. Istotne jest zaś, że rzeczoznawca majątkowy wykonując swoje czynności kierować się musi właśnie zasadą bezstronności, co jednoznacznie wynika z art. 175 u.g.n. Rzeczoznawca majątkowy sporządzając operat szacunkowy który jest w sprawie kluczowym dowodem, niewątpliwie bierze udział w wydaniu zaskarżonej odwołaniem decyzji.

Dlatego też, w tej sytuacji, jeżeli z powodu uchylenia dotychczasowej decyzji o ustaleniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zachodzi konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego, rzeczoznawca majątkowy podlega wyłączeniu na podstawie art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

Tym samym, zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, do wydania nowej opinii powinien być powołany inny rzeczoznawca majątkowy (zob.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 123/08, Lex nr 522410, wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1382/12, CBOSA).

Stąd też w niniejszej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art.135 p.p.s.a. zachodziła podstawa do uchylenia decyzji organów obydwu instancji z powodu stwierdzenia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. W konsekwencji zaś powyższego zgodzić się należy z zarzutem skargi, że doszło również do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie za podstawę orzekania operatu szacunkowego, który został sporządzony przez rzeczoznawcę który podlegał wyłączeniu od udziału w sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji wyłączy biegłą M. B. i powoła w sprawie nowego biegłego.

Z uwagi na opisane wyżej wadliwości decyzji wydanych w tej sprawie, które skutkują ich uchyleniem z powodów określonych w art. 145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a., Sąd nie badał zasadności pozostałych zarzutów podniesionych w skardze z uwagi na ich przedwczesność.

Z powyższych względów i na podstawie powołanych wyżej przepisów p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt. 1 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), gdyż skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez radcę prawnego.