Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 937/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005 r. sprawy ze skargi C. K., K. K. i M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją dnia [...] kwietnia 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania K. K., M. K. i C. K. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2004 r. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość położoną w R. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr ewid. [...], o pow. [...] m2, zajętą pod drogę publiczną, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. organ pierwszej instancji ustalił na rzecz K. i M. małżonków K. oraz C. K. odszkodowanie w wysokości [...] zł za działkę oznaczoną nr ewid. [...], zajętą pod drogę publiczną. Od decyzji tej K. K., M. K. i C. K. złożyli odwołanie, podnosząc że ich zdaniem wykonana przez rzeczoznawcę wycena jest dla nich krzywdząca i należy powołać innego rzeczoznawcę.

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że nabycie prawa własności działki nr ewid. [...] przez Miasto R. potwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nabycie to nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Odszkodowanie za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednak przy ustalaniu wysokości odszkodowania stosuje się reguły zawarte w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.), w ramach której za podstawę określenia wartości nieruchomości przyjmuje się jej stan z dnia wejścia w życie ustawy, z wyłączeniem wzrostu cen jej wartości spowodowanych trwałymi nakładami poczynionymi po utracie władztwa przez dotychczasowego właściciela.

Sporządzając operat szacunkowy rzeczoznawca ustalił wartość rynkową nieruchomości według stanu na dzień jego wykonania, tj. [...] lutego 2004 r. w wysokości [...] zł, oraz według stanu na dzień wejścia w życie ustawy, tj. 29 października 1998 r., w wysokości [...] zł. W ocenie organu odwoławczego taka forma ustalenia wartości nieruchomości nie odpowiada zasadom ustalenia wysokości odszkodowania określonym w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz w § 37 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatów szacunkowych (Dz. U. Nr 230, poz. 1924). W myśl tych zasad rzeczoznawca majątkowy dokonuje nie dwóch, lecz jednej wyceny nieruchomości, ustalając jej wartość według stanu na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz cen z dnia wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Uznając jednak, że operat szacunkowy z dnia [...] lutego 2004 r. zawiera jedynie uchybienia proceduralne, nie wpływające na wysokość odszkodowania, organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. złożyli K. K., M. K. i C. K. wnosząc o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz

- stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., stwierdzającej nabycie prawa własności działki nr ewid. [...] przez Miasto R.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że dla oceny zgodności z prawem obu decyzji dotyczących wysokości odszkodowania kluczowe znaczenie ma ustalenie zgodności z prawem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. stwierdzającej nabycie działki nr ewid. [...] przez Miasto R. W ich ocenie decyzja ta w sposób rażący narusza prawo, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę stwierdzenia jej nieważności. Dla oceny prawidłowości decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. niezbędne jest ustalenie czy pętla manewrowa dla [...] zlokalizowana przy ul. [...] , a naruszająca własność skarżących, może być zakwalifikowana do dróg publicznych, i czy w dniu 1 stycznia 1999 r. była ona zajęta pod drogę publiczną.

Skarżący starali się dotrzeć do dokumentacji budowlanej przedmiotowej pętli. Jednakże mimo wielokrotnych wniosków kierowanych do Prezydenta Miasta R., Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie udało im się ustalić czy zostało wydane pozwolenie na budowę spornego obiektu. Zdaniem skarżących, z uwagi na brak uchwały o zaliczeniu ul. [...] do dróg powiatowych, nie można było uznać jej za drogę powiatową, czyli publiczną, a co za tym idzie, nie można było zastosować procedury przewidzianej art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Biorąc powyższe pod uwagę, skarżący uważają, że przytoczone okoliczności uzasadniają stwierdzenie nieważności lub wszczęcie odrębnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., jako rażąco naruszającej prawo.

Skarżący zarzucili również, że wyliczona przez Prezydenta Miasta R. wysokość odszkodowania nie uwzględnia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości do dnia 1 stycznia 1999 r., a tego przepis 73 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie wyłącza. Ponadto z powodu odrębnego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych nie jest już możliwe odzyskanie kwot podatku wpłaconych przed 1999 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga nie jest uzasadniona. Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Wojewoda [...] utrzymując decyzją dnia [...] kwietnia 2004 r. w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2004 r. ustalającą odszkodowanie, nie naruszył prawa.

Zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Na rozprawie w dniu 4 października 2005 r. skarżący oświadczyli, że złożyli wniosek o ustalenie odszkodowania w piśmie z dnia [...] lutego 2003 r. Nabycie prawa własności działki nr ewid. [...] przez Miasto R. potwierdził Wojewoda [...] prawomocną decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r.

Odszkodowanie ustala starosta w drodze decyzji administracyjnej po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 129 ust. 1 i art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). Stosownie do art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie tej ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem.

W rozpatrywanej sprawie odszkodowanie zostało ustalone na podstawie opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego S. S. z dnia [...] lutego 2004 r. Rzeczoznawca majątkowy sporządzający opinię zobowiązany był uwzględnić przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1924), a w tym w szczególności przepisy § 37 ust. 1 i 5 stanowiące, że przy określaniu wartości gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele. Stan tych nieruchomości przyjmuje się na dzień 29 października 1998 r., a ceny na dzień wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania.

Ze znajdującego się w aktach operatu szacunkowego z dnia [...] lutego 2004 r., wynika, że rzeczoznawca majątkowy dokonał wyceny przedmiotowej nieruchomości według jej stanu na dzień 29 października 1998 r. oraz cen na dzień 29 października 1998 r. i na dzień wyceny tj. [...] lutego 2004 r. (str. [...] operatu). Określenie wartości przedmiotowej nieruchomości według stanu i cen na dzień 29 października 1998 r. w wysokości [...] zł było zbędne. Nie ma to jednak żadnego znaczenia w sytuacji określenia również wartości tej nieruchomości według stanu na dzień 29 października 1998 r. oraz cen na dzień [...] lutego 2004 r., zgodnie z powołanym § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r.

Skarżący zostali przed wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2003 r. poinformowani pismem z dnia [...] lutego 2004 r. przez organ pierwszej instancji o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym i wniesienia ewentualnych zastrzeżeń.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Z tego względu Sąd w rozpatrywanej sprawie, wbrew oczekiwaniom skarżących, nie mógł badać legalności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., stwierdzającej nabycie prawa własności działki nr ewid. [...] przez Miasto R., bowiem kontrola jej legalności wykracza poza granice niniejszej sprawy. Zbadanie czy decyzja ta nie narusza rażąco prawa może nastąpić w postępowaniu administracyjnym, do wszczęcia którego właściwy jest Minister Infrastruktury. Ewentualne złożenie stosownego w tej sprawie wniosku zależy jedynie od woli skarżących.

Ustosunkowując się do zarzutu skarżących dotyczącego nieustalenia w zaskarżanej decyzji wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości, należy wskazać, że art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nie wyłącza prawa właściciela nieruchomości do żądania, na podstawie przepisów kodeksu cywilnego, wynagrodzenia za korzystanie z niej przez gminę bez tytułu prawnego przed dniem 1 stycznia 1999 r. (por. wyrok SN z dnia 8 lipca 2004 r., IV CK 520/03; OSNC 2005/7-8/130). Właściwym do ewentualnego ustalenia przedmiotowego wynagrodzenia jest jednak sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.