Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 554/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 1  3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 107
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) WSA Iwona Tchórzewska Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Inne z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

UZASADNINIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], Inne (dalej jako: "organ"), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek M. P. (dalej jako: "skarżący").

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżący wystąpił o umorzenie: należności z tytułu składek z wyjaśnieniem, że jest osoba bezdomną, bez prawa do zasiłku i korzystającą z pomocy społecznej.

W oświadczeniu załączonym do złożonego wniosku o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, skarżący wskazał, że jest osobą rozwiedzioną (w 1998 r.) nie pracującą zarobkowo, pobierającą zasiłek z pomocy społecznej w wysokości [...] zł (zasiłek okresowy). Jako stałe miesięczne wydatki wskazano kwotę [...]zł tytułem opłat eksploatacyjnych i [...] zł kosztów związanych z leczeniem. Jako zadłużenie wskazano [...] zł tytułem niezapłaconych alimentów. Skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ruchomego czy praw majątkowych. Ponadto wskazał, że jest osobą bezdomną bez pracy i możliwości poprawy sytuacji materialnej, lecząca się psychiatrycznie. Na potwierdzenie sytuacji przedłożył zaświadczenie z dnia [...] marca 2018 r. z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L., orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim z dnia [...] marca 2018 r., skierowanie do otrzymania pomocy żywnościowej z dnia [...] listopada 2017 r. Do akt sprawy złożono również informację o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnych z tytułu zaległości dla likwidatora funduszu alimentacyjnego.

W odpowiedzi na wezwanie organu do złożenia dodatkowych dokumentów uzasadniających umorzenie należności przedłożono decyzje Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego od dnia [...] kwietnia 2018 r. na okres do zawieszenia postępowania w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku stałego w kwocie [...]zł miesięcznie z powodu ubóstwa, bezrobocia i długotrwałej lub ciężkiej choroby.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., organ na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 28 ust. 2-3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) dalej jako: "u.s.u.s.", w punkcie 1. odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie [...]zł w tym na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od czerwca 2003 r. do listopada 2006 r. i od kwietnia 2008 r. do lipca 2012 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek [...] zł i odsetek za zwłokę liczonych na [...] kwietnia 2018 r., tj. na dzień wpływu wniosku – [...] zł,

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2003 r. do listopada 2006 r. i od kwietnia 2008 r. do lipca 2012 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek [...] zł i odsetek za zwłokę liczonych na [...] kwietnia 2018 r., tj. na dzień wpływu wniosku – [...] zł,

- Fundusz Pracy za okres od sierpnia 2003 r. do listopada 2006 r. i od kwietnia 2008 r. do lipca 2012 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek [...] zł, odsetek liczonych na [...] kwietnia 2018 r., tj. na dzień wpływu wniosku – [...] zł.

zaś w punkcie 2. odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł w zakresie analogicznym jak w punkcie 1. wskazując jako podstawę prawną art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. - w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej: "rozporządzeniem".

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że należności wobec ZUS powstały w związku z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Skarżący bezskutecznie składał dwukrotnie wnioski o umorzenie należności. Organ podkreślił, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest wyjątkiem, który może być zastosowany na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wyłącznie w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.), a w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek również na podstawie art. 28 ust. 3a w przypadku wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy płatnik nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Organ wskazał, że wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe i likwidacyjne. Odnosząc się do prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ stwierdził, że nie zaistniała sytuacja całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

W zakresie możliwości umorzenia należności ubezpieczonemu będącemu równocześnie płatnikiem składem, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w odniesieniu do sytuacji finansowej skarżącego organ wyjaśnił, że sytuacja ta nie stanowi wyjątkowej okoliczności uzasadniającej skierowanie należności do umorzenia. Sytuacja skarżącego jest trudna. Jednak podejmuje on działania mające na celu poprawę swojej sytuacji poprzez poszukiwanie zatrudnienia co potwierdza zgłoszenie go jako osoby pobierającej stypendium w okresie szkolenia lub stażu. Odnosząc się do wskazywanych we wniosku problemów zdrowotnych organ podał, że skarżący nie jest osobą niezdolną do pracy ani w zakresie całkowitym ani częściowym, co uzasadnia odmowę umorzenia należności.

W ocenie organu, nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności określone w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia.

Dalej organ podał, że skarżący może wystąpić o spłatę należności w ratach.

Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o zmianę wydanej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie [...]zł z uwagi na brak środków i możliwości spłaty spowodowanych bezdomnością i ubóstwem.

Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. skarżący złożył dodatkowe wyjaśnienia odnoszące się do jego sytuacji materialnej. Wskazał, że będzie odbywał 3 miesięczny staż szkoleniowy bez gwarancji stałego zatrudnienia. W odniesieniu do sytuacji materialnej wyjaśnił, że mieszka w domku letniskowym. Z uwagi na warunki atmosferyczne w późniejszym okresie planuje wynająć pokój i ewentualne dochody ze stypendium będą pokrywać w całości bieżące koszty utrzymania. Podkreślił również, że niepełnosprawność uniemożliwia mu wykonywanie wyuczonego zawodu i wymusza przekwalifikowanie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. organ utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] maja 2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa i zdrowotna nie uzasadnia umorzenia należności, ani w całości, ani w części. W odniesieniu do sytuacji finansowej skarżącego uwzględniono dodatkowo, że skarżący uzyskuje od dnia [...] kwietnia 2018 r. stypendium z tytułu odbywania szkolenia i stażu w wysokości [...] zł (postawa wymiaru składek w czerwcu 2018 r.). Koszty związane z jego utrzymaniem wynoszą [...] zł i uzyskuje on dodatkowe wsparcie z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego w kwocie [...]zł i pomocy żywnościowej. Organ powołał się na publikację Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z dnia 13 kwietnia, zgodnie z którą minimum egzystencji w 2017 r. dla gospodarstwa pracowniczego jednoosobowego wyniosło 574,01 zł miesięcznie.

W zakresie umorzenia należności na podstawie art. 28 u.s.u.s., organ powtórzył dotychczasową argumentację przedstawioną w decyzji z dnia [...] maja 2018 r. dodatkowo stwierdzając, że co do części należności zachodzi ich całkowita nieściągalność, co potwierdza postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] czerwca 2018 r. W odniesieniu do zaległości za okres od czerwca 2003 r. do lutego 2009 r. są one nadal dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym i nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W odniesieniu do możliwości umorzenia należności na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia organ twierdził, że skarżący nie udowodnił zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności. Skarżący nie udowodnił, że jest osobą całkowicie i trwale niezdolną do pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. P. zarzucił brak obiektywnego rozpatrzenia sprawy oraz sytuacji materialnej, życiowej i zdrowotnej. Organ pominął, że skarżący jest bezdomny, nie ma stałego zatrudnienia i w tej sytuacji "fałszywą" jest wiedza organu o przyszłości skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. wskazuje, że decyzja ta powinna być uchylona, bowiem została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy i przedwcześnie przyjął, że brak jest przesłanek określonych w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej zwanej - u.s.u.s.), pozwalających na umorzenie należności.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że podstawą umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne jest art. 28 ust. 1 – 3a u.s.u.s. Przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do umorzeń między innymi składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy (art. 32 u.s.u.s.). W myśl art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, przewidującego wyjątek od tej zasady. Wyjątek polega na tym, że pomimo braku całkowitej nieściągalności składek możliwe jest ich umorzenie w uzasadnionych przypadkach, przy czym taka możliwość dotyczy tylko składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. W art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. określono przypadki całkowitej nieściągalność należności.

Wyjątek od zasady, że umorzeniu podlegają należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności dotyczy składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Wówczas należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W ustawie nie określono bliżej uzasadnionych przypadków w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3b tej ustawy minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego otrzymał upoważnienie ustawowe do określenie w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad umarzania składek, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1/ gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2/ poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3/ przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ustawodawca nie zdefiniował uzasadnionych przypadków dających podstawę do umorzenia składek na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s., jednak upoważnił właściwego ministra do określenia w rozporządzeniu, w ramach szczegółowych zasad umarzania składek, także przesłanek uzasadniających umorzenie. Oznacza to, że w drodze delegacji ustawowej zdefiniowano uzasadnione przypadki, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Treść § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że takie uzasadnione przypadki dające podstawę do umarzania składek zachodzą wówczas, kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. We wskazanym przepisie przykładowo wymieniono takie sytuacje, o których mowa wyżej, w tym przypadek, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Użycie sformułowania w "szczególności" wskazuje, że otwarty jest katalog sytuacji i zdarzeń, które pozwalają uznać, że spełniona została przesłanka umorzenia składek opisana w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Z przywołanych wyżej uregulowań wynika, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy wówczas wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Dotyczy to zarówno sytuacji kiedy podstawą umorzenia jest art. 28 ust. 1- 3 u.s.u.s. (całkowita nieściągalność składek), jak i art. 28 ust. 1 i 3a ustawy (uzasadniony przypadek przy braku nieściągalności). Nawet ustalenie, że zachodzą przesłanki umorzenia opisane we wskazanych przepisach, nie zobowiązuje ZUS do umorzenia zaległości. Możliwość wyboru rozstrzygnięcia nie przesądza, że decyzja Zakładu może być dowolna. Organ powinien swoje rozstrzygnięcie w tym zakresie prawidłowo uzasadnić, wskazując jakie okoliczności przemawiały za odmową umorzenia należności.

Uprawnienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do podejmowania decyzji o umorzeniu składek lub odmowie umorzenia konkretyzuje się po ustaleniu, że zachodzą przesłanki do umorzenia przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 (albo w art. 28 ust. 3a) u.s.u.s. Do podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego, czyli do możliwości wyboru określonego rozstrzygnięcia, dochodzi dopiero po uprzednim stwierdzeniu, że w sprawie zaistniała przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności składek lub przesłanka uzasadnionego przypadku zdefiniowanego w rozporządzeniu jako sytuacja, kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wystąpienie takich przesłanek jest konieczne dla podjęcia decyzji o umorzeniu składek, ale niewystarczające, bowiem w takiej sytuacji ostateczna decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Kwestia ustalenia, czy zachodzą ściśle sprecyzowane okoliczności decydujące o całkowitej nieściągalności składek (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.) oraz czy występuje sytuacja, kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia), nie jest kwestią wyboru między różnymi możliwościami, lecz kwestia niewątpliwych ustaleń faktycznych i prawidłowych wniosków wynikających z tych ustaleń. W sytuacji, gdy ustalenia faktyczne świadczą, że nie są spełnione omawiane przesłanki umorzenia składek, wówczas Zakład nie ma możliwości działania w ramach uznania administracyjnego i wyboru konsekwencji prawnych. Może wówczas tylko odmówić umorzenia. Wykazanie istnienia którejkolwiek z wymienionych przesłanek, pozwala Zakładowi na zastosowanie tej ulgi, to jednak do tego nie zobowiązuje. Dopiero i jedynie po ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia określonych w art. 28 ust. 2–3a u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję o umorzeniu albo o odmowie umorzenia składek działa w ramach uznania administracyjnego.

Przechodząc do szczegółowych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem wadliwym z następujących względów. Nie są wystarczające i nie zostały przekonująco poczynione ustalenia faktyczne, które doprowadziły organ do stwierdzenia, że nie zachodzi przesłanka umorzenia składek określona w art. 28 ust 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. ZUS ustalił, że w okolicznościach faktycznych sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Z takim stanowiskiem można się zgodzić tylko wtedy, kiedy zostanie ono poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami proceduralnymi zawartymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., to jest gdyby organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności istotne dla ustalenia istnienia bądź braku omawianej przesłanki. W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują z urzędu lub na wniosek stron wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, która oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Wyrazem tej zasady są obowiązki nałożone na organ na mocy art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W myśl tych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Właściwie uzasadniając decyzję organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

Powyższych obowiązków organ nie wykonał. Nie wskazał jakie kwoty i w jakich sytuacjach skarżący może przeznaczać chociażby na bardziej lub mniej systematycznie ratalne spłaty zadłużenia (przekraczającego obecnie ponad 100 tys. zł) bez pozbawienia siebie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Powyższe oznacza, że nie dokonano bliższej analizy możliwości płatniczych wnioskodawcy.

Podkreślić należy, że organ pomija okoliczności wskazywane przez skarżącego dotyczące ubóstwa i bezdomności. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że sytuacja skarżącego jest bardzo trudna, ale nie krytyczna, według organu. Nie sposób jednak podzielić takiej oceny. Wskazać należy, że dochody skarżącego z tytułu odbywania szkolenia i stażu w kwocie [...]zł nie mają charakteru stałego. Skarżący nie uzyskuje zatem żadnego realnego dochodu zbliżonego do minimalnego wynagrodzenia za pracę. Skarżący nie posiada żadnego majątku mogącego podlegać egzekucji i boryka się z problemem zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, o czym świadczy bezdomność i korzystanie z pomocy państwa w postaci zasiłku okresowego, czy pomocy żywnościowej. Ponadto skarżący posiada inne zobowiązania, których nie jest w stanie uiścić. Stwierdzić należy, że stanowisko organu o możliwości spłaty zaległości w układzie ratalnym nie pokrywa się z ustalonym stanem faktycznym i możliwościami płatniczymi skarżącego skoro skarżący jest pozbawiony stałego źródła dochodu.

W takiej sytuacji nie sposób uznać za logicznie wypływający z ustaleń faktycznych wniosek organu, że analiza sytuacji materialnej skarżącego nie wskazuje na brak możliwości spłaty zadłużenia w okolicznościach, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Nieusprawiedliwioną jest zatem ocena organu, że nie występuje wyjątkowa sytuacja zagrażającą bytowi zobowiązanego i można mówić tylko o subiektywnych odczuciach dłużnika o dolegliwościach z powodu obowiązku uregulowania zaległych świadczeń składkowych. Brak wyjaśnienia zdolności płatniczych skarżącego uzasadnia stwierdzenie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie podał w przekonujący i logiczny sposób swojego ustalenia, że w niniejszej sprawie nie występuje sytuacja, że zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuacją rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ wywołuje to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej w okolicznościach przewidzianych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Z tego względu organ dokona oceny, czy zobowiązany ze względu na stan majątkowy, a w szczególności z uwagi na bezdomność i brak stałych dochodów oraz sytuacją rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki i czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Jak wyjaśnia Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. II GSK 349/09 prawidłowo przyjęty stan faktyczny może być podstawą zastosowania przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy

W postępowaniu prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, powinien między innymi porównać stwierdzoną aktualną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać dochody zobowiązanego (uzyskiwane rzeczywiście, czy możliwe realnie do uzyskania), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2007 r. sygn. II GSK 176/07).

Podkreślić należy, że wskazania i zalecenia Sądu co do dalszego postępowania nie wyznaczają sposobu rozstrzygnięcia sprawy wywołanej wnioskiem skarżącego z dnia [...] kwietnia 2018 r. o umorzenie należności. Oznacza jedynie konieczność wyczerpującej oceny stanu faktycznego sprawy i wyciągnięcia logicznych wniosków z dokonanych ustaleń. Dopiero wyczerpująca i logiczna ocena istnienia lub braku przesłanek z art. 28 ust. 1 – 3a u.s.u.s. pozwoli organowi na podjęcie właściwej decyzji w sprawie.

Z przytoczonych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.