Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 933/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 i 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 7 w zw. z art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) WSA Paweł Darmoń WSA Jacek Bursa Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2014 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej E. M. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r. nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm., dalej w skrócie u.g.n.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 9 maja 2013 r., znak [...], orzekającą o odmowie zwrotu części działki nr [...] o pow. 2,7216 ha, obj. księgą wieczystą [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych l. kat.: [...], [...], [...] gm. kat. [...], na rzecz B. M., W. P., A. G., W. P., E. M., J. P., K. P. i C. P..

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 25 lipca 2006 r. E. M. złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonych parcel katastralnych: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], objętych Lwh 82, b. gm. kat. [...].

Pismami: z dnia 27 grudnia 2006 r., z dnia 4 stycznia 2007 r., z dnia 22 stycznia 2007 r., z dnia 19 lutego 2007 r., z dnia 4 marca 2008 r. i z dnia 9 września 2009 r., do wniosku dołączyły się następujące osoby: B. M., W. P., A. G., W. P., J. P., K. P. i C. P..

W toku postępowania organ I instancji zgromadził w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy wskazujący, iż parcele katastralne: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...] orzeczeniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 8 czerwca 1963 r. nr [...] zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Współwłaścicielami przedmiotowych nieruchomości byli: J. M. w 1/6 cz., A. M. w 1/6 cz., M. F. w 1/3 cz. oraz H. M. w 1/3 cz. Celem wywłaszczenia wskazanym w sentencji ww. orzeczenia była budowa osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową, wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 9 sierpnia 1962 r., Nr [...].

Decyzją z dnia 17 sierpnia 2011 r. nr [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. [...].

Odwołanie od ww. decyzji Starosty [...] złożyła E. M. .

Wojewoda decyzją z dnia 31 stycznia 2012 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty w całości jako przedwczesną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji "celem przeprowadzenia stosownych środków dowodowych na okoliczność precyzyjnego i niebudzącego wątpliwości ustalenia celu wywłaszczenia zawnioskowanych do zwrotu nieruchomości oraz jego realizacji w terminach ustawowych".

Rozpatrując ponownie sprawę, Starosta wydał w dniu 9 maja

2013 r. decyzję znak [...], którą orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] w granicach parcel l. kat.: [...], [...], [...] gm. kat. [...].

Na wstępie uzasadnienia organ I instancji wykazał następstwo prawne po współwłaścicielach wywłaszczonych nieruchomości oraz zmiany ewidencyjne związane z następczymi podziałami wywłaszczonych nieruchomości, wskazując, że aktualnie działka nr [...] o pow. 27216 m2 obr. [...] jedn. ewid. [...] m. [...], objęta księgą wieczystą nr [...] stanowi własność Gminy Miejskiej [...].

Następnie organ stwierdził zaistnienie w sprawie dwóch z trzech wymienionych w przepisach art. 136 i 137 u.g.n. przesłanek orzeczenia zwrotu, tj. wystąpienie przez spadkobierców poprzednich właścicieli z wnioskiem o zwrot oraz objęcie wnioskiem nieruchomości, w stosunku do której jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze wywłaszczenia za odszkodowaniem.

Odnosząc się natomiast do ostatniej z przesłanek, które muszą wystąpić jednocześnie, tj. zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia, organ I instancji przeprowadził następujący wywód.

Z orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 8 czerwca 1963 r. nr [...] wynika, że opisane wyżej parcele wywłaszczone zostały na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...]".

W związku z powyższym, podjęte zostały próby odszukania dokumentacji archiwalnej związanej z budową przedmiotowego osiedla. W ich wyniku pozyskano m.in. decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] zatwierdzoną przez Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 9 sierpnia 1962 r. nr [...] wraz z załączoną do niej mapą, na której wyrysowano linią czerwoną lokalizację szczegółową os. [...] oraz aneks do powyższej decyzji z dnia 14 stycznia 1963 r. nr [...], w którym Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej wyraża zgodę na zmianę granic wydanej lokalizacji os. [...] w sposób wyrysowany na dołączonej do niego mapie.

Analizując ww. mapy stanowiące załączniki do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] oraz aneksu do decyzji o lokalizacji szczegółowej, organ I instancji stwierdził, że wprowadzone zmiany granicy lokalizacji spowodowały, że nie cała parcela l. kat. [...] znalazła się w terenie przeznaczonym bezpośrednio pod budowę os. [...]. W dniu 30 maja 1962 r. weszła w życie ustawa Prawo wodne (Dz. U. z 1962 nr 34 poz. 158 z późn. zm.), której art. 2 otrzymał brzmienie:

"W ramach określonych liniami brzegów grunty, pokryte powierzchniowymi wodami płynącymi, z wyjątkiem rowów, stanowią własność Państwa". Zatem, wprowadzone zmiany granicy lokalizacji w stosunku do parceli l. kat. [...] uwzględniały nowe przepisy, a lokalizację inwestycji przesunięto poza linię brzegową rzeki [...]. Wyjaśnienia wymaga fakt, iż parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...], które w zmienionej lokalizacji znalazły się poza granicą inwestycji, weszły w skład działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] (koryto rzeki [...]), której odmienny stan prawny spowodował, iż sprawa jej zwrotu jest rozpatrywana w odrębnym postępowaniu.

Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z dnia 31 maja 1963 r. nr [...] objęło w jednym podpunkcie parcele: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat [...], b. gm. kat. [...] oraz w osobnym podpunkcie podzieloną parcelę l. kat. [...] b. gm. kat. [...], co sugeruje, że sprawa jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa nie była rozpatrywana łącznie z pozostałymi parcelami. Z powyższego jednoznacznie wynika, że z powodu wcześniej opisanych zmian prawnych nastąpiła korekta lokalizacji inwestycji oraz wynikające z niej dalsze wyżej wskazane zmiany w dokumentacji wywłaszczeniowej.

W wyniku przeprowadzonej kwerendy zasobów archiwalnych do akt sprawy dołączono wcześniej wskazane przez E. M. w odwołaniu od decyzji Starosty z dnia 17 sierpnia 2011 r. dokumenty, tj. mapę z dnia 1 stycznia 1962 r. z pieczęcią Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej opisaną jako >>Osiedle mieszkaniowe "[...]" koncepcja zagospodarowania alternatywa II "oszczędnościowa"<< oraz dołączone do ww. mapy dokumenty: protokół Rady Technicznej nr [...] z dnia

17 października 1962 r. zatytułowany >>Opinia dla projektu osiedla "[...]"<<, z którego wynika, iż rada techniczna postuluje wykonanie II alternatywy urbanistyki w porozumieniu z DBOR-em, a także protokół Miejskiej Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych z dnia 22 października 1962 r. nr [...] zawierający orzeczenie uznające "przedłożone założenia projektowe wraz z koncepcją urbanistyczną za nadające się do zatwierdzenia (...) ". Analizując przedstawioną koncepcję urbanistyczną i porównując ją z mapami: katastralną dla [...] oraz ewidencyjną dla obr. [...] jedn. ewid. [...] organ stwierdził, że wnioskowany do zwrotu obszar znajdował się w granicy lokalizacji i planowano na nim urządzić zieleń osiedlową oraz w części zabudowę mieszkaniową.

Ponadto, organ I instancji uznał, iż dla pełnego rozpatrzenia zgłoszonego roszczenia i stwierdzenia, czy w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości zaistniały przesłanki zbędności, w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n., należy dopuścić jako dowód w sprawie archiwalne zdjęcia fotogrametryczne działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], zeznania osób posiadających wiedzę na temat sposobu zagospodarowania nieruchomości w dacie wywłaszczenia i w latach późniejszych, Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego z 1967 r., mapę zasadniczą z 1977 r. oraz dokumentację techniczną projektowanego osiedla "[...]" z 1976 r.

Na zdjęciu z dnia 14 września 1970 r. widoczne jest zagospodarowanie części działki nr [...], w granicach parcel: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...] lat po wywłaszczeniu, które stanowią teren zielony nad brzegiem rzeki [...] z widocznym zadrzewieniem we wschodniej części wywłaszczonego terenu oraz ścieżkami częściowo wydeptanymi wzdłuż brzegu rzeki, a częściowo utwardzonymi wzdłuż bloków, a także piaskownicą pomiędzy blokami przy ul. C. i ul. C.. Na zdjęciu z dnia 22 sierpnia 1975 r., czyli 2 lata po 10-cio letnim okresie wskazanym w art. 137 u.g.n., nieruchomość stanowi teren zielony z widocznymi drzewami oraz ścieżkami wzdłuż rzeki [...], które już wyraźnie łączą się z ww. utwardzonymi ścieżkami wzdłuż bloków przy ul. C. i [...] i które po porównaniu z zagospodarowaniem na aktualnej mapie sytuacyjno-wysokościowej dla obr. [...], odpowiadają obecnemu przebiegowi ścieżek na nieruchomości.

Dodatkowo, organ I instancji porównał zdjęcia satelitarne z 1965 r. oraz

1964 r. terenu osiedla "[...]" obejmujące działkę nr [...] z Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta, zatwierdzonym Uchwałą nr 117/VII/67 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 31 marca 1967 r., stwierdzając, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w części w terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem D.143.MW (pow. 17,3 ha teren upraw ogrodniczych oraz nieużytki, przeznaczone pod zabudowę wielorodzinną, realizacja do 1970 r.), w części w terenie oznaczonym symbolem D.142.ZP (pow. 2,5 ha ustalenia jak przy D.43.ZP. teren nieużytków, przeznaczony pod zieleń parkową, realizacja do 1970 r. Obowiązuje zakaz zabudowy i podziałów), a w pozostałej części (tj. jej południowo-wschodni fragment), w terenie oznaczonym symbolem D.141.W (pow. 1,4 ha, rzeka [...]).

W oparciu o treść powołanego wyżej Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta oraz mapy katastralnej b. gm. kat. [...] ustalono, że wywłaszczone parcele katastralne: I. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...], obecnie stanowiące część działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] przeznaczone zostały pod zabudowę wielorodzinną oraz zieleń parkową.

Z kolei, z wypożyczonej przez organ I instancji dokumentacji archiwalnej pt. "Wytyczne programowo - przestrzenne do alternatywnego rozwiązania osiedla [...] w K. - opracowanie przedprojektowe" wykonanej przez Biuro Projektów Kolejowych w Krakowie w 1978 r. "Opis techniczny z częścią bilansową" wykonany przez ww. Biuro Projektów Kolejowych w punkcie 4.1. Zainwestowanie terenu zawiera m.in. informacje o stanie zieleni: "Pas nad rzeką [...] częściowo zagospodarowany. (...) Zieleń występuje w poszczególnych, nielicznych ogródkach przydomowych oraz w przestrzeniach miedzyblokowych zabudowy wysokiej. " Do ww. opisu dołączono również projekty budowlane, które obejmują wnioskowany do zwrotu teren oznaczony jako obszar zabudowy mieszkalnej, z zaznaczonymi ciągami zieleni i osiedlowymi chodnikami. Istniejące w planach budynki oznaczone są na legendzie jako "budynki do adaptacji stałej" co należy rozumieć jako istniejące w dacie powstania niniejszego planu. Dokumenty te opatrzone są pieczęciami wskazującymi datę wykonania na rok 1976.

Powyższe ustalenia potwierdza również plan podziału nieruchomości z dnia 10 listopada 1975 r. nr ks. rob. [...], na którym wyrysowane są jako istniejące, budynki mieszkalne przy ul. C. nr [...] i nr [...], oraz mapa sytuacyjno-wysokościowa pozyskana z Zasobu Archiwum Narodowego Ekspozytura w S., która przedstawia zagospodarowanie nieruchomości w latach 1977 - 1983. Z informacji zawartych w legendzie ww. mapy wynika, iż w roku 1977 na objętej wnioskiem o zwrot części działki nr [...] znajdowały się liczne drzewa liściaste i iglaste, krzewy, utwardzone ścieżki biegnące do bloków oraz piaskownice.

Zgodnie ze wskazaniami organu II instancji akta dotyczące budowy osiedla "[...]" były również poszukiwane pismami z dnia 12 grudnia 2012 r. nr [...] w Centralnym Archiwum Wojskowym oraz Archiwum Akt Nowych w Warszawie. W odpowiedzi pismem z dnia 27 lutego 2013 r. nr [...] Archiwum Akt Nowych oraz pismem z dnia 4 marca 2013 r. nr [...] Centralne Archiwum Wojskowe, przekazały informacje, iż nie posiadają ww. dokumentacji archiwalnej dot. budowy os. "[...]" w swoich zasobach.

W dniu 6 sierpnia 2012 r. zeznania dotyczące sposobu zagospodarowania części działki nr [...] w granicach wywłaszczonych parcel katastralnych złożyli: J. B., T. K., U. P., T. L., S. P., W. P. i E. M.. Zostały one obszernie streszczone w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do przeprowadzonych przesłuchań Starosta wskazał, iż zeznania S. P. wskazanego przez wnioskodawców jako świadka mają szczególnie istotne znaczenie, z uwagi na fakt, że zamieszkiwał on na nieruchomości zarówno przed jak i po wywłaszczeniu oraz wskazywał dokładne przedziały czasowe realizacji inwestycji. Również W. P. będąca jednym z wnioskodawców i żoną S. P. niezależnie potwierdziła wcześniej złożone przez jej męża zeznania. Bardzo istotne dla sprawy są również zeznania J. B., który w sposób pełny i wyczerpujący udzielał odpowiedzi na zadane pytania precyzyjnie wskazując przedziały czasowe oraz związane z nimi wydarzenia w swoim życiu osobistym, co dodatkowo uprawdopodabnia jego zeznania. Ponadto, zeznania ww. osób pokrywają się z ustaleniami poczynionymi przez organ na podstawie analizy dokumentacji archiwalnej i zdjęć lotniczych. Zeznania pozostałych świadków tj. T. L. oraz U. P., choć również przydatne, trudno odnieść do konkretnych lat, co jest najistotniejszym elementem w przypadku stwierdzenia zbędności nieruchomości. Jeśli zaś chodzi o zeznania strony postępowania E. M. to, choć wskazuje ona wiele dat w swych wypowiedziach, są to zeznania w znacznej części pozostające w sprzeczności, zwłaszcza jeśli chodzi o daty konkretnych działań podejmowanych na nieruchomości, z zeznaniami pozostałych świadków oraz niebudzącymi wątpliwości faktami wynikającymi z ww. dokumentacji archiwalnej.

W dniu 18 czerwca 2010 r. przeprowadzono w przedmiotowej sprawie rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości, ustalając, iż roszczeniem o zwrot objęty jest południowo - wschodni fragment działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...]. Granice nieruchomości nie były widoczne w terenie (brak punktów granicznych). Wnioskowana do zwrotu nieruchomość obejmuje fragment terenu wokół dwóch pięciopiętrowych bloków przy ul. C. nr [...] i nr [...] stanowiący trawnik osiedlowy poprzecinany brukowanymi alejkami, z nasadzonymi krzewami, licznymi drzewami liściastymi i iglastymi, a także ławkami i latarniami. Teren działki obejmuje także w południowej części skarpę opadającą w stronę koryta rzeki [...].

Ponadto, w protokole z rozprawy z dnia 18 czerwca 2010 r. zaprotokołowano m.in. wypowiedź wnioskodawców, iż ,,(...)nie wnoszą o zwrot działki stanowiącej park osiedlowy." Odnosząc się do tej kwestii Starosta wyjaśnił, iż powyższe stwierdzenie wypowiedziane było jedynie w kontekście uargumentowania należnego zwrotu działek opisanych w protokole, co też wynika z kontekstu całej zaprotokołowanej wypowiedzi. Ponadto, "park osiedlowy", o którym mowa, znajduje się w zachodniej części osiedla i poza obszarem wywłaszczonych parcel katastralnych: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...], stanowiących obecnie część działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. [...].

Organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie przeprowadzono także postępowanie wyjaśniające w zakresie posiadania i eksploatacji sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, teletechnicznych i energetycznych zlokalizowanych na przedmiotowej działce.

W ocenie Starosty, poczynione ustalenia wskazują na fakt, iż wywłaszczona nieruchomość w części objętej niniejszą decyzją, została wywłaszczona na cel określony jako budowa osiedla mieszkaniowego i sprecyzowany jako zieleń osiedlowa. Takie sprecyzowanie celu wywłaszczenia znajduje swoje uzasadnienie zarówno w wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 2033/96, jak i w zapisie § 7 pkt 4 Uchwały nr 363 Rady Ministrów z dnia 13 września 1961 r. w sprawie zasad opracowania szczegółowych planów miejskiego budownictwa mieszkaniowego oraz zasad planowania i finansowania tego budownictwa i urządzeń towarzyszących na okres 1961 - 1965, która obowiązywała w momencie tworzenia projektu osiedla "[...]" oraz w dacie wywłaszczenia nieruchomości. W ww. uchwale w ppkt. 2 wskazano, iż do urządzeń podstawowych finansowanych ze środków i nakładów na budownictwo mieszkaniowe zalicza się w zakresie urządzeń uzbrojenia terenu m.in. "zieleń na dziedzińcach między budynkami w osiedlu lub fragmencie osiedla, w budownictwie rozproszonym w granicach lokalizacji. "

Jeśli zaś chodzi o pojęcie "zieleni osiedlowej" to nie ma ono prawnej definicji i należałoby odczytywać je w taki sposób, w jaki jest ono rozumiane w języku polskim. W ustawie o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. w art. 5 pkt 21 znajduje się jedynie definicja terenów zieleni, czyli "terenów wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokrytych roślinnością, znajdujących się w granicach wsi o zwartej zabudowie lub miast, pełniących funkcje estetyczne, rekreacyjne, zdrowotne lub osłonowe, a w szczególności parki, zieleńce, promenady (,..), a także zieleń towarzysząca ulicom, placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom oraz obiektom kolejowym i przemysłowym." Biorąc pod uwagę powyższą definicję, organ wskazał, że zieleń osiedlową stanowią tereny występujące przy zabudowie mieszkaniowej pełniące funkcje: wypoczynkową, izolacyjną i estetyczną. Tym samym na pierwszy plan wysuwa się przeznaczenie tego terenu. Wymaga również podkreślenia, że urządzenia towarzyszące takie jak piaskownice, ławki, latarnie i ścieżki osiedlowe mają znaczenie, ale jako uzupełnienie funkcji, które już spełnia sama zieleń na tym terenie.

Omawiany teren, który został objęty wnioskiem o zwrot, znajduje się pomiędzy blokami nr [...] i [...] przy ul. C. i rzeką B. i przedstawia się na koncepcji zagospodarowania z roku 1962 r., jak również obecnie, jako część większego pasa zieleni "koryta rzeki [...]" wnikającego w głąb osiedla i tworzącego jednolitą całość.

Jako rok powstania budynków przy ul. C. nr [...] i nr [...] pozyskane w trakcie postępowania dokumenty wskazują rok 1966, co - jak było wykazane wyżej -jest istotną informacją, ponieważ powstała zieleń osiedlowa, aby mogła spełniać swoją funkcję, w tym przypadku musiała być poprzedzona budową bloków mieszkalnych.

Natomiast, zagospodarowanie terenu otaczającego ww. bloki, na którym według koncepcji zagospodarowania alternatywa II "oszczędnościowa" z dnia

1 stycznia 1962 r. powstać miała infrastruktura towarzysząca w postaci zieleni osiedlowej, rozpoczęto w roku 1968 poprzez nasadzenia drzew (topoli) na terenie pomiędzy rzeką [...] a blokami mieszkalnymi. Termin ten wskazują w swoich zeznaniach świadkowie J. B. i S. P., a potwierdza zeznanie strony W. P., która ponadto wskazała na regulację rzeki [...] w tej dacie. Również na zdjęciu lotniczym z roku 1970 widoczne są zadrzewienia obecne na części działki nr [...]. Ponadto na ww. zdjęciu między blokami nr [...] i nr [...] widoczna jest piaskownica, która stanowi element uzupełniający funkcje terenu zielonego. Ścieżki jako kolejny element uzupełniający funkcje terenu widoczne są na zdjęciu wykonanym 7 lat po wywłaszczeniu nieruchomości, a świadkowie potwierdzają ich istnienie oraz wskazują ponadto ich funkcję jako dojście do bloków m.in. nr [...] i nr [...] przy ul. C. oraz do szkoły przy ul. W. nr [...].

W ocenie organu I instancji, już samo nasadzenie drzew około 1968 roku wokół bloków nr [...] i nr [...] przy ul. C. i przez to zagospodarowania nieruchomości, o którą został złożony wniosek o zwrot, świadczy o realizacji celu wywłaszczenia i braku zbędności tej nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, powstanie piaskownic na tym terenie oraz ścieżek prowadzących do bloków dodatkowo wskazuje na aktywne działania podejmowane na nieruchomości, ale ich ewentualny brak nie przesądzałby o zbędności nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] w granicach parcel l. kat. [...], [...], [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. M., która podniosła szereg zarzutów dotyczących poczynionych przez organ I instancji ustaleń faktycznych, wskazując, że:

- orzeczenie o wywłaszczeniu w ogóle nie przewidywało zagospodarowania nieruchomości obejmującej działkę [...] obr. [...] w sposób inny aniżeli poprzez wzniesienie bloków mieszkalnych w ramach budowy osiedla mieszkaniowego "[...]",

- zdecydowana część nieruchomości obejmująca działkę nr [...] obr. [...] do dnia dzisiejszego nie została zagospodarowana poprzez wzniesienie jakichkolwiek trwałych urządzeń, na nieruchomości istnieją jedynie ciągi piesze, pasy zieleni nieurządzonej,

- na niewielkiej części nieruchomości objętej wnioskiem, oprócz bloków mieszkalnych, została przeprowadzona przez Telekomunikację Polskę (bez ustanowienia jakiejkolwiek służebności w tym przedmiocie) kanalizacja teletechniczna, a także miejska sieć wodociągowa, miejska sieć kanalizacji ogólnospławnej, przyłącza wodociągowe do budynku nr [...] i [...], które są usytuowane pod powierzchnią ziemi, nie są urządzeniem trwałym, a zatem ich istnienie nie stanowi podstawy uznania, iż nie można uczynić zadość żądaniu zwrotu nieruchomości, a nadto telekomunikacja telekomunikacyjna została wybudowana dopiero w 1987 r., w związku z czym jej wybudowanie nie miało żadnego związku z realizacją celu wywłaszczenia jakim była wyłącznie budowa osiedla mieszkaniowego,

- organ I instancji pominął, iż w znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji z lat 70-tych dotyczącej zmian gruntowych oraz podziałów działek objętych orzeczeniem o wywłaszczeniu (w szczególności z części graficznych dokumentów) wynika, że nieruchomość obejmująca aktualnie działkę [...] była zabudowana wyłącznie blokami mieszkalnymi, bez jakichkolwiek urządzeń infrastruktury (poza miejscem przeznaczonym na gromadzenie odpadów),

- organ niezasadnie przyjął, że z dokumentacji fotograficznej pozyskanej z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie, wynika, iż na wskazanym obszarze znajdowało się widoczne zadrzewienie oraz ścieżki częściowo wydeptane wzdłuż brzegu rzeki, a częściowo utwardzone wzdłuż bloków, a także piaskownica pomiędzy blokami przy ul. C. i [...], w sytuacji, gdy ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej wynika, iż istniały tam jedynie bloki mieszkalne, brak było jakichkolwiek innych zabudowań, jak również dodatkowej infrastruktury towarzyszącej,

- organ niezasadnie przyjął, że z Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa oraz mapy katastralnej b. gm. kat. [...] wynika, jakoby przedmiot niniejszego postępowania został przeznaczony pod zabudowę wielorodzinną oraz zieleń parkową, podczas gdy orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia 8 czerwca 1963 r. jako cel wskazuje "budowę osiedla mieszkaniowego [...]", również wystąpienie Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 16 października 1962 r. dotyczy "budowy osiedla mieszkaniowego [...]", a zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wydane przez Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa jako uzasadnienie podaje " budowę bloków mieszkalnych", co uzasadnia wniosek, iż nieruchomość została wywłaszczona wyłącznie na cel budowy bloków mieszkalnych przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych K. bez jakiejkolwiek infrastruktury towarzyszącej,

- organ I instancji dopuścił się niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkującej błędnym przyjęciem, iż:

- nie jest możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości ze względu na posiadanie i eksploatację sieci wodociągowych, kanalizacyjnych i teletechnicznych na obszarze objętym wnioskiem, w sytuacji, gdy istnienie takowych sieci nie stanowi podstawy do uznania, iż nieruchomość nie jest zbędna na cel wywłaszczenia, a co istotniejsze sieć taka na działce nr [...] występuje jedynie pod ziemią,

- nie jest możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości ze względu na istniejącą zieleń osiedlową oraz ciągi piesze na obszarze objętym wnioskiem, w sytuacji, gdy istniejąca na tym terenie zieleń osiedlowa nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia z uwagi na jej przypadkowy i niezorganizowany charakter, a także okoliczność, iż istniejące ciągi piesze zostały, zgodnie z zeznaniami świadków, wydeptane przez dzieci chodzące tamtędy do szkoły i w pierwotnym kształcie była to gliniana ścieżka

- na terenie objętym wnioskiem o zwrot na początku lat 70-tych została zorganizowana zieleń, posadzone drzewa, zorganizowana piaskownica oraz alejki i zieleń wzdłuż strumienia, podczas gdy z zeznań świadków powyższego twierdzenia nie sposób wywieść,

- ustalenie przez organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż wywłaszczona nieruchomość w części objętej niniejszą decyzją została wywłaszczona na cel określony jako budowa osiedla mieszkaniowego i sprecyzowany jako zieleń osiedlowa, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie można wyprowadzić takiego wniosku.

Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zreferował postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, wskazując, że poczynione w sprawie przez ten organ ustalenia należało ocenić jako prawidłowe.

W ocenie Wojewody, budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budynki mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Osiedle mieszkaniowe jest bowiem pojęciem ogólnym i obejmuje zarówno budynki mieszkalne, usługowe jak i drogi, ciągi piesze, a także i inne formy zagospodarowania obszaru osiedla np. place zabaw dla dzieci, boiska i tereny zielone. Oczywistym bowiem jest, iż realizacja celu wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, nie powinna być utożsamiana jedynie z budową budynków mieszkalnych bez dodatkowej infrastruktury obejmującej przykładowo pawilony usługowe, szkoły, zieleń osiedlową, ciągi piesze czy drogi osiedlowe. Organ odwoławczy wskazał przy tym na treść wyroku NSA z dnia 7 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1324/06.

Jak wykazał organ I instancji, budynki mieszkalne przy ul. C. nr [...] i nr [...] istniały już w 1966 r., zaś przedmiotowa nieruchomość, co wynika ze zdjęć lotniczych oraz koncepcji zagospodarowania alternatywa II "oszczędnościowa" osiedla mieszkaniowego "[...]" z dnia 1 stycznia 1962 r., znalazła się w obszarze, na którym planowano i na którym istniały w 1970 r. budynki mieszkalne, chodniki, drogi osiedlowe, piaskownice i zieleń osiedlowa, służące mieszkańcom znajdujących się w pobliżu budynków mieszkalnych wielorodzinnych (bloków). Co więcej, zeznania świadków potwierdzają, że urządzenie zieleni osiedlowej rozpoczęto w 1968 r. poprzez nasadzenie topoli i krzewów między blokami i wzdłuż rzeki [...]. Zgromadzone zatem w postępowaniu materiały i dowody wskazują, że na przedmiotowym terenie zrealizowano cel wywłaszczenia określony jako budowa osiedla mieszkaniowego "[...]".

Zdaniem organu II instancji, Starosta słusznie również wskazał, iż w § 7 ust. 4 pkt 2 uchwały nr 363 Rady Ministrów z dnia 13 września 1961 r. w sprawie zasad opracowania szczegółowych planów miejskiego budownictwa mieszkaniowego oraz zasad planowania i finansowania tego budownictwa i urządzeń towarzyszących na okres 1961 - 1965, która obowiązywała w momencie tworzenia projektu osiedla "[...]" oraz w dacie wywłaszczenia nieruchomości wskazano, iż do urządzeń podstawowych finansowanych ze środków i nakładów na budownictwo mieszkaniowe zalicza się w zakresie urządzeń uzbrojenia terenu m.in. "zieleń na dziedzińcach miedzy budynkami w osiedlu lub fragmencie osiedla, a w budownictwie rozproszonym w granicach lokalizacji."

W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsprzeczne jest zatem, iż celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego "[...]". Inwestycja ta składała się jednak zarówno z budynków mieszkalnych, jak również infrastruktury i urządzeń służącym mieszkańcom jak zieleń osiedlowa, ciągi piesze, piaskownice. Biorąc zatem pod uwagę przedstawione wyżej rozważania, organ stwierdził, iż zieleń osiedlowa stanowiła immanentną część osiedla mieszkaniowego, stanowiąc infrastrukturę służącą mieszkańcom tegoż osiedla. Zatem przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki należy uznać budowę osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę budynków mieszkalnych, ale również dodatkową niezbędną infrastrukturę obejmującą m. in. urządzenie zieleni osiedlowej.

W ocenie organu odwoławczego, cel wywłaszczenia został na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany w terminach ustawowych określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., co potwierdzają zarówno zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu z 1970 r., zeznania osób posiadających wiedzę na temat sposobu zagospodarowania nieruchomości w terminach ustawowych, jak i Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa, zatwierdzony Uchwałą nr 117/VII/67 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 31 marca 1967 r., a tym samym nie można orzec o jej zwrocie na rzecz uprawnionych podmiotów.

Odnosząc się do uwag zawartych w odwołaniu, Wojewoda podniósł, że nie jest prawdą, jakoby organ l instancji przyjął, iż: "nie jest możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości ze względu na posiadanie i eksploatację sieci wodociągowych, kanalizacyjnych i teletechnicznych na obszarze objęty wnioskiem." Starosta wskazał jedynie, iż na przedmiotowej nieruchomości znajdują się ww. sieci, nie czyniąc z tego faktu dodatkowej przesłanki realizacji celu wywłaszczenia.

W skardze na powyższą decyzję E. M. wniosła o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając decyzji naruszenie:

- przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną wykładnię skutkującą odmową zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, pomimo że orzeczenie o wywłaszczeniu w ogóle nie przewidywało zagospodarowania nieruchomości w sposób inny niż wzniesienie bloków mieszkalnych oraz że nieruchomość objęta wnioskiem nie została do dnia jego złożenia zagospodarowana przez wzniesienie jakichkolwiek trwałych urządzeń, a aktualny stan zagospodarowania jest wynikiem działań podjętych po 2006 r. (tj. po złożeniu przez skarżącą wniosku),

- przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., skutkujące przyjęciem błędnych ustaleń faktycznych.

W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła wywody zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, precyzując, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym nie każda infrastruktura czy tereny zielone będą mogły być uznane za realizację celu wywłaszczenia polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego, jeśli nie są one ściśle z tym osiedlem związane. Infrastruktura czy zieleń miejska musi być bowiem również zamierzona i zgodna z celem wywłaszczenia, a nie powstać jedynie "przy okazji" czy przypadkowo (np. wskutek samosiejek).

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co, następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi administracyjnymi ( tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Skarga jest uzasadniona, co nie oznacza, że Sąd podziela w całości argumentację strony skarżącej.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie decyzji administracyjnych organu I i II instancji, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania a także wypowiedzi pełnomocnika skarżącej, radcy prawnego J. S., na rozprawie w WSA w Krakowie w dniu 23 września 2014 r., należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie - wobec skuteczności jednego z podniesionych w niej zarzutów, a mianowicie dotyczącego niewykazania przez organ odwoławczy wszystkich przesłanek, z zakresu materiału dowodowego, do wydania w sprawie niniejszej rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W kontrolowanej sprawie brakuje bowiem tak istotnego materiału dowodowego, jakim jest wytyczenie geodezyjne w terenie i jego odzwierciedlenie na mapie, w sposób zgodny z zasadami i przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne wnioskowanej przez skarżących do zwrotu części działki nr [...]. Inaczej mówiąc w sprawie brakuje aktualnej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej sporządzonej adekwatnie, odpowiednio dla potrzeb prowadzonego postępowania administracyjnego. W wyniku tego istotnego pominięcia w zakresie postępowania administracyjnego, stanowiącego naruszenie art. 6, art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 k.p.a. nie został sprecyzowany jednoznacznie w wymiarze prawnym i faktycznym przedmiot kontrolowanego postępowania administracyjnego. To uchybienie jest na tyle istotne dla kontrolowanej sprawy, a to z uwagi na ciężar gatunkowy brakujących dowodów, że w celu zachowania wartości prawnych wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania, czyli praw podmiotowych uczestników postepowania administracyjnego, Sąd uchylił decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji. Wyjaśnienia wymaga także, z punktu widzenia celu wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości okoliczność, dlaczego właścicielem działki nr [...] jest Gmina.

Uzasadniając dalej swoje stanowisko w sprawie Sąd stwierdza, że od strony materialnoprawnej dla kontrolowanej sprawy podstawowe znaczenie ma treść art. 136. ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm), zgodnie z którym " Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140".

W art. 137 u.g.n. ustawodawca zdefiniował pojęcie zbędności nieruchomości, stanowiąc, że " 1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. 2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część".

Przedmiotem kontroli sądu jest prawidłowość zastosowania przez organy I i II instancji powyżej przytoczonych przepisów prawnych do realiów stanu faktycznego sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Chodzi zatem o ustalenie, czy kontrolowane organy administracji publicznej prawidłowo orzekły o odmowie jej zwrotu

Kwestią "sporu" pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia, czy w sprawie zaistniała sytuacja zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Jest rzeczą oczywistą, że zbadanie, czy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zaistniały przesłanki jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu obywa się na podstawie i w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego zgodnie z zasadami i przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika co prawda, że właściwe w sprawie organy administracyjne dążyły do wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy, lecz nie ustrzegły się od poważnego błędu proceduralnego w zakresie postępowania dowodowego, który spowodował konieczność uchylenia w ramach kontroli sądowej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty.

Otóż przedmiot wnioskowany do zwrotu jest wskazywany w sposób opisowy jako część działki nr [...] o pow. 2,7216 ha, obj. księgą wieczystą [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych l. kat.: [...], [...], [...] gm. kat. [...], na rzecz B. M., W. P., A. G., W. P., E. M., J. P., K. P. i C. P..

Zarazem, analizując mapy stanowiące załączniki do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] oraz aneksu do decyzji o lokalizacji szczegółowej, organ I instancji stwierdził, że wprowadzone zmiany granicy lokalizacji spowodowały, że nie cała parcela l. kat. [...] znalazła się w terenie przeznaczonym bezpośrednio pod budowę os. [...]. W dniu 30 maja 1962 r. weszła w życie ustawa Prawo wodne (Dz. U. z 1962 nr 34 poz. 158 z późn. zm.), której art. 2 otrzymał brzmienie:

"W ramach określonych liniami brzegów grunty, pokryte powierzchniowymi wodami płynącymi, z wyjątkiem rowów, stanowią własność Państwa". Zatem, wprowadzone zmiany granicy lokalizacji w stosunku do parceli l. kat. [...] uwzględniały nowe przepisy, a lokalizację inwestycji przesunięto poza linię brzegową rzeki [...]. Wyjaśnienia wymaga fakt, iż parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...], które w zmienionej lokalizacji znalazły się poza granicą inwestycji, weszły w skład działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] (koryto rzeki [...]), której odmienny stan prawny spowodował, iż sprawa jej zwrotu jest rozpatrywana w odrębnym postępowaniu. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z dnia 31 maja 1963 r. nr [...] objęło w jednym podpunkcie parcele: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat [...], b. gm. kat. [...] oraz w osobnym podpunkcie podzieloną parcelę l. kat. [...] gm. kat. [...], co sugeruje, że sprawa jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa nie była rozpatrywana łącznie z pozostałymi parcelami. Z powyższego jednoznacznie wynika, że z powodu wcześniej opisanych zmian prawnych nastąpiła korekta lokalizacji inwestycji oraz wynikające z niej dalsze wyżej wskazane zmiany w dokumentacji wywłaszczeniowej. W tym miejscu powstaje pytanie, czy do określenia przedmiotu postępowania ma zastosowanie parcela I. kat [...], czy też parcela I. kat. [...] I [...]

Na tle powyższych ustaleń co do zakresu i charakterystyki wnioskowanego przedmiotu zwrotu, Sąd zauważa, że w aktach sprawy nie ma udokumentowanego geodezyjnego wydzielenia terenu (wytyczenia granic części działki nr [...]) o zwrot którego chodzi. Uchybienia te m.in. podważają możliwość oceny przez organy administracji publicznej wiarygodności, zgodności z prawdą materialną, obiektywną zeznań i wyjaśnień składanych przez świadków i strony w kontrolowanej sprawie w dniu 7 września 2012 r. Co prawda, każda ze składających wyjaśnienia lub odpowiednio zeznania osób oświadcza, uprzedzona o odpowiedzialności karnej, że zna usytuowanie w terenie części działki nr [...] wnioskowanej do zwrotu, ale - wobec udokumentowanego w treści odpisu protokołu z dnia 18 czerwca 2010 r. braku w obecności uprawnionego geodety: 1)wyznaczenia granic w terenie w oparciu o punkty graniczne samej działki nr [...], 2) a także wyznaczenia w terenie granic wnioskowanej do zwrotu jej części - same właściwe w sprawie organy administracyjne nie posiadają wystarczająco geodezyjno-kartograficznie udokumentowanej dokumentacji adekwatnej dla potrzeb prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wydzielenia działki nr [...] w terenie oraz, co najważniejsze, wydzielenia w terenie i na mapie części działki nr [...] wnioskowanej do zwrotu.

W tym miejscu Sąd zauważa, że w dniu 18 czerwca 2010 r. przeprowadzono w przedmiotowej sprawie rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości. Na tej rozprawie wnioskodawcy ograniczyli wniosek w ramach przedmiotowego postępowania administracyjnego jedynie do działki [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w granicach wywłaszczonej parceli katastralnej. Położenie wnioskowanej do zwrotu nieruchomości zlokalizowano na podstawie mapy sytuacyjno-wysokościowej oraz mapy ewidencyjnej,

W odpisie protokołu znajdującym się w aktach sprawy, stwierdzono, że "granice działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] są w terenie niewidoczne, nie ma znaków granicznych. Granica północno-zachodnia biegnie od latarni w stronę wejścia do kl. 2 bloku przy ul. C., następnie po ścianach budynku, po czym załamuje się na południowy zachód, biegnie około 60 m., po czym znów się załamuje na południowy wschód aż do środka strumienia [...], przebiega wzdłuż skarpy około 72 m., załamuje się na północny wschód przecinając skarpę. Przebiega w środku skarpy, następnie załamuje się na północny-zachód przebiegając po trawniku do budynku nr [...] przy ul. C., przebiega wzdłuż granic działki nr [...], kończąc swój bieg na wyżej opisanej latarni. Nieruchomość w opisanych wyżej granicach zagospodarowana jest w sposób następujący: koszony trawnik, poprzecinany alejkami z płyt betonowych i częściowo wyasfaltowany, z 3 latarniami oświetleniowymi na betonowych słupach, dwoma betonowymi słupami wysokiego napięcia (nieeksploatowane), wieloma nasadzonymi krzewami oraz drzewami liściastymi i iglastymi oraz jedną rabatą kwiatowa. Wzdłuż alejek ustawione jest kilka ławek metalowo-drewnianych, oraz w południowym rogu działki nr [...] znajduje się prowizoryczny placyk z płyt betonowych o wymiarach 3x3 metry z 3 ławkami. W pobliżu granicy południowej działki nr [...] znajduje się skrzynka telewizji kablowej". Na odpisie protokołu istnieje informacja, że strony zgadzają się z przedstawionym opisem nieruchomości (karta 196 administracyjnych akt sprawy TOM I 2006 do sygn. [...]).

Z treści przytoczonego protokołu wynika, że granice całej działki nr [...] nie były widoczne w terenie z powodu braku punktów granicznych. W oględzinach działki nr [...] nie brał udziału uprawniony geodeta. Ustalenia co do określenia granic działki nr [...] w terenie były czynione przez prowadzącego rozprawę Podinspektora mgr M. K.. W aktach sprawy brak jest informacji na temat geodezyjnych uprawnień osoby prowadzącej rozprawę i do działania w sprawie w charakterze uprawnionego geodety. Z treści analizowanego odpisu protokołu rozprawy z dnia 18 czerwca 2010 r. bezsprzecznie wynika, że granice działki nr [...] zostały okazane w sytuacji braku punktów granicznych, przy czym wszystko wskazuje, że bez obecności uprawnionego geodety. Z treści protokołu można się domyślać - nie jest to sformułowane wprost - że jest w nim ogólnie, opisowo określony przebieg granicy części działki nr [...] wnioskowanej do zwrotu odpowiadający granicom wywłaszczonych parcel katastralnych, prawdopodobnie (co sugerują zwroty "(....) granica (.....) biegnie po ścianach budynku.... Przebiega wzdłuż granic działki 196) z wyłączeniem części działki nr [...] obejmującej wywłaszczone działki katastralne jednak zajętej pod budowę bloku [...] i odpowiednio [...] przy ul. C. w K.. Powyższe ustalenia nie spełniają przesłanek geodezyjnego wydzielenia w terenie części działki nr [...] do zwrotu.

Sąd zauważa, że w aktach sprawy znajduje się wtórnik mapy ewidencji gruntów jedn. ewid, [...] obr. [...] skala 1:1000, poświadczony za zgodność z oryginałem, jednakże nie można w żaden sposób uznać za wiążące prawnie nakreślonego czerwoną linią określenia granic wywłaszczonych parcel katastralnych na rzecz budowy osiedla [...].

Nie wiadomo bowiem kto te linie nakreślił, nie ma ich opisu, a nadto w obszarze zakreślonym brak nawiązania "poglądowego" do granic poszczególnych wywłaszczonych uprzednio działek katastralnych. Omawiane zakreślenie przedmiotowej granicy terenu do zwrotu na wskazanym wtórniku mapy ewidencyjnej nie spełnia przesłanek dokumentacji geodezyjno-kartograficznej sporządzanej dla potrzeb postępowania administracyjnego, o których jest mowa w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo Geodezyjne i kartograficzne.

Wnioskowaną do zwrotu nieruchomość organy opisują, że obejmuje fragment terenu wokół dwóch pięciopiętrowych bloków przy ul. C. nr [...] i nr [...] stanowiący trawnik osiedlowy poprzecinany brukowanymi alejkami, z nasadzonymi krzewami, licznymi drzewami liściastymi i iglastymi, a także ławkami i latarniami. Teren działki obejmuje także w południowej części skarpę opadającą w stronę koryta rzeki [...]. Zdaniem Sądu, wskazane bloki są czteropiętrowe.

Z innego nawiązującego do koncepcji zagospodarowania z 1962 r. opisu organów administracyjnych wynika, że omawiany teren, który został objęty wnioskiem o zwrot, znajduje się pomiędzy blokami nr [...] i [...] przy ul. C. i rzeką [...] i przedstawia się na koncepcji zagospodarowania z roku 1962 r., jak również obecnie, jako część większego pasa zieleni "koryta rzeki [...]" wnikającego w głąb osiedla i tworzącego jednolitą całość.

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie są niezbędnie ponowne oględziny działki nr [...], połączone z rozprawą administracyjną, podczas których geodeta uprawniony okaże w terenie przebieg granic działki nr [...] i zawnioskowanej do zwrotu części działki nr [...]. Podczas rozprawy w terenie, organ powinien rozważyć udział dendrologa z uwagi na zarzuty skarżącej dotyczące stanu roślinności i drzew, która jest wskazywana przez organy jako dowód zagospodarowania wywłaszczonego terenu na cel zgodny z decyzją o wywłaszczeniu. Podczas rozprawy w terenie z udziałem świadków, w tym z rozważeniem ewentualnego uwzględnienia dodatkowych nowych świadków, tak, aby ustaleń dowodowych nie opierać głównie na wyjaśnieniach stron i ich współmałżonków, organ powinien dążyć do wyjaśnienia m.in. kwestii rzeczywistego bytu piaskownicy, o której jest mowa w zarzutach strony skarżącej. W sprawie powinny być zatem jednoznacznie wytyczone w terenie i na aktualnych mapach granice nie tylko działki nr [...], przynajmniej w zakresie niezbędnym dla potrzeb sprawy, ale przede wszystkim granice wnioskowanej do zwrotu część działki nr [...]. Przed tymi działaniami organ I instancji powinien wyjaśnić z wnioskodawcami w sposób szczegółowy i bezsprzeczny zakres wnioskowanej do zwrotu części działki nr [...].

Co do identyfikacji przedmiotu postępowania, czyli wnioskowanej części działki nr [...], właściwe organy powinny rozważyć sporządzenie dodatkowych odpowiednich dokumentów poglądowych powstałych przez nałożenie danych z aktualnych map geodezyjnych, z zaznaczoną granicą wnioskowanej części działki nr [...] do zwrotu, na mapy i plany pochodzące z okresu wywłaszczenia a także następnego, adekwatnego dla przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W przekonaniu Sądu, Wojewoda, a uprzednio organ I instancji, nie dokonał odpowiednio szczegółowych ustaleń w przedmiocie stanu faktycznego i materiału dowodowego naruszając tym samym art. 6, art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 k.p.a. w stopniu mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie bowiem do art. 7 k.p.a, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne -wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. , rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., l SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131).

Wszystkie przytoczone przepisy znajdują na mocy art. 140 k.p.a. odpowiednie zastosowanie przed organem odwoławczym.

Sąd podkreśla, że nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych. Wszystkie wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. " c " p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają pozostałe zarzuty skargi. Taka kontrola, następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu (por. wyrok NSA z 10.02.1981r. , SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia , WP Lexis Nexis W-wa 2005 str. 145 t. 14), zaś w sprawie niniejszej z uwagi na uprzednio wskazane wady decyzji organu II i I instancji jest ona przedwczesna.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. " c " oraz art. 135 p.p.s.a. Zadaniem organu I instancji będzie z kolei ponowne rozpoznanie sprawy po eliminacji wskazanych uchybień. Jak w pkt. II sentencji orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.