Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1016/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 zy ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: par. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 152
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) Sędziowie Asesor WSA Piotr Pyszny Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] r., A. D. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o zwolnienie jej z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021r.

We wniosku jako działalność uprawniającą ją do skorzystania ze zwolnienia wskazała działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A.

Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm., dalej: ustawa o COVID 19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 152, dalej: rozporządzenie) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), odmówił wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lutego 2021 do 28 lutego 2021 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, ZUS wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, płatnika składek prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r. ,działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

Zgodnie z § 11 pkt 2 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. , nie później niż do dnia 28 lutego 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Na dzień [...] r. wskazany we wniosku kod PKD nie został potwierdzony jako rodzaj przeważającej działalności.

W związku z powyższym, organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń za okres od dnia od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r, czemu dał wyraz w wydanej decyzji.

Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że działalność gospodarczą prowadzi od [...] r., początkowo w zakresie opieki zdrowotnej z podanym jako przeważającym kodem PKD 86.90.E, przy czym dodała, że jednym z podanych wówczas kodów był również kod 56.10.A. Jednak od [...] r. prowadzi restaurację, którą notarialnie przejęła od swojej mamy R. N., tj. działalność oznaczoną kodem 56.10.A, zatrudnia w niej pracowników. Przez niedopatrzenie nie zgłosiła tej zmiany w rejestrze działalności gospodarczej. Przyznała, że zaktualizowała oznaczenie działalności we wpisie w CEiDG, [...] r. zaznaczając, że prowadzi ją od [...] r. Na poparcie swoich twierdzeń przedłożyła dwie decyzje zezwalające na sprzedaż alkoholu w restauracji oraz uproszczone rozliczenie firmy za wybrane miesiące z roku 2019 i 2020. Zaznaczyła, że działalność gospodarcza oznaczona kodem PKD 56.10.A stanowi podstawowe źródło utrzymania firmy.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. działający z upoważnienia Prezesa ZUS Oddział ZUS w R. utrzymał w mocy decyzję z [...] r., powołując w podstawie prawnej jej wydania art. 31 zq ust. 8 w związku z art. 31 zy ustawy o COVID 19, § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID 19 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 753, dalej: k.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji ZUS streścił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył powołane w decyzji przepisy, po czym stwierdził, po ponownej analizie materiałów, w tym materiałów dołączonych do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek aktualizacji danych dotyczących kodów PKD i musi się on liczyć z negatywnymi następstwami niedokonania takiej aktualizacji we właściwym czasie.

Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 31 zo ust. 10 i 11 ustawy COVID 19 w zw. z art. 32 Konstytucji oraz art. 2, art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ustawy Prawo przedsiębiorców przez błędną wykładnię tych przepisów,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia,

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione orz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności;

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej: p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek wynika z przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W przepisie art. 31zo wskazane zostały okresy i warunki zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Natomiast zgodnie z art. 31zy ust. 1 ustawy, Rada Ministrów upoważniona została, w celu przeciwdziałania COVID-19, do określenia w drodze rozporządzenia innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3 lub objęcia tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w sprawie decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19), wydanego na podstawie powołanego wyżej art. 31zy ust. 1 ustawy.

Sporna w niniejszej sprawie jest kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanek uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w szczególności zaś przesłanki prowadzenia na dzień 30 listopada 2020 r., działalności objętej kodem PKD uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia. W ocenie organu, w przypadku skarżącej, kod PKD przeważającej działalności w rejestrze REGON, nie uprawniał do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, natomiast według skarżącej, organ bezzasadnie zastosował, jako jedyne kryterium rozstrzygnięcia, wpis do rejestru REGON.

Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19, płatnika składek prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r.,działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

Na podstawie § 10 ust. 3 rozporządzenia, oceny spełnienia warunku, o którym mowa m.in. w ust. 1 i 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r.

Skarżąca, składając w dniu [...] r. wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, wskazała jako przeważającą, działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A.

Określona zatem przez nią działalność mieści się wśród rodzajów działalności wymienionych w ww. rozporządzeniu, których wykonawcy mogą skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w tym przepisie. Organ stwierdził jednak, że wskazany przez skarżącą we wniosku kod przeważającej działalności gospodarczej jest niezgodny z rejestrem CEIDG. Z akt administracyjnych wynika, że na dzień, na który należy dokonać oceny, a więc [...] r., skarżąca nie miała wykazanego kodu podanego we wniosku.

Bezspornym jest, że zmiany wpisu w CEIDG dokonała [...] r.

Na podstawie regulacji zawartej w § 10 ust. 3 rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r..

W uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się do zaoferowanych przez skarżącą dowodów mających potwierdzać prowadzoną przez nią działalność gospodarczą odpowiadającą zadeklarowanemu przez kodowi 56.10.A.

Dalej należy wyjaśnić, że wykładnia obu zacytowanych przepisów prowadzi do wniosku, że warunkiem uprawniającym do uzyskania zwolnienia, jest prowadzenie na dzień 30 listopada 2020 r. przeważającej działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jednym z wymienionych w tym przepisie kodów, a oceny spełnienia tego warunku, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r.

Nie mniej, w ocenie składu orzekającego, podzielającego w tym zakresie stanowisku innych sądów administracyjnych, odejście od literalnej wykładni przepisów jest możliwe i pożądane w sytuacji, gdy jej rezultaty wypaczają założone przez prawodawcę cele i założenia ustawy. Jeżeli założeniem ustawodawcy było udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowymi zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi, a wprowadzone rozwiązania miały na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym i utrzymanie miejsc pracy, to sposób wykładni cytowanych przepisów zaprezentowany w zaskarżonej decyzji jest ewidentnie sprzeczny z celami i założeniami ustawy. Skoro były nimi wymienione uprzednio okoliczności, w tym przede wszystkim udzielenie wsparcia przedsiębiorcom najdotkliwiej odczuwającym skutki wprowadzonych ograniczeń i obostrzeń, to nie dane statystyczne zawarte w GUS (REGON), ale ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził na dzień 30 listopada 2020 r. powinny determinować udzielenie zwolnienia. Z perspektywy ustawy istotne jest bowiem realne udzielenie pomocy przedsiębiorcom, płatnikom składek, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Zatem zadaniem organu w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek powinno być nie tylko ustalenie jaki przeważający rodzaj działalności figuruje w rejestrze CEIDG w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., ale także jaką faktycznie przeważającą działalność skarżąca prowadził w tym dniu.

Zauważyć także należy, że wykładnia przepisu § 10 ust. 3 rozporządzenia dokonana przez organ byłaby poprawna jedynie na gruncie jego brzmienia językowego. Zgodnie z taką wykładnią nie jest możliwe zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, jeżeli wskazany na dzień 30 listopada 2020 r. w rejestrze REGON rodzaj działalności gospodarczej nie mieści się w wykazie określonym w tym przepisie. Organ posługując się taką wykładnią, odmówił skarżącej przedmiotowego zwolnienia.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, że wykładnia językowa § 10 ust. 3 rozporządzenia może prowadzić do rezultatu prowadzącego do skutków niemożliwych do zaakceptowania z aksjologicznego punktu widzenia. Ponadto należy zwrócić szczególną uwagę na cel ustanowienia tej regulacji, co uprawnia do posłużenia się wykładnią celowościową dla wyjaśnienia znaczenia normy dekodowanej z tego przepisu. W doktrynie przyjmuje się, że działalność ustawodawcza ma charakter celowy, a więc służy realizacji określonych celów, które musi również uwzględniać sąd, dokonując interpretacji przepisu (zob. L. Morawski, Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 2014, s. 152). Zgodnie z wykładnią celowościową wskazanej regulacji, uprawnionym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przedsiębiorca, który na dzień 30 listopada 2020 r. faktycznie wykonywał działalność wskazaną w przepisie w § 10 ust. 1 rozporządzenia, niezależnie od wpisu widniejącego w tym dniu w rejestrze. Brak odpowiedniego wpisu w rejestrze nie powinien wpływać na rzeczywiste uprawnienia przedsiębiorcy, o ile rzeczywiście, faktycznie prowadził on działalność objętą preferencją. Aczkolwiek Sąd nie pochwala sytuacji, w której rejestry nie są aktualizowane, to jednak nie można z tego wyciągać tak daleko idących wniosków w zakresie pozbawienia prawa do zwolnienia płatnika składek, który rzeczywiście dany rodzaj działalności prowadził. I co ważne w rozpoznawanej sprawie przedstawił organowi dokumenty, mające udowadniać jego twierdzenie zawarte we wniosku inicjującym postępowanie w sprawie.

W ocenie Sądu, faktyczne prowadzenie działalności objętej według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek powinno skutkować udzieleniem tej pomocy, mimo, iż na dzień 30 listopada 2020 r. przeważająca działalność uwidoczniona w rejestrze REGON, nie jest zgodna z kodami wymienionymi w przepisie § 10 ust. 1 rozporządzenia. Tylko w takim wypadku nie zostaną naruszone zasady równości, niedyskryminacji i swobody działalności gospodarczej.

W rezultacie odmowy zwolnienia z opłacania składek nie można oprzeć wyłącznie na zapisach uwidocznionych w rejestrze REGON.

Odnosząc się zaś do kwestii wpisu do rejestru REGON zauważyć należy, rejestr podmiotów REGON prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 955). Rejestr ten prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 tej ustawy). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15 stwierdził że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową. SN stwierdził, że "Sąd Apelacyjny odmawiając uwzględnienia wniosków dowodowych odnośnie do rodzaju faktycznie prowadzonej w spornym okresie działalności pozbawił go (stronę, przyp. Sądu) możliwości wykazania, że nie doszło do zaniżenia stopy procentowej składki na ubezpieczenia społeczne (...)". Powołane wyroki wydane zostały na gruncie ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób, która w art. 2 pkt 10 definiuje "rodzaj działalności według PKD" jako rodzaj przeważającej działalności zakodowanej według Polskiej Klasyfikacji Działalności w rejestrze REGON. Wyroki dotyczą skutków prawnych podania w formularzu ZUS IWA rzeczywistego rodzaju działalności według PKD - niepokrywającego się z rejestrem REGON. SN, wskazując na charakter wpisu do rejestru i wniosku o zmianę, stwierdził, że "skoro kategoria ryzyka jest instytucją związaną ze stopniem zagrożeń zawodowych, to kreuje ją rzeczywisty stan rzeczy. W takim też kontekście należy interpretować art. 29 ust. 1 ustawy wypadkowej. Przepis ten określa sposób ustalania przynależności płatnika do określonej grupy działalności według PKD oparty również na oświadczeniu wiedzy płatnika, tyle tylko, że złożonym dla potrzeb statystycznych. że dane w zakresie PKD ujęte w rejestrze REGON w każdym przypadku są danymi prawidłowymi, a w konsekwencji, że zawsze podanie innego rodzaju działalności według PKD niż wynikający z rejestru REGON będzie podaniem nieprawdziwej informacji w rozumieniu art. 34 ust. 1 ustawy wypadkowej."

Powyższe obszerne odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest, zdaniem Sądu, istotne na gruncie właściwego odczytania znaczenia wpisu w/g stanu na konkretny dzień, w rozpoznawanej sprawie na dzień 30 listopada 2020 r. Biorąc pod uwagę wyżej przedstawioną argumentację, w ocenie Sądu, przyjęty przez organ sposób weryfikacji warunku prowadzenia, jako przeważającej działalności gospodarczej, według podanego PKD, w postaci wpisu do CEIDG/KRS, w rubryce przeważającej działalności, nie przyczynia się do realizacji celu ustawy o zwalczaniu COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności, jak również w efekcie prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa.

Ocena czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i art. 78 § 1 k.p.a. Z kolei, uzasadnienie decyzji powinno odpowiadać wymogom z art. 107 k.p.a. Tymczasem, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja w istotny sposób narusza art. 107 § 3 k.p.a.

Skarżąca już do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przedłożyła dokumenty, które organ zignorował. Organ swoje rozważania, pomijając przytoczenie przepisów prawnych i przedstawienie pierwszej decyzji, ograniczył się do jednego zdania odnoszącego się do obowiązku aktualizowania danych w CEIDG. Nie odniósł się do powyższych okoliczności, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli sądu, który nie może za organ ocenić zaoferowanych przez skarżącego dowodów. Organ w istocie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącego działalności będącej działalnością przeważającą oraz, czy na dzień 30 listopada 2020 r. prowadziła ona przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD wskazanym we wniosku. Te okoliczności, w kontekście dokonanej przez Sąd wykładni przepisów § 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia były istotne z perspektywy możliwości udzielenia lub nie zwolnienia z opłacania składek.

W konsekwencji stwierdzić należy, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem jej zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając tego przyczyny. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W rezultacie, ZUS po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, kierując się wskazaniami Sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku, podejmie działania adekwatne do dokonanych w sprawie ustaleń.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przede wszystkim zajmie klarowne stanowisko co do materialnoprawnej podstawy załatwienia sprawy i w zależności od tej okoliczności rozważy, nie tylko w oparciu o wpis do REGON kwestię przeważającej działalności gospodarczej skarżącej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.