Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 667/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 5 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 roku sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia z dnia [...] W. P. zwróciła się do Burmistrz Ż. o wymeldowanie J. P. z zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego w Ż. przy ul. [...], uzasadniając wniosek okolicznością nie przebywania J. P. pod wskazanym adresem od [...].

Po rozpatrzeniu ww. wniosku i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie, Burmistrz Ż. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm., dalej powoływanej też jako "ustawa o ewidencji ludności"), orzekł o odmowie wymeldowania J. P. z miejsca pobytu stałego w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w Ż.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w czasie przesłuchania w dniu [...] J. P. oświadczył, iż mieszka nadal w Ż. przy ul. [...], choć przebywa w altanie ogrodowej przy ul. [...], w której jest codziennie, nocuje, jada posiłki itp., że w chwili obecnej nie ma on innej możliwości zamieszkania, gdyż w lokalu w którym jest zameldowany przy ul. [...] został wymieniony zamek w drzwiach wejściowych, a mimo kilkakrotnej interwencji J. P. oraz Policji, kluczy do tych drzwi nie otrzymał, że bezskutecznie starał się on poprzez interwencje policji aby umożliwiono mu powrót do tego lokalu, że na skutek wyroku Sądu Okręgowego w B. ma on opłacać połowę kosztów utrzymania tego lokalu, że nie posiada kluczy do spornego mieszkania i, że wszystkie wskazane powyżej okoliczności zmusiły go do opuszczenia lokalu przy ul. [...], choć nie zamierza się z niego wymeldować dobrowolnie. Organ wyjaśnił również, że w tym samym dniu W. P. zeznała, iż J. P. nie przebywa pod wskazanym adresem, że od [...] przebywa u p. W. przy ul. [..], że z przedmiotowego lokalu zabrał rzeczy osobiste, że zostały tylko rzeczy wspólne tj. część mebli i 20-letni telewizor, że nie ma w nim żądnych narzędzi, że w lokalu przy ul. [...] nie przebywa od [...], kiedy to zademonstrował jej iż odchodzi bo układa sobie życie z inną kobietą, że był w spornym lokalu dwa razy z Policją, że opuścił go dobrowolnie, a dopiero po 3 latach zaczął się nim ponownie interesować, że to ona ponosi wszystkie koszty utrzymania tego lokalu oraz, że uważa, iż J. P. opuścił przedmiotowy lokal w sposób trwały, a nie chce się z niego wymeldować wyłącznie przez złośliwość i upór. Organ powołał się ponadto na dokumenty dostarczone przez J. P., z których wynika, iż kierował on pisma do Komendy Powiatowej Policji w Ż. dotyczące niedopełnienia obowiązku meldunkowego przez lokatorów, którzy przebywali w lokalu mieszkalnym przy ul. [...]. Wskazał także na przeprowadzone w dniu [...] oględziny spornego mieszkania wyjaśniając, iż składa się ono z kuchni, czterech pokoi, korytarza, klatki schodowej i łazienki, a także na złożone w ich trakcie oświadczenie W. P., w którym ww. wskazała, iż w szafie odzieżowej powinien znajdować się garnitur koloru zielonego i część innej garderoby oraz, że reszta rzeczy została spalona. Zaznaczyła przy tym, że część garderoby, którą przyniosła W. P. tj. czapka, pulower oraz piżama zostały zabrane w tym dniu przez J. P., zaś inne rzeczy – jak wynika z oświadczenia W. P. - tj. meble, regał, fotel, szafa odzieżowa, stół na metalowych nogach i telewizor, znajdują się w szopie, natomiast pozostałe rzeczy wchodzą do majątku wspólnego. Wskazała też, że po rozwodzie część przedmiotów i mebli została przez nią zakupiona. W ocenie organu, w świetle wskazanych okoliczności faktycznych, w chwili obecnej nie ma podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu J. P. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w Ż., ponieważ ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż J. P. nie opuścił dobrowolnie spornego lokalu mieszkalnego. Został bowiem wymieniony w nim zamek, a nie posiadał on do niego kluczy. Nie zaistniały więc w sprawie, jak stwierdził, przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, do wymeldowania strony z miejsca pobytu stałego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła W. P., domagając się pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. Odwołująca podniosła, że zaskarżona decyzja została oparta na niepełnym i powierzchownie przeprowadzonym przez pracownika Urzędu Miejskiego w Ż. wywiadzie, a także na chaotycznym i kłamliwym oświadczeniu J. P. oraz na fakcie pozostawienia resztek jego zniszczonej i starej odzieży. Strona zarzuciła nie uwzględnienie przez organ istotnych faktów w sprawie, tj.: występowania głębokiego konfliktu pomiędzy stronami niniejszego postępowania, efektem którego jest postanowienie Sądu Rejonowego w Ż. sygn. akt. II Cz 281/12, w którym orzeczono bezterminowy zakaz zamieszkiwania J. P. pod wspólnym adresem z W. P.; faktu prowadzenia od [...] w Sądzie Rejonowym w Ż. (sygn. akt I Ns 322/10) postępowania o podział majątku wspólnego i zamiaru odwołującej spłaty po zakończeniu tego postępowania części należnej J. P. za sporny lokal; jak też okoliczności wynikających z opinii dzielnicowego Komendy Powiatowej w Ż. - Pana S., który posiada faktyczną wiedzę na temat tego, gdzie od [...] do chwili obecnej zamieszkuje J. P. Odwołująca podniosła ponadto, że altana, w której rzekomo zamieszkuje J. P. nie istnieje, czego nie sprawdzono w sprawie. Wskazała, że J. P. jest właścicielem nieruchomości w Ch., że ze spornej nieruchomości wyprowadził się w [...] i sukcesywnie – mając klucze – zabierał z niej swoje rzeczy twierdząc, iż na nowo układa sobie życie. Natomiast pozostawił w niej jedynie niepotrzebne mu i w bardzo złym stanie rzeczy l. Odwołująca podkreśliła, że sytuacja taka trwała przez trzy lata tj. do [...], kiedy to wymieniła zamek w drzwiach, gdyż J. P. zaczął ją okradać. Według twierdzenia odwołującej do [...] J. P. miał możliwość wprowadzenia się z powrotem do domu, ale nie skorzystał z tej możliwości, nawet będąc w asyście Policji, którą wzywał po spożyciu alkoholu na nieuzasadnione interwencje, czego dowodem są adnotacje Policji znajdujące się w Komendzie Powiatowej Policji w Ż.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Wojewoda K. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej powoływanej jako "kpa") i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, uchylił zaskarżoną decyzji w całości i orzekł o wymeldowaniu J. P. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w Ż.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji przytaczając treść i wyjaśniając istotę przepisów art. 15 ust. 2, art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 2 ustawy o ewidencji, stwierdził że w ich świetle oraz okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, w tym tych wynikających z uzupełnionego w toku postępowania odwoławczego materiału dowodowego sprawy, zaistniały podstawy do wymeldowania J. P. ze spornego lokalu. Nieruchomość przy ul. [...] w Ż. bowiem ostatecznie od [...] nie stanowi miejsca, w którym J. P. koncentruje swoje codzienne sprawy mieszkaniowe oraz socjalno-bytowe. Powyższe potwierdzają, jak zaznaczył organ, obie strony postępowania w złożonych do protokołu zeznaniach, oględziny przeprowadzone w nieruchomości oraz zeznania świadków. I tak, jak wskazał, z zeznań złożonych do protokołu, jak i wyjaśnień W. P. zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji wynika, iż J. P. dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego w [...], kiedy to oświadczył rodzinie, że układa sobie życie na nowo i wniósł sprawę o rozwód, że do [...]. miał on klucz i swobodny dostęp do posesji, i sukcesywnie zabierał z niej swoje rzeczy, pozostawiając jedynie to co było mu niepotrzebne, że sytuacja taka trwała do [...], kiedy to z uwagi na okradanie jej przez J. P. dokonała wymiany zamka w drzwiach oraz, że do [...] miał on możliwość wprowadzenia się do domu, ale z tej możliwości nigdy nie skorzystał, nawet będąc w asyście Policji, którą wzywał na nieuzasadnione interwencje. Powyższe fakty, jak podkreślił organ, potwierdził w zeznaniach złożonych do protokołu w dniu [...] dzielnicowy – M. S., który zeznał, iż od czasu kiedy został dzielnicowym, tj. od [...] nigdy w czasie interwencji nie zastał w przedmiotowej nieruchomości J. P., który wówczas zawsze był w domu matki. Jak wskazał ww. świadek J. P. został nawet ukarany mandatem, który przyjął za niedopełnienie obowiązku meldunkowego w zakresie braku zgłoszenia zameldowania w domu matki, w którym faktycznie przebywa. W kontekście tego faktu organ zaznaczył, iż z bazy danych PESEL wynika, że J. P. nadal nie dopełnił obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji. Fakt nieprzebywania J. P. pod adresem: ul. [...] w Ż. potwierdza również, jak wskazał organ, treść zawarta w notatce służbowej Straży Miejskiej w Ż., sporządzonej w dniu [...] na okoliczność ustalenia faktycznego miejsca pobytu J. P. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] z W. P., J. P., ich córką – M. P., matką J. P. – J. P., jego siostrą - P. W. oraz najbliższymi sąsiadami ustalono zaś, że od 8 lat J. P. zamieszkuje faktycznie w domu matki, który bezpośrednio sąsiaduje z nieruchomością, w której ww. posiada zameldowanie na pobyt stały. Nadto, jak zaznaczył organ, pracownik Poczty Polskiej w Ż. – S. N. zeznał do protokołu w dniu 28 [...], iż korespondencję doręcza J. P. pod adresem: ul. [...], a jeśli jest on nieobecny wówczas odbiera korespondencję osobiście na poczcie. Przeprowadzone natomiast w dniu [...] oględziny spornego lokalu wykazały, iż J.P. zabrał z mieszkania większość swoich rzeczy osobistych, pozostawiając tylko nieliczne części odzieży. Natomiast część sprzętu i wyposażenia domu stanowi majątek wspólny byłych małżonków. Podczas oględzin J. P. oświadczył, że nie zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. [...] ponieważ druga strona wymieniała zamki w drzwiach wejściowych, czym utrudnia mu dostęp do domu. Organ wskazał także, że w trybie art. 10 kpa, w dniu [...] umożliwił J. P. zapoznanie się z całym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz przyjął do protokołu jego zeznania wraz z załączonymi dokumentami. J. P. wyjaśnił w nich, iż informacje zawarte w odwołaniu W. P. to pomówienia, że nie ma on swobodnego dostępu ani kluczy do spornego lokalu od [...], że starał się poprzez interwencje policji doprowadzić do sytuacji, w której była żona udostępni mu klucze do mieszkania, że na policji interweniował kilka razy, a ostatnia interwencja miała miejsce w dniu [...]. Celem wykazania podejmowania także innych działań zmierzających do uzyskania dostępu do spornego lokalu, powołał się on także na różne pisma kierowane do sądu, w których informował o zaistniałej sytuacji. J. P. zeznał także, jak wskazał organ, iż nie wystąpił do sądu z powództwem posesoryjnym, ale zamierza to uczynić. Odnosząc się zaś do kwestii rzeczy osobistych pozostawionych w spornej nieruchomości oświadczył, że w grudniu podczas oględzin lokalu zabrał część garderoby, natomiast w domu pozostał jego ślubny, wartościowy garnitur. Jako miejsce koncentracji swoich spraw socjalno-mieszkaniowych wskazał natomiast na altanę położoną równolegle do nieruchomości przy ul. [...] w Ż., a jako miejsce, w którym spożywa posiłki i dba o higienę na dom matki przy ul. [...]. Do protokołu zeznania, jak podkreślił organ, J. P. dołączyła tylko jedno pismo procesowe skierowane do Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...], oraz zawiadomienie o przestępstwie z dnia [...] przesłane do Ośrodka Zamiejscowego Prokuratury Rejonowej w S.

Zdaniem organu wszystkie ww. dowody i co najistotniejsze zeznania spornych stron pokrywają się ze sobą w części dotyczącej istoty przedmiotowego postępowania tj. faktu nieprzebywania J. P. w miejscu pobytu stałego przy ul. [...] w Ż. Problem w sprawie stanowi zaś jedynie ocena charakteru opuszczenia przez J. P. miejsca pobytu stałego, jako że ten ostatni twierdzi, iż nie opuścił miejsca pobytu stałego dobrowolnie, a jego nieprzebywanie w przedmiotowej nieruchomości ma związek z utrudnianiem mu dostępu do niej przez byłą żonę. Odnosząc się do tej spornej kwestii organ zaznaczył, powołując się na orzecznictwo NSA, że wymaganą prawem przesłanką wymeldowania stanowi ustanie pobytu w lokalu - nie przebywanie w nim, że kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały, a także że dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca zameldowania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła. W ramach tak rozumianej przesłanki wymeldowania organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie miało miejsce opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie bezsprzecznie bowiem wskazuje na to, iż opuszczenie przez J. P. miejsca pobytu stałego nastąpiło w sposób dorozumiany już w [...], kiedy to podejmując samodzielną decyzję związaną z potrzebą ułożenia sobie życia na nowo, wyprowadził się ze spornego lokalu i sukcesywnie opróżniał go z należących do niego rzeczy. Wymiana zamka w drzwiach wejściowych przez W. P. spowodowała zaś całkowitą niemożność przebywania J. P. w spornej nieruchomości, a brak z jego strony skutecznych działań prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego stanu posiadania ostatecznie przypieczętował jego całkowitą rezygnację z zamieszkiwania w spornej nieruchomości. Ustosunkowując się do załączonego przez J. P. pisma procesowego z dnia [...], organ wyjaśnił, że sprawa skierowana do sądu z jego wniosku zakończyła się postanowieniem wydanym przez Sąd Rejonowy w Ż. z dnia [...] sygn. akt I NS 322/10, mocą którego Sąd, mając na uwadze trwający od kilku lat głęboki konflikt istniejący pomiędzy stronami, nie uwzględnił wniosku J. P. o wydzielenie do wyłącznego korzystania części nieruchomości wspólnej położonej w Ż. przy ul. [...]. Zażalenie J. P. na powyższe postanowienie zostało zaś oddalone przez Sąd Okręgowy w B. II Wydział Cywilny - Odwoławczy postanowieniem o sygn. akt II CZ 281/12, wydanym w dniu [...]. W kwestii zaś złożonego przez J. P. zawiadomienia o przestępstwie w [...], organ zaznaczył, że dotyczy ono osoby trzeciej w żaden sposób nie związanej z przedmiotem niniejszego postępowania i, że pomimo tego wyraźnie wskazuje się w nim, iż J. P. pozostaje z żoną w separacji i od dłuższego czasu mieszka w sąsiednim budynku należącym do jego matki, co zdaniem organu stanowi kolejny dowód potwierdzający fakt jego niezamieszkiwania pod adresem pobytu stałego. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu, zaistniały przesłanki do uznania, że po stronie J. P. doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. Kwestią nie podlegającą dyskusji jest również to, że pomiędzy stronami niniejszego postępowania istnieje głęboki konflikt związany m.in. z podziałem nieruchomości przy ul. [...] w Ż., która to stanowi majątek wspólny byłych małżonków. Niemniej jednak, jak podkreślił organ, organy meldunkowe działające w oparciu o przepisy, których charakter jest stricte rejestracyjno-porządkowy, pomijają w toku rozstrzygania spraw meldunkowych motywy natury cywilno-majątkowej, dla których osoba, która nie przebywa w miejscu zgłoszonego pobytu stałego, nie chce się z niego wymeldować, upatrując w zameldowaniu zachowanie prawa do nieruchomości. Poprzez fakt zameldowania nie nabywa się bowiem praw do określonej nieruchomości, tak jak i poprzez wymeldowanie nie traci się do niej praw wynikających z prawa własności. Tym samym więc, jak stwierdził organ, skoro J. P. od około 8 lat nie zamieszkuje w domu przy ul. [...] w Ż. i jak wynika z akt sprawy w najbliższym czasie nie ma realnej możliwości zamieszkiwania w miejscu zgłoszonego pobytu stałego, z zamiarem o jakim mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji, to tym samym brak jest podstaw do dalszego utrzymywania swoistej fikcji meldunkowej, co zmusza organ do orzeczenia o jego wymeldowaniu w drodze decyzji administracyjnej.

Na powyższą decyzję J. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Domagając się jej uchylenia w całości, skarżący zarzucił organowi II instancji:

1) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego było wynikiem samodzielnej decyzji związanej z potrzebą ułożenia sobie życia na nowo, podczas gdy zebrany z sprawie materiał dowodowy, świadczy, iż bezpośrednią przyczyną utraty dotychczasowego miejsca zamieszkania było uniemożliwienie skarżącemu powrotu do stałego miejsca pobytu przez W. P., która to w tym celu dokonała wymiany zamków w drzwiach wejściowych, jak również przyjęła i pozwoliła na zamieszkanie we wspólnej nieruchomości osobie trzeciej tj. A. W.;

2) naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie skarżący opuścił dobrowolnie miejsce pobytu stałego przekraczające 3 miesiące z zamiarem zmiany tegoż miejsca pobytu na inne i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia skarżący podkreślił, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2012 r. o sygn. akt II SA/Sz 817/12 oraz wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r. o sygn. akt II SA/Bk 468/12, że opuszczenie miejsca pobytu stałego, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, nie oznacza jedynie przebywania w innym miejscu aniżeli miejsce pobytu stałego, lecz dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu danej osoby w tym inny miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, że dla oceny okoliczności potwierdzających wolę danej osoby należą m.in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu oraz obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim, a także że o dobrowolności opuszczenia stałego miejsca pobytu świadczy samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie wywołana przymusem fizycznym ani psychicznym osoby trzeciej. W świetle powyższego oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że w przedmiotowej sprawie skoncentrowanie przez niego codziennych spraw mieszkaniowych oraz socjalno-bytowych poza mieszkaniem położonym w Ż. przy ul [...] (miejscem stałego pobytu) nie nastąpiło w sposób dobrowolny. Za błędne należy, w jego ocenie uznać, ustalenia organu, iż opuszczenie przez niego spornego lokalu w [...] połączone było z zamiarem trwałego przeniesienia centrum interesów życiowych w inne miejsce, aniżeli dotychczas zajmowane. W tymże okresie bowiem pomiędzy nim a W. P. trwała sprawa rozwodowa, a nasilające się kłótnie w sposób naturalny spowodowały konieczność czasowego odseparowania obojga małżonków, czego jednak (tj. tymczasowej jego wyprowadzki) w żaden sposób nie należy interpretować jako zamiaru stałego opuszczenia dotychczasowej nieruchomości. Skarżący podkreślił, że po wyprowadzce, na bieżąco korzystał z będącego jego własnością lokalu i nie zabrał z niego większości jego rzeczy osobistych, czyniąc to dopiero podczas jednej z interwencji Policji. Zaznaczył, że swoim zachowaniem nie dał W. P. żadnego pretekstu do wnioskowania, iż poszukuje on nowego miejsca do ułożenia sobie życia na nowo. Przytoczone okoliczności jego zdaniem potwierdzają, iż ustalenia organu oparte wyłącznie na zeznaniach W. P. są błędne. Skarżący zakwestionował także twierdzenie organu, iż brak z jego strony skutecznych działań prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego stanu posiadania, ostatecznie przypieczętował rezygnację skarżącego z zamieszkiwania w spornej nieruchomości. Ustawodawca bowiem, jak wskazał, w żaden sposób nie wymaga dla uznania braku zamiaru opuszczenia miejsca stałego pobytu, aby działania osoby chcącej powrócić do lokalu którego osoba ta bezprawnie pozbawiona, były skuteczne. Skarżący wyjaśnił, że po zablokowaniu zamków w drzwiach oraz po wprowadzeniu się do nieruchomości osoby trzeciej tj. A. W. wielokrotnie informowałem o tym fakcie organy Policji oraz Prokuraturę, a więc organy, które uważał za wyłącznie władne do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Wskazał, że o możliwości skorzystania z powództwa posesoryjnego dowiedziałem się w momencie przesłuchania w Urzędzie Wojewódzkim w dniu [...], jednakże z uwagi na przedawnienie roszczenia, nie mógł już z tej drogi mogę skorzystać. Podkreślił także, że rozważał skorzystanie z tzw. samopomocy, jednakże w obawie o oskarżenie go o znęcanie i napaść fizyczną zaniechał tego typu działań. Pomimo więc braku wytoczenia powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, czynione przeze niego działania, w szczególności zawiadomienia Prokuratury, pisma do Sądu w Ż. oraz wielokrotne informowanie Policji, w szczególności dzielnicowego M. S., w jego ocenie nie mogą zostać pominięte w niniejszej sprawie, w szczególności pod kątem badania dobrowolności opuszczenia stałego miejsca pobytu oraz zamiaru strony do skoncentrowania swoich interesów życiowych w określonym miejscu, z którego poprzez działania osób trzecich została wyrzucona. Zatem, jak podsumował, całkowicie nieuzasadnionym jest formułowanie przez organ tezy o rezygnacji z powrotu do nieruchomości, na postawie braku skuteczności podejmowanych działań. Odnosząc się natomiast do ustalenia organu, iż aktualnym centrum życiowym skarżącego jest nieruchomość jego matki skarżący podkreślił, że wizyty w jego domu rodzinnym są związane z konieczności sprawowania bezpośredniej opieki nad mającą poważne problemy zdrowotne matką, oraz że przeniesienie adresu do korespondencji do domu matki, spożywanie w nim posiłków i utrzymywanie w nim higieny odbywa się z uwagi na pozbawienie skarżącego możliwości korzystania z będącego jego własnością spornego lokalu, do którego chce powrócić i w którym chce zamieszkać i z którego poprzez bezprawne działania osób trzecich został wyrzucony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływanej jako "ppsa"), nie uzasadnia zdaniem Sądu uwzględnienia skargi.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przytoczony przepis obliguje organ do decyzyjnego rozstrzygania w sytuacji stwierdzenia zaniedbania przez określoną osobę wykonania obowiązku meldunkowego, który w takim wypadku polega na obowiązku wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego z chwilą jego opuszczenia (art. 4 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 ww. ustawy). Warunkiem ingerencji organu w trybie i na zasadach unormowanych omawianym przepisem jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ww. ustawy, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem miejscem pobytu stałego osoby, jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe osoby. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Analizując przesłankę opuszczenie miejsca pobytu stałego, warunkującą w świetle art. 15 ust. 2 ww. ustawy wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania, należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nieprzebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar, wola osoby ma więc także istotne znaczenie, przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego tez przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim ( wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969; wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublik.). Zatem organy meldunkowe, badając wystąpienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego, zobligowane są ocenić czy osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się to miejsce (fizycznie w nim nie przebywa) i czy opuszczenie to, jako będące wynikiem woli tej osoby, ma charakter dobrowolny i trwały. Należy podkreślić, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się, w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, sytuację w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, czy o eksmisję. Nawet bowiem, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostałaby z lokalu usunięta wbrew jej woli, bądź niezgodnie z jej wolą nie miałaby ona do niego dostępu, ale nie podjęłaby ona żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu i faktycznie mieszkałaby i koncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu, to odmowa wymeldowania takiej osoby potwierdziłaby fikcję zameldowania, naruszając tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności (np. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, LEX nr 201427; wyrok WSA w Opolu z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 31/08, LEX nr 481441) – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 sierpnia 2011 r. o sygn. akt II SA/Bd 613/11 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ cbo/ query).

Dokonując oceny niniejszej sprawy w świetle przytoczonych przepisów prawnych oraz wskazanych wyżej kryteriów oceny zawartych w nich przesłanek wymeldowania osoby fizycznej z miejsca pobytu stałego, należy wskazać, iż organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wymeldowania J. P. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w Ż., a rozstrzygnięcie ich oparte zostało na właściwie ocenionym materiale dowodowym.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżący w wyniku konfliktu rodzinnego, toczącego się postępowania rozwodowego oraz choroby matki już od [...] zaczął koncentrować swoje sprawy życiowe poza miejscem pobytu stałego, sukcesywnie zabierając z niego prawie wszystkie swoje rzeczy, natomiast od ok. [...], [...] nie miał już do niego swobodnego dostępu i w ogóle w nim nie przebywał, z uwagi na wymianę przez byłą żonę skarżącego zamaka w drzwiach wejściowych do spornego mieszkania (dowód: protokół przesłuchania skarżącego z dnia [...], oświadczenie wiedzy W. P. zawarte w odwołaniu z dnia [...], protokół oględzin przedmiotowej nieruchomości z dnia [...]). W tym czasie zamieszkał on w domu rodzinnym swojej matki, mieszczącym się obok, przy ul. [...] w Ż. (dowód: złożone przez J. P. do Prokuratury zawiadomienia o przestępstwie z dnia [...] i z dnia [....], protokół przesłuchania dzielnicowego M. S. z dnia [...], protokół przesłuchania listonosza S. N. z dnia [...], dzielnicowego M. S. z dnia [....], notatka urzędowa inspektora Straży Miejskiej D. M. z dnia [....] z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z W. P., M. P., J. P., B. W.). Okoliczność realizowania w domu matki czynności związanych z utrzymaniem higieny oraz spożywania w nim posiłków potwierdził także skarżący w trakcie przesłuchania w dniu [...]. W toku tej czynności oświadczył on jednak także, iż jego centrum życiowe stanowi altana położona równolegle do nieruchomości przy ul. [...] w Ż. Abstrahując od faktu, że twierdzenie to nie znajduje potwierdzenia w żądnym innym źródle dowodowym, wymaga podkreślenie że nie jest ono nawet zgodne z oświadczeniami skarżącego zawartymi we ww. zawiadomieniach o przestępstwach i złożonych w trakcie wywiadu przeprowadzonego przez inspektora Straży Miejskiej, w których stwierdzał on iż przeprowadził się i mieszka u matki przy ul. [...] w Ż.

Ze wskazanych dowodów wynika zatem bezsprzecznie i jednoznacznie po pierwsze, że skarżący od przynajmniej 8 lat fizycznie nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w Ż., a od ok. [...], [...] nie ma do niego w ogóle dostępu, natomiast po drugie że swoje sprawy życiowe, w tym związane ze spożywaniem jedzenia, zaspokajaniem swoich potrzeb sanitarnych i higienicznych i z nocowaniem, skarżący realizuje w domu matki przy ul. [...] w Ż. Co istotne okoliczności te potwierdziła nie tylko W. P., a więc osoba zainteresowana określonym rozstrzygnięciem sprawy, ale także osoby nie związane ze sprawą tj. listonosz i dzielnicowy, a ponadto rodzina skarżącego, w tym jego matka i siostra.

Oceniając zatem zaistnienie w sprawie przesłanek warunkujących w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymeldowanie z miejsca stałego zameldowania, należało rozstrzygnąć czy to fizyczne nieprzebywanie od ponad 8 lat skarżącego w spornym lokalu jest wynikiem jego woli koncentracji własnych spraw życiowych w innym miejscu. Zdaniem Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje na tą okoliczność, albowiem skarżący opuścił dobrowolnie posesję przy ul. [...] w Ż., i nie podjął skutecznie żadnych czynności prawnym umożliwiających mu powrót do niej, a zatem jego opuszczenie tej posesji jako takie ma charakter trwały, i stanowi następstwo jego własnej woli, choć niewątpliwie uwarunkowanej zaistniałym konfliktem rodzinnym i postępowaniem rozwodowym. Odnosząc się do kwestii dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu, w ocenie Sądu jest ona niewątpliwa, gdyż w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu wskazującego, że w [....] skarżący został siłą z niego usunięty i następnie nie wpuszczono go do niego (do [...], [...]). Również fakt utrudniania skarżącemu przez W. P. od [...], [...] możliwości swobodnego dostępu do spornego mieszkania w związku z wymianą zamaka w drzwiach wejściowych, nie może stanowić podstawy do uznania, że w przypadku skarżącego nie wystąpił zamiar opuszczenia tego mieszkania. W tym miejscu należy podkreślić, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że pomiędzy skarżącym, a jego żoną od wielu lat istnieje konflikt i, że żona skarżącego faktycznie poprzez zmianę zamka uniemożliwiła mu od [...], [...] dostęp do spornego lokalu. Niemniej jednak skarżący nie przedstawił dowodów, który wskazywałby, że podjął on skuteczne działania prawne umożliwiające mu powrót do spornego lokalu, w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, czy o eksmisję. Złożone zaś przez niego do Prokuratury zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa z dnia [...] i z dnia [...] dotyczyły zarzutu naruszenia miru domowego (czyn z art. 193 kk) przez osobę trzecią tj. znajomego byłej żony skarżącego. Przedmiotem tych zawiadomień nie było więc przywrócenie skarżącemu bezprawnie naruszonego posiadania spornego lokalu. Należy wyraźnie podkreślić, że aby ewentualne utrudnienia dostępu do miejsca pobytu stałego mogły mieć wpływ na ocenę wystąpienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, niezbędnym jest jak wykazano to wyżej, w świetle utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa sądów administracyjnych, podjęcie przez osobę zainteresowaną ww. skutecznych środków prawnych, tj. środków prawnych podjętych w właściwym czasie, z których wynikałoby, iż wolą podmiotu z nich korzystającego jest umożliwieniu mu dostępu czy powrotu do lokalu, z którego został bezprawnie usunięty czy do którego dostęp jest ma utrudniany, celem realizacji i koncentracji w nim przez ten podmiot istotnych spraw życiowych. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu skarżący z takich środków nie skorzystał. Rację ma organ odwoławczy, że sprawy związane z prawem własności do nieruchomości, w tym podziałem nieruchomości, nie mogą determinować i uzasadniać administracyjnych rozstrzygnięć dotyczących kwestii meldunkowych, które mają wyłącznie charakter rejestracyjno-porządkowy, i odzwierciedlają określony stan faktyczny. W ocenie Sądu z materiału dowodowego sprawy wynika, że w okresie zamieszkiwanie przez skarżącego w mieszkaniu matki przy ul. [...] w Ż., podejmowane przez niego działania tj. jego kilkukrotne powroty do spornego lokalu oraz zawiadomienia kierowane do Prokuratury czy na Policję, zmierzały jedynie do odzyskania rzeczy pozostawianych w spornym mieszkaniu (okres pomiędzy [...]- [...]/[...]), bądź do utrudnienia i uprzykrzenia byłej żonie i jej rodzinie oraz znajomym przebywania w tymże mieszkaniu, czy też do uzyskania określonych korzyści związanych z podziałem majątku, natomiast nie było ich celem zamieszkanie przez skarżącego w spornym lokalu, tj. powrót do niego w celu stałego nocowania w nim, korzystania z jego urządzeń, spędzania wolnego czasu i zaspokajania swoich funkcji życiowych, a więc innymi słowy, w celu koncentracji spraw życiowych skarżącego w tym właśnie miejscu.

Skoro więc skarżący na przestrzeni ponad 8 lat nie mieszkał w spornym lokalu i nie podjął we właściwym czasie skutecznych środków prawnym umożliwiających mu powrót do niego, to tym samym wskazuje to, że pogodził się on z opuszczeniem w wyniku konfliktu rodzinnego i majątkowego spornego lokalu, i skoncentrował swoje sprawy życiowe w innym miejscu, nie godząc się jedynie z wymeldowaniem z niego. W tych okolicznościach opuszczenie spornego lokalu przez skarżącego należy traktować jako będące wynikiem jego woli, dobrowolne i trwałe.

Należy także zauważyć, co już zaakcentowano wcześniej, że zameldowanie w określonym lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu określonej osoby w tym lokalu, w związku z czym, jeżeli okoliczności faktyczne sprawy potwierdziły, że skarżący skoncentrował swoje sprawy życiowe w innym miejscu, niezależnie od przyczyny tego stanu rzeczy, to obowiązkiem organu ewidencyjnego jest doprowadzenie do sytuacji, w której stan prawny będzie zgodny z sytuacją faktyczną. Ponadto należy podkreślić, że istniejący konfliktu pomiędzy skarżącym a jego byłą żoną, w sytuacji długotrwałego i dobrowolnego opuszczenia spornego lokalu, przy jednoczesnym nie podjęciu skutecznych kroków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania, nie ma żadnego znaczenia dla oceny o przedmiocie sprawy. Sama wola skarżącego mieszkania w spornym lokalu, nie poparta żadnymi dającymi się obiektywnie sprawdzić okolicznościami, nie może być w świetle przepisów ustawy o ewidencji przesłanką uwzględnienia skargi J. P.

Uwzględniając zatem powyższe należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda K. prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącego wystąpiły wszystkie przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, uzasadniające wymeldowanie go z dotychczasowego miejsca pobyt stałego. Prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy sprawy jednoznacznie bowiem potwierdził, że skarżący opuścił długotrwale i dobrowolnie przedmiotowy lokal, oraz nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, co uzasadniało ingerencję organu ewidencyjnego w sprawie wymeldowania skarżącego ze spornego lokalu.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.