Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 427/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 roku sprawy ze skargi H. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r., Nr "[...]" , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: kpa, oraz art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 8 ust. 2, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o Kombatantach, po rozpoznaniu wniosku H. L. z dnia 3 lipca 2006r. o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 kpa, odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia "[...]" r., oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia "[...]" r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r. utrzymano w mocy decyzję własną z dnia "[...]" r. w przedmiocie odmowy przyznania H. L. uprawnień kombatanckich. Powyższe orzeczenie zostało poddane kontroli sądowoadministracyjnej w wyniku czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2006r. ("[...]") oddalił skargę H. L. Wnioskiem z dnia 3 lipca 2006r. skarżący zwrócił się do organu o uchylenie decyzji z dnia "[...]" r. w trybie art. 154 § 1 kpa, nie wskazując przy tym aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne lub prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Dalej organ podniósł, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o Kombatantach, który stanowi, że represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Stosownie do art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o Kombatantach, jak wskazał organ, do wyłącznej kompetencji Prezesa Sądu Okręgowego należy wydanie na wniosek osoby zainteresowanej decyzji potwierdzającej okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o Kombatantach. W dniu "[...]" r. (sygn. akt "[...]" ) Sąd Okręgowy umorzył sprawę z wniosku H. L. o potwierdzenie represjonowania. Prezes Sądu Okręgowego wskazał, iż H. L. w przeszłości występował z podobnymi wnioskami, które zostały rozstrzygnięte postanowieniem z dnia "[...]" r., a następnie decyzją z dnia "[...]" r. (sygn. akt "[...]"). Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" , Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego. Wyrokiem z dnia "[...]"r. (sygn. akt "[...]") Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę H. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości.

Wobec powyższego, jak wskazał Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, nie wystąpiły w sprawie okoliczności określone w art. 154 § 1 kpa, zatem brak jest podstaw do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o Kombatantach.

Na skutek wniosku H. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia "[...]" r., działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy o Kombatantach, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" r.

W motywach uzasadnienia wskazał, iż z akt postępowania wynika, że H. L. został skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego z dnia "[...]" r. ("[...]") na karę łączną "[...]" za czyny określone w art. 4 § 1 Dekretu z dnia 13 czerwca 1946r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 192 ze zm.) oraz art. 257 i art. 259 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 60, poz. 571 ze zm.). Art. 4 § 1 Dekretu stanowił, że podlega karze kto bez zezwolenia wyrabia, gromadzi lub przechowuje broń palną, amunicję, materiały lub przyrządy wybuchowe albo inne przedmioty mogące sprowadzić niebezpieczeństwo powszechne. Art. 257 i art. 259 Kodeksu karnego przewidywały karalność kradzieży zwykłej i rozbój. Prezes Sądu Okręgowego decyzją z dnia "[...]" r. utrzymaną w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia "[...]" r. ("[...]") odmówił potwierdzenia, że H. L. przebywał w więzieniu na mocy skazania na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sąd wojskowy za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia "[...]" r. (sygn. akt "[...]") skargę oddalił. Nadto, Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia "[...]" r. oddalił wniosek H. L. o uznanie za nieważny wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego z "[...]" r. Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia "[...]" r. utrzymał w mocy niekorzystne dla strony postanowienie Sądu Wojewódzkiego. W ramach tego postanowienia ustalono, że czyny przypisane H. L. w wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego nie były związane z jego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, ani też orzeczenie nie zostało wydane z powodu takiej działalności. Wskazano, iż brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających, że H. L. był członkiem formacji partyzanckiej podczas wojny ("[...]"). Nadto organ wskazał, iż w świetle treści przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o Kombatantach, który wyłącznej kompetencji Prezesa Sądu Okręgowego powierza wydawanie decyzji potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 in principio tej ustawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie może samodzielnie ocenić okoliczności związanych z pozbawieniem strony wolności, w tym oceniać czy skazanie wnioskodawcy było spowodowane jego działalnością polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

Ponadto organ, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, wskazał, że dla uzyskania decyzji potwierdzającej podleganie represjom, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o Kombatantach nie jest wystarczające, że osadzenie w więzieniu, areszcie lub innym miejscu odosobnienia nastąpiło w latach 1944-1956, ale niezbędne jest jeszcze wykazanie, że nastąpiło to za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Okres przebywania w więzieniu polskim na mocy skazania bez związku z działalnością polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość, nie jest okresem represji w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o Kombatantach nawet wtedy, gdy osoba odbywająca karę była poddawana represyjnym metodom śledczym z przyczyn politycznych.

Organ podniósł również, że dla zastosowania trybu określonego przepisem art. 154 § 1 kpa konieczne jest łączne spełnienie zakreślonych tą normą trzech przesłanek:

1) ostateczności decyzji administracyjnej;

2) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony;

3) przepisy prawa nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że decyzja o odmowie przyznania H. L. uprawnień kombatanckich jest ostateczna i nie tworzy prawa. Zatem najistotniejszego znaczenia nabiera kwestia odnosząca się do istnienia lub nieistnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W tym zakresie, jak wskazał Kierownik Urzędu, organ administracji związany jest brzmieniem art. 6 i 7 kpa, które łącznie ustanawiają zasadę praworządności. Nakazuje ona, żeby organy administracji publicznej prowadząc postępowanie działały na podstawie przepisów prawa. Z uwagi na powyższe przepisy nie sposób jest zasadnie oczekiwać, ażeby organ administracji publicznej związany przepisami prawa mógł je naruszać, bagatelizować i omijać tylko i wyłącznie po to, iżby uczynić zadość przekonaniu zainteresowanego, że jego interes jako strony postępowania jest słuszny i w konfrontacji z nim, obowiązujący porządek prawny musi ustąpić. Tego rodzaju stanowisko zasadzające się na czysto subiektywnych kategoriach nie jest ani trafne, ani też słuszne i z całą pewnością nie koresponduje z obowiązującym stanem prawnym i interesem społecznym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie H. L. zarzucił, iż decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest dla niego krzywdząca, ponieważ w czasie kiedy odbywał karę pozbawienia wolności był torturowany, bity przez milicję i ubowców, a z więzienia wyszedł schorowany. Przy wydawaniu decyzji organ nie wziął pod uwagę, że w tamtym okresie nie można było się przyznać do działalności partyzanckiej i pomocy udzielanej społeczności Żydowskiej. Sprawy w sądach były fałszowane, a oskarżony zawsze okazywał się zwykłym szabrownikiem. Ponadto wskazał, iż nie może przedstawić innych dowodów na potwierdzenie swojego stanowiska, ponieważ wszyscy świadkowie tamtych wydarzeń już nie żyją.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem więc dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest ona zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1 ustawy p.p.s.a.), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając pod tym kątem zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję, Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów zarówno prawa procesowego, jak i prawa materialnego, dających podstawę do ich uchylenia. Skarga jest zatem niezasadna.

Na wstępie przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 154 § 1 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zatem dla wzruszenia decyzji w trybie omawianego artykułu wymagane jest łączne spełnienie, jak słusznie wskazał to organ, trzech przesłanek: ostateczność decyzji administracyjnej, decyzja ta nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania oraz, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena jednak, czy i w jakim zakresie przesłanki te przemawiają za wzruszeniem decyzji należy do obowiązków organu administracji, który winien to ocenić po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Postępowanie w tym zakresie jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki uzasadniające uchylenie bądź zmianę decyzji.

W niniejszej sprawie bezsporną jest okoliczność, iż decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r. jest decyzją ostateczną, utrzymującą w mocy decyzję własną tego organu z dnia "[...]" r., odmawiającą przyznania H. L. uprawnień kombatanckich. Zatem decyzja ta nie tworzy praw nabytych, co świadczy o tym, iż można ją wzruszyć w trybie art. 154 § 1 kpa. Wobec powyższego zadaniem organu było przeprowadzenie kontroli wydanej decyzji ostatecznej, tj. zbadanie, czy za zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisko, iż kwestia zasadności odmowy przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich została w sposób prawidłowy - w oparciu o zebrane w sprawie dowody - i wyczerpujący przeanalizowana w toku postępowania administracyjnego, bowiem, jak zauważył to organ, dla uzyskania decyzji potwierdzającej podleganie represjom, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o Kombatantach nie jest wystarczające, że osadzenie w więzieniu, areszcie lub innym miejscu odosobnienia nastąpiło w latach 1944-1956, ale niezbędne jest jeszcze wykazanie, że nastąpiło to w związku z prowadzoną działalnością polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Należy mieć tu także na uwadze orzeczenie Sądu Apelacyjnego z dnia "[...]" r. ustalające, że czyny przypisane H. L. w wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego nie były związane z jego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Nie można również uznać za przekonującą, podniesioną w skardze argumentację, iż wszystkie procesy sądowe w tamtym okresie były "upolitycznione" i "fałszowane". Skarżący nie wykazał zatem okoliczności uzasadniających przyznanie mu na podstawie cytowanego art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o Kombatantach uprawnień kombatanckich.

Ponadto Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2006r., sygn. akt V SA/Wa 1952/05 (LEX nr 202367), stwierdzające, że: "samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez skarżącego oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 kpa, a tym samym nie stanowi przesłanki do wzruszenia decyzji". Nie można uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 § 1 kpa jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Skarżący nie wskazał przy tym na żadne inne okoliczności faktyczne i prawne, które stwarzałyby podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji w myśl słusznego interesu strony.

Brak jest również podstaw do twierdzenia, że za uchyleniem decyzji ostatecznej z dnia "[...]" r. przemawia interes społeczny. Sąd podziela stanowisko organu administracji, że interes społeczny w rozumieniu art. 154 § 1 kpa nie może sprowadzać się do naruszenia przepisów prawa - w omawianej sprawie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o Kombatantach - skoro warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji administracyjnej w trybie art. 154 kpa jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem. Zasadne jest wyrażane w zaskarżonej decyzji twierdzenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że nie sposób jest oczekiwać, żeby organ administracji publicznej związany przepisami powszechnie obowiązującego prawa mógł je naruszać, bagatelizować czy też omijać. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany jest do działania na podstawie przepisów prawa i w przypadku stwierdzenia braku podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich, zobowiązany jest odmówić ich przyznania.

Reasumując, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniała okoliczności umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.