Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 459/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Borkowska sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. R. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz T. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym przez T. R. (dalej: "Skarżący") postanowieniem z dnia 10 lutego 2022 r., nr DSE3-K1082-D15356-7/22 Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "organ" lub "Szef Urzędu"), po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 18 stycznia 2022 r., Nr DSE2-K1027-D15356-5/22 o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 marca 2020 r. nr DSE2-K1009-D15356-4D/20, odmawiającą stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Organ przedstawił następujący stan sprawy.

Wnioskiem z 21 października 2019 r. T. R. wystąpił o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Decyzją Szefa Urzędu z dnia 25 marca 2020 r., nr DSE2-K1009-D15356-4D/20 odmówiono Skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1255). Strona nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani nie wniosła skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w związku z czym po upływie 30 dniowego terminu od otrzymania przez wnioskodawcę decyzji stała się ona ostateczna i prawomocna.

Dnia 30 listopada 2021 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął wniosek strony, w którym to ponownie wnosi o potwierdzenie przedmiotowego statusu. W toku prowadzonej korespondencji wnioskodawca poinformował Organ, że zwraca się z prośbą o wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.).

Szef Urzędu postanowieniem z dnia 18 stycznia 2022 r. odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżący nie przestawił żadnych nowych dowodów w sprawie. Dołączono do sprawy wyłącznie wspomnienia Skarżącego określone przez niego jako "zeznania", które jednakże także nie przedstawiają nowych okoliczności od opisanych we wniosku z 23 października 2019 r. Strona w ustawowym terminie wniosła zażalenie na ww. postanowienie organu.

Szef Urzędu postanowieniem z 10 lutego 2022 r., nr DSE3-K1082-D15356-7/22 utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 18 stycznia 2022 r. Organ w uzasadnieniu podniósł, że poza tym, aby podstawa wznowienia, na której swój wniosek opiera strona mieściła się w katalogu przewidzianym w art. 145 § 1 k.p.a. ustawodawca wymaga by wniosek taki został złożony w miesięcznym terminie. Art. 148 § 2 k.p.a. stanowi, że: termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wniesienie takiego podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Jako podstawę wznowienia postępowania strona wskazała nowe dowody, jednak strona nie dołączyła żadnych nowych dowodów, a jedynie opisy swoich przeżyć z przeszłości.

Skargę na postanowienie z 10 lutego 2022 r. wniósł T. R., w której stwierdził, że Organ nigdy nie odniósł się co do zasadności jego zeznań lub ich nieprawdy, nigdy nie podniósł tezy, że są one nieprawdziwe, nigdy ich nie, a na pewno je sprawdzał. Nie uznał ich jako dowodów w sprawie, mówiąc że są to tylko wspomnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 135 p.p.s.a Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonego postanowienia, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że narusza ono prawo.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegało postanowienie z dnia 10 lutego 2022 r., nr DSE3-K1082-D15356-7/22, którym Szef Urzędu utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 18 stycznia 2022 r., Nr DSE2-K1027-D15356-5/22 o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Szefa Urzędu z dnia 25 marca 2020 r. nr DSE2-K1009-D15356-4D/20, odmawiającą stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentowana jest konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji lub postanowienia organu do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania, wynikająca z treści art. 11 k.p.a., stanowiącego, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

W prawomocnym wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 441/14 (LEX nr 1519889) słusznie stwierdzono, że prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie może pozostać w obrocie prawnym decyzja organu odwoławczego, która w uzasadnieniu nie zawiera własnych ustaleń i rozważań poprzestając na ustaleniach i rozważaniach organu pierwszej instancji. Podobnie w prawomocnym wyroku z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 257/14 (LEX nr 1465425) WSA w Olsztynie podkreślił, że organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1757/12, LEX nr 1303055, wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 56/13, LEX nr 1311189, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1039/12, LEX nr 1287174, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 693/11, LEX nr 1139507).

Podkreślić przy tym trzeba, że uzasadnienie stanowiące integralną część każdej decyzji, czy postanowienia jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada ta nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 11 lipca 2001 r., IV SA 703/99 LEX nr 51234; wyrok NSA z 28 marca 2018 r., I OSK 2283/17; CBOSA).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Szef Urzędu nie sprostał obowiązkowi uzasadnienia postanowienia w sposób przekonujący, stanowiącemu wszak podstawowy wyznacznik prawidłowego działania organu, jedynie lakoniczne wskazując, że strona nie dołączyła żadnych dowodów, a jedynie opisy swoich przeżyć oraz koncentrując się tylko na wskazaniu treści przepisów prawnych. Organ powinien bardziej szczegółowo odnieść się do wskazanych przez Skarżącego okoliczności i w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnić przesłanki faktyczne, jakimi się kierował. Ponadto nastąpiła też rozbieżność we wskazanych przepisach przez organ, bowiem w postanowieniu I instancji jako podstawę wznowienia wskazaną przez Skarżącego wymienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wymienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co również budzi wątpliwości, co do prawidłowego załatwienia sprawy. Biorąc pod uwagę wskazany stan faktyczny sprawy należy uznać, że Szef Urzędu niewłaściwie uzasadnił proces analizy materiału dowodowego.

Sąd uznał zatem, że należy uchylić zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z 18 stycznia 2022 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Szef Urzędu weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną przedstawioną przez Sąd, ponownie rozpozna wniosek strony, ustali stan faktyczny sprawy biorąc pod uwagę i rozważając cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w razie stwierdzenia takiej potrzeby przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 7, 77, i 80 k.p.a. Następnie wszelkie jego ustalenia i szczegółowy opis znajdzie się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Organ wskaże fakty, które uzna za udowodnione oraz powoła dowody, na których się oparł. Rozstrzygnięcie będzie zawierać również uzasadnienie prawne z przytoczeniem przepisów oraz wyjaśnieniem podstawy prawnej orzeczenia.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 135 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.