Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 308/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 184 oraz art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Izabela Bąk - Marciniak Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 424/17 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 19 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 424/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" na decyzję SKO w C. z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.

Wyrok zapad w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. wystąpiło do Wójta Gminy Płońsk o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w postaci budowy kwatery składowania odpadów KW Nr 3, planowanej na terenie składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, w miejscowości D., gmina P., na działkach nr ew. [...] z wykorzystaniem części działki o nr ew. [...] w pasie przylegającym bezpośrednio do działki o nr ew. [...] na wykonanie pasa zieleni izolacyjnej.

Postanowieniem z [...] czerwca 2011 r. Wójt stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia i ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 353 ze zm.; dalej: u.o.o.ś.). Inwestor złożył powyższy raport, który następnie był kilkukrotnie uzupełniany. W dniu 30 marca 2012 r. złożył on w Urzędzie Gminy w Płońsku wniosek w sprawie zmiany treści wniosku złożonego 22 marca 2011 r. na nazwę przedsięwzięcia: "budowa kwatery składowania odpadów KW NR 3 planowanej na terenie składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, w miejscowości D., gmina P., na działkach o nr ewid. [...] z wykorzystaniem części działki o nr ew. [...], w pasie przylegającym bezpośrednio do działki o nr ew. [...]na wykonanie pasa zieleni izolacyjnej". W związku z powyższą zmianą Wójt ponownie wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko. W toku postępowania uwagi do reportu składało m.in. Stowarzyszenie Zwykłe "[...]" w M.

Decyzją z [...] czerwca 2013 r. Wójt Gminy Płońsk ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowej inwestycji.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyło Stowarzyszenie. Decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując iż raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga uzupełnienia w zakresie racjonalnego wariantu alternatywnego, a w decyzji nie odniesiono się do uwag i wniosków składanych w trakcie postępowania.

Następnie Wójt Gminy Płońsk wezwał inwestora do uzupełnienia raportu w zakresie wskazanym przez Kolegium, a następnie wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie (dalej: RDOŚ) o uzgodnienie realizacji przedsięwzięcia oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. (dalej: PPIS) o wydanie opinii w tej sprawie. PPIS [...] października 2013 r. zaopiniował pozytywnie realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.

Następnie Wójt Gminy Płońsk decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowej inwestycji.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Płońsk z dnia [...] grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji SKO w C. wskazało, że jest ona zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Płońsk, zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy Nr XVI/90/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. Planowana kwatera składowania została tak zaprojektowana, aby nie zanieczyszczać wód gruntowych. Odnosząc się do zarzutów Stowarzyszenia organ zaznaczył, że raport na temat oddziaływania na środowisko był w związku z kolejnymi wezwaniami organów, tj. RDOŚ oraz Wójta uzupełniany, w tym w odpowiedzi na uwagi zgłoszone przez organizacje ekologiczne. Jego ostateczna wersja podlegająca ocenie przed wydaniem zaskarżonej decyzji pochodziła z września 2013 r. Przed wydaniem decyzji Wójt zasięgnął opinii PPIS w P. oraz uzgodnił z RDOŚ w Warszawie warunki realizacji przedsięwzięcia. Obydwa organy pozytywnie ustosunkowały się do realizacji planowanego przedsięwzięcia i jednocześnie określiły warunki tej realizacji. Organ I instancji odniósł się także to zarzutów Stowarzyszenia podniesionych w toku postępowania.

Decyzja SKO w C. z dnia [...] lutego 2014 r. stała się przedmiotem skargi Stowarzyszenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę SKO w C. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1046/14 oddalił skargę. Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 września 2014 r. zarzucając mu naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż raport zawiera opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym elementów środowiska objętych ochroną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, podczas gdy raport w powyższym zakresie zawiera istotne braki, bowiem pomija całkowicie w swym opisie skupiska gatunków ptaków chronionych w odległości 300 m od miejsca inwestycji. W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że przedłożony przez inwestora w sprawie raport nie był rzetelny, spójny i wolny od niejasności i nieścisłości. W szczególności pominięta została kwestia oddziaływania inwestycji na znajdujące się na przedmiotowym obszarze siedliska określonych gatunków ptaków, objętych szczególną ochroną na podstawie rozporządzenia z 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków NATURA 2000 (Dz.U. Nr 229, poz. 2313).

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 listopada 2016 r. sygn. II OSK 512/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu NSA wskazał, że Sąd I instancji pomimo dopuszczenia, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu ze złożonego przez Skarżącego opracowania pt. "Ptaki wyrobisk pokopalnianych k/D.", w uzasadnieniu swojego wyroku nie odniósł się w żaden sposób do jego treści i nie dokonał oceny środka dowodowego. W ocenie NSA, takie postępowanie, tj. dopuszczenie dowodu, a następnie pomięcie w uzasadnieniu wyroku oceny jego wpływu na wynik sprawy, stanowi naruszenie art. 106 § 5 p.p.s.a., w związku z art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. naruszenie to mogło mieć zdaniem sądu odwoławczego wpływ na wynik sprawy, albowiem opracowanie to zawierało informacje dotyczące elementów przyrodniczych środowiska, będących w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Zatem w istocie nie dokonano pełnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co mogło spowodować błędną oceną kompletności przedstawionego przez inwestora raportu o oddziaływaniu na środowisko, będącego - jak słusznie wskazano w toku postępowania – podstawowym dokumentem dla wydania zaskarżonej decyzji. NSA wskazał, że brak dokonania oceny przeprowadzonego dowodu w połączeniu z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organy nasuwa uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia wyroku nie wynika, aby Sąd pierwszej instancji dokonał oceny przeprowadzonego dowodu i ustosunkował się do zarzutów skargi w świetle zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego sprawy, w tym raportu w zakresie opisu elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

W wyniku ponownego rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 czerwca 2017 r. oddalił skargę Stowarzyszenia.

W uzasadnieniu decyzji Sąd wskazał, że w postępowaniu środowiskowym na inwestorze ciąży obowiązek przedstawienia dokumentu specjalistycznego (raportu), który podlega ocenie właściwego organu administracji. Jednocześnie w toku postępowania raport ten podlega uzgodnieniu przez wyspecjalizowany organ ochrony środowiska. Na podstawie posiadanych kompetencji i na podstawie uzgodnienia, właściwy w sprawie organ główny dokonuje samodzielnej oceny raportu i wydaje rozstrzygnięcie w sprawie. Podważenie raportu wymaga zatem od innych stron postępowania przedłożenia stosownych dowodów, które będą podlegały ocenie w toku postępowania administracyjnego. Strona nie może przenieść swoich obowiązków w tym zakresie na organ, np. przez złożenie wniosku o przeprowadzenie opinii z dowodu biegłego. Skuteczne zakwestionowanie wniosków wynikających z raportu, wymagało wykazania przez skarżącego inicjatywy dowodowej i przedłożenia dowodu sporządzonego z uwzględnieniem wiedzy specjalnej.

Sąd podkreślił, że nie może w żadnym przypadku poddać merytorycznej ocenie ustaleń faktycznych raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jeśli ocena ta wymaga wiadomości specjalnych. Tego rodzaju ocena wymaga bowiem wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki, natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowód z opinii biegłego nie jest dopuszczalny. Dlatego ocena raportu dotyczy zasadniczo jedynie jego strony formalnej, w szczególności kwestii, czy jest on wyczerpujący (kompletny) i spójny w świetle wymogów określonych w treści art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Zawęża to wpływ dopuszczonego przez Sąd I instancji dowodu, w postępowaniu poprzedzającym wyrok z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1046/14, złożonego na rozprawie 9 września 2014 r., tj. opracowania pt. "Ptaki wyrobisk pokopalnianych k/D.", sporządzonego przez [...].

Sąd Wojewódzki wskazał, że strony postępowania mogą przedstawiać własne raporty oddziaływania inwestycji na środowisko. Wówczas możliwe jest dokonanie ich merytorycznej oceny, z uwzględnieniem przyjętej metodologii badań. Raporty takie nie mogą natomiast ograniczać się do arbitralnej krytyki sporządzonego już raportu.

Odnosząc się do dopuszczonego przez Sąd I instancji dowodu, w postępowaniu poprzedzającym wyrok z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1046/14, pt. "Ptaki wyrobisk pokopalnianych k/D.", Sąd Wojewódzki podkreślił, że zawiera on wskazanie działań, mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko. Dotyczą one terminu wykonania prac (zakaz niszczenia legowisk jaskółek brzegówek w okresie rozrodu, tj. maj–lipiec) oraz zalecenia pozostawienia w ramach rekultywacji 50% terenu pozyskiwanego na tym etapie złoża do sukcesji wtórnej. Wskazano również na zminimalizowanie niewielkich konfliktów społecznych poprze drukowanie ulotek edukacyjnych itp.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego inwestora obowiązują regulacje prawne, które powinien był przestrzegać podczas realizacji inwestycji. Są to regulacje, które zawierają normy prawne obowiązujące ex lege, niezależnie od treści raportu, a zatem dokumentu, który powinien być traktowany jako akt niezawężający stosowanie innych przepisów, a tym samym niewyłączający ich obowiązywania. Dalej Sąd zaznaczył: "Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183), podobnie jak poprzedzające je rozporządzenia wydane na podstawie art. 49 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2016 r. poz. 2134) zaliczają ten gatunek ptaków do objętych ochroną, co implikuje m.in. zakaz niszczenia ich gniazd. Działanie takie objęte jest również zakazem stypizowanym jako wykroczenie i sankcjonowanym w ustawie z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 1094). Zgodnie bowiem z art. 164 tej ustawy kto wybiera jaja lub pisklęta, niszczy lęgowiska lub gniazda ptasie albo niszczy lęgowiska, nory lub mrowiska znajdujące się w lesie albo na nienależącym do niego gruncie rolnym, podlega karze grzywny albo karze nagany." Nie sposób zatem, w ocenie Sądu Wojewódzkiego uznać braku odniesienia się do zakazu niszczenia legowisk jaskółek brzegówek w okresie rozrodu, tj. maj–lipiec za mające istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, czy mające wpływ na wynik sprawy, o czym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. Bowiem z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut nie jakiegokolwiek naruszenia prawa, czy uchybienia, ale jedynie kwalifikowanego, tj. jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy ("istotny wpływ" – w odniesieniu do przypadku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.).

Dodatkowo Sąd Wojewódzki podkreślił, że podobnie wskazanie na zalecenie pozostawienia w ramach rekultywacji 50% terenu pozyskiwanego na tym etapie złoża do sukcesji wtórnej, oraz edukacje mieszkańców, biorąc pod uwagę precyzyjnie określone liczne i szeroko zakreślone obowiązki inwestora w wielokrotnie uzupełnianym w toku postępowania administracyjnego raporcie, dostatecznie spełniającym wymóg ochrony środowiska, nie mogą przesądzać o konieczności uchylenia zaskarżonego aktu w kontekście art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ czy c/ p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Stowarzyszenie Zwykłe "[...]", zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

I. prawa materialnego, a to art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż raport zawiera opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym elementów środowiska objętych ochroną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, podczas gdy, raport w powyższym zakresie zawiera istotne braki, bowiem pomija całkowicie w swym opisie skupiska gatunków ptaków chronionych w odległości 300 m od miejsca inwestycji;

II. prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano orzeczenia sądowe dotyczące znaczenia raportu w postępowaniu dotyczącym oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Zaznaczono, że obowiązkiem organu administracji jest sprawdzenie kompletności raportu w zakresie przedstawienia wszystkich możliwych oddziaływań na środowisko, bez pomijania obszarów o szczególnych wartościach przyrodniczych. Wskazano na złożony do akt sprawy dokument pt. "Ptaki wyrobisk pokopalnianych k/D." – na okoliczność występowania gatunków chronionych ptaków na obszarze objętym zaskarżoną decyzja. Podkreślono, że raport powinien spełniać wymóg z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Tymczasem raport z września 2013 r. w ogólnie nie odnosi się w zakresie opisu elementów przyrodniczych do faktu obecności gatunków chronionych ptaków na obszarze objętym zaskarżoną decyzją. Skoro raport nie jest rzetelny, spójny i wolny od nieścisłości w podanym zakresie, to nie mógł on stanowić podstawy do wydania decyzji środowiskowej. W rezultacie nie wyjaśniono, czy zamierzona inwestycja będzie oddziaływać i w jaki sposób na gatunki chronione ptaków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 p.p.s.a. Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Jako uzasadnione należało uznać zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w tym zakresie, w jakim podważają ocenę Sądu Wojewódzkiego dotyczącą materiału dowodowego stanowiącego podstawę kontrolowanych w sprawie decyzji.

Niewątpliwie kluczowe znaczenie dla wyniku postępowania sądowego miała ocena raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko pod kątem jego kompletności w przedmiocie elementów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a mianowicie opisu elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym elementów środowiska objętych ochroną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Zgodnie ze wskazaniami zawartymi w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro raport powinien zawierać określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów przedsięwzięcia (art. 66 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy) oraz opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczenie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 9 cyt. ustawy), to szczególnego znaczenia nabiera właściwy, a więc zgodny z rzeczywistością opis elementów przyrodniczych środowiska na terenie objętym planowaną inwestycją.

Podkreślić w tym miejscu należy, że zasadniczą przesłanką warunkującą uchylenie wcześniejszego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego był brak oceny dopuszczonego w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu w postaci opracowania pt. "Ptaki wyrobisk pokopalnianych k/D." – na okoliczność występowania gatunków chronionych ptaków na obszarze objętym zaskarżoną decyzją.

Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że dowód ten ma związek ze zgłaszanymi przez Stowarzyszenie w toku postępowania administracyjnego uwagami i wnioskami dotyczącymi istnienia skupiska gatunków ptaków chronionych na terenie inwestycji i w bezpośrednim sąsiedztwie, a następnie podniesionym w skardze zarzutem co do braku w raporcie pełnej inwentaryzacji przyrodniczej.

Z treści wyroku NSA wynika wyraźnie, że obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego rozpoznającego sprawę było dokonanie oceny dopuszczonego dowodu i ustosunkowanie się do zarzutów skargi, przy uwzględnieniu całego zgromadzonego przez organy obu instancji materiału dowodowego, w tym raportu w zakresie dotyczącym opisu elementów przyrodniczych środowiska objętych przewidywanym oddziaływaniem planowanej inwestycji.

Należy zwrócić uwagę, że istota skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak też pierwszej skargi kasacyjnej sprawdzała się do zarzutu, że sporządzony w sprawie raport w zakresie opisu elementów przyrodniczych nie odnosi się do faktu występowania gatunków chronionych ptaków na obszarze objętym decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, czym narusza art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r., a w konsekwencji brak było podstaw do oceny wpływu oddziaływania planowanej inwestycji na warunki siedliskowe ptaków występujących w najbliższym otoczeniu składowiska odpadów.

W takim stanie sprawy rzeczą Sądu Wojewódzkiego było dokonanie analizy całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a głównie skonfrontowanie przedstawionego przez Stowarzyszenie opracowania z treścią raportu w zakresie odnoszącym się do zawartej w nim inwentaryzacji przyrodniczej oraz ustaleń dotyczących opisu elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Tymczasem Sąd Wojewódzki, wbrew wymogom wynikającym z art. 190 p.p.s.a., nie zastosował się do wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w odniesieniu do art. 66 ust. 1 pkt 2, 6 i 9 ustawy z 3 października 2008 r. oraz przepisów art. 106 § 3 i § 5 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., a w konsekwencji nie zweryfikował podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji w sposób wystarczający do oceny jej zgodności z wymienionymi wyżej przepisami prawa materialnego. Sąd Wojewódzki nie zawarł w uzasadnieniu wyroku żadnych uwag wskazujących na analizę raportu w kontekście zarzucanego w skardze braku ustaleń dotyczących oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na występujące na tym terenie gatunki ptaków. Dokonanie oceny w tym zakresie nie wymagało wiedzy fachowej, a stanowiło realizację kompetencji sądu administracyjnego, polegającej na badaniu zgodności z prawem przeprowadzonego przez organy administracji postępowania dowodowego w kontekście wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W przypadku kontroli decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach konieczne jest sprawdzenie przez sąd administracyjny, czy organ administracji dokonał wnikliwej i wszechstronnej oceny raportu, przy zachowaniu obowiązujących reguł dowodowych. Ocena wartości dowodowej raportu uzależniona jest od tego, czy zawarto w nim komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę oddziaływania inwestycji na środowisko, zwłaszcza danych identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych i społecznych planowanego przedsięwzięcia, zgodnie z wymogami określonymi w art. 66 ustawy z 3 października 2008 r. Ustalenia zawarte w raporcie mogą służyć wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tylko wówczas, gdy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości. Natomiast skuteczność zarzutów wobec raportu może być zróżnicowana w zależności od poparcia ich odpowiednimi dowodami i konkretną argumentacją, jednak w każdym przypadku rzeczą organu administracji jest wyjaśnienie i ocena rozbieżnych stanowisk dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (por. wyroki NSA z: 26 marca 2015 r., II OSK 2032/13; 28 sierpnia 2014 r., II OSK 464/13; 5 marca 2015 r., II OSK 1858/13; 20 stycznia 2012 r., II OSK 2094/10; 18 maja 2016 r., II OSK 2151/14; por. A. Kozieradzka-Federczyk, Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w orzecznictwie sądów administracyjnych, ZNSA 2012, nr 1, s. 41-56 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych; K. Gruszecki, Komentarz do art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, System Informacji Prawnej Lex oraz powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych).

W niniejszej sprawie powyższe uwarunkowania nie zostały uwzględnione przez Sąd Wojewódzki, w rezultacie czego zasadniczy zarzut skargi nie został należycie rozpatrzony.

Jak już wyżej zostało powiedziane, złożone przez Stowarzyszenie opracowanie dotyczące występowania gatunków chronionych ptaków na obszarze objętym decyzją środowiskową miało wykazać niekompletność raportu w zakresie inwentaryzacji przyrodniczej. Obowiązkiem Sądu było więc dokonanie oceny, czy przedłożony dokument podważa wartość dowodową raportu sporządzonego w sprawie oraz prawidłowość ustaleń przyjętych za podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć. W zależności od wyników analizy całego materiału dowodowego, Sąd Wojewódzki powinien rozważyć, czy występują takie braki bądź niedostatki raportu, które należałoby zakwalifikować jako naruszające przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r., z konsekwencjami określonymi w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a.

Z kolei przy badaniu zaskarżonej decyzji przez pryzmat art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. należało również ocenić działania organów w odniesieniu do wniosków Stowarzyszenia zawartych w licznych pismach złożonych w toku postępowania, wskazujących na potrzebę uzupełnienia inwentaryzacji przyrodniczej oraz analizy zagrożeń środowiskowych celem ustalenia działań ochronnych przed negatywnym oddziaływaniem planowanej inwestycji (np. pisma z dnia: 16 czerwca 2013 r., 28 października 2013 r., 21 grudnia 2013 r.).

Pominięcie powyższych kwestii w zaskarżonym wyroku sprawiło, że stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do niezasadności skargi było przedwczesne. Zaznaczyć należy, że dla wyniku sprawy nie mogła być decydująca argumentacja Sądu odnosząca się cząstkowo do wniosków zawartych w opracowaniu złożonym przez Stowarzyszenie, które notabene nie wydają się adekwatne do niniejszej sprawy. Istotne zagadnienie związane z przedmiotowym dokumentem wymagało oceny w szerszym zakresie niż uczynił to Sąd Wojewódzki. Z tych wszystkich względów konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku celem ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Dla porządku trzeba dodać, że brak właściwej oceny Sądu Wojewódzkiego w zakresie stanu faktycznego sprawy uniemożliwił weryfikację zarzutu naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r. w sposób podany w petitum skargi kasacyjnej.

Z przyczyn przedstawionych wyżej kwestia ta będzie badana przy ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej instancji.

W konsekwencji orzeczono jak w sentencji wyroku, zgodnie z art. 185 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a.