Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 744/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.4 pkt.2, art. 87 ust.1 pkt 3 lit.c
journal: Dz.U. 2016 poz 1907
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 9, art.6
journal: Dz.U. 1962 nr 49 poz 238
law: Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i Protokół podpisania, sporządzone w Genewie dnia 19 maja 1956 r.
journal: Dz.U. 1984 nr 49 poz 254
law: Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych  do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r. - przyjęta oświadczenniem rządowym z dnia  24 września 1984 r.
article: art.189f
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 179a, art. 151, art.203, art. 205, art. 207
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt II SA/SZ 744/21, II. oddala skargę, III. zasądza od skarżącej Spółki A na rzecz Inspektor Transportu Drogowego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 - dalej "u.t.d."), nałożył na A. Spółkę z o.o. w S. (dalej "skarżąca" lub "Spółka") karę pieniężną w wysokości [...] zł - za naruszenie polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

Powyższe naruszenie ustalono w dniu [...] września 2016 r. w P., na drodze krajowej nr [...], podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował D. R.. Stwierdzono, że kierujący wykonywał na rzecz Spółki międzynarodowy transport drogowy artykułów szybko psujących się - mleka ze S. do P. w [...] bez ważnego świadectwa ATP potwierdzającego spełnienie wymogów niezbędnych do wykonywania międzynarodowego przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych dla pojazdu silnikowego (ważność upłynęła we wrześniu 2015 r.), jak również nie posiadając świadectwa ATP kontrolowanej przyczepy.

Organ nie dał wiary oświadczeniu kierowcy dotyczącemu planowanego wcześniej przepompowania mleka przed granicą z Niemcami i przewiezienia go przez granicę innym pojazdem. Zdaniem organu, przeciwko tej wersji świadczy dokument przewozowy okazany podczas kontroli drogowej określający miejsce docelowe - mleczarnię w Niemczech, w miejscowości P. oddalonej o około 35 km od granicy w K.. W jego ocenie, wysyłanie dodatkowego zestawu pojazdów z siedziby firmy oddalonej o około 200 km z aktualnym badaniem ATP tylko w celu przeładunku mleka i przewozu na odcinku 35 km byłoby "mocno nieekonomiczne" z punktu widzenia przedsiębiorcy. Ponadto, kierowca okazał dokument potwierdzający czyszczenie cystern z dnia [...] września 2016 r. wykonane w N. w miejscowości G.. Powyższe potwierdza fakt przekraczania z mlekiem, przez kontrolowany zestaw pojazdów, granicy polsko - niemieckiej. Według organu, doszło zatem do naruszenia art. 3 umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) sporządzonej w Genewie w dniu 1 września 1970 r. wprowadzonej na mocy oświadczenia rządowego z dnia 24 września 1984 r. w sprawie przystąpienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej do Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254 - dalej "umowa ATP").

Nadto organ podkreślił, że kontrolowany przewóz był wykonywaniem transportu międzynarodowego rzeczy już w momencie kontroli. Transport taki został określony poprzez dokonanie wpisu w dokumencie przewozowym. Odbiorcą i celem przejazdu był zakład mleczarski w Niemczech, nadawcą i punktem początkowym – gospodarstwa rolne w Polsce.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka podniosła, że surowiec został dostarczony do zakładu mleczarskiego w Niemczech w dniu [...] września 2016 r., przy czym w związku ze znacznymi odległościami dostarczenie mleka do ww. zakładu odbyło się przy pomocy dwóch cystern. Cysterna o nr rej. [...] odbierała mleko bezpośrednio z gospodarstw rolnych i transportowała surowiec na terenie kraju, następnie mleko zostało przepompowane w kraju na inną cysternę, tj. o nr rej. [...], która to przetransportowała mleko do Niemiec. Zdaniem skarżącego, pojazd o nr rej [...] w dniu [...] września 2016 r. nie wykonywał przewozu w ruchu międzynarodowym dlatego też nie posiadał świadectwa ATP.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.- dalej "k.p.a."), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy- Kodeks postepowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 9235), art. 4 pkt 22 lit.y, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit.c, art. 92 a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. oraz art. 1, art. 2, art. 3, art. 4 i art. 5 a, pkt 4 i 5 dodatku 1 do załącznika nr 1 do umowy ATP oraz lp. 3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalił, że w dniu kontroli skarżąca wykonywała międzynarodowy transport drogowy przewożąc mleko ze S. do P. w Niemczech. Przewożone mleko zostało załadowane w dniu [...] września 2016 r. w S. K., a jego nadawcą była [...] z siedzibą w S. . Natomiast miejscem przeznaczenia przewożonego mleka była miejscowość P. w Niemczech, którego odbiorcą było przedsiębiorstwo [...]. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazuje dokument przewozowy CMR okazany podczas kontroli. Zgodnie z art. 9 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), w braku przeciwnego dowodu, list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. W przedmiotowej sprawie zarówno dokument CMR jak i pozostałe dokumenty okazane do kontroli jednoznacznie wskazują, że przewóz realizowany przez stronę w dniu kontroli był przewozem międzynarodowym, gdyż dostarczenie towaru wymagało przekroczenia granicy państwa. W takiej sytuacji kierujący powinien okazać aktualne świadectwo ATP potwierdzające spełnienie przez pojazd wymogów określonych w umowie, czego nie uczynił. Przewóz mleka od momentu załadunku do rozładowania w miejscu przeznaczenia, miał być wykonywany zespołem pojazdów o numerach [...], tym samym pojazd ten w momencie kontroli powinien posiadać ważne ww. świadectwo, gdyż wymóg taki na przewoźnika nakłada art. 87 ust. 1 pkt 3 lit.c u.t.d. Organ I instancji podając podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wprawdzie błędnie wskazał numer lp. z załącznika nr 3 do u.t.d., jednak w uzasadnieniu decyzji podano prawidłowy numer lp. tego załącznika, więc opisany błąd nie ma wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego do naruszenia doszło na skutek niedopilnowania swoich spraw przez Spółkę, bowiem dokonywała przewozu szybko psującego się artykułu spożywczego nie posiadając stosownego świadectwa ATP. Brak było zatem podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Spółka wniosła o jej uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 3 ust. 1 umowy ATP poprzez wadliwe uznanie, że umowa dotyczy również transportu krajowego, przed przeładunkiem towaru na pojazd, który na dalszym etapie przekracza granicę kraju,

2) art. 4 ust. 1 umowy ATP poprzez wadliwe uznanie, że wskazana norma prawna nie przewiduje możliwości przeładunku, w sytuacji gdy jest wręcz przeciwnie, a jedynym ograniczeniem przeładunku jest konieczność zachowania reżimu temperaturowego - co jest zachowane bez problemów przy przepompowywaniu mleka,

3) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:

- brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego poprzez niewyjaśnienie kwestii, czy w przypadku przeładunku mleka możliwe jest zachowanie reżimu temperaturowego, a tym samym spełnione zostaną cele umowy ATP,

- wadliwą ocenę zeznań świadka (kierowcy) z których wynika, że nie wykonywał transportu międzynarodowego, tylko przewóz krajowy, po którym miał nastąpić przeładunek na inny pojazd posiadający świadectwo ATP,

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez brak dokonania ustalenia, że w przypadku przepompowywania mleka pomiędzy cysternami zachowuje się w pełni reżim temperaturowy, a tym samym przeładunek mleka nie jest w żaden sposób niewłaściwy,

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, że przewóz stanowił przewóz międzynarodowy, w sytuacji gdy w trakcie kontroli wykonywany był wyłącznie przewóz krajowy w związku z etapowym przewożeniem ładunku.

Dodatkowo Spółka wskazała, że organ nie rozważył zastosowania art.189f k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznając sprawę wyrokiem z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1165/17, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji podnosząc, że organ nie wyjaśnił, gdzie i kiedy dokonano załadunku mleka, a co za tym idzie, także od którego miejsca rozpoczął się faktycznie przewóz międzynarodowy, co jest kluczowa dla tej sprawy informacją.

W wyniku wniesionej przez organ skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 608/18 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi.

NSA podkreślił, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia okoliczność faktyczna, którą nakazał badać sąd, tj. konkretne miejsce, z którego w rzeczywistości miał się odbyć przewóz mleka do Niemiec. W sprawie ustalono stan faktyczny stwierdzając, na podstawie okazanego w trakcie kontroli dokumentu CMR (a także TID - Trade Identification Document nr [...]), że strona realizowała międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy (mleka) z Polski (S. ) do Niemiec (P.), a wykonywane zadanie przewozowe w całości realizowane było z przekroczeniem granicy RP zespołem pojazdów [...] wraz z przyczepą marki [...] Z przedłożonych w trakcie kontroli dokumentów wprost zatem wynikało, że był to przewóz międzynarodowy. W treści dokumentów wskazano bowiem miejsce załadunku mleka w Polsce i miejsce jego odbioru w Niemczech, a także dane konkretnego pojazdu i naczepy (cysterny), którymi towar miał zostać dostarczony do odbiorcy w Niemczech. Przy czym dla ustalenia czy był to transport międzynarodowy, bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w chwili kontroli nie doszło jeszcze do faktycznego przekroczenia granicy kraju.

Wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, stan faktyczny ustalony w tej sprawie pozwalał na dokonanie oceny prawnej i rozstrzygnięcie sprawy. W tej sprawie ma znaczenie to, że kontrolowany zespół pojazdów miał w dniu [...] września 2016 r. przewozić mleko od nadawcy, tj. [...], do miejsca przeznaczenia przewożonego mleka, tj. do miejscowości P. w Niemczech, gdzie odbiorcą było przedsiębiorstwo [...]. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazuje dokument przewozowy CMR okazany podczas kontroli. Ustalony w sprawie stan faktyczny jest wystarczający dla dokonania oceny zgodności z prawem tego przewozu. Dla dokonania tej oceny nie jest bowiem niezbędne precyzyjne ustalenie skąd w rzeczywistości wyjechał zespół pojazdów przewożących towar szybko psujący się (mleko), tj. czy najpierw cysterna zbierała mleko od rolników, czy od razu odebrała je z mleczarni w S. .

Mając powyższe na uwadze NSA stwierdził, że sąd pierwszej instancji powinien był zatem dokonać oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu będącego wynikiem dokonanej przez niego oceny prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego, biorąc pod uwagę w szczególności ocenę stosowanej przez stronę praktyki dokonywania przewozu na terenie Polski mleka przeznaczonego do transportu międzynarodowego do Niemiec pojazdem nieposiadającym świadectw ATP i przepompowywania przed przekroczeniem granicy Polski mleka do innej cysterny posiadającej świadectwo ATP, z punktu widzenia zgodności tej praktyki z obowiązującymi przepisami umowy ATP przewidującymi obowiązek posiadania ważnego świadectwa ATP potwierdzającego spełnienie wymogów niezbędnych do wykonywania międzynarodowego przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych. Sąd powinien w szczególności rozważyć, czy stosowana przez stronę praktyka nie mogłaby prowadzić do obejścia wymogów prawnych dotyczących przewożenia w transporcie międzynarodowym artykułów żywnościowych szybko psujących się, biorąc pod uwagę w szczególności art. 6 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego (CMR), a także umowę ATP.

W końcowej części uzasadnienia NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę sąd pierwszej instancji powinien dokonać merytorycznej oceny zgodności z prawem wydanego przez organ rozstrzygnięcia o nieprawidłowości realizowania kontrolowanego zadania przewozowego z przekroczeniem granicy RP.

Sąd ponownie rozpoznając skargę, wyrokiem z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 744/21 uchylił decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r. jak i zasądził na rzecz strony skarżącej stosowną kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podzielając stanowisko organów, że skarżąca w dniu kontroli wykonywała międzynarodowy przewóz szybko psujących się artykułów żywności, bez ważnego świadectwa ATP, podniósł, iż organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie rozważył możliwości zastosowania podstawy odstąpienia od nałożenia kary z art. 189f § 1 k.p.a.

Inspektor Transportu Drogowego, reprezentowany przez radcę prawnego, wywiódł skargę kasacyjną od tego wyroku zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 190 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przejawiające się w wyjściu przez Sąd I instancji podczas ponownego rozpatrywania sprawy poza granicę sprawy, określoną w postępowaniu toczący się przez Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz poprzez zmianę swojego stanowiska wyrażonego w poprzednio wydanym wyroku (zaakceptowanego w tej części przez NSA) bez uzasadnienia tej zmiany,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 133 § 1, art. 134 § 1 ww. ustawy w związku z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy powinny w rozpatrywanej sprawie na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. rozważyć przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, podczas gdy, na mocy art. 16 ustawy zmieniającej Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw do rozpatrywanej sprawy nalizało stosować przepisy k.p.a. w dotychczasowym brzmieniu , co zresztą słusznie wskazał Sąd I instancji w swoim wcześniejszym - uchylonym przez NSA - wyroku z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1165/17.

Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Spółka w piśmie z dnia 24 listopada 2021 r. wniosła o nieuwzględnienie skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Wskazany przepis umożliwia wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu dokonanie autokontroli zaskarżonego wyroku lub postanowienia, od którego przysługuje skarga kasacyjna. Przy czym z woli ustawodawcy, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i ponowne rozpoznanie sprawy może nastąpić wówczas, gdy sąd ten uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione lub w razie stwierdzenia przesłanek nieważności.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zaistniała okoliczność uzasadniająca zastosowanie art. 179a p.p.s.a., jako że podstawa skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. co do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, okazała się zasadna.

Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 744/21 błędnie bowiem przyjął, że organ powinien rozważyć zastosowanie art. 189f ustawy Kodeks postępowania administracyjnego regulującego instytucję odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężne. Niewątpliwe przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. zmieniającej z dniem 1 czerwca 2017 r. m.in. ustawę Kodeks postępowania administracyjnego (dalej "ustawa nowelizująca"), zaś ustawodawca w art. 16 tej ustawy przewidział, że do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1. Przytoczony przepis art. 16 ustawy nowelizującej reguluje wprost kwestię zakresu czasowego stosowania zmienionych i nowych przepisów k.p.a. przesądzając tym samym, że wprowadzone do tej ustawy ogólne zasady dotyczące administracyjnych kar pieniężnych nie będą miały zastosowania w sprawach w których postępowania zostały wszczęte i niezakończone przed 1 czerwca 2017 r. Sąd w poprzednio wydanym wyroku z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1165/17 odnosząc się do argumentacji skargi nawiązał do art. 16 ustawy nowelizującej, zasadnie wywodząc, że art. 189f k.p.a. nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż postępowania administracyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie wspomnianego przepisu. Stanowisko to zachowuje nadal aktualność, pomimo tego, że NSA wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 608/18 uchylił ww. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 listopada 2017 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Kwestia zastosowania art. 189f k.p.a. nie podlegała badaniu przez NSA, gdyż nie była ona przedmiotem zarzutów ówcześnie wniesionej skargi kasacyjnej, zaś NSA przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazał wyłącznie na konieczność dokonania merytorycznej oceny zgodności z prawem wydanego przez organ rozstrzygnięcia o nieprawidłowości realizowania kontrolowanego zadania przewozowego z przekroczeniem granicy RP.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Sądu wyższej instancji. Przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji lub postanowienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 9 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1602/12, 21 stycznia 2015 r. sygn. akt I GSK 1498/13, 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 1306/16, 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 1914/16, 25 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 1276/12 dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, określanej dalej jako CBOSA). Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. W judykaturze podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej, wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a zatem gdy nie ma podstaw do odstąpienia od wykładni prawa, zakres ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny zawężony zostaje do granic, w jakich rozpoznał sprawę Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 p.p.s.a.(por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II FSK 398/17, lex nr 2291094).

Mając powyższe na uwadze jak i kierując się oceną prawną wyrażoną przez NSA, skład orzekający tut. Sądu doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności przypomnienia wymaga, że kwestionowaną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, którą nałożono na skarżącą Spółkę karę pieniężną, za ujawnione podczas kontroli w dniu [...] września 2016 r., wykonywanie zespołem pojazdów o nr rejestracyjnym [...] międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu - brak świadectwa ATP.

Definicję międzynarodowego transportu drogowego zawiera art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm.) stanowiąc, że pojęcie to oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Z przepisu tego wynika, że o międzynarodowym charakterze przewozu decyduje fakt przekroczenia granicy RP przy przemieszczaniu rzeczy z punktu początkowego do punktu docelowego, jednakże - jak wskazał NSA w wyroku z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GSK 608/18

- dla ustalania, czy to był transport międzynarodowy bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy w chwili kontroli nie doszło jeszcze do faktycznego przekroczenia granicy kraju. Międzynarodowy przewóz drogowy rozpoczyna się bowiem już w miejscu nadania przesyłki, a kończy po osiągnięciu miejsca przeznaczenia, stanowiąc jedno zadanie drogowe z tym, że odbywające się z przekroczeniem granicy.

Z kolei umowa ATP określa warunki wykonywania międzynarodowego przewozu szybko psujących się artykułów żywności (do których niewątpliwe należy zaliczyć mleko), wymieniając wśród nich obowiązek wykonywania przewozu ww. towarów odpowiednimi środkami transportu, to jest takimi, które posiadają stosowne świadectwo potwierdzające spełnienie określonych w umowie norm. Na mocy art. 87 ust. 1 pkt 3 lit.c u.t.d. kierowca wykonując przewóz drogowy obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli świadectwo wymagane zgodnie z umową ATP. Przy czym postanowienia art. 4 umowy ATP (w tym zawierające wymóg świadectwa ATP) stosuje się do każdego przewozu wykonywanego za wynagrodzeniem na rzecz osób trzecich lub na własny rachunek transportem kolejowym lub samochodowym lub obydwoma tymi rodzajami transportu szybko (głęboko) zamrożonych lub mrożonych artykułów żywnościowych oraz artykułów żywnościowych wymienionych w załączniku 3 do umowy, nawet gdy nie są one szybko (głęboko) zamrożone ani zamrożone, jeżeli miejsca załadowania ładunku lub wyposażenia transportowego zawierającego ładunek na kolejowy lub drogowy środek transportu i miejsca wyładowania ładunku lub wyposażenia transportowego zawierającego ładunek ze środka transportu znajdują się w dwóch różnych państwach i jeżeli miejsce wyładowania ładunku znajduje się na terytorium Umawiającej się Strony (art. 3 umowy ATP).

Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, rację należy przyznać organom, że skarżąca w dniu kontroli wykonywała zespołem pojazdów o [...] międzynarodowy przewóz szybko psujących się artykułów żywności, który podlegał przepisom umowy ATP. Jak wynika z akt sprawy ww. zespołem pojazdów było przewożone mleko z Polski (S. ) do Niemiec (P.). Słusznie organy ustalenia miejsca rozpoczęcia przewozu jak i jego zakończenia dokonały o dane wynikające z okazanego podczas kontroli dokumentu przewozowego CMR jak i Trade Identicication Document. W orzecznictwie akcentuje się, że dla oceny charakteru przewozu rozstrzygające znaczenie ma treść listu przewozowego (por. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 24 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Go 161/17, dostępny w CBOSA). Sąd w składzie orzekającym pogląd ten w pełni podziela. Zgodnie z art. 9 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego (CMR) sporządzonej w Genewie z dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238 - dalej "konwencja CMR") list przewozy - z braku przeciwnego dowodu - jest dowodem zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. Istotą umowy przewozu rzeczy jest przemieszczenie rzeczy, czyli zmiana miejsca położenia rzeczy od chwili nadania w punkcie początkowym do osiągnięcia miejsca przeznaczenia - punktu końcowego. W sytuacji, gdy przewóz - rozumiany jako jedna umowa, jedno zadanie drogowe - odbywa się na trasie z przekroczeniem granicy, przewóz taki musi być uznany za przewóz międzynarodowy (por. wyrok WSA w Gorzowie j.w.).

Na mocy art. 6 ust. 1 konwencji CMR list przewozowy powinien zawierać: a) miejsce i datę jego wystawienia; b) nazwisko (nazwę) i adres nadawcy; c) nazwisko (nazwę) i adres przewoźnika; d) miejsce i datę przyjęcia towaru do przewozu oraz przewidziane miejsce jego wydania; e) nazwisko (nazwę) i adres odbiorcy; f) powszechnie używane określenie rodzaju towaru oraz sposób opakowania, a dla towarów niebezpiecznych ich ogólnie uznane określenie; g) ilość sztuk, ich cechy i numery; h) wagę brutto lub inaczej wyrażoną ilość towaru; i) koszty związane z przewozem (przewoźne, koszty dodatkowe, należności celne i inne koszty powstałe od chwili zawarcia umowy do chwili dostawy); j) instrukcje niezbędne do załatwienia formalności celnych i innych; k) oświadczenie, że przewóz, bez względu na jakąkolwiek przeciwną klauzulę, podlega przepisom niniejszej Konwencji, zaś w razie potrzeby (ust. 2) także: a) zakaz przeładunku; b) koszty, jakie nadawca przyjmuje na siebie; c) kwotę zaliczenia do pobrania przy wydaniu towaru; d) zadeklarowaną wartość towaru i sumę przedstawiającą interes specjalny w jego dostawie; e) instrukcje nadawcy dla przewoźnika dotyczące ubezpieczenia przesyłki; f) umówiony termin, w jakim ma być wykonany przewóz; g) wykaz dokumentów wręczonych przewoźnikowi. Poza tym strony mogą wnosić do listu przewozowego wszelkie inne dane, jakie uznają za potrzebne (ust. 3).

Co prawda konwencja CMR wśród elementów listu przewozowego nie wymienia wskazania numeru rejestracyjnego środka transportu, jednakże dla ustalenia, czy mamy do czynienia z międzynarodowym przewozem drogowym podlegającym umowie ATP istotne znaczenie ma wyłącznie określenie, czy załadunek i rozładunek ma miejsce w dwóch różnych krajach i czy przemieszczenie rzeczy z punktu początkowego do docelowego w ramach zadania przewozowego nastąpi z przekroczeniem granicy RP. Znajdujący się w aktach sprawy list przewozowy jako miejsce załadunku towaru określa - S. , zaś miejsce przeznaczenia mleka - P., co zarówno dowodzi, że miejsca te znajdują się w dwóch różnych krajach jak i wskazuje na to, że przemieszczenie towaru odbędzie się z przekroczeniem granicy polsko-niemieckiej. Oznacza to zatem, że w dniu kontroli skarżąca przewożąc mleko do Niemiec wykonywała kontrolowanym zespołem pojazdów międzynarodowy transport drogowy szybko psujących się artykułów żywności, co wymagało legitymowania się przez przewoźnika dla kontrolowanego zespołu pojazdów ważnym świadectwem ATP.

Argumentacja skargi w żaden sposób nie podważa powyższego stanowiska. W szczególności za chybiony uznać należy pogląd jakoby w chwili kontroli pojazd nie podlegał przepisom umowy ATP z uwagi na to, że znajdował się w ruchu krajowym. Zdaniem Sądu, podniesiona przez skarżącego na potwierdzenie powyższego poglądu okoliczność etapowania przewozu i zmiany pojazdów pozostaje bez wpływu dla oceny zastosowania umowy ATP i świadczy o niezrozumieniu aspektu prawnego problematyki transportu drogowego.

Jak już wyżej wskazano, przewóz w ramach jednego zadania drogowego od momentu załadunku mleka do jego rozładunku, jeśli odbywa się z przekroczeniem granic RP stanowi międzynarodowy transport drogowy podlegający wymogom umowy ATP. Zauważyć bowiem należy, że celem wprowadzenia umowy ATP było polepszenie warunków, zachowania jakości szybko psujących się artykułów żywnościowych w czasie ich przewozu w szczególności w ramach handlu międzynarodowego. Tak określony cel w zestawieniu z pozostałymi postanowieniami umowy ATP nie pozostawia żadnych wątpliwości, że chodzi o zapewnienie do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych, środków transportu spełniających odpowiednie normy na całej trasie przewozu, tj. od miejsca nadania do miejsca przeznaczenia. Przyjęcie zatem, sugerowanej przez skarżącego tezy jakoby pod jego regulacji wyłączony był transport wykonywany przed przeładunkiem towaru na pojazd, który na dalszym etapie przekracza granicę kraju, niweczyłby ten cel i czyniłby postanowienia tej umowy zbędnymi. Stąd też nie sposób uznać, aby przepompowanie przed granica polsko-niemiecką mleka do drugiego zestawu pojazdu posiadającego certyfikat ATP, zwalniało z obowiązku posiadania ważnego certyfikatu przez pierwszy zestaw. Wprawdzie w liście przewozowym nie zawarto zakazu przeładunku, ale wynika z niego jednoznacznie, że transport mleka z S. do P. stanowi jedno zadanie przewozowe. Wykonywanie w ramach międzynarodowego transportu drogowego przewozu mleka, nawet w przypadku gdy zestaw ten nie przekroczy granicy RP nie powoduje, że nie musi on posiadać świadectwa ATP. Wręcz przeciwnie każdy taki przewóz od samego jego początku (tj. od miejsca załadunku) do końca (miejsca rozładunku) musi spełniać wymogi i rygory międzynarodowego transportu drogowego. Analiza art. 6 Konwencji CMR wskazuje, że list przewozowy dostarcza istotnych informacji zarówno na temat towaru, ale także i jego przewozu. Wymienienie wśród wymogów formalnych listu przewozowego miejsca nadania towaru jak i miejsca przeznaczenia nie tylko pozwala na określenie charakteru przewozu, ale też stanowi dodatkowy argument przemawiający za tym, że decydujące znaczenia ma tu sam ładunek, zaś przewóz tego ładunku od rozpoczęcia do zakończenia traktować trzeba jako jedno zadanie drogowe, bez względu na jego etapowanie. Również wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd potwierdzono, że bez znaczenia jest to, czy zamiarem przewoźnika jest wykonanie przewozu etapami ze zmianą pojazdu, czy też nie, gdyż z mocy art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d., w związku z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych, międzynarodowy przewóz drogowy ładunku powinien od punktu początkowego odbywać się pojazdem posiadającym ważne świadectwo ATP (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 921/12, wyrok dostępny

w CBOSA) .

Mając na uwadze treść art. 6 Konwencji CMR jak i postanowienia umowy ATP stwierdzić zatem należy, że stosowanie praktyki polegającej na dokonywaniu przewozu na terenie Polski mleka przeznaczonego do transportu międzynarodowego do Niemiec pojazdem nieposiadającym świadectw ATP i przepompowywania przed przekroczeniem wspólnej granicy mleka do innej cysterny posiadającej świadectwo ATP prowadziłoby faktycznie do obejścia wymogów dotyczących przewożenia w transporcie międzynarodowym artykułów szybko psujących się. Nie ma bowiem podstaw do tego, aby różnicować obowiązki wynikające z przewozu mleka przeznaczonego na rynek innego kraju tylko z tego względu czy realizowany przez jeden zestaw pojazdów, czy też dochodzi do przeładunku i zmiany zestawu pojazdów na inny. Każdy pojazd, którym w ramach międzynarodowego transportu drogowym przewozi artykuły żywnościowe szybko psujące, powinien posiadać certyfikat ATP. Jak wynika z lektury uzasadnień decyzji, kwestia ta była przedmiotem badania przez organy nie zaś to, czy przeładunek mleka odbywał się we właściwym reżimie temperaturowym.

Z tych też względów nie sposób uznać, aby organy dopuściły się zarzucanego skargą naruszenia przepisów umowy ATP. Odnoście art. 187f k.p.a. wypowiedziano się już wyżej podzielając stanowisko skargi kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 179a p.p.s.a, uchylił własny wyrok z dnia 9 września 2021 r. sygn. II SA/Sz 744/21 i oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego orzekł stosownie do art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 i art. 207 § 2 p.p.s.a., dokonując miarkowania (obniżenia) zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, obejmujących wpis do skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie pełnomocnika organu. W myśl art. 207 § 2 p.p.s.a. w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. W orzecznictwie przyjmuje się, że ustalając, czy w danej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek w rozumieniu ww. przepisu, zbadać należy m.in. nakład pracy pełnomocnika oraz stopień zawiłości sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt II GSK 3078/16, CBOSA). W niniejszej sprawie skargą kasacyjną zakwestionowano tylko jedno zagadnienie z dwóch poruszonych w zaskarżonym wyroku, tj. możliwość zastosowania w sprawie art. 187f k.p.a., nie podważając pozostałych wywodów Sądu. Biorąc pod uwagę zakres i charakter zarzutów skargi kasacyjnej jak i związany z tym nakład pracy pełnomocnika organu, a także posiłkując się zasadami słuszności i sprawiedliwości społecznej wynikającej z art. 2 Konstytucji, Sąd przyjął, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit.b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.a) w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.), przemawiający za zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej Spółki na rzecz organu w kwocie [...]zł, jako adekwatnej do wskazanych okoliczności. Na kwotę tę składają się : wpis od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego organu w wysokości [...] zł.