Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 27/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 349/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

I FZ 27/16

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie o sygnaturze akt I SA/Kr 349/15, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.,) p.p.s.a., oddalił wniosek K.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 grudnia 2014 roku w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2009 roku. Ze stanu sprawy wynikało, że postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę K.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 grudnia 2014r., w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za maj 2009 r. Skarżący wniósł skargę kasacyjną na powyższe postanowienie i jednocześnie zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych. Sąd wskazał, że z informacji podanych w "Oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów wynika, że Skarżący w dniu składania wniosku prowadził gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami oraz dwoma braćmi w wieku 23 i 11 lat. Rodzina mieszkała w lokalu wynajmowanym od firmy E. Sp. z o.o. w K. Skarżący prowadził działalność gospodarczą pod firmą A. oraz był prezesem zarządu spółek: E. Sp. z o.o. w K. - w której posiadał 90 na 100 udziałów, o łącznej wartości 4 500,00 zł i S. Sp. z o.o. w K., w której posiadał 10 na 100 udziałów o łącznej wartości 500,00 zł. Ojciec Skarżącego zatrudniony był w S. Sp. z o.o. w K., z wynagrodzeniem miesięcznym - 1.286,16 zł netto. W Spółce tej był prokurentem, podobnie jak i w Spółce E. Matka Skarżącego pracuje w szkole za miesiące lipiec – wrzesień 2015 r. jej średnie wynagrodzenie miesięczne wyniosło 3 792,73 zł brutto, z czego po potrąceniu kwoty egzekwowanej przez komornika pozostaje 1 230,66 zł netto miesięcznie. Starszy brat Skarżącego pracował w E. Sp. z o.o. w K., na podstawie umowy o pracę, z wynagrodzeniem 2 999,00 zł miesięcznie, netto. Ponadto otrzymywał z tej Spółki środki w różnej wysokości, m.in. z tytułu umów o dzieło. Brat Skarżącego pokrywał raty za studia zaoczne w wysokości 750,00 zł miesięcznie i taką samą kwotę uiszcza za Skarżącego, ponadto spłaca również kredyt, którego miesięczna rata wynosi 526,00 zł. Wydatki rodziny w skali miesiąca obejmują: opłatę za energię elektryczną – 628,00 zł, opłatę za wodę – 220,00 zł, opłatę za najem lokalu – 615,00 zł. Sąd analizując wszystkie przedłożone przez Skarżącego dokumenty, mające obrazować stan rodzinny i majątkowy osób tworzących ze Skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, doszedł do przekonania, że udzielone przez Skarżącego w tym zakresie informacje są niepełne, jak również sprzeczne ze sobą. Sąd uznał tym samym, że Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący w zażaleniu zaskarżył wskazane powyżej postanowienie w całości. Zarzucił mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 p.p.s.a., poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że Skarżący posiada wystarczające środki pieniężne na pokrycie kosztów sądowych związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym, w tym na uiszczenie wpisu, w następstwie czego Sąd pierwszej instancji odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazując na powyższe zarzuty autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd niedostatecznie dobrze rozpoznał stan faktyczny sprawy oraz dokonał nieprawidłowych rozliczeń dochodów na członka rodziny skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Z ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. wynika, że każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo rozpoznał stan faktyczny sprawy oraz słusznie uznał, że Skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek przyznania prawa pomocy wymienionych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd nie mógł tym samym naruszyć art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a nie całkowitym. Wskazany w zażaleniu zarzut należało oddalić. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, iż Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składa się wpis od skargi kasacyjnej, w sprawie, w której wartość przedmiotu sporu wynosi 6.297,00 zł. Mając zatem na uwadze § 1 pkt 1 w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), należy uznać, że wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie wyniesie 100,00 zł. Kwota ta w zestawieniu w deklarowaną przez Skarżącego kwotą dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej oraz z kwotą dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie pozawala uznać, że Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art.184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.