Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 766/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-08-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 245  par. 1, 2 i 3,  art. 246  par. 1  pkt 2 oraz  art. 258  par. 1 i  par. 2  pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 3.005 zł D. S., reprezentowana przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez doradcę podatkowego, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych sprawie w związku z brakiem środków pieniężnych spowodowanym przymusowym wykonaniem jej zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji organów podatkowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem oraz dwojgiem nieletnich dzieci i jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 0,32 ha oraz wykorzystywanych w działalności gospodarczej, a zabezpieczonych przez komornika dwóch samochodów: marki [...] o wartości 45.000 zł i [...] o wartości 5.000. W rubryce dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym podała stratę z prowadzonej przez siebie działalności oraz miesięczny dochód jej męża z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.500 zł (brutto).

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przesłała dokumenty, z których ponad oświadczone wcześniej fakty wynika, że średni koszt miesięcznego utrzymania jego gospodarstwa domowego to kwota ok. 1.950 zł. W roku 2008 D. S. oraz jej mąż uzyskali z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie odpowiednio 2.696.604,94 zł i 10.483.474,28 zł, obciążony kosztami jego uzyskania w kwocie odpowiednio 2.582.307,58 zł i 10.225.971.54 zł. Natomiast w roku 2009 D. S. oraz jej mąż uzyskali z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie odpowiednio 3.780.745,18 zł i 2.439.776,87 zł, obciążony kosztami jego uzyskania w kwocie odpowiednio 3.787.742,71 zł i 2.612.852,10 zł. Z przedłożonych deklaracji dla podatku towarów i usług (VAT-7) za maj, czerwiec i lipiec 2010 r. wynika, że w tym okresie skarżąca dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio 1.639 zł, 820 zł i 820 zł, nabywając w tym czasie towary i usługi o wartości odpowiednio 2.052 zł, 4.141 zł i 72 zł. Dodatkowo wskazała skarżąca, że jest właścicielką naczepy ciężarowej (wywrotki) o wartości ok. 40.000 zł, również zajętej przez komornika.

Nadto D. S. oświadczyła, że okazjonalnie otrzymuje pomoc materialną od swoich teściów, natomiast środki finansowe na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika pochodzą z wcześniej uzyskanych przez nią dochodów z działalności gospodarczej (pismo procesowe z dnia 19 sierpnia 2010 r.).

Z urzędu wskazać należy, że w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 318/10 skarżąca, również reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uiściła opłaty sądowe w łącznej kwocie 500 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, natomiast zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

Ocena zasadności zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych oparta będzie na zbadaniu, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności ustalone w sprawie, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ocena ta zaś musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Orzekanie w zakresie przyznania prawa pomocy wymaga zatem wyważenia interesu Państwa, tj. wszystkich obywateli, oraz interesu strony skarżącej.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, a zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

Winno się dalej stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Dlatego podnoszone przez stronę uszczuplenie jej zasobów w rezultacie regulowania - dobrowolnego lub w trybie przymusowej egzekucji - jej zobowiązań nie może odnieść zamierzonego skutku w postaci uzasadnienia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Skarżąca realizuje swoje zobowiązania, takie jak opłacanie usług profesjonalnego pełnomocnika procesowego oraz kosztów sądowych. Znamienne w tym zakresie jest jej oświadczenie zawarte w piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2010 r. dotyczące pochodzenia środków finansowych na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika, wedle którego konieczne na ten cel środki pieniężne pochodzą z wcześniej uzyskanych dochodów z działalności gospodarczej. Oznacza to, że jest ona w posiadaniu kwot pieniężnych, nie wykazanych w oświadczeniu o stanie majątkowym, dzięki którym finansuje udział doradcy podatkowego w postępowaniach sądowoadministracyjnych wszczętych swoimi skargami oraz uiszcza opłaty sądowe. W rezultacie referendarz sądowy przyjął, że skarżąca obecnie dysponuje, wbrew jej wcześniejszym twierdzeniom, zasobami majątkowymi, zgromadzonymi w latach poprzednich, pozwalającymi na ponoszenie kosztów postępowań sądowych. Stwierdzenie to znajduje potwierdzenie także w wielkości dochodu uzyskanego przez skarżącą w roku 2008 r. oraz prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej przez półtora roku (rok 2009 oraz pierwsze półrocze roku 2010) mimo jej nierentowności w tym okresie.

Jednocześnie wskazać należy, że to strona skarżąca samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie wpisu sądowego od skargi.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 1, 2 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.