Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 243/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 12 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez E. R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 12 stycznia 2021 r. (nr [...] ) utrzymująca w mocy, wydaną z upoważnienia Burmistrza Głubczyc, decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 2 listopada 2020 r. (nr [...] ) w sprawie przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu opału.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 15 października 2020 r. E. R. (zwany dalej skarżącym lub wnioskodawcą) zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej w skrócie: OPS) w [...] o przyznanie pomocy w formie pieniężnej na zakup opału ze względu na trudną sytuację finansową.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 2 listopada 2020 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przyznał skarżącemu specjalny zasiłek celowy na dofinasowanie do zakupu opału w wysokości 100 zł jednorazowo oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał przepisy art. 8, art. 17, art. 36, art. 41 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, z późn. zm., [na dzień orzekania przez organ odwoławczy Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 - dopisek Sądu] - zwanej dalej ustawą) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358 - zwane dalej rozporządzeniem), a także art. 104 i art. 108 K.p.a. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że na podstawie informacji uzyskanych w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 15 października 2020 r. oraz przedłożonych dokumentów ustalono, że dochód gospodarstwa domowego E. R. wynosi 5.892,65 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe w wysokości 1.056,00 zł. Odnotował również, że E. R. ponosi co miesiąc wydatki na leki w wysokości 200,00 zł, a jego emerytura pomniejszona jest o zajęcie komornicze. W ocenie organu, strona po dokonaniu opłat mieszkaniowych nie jest w stanie zapewnić sobie wszystkich potrzeb bytowych. Uznając zatem sytuację rodziny wnioskodawcy za szczególnie trudną z uwagi na występujące w niej długotrwałe choroby i niepełnosprawność, organ przyznał skarżącemu specjalny zasiłek celowy na dofinasowanie do zakupu opału w wysokości 100 zł. Jednocześnie organ zaznaczył, że przyznając pomoc materialną OPS działa w granicach przyznanych środków finansowych. W świetle art. 3 ustawy wysokość pomocy uwarunkowana jest nie tylko potrzebami rodziny skarżącego, ale interesem wszystkich osób ubiegających się o pomoc oraz możliwościami finansowymi Ośrodka. Pomoc w formie zasiłku celowego jest świadczeniem fakultatywnym, tj. uzależnionym wyłącznie od uznania administracyjnego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać świadczenie. Wyjaśnił również, że sytuacje wszystkich osób ubiegających się o pomoc rozpatrywane są indywidualnie - z uwzględnieniem całokształtu sytuacji materialno-bytowej rodziny, liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokości dochodu.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. R. wyraził swoje niezadowolenie z wysokości przyznanego mu świadczenia.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 12 stycznia 2021 r., nr [...] , utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie uznając je za prawidłowe. W uzasadnieniu Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania, a następnie omówiło cele i zadania pomocy społecznej. Wskazało, powołując się na art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w zw. z art. 9 ust. 8 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł - przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Podkreśliło, że na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 41 pkt 1 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Kolegium podkreśliło, że normy zawarte w art. 39 i art. 41 ustawy oparte są na konstrukcji uznania administracyjnego, co wynika z użytego w nich zwrotu, że dany zasiłek "może być przyznany". Oznacza to, że świadczenia te stanowią fakultatywne formy pomocy i nawet w sytuacji, gdy występują wymienione w ww. przepisach przesłanki, organ nie musi ich przyznać. Zasadnicza różnica między nimi polega na tym, że zasiłek celowy określony w pierwszym unormowaniu może być przyznany osobom i rodzinom, które spełniają warunek kryterium dochodowego, natomiast świadczenie objęte drugim z wymienionych przepisów może być przyznane tylko takim osobom i rodzinom, które osiągają dochody niepozwalające na ubieganie się o świadczenia wymagające spełnienia kryterium dochodowego, a ich sytuacja jawi się jako szczególna. Po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Kolegium uznało za prawidłową argumentację organu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony z uwagi na sytuację zdrowotną rodziny. Kolegium zauważyło, że w judykaturze wypracowano stanowisko, że "szczególnie uzasadniony przypadek" ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny ponad wszelką wątpliwość (bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy) jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Innymi słowy dla przyznania specjalnego zasiłku celowego nie wystarczy, aby osoba lub rodzina znajdowała się w trudnej sytuacji życiowej, materialnej czy zdrowotnej, ale sytuacja ta powinna nadto nosić cechę nadzwyczajności odróżniającej ją od sytuacji innych osób lub rodzin korzystających ze świadczeń pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji uznał, że zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony z uwagi na sytuację zdrowotną rodziny – D. R. został bowiem zaliczony do zaliczony osób o znacznym stopniu niepełnosprawności ([...]), a E. R. leczy się systematycznie od 2003 r. w poradni psychiatrycznej i posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do służby w [...]. Z pisma Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 5 stycznia 2021 r. wynika, że w tym zakresie uwzględniono również fakt pomniejszenia emerytury wnioskodawcy z tytułu zajęcia komorniczego (1.047,84 zł). Kolegium ustaliło, że Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] w październiku 2020 r. dysponował kwotą 31.500,00 zł, która miała być przeznaczana na specjalne zasiłki celowe w okresie od dnia 1 października do dnia 31 grudnia 2020 r. (co daje średnio kwotę 10.500,00 zł na miesiąc). W październiku 2020 r. złożono 66 wniosków o przyznanie specjalnych zasiłków celowych (na zakup opału, żywności, leków i wydatki mieszkaniowe), na podstawie których wydano 103 decyzje, a średnia kwota pomocy udzielonej osobom samotnie gospodarującym i rodzinom wynosiła 112,17 zł. Kolegium podkreśliło, że stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Innymi słowy, udzielenie pomocy i jej zakres zależy nie tylko od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych do tej pomocy, ale także od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Zauważyło też, że kwota przyznana wnioskodawcy (100,00 zł) jest co prawda nieznacznie niższa od średniej wysokości specjalnych zasiłków celowych przyznawanych w październiku 2020 r. (112,17 zł), jednak organ pierwszej instancji wziął w tym zakresie pod uwagę sytuację dochodową wnioskodawcy. Ustalono bowiem, że łączny dochód rodziny wynosi 5.892,65 zł i znacznie przekracza kryterium dwuosobowej rodziny (1.056,00 zł). Przy przyznaniu pomocy organ uwzględnił również fakt pomniejszenia emerytury wnioskodawcy (spowodowany zajęciem komorniczym wynikającym z niespłacenia rat kredytów) oraz wziął pod uwagę wydatki na leki i opłaty mieszkaniowe. Jakkolwiek przyznana kwota nie zaspokaja wszystkich potrzeb strony, to niewątpliwie stanowi wsparcie w przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji życiowej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że została ona wydana zgodnie z przepisami prawa. Dysponując środkami publicznymi organ ten był zobowiązany do prowadzenia postępowania zgodnie z zasadami określonymi w przepisach proceduralnych (w tym zawartych w K.p.a. i w ustawie) oraz do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z treścią prawa materialnego. Zaskarżona decyzja w sposób dostateczny przedstawiła ustalenia stanu faktycznego. Organ pierwszej instancji wskazując przepisy, które miały zastosowanie w sprawie, prawidłowo zinterpretował ich treść. Skoro więc organ ten ocenie poddał zarówno potrzeby oraz sytuację osobistą, zdrowotną i materialną rodziny E. R., jak i możliwości finansowe organu, a następnie na tej podstawie uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego w większym rozmiarze, to zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego. Kolegium wyjaśniło, że zadaniem instytucji pomocy społecznej nie jest utrzymywanie w pełnym zakresie osób potrzebujących i pokrywanie wszelkich wydatków przez nieponoszonych, ale jedynie - co wynika z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy - umożliwienie im przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej oraz wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokajania niezbędnych potrzeb.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu E. R., kwestionując wydane w sprawie decyzje, opisał swoją trudną sytuację finansową i przedstawił wyliczenia wydatków i zaległości, o które należy pomniejszyć jego emeryturę. W ocenie skarżącego, od świadczenia emerytalnego organy winny odliczyć następujące kwoty: 1.085,14 zł z tytułu kredytu w A; 1.142,00 zł tytułu kredytu hipotecznego w B; 200 zł za zakup lekarstwa; 607,75 zł zaległości wobec zakładu WiK; 50,00 zł gaz; 255,00 zł nieopłacony podatek (II, III i IV rata); 378,00 zł zaległości z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi; 60,00 zł abonament telefoniczny; 149,22 energia elektryczna. Dodał też, że jego syn po nieudanej operacji [...] wymaga szczególnej rehabilitacji, która jest bardzo kosztowna i długotrwała. Podkreślił, że pieniędzmi z renty inwalidzkiej i wynagrodzenia za pracę syn gospodaruje samodzielnie, gdyż oszczędza na zabieg, który przywróci mu sprawność sprzed operacji. Akcentował też, że nie stać go na zakup spodni, butów i bielizny osobistej a także środków czystości. Zdaniem skarżącego, decyzja Kolegium winna podlegać uchyleniu, albowiem nie przedstawia w sposób rzetelny i obiektywny jego sytuacji finansowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm. - zwanej dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.

Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te zostały wydane z pełnym poszanowaniem norm prawa procesowego oraz norm prawa materialnego. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego, uzasadniających zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot skargi stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 12 stycznia 2021 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 2 listopada 2020 r. w sprawie przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu opału w wysokości 100,00 zł.

W związku z powyższym już na wstępie należy wskazać, że podstawę działania organów w niniejszej sprawie stanowiły przepisy cyt. powyżej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - zwanej nadal ustawą, która określa zasady przyznawania pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy).

Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 ustawy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego (art. 36 pkt 1 lit. c ustawy). Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł (kryterium dochodowe na osobę w rodzinie). Stosownie natomiast do art. 41 pkt 1 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

W przedmiotowej sprawie, w toku postępowania organy ustaliły, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem D. R. W rodzinie występują długotrwałe choroby i niepełnosprawność. We wrześniu 2020 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, dochód rodziny wynosił łącznie 5.892,65 zł. Na powyższy dochód złożyła się emerytura skarżącego w wysokości 3.591,92 zł a także przychody D. R., tj.: zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł, renta socjalna w wysokości 1.025,00 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.059,89 zł. Dochód na osobę w rodzinie wynosił zatem 2.946,32 zł (5.892,65 zł / 2 osoby) i przekraczał ustawowe kryterium dochodowe, wynoszące 528,00 zł. Tym samym skarżący nie kwalifikował się do uzyskania pomocy w oparciu o przepis art. 39 powołanej ustawy.

Wskazać należy, że w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego przyznanie świadczenia celowego na ogólnych zasadach jest w świetle przepisów prawa niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. Wynika to wprost z powołanego art. 8 ust. 1 ustawy.

Pomimo ustalenia dotyczącego kryterium dochodowego, konieczne było rozważenie ewentualnej, potencjalnej możliwości przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń, na podstawie cyt. powyżej art. 41 pkt 1 ustawy. Na gruncie tego przepisu wskazać należy, że możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Ustawodawca użył bowiem zwrotu "może być przyznany". Zgodnie z wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zawartą m.in. w wyrokach z dnia: 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1416/07, 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, specjalny zasiłek celowy winien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku winno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 ustawy). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Z uwagi na ten uznaniowy charakter decyzji w sprawie przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego powinnością organu administracji publicznej rozstrzygającego władczo o prawach i obowiązkach jednostki jest zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, przy czym czynności te muszą mieć charakter wyczerpujący (art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - zwanej nadal K.p.a.). Nakaz ten posiada rangę zasady postępowania administracyjnego (zasada zupełności postępowania dowodowego) i stanowi logiczną konsekwencję unormowanej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Materiał dowodowy sprawy stanowi nieodłączny element procesu administracyjnego, powstaje w wyniku czynności dowodowych i jest utrwalany celem poddania go wszechstronnej analizie i ocenie. Organ może uznać daną okoliczność za udowodnioną tylko w oparciu o ocenę dokonaną na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Co więcej, w proces ustalania rzeczywistego stanu faktycznego angażowana jest zawsze strona postępowania. W myśl bowiem art. 81 K.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów.

Oczywiście, o ile zakres obowiązków organu związanych z realizacją powyższych reguł unormowany jest przepisami proceduralnymi, o tyle zakres okoliczności faktycznych podlegających ustaleniu i ocenie zależeć będzie zawsze od indywidualnej sprawy rozstrzyganej w postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że zakres okoliczności faktycznych niezbędnych do rozpatrzenia sprawy indywidualnej, a tym samym do wydania decyzji administracyjnej, określają zasadniczo przepisy prawa materialnego. To one bowiem określają przesłanki przyznania jednostce uprawnienia bądź nałożenia obowiązku. Organ administrujący musi więc dokonać zawsze prawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego nie tylko na potrzeby rozstrzygnięcia sprawy, ale także dla prawidłowego zakreślenia okoliczności istotnych dla sprawy, podlegających ustaleniu w toku postępowania dowodowego. Przyjęcie więc, iż organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy możliwe jest tylko pod warunkiem, że w postępowaniu zostały zebrane i rozważone dowody dotyczące okoliczności przewidzianych we wszystkich przepisach prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

Niezbędnym warunkiem dla zastosowania w sprawie indywidualnej normy wynikającej z art. 41 ustawy, a więc wartościowania w granicach uznania administracyjnego, a w konsekwencji kontroli sądowej tego wartościowania, jest ustalenie czy organy obu instancji w konkretnym stanie faktycznym prawidłowo oceniły, że zachodzi lub nie zachodzi nadzwyczajna potrzeba (zdrowotna, bytowa, społeczna, rodzinna itp.) - czyli ustalenie, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1363/19 i I OSK 2245/19, z dnia 25 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1890/19).

W ocenie Sądu, organy rozpoznając wniosek skarżącego, prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i zasadnie uznały, że w sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony z uwagi na sytuację zdrowotną rodziny skarżącego. Jak wynika bowiem z akt sprawy D. R. - syn skarżącego - został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności ([...]), natomiast E. R. leczy się systematycznie od 2003 r. w poradni psychiatrycznej i posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do służby w [...].

Zauważyć należy, iż organy decydując o udzielaniu tej pomocy zobligowane są kierować się ogólnymi regułami pomocniczości i subsydiarności pomocy społecznej wynikającymi z art. 2 ust. 1 ustawy (pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości), art. 3 ust. 1 ustawy (pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka), rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy), zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). W przedmiotowej sprawie organy działały zgodnie z ww. zasadami, gdyż rozumiejąc sytuację zdrowotną skarżącego decyzją z dnia 2 listopada 2020 r. przyznały skarżącemu pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego na dofinasowanie do zakupu opał, a wysokość przyznanego świadczenia (100 zł) uzależniono od możliwości finansowych organ.

Skarżący w skardze kwestionuje natomiast to rozstrzygnięcie, domagając się przyznania mu pomocy w wyższej wysokości. Jest to w istocie zarzut przekroczenia granic przysługującego organowi uznania administracyjnego, w oparciu o które organ przyznaje specjalny zasiłek celowy. Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zauważyć należy, iż zgodnie z cyt. powyżej art. 3 i art. 4 ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec czego nie tylko potrzeby danej osoby wyznaczają granice udzielanej pomocy, ale możliwości pomocy społecznej. W akta administracyjnych sprawy znajduje się informacja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] , z której wynika, że w miesiącu październik 2020 r. ośrodek dysponował kwotą 10.500,00 zł. W tym okresie do organu wpłynęły 66 wnioski o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, wydatki mieszkaniowe, leki, opał, na podstawie których wydano 103 decyzje i średnia wysokość specjalnego zasiłku celowego wynosiła 112,17 zł. Z posiadanych środków pomoc przyznawano osobom samotnie gospodarującym, jak i rodzinom. Stanowisko organów administracji, podjęte w granicach uznania administracyjnego, jest szeroko uzasadnione i oparte na wszechstronnie zebranym przeanalizowanym materiale dowodowym. Argumentacja organu, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajduje pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i ustalonym stanie faktycznym. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja wadliwie utrzymała w mocy decyzję przyznającą skarżącemu specjalny zasiłek celowy w niższej kwocie, niż tego oczekiwał.

Podkreślić należy, że pomoc społeczna nie służy pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, lecz ma jedynie na celu wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W sprawach z zakresu pomocy społecznej kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być zatem cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 116/10). Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają bowiem charakter subsydiarny, a więc uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osób objętych systemem świadczeń z pomocy społecznej, a ośrodki pomocy społecznej przyznają pomoc finansową w ramach posiadanych środków i możliwości, zaś udzielając takiej pomocy muszą kierować się zarówno potrzebami wszystkich osób ubiegających się o pomoc, jak też potencjalnymi możliwościami wnioskodawców zaspokajania potrzeb we własnym zakresie.

Dlatego też nie można zarzucić organom orzekającym w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów procesowych, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 136 K.p.a. Ponadto trafnie organ wyjaśnił przepisy ustawy stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia oraz dokonał właściwej ich subsumpcji do ustalonego stanu faktycznego. Zdaniem Sądu, w toku postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonujący zajęte w sprawie stanowisko.

Z przedstawionych powyżej względów należało uznać, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając wyczerpująco jego motywy. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu naruszeń uzasadniających uwzględnienie skargi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.