Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 436/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i obowiązku jego zwrotu oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U.2018.2134 ze zm., zwanej dalej "ustawą") ustalił w pkt 1, że świadczenie wychowawcze wypłacone A. A. (powoływanej dalej też jako "Skarżąca") na córkę N. A. w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2017r. do dnia 8 czerwca 2018r., oraz na syna D. A., na okres od 1 lipca 2018r. do 30 września 2018r., w łącznej wysokości 5633,40 zł, są świadczeniami nienależnie pobranymi, a w pkt 2 zobowiązał A. A. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że w sprawie znalazł zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, albowiem w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na dzieci N. i D. A., Prezydent B. decyzją z dnia [...] grudnia 2018r. nr [...], uchylił ww. decyzję w całości i ustalił skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na syna D. w okresie od dnia 1 października 2017r. do dnia 30 czerwca 2018r. oraz odmówił przyznania świadczenia wychowawczego córkę N. na okres od dnia 1 października 2017r. do dnia 8 czerwca 2018r. i na syna D. na okres od dnia 1 lipca 2018r. do dnia 30 września 2018r.

Przedmiotowe postępowanie zostało wznowione w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a podstawą wydanego rozstrzygnięcia było ustalenie przez organ I instancji, iż w dacie wydawania pierwotnej decyzji o przyznaniu świadczeń wychowawczych, tj. w dniu [...] listopada 2017r., córka skarżącej N. była zatrudniona na umowę zlecenie od dnia 1 lipca 2017r. i uzyskiwała z tego tytułu dochód. Po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny skarżącej osiągniętego w 2016 roku, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego, organ stwierdził, iż rodzina skarżącej przekroczyła kryterium dochodowe, co z kolei skutkowało koniecznością uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2017r., a następnie – w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy, stwierdzeniem za nienależnie pobrane wypłacone świadczenie wychowawcze.

Odwołanie od decyzji z 21 stycznia 2019r. wniosła skarżąca zarzucając jej naruszenie:

1) art. 6, 104, 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. orzeczenie w jednej decyzji administracyjnej o uznaniu świadczenia za nienależne oraz o zwrocie świadczenia nienależnego;

2) art. 104, 107 k.p.a. w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez wydanie decyzji o zwrocie świadczenia nienależnego w sytuacji braku uprzedniej ostatecznej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależne;

3) art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem istotnych w sprawie okoliczności, a mianowicie tego, że w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres 2017/2018, skarżąca zgłosiła fakt uzyskiwania przez córkę N. A. dochodów z tytułu umowy zlecenia zawartej w dniu [...] lipca 2017 r., jednakże została poinformowana przez przyjmującą wniosek pracownicę, że we wniosku uwzględnia się jedynie dochody za 2016 rok, zaś dochody za 2017 rok będą miały znaczenie dopiero przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczenia na kolejny okres, tj. na rok 2018/2019;

4) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego skutkującą przyjęciem, że skarżąca miała świadomość, że świadczenie wychowawcze jej nie przysługuje, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżąca takiej świadomości nie miała;

5) błędną ocenę materiału dowodowego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że organ nie wiedział o zmianach jakie nastąpiły w sytuacji rodziny, podczas gdy skarżąca, na etapie składania wniosku, informowała pracownicę przyjmującą wniosek o umowie zlecenia z dnia 1 lipca 2017 r. łączącej córkę N. ze spółką G. Sp. z o.o.;

6) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a. poprzez: (a) błędne poinformowanie skarżącej, że dochód uzyskiwany przez córkę N. w 2017 roku nie ma znaczenia przy określaniu prawa do zasiłku na okres 2017/2018, oraz że te dochody będą podlegały ocenie dopiero przy składaniu wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na 2018/2019 rok, (b) nie dołączenie do akt sprawy kserokopii umowy zlecenia z dnia [...] lipca 2017 r. łączącej córkę N. z G. Sp. z o.o., mimo okazania przez skarżącą przedmiotowej umowy osobie przyjmującej wniosek, (c) nie udzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek odnośnie przepisów prawa mających znaczenie przy określaniu prawa do świadczenia wychowawczego oraz nie poinformowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego, co stoi w sprzeczności z obowiązkiem czuwania organów administracji nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, (d) błędne uznanie, że sama treść pouczenia we wniosku oraz w decyzji jest wystarczającą formą pouczenia strony o jej prawach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa, (e) prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą budzenia zaufania jego uczestników do władzy publicznej przejawiający się w błędnym poinformowaniu skarżącej, że przy określaniu prawa do świadczenia wychowawczego na 2017/2018 rok znaczenie mają tylko dochody uzyskane w 2016 roku.

7) art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez nakazanie skarżącej zwrotu świadczenia wychowawczego, w sytuacji braku podstaw do stwierdzenia, że świadczenie jest nienależnie pobrane;

8) art. 25 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy poprzez błędne uznanie, że świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącą stanowiło świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu ww. przepisów, w sytuacji gdy skarżąca nie miała świadomości, że świadczenie to jej nie przysługuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie podzieliło argumentów odwołania i decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając powyższe rozstrzygniecie Kolegium w pierwszej kolejności przedstawiło chronologiczne stan faktyczny sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa stwierdzając, że w przedmiotowym postępowaniu zastosowanie ma art. 25 ust. 2 pkt 5 ustawy, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego.

Odnosząc powyższą regulację do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie Kolegium podkreśliło, że o fakcie wykonywania pracy przez córkę skarżącej N. A., na podstawie umowy zlecenia zawartej w dniu [...] lipca 2017r. i uzyskiwaniu z tego tytułu dochodu, organ powziął wiadomość w dniu 8 października 2018r. i na tej podstawie wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania A. A. prawa do świadczeń wychowawczych na dzieci N. i D. Postępowanie to zakończone zostało decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2018r. uchylającą w całości decyzję w sprawie przyznania świadczeń wychowawczych na N. i D. w okresie zasiłkowym 2017/2018 i przyznaniem świadczenia wychowawczego jedynie na syna D. w okresie od dnia 1 października 2017r. do dnia 30 czerwca 2018r., w pozostałym zakresie świadczenia tego odmówiono, na córkę N. od dnia 1 października 2017r. do dnia 8 czerwca 2018r. i syna D. na okres od dnia 1 lipca do dnia 30 września 2018r. Zaistniały stan faktyczny wyczerpuje, zdaniem SKO, przesłankę wskazaną w zacytowanym wyżej art. 25 ust.2 ustawy pkt 5 ustawy, albowiem świadczenie wychowawcze przyznane zostało na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i skarżącej odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego. Na tej podstawie organ uznał, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze we wskazywanych okresach.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżącej jakoby w sposób nieuprawniony zobowiązano ją do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego w sytuacji braku uprzedniej, ostatecznej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależne, Kolegium uznało go za bezzasadny. Podkreśliło, że zgodnie z nową treścią przepisu art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych organy orzekające w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych zostały zobowiązane do połączenia w jednej decyzji orzeczenia o ustaleniu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz o zwrocie tych świadczeń. Odpowiadając z kolei na zarzutu braku poinformowania o konieczności deklarowania dochodu uzyskanego w roku 2017 przez N. A., Kolegium zwróciło uwagę, iż strona była zorientowana i świadoma, co do konieczności wykazywania, w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018, dochodu uzyskiwanego w roku 2017r. Świadczy o tym fakt wykazania przez skarżącą dochodu, który uzyskała na podstawie wykonywania umowy zlecenia zawartej w dniu [...] kwietnia 2017r., który to dochód został utracony. W ocenie Kolegium brak jest również jakichkolwiek dokumentów w aktach sprawy świadczących o tym, iż strona przed wydaniem decyzji o przyznaniu świadczeń wychowawczych informowała organ o dochodzie uzyskanym przez N. A.. Jak podkreślono skarżąca składając wniosek, jak i w trakcie postępowania wyjaśniającego, składała dokumenty mające wpływ na wynik sprawy, takie jak oświadczenie z dnia 13 listopada 2017r. o podjęciu z dniem 1 września 2017r. zatrudnienia, zaświadczenia wydane z upoważnienia Wójta Gminy M., dnia [...] listopada 2017r. o wielkości użytków rolnych, zaświadczenia o wysokości wyegzekwowanych przez komornika alimentów. Powyższe dokumenty potwierdzają ponad wszelką wątpliwość wiedzę skarżącej o konieczności rzetelnego poinformowania organu o sytuacji dochodowej rodziny.

W skardze złożonej na powyższą decyzję do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącej w większości powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji zarzucając decyzji Kolegium naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podczas gdy w sprawie zachodziły przesłanki do wydania decyzji reformatoryjnej,

2) art. 6, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem istotnych w sprawie okoliczności, a mianowicie tego, że w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres 2017/2018 skarżąca zgłaszała pracownikom MOPR fakt uzyskiwania przez córkę N. A. dochodów z tytułu umowy zlecenia z dnia [...] lipca 2017 r., jednakże została poinformowana przez przyjmującą wniosek pracownicę, że dochód ten może być pominięty, gdyż stanowi jedynie dorywczą pracę wakacyjną uczennicy szkoły średniej, a ponadto - jeśli będzie stanowił istotny dochód w życiu rodziny, to będzie uwzględniony przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczenia na kolejny okres, tj. na rok 2018/2019;

3) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego skutkującą przyjęciem, że skarżąca miała świadomość, że świadczenie wychowawcze jej nie przysługuje, podczas gdy w rzeczywistości Odwołująca nie miała takiej świadomości;

4) błędną ocenę materiału dowodowego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że organ nie wiedział o zmianach jakie nastąpiły w sytuacji finansowej rodziny, podczas gdy skarżąca, na etapie składania wniosku, informowała pracownicę przyjmującą wniosek o umowie zlecenia z dnia 1 lipca 2017 roku łączącej córkę N. z G. Sp. z o.o., a organy wzywały zarówno Skarżącą jak również jej córkę N. A. w celu dokładnego wyjaśnienia tej sprawy;

5) art. 7 i 77 i 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sposób wszechstronny i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności przyjęcie do podstawy obliczenia kryterium dochodowego rodziny dorywczych (wakacyjnych) dochodów córki Skarżącej i pominięcie okoliczności, że dochody te uległy znacznemu obniżeniu po rozpoczęciu roku szkolnego;

6) art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji bez wszechstronnego zbadania sprawy, nie wzięcia pod uwagę wyjaśnień skarżącej i założenie, że skarżąca działała w złej wierze, podczas gdy została niedostatecznie poinformowana i wprowadzona w błąd przez pracownika MOPR;

7) art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie skarżącej o stanie faktycznym i prawnym, wprowadzenie skarżącej w błąd co do przysługujących jej praw, co doprowadziło do złożenia przez nią wadliwego oświadczenia woli, a w konsekwencji do uchylenia decyzji;

8) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że sama treść pouczenia we wniosku oraz w decyzji jest wystarczającą formą pouczenia strony o jej prawach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa;

9) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których dowodom wskazywanym przez skarżącą odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także poprzez nie wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji oraz nie wskazanie, dlaczego organ pominął zgłoszony w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania córki skarżącej na okoliczność informowania przez skarżącą organu pierwszej instancji, w dacie składnia wniosku o świadczenie wychowawcze na rok 2017/2018, o fakcie uzyskiwania przez jej córkę dochodów z tytułu umowy zlecenia oraz że zarówno córka skarżącej jak i skarżąca były wzywane do oddziału MOPR w celu wyjaśnienia ww. okoliczności i okazania ww. umowy;

10) art. 78 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie przez organ drugiej instancji prawidłowo zgłoszonego dowodu z przesłuchania córki skarżącej, na okoliczność informowania organów o fakcie podjęcia przez nią dorywczej pracy wakacyjnej, mimo iż dowód ten miał kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;

11) art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez nakazanie skarżącej zwrotu świadczenia wychowawczego, w sytuacji braku podstaw do stwierdzenia, że świadczenie jest nienależnie pobrane;

12) art. 25 ust. 2 pkt 4 tej ustawy poprzez błędne uznanie, że świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącą stanowiło świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu ww. przepisów, w sytuacji gdy skarżąca nie miała świadomości, że świadczenie to jej nie przysługuje, tym bardziej że zgłaszała pracownicy przyjmującej wniosek fakt uzyskiwania przez córkę dochodów z umowy zlecenia z dnia 1 lipca 2017r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odpowiadając dodatkowo na zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji, podczas gdy zachodziły, zdaniem strony przesłanki do wydania decyzji reformatoryjnej, Kolegium stwierdziło, iż jest subiektywna ocena strony, albowiem zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania, iż decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem prawa, co uzasadniałoby jej uchylenie. Stąd też brak było podstaw do reformowania skarżonej decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wbrew zarzutom skargi nie naruszają prawa materialnego, a ich wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. stwierdzającą, że świadczenia wychowawcze, wypłacone na rzecz skarżącej A. A. na córkę N.A. na okres od 1 października 2017r. do 8 czerwca 2018r. oraz syna D. A., na okres od 1 lipca 2018r. do 30 września 2018r., są świadczeniami nienależnie pobranymi, oraz zobowiązującą skarżącą do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w łącznej kwocie 5633,40 zł.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl zaś art. 25 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Przepis art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy, w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonych decyzji, jako nienależne pobrane definiuje świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego. Jak wynika z powołanej regulacji dla uznania wypłaconego świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane, wystarczającym jest zaistnienie sytuacji uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze i odmowa jego przyznania. Taka sytuacja bezspornie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Nie kwestionowaną okolicznością jest bowiem, że decyzja Prezydenta B. z dnia [...] listopada 2017 r. przyznająca skarżącej świadczenie wychowawcze na dzieci została w trybie wznowienia postępowania uchylona decyzją z dnia 13 grudnia 2018 r. i jednocześnie owego świadczenia za ww. okres skarżącej odmówiono. Decyzja ta, co znamienne, nie została zakwestionowana przez skarżącą w toku instancji, a w konsekwencji uzyskała walor ostateczności w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a.

W tej sytuacji Prezydent B. był nie tylko uprawniony ale i zobowiązany do wydania decyzji o ustaleniu, że pobrane przez skarżącą na córkę N. A. za okres od 1 października 2017r. do 8 czerwca 2018r. oraz syna D. A., za okres od 1 lipca 2018r. do 30 września 2018r., świadczenia wychowawcze są nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu. Dla uznania wypłaconych świadczeń wychowawczych za nienależne, decydujące jest bowiem obiektywne zaistnienie okoliczności objętych hipotezą normy prawnej z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy, a nie, jak zdaje się to rozumieć pełnomocnik skarżącej, przyczyny jakie do ich zaistnienia doprowadziły (tak też: WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 6 grudnia 2017r., sygn. akt IV SA/Gl 439/17 oraz WSA w Warszawie w wyroku z dnia 21 lutego 2019r., I SA/Wa 1499/18, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W przedmiotowej sprawie podstawą uznania świadczeń wychowawczych za nienależne pobrane przez skarżącą była przesłanka określona w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tożsama z przesłanką określoną w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W kontekście orzecznictwa dotyczącego zastosowania przepisu art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych treść przepisu art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy jest jednoznaczna i przewiduje oczywisty skutek w razie wystąpienia opisanej w nim przesłanki, a decyzja zapadła w okolicznościach w nim opisanych ma charakter związany. Inaczej rzecz ujmując, przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że każde świadczenie wypłacone w warunkach w nim opisanych należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie, a sama decyzja wydana w oparciu o ten przepis nie ma charakteru uznaniowego i nie zależy od woli stron postępowania. Przeciwnie, determinowana jest przepisami prawa, co oznacza, że przy spełnieniu określonych warunków ustawowych organ zobowiązany jest do określonego działania (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2010r., sygn. akt OSK 675/10, CBOSA). Ta regulacja jest odmienną regulacją od pozostałych (zamieszczonych w art. 30 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych), toteż w jej przypadku nie można brać pod uwagę świadomości strony co do spełnienia przesłanek ustawowych, ewentualnego wprowadzenia w błąd, świadomości podania nieprawdy, ani oceniać skutków braku pouczenia o prawie do określonego świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 kwietnia 2013 r. I OSK 1773/12, CBOSA).

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższe rozważania znajdują odpowiednie zastosowanie do przesłanki określonej w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ uznając wypłacone świadczenie wychowawcze za nienależnie pobrane, ze względu na uchylenie decyzji przyznającej to świadczenie w wyniku wznowienia postępowania oraz odmowę jego przyznania, nie ma więc obowiązku, o co wnosi pełnomocnik skarżącej badania świadomości strony co do zasadności przyznania świadczenia. Przytoczone przez pełnomocnika skarżącej okoliczności zawarte w skardze, a dotyczące m.in. nienależytego poinformowania przez organ o stanie prawnym i wprowadzenie skarżącej w błąd co do przysługujących jej praw, co doprowadziło do złożenia przez nią wadliwego oświadczenia woli, nie mogły być przedmiotem oceny sądu w niniejszym postępowaniu. Wskazać należy, że skarżąca mogła wskazane okoliczności powołać na etapie postępowania wznowieniowego w odwołaniu od decyzji Prezydenta B. z [...] grudnia 2018 r., gdyż przedmiotem tamtego postępowania była ocena zasadności przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego. Z uwagi na brak odwołania od ww. decyzji, uzyskała ona walor ostateczności w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., dlatego skarżąca w niniejszym postępowaniu nie może kwestionować ustaleń poczynionych przez organ w postępowaniu wznowieniowym, ani zawartego w niej rozstrzygnięcia.

Fakt zaś uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze stanowił podstawę uznania tego świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do jego zwrotu, o czym prawidłowo orzekł Prezydent B. w decyzji z [...] stycznia 2019r., a którą to decyzję trafnie utrzymało w mocy Kolegium.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie można skutecznie zarzucić organom administracji obu instancji naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy orzekające w sprawie ustaliły wszystkie istotne okoliczności i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji. Sąd również z urzędu nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Powyższe skutkuje z kolei bezzasadnością wszystkich podniesionych w skardze zarzutów.

Końcowo można tylko wskazać, że co prawda przepis art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci został z dniem 1 lipca 2019r. uchylony, tym niemniej na datę orzekania przez organy administracyjne przepis ten obowiązywał, stąd też jako prawidłowe należy uznać wydane na jego podstawie decyzje.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzeczono o oddaleniu skargi.