Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3724/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 190
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 513/15 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie premii zalesieniowej, po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz A. C. 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2015r., sygn. akt III SA/Łd 513/15 oddalił skargę A.C. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania premii zalesieniowej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 24 września 2007 r. A.C. (dalej: skarżąca) złożyła wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2007. Z załączonego "oświadczenia rolnika o uzyskanych dochodach" wynikało, że na dzień złożenia wniosku strona była właścicielem 3,94 ha przeliczeniowych, zaś dochód z pracy w gospodarstwie rolnym obliczony na podstawie przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych wynosił 7.265 zł. W dniu 14 stycznia 2008 r. skarżąca została wezwana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. do złożenia wyjaśnień, bowiem z dostarczonych dokumentów nie wynikało jednoznacznie uzyskiwanie co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa. W dniu 12 marca 2008 r. strona złożyła oświadczenie, iż na dzień wystąpienia z wnioskiem była właścicielem 5,46 ha przeliczeniowych, zaś dochód z pracy w gospodarstwie rolnym obliczony na podstawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych wynosił 10.068,24 zł. W dniu 1 marca 2008 r. organ I instancji wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] czerwca 2008 r. wydał decyzję w sprawie przyznania pomocy na zalesianie, w tym premii zalesieniowej w wysokości 5.846 zł.

W dniu 28 marca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wystąpił do Urzędu Gminy K. i Wójta Gminy Ż. o potwierdzenie danych zawartych we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie z dnia 24 września 2007 r., dotyczących ilości hektarów przeliczeniowych, będących własnością skarżącej, według stanu na dzień złożenia wniosku. Wójt Gminy Ż. w dniu 10 kwietnia 2012 r. wyjaśnił, że A.C. posiada gospodarstwo o powierzchni 2,4520 ha przeliczeniowych. Natomiast wójt Gminy K. pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r. poinformował, że gospodarstwo skarżącej ma powierzchnię 1,1290 ha przeliczeniowych. W aktach sprawy znajduje się ponadto informacja Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 27 kwietnia 2012 r. o wykazaniu przez A.C. w zeznaniach podatkowych za rok 2006 dochodu w wysokości 28.682,46 zł. W dniu 25 lipca 2012 r. skarżąca złożyła wyjaśnienie, iż w dniu złożenia wniosku posiadała 3,581 ha przeliczeniowych. Wskazała ponadto, że po otrzymaniu wezwania organu z dnia 14 stycznia 2008 r. dołączyła brakujące dokumenty dotyczące posiadania przez nią dodatkowych działek o powierzchni 1,241 ha przeliczeniowych (0,95 ha i 1,53 ha), łącznie 4,822 ha przeliczeniowych.

W dniu 7 listopada 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego w części dotyczącej premii zalesieniowej, a następnie w dniu 20 listopada 2012 r. wydał decyzję o uchyleniu decyzji ostatecznej w części oraz odmowie przyznania premii zalesieniowej.

Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, że warunki przyznania premii zalesieniowej określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm., dalej; rozporządzenie zalesieniowe). Zgodnie z § 7 ust. 6 tego rozporządzenia premia zalesieniowa, o której mowa w ust. 1 pkt 3 jest przyznawana rolnikowi uzyskującemu co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa. Wymóg osiągania co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa został wprowadzony na mocy § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 września 2007 r. zmieniającego w/w rozporządzenie zalesieniowe (Dz. U. z 2007 r. Nr 185, poz. 1316). Przepis w tym brzmieniu obowiązuje od dnia wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego, to jest od dnia 10 października 2007 r. i obejmuje on wnioski o przyznanie pomocy na zalesienie złożone przed tą datą (§ 2 i § 3 rozporządzenia zmieniającego). Zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia zalesieniowego do wniosku dołącza się (...): 2) oświadczenie rolnika o dochodach uzyskiwanych w sposób określony w § 3 pkt 1 lit. a; 3) zaświadczenie o dochodach uzyskiwanych w sposób określony w § 3 pkt 1 lit. b, wydane przez urząd skarbowy – jeżeli rolnik uzyskał takie dochody; 4) dokumenty potwierdzające uzyskiwanie dochodów innych niż określone w pkt 2 i 3 w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o pomoc – jeżeli rolnik uzyskał takie dochody.

Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydając w dniu 13 marca 2008 r. postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie, a następnie wydając decyzję z dnia 11 czerwca 2008 r., ocenił spełnienie warunku uzyskiwania w/w dochodu na poziomie 25% wyłącznie na podstawie oświadczenia strony i informacji urzędu skarbowego. Następnie wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień. Strona dołączyła do wyjaśnień m.in. protokoły przetargów dotyczące działek ewidencyjnych nr 204/2 i 10 oraz akt notarialny rep. A nr 1527/2008. Z treści złożonych dokumentów wynikało, że w/w działki nabyła w dniu 2 kwietnia 2008 r. Wobec powyższego przy określaniu dochodu z rolnictwa powierzchnia tych gruntów nie mogła być uwzględniona, gdyż nie stanowiły one własności w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie.

Organ uznał, że wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji z dnia 11 czerwca 2008 r. w sprawie przyznania A.C. pomocy na zalesianie, nieznane organowi I instancji w trakcie jej wydawania. Podczas weryfikacji zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzono, że strona nie spełniała warunku przyznania pomocy na zalesianie określonego w § 7 ust. 6 rozporządzenia zalesieniowego, bowiem nie uzyskiwała dochodu z rolnictwa na poziomie co najmniej 25%. Jak wyliczył organ dochód skarżącej z rolnictwa wynosił 18,71%.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia 24 września 2013 r. oddalając skargę uznał, że organ prawidłowo przyjął, że skarżąca stała się właścicielką nieruchomości rolnych o powierzchni 0,95 ha i 1,53 ha dopiero w dniu 2 kwietnia 2008 r. Tym samym zgłoszenie tych powierzchni we wniosku, który dotyczył przyznania pomocy za rok 2007 było nieprawidłowe. Wskazał, że dochód strony z pracy w gospodarstwie rolnym obliczyć należało jako iloczyn następujących pozycji: 3,581 ha (grunty będące własnością skarżącej na dzień 24 września 2007 r.) oraz kwoty 1.844 zł (wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego ogłoszona przez Prezesa GUS w roku poprzedzającym rok, w którym skarżąca złożyła wniosek o pomoc). Dochód ten wyniósł 6.603,36 zł. Natomiast dochód strony spoza rolnictwa za rok 2006, zgodnie z informacją udzieloną przez urząd skarbowy w dniu 27 kwietnia 2012 r., odpowiadał kwocie 28.682,46 zł. Dochód z rolnictwa w % wyniósł zatem 18,71% i był niższy od 25%, to jest wielkości określonej w § 7 ust. 6 rozporządzenia zalesieniowego. Jak podkreślił Sąd, próg 25% dochodów z rolnictwa (w miejsce wcześniej obowiązującego 20%) organ administracji zobowiązany był stosować zgodnie z § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 września 2007 r. także do wniosków o przyznanie pomocy złożonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, to jest przed dniem 10 października 2007 r. Dlatego do wniosku skarżącej stosować należało 25% próg uzyskiwania dochodów z rolnictwa. Sąd zauważył również, że skarżąca uzyskała dochód z rolnictwa niższy nawet od 20%. Zatem nawet w przypadku przyjęcia progu wcześniej obowiązującego premia także by jej nie przysługiwała. Sąd nie zgodził się z zarzutem strony, że kwotę dochodu wymienioną w informacji urzędu skarbowego – 28.682,46 zł należało pomniejszyć o składkę na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy niepomniejszony o składkę z ubezpieczenia zdrowotnego.

Wobec powyższego Sąd uznał, że organ administracji zasadnie wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 11 czerwca 2008 r. w sprawie przyznania pomocy na zalesienie, w części dotyczącej premii zalesieniowej. Wyszły bowiem na jaw istotne w sprawie nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ wydając decyzję uwzględnił oświadczenie strony, iż na dzień złożenia wniosku (24 września 2007 r.) jest ona właścicielem gruntów o powierzchni 5,46 ha przeliczeniowych, gdy tymczasem była ona właścicielem gruntów o powierzchni jedynie 3,581 ha przeliczeniowych. Uwzględnienie treści oświadczenia strony skutkowało przyjęciem, iż uzyskuje ona co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. Dopiero w 2012 roku organ uzyskał informacje, iż rzeczywista wielkość powierzchni gruntów będących własnością skarżącej wynosi 3,581 ha przeliczeniowych, a w konsekwencji wysokość dochodów z pracy w gospodarstwie rolnym, obliczonych na postawie przepisów rozporządzenia zalesieniowego, jest znacznie niższa od obliczonej po uwzględnieniu oświadczenia strony zawartego we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie. Skutkowało to prawidłowym przyjęciem, że skarżąca uzyskuje mniej niż 25% dochodów z rolnictwa, a tym samym nie mogła zostać jej przyznana premia zalesieniowa.

W rezultacie wniesionej przez A.C. skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 234/14 uchylił wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 września 2013 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Sąd I instancji nie zbadał dostatecznie tego, czy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, dalej jako k.p.a.). W ocenie NSA należało w części podzielić zarzut niedopełnienia obowiązku zweryfikowania oświadczenia skarżącej z wnioskiem obszarowym. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, że dopiero w 2012 r. organ uzyskał informacje, iż rzeczywista wielkość powierzchni gruntów będących własnością skarżącej wynosi 3,581 ha przeliczeniowych. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie na rok 2007, z którego wynika, że na dzień złożenia wniosku strona była właścicielem 3,94 ha przeliczeniowych. W dniu 14 stycznia 2008 r. strona została wezwana przez organ I instancji do złożenia wyjaśnień, bowiem z dostarczonych dokumentów nie wynikało jednoznacznie uzyskiwanie co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. W dniu 12 marca 2008 r. strona złożyła oświadczenie, iż na dzień złożenia wniosku była właścicielem 5,46 ha przeliczeniowych, zaś dochód z pracy w gospodarstwie rolnym obliczony na podstawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych wynosił 10.068,24 zł. Do tych wyjaśnień nie dołączono dokumentów potwierdzających ten stan rzeczy, zaś organ w żaden sposób nie zweryfikował tego oświadczenia i nie zbadał z czego wynikają tak istotne różnice pomiędzy oświadczeniem złożonym w dniu 3 listopada 2007 r. oraz tym z dnia 12 marca 2008 r., mimo że dotyczyły one stanu faktycznego na ten sam dzień. Nie zażądał również przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt, że skarżąca była właścicielem tych działek na dzień złożenia wniosku, nie zwrócił się także do właściwych gmin o informację z ewidencji gruntów. Z karty weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie wynika, że organ uznał, iż korekta wniosku jest poprawna, a wniosek został rozpatrzony o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

NSA nakazał Sądowi I instancji, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeanalizował, czy biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, można uznać, że informacje uzyskane w 2012 r. od wójtów gmin Ż. i K. o prawdziwej powierzchni działek będących własnością skarżącej na dzień złożenia wniosku, stanowią w istocie nowe okoliczności, które nie były znane organowi z przyczyn niezależnych od tego organu i tym samym, czy występowała przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W związku z uwzględnieniem wskazanego powyżej zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny za przedwczesne uznał odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 513/15, zaskarżonym w rozpoznawanej sprawie, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

WSA w Łodzi odniósł się, jak podał, do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego i podnoszonych wątpliwości co do tego, czy "nowe okoliczności" nie były znane organowi z przyczyn od niego niezależnych. Powołując się na to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się dość powszechnie, iż nie jest istotne, czy fakt ujawnienia nowych okoliczności jest wynikiem zaniedbań organu, wskazał, że organy administracji trafnie przyjęły, iż zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania premii zalesieniowej. Spełnione zostały bowiem niewątpliwie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wyszły na jaw istotne w sprawie nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ wydając decyzję uwzględnił oświadczenie strony, iż na dzień złożenia wniosku (24 września 2007 r.) jest ona właścicielem gruntów o powierzchni 5,46 ha przeliczeniowych, gdy tymczasem była ona właścicielem gruntów o powierzchni jedynie 3,581 ha przeliczeniowych. Uwzględnienie treści oświadczenia strony skutkowało przyjęciem, iż uzyskuje ona co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa. Dopiero w 2012 roku organ uzyskał informacje, iż rzeczywista wielkość powierzchni gruntów będących własnością skarżącej wynosi 3,581 ha przeliczeniowych, a konsekwencji wysokość dochodów z pracy w gospodarstwie rolnym, obliczonych na postawie przepisów rozporządzenia zalesieniowego, jest znacznie niższa od obliczonej po uwzględnieniu oświadczenia strony zawartego we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie. Skutkowało to prawidłowym przyjęciem, że skarżąca uzyskuje mniej niż 25 % dochodów z rolnictwa, a tym samym nie mogła zostać jej przyznana premia zalesieniowa. Nie mogły, zdaniem Sądu, mieć znaczenia argumenty, iż organ nie zweryfikował dostępnych mu z innych źródeł oświadczeń i nie zbadał z czego wynikają różnice pomiędzy oświadczeniem złożonym w dniu 3 listopada 2007 r. oraz tym z dnia 12 marca 2008 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.C., domagając się uchylenia wyroku Sądu I instancji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, przeprowadzenia rozprawy w obecności pełnomocnika skarżącej, przeprowadzenia dowodu z dokumentów powołanych w uzasadnieniu skargi, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. zasady zgodnie, z którą istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję, rozstrzygającą zatem o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. Wobec tego organ administracji państwowej, wydający nową decyzję, stosuje te przepisy prawa materialnego, które obowiązują w dniu orzekania, w tym wypadku przepisy rozporządzenia zalesieniowego, w przeciwnym wypadku zajdzie sprzeczność z podstawową zasadą równego traktowania wyrażoną w art. 2 Konstytucji;

2. § 3 rozporządzenia zalesieniowego, poprzez zastosowanie brzmienia § 3 z dnia złożenia wniosku, to jest przyjęcie, że dochody z pracy w gospodarstwie rolnym obliczone jako iloczyn powierzchni gruntów będących własnością rolnika według stanu na dzień złożenia wniosku o pomoc oraz wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o pomoc, na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.), a winien być zastosowany § 3 pkt 1a rozporządzenia zalesieniowego;

3. § 2 rozporządzenia zalesieniowego, poprzez jego pominięcie, zgodnie z którym tylko do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe, a takim postępowaniem nie jest postępowanie po wznowieniu sprawy;

4. § 9 rozporządzenia zalesieniowego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że do wniosku o pomoc złożonego w 2007 roku winno zostać załączone wydane przez właściwy organ gminy zaświadczenie o wysokości dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym - jeżeli rolnik ubiega się o pomoc na zalesienie gruntów rolnych; podczas gdy w niniejszym przypadku organ winien oprzeć się na oświadczeniu rolnika o dochodach uzyskiwanych w sposób określony w § 3 pkt 1 lit. a;

5. § 7 ust 6 rozporządzenia zalesieniowego, poprzez zastosowanie przez organ jego brzmienia po zmianie zamiast sprzed zmiany, zgodnie z którym w dniu złożenia wniosku premia zalesieniowa, o której mowa w ust. 1 pkt 3, jest przyznawana rolnikowi uzyskującemu co najmniej 20% dochodów z rolnictwa;

6. art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz ROW (Dz. U. Nr 64 poz. 427 ze zm.), przez zamienne stosowanie przepisów, do jednej okoliczności raz przepisu sprzed zmiany, do drugiej okoliczności bez zmiany. Organ nie wskazał podstawy prawnej zastosowania przepisów z różnych okresów do tego samego postępowania, co skutkowało tym, że z jednej strony nałożono na skarżącą obowiązek z § 7 rozporządzenia – posiadania 25% dochodów z rolnictwa wprowadzonego po wydaniu decyzji ostatecznej, a z drugiej obowiązek z § 3 pkt 1a – wykazania, że była właścicielem tych gruntów według brzmienia przepisu z dnia złożenia wniosku. Organ w tym przypadku winien był stosować oba paragrafy – 3 i 7 w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku, albo oba przepisy w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania w tej sprawie – 20 listopada 2012 r.,

7. polegające na niezastosowaniu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, podczas gdy z paragrafu 25-tego Rozporządzenia wynika, że utraciło moc rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm.) i zgodnie z § 26 rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Organ, a potem Wojewódzki Sąd Administracyjny mimo braku wskazania w ustawie, że Rozporządzenie z 2007 roku zachowuje ważność do spraw wszczętych i zakończonych ostateczną decyzją, wybierały sobie te przepisy z rozporządzeń kolejno wydawanych, które były pomocne do uchylenia wydanej decyzji o przyznaniu pomocy w 2008 roku;

8. punktu 38 Preambuły rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia, na podstawie którego "Zalesienie użytków rolnych jest szczególnie istotne z punktu widzenia użytkowania gleby i środowiska, a także jako wkład do rosnących dostaw niektórych produktów leśnych; wsparcie zalesiania na podstawie rozporządzenia (EWG) nr 2080/92 powinno być zatem kontynuowane, uwzględniając doświadczenie zdobyte podczas wdrażania tego systemu, tak jak opisane jest to szczegółowo w sprawozdaniu Komisji przedstawionym zgodnie z art. 8 ust. 3 tego rozporządzenia, zgodnie z którym płatności powinny być przyznawane na działania służące utrzymaniu i poprawie stabilności ekologicznej lasów na niektórych obszarach", poprzez jego niezastosowanie a na podstawie tego punktu odmowa przyznania płatności na zalesianie po zalesieniu - niweczy proces utrzymania i stabilizacji lasów;

9. artykułu 39 w/w rozporządzenia Rady, poprzez niezapewnienie przez organ administracyjny zgodności i spójności działań z przepisami tegoż rozporządzenia i stosowania wybiórczo i naprzemiennie przepisy z każdego kolejno obowiązującego rozporządzenia, bez wykazania które z nich winny mieć zastosowanie w tej konkretnej sprawie.

II. Naruszenie przepisów postępowania:

10. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nie wykazanie w uzasadnieniu podstawy prawnej przyjętą za podstawę orzeczenia, nie zbadanie przez sąd w toku sprawy i w efekcie braku tych ustaleń, pominięcie w uzasadnieniu kwestii art. 6 k.p.a., co skutkowało wydaniem obu decyzji organów I i II instancji na nieaktualnym stanie prawnym. Warunkiem wydania prawidłowego, aktu prawnego jest oparcie zawartego w nim rozstrzygnięcia na obowiązujących w chwili orzekania przepisach prawa. Oparcie rozstrzygnięcia na przepisach nieobowiązujących, skutkować musi wyeliminowaniem orzeczenia dotkniętego taką wadą, jako nieważnego, z obrotu prawnego. Utrzymanie bowiem aktu opartego na przepisach, które utraciły moc, godziłoby w zasadę legalności, zwaną też zasadą praworządności, zawartą w art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji działają na podstawie przepisów prawa,

11. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy pominięciu zasady, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i winien w tym przedmiocie przede wszystkim ustalić jakie przepisy rozporządzenia zalesieniowego winny być przez organ stosowane po wznowieniu postępowania w sprawie i uzasadnić podstawę zastosowania tych przepisów z wyjaśnieniem, dlaczego organ zastosował rozporządzenie nie obowiązujące w dacie wydania decyzji;

12. naruszenie przez organ administracyjny w toku sprawy art. 8 i 9 k.p.a. poprzez nienależyte pouczenie strony o przysługujących jej prawach i obowiązkach w sprawie poczynionych przez nią zalesień;

13. naruszenie przez organ administracyjny w toku sprawy art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności pominięcie złożonych przez stronę dowodów na posiadanie w dniu złożenia wniosku powierzchni 5,637 ha, a nie 3,581 ha, co miało istotny wpływ na negatywny wynik sprawy;

14. naruszenie przez organ i pominięcie przez Sąd tego naruszenia - art. 78 k.p.a. poprzez pominięcie wyjaśnień strony składanych na etapie postępowania wyjaśniającego, przez co nie uwzględniono gruntów dzierżawionych, co miało wpływ na błędne ustalenie, że skarżąca nie uzyskała dochodów wyższych niż 25% z rolnictwa, co nie było zgodne z sytuacją faktyczną;

15. art. 86 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania strony, pomimo niewyjaśnienia istoty sprawy, a organ winien dopuścić wszystko, tym bardziej przy uchyleniu poprzednio obowiązującego rozporządzenia zalesieniowego i konieczności stosowania nowego, zgodnie z którym rozszerzono definicję dochodów z rolnictwa na grunty posiadane a nie będącej jedynie własnością rolnika;

16. art. 107 § 1 i 3 poprzez wskazanie nieprawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i przyjęcie, iż podstawę stanowi § 7 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania zalesianie gruntów rolnych, zamiast § 3 pkt 1a w zw. z § 8 ust. 8 rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r., co skutkowało w jej następstwie zastosowanie sankcji polegającej na uchyleniu decyzji z 11 czerwca 2008 r., co przy stanie faktycznym sprawy nie powinno mieć zastosowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej postawiono ponadto zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że w wyroku z dnia 11 marca 2013r. Naczelny Sąd Administracyjny przekazując sprawę do ponownego rozpoznania polecił Sądowi I instancji zbadanie, czy okoliczności jakie stanowiły podstawę wznowieniową były nowe i czy nie były znane organowi z przyczyn od niego niezależnych. WSA nie poczynił w tym kierunku żadnych ustaleń, czym naruszył art. 190 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Usprawiedliwienie prawne znalazł bowiem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 190 p.p.s.a.

Podkreślenia wymaga, że niniejsza sprawa była już uprzednio przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 234/14, uwzględniając skargę kasacyjną A.C. uchylił poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 września 2013 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W sprawie zastosowanie zatem znajduje art.190 p.p.s.a., co oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie, nie może też wykraczać poza zakres kontroli i orzekania tego Sądu, który był związany granicami skargi kasacyjnej (z wyłączeniem wad określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.). Ponadto z art. 190 p.p.s.a. wynika, że stronom nie wolno opierać skargi kasacyjnej od wyroku wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez NSA.

Przyjmuje się, że możliwe są odstępstwa od zasady związania wykładnią zawartą w orzeczeniu NSA tylko w wyjątkowych sytuacjach, tzn. w przypadku zmiany okoliczności faktycznych w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez NSA oraz zmiany wykładni prawa przez podjęcie w innej sprawie uchwały w trybie art. 269 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2015 r. zawarł wiążącą wykładnię prawa w zakresie przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § pkt 5 k.p.a., wskazał, że rzeczą Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zbadanie, czy "biorąc po uwagę stan faktyczny sprawy, można uznać, że informacje uzyskane od wójtów gmin Ż. i K. o prawdziwej powierzchni działek będących własnością skarżącej na dzień złożenia wniosku, stanowią w istocie nowe okoliczności, które nie były znane organowi z przyczyn niezależnych od tego organu i tym samym, czy występowała przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a." Z tego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nowe okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. to okoliczności, które nie były mu znane z przyczyn niezależnych od tego organu. Ta interpretacja wynika również z wcześniejszego fragmentu rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których zwracał on uwagę na dokumentację zawartą w aktach sprawy, a złożoną przez skarżącą z wnioskiem o wypłatę pomocy na zalesianie oraz w wyniku wezwań organu – jeszcze przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy, a także na brak działań organu mających na celu zweryfikowanie widocznych i istotnych rozbieżności w tej dokumentacji w tamtym czasie.

Wobec tego, Sąd I instancji rozpoznając sprawę ponownie, nie mógł wyrazić stanowiska sprzecznego z dokonaną przez NSA wykładnią i powołać się na odmienne stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych. WSA wskazał tymczasem na wyrok NSA z 27 stycznia 1984r., sygn. akt SA/Wr 649/83 oraz wyroki z dnia 5 listopada 1998r. sygn. akt III SA 1226/97 i z dnia 9 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 1256/10, z których wynika, że nie jest istotne, czy fakt ujawnienia nowych okoliczności jest wynikiem zaniedbań organu, innymi słowy,'' nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów." Stanowiło to działanie sprzeczne z treścią art. 190 p.p.s.a., zatem zarzut skargi kasacyjnej w tym względzie był zasadny.

W konsekwencji przyjęcia tego – sprzecznego z wiążącą go wykładnią stanowiska, mimo braku jakichkolwiek podstaw do takiego działania, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wykonał również zaleceń NSA zobowiązujących go do przeanalizowania, czy zatem, na gruncie stanu faktycznego sprawy, informacje uzyskane w 2012r. od wójtów gmin Ż. i K. o prawdziwej powierzchni działek będących własnością skarżącej na dzień złożenia wniosku, stanowią w istocie nowe okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Za zasadny należy uznać także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Szczególne znaczenie zajmuje zatem wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nie wyczerpuje spełnienia tego warunku samo przytoczenie przepisów prawnych lub powołanie się na ich literalne brzmienie. Wyjaśnienie podstawy prawnej powinno być zrozumiałe, pozwalające na prześledzenie sposobu rozumowania sądu oraz na wdanie się w spór stronie i umożliwienie kontroli kasacyjnej sądowi II instancji.

Sąd I instancji uznając, że zaistniała podstawa wznowienie postępowania i zasadne było uchylenie decyzji ostatecznej z dnia 11 czerwca 2008r. w części dotyczącej przyznania premii zalesieniowej oraz odmowa przyznania tej premii skarżącej, zawarł co prawda wyjaśnienie podstawy prawnej w części dotyczącej przesłanek samego wznowienia (jak wyżej wyjaśniono sprzecznie z wiążącą go wykładnią prawa), zupełnie jednak zaniechał podania i wyjaśnienia przyjętej podstawy prawnej odmowy przyznania skarżącej premii zalesieniowej, co sprawia, że rozstrzygnięcia to uchyla się spod kontroli instancyjnej.

Z podanych wyżej zasadniczych wad zaskarżonego wyroku musiał on zostać uchylony, przedwczesne są w tej sytuacji pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące zarówno naruszeń prawa materialnego, jak i procesowego.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd I instancji weźmie pod uwagę – w pierwszej kolejności wiążącą wykładnię prawa co do rozumienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która została wskazana w wyroku NSA z dnia 11 marca 2015r. i wykona zawarte tam zalecenia, w przypadku, gdyby ta analiza doprowadziła go do wniosku, że przesłanka wznowienia jednak zaistniała, wskaże jaki stan prawny był właściwy do rozpoznania wniosku w przedmiocie premii zalesieniowej, po wznowieniu postępowania i rozpozna skargę w pełnym zakresie.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. O kosztach postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.