Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt SA/Ka 1920/95
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 1997-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a"
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Przychód ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, wydatkowany w formie zaliczki w okresie roku od sprzedaży tego prawa na nabycie budynku mieszkalnego, jest wolny od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym w 1994 r., jeżeli w umowie sprzedaży budynku zaliczka ta została zarachowana na poczet ustalonej w niej ceny.

TEZY

Przychód ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, wydatkowany w formie zaliczki w okresie roku od sprzedaży tego prawa na nabycie budynku mieszkalnego, jest wolny od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym w 1994 r., jeżeli w umowie sprzedaży budynku zaliczka ta została zarachowana na poczet ustalonej w niej ceny.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Elżbieta i Stanisław R. wnieśli skargę na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 21 lipca 1995 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 10 kwietnia 1995 r. w części określającej zobowiązanie w podatku dochodowym za rok 1993 z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w części dotyczącej naliczenia odsetek.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym. Aktem notarialnym z dnia 31 marca 1993 r. Elżbieta i Stanisław R. sprzedali za 185 mln st. zł spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, nabyte w 1989 r. Tego samego dnia zawarli w Agencji - Pośrednictwo w Obrocie Nieruchomościami w B. pisemną umowę, nazwaną umową przedwstępną, mocą której właściciel nieruchomości położonej w B., składającej się z działki o powierzchni 1.500 m2 i parterowego, trzyizbowego domu mieszkalnego, zobowiązał się przenieść własność tej nieruchomości na Elżbietę i Stanisława R. Na poczet ustalonej ceny sprzedaży, wynoszącej 180 mln st. zł, Elżbieta i Stanisław R. wpłacili Marianowi G. 140 mln st. zł, a pozostałą cześć zobowiązali się uiścić w terminie do dnia 1 lipca 1993 r. W tym terminie strony miały zawrzeć umowę notarialną. Po zawarciu umowy przedwstępnej, skarżący wprowadzili się do budynku mieszkalnego, objętego tą umową. Na skutek sporu między stronami do ostatecznego przeniesienia własności doszło dopiero w dniu 10 lutego 1995 r., kiedy to sporządzona została umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego. Na mocy tej umowy, Elżbieta i Stanisław R. nabyli działkę o powierzchni 717 m2 /wydzieloną z dziatki objętej uprzednią umową/ i znajdujący się na niej budynek mieszkalny za uiszczoną i pokwitowaną wcześniej cenę 14.000 zł. Według wyjaśnień skarżących, nie zakwestionowanych przez organy podatkowe, kwota powyższa, zapłacona Marianowi G. w dniu 31 marca 1991 r., pochodziła ze sprzedaży spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego.

Wymierzając małżonkom R. podatek dochodowy za rok 1993 z tytułu uzyskania przychodu ze sprzedaży własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, organy podatkowe oparły się na przepisach art. 10 ust. 1 pkt 8 oraz art. 28 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych i uznały, że do uzyskanego przychodu nie ma zastosowania zwolnienie podatkowe, przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" tej ustawy. Podatnicy nie nabyli bowiem nowego domu mieszkalnego w terminie roku od sprzedaży spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego.

Elżbieta i Stanisław R., w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślili przede wszystkim niesprawiedliwość zaskarżonej decyzji, w której interes fiskalny zastał przedłożony nad interes podatnika. Wskazali, że przychód ze sprzedaży mieszkania przeznaczyli na zakup domu mieszkalnego, a jedynym niedopatrzeniem z ich strony było to, że do ostatecznego zawarcia umowy doszło po upływie roku od sprzedaży mieszkania. Nastąpiło to jednak bez ich winy, a skutki tego uchybienia spadły w całości na nich i przekraczają ich możliwości finansowe.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny, po zapoznaniu się z aktami i przeprowadzeniu rozprawy, zwrócił się z postanowieniem z dnia 11 grudnia 1996 r. do Prezesa NSA o wyjaśnienie w trybie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ przez skład siedmiu sędziów następującej wątpliwości prawnej: "Czy wydatkowanie przychodu uzyskanego ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w ciągu roku od sprzedaży tego prawa na poczet nabycia innego budynku mieszkalnego w formie zaliczki, potwierdzonej pisemną umową, uprawnia do zwolnienia tej kwoty od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 1994 r., podczas gdy samo nabycie nastąpiło po upływie tego terminu?"

W dniu 17 lutego 1997 r. skład siedmiu sędziów NSA w Warszawie podjął uchwałę, FPS 9/96, następującej treści: "Przychód ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, wydatkowany w formie zaliczki w okresie roku od sprzedaży tego prawa na nabycie budynku mieszkalnego, jest wolny od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 1994 r., jeżeli w umowie sprzedaży zaliczka ta została zarachowana na poczet ustalonej w niej ceny".

Kierując się powyższym poglądem, Sąd w niniejszym składzie wziął pod uwagę, że w rozpoznawanej sprawie ustalono bezspornie, iż większość kwoty stanowiącej przychód ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu /kwotę 14.000 zł/ Elżbieta i Stanisław R. wpłacili jako zaliczkę na poczet ceny nabycia budynku mieszkalnego i działki, na której ten budynek jest usytuowany, osobie, od której tę nieruchomość nabywali. Nie budzi też wątpliwości fakt, że do wpłacenia tej zaliczki doszło w dniu 31 marca 1993 r., a więc w tym samym dniu, w którym skarżący uzyskali przychód ze sprzedaży mieszkania. Z kolei, z treści umowy sprzedaży zawartej przez skarżących z Marianem G. w formie aktu notarialnego w dniu 10 listopada 1995 r. wynika, że ostateczną cenę nabycia nieruchomości ustalono na 14.000 zł i że kwota ta została sprzedającemu wcześniej zapłacona. Tym samym nie ma podstaw do kwestionowania twierdzenia skarżących, że 14.000 zł pochodzące ze sprzedaży mieszkania wydatkowali na zakup budynku mieszkalnego. Wydatkowanie tej kwoty miało miejsce przed upływem roku od sprzedaży mieszkania, choć do zawarcia umowy kupna budynku mieszkalnego doszło już po tym terminie. Ze względu na zaliczenie wydatkowanej kwoty na poczet ceny nabycia tego budynku należy przyjąć, że przychód ze sprzedaży spółdzielczego prawa do lokalu stanowi w tej części przychód wolny od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Decyzje organów podatkowych obu instancji, wymierzające skarżącym podatek dochodowy od całego przychodu uzyskanego ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego wydane zostały zatem z obrazą przepisu art. 21 ust. l. pkt 32 lit. "a" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd orzekł więc o ich uchyleniu na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.