Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 26/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 262 par. 1 pkt 2, art. 264 par. 1, par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 22 kwietnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2020 roku sprawy ze skargi R.Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz R.Ś. kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu zażalenia M. S., uchyliło postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...] wydane w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego i zobowiązało R. Ś. do poniesienia w całości kosztów postępowania rozgraniczeniowego, ustalonych na kwotę 1 782,00zł . W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 144, art. 264 § 1 i § 2, art. 261 § 1, art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.).

Z akt sprawy wynika, że 15 listopada 2018 r. R. Ś. wystąpił do Wójta Gminy B. z wnioskiem o dokonanie rozgraniczenia swojej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 241/1 z sąsiednią działką nr 224 stanowiącą własność M. S. Wniosek doprecyzował w dniu 11 stycznia 2019 r.

Działając w trybie art. 30 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne organ I instancji postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2019 r. wszczął postępowanie w tej sprawie, a następnie do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych upoważnił geodetę K. K.

W dniu 26 września 2019 r. do Urzędu Gminy w B. wpłynęły dokumenty z przeprowadzonego rozgraniczenia złożone przez upoważnionego geodetę z potwierdzeniem ich przyjęcia do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w W.

Operat pomiarowy z przeprowadzonego rozgraniczenia został wpisany do zasobu Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w W. pod Nr [...] w dniu 26 września 2019 r. Za wykonane czynności rozgraniczeniowe geodeta przedłożył w dniu 26 września 2019 r. rachunek nr 18/19 na kwotę 1782,00 zł do zapłaty przez Gminę B. Kwota ustalona umową, tj. 1800,00 zł, została pomniejszona 01 % wynagrodzenia umownego brutto za każdy dzień opóźnienia, ze względu na zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy.

Na podstawie przedłożonych dokumentów, decyzją z dnia [...] znak [...] Wójt Gminy B. zatwierdził ustalony protokołem granicznym w dniu 25 września 2019 r. przebieg granicy działki nr 241/1 z działką nr 224.

W dniu [...] Wójt Gminy B. wydał także postanowienie w którym ustalił koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia w/wym nieruchomości w łącznej wysokości 1782,00 zł. i obciążył w/w kosztami R. Ś. oraz M. S. po połowie, tj. po 891,00 zł oraz zobowiązał w/w strony postępowania do uiszczenia należnych od nich kwot w terminie 14 dni od otrzymania przedmiotowego postanowienia poprzez wpłatę na wskazany numer rachunku bankowego.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwołał się do treści art. 263 § 1 k.p.a. oraz art. 152 k.c., zgodnie z którym właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych, a koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. W związku z powyższym, zdaniem organu I instancji, w niniejszej sprawie koszty rozgraniczenia winny zostać rozłożone pomiędzy właściciela działki nr 241/1 - 891,00 zł oraz właściciela działki nr 224 - 891,00 zł. Taki sposób rozdziału kosztów rozgraniczenia, tj. pomiędzy właściciela nieruchomości rozgraniczanej oraz właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością podlegającą rozgraniczeniu, w ocenie organu, jest zgodny z regułą wyrażoną w art. 152 k.c. i został zaaprobowany w orzecznictwie. Organ odwołał się do treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS 5/06.

M. S. wniósł pismo zatytułowane "Odwołanie od decyzji" wyrażając niezadowolenie z wydanej decyzji rozgraniczeniowej, gdyż jego zdaniem granica pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami była już wcześniej uregulowana, bo uzgodniona z poprzednimi właścicielami działki nr 241/1 i na znak tego ogrodzona płotem. Do w/w pisma zostało załączone postanowienie Wójta Gminy B. z

dnia 30 września 2019 r. w przedmiocie ustalenia kosztów przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego.

W odpowiedzi na wezwanie Kolegium do sprecyzowania charakteru ww. pisma M. S. wskazał, że jest ono wnioskiem o przekazanie sprawy do sądu na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także zażaleniem na postanowienie z [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podniósł, że rozgraniczenie odbyło się na indywidualny wniosek właściciela działki nr 241/1 i w jego interesie, dlatego koszty tego postępowania w całości powinien pokryć wnioskodawca.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S.: uchyliło postanowienie Wójta Gminy B. w zakresie punktu 2 i zobowiązało R. Ś. do poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego w całości, tj. w kwocie 1 782,00zł, a w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 1 i art. 31 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 725 ze zm.), organem prowadzącym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), a czynności ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta). Koszty postępowania rozgraniczeniowego należą więc do kosztów postępowania administracyjnego. Kolegium podniosło, że zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ administracji określa art. 262 § 1 k.p.a.

Zgodnie ze wskazanym przepisem stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy lub zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Koszty postępowania obciążające stronę postępowania obejmują wynagrodzenie geodety, koszty sporządzenia map i innych niezbędnych dla rozgraniczenia nieruchomości dokumentów oraz znaków granicznych, a także wydatki związane z przeprowadzeniem dowodów w postępowaniu rozgraniczeniowym. Po określeniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego obciążających strony organ administracji zobowiązany jest, w trybie art. 264 k.p.a., wydać postanowienie, w którym ustala wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.

Kolegium wyjaśniło, że w pierwszej kolejności orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, co do zasady, organ administracji ma obowiązek obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, z której inicjatywy wszczęto postępowanie. W/w sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego wynika z uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że podział kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 i 153 k.c., czyli po połowie, jest zasadą, od której występują wyjątki. Sam fakt bycia stroną postępowania rozgraniczeniowego nie przesądza automatycznie o posiadaniu interesu prawnego w rozgraniczeniu nieruchomości, a tym samym - o obowiązku poniesienia kosztów tego postępowania na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Na etapie administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego mogą wystąpić zarówno przypadki zaistnienia obiektywnych przesłanek uzasadniających jego wszczęcie, jak i ich brak. Jeśli zaś koszty postępowania rozgraniczeniowego nie zostały poniesione w interesie wszystkich stron postępowania, brak jest w świetle art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. podstawy materialnoprawnej do obciążenia nimi wszystkich właścicieli nieruchomości sąsiednich

Zdaniem Kolegium materiał zgromadzony w toku przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego nie uzasadnia przyjęcia sposobu rozliczenia kosztów zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z dokumentacją geodezyjną sporządzoną przez uprawnionego geodetę K. K. w ramach przedmiotowego postępowania, granica pomiędzy działkami nr 241/1 i nr 224, została wznowiona na podstawie operatu z pomiaru B. nr 219/4/7/61. Analiza materiału dowodowego sprawy pozwala na sformułowanie wniosku, że w rozpatrywanej sprawie, w toku czynności na gruncie, geodeta faktycznie dokonał wznowienia ustalonej już wcześniej granicy. Potwierdza to treść protokołu granicznego (punkt 11.1), w którym geodeta wskazał, że "Przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym w następujący sposób: granicę stanowi linia prosta punktów 7698k - 7699, ustalono na podstawie wznowionych znaków granicznych zgodnie z operatem nr 219/4/7/61". Organ wskazał, że jak stanowi art. 39 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone poprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Nie budzi wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie istniały dokumenty pozwalające na określenie pierwotnego położenia znaków granicznych, a to oznacza, że nie było konieczne i nie leżało w interesie właściciela sąsiadującej nieruchomości, poza wnioskodawcą, przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Skoro przebieg granic nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem był już wcześniej ustalony, a wznowienie znaków granicznych ma charakter czynności materialno - technicznej, to w interesie skarżącego nie leżało przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 1 782,00 zł, zgodnie z rachunkiem nr 18/19 z dnia 26 września 2019 r., powinny zdaniem organu odwoławczego obciążać w całości wnioskodawcę, tj. R. Ś. - na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. .

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. Ś. zarzucił:

1. naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. przez uznanie, że w niniejszej sprawie koszty powinny obciążać składającego wniosek R. Ś. - jako jedyną osobę posiadającą interes prawny w zainicjowaniu postępowania rozgraniczeniowego, podczas gdy w rzeczywistości postępowanie rozgraniczeniowe, choć wszczęte przez jedną osobę, to jest w interesie zarówno R. Ś., jak i M. S.;

2. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności powodu przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego wynikającego z wieloletniego konfliktu dotyczącego granicy przebiegającej pomiędzy działkami położonymi w obrębie ewidencyjnym B., gmina B. oznaczonych numerami 241/1 i 224;

3. naruszenie art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a. oraz art. 131 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. polegające na zaniechaniu zawiadomienia R. Ś. o wniesieniu zażalenia na postanowienie wydane przez Wójta Gminy B. w dniu [...] przez M. S., a tym samym uniemożliwienie R. Ś. zajęcie stanowiska w sprawie, a w konsekwencji prowadzenie postępowania odwoławczego bez jego udziału.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości ww. postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem strony nie ma znaczenia, że w ramach postępowania rozgraniczeniowego granica pomiędzy działkami 241/1 i 224 została wznowiona (a nie ustalona) na podstawie istniejących dokumentów, które ustanowiły już raz granicę ww. działek (operat 219/4/7/61), bowiem w sprawie brak jest zgody stron w zakresie przebiegu tej granicy (prawidłowość jej przebiegu jest kwestionowana od lat). W ocenie strony wyrazem tego jest zainicjowane przez skarżącego postępowanie oraz zakwestionowanie wznowionej granicy przez M. S. i złożenie wniosku o przekazanie sprawy do sądu powszechnego. Ustalenie spornych granic nie może być przeprowadzone inaczej niż przy pomocy organów. Zdaniem skarżącego, że można twierdzić, że po stronie M. S. nie ma interesu w ustaleniu granicy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...], które uchyla postanowienie Wójta Gminy B. z [...] zobowiązujące do zapłaty kosztów postępowania rozgraniczeniowego właścicieli obu nieruchomości w równych częściach ( pkt 2 postanowienia) i zobowiązuje skarżącego do poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego w całości. Wysokość ustalonych przez organ I instancji kosztów postępowania na kwotę 1782 zł ( pkt 1 postanowienia) nie jest przez strony kwestionowana.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane zostało z naruszeniem przepisów, tj. art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. a art. 152 k.c. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do jego uchylenia.

Podstawę rozstrzygnięcia organu stanowiły art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 k.p.a.

Stosownie do art. 264 § 1 i 2 k.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie. Zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ określa art. 262 k.p.a. Zasadą jest, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ – w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Jednakże zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). W piśmiennictwie przyjmuje się, że wykładnia art. 262 § 1 k.p.a. powinna być wąska, bowiem omawiane uregulowanie prawne jest istotnym wyjątkiem od zasady, że koszty postępowania ponosi organ administracji publicznej (vide: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. A. Mudreckiego, Gdańsk 2008, str. 578).

W orzecznictwie sądów administracyjnych istniały rozbieżności w stosowaniu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w sprawach administracyjnych o rozgraniczenie nieruchomości.

Zgodnie z jednym kierunkiem wykładni tego przepisu koszty administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego obciążają zawsze wnioskodawcę. U podstaw tego poglądu legło założenie, że tylko przepisy k.p.a., a nie przepisy prawa cywilnego, mogą być podstawą rozstrzygnięcia o kosztach administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Znajduje tu zatem zastosowanie ogólna zasada z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., że koszty postępowania wszczętego na wniosek strony obciążają tę stronę, jako poniesione w jej interesie (por. wyrok NSA z 9 stycznia 1998 r., II SA 1117/97; wyrok WSA w Warszawie z 18 maja 2005 r., IV SA/Wa 305/05).

Według drugiego kierunku wykładni koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny obciążać każdą ze stron tego postępowania i należy dokonać wyraźnego rozróżnienia interesu faktycznego w rozumieniu subiektywnym skarżącego (niebędącego wnioskodawcą rozgraniczenia) i interesu prawnego, o którym mowa w przepisie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.. Interes prawny został określony zasadą dotyczącą rozgraniczania nieruchomości wyrażoną w przepisach art. 152 i 153 k.c., sprowadzającą się do tego, że postępowanie rozgraniczeniowe jest prowadzone w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości podlegających rozgraniczeniu, a koszty rozgraniczenia powinny ponosić wszystkie strony w odpowiednich częściach . Zasada ta odnosi się również do postępowania administracyjnego, a znajduje odzwierciedlenie w powołanym przepisie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Pojęcia interesu w poniesieniu kosztów postępowania w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. nie należy ograniczać jedynie do wąsko pojmowanych bezpośrednich korzyści w przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, wyrażających się w inicjatywie wszczęcia tego postępowania, ale dotyczy ono również interesu prawnego wynikającego z przepisów ustawy (art. 152 i 153 k.c.), jakim jest ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami (por. wyrok NSA z 3 czerwca 1998 r., II SA 479/98).

Rozbieżności te zostały rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej przez organy administracji uchwale składu siedmiu sędziów z 11 grudnia 2006 r. sygn. I OPS 5/06. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. NSA podniósł, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c., stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.

W niniejszej sprawie kwestią sporną jest, czy zasadne jest obciążenie skarżącego, jako wnioskodawcę, całymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego, czy koszty te powinny obciążać właścicieli obu nieruchomości w równych częściach. Nie jest natomiast kwestionowana, ani przez skarżącego, ani przez uczestnika postępowania, ustalona przez organ ogólna wysokość kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. W tej ostatniej kwestii nie były podnoszone przez strony żadne zarzuty i nie budzi ona żadnych wątpliwości. W związku z powyższym wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy działkami nr 241/1 (stanowiącą własność skarżącego) a działką nr 224 (stanowiącą własność M. S.) obręb B. zostało wszczęte na wniosek R. Ś. M. S., jako właściciel działki 224 od chwili otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego podnosił, że granicę między działkami nr 241/1 i nr 224 wskazuje ogrodzenie z siatki, które wykonał jeszcze poprzedni właściciel i ta granica jest przez niego respektowana. Ustalony w protokole granicznym przebieg granicy w linii prostej między pkt 7698k (istniejący metalowy słupek ogrodzenia) a pkt 7699 (oznaczonym palem), nie pokrywa się z przebiegiem granicy wskazywanym przez M. S. Jak wynika ze szkicu polowego sporządzonego przez geodetę istniejące ogrodzenie z siatki znajduje się w odległości 4,30 m od wskazanego przez geodetę przebiegu granicy między działkami nr 241/1 i nr 224. Przebieg granicy między działkami był więc w chwili zgłoszenia wniosku o rozgraniczenie sporny między ich właścicielami i tak jest nadal. Fakt, iż wskazana przez geodetę granica prawna pomiędzy działkami została przez niego wznowiona na podstawie danych z operatu nr 219/4/7/61 z pomiaru B. nie zmienia faktu, że granica ta nie jest akceptowana przez właściciela działki nr 224, a więc jest sporna.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] zatwierdził ustalony w toku postępowania rozgraniczeniowego na podstawie wznowionych znaków granicznych przebieg granicy działki nr 241/1 z działką nr 224, a uczestnik postępowania M. S. nie zgodził się z treścią decyzji i wniósł o przekazanie sprawy do sądu powszechnego. Potwierdza to jednoznacznie, że między właścicielami nieruchomości istniał spór co do przebiegu granicy, co uzasadniało złożenie wniosku o rozgraniczenie.

W ocenie Sądu organ odwoławczy nieprawidłowo uznał, że kosztami postępowania rozgraniczeniowego powinien być obciążony jedynie skarżący, bowiem to z jego inicjatywy zostało wszczęte postępowanie, a na podstawie dostępnych dokumentów możliwe było odtworzenie pierwotne położenie znaków granicznych. Zdaniem organu odwoławczego wznowienie znaków granicznych miało w związku z tym charakter czynności materialno-technicznej i nie leżało w interesie M. S.

Z takim stanowiskiem organu odwoławczego nie sposób się zgodzić, gdyż w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie wystąpił spór o przebieg granicy, który uzasadniał zwrócenie się do organu ze stosownym wnioskiem. Uczestnik postępowania M. S. nie był obecny w trakcie ustalania przebiegu granicy na gruncie (vide: protokół graniczny - k. 26 akt admin.), a po wydaniu przez organ I instancji decyzji zatwierdzającej ustalony przez geodetę przebieg granicy, nie zgodził się z jej treścią i wniósł o przekazanie sprawy do sądu powszechnego. Jest to okoliczność świadcząca o tym, że spór co do ustalonego przebiegu granicy istnieje. Jednocześnie uczestnik postępowania w swoim piśmie z 13 września 2019 r. (stanowiącym jednocześnie zażalenie i wniosek o przekazanie sprawy do sądu) wskazał, że granica była uzgodniona z poprzednimi właścicielami i "na znak tego ogrodzona płotem", co także pozwala przyjąć, że nie zgadza się z ustalonym obecnie przebiegiem granicy. Przekazanie na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 725 ze zm. ) sprawy o rozgraniczenie sądowi powszechnemu, jest potwierdzeniem wystąpienia sporu o przebieg granicy, którego w postępowaniu administracyjnym nie udało się rozstrzygnąć. (wyrok WSA w Białymstoku II SA/Bk 327/17 z 4 lipca 2017 r. – www.nsa.gov.pl ) Wystąpienie sporu granicznego zachodzi niewątpliwie wtedy, gdy strony wskazują na inny przebieg granicy między ich działkami, a to musi wpływać bezpośrednio na sposób rozliczenia kosztów postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości.

Wobec powyższego zasadne było stanowisko przyjęte przez organ I instancji, że kosztami postępowania rozgraniczeniowego powinni zostać obciążeni skarżący i uczestnik po połowie. Kolegium nieprawidłowo uznało zatem, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leżało w interesie uczestnika postępowania i koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien w całości pokryć skarżący. Brzmienie cytowanego wyżej art. 262 §1 pkt 2 k.p.a. oznacza, że udział w kosztach postępowania administracyjnego zależy od posiadania przez określony podmiot interesu prawnego, czyli interesu własnego, indywidualnego, opartego na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Interes prawny obu właścicieli nieruchomości wynika z prawa własności przysługującego im do działek nr 241/1 i nr 224.

Odwołując się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 wskazać trzeba, że organ administracji orzekając o kosztach rozgraniczenia uprawniony jest obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 k.c. Przepis ten stanowi, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.

Udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli tym bardziej, że granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Skoro zatem w sprawie istniał spór dotyczący przebiegu linii granicznej między działką nr 241/1 a działką 224, których właścicielami są skarżący i uczestnik to uznać należało, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli sąsiednich nieruchomości, których granice stały się sporne, czyli nie tylko w interesie skarżącego, który złożył wniosek o rozgraniczenie, ale także w interesie uczestnika postępowania. Decyzja w sprawie rozgraniczenia dotyczy interesu prawnego wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, który nie składał wniosku o rozgraniczenie i nie kwestionował przebiegu granicy (por. wyrok NSA z 14.12.2016 r. I OSK 309/16, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Reasumując, w ocenie Sądu , w świetle okoliczności sprawy, Kolegium nie miało podstaw do przyjęcia, że nie było konieczne i nie leżało w interesie właściciela sąsiedniej nieruchomości, przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego i, że z tego względu uzasadnione jest obciążenie w całości jedynie wnioskodawcy kosztami postępowania rozgraniczeniowego.

Wyliczenie składników kosztów postępowania, zostało zawarte w art. 263 § 1 k.p.a., który stanowi, że do tych kosztów zalicza się koszty podroży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. W rozpoznawanej sprawie na koszty postępowania rozgraniczeniowego złożyło się wynagrodzenie geodety wynikające z umowy z 29 maja 2019 r. nr 25/2019 (k. 20) i rachunku nr 18/19 (k. 27 akt admin.) – w wysokości 1782 zł. Wysokość kosztów, jak zaznaczono wyżej, nie stanowi przedmiotu sporu.

Odnosząc się natomiast do wyroku z 22 marca 2017 r. sygn. III SA/Łd 110/17 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, na który powołał się organ odwoławczy, wyjaśnić należy, że stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie różni się od stanu stwierdzonego w sprawie III SA/Łd 110/17, zatem nie mógł mieć zastosowania. W postępowaniu tym nie tylko istniały, tak jak w niniejszej sprawie, dokumenty pozwalające na określenie pierwotnego położenia znaków granicznych, ale także nie było sporu co wyznaczonego przez geodetę przebiegu granicy ( uczestnik go nie zakwestionował). Natomiast w niniejszej sprawie uczestnik nie brał udziału w ustalaniu przebiegu granicy, a następnie zakwestionował jej przebieg składając wniosek o skierowanie sprawy o rozgraniczenie nieruchomości do sądu powszechnego. Z tego względu nie można w rozpoznawanej sprawie przyjąć, tak jak w sprawie III SA/Łd 110/17, że skoro istniały dokumenty pozwalające na określenie położenia znaków granicznych i nie zaistniał spór co do położenia znaków i przebiegu granicy, nie było konieczne i nie leżało w interesie innych właścicieli sąsiadujących nieruchomości ,poza wnoszącym wniosek, przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2832/13 przepisy art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 152 k.c. mają charakter przepisów prawa materialnego. Co do charakteru drugiego z tych przepisów nie ma wątpliwości, zaś co do charakteru pierwszego z nich trzeba wyjaśnić, że mimo jego umieszczenia w ustawie procesowej, ma on również charakter materialnoprawny. Taka konstatacja wynika z uzasadnienia uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06. Treść tej uchwały, w kontekście jej motywów, jest jednoznaczna i nie oznacza dowolności czy swobody organu. Postępowanie rozgraniczeniowe jest całością, na którą składa się postępowanie administracyjne i ewentualnie postępowanie sądowe, a wówczas w obu stadiach zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego, jak i Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Jak stwierdzono w tej uchwale, z przepisu art. 152 k.c. wynika reguła ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro oni są stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich. Zagadnienie sporności granic czy istnienia innych powodów do ich kwestionowania nie ma tu znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. Zatem słuszne jest, co do zasady, obciążenie stosownymi kosztami wszystkich właścicieli sąsiednich nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w sprawie, w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. i nie znajduje podstaw do zastosowania art. 269 § 1 p.p.s.a. Także podziela stanowisko przedstawione w ww. wyroku NSA z dnia 6 sierpnia 2015 r. w zakresie zasadności obciążenia kosztami rozgraniczenia wszystkich właścicieli sąsiednich nieruchomości, bez względu na to czy granice te są sporne. W interesie bowiem wszystkich właścicieli jest ustalenie granic nieruchomości.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (wpis od skargi w wysokości 100 zł). Ponownie rozpoznając zażalenie organ odwoławczy powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i obciążyć właścicieli rozgraniczanych działek zgodnie z zasadą wyrażoną w uchwale I OPS 5/06.

d.j.