Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1253/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M.F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 czerwca 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 4 i art. 28 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "u.s.u.s.", art. 138 § 1 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku M. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 lutego 2017 r.

Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego:

W dniu 28 grudnia 2016 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek M. F. o umorzenie należności z tytułu zaległych składek, niepodlegających abolicji.

We wniosku strona wskazała na ciężką sytuacją zdrowotną i finansową. Do wniosku o umorzenie należności dołączyła szeroką dokumentację medyczną, zawierającą karty leczenia szpitalnego, wyniki badań, dokumenty potwierdzające przebyte zabiegi, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia 24 lutego 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu decyzji organ stanął na stanowisku, że obciążające wnioskodawcę zobowiązania mogą być dochodzone z jego majątku. Wnioskodawca jest bowiem właścicielem mieszkania, położonego w G., na którym może być ustanowione zabezpieczenie z tytułu nieopłaconych składek. Ponadto organ stwierdził, że wnioskodawca nie udowodnił, by jego sytuacja materialno- bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę należności.

M. F. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że jej sytuacja materialna i zdrowotna od dnia 22 grudnia 2016r. uległa zmianie, tj. pogorszył się wzrok, a w styczniu 2017r. doszło do amputacji kolejnego palca u nogi w związku z cukrzycą (tzw. stopa cukrzycowa). Wnioskodawca wskazał, że pozostaje pod stałą kontrolą Poradni Stopy Cukrzycowej Akademii Medycznej w [...] oraz podlega stałym kontrolom u onkologa. Ponadto strona wyjaśniła, że pracuje w zakładzie pracy chronionej i z tego tytułu otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę. Przebywając na zwolnieniu lekarskim, otrzymuje 80% wynagrodzenia. Wnioskodawca dodał, że w związku z wydatkami na leczenie (zastrzyk w oko kosztuje 800 zł) korzysta z pomocy rodziny. Dodatkowo M. F. wskazał, że jest w bardzo złej kondycji psychicznej, popada w stany depresji oraz załamania nerwowego. Strona podniosła, że nie ma pewności, czy będzie w stanie nadal pracować, a wynagrodzenie jest jedynym źródłem jej dochodu. Ponadto wszelkie sprawy związane z czytaniem i pisaniem musi powierzać innym osobom z uwagi na słaby wzrok.

Decyzją z dnia 28 czerwca 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach decyzji organ wyjaśnił, że obowiązek rozliczania składek i ich terminowego przekazywania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych spoczywa wyłącznie na płatniku, który decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej, zatrudniając pracowników, obowiązany jest na bieżąco monitorować stan konta w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie sprawa ewentualnego spełnienia przesłanek umorzeniowych określonych w art. 28 u.s.u.s., w tym ujętych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365).

Organ podkreślił również, że obowiązek terminowego opłacania składek na poszczególne fundusze istnieje bez względu na uzyskiwanie, bądź też nie, dochodu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności i nie może być uzależniony np. od wypłacalności podmiotów trzecich.

Odnosząc się do problematyki, dotyczącej możliwości realizacji zadłużenia przez stronę z tytułu składek, organ wskazał, że w kwestionowanej decyzji z dnia 24 lutego 2017 r., podniesiono, iż obecnie nie jest możliwe podjęcie decyzji zgodnie z wnioskiem strony, bowiem stwierdzony stan faktyczny wskazuje na brak zaistnienia przesłanek umorzeniowych.

Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w niniejszej sprawie nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż w sprawie podejmowane są czynności egzekucyjne, mające na celu realizację przedmiotowych należności z tytułu składek. Zakład jako wierzyciel należności składkowych może włączyć się do ewentualnych postępowań egzekucyjnych prowadzonych z innych tytułów. Dodatkowo, organ zauważył, że zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, właściwy w sprawie naczelnik urzędu skarbowego może wdrażać wskazane w ww. ustawie środki egzekucyjne, łącznie z możliwością licytacyjnego zbycia np. ruchomości osoby zobowiązanej.

Wobec niestwierdzenia całkowitej nieściągalności składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrzył wniosek w oparciu o art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem organu, nie pozwala na stwierdzenie, że sytuacja materialno- bytowa zobowiązanego całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. Na podstawie posiadanych danych, nie można uznać, że opłacenie przedmiotowych należności z tytułu składek zaewidencjonowanych na koncie osobistym pozbawiłoby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zgodnie z ww. rozporządzeniem.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaznaczył, że wziął pod uwagę opisaną przez stronę ciężką sytuację zdrowotną i finansową, jednakże z akt sprawy nie wynika, że zachodzą przesłanki, które pozwalałyby na umorzenie przedmiotowych zaległości składkowych na koncie osobistym. Organ podniósł również, że wnioskodawca nie wskazał na poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Ponadto strona nie udowodniła stanu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Organ podkreślił, że przesłanki umorzenia w myśl § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia muszą być spełnione kumulatywnie, to znaczy, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że wnioskodawca otrzymuje miesięczne wynagrodzenie, a jego żona otrzymuje emeryturę. Ponadto wnioskodawca jest także właścicielem nieruchomości, której wartość znacznie przewyższa kwotę zadłużenia.

W związku z tym wierzyciel stwierdził, że strona nie udowodniła, aby jej sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zauważył, że renta lub emerytura są źródłami dochodu, które mogą być przeznaczone na spłatę zadłużenia z tytułu składek, a ustawowym obowiązkiem wierzyciela jest dochodzenie należności z tytułu składek finansowanych przez stronę z tytułu ubezpieczenia społecznego ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Należności z tytułu składek finansowane przez wnioskodawcę z tytułu ubezpieczenia społecznego ubezpieczonych niebędących płatnikami składek mogłyby zostać umorzone jedynie w przypadku całkowitej nieściągalności, która jest obecnie wyłączona, na co wskazano wyżej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. F. podniósł, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Skarżący wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił mu wypłacenia renty z tytułu niepełnosprawności w stopniu znacznym. Skarżący zwracał się o pomoc do MOPS i otrzymał pracę w zakładzie pracy chronionej. Skarżący zaznaczył, że nigdy nie prowadził wspólnie z żoną gospodarstwa domowego i nie rozliczał się z nią wspólnie w urzędzie skarbowym. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest w posiadaniu jego dokumentów o stanie zdrowia, który systematycznie ostatnio się pogarsza. Z tego powodu potrzebuje on pomocy osób trzecich. Skarżący zaakcentował, że jest ciężko doświadczony życiowo, dlatego prosi o wnikliwą analizę jego sytuacji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego przeciwko zaskarżonej decyzji sformułował zarzuty:

1. naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 4 i art. 28 u.s.u.s., poprzez brak wyjaśnienia w treści zaskarżonej decyzji, czy wierzytelność ZUS wobec skarżącego nie uległa przedawnieniu, a w konsekwencji - czy istnieje przedmiot niniejszego postępowania,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak rozpatrzenia całokształtu zebranego materiału dowodowego, a także dokonanie jego dowolnej, a nie swobodnej oceny, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na przyjęciu, że w przypadku skarżącego nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak rozpatrzenia całokształtu zebranego materiału dowodowego, a także dokonanie jego dowolnej, a nie swobodnej oceny, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na przyjęciu, że zapłata przez skarżącego należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie pozbawi zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; a także, że mimo przewlekłej choroby zobowiązanego, posiada on możliwość uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności,

- art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji ZUS z dnia 24 lutego 2017 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, która została wydana z naruszeniem ww. przepisów prawa,

2. naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj:

- art. 28 ust. 1, 2, 3 pkt 5 u.s.u.s., poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy wobec skarżącego zachodzi stan całkowitej nieściągalności, ewentualnie:

- art. 28 ust. 1, 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy zachodziły ku temu przesłanki.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia 24 lutego 2017 r. i zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej, z podwyższeniem o kwotę podatku VAT.

W uzasadnieniu pisma zakwestionowano stanowisko, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2012 r. umorzył bowiem postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia nieskuteczności egzekucji. Organ ten nie stwierdził zatem istnienia majątku, z którego może być zasadnie prowadzona egzekucja. Wobec powyższego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie posiadał kompetencji do kwestionowania przedmiotowego ustalenia, albowiem jest ona zastrzeżona jedynie dla naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Ze względu na powyższe, zaległości skarżącego wobec ZUS uznać należało za całkowicie nieściągalne. W konsekwencji organ niezasadnie nie umorzył należności na podstawie art. 28 ust. 1, 2 i 3 u.s.u.s.

Niezależnie od powyższego, strona skarżącą wskazała, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., składki na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego winna doprowadzić organ do ustalenia właściwego stanu faktycznego sprawy i uznania, że skarżący znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej, która uniemożliwia mu spłatę należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pełnomocnik podkreślił, że skarżącemu zostało przyznane w toku niniejszego postępowania prawo pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie, ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a przesłanka ta jest bardzo zbliżona do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Skoro zatem w ocenie Sądu już samo poniesienie kosztów niniejszego postępowania w zakresie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przez skarżącego mogłoby narazić na uszczerbek jego utrzymanie, to tym bardziej obciążająca byłaby spłata zaległości wobec ZUS w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych. W piśmie wskazano, że organ dokonał błędnej oceny sytuacji życiowej skarżącego, w tym jego realnej możliwości zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Wysokość zadłużenia skarżącego wobec ZUS powoduje, że nawet przy ratalnych spłatach w wysokości pełnej kwoty dochodów skarżącego, zadłużenie nie zostałoby spłacone w przeciągu kilkunastu-kilkudziesięciu lat. Jednocześnie skarżący musi posiadać środki na bieżące utrzymanie. Rozwiązaniem powyższej sytuacji nie jest także dokonanie zabezpieczenia na nieruchomości skarżącego lub jej sprzedaż z przeznaczeniem uzyskanych środków na spłatę, albowiem skarżący jako osoba schorowana, w dojrzałym wieku, musi posiadać miejsce zamieszkania i odpoczynku.

Podczas rozprawy w dniu 21 lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącego zakwestionował twierdzenie organu, że skarżący jest właścicielem nieruchomości i wskazał, że w aktach sprawy brak jest wskazania właściwego numeru księgi wieczystej, a skarżący pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z małżonką i mieszkanie stanowi odrębny majątek żony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podniesione przez stronę skarżąca zarzuty są uzasadnione.

Wskazać należy, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mogą być podejmowane wyłącznie w odniesieniu do należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast procedowanie w sprawach dotyczących należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Zatem wydanie decyzji w oparciu o art. 28 u.s.u.s. musi być poprzedzone oceną czy należności zobowiązanego nie uległy przedawnieniu i wysokości tychże zaległości.

W obecnym brzmieniu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis ten był parokrotnie nowelizowany. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa zmieniająca weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353, wyrok WSA w Gliwicach 21 lutego 2018 r. sygn. I SA/Gl 1252/17, CBOSA dostępna pod adresem internetowym http://orzeczenia. nsa.gov.pl.).

Ponieważ zobowiązania z tytułu składek powstały w okresie od 2003 do 2007 r., organ wydając decyzje w lutym i czerwcu 2017 r. zobowiązany był dokonać oceny kwestii przedawnienia, w tym przerwy i zawieszenia biegu przedawnienia, czego nie uczynił. Za bezprzedmiotowe i podlegające umorzeniu, zgodnie z art. 105 § 3 k.p.a., trzeba natomiast uznać prowadzenie przez organ postępowania w sprawie umorzenia nieistniejących (przedawnionych) należności składkowych.

Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że organ nie dokonał oceny kwestii umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia jego bezskuteczności, o czym jest mowa w znajdującym się w aktach piśmie z dnia 4 stycznia 2017 r. Przesłanką umorzenia przewidzianą w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. jest sytuacja, w której naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ nie wyjaśnił, dlaczego umorzenie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia jego bezskuteczności, nie zostało uznane za spełniające wymogi art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.

Nadto organ dokonując oceny, że w sprawie nie zachodzi sytuacja przewidziana w cytowanym rozporządzeniu nie dokonał pełnej i właściwej oceny zaistnienia przesłanek określonych w § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ dokonał ustalenia sytuacji materialnej skarżącego, nie poczynił natomiast ustaleń w zakresie jego niezbędnych potrzeb życiowych, ani oceny, czy zapłata składek nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia tych potrzeb. Niewątpliwie za uzasadniony należy uznać zarzut skarżącego, że sprzedaż nieruchomości i przeznaczenie uzyskanych środków na spłatę długu pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, albowiem skarżący, jako osoba schorowana, w dojrzałym wieku, musi posiadać miejsce zamieszkania i odpoczynku. Organ zaniechał rozważenia tej kwestii, jak również oceny kosztów utrzymania skarżącego, które z uwagi na jego stan zdrowia niewątpliwie są większe niż przeciętne.

Organ niezasadnie uznał, że skarżący uzyskuje dochód umożliwiający spłacenie zadłużenia. Niewątpliwie skarżący cierpi na przewlekłe choroby, ograniczające jego możliwość zarobkowe. Ocena czy uzyskiwany dochód umożliwia skarżącemu opłacenie należności winna być dokonana z uwzględnieniem kosztów utrzymania skarżącego, wysokości jego dochodów oraz wysokości zadłużenia. Organ zaniechał rozważenia tych okoliczności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako instytucja państwowa realizująca zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych i wyspecjalizowana w tym zakresie, winien z należytą wnikliwością i rozwagą dokonywać oceny sytuacji osób ubezpieczonych. Sfera działań tego organu dotyczy bowiem istotnych praw obywateli związanych z zabezpieczeniem społecznym. Celem systemu zabezpieczeń społecznych jest zapewnienie członkom danego społeczeństwa bezpieczeństwa socjalnego, zabezpieczenie przed ujemnymi następstwami utraty lub ograniczenia możliwości zarobkowania z różnych przyczyn, jak m.in. inwalidztwo, choroba czy starość. Przepisy prawa umożliwiają zobowiązanym uzyskanie umorzenia należności. Dokonując oceny przesłanek istnienia tego prawa, organ winien mieć na uwadze, istotność tego prawa z punktu widzenia sytuacji materialnej i zdrowotnej zobowiązanego. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organ winien dokonać ustalenia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek umorzenia, a następnie zastosować przepisy prawa, w sposób zgodny z ich celem.

Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego dotyczących wadliwego ustalenia przez organ, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną a mieszkanie, w którym zamieszkuje nie jest jego własnością. Skarżący złożył bowiem organowi pisemne oświadczenie, w którym wskazał na istnienie tych okoliczności. Wobec uchylenia decyzji, skarżący może natomiast, co do zasady, złożyć w toku ponownego rozpoznania sprawy wnioski dowodowe w tym zakresie.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozstrzygając sprawę, organ winien uwzględnić zawartą w mniejszym wyroku ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania.