Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 173/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129, art. 169 par. 1, art. 178 par. 1, art. 222, art. 228 par. 1 pkt 3, art. 239
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Co do zasady, dostęp do materiałów dowodowych postępowania podatkowego mają jedynie organy podatkowe załatwiające sprawę oraz strony, jak również ich przedstawiciele i pełnomocnicy. Osobom trzecim nie przysługuje prawo wglądu do materiałów sprawy podatkowej, a organy podatkowe nie mogą udzielać osobom trzecim jakichkolwiek informacji o okolicznościach faktycznych bądź prawnych dotyczących sprawy.

TEZY

Co do zasady, dostęp do materiałów dowodowych postępowania podatkowego mają jedynie organy podatkowe załatwiające sprawę oraz strony, jak również ich przedstawiciele i pełnomocnicy. Osobom trzecim nie przysługuje prawo wglądu do materiałów sprawy podatkowej, a organy podatkowe nie mogą udzielać osobom trzecim jakichkolwiek informacji o okolicznościach faktycznych bądź prawnych dotyczących sprawy.


SENTENCJA

Dnia 12 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak - Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. T. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia Z. J. M. podatku od spadków i darowizn po zmarłym J. M.

W dniu 3 sierpnia 2006 r. strona złożyła wniosek o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, polegającego na podaniu niepełnej sygnatury akt sądowych sprawy dotyczącej stwierdzenia nabycia spadku po J. M. (zamiast "[...]" organ napisał "[...]").

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. T. orzekł o sprostowaniu uzasadnienia decyzji zgodnie z wnioskiem strony.

Powyższe postanowienie Z. J. M. zaskarżył zażaleniem, w którym podniósł, iż:

1. w pouczeniu dotyczącym sposobu i terminu zaskarżenia postanowienia o sprostowaniu organ napisał "Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. OZ w P. T." podczas, gdy miejscowość o nazwie "P." nie istnieje w spisie miast polskich;

2. organ odmówił stronie wglądu w akta sprawy dotyczącej ustalenia podatku od spadku T. M.,

3. w wydanym stronie zaświadczeniu stwierdzającym brak obowiązku uiszczenia podatku od spadku organ umieścił dwie pozycje oznaczone nr 1.

Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. T. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Odnosząc się do pierwszego ze wskazanych w zażaleniu uchybień organ stwierdził, iż wpisanie nazwy miasta Ł. z małej litery nie miało wpływu na prawidłowość zaskarżonego postanowienia. W kwestii odmowy udostępnienia akt innej sprawy organ wyjaśnił, że sprawa wymiaru podatku T. M. była przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. T., wobec czego żądanie przejrzenia akt tej sprawy Z. J. M. powinien skierować do organu pierwszej instancji. Co do trzeciego z zarzutów, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że zażalenie dotyczyło postanowienia o sprostowaniu decyzji umarzającej postępowanie podatkowe, a nie prawidłowości wydanego na tej podstawie zaświadczenia, z tego też powodu zarzut ten nie mógł być przedmiotem oceny w prowadzonym przez organ postępowaniu zażaleniowym.

Od rozstrzygnięcia organu drugiej instancji Z. J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której podniósł, iż organ odwoławczy odmówił skarżącemu zapoznania się z całym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Oznacza to, iż zakres kognicji sądu administracyjnego ograniczony został jedynie do badania legalność zaskarżonego aktu, to jest jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu.

Rozpoznając sprawę w ramach tak określonych uprawnień stwierdzić należy, iż skarga wniesiona przez Z. J. M. nie jest zasadna, co skutkowało jej oddaleniem.

Przedmiotem kontroli sądowej w ramach niniejszego postępowania jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. T. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji.

Jak już wyżej wskazano, organ pierwszej instancji dokonał sprostowania błędu pisarskiego w decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia Z. J. M. podatku od spadków i darowizn po zmarłym J. M., zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Mimo uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia, strona złożyła na nie zażalenie. Organ odwoławczy nie uwzględnił wniesionego środka zaskarżenia, w związku z czym Z. J. M. wniósł skargę do Sądu.

Zaakceptować należy stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., iż wskazane przez skarżącego omyłki w pisowni nazw miejscowości nie miały żadnego znaczenia z punktu widzenia prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Warto przy tym podkreślić, że mimo przestawienia przez organ liter w wyrazie "P. T." w pouczeniu, skarżący nie został w ten sposób wprowadzony w błąd, o czym świadczy fakt, iż zażalenie zaadresował do organu właściwego miejscowo.

Sąd podziela także argumentację organu odwoławczego w kwestii oceny pozostałych uwag zgłoszonych w postępowaniu zażaleniowym przez Z. J. M.

Zarówno w zażaleniu, jak i w skardze do Sądu strona zarzucała organom skarbowym uniemożliwienie wglądu w akta sprawy dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn brata skarżącego – T. M.

Stosownie do art. 178 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), powoływanej dalej jako "o.p.", w każdym stadium postępowania organ podatkowy obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Treść przytoczonego przepisu wskazuje w sposób jednoznaczny, iż prawo wglądu do akt przysługuje jedynie takiemu podmiotowi, który ma status strony postępowania. Przedstawione rozwiązanie prawne stanowi konsekwencję przyjęcia, jako zasady postępowania podatkowego, jawności tego postępowania wyłącznie dla stron (art. 129 o.p.), a zarazem urzeczywistnienie konstytucyjnego prawa do prywatności, wyrażonego w art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.). Powołany przepis Konstytucji stanowi, iż każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Od reguły tej ustawodawca wprowadził nieliczne wyjątki. Pierwszym z nich jest oczywisty udział w sprawie także organu podatkowego. Kolejne odstępstwa można znaleźć w przepisach Ordynacji podatkowej regulujących instytucję tajemnicy skarbowej (art. 293-305 o.p.). Mając powyższe na względzie skonstatować należy, iż co do zasady dostęp do materiałów dowodowych postępowania podatkowego mają jedynie organy podatkowe załatwiające sprawę oraz strony, jak również ich przedstawiciele i pełnomocnicy. Oznacza to więc, iż osobom trzecim nie przysługuje prawo wglądu do materiałów sprawy podatkowej, a organy podatkowe nie mogą udzielać osobom trzecim jakichkolwiek informacji o okolicznościach faktycznych bądź prawnych dotyczących sprawy. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych przedmiotowego postępowania, Z. J. M. pismem z dnia 30 października 2006 r. został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z materiałami i dowodami zebranymi w sprawie, a także pouczony o prawie wypowiedzenia się co do tych dowodów (k. 18 akt administracyjnych). Z prawa tego skarżący skorzystał, na co wskazuje notatka sporządzona w dniu 7 listopada 2006 r. (k. 19 akt administracyjnych). Z. J. M. podnosił natomiast w skardze, iż organ drugiej instancji nie udostępnił mu akt sprawy podatkowej brata. Wyjaśnić należy, iż organy podatkowe mają, wypływający z art. 178 § 1 o.p., obowiązek umożliwić stronie przejrzenie akt jedynie tej sprawy, w której prowadzą lub prowadziły postępowanie. Przedmiotem postępowania prowadzonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. było zażalenie na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji umarzającej postępowanie w sprawie podatku od spadku, którego stroną był Z. J. M. Z tej też przyczyny skarżącemu zostały udostępnione do wglądu akta tylko tego postępowania. Organ natomiast nie mógł umożliwić przeglądanie akt innej sprawy. Za prawidłową uznać więc należy argumentację organu odwoławczego, iż wniosek o przejrzenie materiałów zebranych w sprawie dotyczącej zobowiązania podatkowego T. M. w podatku od spadków i darowizn skarżący powinien złożyć do organu, który prowadził w tym zakresie postępowanie podatkowe, mając jednocześnie na uwadze, iż akta zostaną udostępnione wówczas, gdy skarżący spełnia przesłankę, o której była wyżej mowa, a mianowicie był stroną postępowania dotyczącego brata. Z uwagi na powyższe, Sąd nie stwierdził, by organ drugiej instancji dopuścił się naruszenia dyspozycji art. 178 § 1 o.p.

Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. również zasadnie ocenił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż kwestia związana z numeracją elementów treści wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. T. zaświadczenia stwierdzającego brak obowiązku uiszczenia przez Z. J. M. podatku od spadku nie miała żadnego związku z niniejszą sprawą, skoro postępowanie zażaleniowe dotyczyło postanowienia o sprostowaniu omyłki pisarskiej w decyzji.

Zauważyć należy, iż w zażaleniu strona w istocie nie wskazała zarzutów, jakie zgłasza przeciwko kwestionowanemu rozstrzygnięciu. Przedstawienie zarzutów stanowi jeden z wymogów formalnych zażalenia, określony w art. 222 o.p. w związku z art. 239 o.p. Wskazywane uchybienia mogą dotyczyć naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów prawa procesowego. Jeżeli strona nie posiada dostatecznej wiedzy prawniczej nie musi wymieniać konkretnych przepisów prawa, które zostały w jej ocenie naruszone, wystarczy aby opisała, na czym jej zdaniem polegało nieprawidłowe działanie organu. Często też zdarza się, iż zarzuty formułowane przez stronę nie są precyzyjne. W przypadku, gdy zażalenie nie zawiera elementów, o których stanowi art. 222 o.p. organ odwoławczy powinien wezwać wnoszącego zażalenie do uzupełnienia braków formalnych pisma w trybie art. 169 § 1 o.p. W niniejszej sprawie należało więc rozważyć, czy nie zachodzi konieczność zwrócenia się do strony o uściślenie, jakie zarzuty podnosi ona przeciwko postanowieniu o sprostowaniu, czego oczekuje od organu odwoławczego i jakie jest uzasadnienie tych żądań. W razie nieuzupełnienia braków organ odwoławczy pozostawiłby zażalenie bez rozpatrzenia, na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 o.p. W rozpoznawanej sprawie na szczególną uwagę zasługuje jednak fakt, iż przedmiotem zażalenia było postanowienie pozytywne dla strony, gdyż organ w całości przychylił się w nim do wniosku skarżącego. Rozstrzygnięcie to było również prawidłowe pod względem formalnym. Trudno jest więc sobie wyobrazić, jakie zarzuty merytoryczne bądź też procesowe strona mogłaby zgłosić w razie wezwania, aby doprowadzić do wzruszenia takiego aktu. Z uwagi na powyższe należało przyjąć, iż w sprawie tej, bez znacznie postaje rodzaj wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia bowiem, czy organ orzekłby o pozostawieniu zażalenia bez rozpatrzenia, czy jak to uczynił, o utrzymaniu w mocy zaskarżone postanowienie, żadne z tych rozstrzygnięć nie narusza interesów strony, która nadal dysponuje korzystnym dla niej postanowieniem o sprostowaniu błędu pisarskiego.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

J.Z.