Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1509/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 w zw z art. 3 pkt 20
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Olga Jasionek po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej "[..]" w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1359/16 w sprawie ze skargi D. L., G. K., J. K. na decyzję Wojewody [..] z dnia [..] sierpnia 2016 r. nr [..] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Wspólnoty Mieszkaniowej "[..]" w K. na rzecz G. K. kwotę 110 (sto dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1359/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi D. L. G. K. oraz J.K. na decyzję Wojewody [..] z dnia [..] sierpnia 2016 r. w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [..] czerwca 2016 r. Prezydent Miasta [..], na podstawie art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 290) umorzył wznowione postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta [.] z dnia [..] czerwca 2014 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na przebudowie więźby dachowej oraz stropów międzykondygnacyjnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. K.w K. - na dz. nr [..] obr. [..], wydanej na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [..] w K.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 23 czerwca 2014 r. Prezydent Miasta [..] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla w/w zamierzenia inwestycyjnego. Wobec niezaskarżenia decyzji w terminie i trybie ustawowo przewidzianym stała się ona ostateczna w dniu [..] lipca 2014 r.

W dniu 14 listopada 2014 r. wpłynął wniosek D. L. J. K. oraz G. K. o wznowienie postępowania w sprawie. Jako podstawę żądania wskazano art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Wnioskodawcy podnieśli, iż nie brali udziału w postępowaniu jako strona choć przymiot strony im się należy ze względu na fakt, iż nieruchomość położona przy ul. K. jest obciążona służebnością gruntową zapisaną w dziale III. księgi wieczystej, polegającą na prawie oparcia budynku nr [..], którego są współwłaścicielami, na ścianie budynku nr [.].

Wskutek rozpoznania sprawy organ administracji architektoniczno-budowlanej I instancji zważył, że w przedmiotowej sprawie kwestią warunkującą możliwość zbadania powołanej we wniosku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy wnioskodawcy powinni być stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji Prezydenta Miasta [.] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.

Organ wskazał dalej, że postępowanie w przedmiotowej sprawie przeprowadzono bez udziału wnioskodawców ani żadnych innych stron postępowania za wyjątkiem inwestora, ponieważ z dokumentacji projektowej przedłożonej przez inwestora - Wspólnotę Mieszkaniowa [..] jednoznacznie wynika, że realizacja robót budowlanych objętych wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę dla inwestycji pod nazwą: "Przebudowa więźby dachowej oraz stropów międzykondygnacyjnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [..] w .na dz. nr [..] obr. [..]" została zaplanowana tak, że w żaden sposób nie ingeruje w ścianę szczytową budynku przy ul. K., a tym samym nie narusza interesu prawnego osób trzecich. Analiza projektu budowlanego przeprowadzona w trakcie postępowania o wydanie przedmiotowej decyzji pozwalała jednoznacznie stwierdzić, iż przyjęte w niej rozwiązania architektoniczne oraz konstrukcyjne gwarantują, że prace budowlane prowadzone na podstawie tej dokumentacji, jak również późniejsza eksploatacja budynku przy ul. K., nie dotyczą w żaden sposób niczyjego interesu prawnego, a zatem za stronę postępowania należało uznać jedynie inwestora. Ponadto w dniu 30 kwietnia 2014 r. inwestor zgłosił zamiar wykonania robót budowlanych polegających na: wykonaniu remontu dachu, kominów, wymianie pokrycia dachowego, obróbek blacharskich oraz montażu zapór przeciwśniegowych i okien połaciowych w budynku przy ul. K. (sygnatura sprawy: [..]). Zgłoszenie zostało przyjęte, a właściwy organ nie wniósł sprzeciwu w ustawowym terminie, co pozwala na realizację robót w tym zakresie.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta [..] wskazał, że nieruchomość zabudowana budynkiem przy ul. K. jest obciążona służebnością o treści: "prawo oparcia budynku na parceli l.k. 1561 wystawić się mającego o budynek na parceli l.k. 1560 stojący w całej długości i wysokości i szerokości na rzecz każdoczesnych właścicieli parceli l. kat. 1561 LWH 643 w P". Mając na uwadze, że przedmiotowa inwestycja nie dotyczy ściany szczytowej, granicznej względem budynku przy ul. K., a sposób wykonania robót budowlanych opisany i przedstawiony w projekcie budowlanym nie wpływa na istniejące "oparcie" budynku przy ul. K., przedmiotowe zamierzenie budowlane nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu działki wnioskodawców zabudowanej budynkiem przy ul. K.

Ustalenie we wznowionym postępowaniu, iż wnioskodawcy nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, stanowi nieusuwalną przeszkodę do orzekania na podstawie art. 151 § 1 K.p.a., której nie konwaliduje wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania.

Wojewoda [..] decyzją z dnia [..] sierpnia 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania D.L., J. K. oraz G. K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [..] z dnia [..] czerwca 2016 r.

Organ odwoławczy wskazał, że działka wnioskujących nie została ujęta w decyzji o pozwoleniu na budowę jako wchodząca w obszar oddziaływania obiektu. Z projektu budowlanego wynika, że zamierzenie budowlane obejmuje tylko i wyłącznie budynek przy ul. K. projektowane stropy i więźba dachowa opierają się tylko i wyłącznie na ścianach prostopadłych do ścian szczytowych. Ściany szczytowe pozostają bez jakiejkolwiek ingerencji i bez zmian. Z powyższego wynika, że ustalenia w zakresie obszaru oddziaływania inwestycji są prawidłowe, gdyż wykonanie ww. robót budowlanych nie wprowadza jakichkolwiek ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiedniej (działka nr [..]).

Sam fakt, że dany podmiot jest właścicielem, zarządcą lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, nie jest wystarczającą podstawą do uznania, że podmiotowi takiemu przysługuje status strony w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę

Organ odwoławczy zgodził się ze zdaniem organu I instancji, iż okoliczność nieposiadania przez wnioskujących przymiotu strony postępowania skutkuje, po wznowieniu postępowania, jego umorzeniem jako bezprzedmiotowego

Rozpoznając skargę od tej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że stanowisko Wojewody [..], zgodnie z którym przymiot strony należało badać we wznowionym już postępowaniu zasługuje na pełną akceptację.

Stwierdzenie w postępowaniu wznowieniowym, że z wnioskiem o wznowienie wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną, skutkuje jednakże wydaniem decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, a nie decyzji na podstawie art. 105 K.p.a. Dopiero stwierdzenie, że przesłanka wznowienia rzeczywiście zaistniała, otwiera drugi etap postępowania wznowionego. Organ zobligowany jest do uchylenia decyzji dotychczasowej oraz rozpatrzenia sprawy co do jej istoty na nowo (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.). W ocenie Sądu I instancji błędny był zatem pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o umorzeniu wznowionego postępowania. Ustalenie, iż wnioskodawca żądający wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu zwyczajnym nie może bowiem prowadzić do umorzenia postępowania wznowionego, ale obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej.

Dalej WSA w Krakowie wskazał, że gdyby w niniejszej sprawie jedynym uchybieniem organu odwoławczego było utrzymanie w mocy decyzji umarzającej wznowione postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., zamiast jej uchylenia i orzeczenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej, wystarczającym byłoby uchylenie przez Sąd tylko decyzji Wojewody [.] z dnia [..] sierpnia 2016 r. W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji dopatrzył się jednak dalszych uchybień w przeprowadzonym przez organy postępowaniu administracyjnym.

WSA w Krakowie wskazał, że skarżący wywodzili przymiot strony postępowania z przysługującego im prawa własności nieruchomości składającej się z działki nr [..] obr. [..], zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. K. w K., który styka się bezpośrednio z budynkiem przy ul. K. w K.i posiada z nim wspólną ścianę szczytową. Akcentowali, że z treści przysługującej skarżącym służebności gruntowej ujawnionej w Dziale III księgi wieczystej nr [..], polegającej na prawie oparcia budynku skarżących o ścianę szczytową budynku przy ul. K. w K. Podnosili, że wspólna ściana, wskutek zamierzonych przez inwestora wyburzeń, została w sposób zaplanowany odsłonięta aż do poziomu podłogi drugiej kondygnacji, częściowo rozebrana i przemurowana. Przemawia to, zdaniem skarżących, za stwierdzeniem, że w sprawie pozwolenia na budowę posiadali oni własny, indywidualny, konkretny, aktualny, dający się obiektywnie stwierdzić i znajdujący podstawę w przepisach prawa materialnego i potwierdzenie w okolicznościach faktycznych interes prawny, tym bardziej, że realizacja inwestycji objętej kwestionowanym pozwoleniem na budowę powodowała ingerencję w ustrój budowlany budynku nr [..] poprzez zaplanowane na szeroką skalę wyburzenia i prace rozbiórkowe, które oddziaływały bezpośrednio na nieruchomość i budynek skarżących.

W ocenie WSA w Krakowie kwestii tej nie rozważył w ogóle organ I instancji, poprzestając jedynie na zaaprobowanym przez organ odwoławczy stwierdzeniu, że z dokumentacji projektowej przedłożonej przez inwestora Wspólnotę Mieszkaniową [..] jednoznacznie wynika, że realizacja robót budowlanych objętych wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę dla inwestycji pod nazwą: "Przebudowa więźby dachowej oraz stropów międzykondygnacyjnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. I. K.w K. na dz. nr [..] obr.[..]" została zaplanowana tak, że w żaden sposób nie ingeruje w ścianę szczytową budynku przy ul. K., a tym samym nie narusza interesu prawnego osób trzecich, a projekt budowlany dołączony do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę zawiera rozwiązania projektowe architektoniczne oraz konstrukcyjne, które pozwalają na przeprowadzenie planowanych prac bez jakiejkolwiek ingerencji w ścianę szczytową budynku od strony nieruchomości przy ul. K., na której opiera się ten budynek.

Dalej Sąd I instancji wskazał, że z projektu budowlanego wynika, że przedmiotowa przebudowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. K.w [.]. swym zakresem obejmuje: wymianę i obniżenie stropu pod poddaszem, wydzielenie na poddaszu nad trzema lokalami mieszkalnymi lokali niemieszkalnych o funkcji gospodarczej, wymianę i obniżenie stropu pod II piętrem, wymianę stropu pod I piętrem, wymianę elementów konstrukcji dachu, zamurowanie niektórych otworów drzwiowych oraz wybicie nowych otworów drzwiowych na II piętrze, likwidację istniejących schodów na poddasze.

WSA w Krakowie podzielił stanowisko skarżących, że dla ustalenia, że przysługuje im przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie jest konieczne wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na ich nieruchomość, lecz samo ustalenie możliwości oddziaływania inwestycji na nieruchomość skarżących. Dlatego też Sąd I instancji stwierdził, że postępowanie organu pierwszej instancji było obarczone w tym aspekcie wadą polegającą na niewłaściwym wyjaśnieniu wszelkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, spowodowanego niezasadnym zastosowaniem zawężającej wykładni art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, skutkującej odmową przyznania skarżącym przymiotu strony. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają dla innych działek ograniczenia związane z obiektem budowlanym inwestora, są także przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z jego nieruchomości oraz zakazują naruszania jego własności (art. 140 i art. 222 K.c.). Jeżeli obiekt budowlany jest tego rodzaju, że może oddziaływać na prawa właściciela sąsiedniej nieruchomości, to nieruchomość ta znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu i jej właściciel powinien być stroną w sprawie dotyczącej tego obiektu.

Mając na uwadze, że w zaskarżonej decyzji Prezydent Miasta [..] ograniczył ustalenia odnośnie obszaru oddziaływania obiektu wyłącznie do przepisów prawa budowlanego, bez uwzględnienia przepisów Kodeksu cywilnego w zakresie ochrony własności, Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w sposób wadliwy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu.

Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [..] w K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

- art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że właścicielem nieruchomości znajdującej się w K. przy ul. K. przysługuje przymiot strony we wznowionym postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego bowiem stanowiącą ich własność nieruchomośc objęta jest obszarem oddziaływania planowanej inwestycji znajdującej się w K. przy ul K.;

- art. 3 pkt 7 a w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że w przypadku jeśli planowana inwestycja obejmuje wykonanie robót budowlanych polegających na przebudowie istniejącego obiektu budowlanego w ogóle powstaje obszar oddziaływania;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 oraz art. 105 § 1 K.p.a. polegające na uchyleniu decyzji organów administracyjnych I i II instancji wskutek błędnego przyjęcia, że pomimo, że w przypadku, w którym we wznowionym postępowaniu administracyjnym wnioskodawcy takiego postępowania nie przysługuje przymiot strony, brak jest podstaw do umorzenia bezprzedmiotowego postępowania, a jedyną podstawą prawną do wydania rozstrzygnięcia jest art. 151 § 1 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. polegające na bezpodstawnym uchyleniu również decyzji wydanej w sprawie przez organ I instancji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że w/w decyzja narusza prawo wskutek braku możliwości umorzenia postępowania administracyjnego

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że w niniejszym postępowaniu organy administracji dopuściły się naruszenia w/w przepisów regulujących postępowanie administracyjne, podczas gdy postępowanie to faktycznie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, z uwzględnieniem i poszanowaniem regulacji wynikających z w/w przepisów prawa.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wnieśli w tej sprawie skarżący, domagając się jej oddalenia oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Na rozprawie przed NSA w dniu 18 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie podtrzymał skargę kasacyjna i argumenty w niej zawarte oraz wskazał, że roboty budowlane, których dotyczy przedmiotowe pozwolenie na budowę zostały juz zakończone.

Działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik D. L. (matki) oraz J. K. (siostry) uczestnik G. K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego G. K. przedstawił kserokopie biletów kolejowych oraz zaświadczenie z miejsca pracy o wysokości dziennego ekwiwalentu wynagrodzenia na dzień 18 kwietnia 2019 r. oraz wyjaśnił, iż w dniu rozprawy korzysta z urlopu wypoczynkowego, natomiast chcąc w pełni przeznaczyć urlop wypoczynkowy na cele wypoczynkowe, będzie musiał wykorzystać dzień urlopu bezpłatnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Co do zasady w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w pierwszej kolejności rozpoznaniu powinny podlegać zarzuty naruszenia przepisów procesowych, w drugiej zaś kolejności zarzuty naruszenia prawa materialnego, niemniej jednak w tej sprawie rozpoczęcie analizy zarzutów od zgłoszonych naruszeń przepisów prawa materialnego pozwoli czytelniej zrozumieć, dlaczego Sąd I instancji uchylił zaskarżone decyzje, bezpodstawnie umarzające postępowanie wznowieniowe w tej sprawie.

Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 3 pkt 7 a w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy – Prawo budowlane. W skardze kasacyjnej Wspólnota konsekwentnie utrzymuje, że w niniejszej sprawie nie doszło do jakiegokolwiek ograniczenia możliwości zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej, czy też jakichkolwiek utrudnień w korzystaniu z tej nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem, co powinno skutkować przyjęciem, że skarżącym nie przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację ma Sąd I instancji, że organy nie poczyniły wystarczających ustaleń faktycznych, które pozwalałby potwierdzić albo wykluczyć takie stanowisko. Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, dla ustalenia, czy skarżącym przysługuje status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie jest konieczne wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na ich nieruchomość, lecz samo ustalenie możliwości oddziaływania inwestycji na nieruchomość skarżących. Podstawą dla wyznaczenia kręgu stron postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę jest ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji, przy czym konieczna jest w tym zakresie analiza nie tylko pod względem techniczno-budowlanym, ale również ocena, czy przyszła inwestycja nie wprowadzi ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiedniej na podstawie innych przepisów, a także, czy nie utrudni dotychczasowego korzystania z tych nieruchomości. Tymi "innymi przepisami" są m.in. przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem. Obiekt budowlany może bowiem wprowadzać określone ograniczenie w zagospodarowaniu terenu, co nie oznacza, że jego realizacja jest niezgodna z przepisami techniczno – budowlanymi.

Tymczasem w tej sprawie organy ograniczyły się do ustaleń odnośnie obszaru oddziaływania obiektu wyłącznie przez pryzmat przepisów prawa budowlanego, stwierdzając, że inwestycja pozostaje zgodna z tymi przepisami. Pominęły zatem przepisy prawa cywilnego gwarantujące ochronę własności jako te, które mogą wpłynąć na ustalenia w kwestii zasięgu oddziaływania inwestycji na nieruchomość skarżących. Uwzględniając szerokie spektrum robót budowlanych: wymianę i obniżenie stropu pod poddaszem, wydzielenie na poddaszu nad trzema lokalami mieszkalnymi lokali niemieszkalnych o funkcji gospodarczej, wymianę i obniżenie stropu pod II piętrem, wymianę stropu pod I piętrem, wymianę elementów konstrukcji dachu, zamurowanie niektórych otworów drzwiowych oraz wybicie nowych otworów drzwiowych na II piętrze, na szczególną uwagę zasługiwała argumentacja skarżących, że wspólna ściana została odsłonięta aż do poziomu podłogi drugiej kondygnacji. Tymczasem stanowiska tego organy orzekające w ogóle nie uwzględniły. Organ I instancji kwestii tej w ogóle nie rozważył, zaś organ odwoławczy zaaprobował wyłącznie stanowisko organu I instancji, że dokumentacja projektowa nie wskazuje, aby realizacja robót ingerowała w ścianę szczytową budynku przy ul. K.. Organ zobowiązany był, ustalając obszar oddziaływania obiektu, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane, zapewnić poszanowanie osób trzecich, co dotyczy przede wszystkim właścicieli nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora, a co powinno zakładać m.in. analizę podniesionej przez nich argumentacji w sprawie. Poszanowanie uzasadnionych interesów skarżących powinno oznaczać wyznaczenie obszaru oddziaływania z uwzględnieniem norm cywilnoprawnych gwarantujących prawo własności właścicieli nieruchomości graniczących z działką inwestora, a czego organy nie dokonały w tej sprawie poprzestając na wyznaczeniu obszaru analizowanego z uwzględnieniem norm techniczno-budowlanych. Nie należy ograniczać rozumienia art. 3 pkt 20 jedynie do zachowania norm określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiektu budowlane i ich usytuowanie, przesądzając a priori, że ich zachowanie uniemożliwia objęcie obszarem oddziaływania obiektu sąsiedniej nieruchomości (por. wyr. NSA z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 283/11, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Określenie obszaru oddziaływania obiektu wymaga indywidualizacji na podstawie znajdujących zastosowanie w sprawie szczególnych przepisów prawa oraz wyczerpujących ustaleń faktycznych sprawy, czego nie dokonały organy orzekające w sprawie i co skutkowało koniecznością uchylenia wydanych w sprawie decyzji.

Zupełnie nieuzasadnione jest stanowisko, że uwzględniając, iż zakres robót budowlanych obejmuje przebudowę obiektu, oznacza to, że nie dochodzi do powstania obszaru oddziaływania inwestycji. Przebudowa obiektu, zgodnie z art. 3 pkt 7 a cyt. ustawy, polega na zmianie jego parametrów użytkowych lub technicznych, w wyjątkiem parametrów charakterystycznych dla kształtu całego obiektu, takich jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość lub liczba kondygnacji. Zakres ingerencji w układ funkcjonalny budynku w przypadku jego przebudowy jest mniejszy aniżeli określony w pojęciu budowy, niemniej jednak już z definicji istnieje, co powinno czynić aktualnym ocenę, czy ingerencja ta nie oddziałuje na prawnie chroniony interes osób trzecich.

Powyższe ustalenia pozwalają na wyjaśnienie, dlaczego niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. Skoro w niniejszej sprawie organy ograniczyły się do ustaleń obszaru oddziaływania obiektu wyłącznie w oparciu o przepisy techniczno-budowlane, z wyłączeniem norm cywilnoprawnych gwarantujących poszanowanie interesów właścicieli nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji, ustalenia stanu faktycznego w kwestii statusu strony skarżących były niewystarczające, a wydane decyzje zapadły z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz przepisów szczegółowych doprecyzowujących tę zasadę. Trudno zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie Wspólnotą, że zakres robót dotyczący wspólnej ściany szczytowej polegający na jej znacznym odsłonięciu i rozbiórce stropów dwóch kondygnacji, by może ją wspierających w żaden sposób nie przesądza o istnieniu interesu skarżących w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że w sprawach dotyczących nieruchomości interes prawny wynika m.in. z prawa rzeczowego przysługującego do tej nieruchomości, m.in. z ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest służebność. W sprawie nie wyjaśniono wystarczająco wszystkich okoliczności faktycznych związanych z zakresem oddziaływania inwestycji na ścianę szczytową budynku przy ul. K. w K. oraz budynku mieszkalnego przy ul. K. w K., pomijając, że już z analizy projektu budowlanego wynika ingerencja robót w ustrój budowlany budynku nr [..] poprzez zaplanowane na szeroką skalę wyburzenia i prace rozbiórkowe.

Ogólnikowe stwierdzenie, że zakres prac budowlanych nie oddziałuje na ścianę szczytową jest niewystarczające – konieczne było wyjaśnienie, czy wyburzenie i rozbiórka części budynku, w tym stropów nie ogranicza skarżących w wykonywaniu ich służebności, względnie czy nie zagrozi wykonywaniu ich prawa własności poprzez narażanie ich na ryzyko zniszczenia, bądź uszkodzenia ich budynku korzystającego z prawa do oparcia się o ścianę szczytową obiektu, którego pozwolenie na przebudowę dotyczy. W takiej sytuacji winni oni uzyskać przymiot strony postępowania, właśnie w celu umożliwienia im procesowego zweryfikowania, twierdzeń autora projektu budowlanego, iż zakres objętych pozwoleniem na budowę robot (w tym przede wszystkim rozbiórka stropów dwóch kondygnacji) nie będzie miał wpływu na ich nieruchomość, tym bardziej, że jak wskazano na str. 5 części opisowej projektu, ściany szczytowe jedynie cyt. "w zasadzie nie są ścianami nośnymi" i cyt. "obciążone są głownie ciężarem własnym", co zdaje się sugerować, że przenoszą jednak, także inne obciążenia, w tym być może wynikające z oparcia o jedną ze ścian szczytowych budynku nr 28 stanowiącego własność skarżących.

Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 oraz art. 105 § 1 K.p.a. są nieuzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do stanowiska, że organy nie poczyniły wystarczających ustaleń w kwestii przymiotu strony skarżących w postępowaniu głównym oraz w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że w sytuacji, w której postępowanie wznowieniowe dotyczyło weryfikacji przesłanki wznowienia uregulowanej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., okoliczność pozbawienia strony udziału w postępowaniu może być badana wyłącznie we wznowionym postępowaniu, a wyczerpujące ustalenia w kwestii braku statusu strony skarżących w postępowaniu głównym powinny skutkować wydaniem decyzji w oparciu o art. 151 K.p.a., tj. decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, nie zaś decyzji na podstawie art. 105 K.p.a. Wniosek o konieczności wydania decyzji w oparciu o art. 151 K.p.a. jest logiczną konsekwencją stwierdzenia, że przymiot strony w wypadku wniosku opartego o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. badać należy po wznowieniu postępowania, co Sąd Wojewódzki czytelnie wyprowadził na podstawie regulacji podstaw wznowienia postępowania administracyjnego oraz orzecznictwa sądów administracyjnych. Podsumowując trafnym jest stanowisko, iż jeżeli prowadząc wznowione postępowanie, organ administracyjny dojdzie do wniosku, iż nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4, to powinien wydać decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1, a nie umorzyć postępowanie wznowieniowe. Stwierdzić bowiem trzeba, iż choć nie można wykluczyć możliwości umorzenia postępowania wznowieniowego, jednakże przyczyn takiego rozstrzygnięcia należy poszukiwać poza ustaleniem, czy wskazywana przez stronę przesłanka zaistniała w okolicznościach konkretnej sprawy. Nie jest zatem dopuszczalne podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania, w razie gdy w wyniku postępowania wyjaśniającego nie ustalono wystąpienia którejkolwiek z podstaw wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b, lecz możliwe jest to przy braku samej dopuszczalności wznowienia (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2008 r., I OSK 1978/06, LEX nr 453469). Zauważyć w tym miejscu należy, iż w skardze kasacyjnej w istocie nie polemizuje się z tym wnioskiem, a raczej próbuje się zwalczać stanowisko Sądu Wojewódzkiego w kwestii braku wystarczających ustaleń przymiotu strony skarżących w postępowaniu administracyjnym, temu stanowisku zaś Naczelny Sąd Administracyjny odmówił słuszności.

Na podstawie tych ustaleń, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. i art. 205 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 1 P.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego obejmujących kwotę 110 zł, na którą złożyły się wyłącznie należności za bilety kolejowe na trasie [..] w wysokości 60 zł oraz [..] w wysokości 50 zł, stanowiące poniesione przez stronę koszty przejazdów do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił w ustalonych kosztach postępowania kasacyjnego równowartości zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie przez G. k., albowiem jak wynika z jego oświadczenia w dniu rozprawy korzystał on z urlopu wypoczynkowego i co za tym idzie nie utracił zarobku przysługującego mu za ten dzień. W świetle art. 205 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 1 P.p.s.a. nie sposób zaś do niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego zaliczyć, kwot zarobku, który uczestnik utraci być może w przyszłości o ile zdecyduje się skorzystać z urlopu bezpłatnego, albowiem jest to zdarzenie przyszłe i niepewne, a nadto utrata zarobku nie nastąpi w tej sytuacji wskutek stawiennictwa w sądzie.