Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1138/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 81 ust. 2, 132 ust. 1, 132a, 134, 134h ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant Referent stażysta Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi M.M. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r. poz. 2067, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania obrońcy obwinionego [...] M. M. – asystenta Sekcji I Wydziału Konwojowo-Ochronnego (dalej: obwiniony, skarżący, funkcjonariusz) od orzeczenia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., którym to orzeczeniem uznano obwinionego winnym tego, że:

1) w dniu [...] czerwca 2017 r. w [...] będąc dowódcą konwoju naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że nie powiadomił niezwłocznie dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] o zdarzeniu nadzwyczajnym zaistniałym na terenie Sądu Rejonowego w [...] w postaci podjęcia próby samobójczej przez konwojowanego D. P., który nieustalonym przedmiotem dokonał przecięcia powłok ciała okolic szyi, co stało w sprzeczności z § 43 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń,

tj. o przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia

6 kwietnia 1990 r. o Policji;

2) w dniu [...] czerwca 2017 r. popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające

na tym, że w sporządzonej dokumentacji służbowej w postaci zapisów w notatniku służbowym oraz notatce służbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. zawarł sprzeczne

ze stanem faktycznym, ujawnionym na zapisie z monitoringu, informacje w zakresie obserwacji konwojowanego D. P. podczas korzystania przez wymienionego z toalety, tj. o przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji;

i wymierzono obwinionemu karę nagany,

utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Do wydania przedmiotowego orzeczenia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] czerwca 2017 r. funkcjonariusze Wydziału Konwojowo-Ochronnego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] M. M. (dowódca konwoju), [...] I. S. (konwojent), [...] S. M. (konwojent) i [...] J. G. (konwojent) realizowali konwój czterech osadzonych z Aresztu Śledczego w [...] do Sądu Rejonowego w [...]. Wśród osób konwojowanych znajdował się D. P. Konieczność przetransportowania D. P. do Sądu Rejonowego w [...] wynikała

z wydanego w dniu [...] maja 2017 r. nakazu doprowadzenia w ramach prowadzonego postępowania karnego sygn. akt [...]. Po dotarciu do Sądu Rejonowego

w [...] w godzinach [...] I. S. doprowadził na salę rozpraw konwojowanego D. P. Po zakończeniu rozprawy sądowej około godziny [...] I. S., przyszedł wraz z D. P. do pomieszczenia aresztowego Sądu Rejonowego w [...]. Po chwili D. P. zgłosił [...] I. S. potrzebę skorzystania

z toalety. Za zgodą [...] M. M., [...] I. S. zdjął D. P. jedno ogniwo kajdanek, po czym wymieniony wszedł

do pomieszczenia z toaletą. W tym czasie [...] S. M. i [...] J. G. przeprowadzali do pojazdu służbowego pozostałych dwóch zatrzymanych. Po wyjściu z toalety [...] M. M. i [...] I. S. zauważyli na szyi D. P. ranę, z której delikatnie sączyła się krew. Na pytanie, co się stało D. P. odpowiedział, że pociął się żyletką, którą wrzucił do toalety. Obwiniony niezwłocznie wezwał na miejsce pogotowie ratunkowe, a następnie poinformował telefonicznie o zdarzeniu [...] W. B., kierownika Sekcji I Wydziału Konwojowo-Ochronnego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. Po sprawdzeniu toalety nie ujawniono żyletki, ani jakiegokolwiek niebezpiecznego przedmiotu. Po przyjeździe pogotowia ratunkowego D. P. została udzielona pomoc medyczna decyzją ratownika medycznego wymieniony zatrzymany został przewieziony do Szpitala [...] pod nadzorem [...] I. S., który jechał z zatrzymanym w karetce pogotowia, natomiast za karetką asystował jadąc pojazdem służbowym [...] J. G. Około godziny [...] wymienieni wyżej policjanci wraz

z D. P. powrócili do Sądu Rejonowego po wykonaniu badań lekarskich z zaświadczeniem lekarskim, iż zatrzymany może być konwojowany transportem policyjnym do Aresztu Śledczego w [...]. Około godziny [...] D. P. wraz z dokumentacją medyczną został osadzony w Areszcie Śledczym.

W dniu [...] sierpnia 2017 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem nr [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] M. M., asystentowi Sekcji I Wydziału Konwojowo-Ochronnego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...].

Po przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., uznał [...] M. M. winnym popełnienia zarzuconych czynów i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, iż zebrany w postępowaniu materiał dowodowy potwierdza, iż wymieniony policjant dopuścił się zarzuconych mu przewinień dyscyplinarnych.

W dniu [...] lutego 2018 r. obrońca policjanta złożył do Komendanta Głównego Policji, za pośrednictwem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] odwołanie od orzeczenia (z zachowaniem terminu określonego w art. 135k ust. 1 ustawy o Policji), w którym wniósł o zmianę w całości zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie obwinionego, ewentualnie o uchylenie orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez przełożonego dyscyplinarnego.

W odwołaniu od orzeczenia obrońca obwinionego podniósł, iż powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w wyniku naruszenia prawa oraz z naruszeniem przepisów formalnych

I. materialnych postępowania dyscyplinarnego poprzez sformułowanie zarzutów nieodpowiadających dyspozycji art. 134 i ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji, tj.:

1) naruszenie art. 135i ust. 5 i 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, poprzez błędną interpretację skutkującą przyjęciem, iż obwinionemu nie przysługuje zażalenie na odmowę uwzględnienia wniosku o uzupełnienie akt postępowania złożonego w trybie art. 135i ust. 5 cytowanej ustawy w sytuacji, gdy wykładnia funkcjonalna oraz celowościowa przemawiają za przyznaniem uprawnienia do zażalenia również w sytuacji, gdy obwiniony wnosił o uzupełnienie na podstawie art. 135 ust. 6 ustawy o Policji, akt uprzednio uzupełnianych w trybie art.135i ust. 5 cytowanej ustawy;

2) błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, iż zdarzenie z dnia [...] czerwca 2017 r. z udziałem D. P. stanowiło zdarzenie nadzwyczajne w sytuacji, gdy eksces konwojowanego nie spełnił warunków uznania go za zdarzenie nadzwyczajne;

3) naruszenie art. 135g ustawy o Policji poprzez bezzasadne

i bezpodstawne pominięcie dowodów korzystnych dla obwinionego w postaci zeznań świadków R. G. oraz M. L., dokumentu znajdującego się w aktach postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez Wydział Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], który to dokument został sporządzony przez [...] A. B., postanowienia Prokuratury Rejonowej

w [...] sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa z dnia [...] czerwca 2017 r., informacji ze Służby Więziennej w przedmiocie odstąpienia

od wymierzenia D. P. kary dyscyplinującej oraz odstąpienia

od hospitalizacji D. P.;

4) naruszenie art. 135g ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez pominięcie dowodu z wyjaśnień obwinionego, który będąc przesłuchiwany w sprawie przez rzecznika dyscyplinarnego wyjaśnił ewentualne rozbieżności między nagraniem video a zapisami w notatniku służbowym;

5) naruszenie art. 135i ust. 1 cyt. ustawy poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry (suicytologa) na okoliczność tego czy zachowanie konwojowanego D. P. miało charakter zachowania samobójczego (usiłowania samobójstwa);

6) naruszenie art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez wadliwe i nieumiejętne skonstruowanie zarzutu z art. 132 ust. 3 pkt 3 cyt. ustawy, ponieważ przełożony dyscyplinarny nie wskazał na czym miały polegać sprzeczności pomiędzy informacjami zapisanymi przez obwinionego a nagraniem monitoringu;

7) naruszenie art. 134c w zw. z art. 135g ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, poprzez wymierzenie obwinionemu nieproporcjonalnej i nieadekwatnej kary dyscyplinarnej nagany w sytuacji, gdy dotychczasowy przebieg służby obwinionego stanowi rękojmię należytego wykonywania obowiązków służbowych w przyszłości.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] w przedłożonym stanowisku uznał odwołanie obrońcy obwinionego za nieuzasadnione i nie mające odzwierciedlenia zarówno w ustalonym stanie faktycznym, jak i w obowiązujących unormowaniach prawnych i wniósł do wyższego przełożonego dyscyplinarnego o utrzymanie w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ II instancji wskazał, że przesłuchany w charakterze obwinionego [...] M. M. nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i złożył wyjaśnienia. Obwiniony wyjaśnił, że w jego ocenie zachowanie D. P. nie stanowiło próby samobójczej, a jedynie akt samookaleczenia. Powstałe obrażenia w najmniejszym stopniu nie zagrażały ani życiu, ani zdrowiu D. P., przez co zdarzenie to nie miało znamion wydarzenia nadzwyczajnego. W związku z tym obwiniony nie powiadomił o zaistniałym zdarzeniu dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...], natomiast o powyższym poinformował swojego przełożonego [...] W. B., kierownika Sekcji I Wydziału Konwojowo-Ochronnego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...].

Obwiniony w zakresie drugiego zarzutu wyjaśnił, że z uwagi na dynamikę sytuacji sporządzając dokumentację był przeświadczony, iż należycie oddaje ona przebieg zdarzeń.

Komendant Główny Policji przytoczył treści art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, wskazując, że policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa.

W odniesieniu do pierwszego zarzutu organ II instancji powołał się na treści § 43 ust. 1 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń wynika, wskazując, że w przypadku zaistnienia wydarzenia nadzwyczajnego, dowódca konwoju lub policjant odpowiedzialny za wykonanie doprowadzenia podejmuje działania zmierzające do eliminacji zagrożenia, a w szczególności wzywa pomocy hasłem - konwój wzywa pomocy - oraz niezwłocznie powiadamia dyżurnego jednostki organizacyjnej Policji, na której terytorium zasięgu działania nastąpiło wydarzenie nadzwyczajne.

W ocenie Komendanta Głównego Policji bezspornym jest, że wymieniony policjant popełnił przytoczone na wstępie przewinienia dyscyplinarne. Nie ulega wątpliwości, że [...] M. M. w dniu [...] czerwca 2017 r., pełniąc służbę jako dowódca konwoju D. P. nieprawidłowo wykonał czynności służbowe związane z zaistniałą sytuacją nadzwyczajną. Opisane w treści zarzutu pierwszego przewinienie dyscyplinarne polegające na niedopełnieniu obowiązku służbowego związanego z zaistnieniem zdarzenia nadzwyczajnego uznać należy za zawinione. [...] M. M. jako funkcjonariusz doświadczony z dwudziestodwuletnim stażem w Wydziale Konwojowo-Ochronnym Komendy Wojewódzkiej Policji

w [...], zapoznany był z przepisami zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń, a zatem po uzyskaniu od konwojowanego D. P. informacji, że dokonał on samookaleczenia, gdyż chciał popełnić samobójstwo, powinien uznać to zdarzenie jako nadzwyczajne i niezwłocznie podjąć odpowiednie do sytuacji działania. Niezwłocznie powinien powiadomić o zaistniałym zdarzeniu nadzwyczajnym dyżurnego najbliższej jednostki, w tym przypadku dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...]. Obwiniony jako funkcjonariusz Policji posiadający odpowiednie przeszkolenie oraz zapoznany z obowiązującymi unormowaniami prawnymi winien w sposób właściwy realizować nałożone na niego zadania służbowe. W świetle art. 132a pkt 1 ustawy o Policji przewinienie jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi lub nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Nie budzi wątpliwości, że [...] M. M. jako dowódca konwoju, po zaistnieniu wydarzenia nadzwyczajnego z udziałem konwojowanego D. P., nie powiadomił dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] o samookaleczeniu konwojowanego, w związku z tym naruszył przepisy określone w zarządzeniu nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń.

W ocenie Komendanta Głównego Policji nie ulega wątpliwości również fakt, iż obwiniony w sporządzonej dokumentacji służbowej w postaci zapisów w notatniku służbowym oraz notatce służbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. zawarł sprzeczne ze stanem faktycznym, ujawnione na zapisie monitoringu, informacje w zakresie obserwacji konwojowanego D. P. podczas korzystania przez wymienionego z toalety, czym naruszył dyspozycję art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy

o Policji. Jak wynika z analizy zebranego materiału dowodowego, wersja zdarzenia przedstawiona na łamach sporządzonej przez obwinionego dokumentacji służbowej, ukazuje znaczne rozbieżności pomiędzy zawartymi w niej informacjami, a faktycznym przebiegiem zdarzenia, potwierdzonym zarówno dowodem z przesłuchania D. P., jak również zapisu z monitoringu Sądu Rejonowego w [...], gdzie miało miejsce zdarzenie. Obwiniony niezgodnie z prawdą potwierdził, iż przed wejściem konwojowanego do toalety [...] I. S. dokonał kontroli zarówno D. P., jak i samego pomieszczenia. Ponadto, w notatce urzędowej z dnia [...] czerwca 2017 r. obwiniony wskazał, iż D. P. po wypuszczeniu

do toalety, przez uchylone drzwi był obserwowany przez samego obwinionego jak i [...] I. S. Zaistniała sytuacja winna wymóc na obwinionym podjęcie działań w celu prawidłowego odtworzenia zdarzenia i udokumentowania go we właściwy, zgodny ze stanem faktycznym sposób. Należy zauważyć, iż [...] M. M. jako doświadczony policjant służby konwojowej powinien niezależnie od dynamiki zaistniałej sytuacji rzetelnie sporządzić dokumentację służbową, która oddałaby wierny obraz zdarzenia.

W ocenie organu II instancji argumenty podane przez [...] M. M. w złożonych wyjaśnieniach nie usprawiedliwiają popełnienia czynów, których dopuścił się funkcjonariusz.

Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji wskazał, iż nie jest możliwe wydanie w przedmiotowej sprawie innego rozstrzygnięcia

(np. o uniewinnieniu), ponieważ nie wskazano żadnych argumentów uzasadniających zmianę orzeczenia wydanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Wina [...] M. M. nie budzi wątpliwości, natomiast kwestie przedstawione przez obrońcę obwinionego nie stanowią nowych okoliczności w sprawie i nie mogą wpłynąć na zmianę treści zaskarżonego orzeczenia.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odniósł się

do poszczególnych zarzutów odwołania wskazując, że obwiniony skorzystał

z przysługującego mu prawa i po zapoznaniu się z aktami postępowania dyscyplinarnego wystosował wniosek o ich uzupełnienie, który został przez rzecznika dyscyplinarnego rozstrzygnięty w sposób zgodny z intencją obwinionego. Następnie, zgodnie z dyspozycją art. 135i ust. 6 cyt. ustawy obwiniony miał prawo w terminie

3 dni od dnia zapoznania się z uzupełnionymi aktami postępowania dyscyplinarnego zgłosić wniosek o ich uzupełnienie w zakresie wynikającym jedynie

z przeprowadzonych czynności dowodowych uzupełniających akta tego postępowania. Po zapoznaniu z uzupełnionymi aktami postępowania obwiniony nie zgłosił wniosku o ich uzupełnienie we wskazanym przez ustawę zakresie, a jedynie

w terminie nieprzysługującym mu do wniesienia takiego środka, złożył wniosek

o kolejne uzupełnienie akt postępowania. Jednakże nie był już uprawniony

do takiego działania, bowiem uczynił to po wcześniejszym zapoznaniu z uzupełnionymi aktami postępowania, a także po upływie około miesiąca od przysługującego mu na to terminu. W związku z powyższym wniosek ten został uznany przez rzecznika dyscyplinarnego jako wniesiony po terminie, co miało swoje odzwierciedlenie w przesłanym obwinionemu postanowieniu o odmowie uwzględnienia wniosku dowodowego. Z uwagi na fakt, że dyspozycja art. 135i ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nie daje możliwości złożenia zażalenia we wskazanym zakresie, obwiniony został poinformowany odrębnym pismem o sposobie jego załatwienia.

Podniesiony w odwołaniu kolejny zarzut dotyczący błędów w ustaleniach faktycznych, zdaniem organu, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zebrany

w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy wyjaśnił wszystkie okoliczności związane z zaistniałym zdarzeniem, a zatem pozwolił na jednoznaczną ocenę zachowania obwinionego. Przepis § 43 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń nakładał na [...] M. M. obowiązek osobistego poinformowania dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] o podjęciu próby samobójczej przez konwojowanego D. P. Fakt poinformowania wymienionego dyżurnego przez przełożonego obwinionego, [...] W. B., nie wpływa na ocenę jego zachowania w tym zakresie. Omawiany przepis w swojej dyspozycji jednoznacznie i precyzyjnie wskazuje właściwą formę zachowania, jaką niezwłocznie po zdarzeniu [...] M. M. jako dowódca konwoju powinien był zastosować. Charakter zaistniałego zdarzenia,

tj. próba samobójcza oraz fakt, iż D. P. zeznał, że jego zamiarem było targnięcie się na swoje życie, pozwalają na odrzucenie argumentów obrońcy obwinionego, że zachowanie konwojowanego było manifestacyjne i podjęte na pokaz.

W przypadku zarzutów 3 i 4 zawartych w odwołaniu dotyczących bezzasadnego i bezpodstawnego pominięcia dowodów korzystnych dla obwinionego, w tym wyjaśnień [...] M. M., Komendant Główny Policji uznał je za nieuzasadnione.

Również zarzut dotyczący zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry na okoliczność zachowania konwojowanego D. P. był, zdaniem organu II instancji, nieuzasadniony z uwagi na fakt, że przedmiotem prowadzonego postępowania dyscyplinarnego było zbadanie okoliczności niedopełnienia obowiązków służbowych przez obwinionego w związku

z zachowaniem konwojowanego, a nie ustalenie stanu psychicznego i powodów podjęcia próby samobójczej przez D. P.

Również pozostałe zarzuty odwołania nie znalazły uznania organu II instancji.

Komendant Główny Policji uwzględniając przytoczone unormowania oraz charakter popełnionych przez obwinionego czynów uznał, że zastosowany

w rozstrzygnięciu Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wymiar kary jest współmierny do zachowania [...] M. M. Stwierdził, że wymierzona obwinionemu kara dyscyplinarna nagany jest adekwatna do popełnionych przewinień dyscyplinarnych i dyrektyw wymiaru kary wskazanych w art. 134h ust. 1 ustawy

o Policji, który wymienia kryteria brane pod uwagę przy wymiarze kary. W ocenie Komendanta Głównego Policji przełożony dyscyplinarny w zaskarżonym orzeczeniu uwzględnił wszystkie dyrektywy wymiaru kary wskazane w powyższym przepisie. Przełożony dyscyplinarny uwzględnił zatem rodzaj popełnionego przewinienia dyscyplinarnego (naruszenie dyscypliny służbowej w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych), stopień zawinienia (umyślność działania), okoliczności jego popełnienia (w trakcie służby, podczas czynności konwojowania), skutki w tym następstwa dla służby (niepoinformowanie dyżurnego Komendy Powiatowej Policji

w [...] o zaistnieniu wydarzenia nadzwyczajnego oraz opisanie zdarzenia

w dokumentacji w sposób odmienny ze stanem faktycznym), pobudki działania

(brak ostrożności i staranności przy wykonywaniu czynności), zachowanie policjanta po zaistniałym zdarzeniu (brak poddania swojego zachowania krytycznej ocenie) oraz dotychczasowy, przebieg służby policjanta i jego pozytywną opinię służbową

z dnia 16 czerwca 2016 r. Podkreślił, że jest to najłagodniejsza kara dyscyplinarna, jaką przewidują przepisy ustawy o Policji.

Zdaniem Komendanta Głównego Policji w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary dyscyplinarnej, bowiem z treści art. 135j ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji wynika, że ma ono zastosowanie tylko w określonych sytuacjach. W rozpatrywanym przypadku nie można uznać, że dyspozycja cytowanego przepisu miała zastosowanie, bowiem przyjęcie tezy, iż przewinienia dyscyplinarne popełnione przez obwinionego charakteryzowała niska szkodliwość dla służby byłoby niesłuszne. Brak należytej reakcji w postaci woli niezwłocznego poinformowania dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] mogło w konsekwencji doprowadzić do znacznie poważniejszych skutków, tzn. do sytuacji, w której lokalna Policja nie dysponowałaby adekwatną do stopnia zagrożenia wiedzą przez co jego wydźwięk mógłby mieć znacznie szerszy skutek. Jednocześnie fakt opisania przez obwinionego zaistniałego zdarzenia na łamach sporządzonej dokumentacji służbowej, w sposób biegunowo odmienny od ujawnionego stanu faktycznego, wskazywał na zaistnienie przesłanki uniemożliwiającej zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary dyscyplinarnej.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1) naruszenie art. 135i ust. 5 i 6 ustawy o Policji poprzez błędną interpretacją skutkującą przyjęciem, iż obwinionemu nie przysługuje zażalenia na odmowę uwzględnienia wniosku o uzupełnienie akt postępowania złożony w trybie art. 135i ust. 5 cyt. ustawy, w sytuacji gdy wykładnia funkcjonalna oraz celowościowa przemawia za przyznaniem uprawnienia do zażalenia również w sytuacji,

gdy obwiniony wnosi o uzupełnienie, na podstawie art. 135 i ust. 6 ustawy o Policji, akt uprzednio uzupełnianych w trybie art. 135i ust. 5 ustawy o Policji;

2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż zdarzenie

z dnia [...] czerwca 2017 r. z udziałem D. P. stanowiło zdarzenie nadzwyczajne, w sytuacji gdy eksces konowjowanego nie spełniał warunków uznania go za zdarzenie nadzwyczajne;

3) naruszenie art. 135g ustawy o Policji poprzez bezzasadne

i bezpodstawne pominięcie dowodów korzystnych dla obwinionego w postaci zeznań świadków R. G. oraz M. L., dokumentu znajdującego się w aktach postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez wydział kontroli KWP w [...], który to dokument został sporządzony przez [...] A. B., postanowienia Prokuratury Rejonowej w [...], sygn. [...] w przedmiocie odmowy postępowania z [...] czerwca 2017 r., informacji ze służby więziennej w przedmiocie odstąpienia od wymierzenia D. P. kary dyscyplinującej oraz odstąpienia od hospitalizacji D. P. Przedmiotowe dowody wskazują na to, iż D. P. nie dążył do popełnienia samobójstwa lecz był to eksces manifestujący niezadowolenie z jego sytuacji a obwiniony dopełnił spoczywających na nim obowiązków;

4) naruszenie art. 135g ustawy o Policji poprzez pominięcie dowodu

z wyjaśnień obwinionego, który będąc przesłuchiwany w sprawie przez rzecznika dyscyplinarnego złożył wyjaśnienia, w których wyjaśnił ewentualne rozbieżności między nagraniem video a zapisami w notatniku służbowym;

5) naruszenie art. 135i ust. 1 ustawy o Policji poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry (suicydologa) na okoliczność tego czy zachowanie konwojowanego D. P. miało charakter zachowania samobójczego (usiłowania samobójstwa).

6) naruszenie art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji poprzez wadliwe

i nieumiejętne skonstruowanie zarzutu z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji; przełożony dyscyplinarny nie wskazał na czym miały polegać sprzeczności pomiędzy informacjami zapisanymi przez obwinionego a nagraniem monitoringu; decyzja wymierzająca policjantowi karę dyscyplinarną za niedopełnienie obowiązków służbowych powinna wskazywać konkretne uchybienia, tj. konkretne sprzeczności;

7) naruszenie art. 134c w zw. z art. 135g ustawy o Policji poprzez wymierzenie obwinionemu nieproporcjonalnej i nieadekwatnej kary dyscyplinarnej nagany w sytuacji, gdy dotychczasowy przebiegł służby obwinionego stanowi rękojmię należytego wykonywania obowiązków służbowych w przyszłości.

W uzasadnieniu skargi rozwinął poszczególne jej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) i art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając przedmiotowe orzeczenie według powyższych kryteriów, uznać należało, iż nie naruszało ono prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy skarżący dopuścił się zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej. Skarżącemu zarzucono, że nie powiadomił niezwłocznie dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] o zdarzeniu nadzwyczajnym zaistniałym na terenie Sądu Rejonowego w [...] w postaci podjęcia próby samobójczej przez konwojowanego D. P., który nieustalonym przedmiotem dokonał przecięcia powłok ciała okolic szyi, co stało w sprzeczności z § 43 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń, zawarcie

w dokumentacji służbowej w postaci zapisów w notatniku oraz notatce służbowej

z dnia [...] czerwca 2017 r. danych sprzecznych ze stanem faktycznym, ujawnionym

na zapisie z monitoringu, informacje w zakresie obserwacji konwojowanego D. P. podczas korzystania przez wymienionego z toalety.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy powołanej już wyżej ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, która

w rozdziale 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów", zawiera regulacje dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy. Zgodnie

z art. 132 ust. 1 tej ustawy policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta, polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ww. ustawy). W ust. 3 art. 132 ustawy o Policji wskazano ogólny katalog przypadków będących przykładami naruszenia dyscypliny służbowej przez policjanta. Stosownie do art. 132 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy, naruszeniem dyscypliny służbowej jest niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa.

Konkretyzacja obowiązków policjantów następuje w szeregu aktach

o charakterze wewnętrznym, co wynika z hierarchicznej struktury Policji. Istotą wszak zależności służbowej jest możliwość jej regulowania przepisami administracyjnymi, wydawanymi przez sam organ administracji publicznej. Wynikające z art. 81 ust. 2 ww. ustawy o Policji upoważnienie dla Komendanta Głównego Policji do określania sposobu pełnienia służby w formie zarządzeń, regulaminów i rozkazów wyraźnie wskazuje, że treść czynności służbowych może być regulowana w pełni w aktach wewnętrznych, materia ta należy bowiem do sfery interny Policji, w której mieści się regulacja obowiązków służbowych funkcjonariuszy. Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji Komendant Główny Policji określa m.in. metody i formy wykonywania zadań przez poszczególne służby policyjne, w zakresie nieobjętym innymi przepisami wydanymi na podstawie ustawy. W oparciu o powyższy przepis 26 marca 2009 r. wydane zostało przez Komendanta Głównego Policji rozporządzenie nr 360

w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń. Zarządzenie szczegółowo określa m.in. obowiązki konwojenta i tak z treści § 43

ust. 1 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r.

w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń wynika, że w przypadku zaistnienia wydarzenia nadzwyczajnego, dowódca konwoju lub policjant odpowiedzialny za wykonanie doprowadzenia podejmuje działania zmierzające do eliminacji zagrożenia, a w szczególności wzywa pomocy hasłem - konwój wzywa pomocy - oraz niezwłocznie powiadamia dyżurnego jednostki organizacyjnej Policji, na której terytorium zasięgu działania nastąpiło wydarzenie nadzwyczajne.

Biorąc pod uwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny, w ocenie Sądu, bezspornym jest, że wymieniony policjant popełnił przytoczone na wstępie przewinienia dyscyplinarne. Nie ulega wątpliwości, że [...] M. M.

w dniu [...] czerwca 2017 r., pełniąc służbę jako dowódca konwoju D. P. nieprawidłowo wykonał czynności służbowe związane z zaistniałą sytuacją nadzwyczajną i nie powiadomił dyżurnego jednostki organizacyjnej Policji, na której terytorium zasięgu działania nastąpiło wydarzenie nadzwyczajne.

W toku postępowania skarżący podkreślał, że nie uznał samookaleczenia doprowadzonego D. P. za zdarzenie nadzwyczajne mające charakter próby samobójczej a powstałe skaleczenie w żaden sposób nie zagrażało życiu

i zdrowiu D. P. i dlatego nie powiadomił dyżurnego z Komendy

w [...].

W tym miejscu należy wskazać, że bezpośredni przełożony skarżącego W. B. nie miał wątpliwości co do konieczności zastosowania

w zaistniałej sytuacji § 43 ust. 1 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji

z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń i osobiście powiadomił o zaistniałym zdarzeniu nadzwyczajnym dyżurnego jednostki organizacyjnej Policji, na której terytorium zasięgu działania nastąpiło wydarzenie nadzwyczajne.

Również D. P. w toku przesłuchania zeznał, że podciął sobie gardło, gdyż chciał popełnić samobójstwo. Potwierdza to zapis w karcie skierowania D. P. do Szpitala Psychiatrycznego tytułem rozpoznania wstępnego określonego przez lekarza jako próba samobójcza.

Mając powyższe na uwadze a w szczególności zachowanie bezpośredniego przełożonego skarżącego i zeznania doprowadzonego D. P. Sąd doszedł do wniosku, że wyjaśnienia skarżącego stanowią swoistego rodzaju linię obrony, która jednak z uwagi na wyżej wskazane fakty, a także brak medycznego wykształcenia skarżącego uniemożliwiającego prawidłową ocenę zajścia, nie mogła się ostać.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, przedmiotowe zdarzenie zaistniałe podczas konwoju D. P. należy uznać za zdarzenie nadzwyczajne – próbę samobójczą, natomiast efekt tej próby, w ocenie Sądu, nie ma znaczenia dla kwalifikacji powyższego zdarzenia. § 43 ust. 1 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń jednoznacznie determinował odpowiedzialnego za wykonywanie doprowadzenia [...] M. M. do osobistego poinformowania dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] o podjęciu próby samobójczej przez konwojowanego D. P.

W zakresie popełnienia czynu opisanego w pkt 2, tj. faktu, że dokumentacja służbowa sporządzona przez obwinionego nie koresponduje z odczytem monitoringu ze zdarzenia, który został włączony do akt administracyjnych, należy wskazać, że Sąd w pełni podziela stanowisko organu, co do popełnienia powyższego przewinienia przez skarżącego.

Jak wynika z analizy zebranego materiału dowodowego, wersja zdarzenia przedstawiona na łamach sporządzonej przez obwinionego dokumentacji służbowej, ukazuje znaczne rozbieżności pomiędzy zawartymi w niej informacjami, a faktycznym przebiegiem zdarzenia, potwierdzonym zarówno dowodem z przesłuchania D. P., jak również zapisu z monitoringu Sądu Rejonowego w [...], gdzie miało miejsce zdarzenie. Obwiniony niezgodnie z prawdą potwierdził, iż przed wejściem konwojowanego do toalety [...] I. S. dokonał kontroli zarówno D. P., jak i samego pomieszczenia. Ponadto, w notatce urzędowej z dnia [...] czerwca 2017 r. obwiniony wskazał, iż D. P. po wypuszczeniu do toalety, przez uchylone drzwi był obserwowany przez samego obwinionego,

jak i [...] I. S. Powyższe jest niezgodne z zapisem monitoringu, z którego wynika, iż drzwi do toalety przylegały do futryny i taka obserwacja była niemożliwa.

W toku postępowania skarżący wyjaśnił, że z uwagi na dynamikę sytuacji sporządzając dokumentację był przekonany, że prawidłowo odzwierciedla zaistniałą sytuację i oddaje ona w sposób prawidłowy przebieg zdarzenia. Powyższa argumentacja skarżącego stanowi w ocenie Sądu swoistego rodzaju formę obrony skarżącego przed postawionym mu zarzutem. Podstawowym obowiązkiem każdego policjanta, a w szczególności policjanta o długoletnim stażu służby jest należyte

i zgodne ze stanem faktycznym dokumentowanie zaistniałych okoliczności. Zdaniem Sądu [...] M. M. jako doświadczony policjant służby konwojowej powinien niezależnie od dynamiki zaistniałej sytuacji rzetelnie sporządzić dokumentację służbową, która oddałaby wierny obraz zdarzenia.

W tym miejscu należy wskazać, że przewinienie dyscyplinarne może mieć charakter umyślny lub nieumyślny. Zgodnie z art. 132a ustawy o Policji przewinienie jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi (pkt 1), bądź gdy nie mając zamiaru popełnienia przewinienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć (pkt 2). Wina umyślna może przejawiać się zamiarem bezpośrednim (obwiniony chce popełnić przewinienie) albo zamiarem ewentualnym (obwiniony przewidując możliwość popełnienia przewinienia, na to się godzi). Nieumyślność natomiast polega na tym, że obwiniony nie chce popełnić przewinienia, nie godzi się na jego popełnienie, lecz mimo to je popełnia na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Wina nieumyślna może mieć postać lekkomyślności (obwiniony przewidywał możliwość popełnienia przewinienia) albo postać niedbalstwa (obwiniony mógł i powinien przewidzieć możliwość popełnienia przewinienia).

Stopień winy nie przesądza jednak o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Może on natomiast mieć wpływ na wymiar kary. Stosownie bowiem do art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, wymierzona kara powinna być współmierna

do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia,

a w szczególności uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Zgodnie zaś z art. 134h ust. 3 pkt 1 ustawy

o Policji, nieumyślność popełnienia przewinienia dyscyplinarnego jest jedną

z okoliczności, która ma wpływ na złagodzenie wymiaru kary.

W tym miejscu należy wskazać, że skarżący jest winny zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych.

Kary dyscyplinarne są wymienione w art. 134 ww. ustawy, tj.: 1) nagana, 2) zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, 5) obniżenie stopnia, 6) wydalenie ze służby.

Pociągnięcie policjanta do odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz rodzaj zastosowanej kary należy rozważyć z uwzględnieniem nałożonych na niego zadań. Naruszenie dyscypliny służbowej musi mieć swoje odniesienie do konkretnych przepisów prawa, których przestrzeganie jest obowiązkiem policjanta, przy czym przepisy te powinny być jasne i przejrzyste.

W tym miejscu wskazać należy, że wymierzenie kary nagany jest najłagodniejszą formą kary dyscyplinarnej i nie może być uznane za rażąco niewspółmierne do popełnionego czynu, albo niesprawiedliwe, czy sprzeczne

z prawem, gdy zważy się, iż kara nagany oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania (art. 134a ustawy

z 1990 r. o Policji). Ponadto kara ta podlega zatarciu już po upływie 6 miesięcy

od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu (art. 135q ust. 1 pkt 1 ww. ustawy) - por. wyrok w WSA w Warszawie z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 144/17, LEX nr 2380980. Kara nagany ma zatem głównie charakter moralnego potępienia przewinienia policjanta, ponieważ nie obejmuje sfery wolnościowej i majątkowej, stanowi sformalizowaną dezaprobatę wobec jego przewinienia.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jak również utrzymanego nim w mocy orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji, organy dyscyplinarne miały na względzie wymienione wyżej dyrektywy wymiaru kary.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi należy wskazać, że Sąd uznał je za nieuzasadnione.

Orzeczenie dyscyplinarne ani nie stanowi decyzji administracyjnej ani nie jest wydawane w toku postępowania, które zostało poddane przepisom k.p.a. Przepisy k.p.a. nie mają w tym postępowaniu żadnego zastosowania. Postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec funkcjonariuszy Policji prawie w całości uregulowane jest przepisami ustawy z 1990 r. o Policji. Tylko w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k., dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków.

Z treści art.135i ust. 5 i 6 wynika wprost, że na wydane przez rzecznika dyscyplinarnego postanowienie o odmowie uzupełnienia akt postępowania dyscyplinarnego zażalenie przysługuje tylko jeden raz, tylko w wypadku pierwszego uzupełnienia akt. Natomiast po uzupełnieniu akt na wniosek obwinionego, obwiniony ma prawo w terminie 3 dni od dnia zapoznania się z uzupełnionymi aktami postępowania dyscyplinarnego zgłosić wniosek o ich uzupełnienie w zakresie wynikającym z przeprowadzonych czynności dowodowych uzupełniających akta tego postępowania.

Sąd w niniejszej sprawie nie dopatrzył się również błędów w ustaleniach faktycznych dokonanych przez organ, fakt próby popełnienia samobójstwa został wykazany przedstawionymi powyżej dowodami. Jak słusznie zauważył organ

w odpowiedzi na skargę dywagacje skarżącego na temat usiłowania i jego rodzajów nie mają wpływu na powyższe ustalenia.

W niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 135g ustawy

o Policji, gdyż wyjaśnienia skarżącego nie zostały pominięte a jedynie ocenione przez organ nie po myśli skarżącego.

Zarzutu naruszenia art. 135 i ust. 1 ustawy o Policji w postaci pominięcia przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychiatry na okoliczność tego, czy zachowanie D. P. miało charakter zachowania samobójczego należy uznać za niezasadny, gdyż jak słusznie wskazał organ, upłynął już znaczny okres czasu od zdarzenia, więc nie jest możliwe ustalenie stanu psychicznego skarżącego na datę zdarzenia.

Również opis czynów zarzucanych a następnie przypisanych skarżącemu jest zdaniem Sądu prawidłowy. Wskazana została jednostka redakcyjna ustawy o Policji oraz zachowanie skarżącego.

Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.