Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 880/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia SO Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni A w G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 sierpnia 2010 r., nr [...]; 2/ określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156 poz. 1118, z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071 z późn. zm.), decyzją z dnia 13 sierpnia 2010 r. Nr [...] nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej, rozbiórkę na koszt własny następujących prowizorycznych zabudowań wykonanych w kształcie litery "L" niezwiązanych trwale z gruntem, usytuowanych na terenie działki nr [...] k.m. 60 obręb G. (przy ul. [...]), w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] k.m. 60 obręb (przy ul. [...]): dłuższego boku wykonanej zabudowy w kształcie litery "L" o długości ponad 9,0 m i szerokości około 2,6m oraz części krótszego boku wykonanej zabudowy w kształcie litery "L" na około długości 1,40 m i szerokości około 2,37m w części przylegającej do dłuższego boku.

Organ ustalił, iż postępowanie w sprawie prowizorycznych zabudowań gospodarczych zlokalizowanych na działce nr [...] zostało wszczęte na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej, która wówczas jedynym wieczystym użytkownikiem tej działki, stanowiącej własność Gmina Miasta. W toku postępowania stan prawny nieruchomości zmienił się, lokale w budynku przy ul. W. zostały wyodrębnione i ustanowiono odrębne własności lokali, Spółdzielnia Mieszkaniowa prawo wieczystego użytkowania gruntu zamieniła na prawo własności i własność części lokali w budynku przy ul. W. przeniosła na osoby fizyczne. Tym samym właściciele poszczególnych lokali stali się współwłaścicielami działki nr [...] km 60 obręb G., przy ul. [...]. Ustalono także, iż decyzją nr [...] z dnia 12 września 1972 r. zostało udzielone pozwolenie na użytkowanie budynku przy ul. W. Na planie szczegółowym zagospodarowania terenu Osiedla Mieszkaniowego dla Spółdzielni Mieszkaniowej z 1968 r. na terenie posesji przy ul. W. w bezpośrednim sąsiedztwie posesji przy ul. W. brak jest jakichkolwiek obiektów, teren ten jest zagospodarowany zielenią.

Na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonych w dniu 5 listopada 2002 r. i w dniu 17 grudnia 2009 r. oraz dokumentacji geodezyjnej organ ustalił, iż: do działki nr [...] (przy ul. W.) od strony południowej częściowo przylega działka nr [...] (przy ul. W.) i częściowa działka nr [...] (przy ul. W.), która również przylega do działki nr [...] od strony zachodniej; do działki nr [...] (przy ul. W.) od strony zachodniej przylega działka nr [...] (przy ul. W.); działka nr [...] przylega południową granicą do działki [...]; granica pomiędzy działkami nr [...] i [...] jest przedłużeniem granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]; na przedłużeniu granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] znajduje się wygrodzenie posesji przy ul. W. część działki nr [...] znajduje się w wygrodzeniu posesji przy ul. W.; do ogrodzenia pomiędzy posesjami przy ul. W.a posesją przy ul. W.na działce nr [...] od strony posesji przy ul. W. przylega tylna ściana zabudowań gospodarczych wykonanych w konstrukcji drewnianej o długości ponad 9,0 m; tylna ściana przylegająca do ogrodzenia jest dłuższym bokiem zabudowy wykonanej w kształcie litery "L", natomiast krótszy bok tej zabudowy znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] oraz granicą pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]; od strony posesji przy ul. W. zabudowa w kształcie litery "L" ma następujące wymiary: dłuższy bok ma długość około 6,71 m; krótszy bok ma długość około 4,20 m; szerokość poszczególnych boków wykonanej zabudowy wynosi: dłuższy bok - około 2,60 m, krótszy bok - około 2,37 m; granica pomiędzy działkami nr [...] (przy ul. W.) i nr [...] (przy ul. W.) przebiega przez krótszy bok zabudowy; cała zabudowa wykonana w kształcie litery "L" znajduje się po dwóch stronach granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], przy czym cały dłuższy bok zabudowy wykonanej w kształcie litery "L" oraz około 1/3 krótszego boku tej zabudowy znajduje się na działce nr [...], pozostała część krótszego boku tej zabudowy znajduje się na działce nr [...]; krótszy bok zabudowy wykonanej w kształcie litery "L" jest zlokalizowany na długości około 1,40 m na działce nr [...]; odległość przedniej ściany dłuższego boku zabudowy wykonanej w kształcie litery "L" od ściany budynku na posesji przy ul. W. wynosi około 4,30 m; w krótszym boku zabudowy wykonanej w kształcie litery "L" znajduje się komórka gospodarcza oznaczona w protokóle z wizji nr "5" w pozostałej części nieużytkowana wiata, dach nad tą częścią wykonany jest ze spadkiem w kierunku granicy z działką nr [...]; w dłuższym boku zabudowy wykonanej w kształcie litery "L" znajdują się komórki gospodarcze oznaczone w protokóle z wizji numerami od "0" do "4"; cała wykonana zabudowa w kształcie litery "L" jest nie związana trwale z gruntem, wykonana w konstrukcji drewnianej, dach, kryty papą; wykonana zabudowa zlokalizowana jest na terenie znajdującym się w odległości około 4 m po obu stronach granicy pomiędzy działkami [...] (przy ul. W.) i nr [...] (przy ul. W.).

Według organu, z oświadczeń mieszkańców wynika, że obiekt oznaczony nr "5" (komórka gospodarcza z wiatą) istniał już przed II wojną światową, natomiast komórki gospodarcze oznaczone numerami od "0" do "4" istnieją od końca lat 50 - tych XX wieku. Ponadto w toku postępowania nie uzyskano jednoznacznych informacji dotyczących inwestorów budowy poszczególnych obiektów. W protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 5 listopada 2002 r. zawarte jest stwierdzenie, że budynek gospodarczy oznaczony nr 0 - 4 wybudowany został przez byłe Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej jako komórki na opał. Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej na dzień dzisiejszy nie istnieje, a przedstawiciele Gminy Miasta oświadczyli do protokołu z dnia 17 grudnia 2009 r., że Gmina nie posiada informacji, kto i kiedy wybudował przedmiotowe zabudowania.

PINB wskazał następnie, iż obiekty będące przedmiotem niniejszego postępowania usytuowane na działkach nr [...] powstały przed dniem 1 stycznia 1995 r., dlatego też, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), jako obowiązującą podstawę prawną przyjęto art. 37 ust. 1 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.). W okresie od dnia 5 marca 1928 r. do dnia 14 sierpnia 1961 r., to jest w okresie budowy przedmiotowych obiektów, obowiązywały przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r., Nr 34 z późn. zm.). W ocenie organu obiekty oznaczone numerami od "0" do "5", wykonane w konstrukcji drewnianej, nie spełniają wymagań przepisów art. 188 rozporządzenia wobec czego są obiektami nieogniotrwałymi i stosownie do treści art. 193 tego rozporządzenia winny się znajdować co najmniej 4 metry od granicy z działką sąsiednią. Lokalizacja tych obiektów w okresie ich wzniesienia naruszała wyżej przytoczone przepisy techniczne. Organ wskazał, iż także aktualnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) nie dopuszczają lokalizacji ściany nieogniotrwałej bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią. Jak bowiem wynika z przepisów § 232 ust 4 w zw. z § 272 ust. 3 i § 212 ust. 1 powyższego rozporządzenia budynki o najniższej klasie odporności pożarowej "E" zlokalizowane przy granicy z działką sąsiednią winny mieć ścianę oddzielenia pożarowego co najmniej w klasie odporności ogniowej REI 60. Tak więc ściany obiektów będących przedmiotem niniejszego postępowania oznaczone numerami od "0" do "5" nie spełniają wymagań obowiązujących przepisów dotyczących elementów obiektów zlokalizowanych przy granicy z działką sąsiednią.

PINB stwierdził następnie, iż przedmiotowe obiekty zostały wybudowane z naruszeniem przepisów Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, obowiązujących w okresie budowy, w takim przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawo budowlane z 1974 r., mają zastosowanie przepisy art. 40 Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z treścią art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy obiektu decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Organ stwierdził, iż doprowadzenie do zgodności z przepisami obowiązującymi w okresie powstania tych obiektów jak i obecnie polegałoby na rozbiórce tych obiektów i wykonaniu w ich miejsce nowych obiektów odpowiadających przepisom cytowanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W związku z powyższym organ odstąpił od badania zgodności z planem zagospodarowania terenu obowiązującym w okresie budowy, ponieważ nawet potwierdzenie zgodności lokalizacji tych obiektów z planem zagospodarowania terenu obowiązującym w okresie budowy, wobec naruszenia obowiązujących wówczas warunków technicznych skutkuje tym, że doprowadzenie obiektów do zgodności z przepisami polegałoby na ich rozbiórce.

Ponadto organ stwierdził, że gdy Spółdzielnia Mieszkaniowa przystąpiła do budowy budynku przy ul. W.w ramach realizacji Osiedla Mieszkaniowego przedmiotowe obiekty już istniały, tak więc Spółdzielnia winna zagospodarować teren inwestycji przy ul. W.zgodnie z planem zagospodarowania terenu Osiedla Mieszkaniowego. Ponieważ obiekty będące przedmiotem niniejszego postępowania istnieją nadal, a Spółdzielnia jako rzeczywisty Inwestor budowy na posesji przy ul. W.do dnia dzisiejszego nie zagospodarowała terenu zgodnie z planem szczegółowym zagospodarowania terenu Osiedla Mieszkaniowego, natomiast wystąpiła z wnioskiem o wydanie nakazu rozbiórki.

Spółdzielnia Mieszkaniowa złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji. Odwołująca się wniosła o zmianę decyzji poprzez nakazanie rozbiórki Gminie Miasta, która bez tytułu prawnego włada terenem części - będącej współwłasnością Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych - działki nr [...], na której położone są prowizoryczne zabudowania przeznaczone do rozbiórki. Ponadto, w ocenie odwołującej, nakaz rozbiórki części krótszego boku komórek gospodarczych jest niemożliwy do zrealizowania z powodu bezpieczeństwa budowlanego lub naruszenia prawa własności.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm.), decyzją z dnia 19 października 2010 r. Nr [...] utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję PINB .

Organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest uregulowania zawarte w art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Zaskarżona decyzja organu I instancji została podjęta na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy (tu niesporny brak pozwolenia na budowę) podlega przymusowej rozbiórce, gdy powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

WINB stwierdził w ślad za organem I instancji, iż w sprawie usytuowania, w granicy działek, wykonanych samowolnie w latach 50 minionego stulecia (w jednym przypadku - wcześniej), połączonych w kształt litery "L", drewnianych komórek gospodarczych na działce nr [...] nie ma możliwości wdrożenia procedury legalizacyjnej, bowiem usunięcie stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, spowodowanego niezgodną z przepisami techniczno - budowlanymi lokalizacją, może nastąpić tyko poprzez ich rozbiórkę. Zatem wydanie nakazu przymusowej rozbiórki zblokowanych drewnianych komórek składowych w oparciu o art. 37 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. było zasadne.

Odnosząc się do treści odwołania WINB wskazał, iż stosownie do art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, obowiązanym dokonać na swój koszt rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo urządzenia, objętego nakazem rozbiórki, jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Spółdzielnia Mieszkaniowa jest zarówno współwłaścicielem przedmiotowych komórek gospodarczych, jak i ich zarządcą. Ponadto organ odwoławczy oświadczył, iż nie podziela obaw Spółdzielni co do możliwości wystąpienia problemów natury technicznej lub cywilnoprawnej przy rozbiórce fragmentu parterowego drewnianego obiektu.

Na opisaną wyżej decyzję WINB skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa, domagając się orzeczenia nakazania wykonania przedmiotowej rozbiórki Gminie Miasta, która bez tytułu prawnego włada terenem części – będącej współwłasnością Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych – działki nr [...], na którym to terenie położone są prowizoryczne zabudowania przeznaczone do rozbiórki. Skarżąca wniosła również o orzeczenie obciążenia kosztem przedmiotowej rozbiórki Gminy Miasta i orzeczenie nakazania zdemontowania ogrodzenia i jego przesunięcia celem wydania "zawłaszczonego" przez Gminę terenu właścicielom.

W uzasadnieniu skargi podano, iż wieloletni "zabór" części działki nr [...] z przedmiotową zabudową przez Gminę Miasta i Wspólnotę Mieszkaniowa przy ul. W. uniemożliwiał i nadal uniemożliwią wykonywanie prawa użytkowania wieczystego (obecnie prawa własności) Spółdzielni Mieszkaniowej. Skarżąca twierdzi, iż nie jest zarządcą tej części nieruchomości, na której znajdują się komórki gospodarcze, ani w rozumieniu ustawy o własności lokali ani ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Ponadto, w ocenie skarżącej, to nie aktualni właściciele, ale sprawca samowoli budowlanej – Gmina Miasta– jest obowiązany do przywrócenia stanu pierwotnego. Ponadto według skarżącej brak możliwości zrealizowania nakazanej rozbiórki, z powodu bezpieczeństwa budowlanego lub naruszenia prawa własności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 9 grudnia 2010 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa wskazała, iż w latach 50 – tych XX wieku drewniane komórki gospodarcze nr od "0" do "4" były wybudowane przez ówczesne Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej podległe Urzędowi Miasta, lub za jego pozwoleniem jako zarządcy obiektu. Skarżąca twierdzi, iż nie może ponosić odpowiedzialności za brak należytego archiwizowania dokumentacji przez Urząd Miasta, co nie ma znaczenia dla pożądanego nakazu rozbiórki przez Gminę wobec faktu zarządzania przedmiotowym terenem w okresie budowy komórek. W ocenie skarżącej Gmina powinna jako faktyczny zarządca komórek gospodarczych dokonać ich rozbiórki. Skarżąca nie mając możliwości władania częścią działki nr [...] nie jest w stanie wykonać zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu, lecz po części z przyczyn innych, niż w niej wskazano.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto w niniejszej sprawie należało uwzględnić przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Badając zatem w świetle przedstawionych wyżej kryteriów legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż narusza ona prawo.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 228, ze zm.), zastosowany przez oba organy na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.). Zgodnie z normą tego ostatniego przepisu, mającego charakter przejściowy, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229, ze zm.).

Według zaś treści art. 37 ust. 1 tej ostatniej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Zastosowanie przytoczonych wyżej przepisów poprzedzone zostało ustaleniem, iż opisany w decyzji organu I instancji drewniany, niepołączony trwale z gruntem obiekt budowlany w kształcie litery L, stanowiący w istocie połączone ze sobą komórki gospodarcze, w liczbie 5, z których 4 znajdują się na działce nr [...] (przy ul. W.), a jedna na działce nr [...] (przy ul. W.), wybudowany został częściowo w latach 50-tych, a częściowo przed rokiem 1939 ubiegłego stulecia. Data budowy nie została precyzyjnie ustalona, jedynie przybliżona w oparciu o oświadczenia nieokreślonych "mieszkańców", co jednak mimo braku wyczerpujących wyjaśnień tej kwestii można przyjąć za wystarczające, szczególnie w sytuacji, gdy strony okoliczności tej nie zaprzeczają. Istotne byłoby bowiem w świetle przytoczonych wyżej przepisów, że sporna zabudowa powstała przed dniem 1 stycznia 1995 r. Organy nie ustaliły natomiast jednoznacznie inwestora przedmiotowej zabudowy, w decyzji PINB podaje się jedynie, że "brak jest niepodważalnych informacji dotyczących inwestorów poszczególnych obiektów" z jednoczesnym odwołaniem się do treści protokołu oględzin, w którym podaje się, że cztery komórki gospodarcze wybudował PGM. Nie ma także ustaleń dotyczących istnienia bądź nieistnienia pozwolenia na budowę, w zaskarżonej decyzji podaje się wprawdzie jako bezsporny fakt brak pozwolenia na budowę, co jednak w żaden sposób nie wynika z materiału dowodowego. W ocenie Sądu przedstawione wyżej braki postępowania, stanowiąc o naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez brak wyczerpujących wyjaśnień, naruszenie zasady oficjalności i przekroczenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego doprowadziły do wydania decyzji wadliwej, a co najmniej przedwczesnej.

Prawidłowy zakres postępowania wyjaśniającego obejmuje natomiast przytoczony wyżej dokładny opis spornej zabudowy i jej usytuowanie na wskazanych działkach, niekwestionowany przez strony postępowania administracyjnego. Nie budzi wątpliwości również stan prawny działki nr [...] (ul. W.), potwierdzony skróconym odpisem z księgi wieczystej Kw Nr [...] i wypisem z rejestru gruntów (vide: k. 21 i 66 akt administracyjnych I instancji), z którego wynika, że Spółdzielnia Mieszkaniowa wraz z właścicielami poszczególnych lokali mieszkalnych w budynku przy ul. W. jest współwłaścicielką działki nr [...]. Z kolei stan własności działki sąsiedniej, na której znajduje się jedna z części (komórka nr 5) przedmiotowego obiektu, nr [...] (u. W.), nie został przez organy ustalony. Jak twierdzi Naczelnik Wydziału Budynków Urzędu Miasta w piśmie z dnia 25 stycznia 2010 r. (vide: k. 53 akt administracyjnych I instancji) "obiekty gospodarcze należą do właścicieli lokali mieszkalnych w budynku przy ul. W., a nie do Gminy Miasta. Gmina w w/w budynku posiada tylko jedno mieszkanie, pozostałe mieszkania są własnością osób fizycznych i nie należą do gminnego zasobu mieszkaniowego (...). Gmina nie jest również zarządcą budynku (...)". W aktach administracyjnych znajduje się natomiast wypis z rejestru gruntów, z niego zaś wynika, że Gmina jest właścicielką działki nr [...], a na działce ustanowione jest prawo użytkowania wieczystego, dzielone przez cztery osoby fizyczne (vide: k. 37). Zabrakło także ustaleń, kto użytkuje przedmiotowe obiekty, niesporne jest jedynie, że użytkownikiem nie jest skarżąca Spółdzielnia, która także twierdzi, że nie włada częścią działki nr [...], na której usytuowana jest przedmiotowa zabudowa.

Kwestia naruszenia przez sporną zabudowę, usytuowaną względem granic działek zgodnie z przytoczonym wyżej ustaleniem organu i instancji i według sporządzonego przez ten organ szkicu (vide: k. 70 akt administracyjnych I instancji), przepisów budowlanych obowiązujących w okresie od dnia 5 marca 1928 r. do dnia 14 sierpnia 1961 r. (ustalonym przez organ jako okres budowy), to jest przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r., Nr 34 poz. 216, z późn. zm.) byłaby trafna, o ile w dacie budowy przebieg granic był taki, jak ustalił organ I instancji na dzień oględzin. Jednakże ta istotna kwestia nie została przez ten organ ustalona. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie plan realizacyjny osiedla z przebiegiem granic działek (vide: k. 78), ale pochodzi on z lat 60-tych ubiegłego wieku, nie ma natomiast dowodu, że w taki sposób przebiegała granica działek w dacie budowy spornego obiektu. Niewątpliwie (z zastrzeżeniem odnośnie przebiegu granic) obiekty oznaczone numerami od "0" do "5", wykonane w konstrukcji drewnianej, wybudowane najpóźniej w latach 50-tych ubiegłego stulecia, nie spełniają wymagań przepisów art. 188 tego rozporządzenia, wobec tego, że są obiektami nieogniotrwałymi i stosownie do treści art. 193 tego rozporządzenia winny się znajdować co najmniej 4 metry od granicy z działką sąsiednią. W kontekście treści art. 195 rozporządzenia powyższe warunki mogą się także odnosić do budynków tymczasowych, a więc wymienionych jako przykładowe: szop dla widowisk, składów materiałów przy budowie itp. Natomiast przedwczesne jest wydanie rozstrzygnięcia nakazującego rozbiórkę w trybie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., skoro nieustalono inwestora czy też aktualnego właściciela obiektów, ani braku pozwolenia na budowę. Braku pozwolenia na budowę nie można domniemywać, tak jak to uczynił organ II instancji. Ponieważ nie został również ustalony przebieg granic działek z okresu budowy, nie jest tym samym oczywiste, że przedmiotowe obiekty naruszały wymienione wyżej przepisy budowlane w dacie budowy, a to wraz z naruszeniem obowiązku posiadania pozwolenia na budowę byłoby jednym z warunków koniecznych dla zastosowania przepisu art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Na marginesie Sąd zaznacza, że nie odniesiono się do konieczności posiadania pozwolenia na budowę przedmiotowej zabudowy, w świetle przepisów art. 332 – 334 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Należy wprawdzie przyjąć w ślad za organami, iż do obiektów budowlanych wybudowanych przed datą 1 stycznia 1995 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, lecz jedynie w sytuacji objętej art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. (art. 103 ust. 2), to zaś w niniejszej sprawie nie zostało jednoznacznie wyjaśnione.

Niemniej, zarzuty skargi odnoszące się do wadliwego ustalenia adresata decyzji rozbiórkowej oraz braku możliwości technicznych jej wykonania zasługują na aprobatę. W zaskarżonej decyzji odwołano się do art. 38 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zgodnie z którym inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo urządzenia, objętego nakazem rozbiórki.

Nakaz rozbiórki skierowany został do Spółdzielni Mieszkaniowej, która niespornie nie była inwestorem przedmiotowej zabudowy i zaprzecza, że jest jej właścicielem. Należy zaznaczyć, że przedmiotowy drewniany obiekt, nietrwale związany z gruntem, nie jest częścią składową nieruchomości w rozumieniu przepisów prawa cywilnego – por. art. 47 i art. 48 kc, nie musi więc dzielić stanu prawnego gruntu. SM jest współwłaścicielem wraz z innymi osobami działki, na której część zabudowy usytuowano; nie jest natomiast "zarządcą", jeżeli zaś sprawuje zarząd nieruchomością wspólną na podstawie ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903, z późn. zm.) dotyczy on jedynie 12-kondygnacyjnego budynku z lokalami mieszkalnymi znajdującego się na tej działce (ul. W.), sporna zabudowa niewątpliwie zaś budynkiem nie jest. Adresat decyzji rozbiórkowej został określony niewłaściwie, z pewnością zaś bez należytego wyjaśnienia i uzasadnienia. W zaskarżonej decyzji stwierdza się błędnie, że Spółdzielnia jest jednocześnie współwłaścicielem komórek i zarządcą, czego nie potwierdza materiał dowodowy zebrany w sprawie administracyjnej. Tymczasem prawidłowa wykładnia art. 38 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazywała w pierwszej kolejności ustalenia osoby inwestora i jego aktualnego związku z nieruchomością, to jest czy posiada tytuł prawny do obiektu budowlanego umożliwiający wykonanie nakazu rozbiórki. Co do zasady bowiem nakaz rozbiórki na podstawie tego przepisu kierowany jest do sprawcy samowoli budowlanej (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 942/96, Baza orzeczeń Lex nr 43365). Dopiero w sytuacji, gdy osoby inwestora ustalić się nie da, bądź brak jest możliwości wykonania takiego nakazu z powodu braku tytułu prawnego do obiektu, obowiązek rozbiórki powinien być nałożony na właściciela (właścicieli) nieruchomości.

Wymagało także wyjaśnienia, czego również zabrakło w zaskarżonej decyzji, czy możliwa w sensie technicznym jest rozbiórka części zabudowy, z pozostawieniem w stanie nienaruszonym jej części usytuowanej na działce sąsiedniej. Zarzut podniesiony został przez skarżącą Spółdzielnię w odwołaniu, a organ II instancji do kwestii tej nie odniósł się, kwitując problem jednym zdaniem, o nieuzasadnionych obawach odwołującego. Ta okoliczność jednakże ma istotne znaczenie, decyzja nakazowa musi być bowiem możliwa do wykonania. Jeżeli zabudowa na obu działkach tworzy konstrukcyjną całość, rozbiórka jej części (w 4/5) może być niemożliwa. Kwestia ta zatem wymagała wyczerpującego wyjaśnienia i uzasadnienia, czego organ nie uczynił, naruszając przy tym w sposób istotny art. 107 § 3 kpa.

Sąd uznał zatem, że istotna wadliwość postępowania polegająca na braku wyczerpujących i wszechstronnych wyjaśnień uniemożliwia merytoryczną kontrolę poprawności zaskarżonej decyzji poprzez w kontekście zastosowanej normy prawa materialnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną powyżej oraz uzupełni materiał dowodowy przede wszystkim pod kątem ustaleń dotyczących pozwolenia na budowę spornej zabudowy, inwestora i właściciela przedmiotowego obiektu.

Krytycznie natomiast należy ocenić postępowanie strony skarżącej, która poprzez działanie administracji publicznej zamierza osiągnąć skutek o charakterze cywilnoprawnym, w istocie bowiem jej celem jest odzyskanie uprawnień właścicielskich nad częścią nieruchomości gruntowej - działki nr [...] zajęta przez przedmiotową zabudowę. Prawo własności w tej sytuacji podlega ochronie przed sądem powszechnym, stąd żądanie "nakazania Gminie przesunięcia ogrodzenia" skierowane w skardze do Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie może zostać uwzględnione. Przywołany na wstępie rozważań zakres kognicji sądu administracyjnego nie obejmuje także orzeczenia nakazania wykonania rozbiórki innemu podmiotowi, to bowiem leży wyłącznie w kompetencji właściwego organu administracji.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. W wyroku zawarte zostało rozstrzygnięcie podjęte na podstawie art. 152 tej ustawy, wykonanie bowiem wadliwych i uchylonych decyzji w okresie do uprawomocnienia wyroku byłoby nieuzasadnione i doprowadziłoby do naruszenia praw strony skarżącej.