Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 214/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant sekretarz sądowy Karolina Sikora, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 października 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. D. na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...]stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia prawa pacjenta uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...]listopada 2019 r. znak: [...]


UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Pacjenta rozstrzygnięciem z [...] stycznia 2020 r. znak: [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z [...] listopada 2019r., znak: [...], niestwierdzające naruszenia prawa pacjenta S. D. do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta (Dz. U. 2019 r., poz. 1127 ze zm., dalej: ustawa), oraz prawa do informacji, o którym mowa w art. 9 ust. 1-2 ustawy, przez podmiot leczniczy: [...] Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej im. [...] w R. (dalej: "Szpital" lub "podmiot leczniczy").

Rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie art. 53 ust. 3 cyt. ustawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127§ 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 r., poz. 2096 ze zm. dalej: kpa).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte na podstawie art. 50 ust. 3 ustawy w związku z pismem S. D. (dalej: Skarżący), syna Pacjenta, z [...] czerwca 2018r. Pismem z [...] lipca 2018r. Rzecznik Praw Pacjenta wystąpił do Szpitala o przedstawienie stanowiska, informując o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w zakresie naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych oraz do informacji. Pismami z [...] i [...] sierpnia 2018r. Szpital odpowiedział na ww. wystąpienie. [...] września 2018r. i [...] października 2018r. do Biura Rzecznika wpłynęły kolejne pisma Skarżącego. Pismem z [...] maja 2019r. [...] maja 2019r. do Biura Rzecznika wpłynęło postanowienie Prokuratury Okręgowej w R. [...] o umorzeniu śledztwa, opinia biegłych z zakresu psychiatrii z Instytutu Badań i Ekspertyz Sądowych w K.. Następnie Rzecznik poinformował Skarżącego, że zgromadzony materiał jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia oraz o przysługującym mu prawie do wypowiedzenia się i wglądu w akta sprawy. Z uprawnienia tego Wnioskodawca nie skorzystał. W/w rozstrzygnięciem z [...] listopada 2019r. Rzecznik nie stwierdził naruszenia prawa pacjenta S. D. do świadczeń zdrowotnych oraz do informacji.

Powyższe rozstrzygnięcie zakwestionował Skarżący, występując o ponowne rozpatrzenie sprawy, zmianę rozstrzygnięcia, wskazując m.in., że pomimo licznych wskazanych we wniosku wszczynającym postępowanie zarzutów względem personelu zajmującego się ojcem, uzasadnienie rozstrzygnięcia jest lakoniczne i nie pozwala ocenić, czy Rzecznik w sposób kompleksowy i rzetelny zbadał wszystkie wskazywane okoliczności. Zarzucił, że jedyną podjętą czynnością było zbadanie dokumentacji medycznej przygotowanej przez personel, do którego kierowane są zarzuty, a dostępne są i inne dowody w tym np.: akta postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w R., jak i relacje osób będących bezpośrednimi świadkami postępowania personelu medycznego, obszerna dokumentacja zdjęciowa, do czego Rzecznik nie odniósł się.

W wyniku ponownej oceny organ stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny, a wydane rozstrzygnięcie prawidłowe i odpowiada prawu. Wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające obejmowało prawo do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy, oraz prawo do informacji, o którym stanowi art. 9 ust. 1 i 2 ustawy.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ustawy, pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej określonymi przez właściwe samorządy zawodów medycznych, przy czym przepisy nie zawierają katalogu zasad ostrożnego postępowania czy wskazówek w tym zakresie. Zachowanie należytej staranności jest kluczowym elementem zasad ogólnej ostrożności, których zachowania wymaga się w trakcie procesu udzielania świadczeń zdrowotnych. Przestrzeganie zasad ostrożności ma na celu zapewnienie osiągnięcia pozytywnego skutku podjętych czynności medycznych oraz zminimalizowania ryzyka z nimi związanymi. Zachowywanie tych zasad ma stanowić dla pacjenta gwarancję, że podjęte wobec niego czynności są bezpieczne. Powołując się na pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 10 lutego 2010r. V CSK 287/09, zauważył, że: do obowiązków lekarzy oraz personelu medycznego należy podjęcie takiego sposobu postępowania (leczenia), które gwarantować powinno, przy zachowaniu aktualnego stanu wiedzy i zasad staranności, przewidywalny efekt w postaci wyleczenia, a przede wszystkim nie narażenie pacjentów na pogorszenie stanu zdrowia (...). Pojęcie bezprawności należy rozumieć szeroko jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym, przez który należy rozumieć nie tylko ustawodawstwo, ale również obowiązujące w społeczeństwie zasady współżycia społecznego; wśród nich mieści się działanie zgodne ze sztuką lekarską i z najwyższą starannością wymaganą od profesjonalistów w zakresie medycyny. Podniósł, że w prawie polskim przyjęta została teoria adekwatnego związku przyczynowego, co oznacza, że zobowiązany ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

Wskazał, że zgodnie z art. 9 ww. ustawy: 1. Pacjent ma prawo do informacji o swoim stanie zdrowia. 2. Pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat, lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. Informacja o stanie zdrowia jest podstawowym prawem, które przysługuje każdemu pacjentowi. Pacjent ma prawo do wyczerpującej informacji. Realizacja tego prawa polega na możliwości podjęcia świadomej decyzji w zakresie zgody lub odmowy zgody na wybrany przez lekarza sposób leczenia. Informacja zatem powinna być pełna i przystępna, przekazana w sposób zrozumiały dla pacjenta, a naruszenia prawa do informacji w zakresie, o jakim mowa w cyt. art. 9, należy doszukiwać się bez względu na to, czy wystąpiły skutki w postaci uszkodzenia lub rozstroju zdrowia. Naruszenie tego dobra osobistego występuje już z chwilą nieudzielenia pacjentowi informacji.

Stwierdził, że niezależnie od powyższego zarzut naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych, jak również prawa do informacji, można postawić tylko wtedy, gdy znajduje on odzwierciedlenie w materiałach zgromadzonych w postępowaniu wyjaśniającym. Stosownie do treści art. 80 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany ocenić na postawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wskazał, że z wniosku z [...] grudnia 2019r. wynika, że Strona kwestionuje materiał dowodowy, w oparciu o który Rzecznik Praw Pacjenta wydał zaskarżone rozstrzygnięcie w odniesieniu do pobytu Pacjenta w podmiocie leczniczym w dniach od [...] listopada 2017r. do [...] stycznia 2018r. i następnie od [...] lutego 2018r. do dnia śmierci ([...] marca 2018r.). Po ponownej analizie organ stwierdził, że przedstawiona argumentacja nie wnosi istotnych okoliczności, mogących skutkować zmianą zajętego stanowiska.

Organ ustalił, że [...] listopada 2017r. S. D. został przyjęty do Szpitala w R. na Oddział Psychiatryczny ([...]) na podstawie skierowania do szpitala wystawionego przez lekarza psychiatrę. W Izbie Przyjęć rozpoznano: organiczne zaburzenia [...], upośledzenie [...], [...], [...], [...]. Na Oddziale [...] w/w przebywał pod opieką lekarza prowadzącego, personelu pielęgniarskiego i pomocniczego. Założono mu kartę chorego na [...]. Uczestniczył w programie terapii zajęciowej. [...] grudnia 2017r. Pacjenta przeniesiono na odcinek obserwacyjny. [...] stycznia 2018r. był konsultowany kardiologicznie. Stwierdzono, że choruje na [...], [...] i [...]. Z wywiadu od Pacjenta wynika, że od kilku miesięcy miał bóle brzucha po lewej i prawej stronie. Po uzyskaniu początkowo względnej poprawy Pacjenta przeniesiono [...] grudnia 2017r. z oddziału obserwacyjnego na ogólny. Był konsultowany przez internistę i chirurga naczyniowego, wymagał nadzoru nad przyjmowaniem leków z uwagi na niechętną postawę do ich przyjmowania. Po okresie względnej poprawy, ponownie nastąpiło pogorszenie stanu psychicznego. W/w nie sypiał w nocy, okresowo wypowiadał się niedorzecznie, został ponownie przeniesiony na oddział obserwacyjny, gdzie odmawiał okresowo przyjmowania posiłków oraz leków. Obserwowano zmienność nastroju Pacjenta. Od [...] listopada 2017r do [...] stycznia 2018r. stosowano u S. D. farmakoterapię; wielokrotnie konsultowano internistycznie, kardiologicznie, a także chirurgicznie i Iaryngologicznie. Dokumentacja medyczna w czasie hospitalizacji była systematycznie wypełniania o zapisy dotyczące stanu psychicznego i somatycznego Pacjenta oraz jego zachowania i funkcjonowania w oddziale. Z zapisów tych wynika jednoznacznie, że Pacjent nie chciał współpracować z personelem medycznym, twierdząc, że jest źle leczony, często odmawiał zażywania leków, wypluwał je. Podczas pobytu w oddziale prowadzona była karta profilaktyki i pielęgnacji odleżyn, karta chorego na [...], karta bilansu płynów. [...] stycznia 2018r. wobec S. D. został zastosowany środek przymusu bezpośredniego w postaci kaftana bezpieczeństwa.

Od [...] lutego do [...] marca 2018r. S. D. był ponownie hospitalizowany w Szpitalu na Oddziale Psychiatrycznym ([...]). Z zapisów w dokumentacji medycznej wynika, że Pacjent w okresie pobytu na oddziale przez większość dni był spokojny w zachowaniu, odmawiał przyjmowania płynów, a posiłków nie przyjmował bądź przyjmował wybiórczo i w bardzo małych ilościach. Odmawiał przyjmowania leków doustnych. Podejmowano nieudane próby założenia sondy do żołądka. Dopiero w dniu [...] lutego 2018r. udało się założyć sondę, przez którą był karmiony. [...] lutego czasowo usunięto sondę celem profilaktyki odleżyn w nosie i przełyku. Trzykrotnie stosowano przymus bezpośredni w celu założenia sondy i zapobieganiu wyrwania wenflonu u sondy. Pacjent otrzymywał leki zlecone do terapii schorzeń somatycznych oraz kroplówki z elektrolitami, był konsultowany internistycznie i urologicznie. Systematycznie były wykonywane badania krwi i moczu. Rodzina Pacjenta była informowana o stanie zdrowia Pacjenta, stosowanym leczeniu i rokowaniu. W dniu [...] marca 2018r. u S. D. wystąpiło nagle zatrzymanie krążenia i pomimo reanimacji nastąpił jego zgon. Jako przyczynę zgonu wskazano niewydolność krążenia u pacjenta z obrzękiem płuc i zmianami miażdżycowymi naczyń nerkowych.

Organ wyjaśnił, że w katalogu swoich kompetencji nie ma uprawnień pozwalających na weryfikację zastosowanego u pacjenta procesu diagnostyczno-Ieczniczego. Z tego też względu Rzecznik pozyskał opinię sądowo-psychiatryczną biegłych z zakresu psychiatrii z Instytutu Badań i Ekspertyz Sądowych w K., sporządzoną w toku postępowania karnego Prokuratury Okręgowej w R. w sprawie [...], której wnioski stały się podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z tego też względu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut podniesiony przez Wnioskodawcę.

Wskazał, że z opinii z [...] stycznia 2019r., wynika, iż stan S. D. stwierdzony [...] listopada 2017r. wymagał pozostawienia go w Szpitalu w celu wdrożenia postępowania diagnostycznego i terapeutycznego, ponieważ zaniechanie tego mogłoby doprowadzić do ciężkiego uszczerbku na jego zdrowiu, a w konsekwencji mogłoby skutkować jego śmiercią. W ocenie biegłych postępowanie diagnostyczno—terapeutyczne na oddziale [...] w stosunku do Pacjenta było zgodne z wiedzą i sztuką medyczną. Biegli stwierdzili, że leczenie depresji na obu oddziałach podjęto w sposób odpowiedni do ówczesnego stanu zdrowia Pacjenta, zaś przepisane leki stosowane były w dopuszczalnych dawkach terapeutycznych. W obu oddziałach wykonane zostały wszystkie niezbędne badania diagnostyczne oraz potrzebne konsultacje innych specjalistów. W ocenie biegłych w stosunku do Pacjenta zostało wdrożone pełne i wyczerpujące postępowanie diagnostyczne-lecznicze, mające na celu oprócz czynnika psychicznego ([...]) zidentyfikować ewentualne inne organiczne przyczyny nieprzyjmowania posiłków i leków doustnych. Według biegłych istotnym było wykonanie zabiegu endoskopii żołądka, na które Pacjent nie wyraził zgody. Wyniki konsultacji kardiologicznej, urologicznej, internistycznej, Iaryngologicznej, chirurgicznej i chirurga naczyniowego nie wskazywały na występowanie bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia Pacjenta. Zalecenia wydawane pisemnie przez konsultantów były niezwłocznie realizowane i wdrażane przez personel medyczny. Biegli uznali, że personel pielęgniarski realizował wszystkie zalecenia lekarskie oraz poświęcał się bezpośredniej opiece pielęgnacyjnej nad S. D. i dokładał wszelkich starań do nakłaniania Pacjenta do przyjmowania posiłków, płynów i leków doustnych. Biegli jednoznacznie wskazali, że podjęte wobec S. D. postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne było prawidłowe.

Odnosząc się do wniosków dowodowych organ podniósł, że nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu przedstawionego przez stronę, jeżeli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w danym postępowaniu. W niniejszym przypadku materiał dowodowy zebrany został w sposób wyczerpujący i umożliwiał wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazał, że Prokuratura Okręgowa w R. przesłuchała świadków na okoliczność leczenia i zgonu S. D.. Przesłuchano personel medyczny sprawujący opiekę nad pacjentem oraz członków jego rodziny. Treść tych zeznań była wystarczająca do ustalenia stanu faktycznego w sprawie, zatem Rzecznik nie widział podstaw do realizacji wniosku z [...] grudnia 2019 r. o ponowne przesłuchanie żony zmarłego, dodatkowych świadków: córki pacjenta i A. C.. Skarżącemu zapewniono możliwość złożenia wyjaśnień na piśmie, dostęp do akt, w toku postępowania informowano o podejmowanych czynnościach, zatem w ocenie Rzecznika postępowanie wyjaśniające przeprowadzono prawidłowo, wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności, a uzasadnienie rozstrzygnięcia odpowiada wymogom z art. 107 § 3 kpa.

Zdaniem organu zgromadzona dokumentacja medyczna i wyjaśnienia Szpitala nie wskazują, aby w sprawie doszło do naruszenia prawa do informacji podczas pobytu Pacjenta w podmiocie leczniczym.

W skardze do Sądu na powyższe rozstrzygnięcie Rzecznika Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 7 kpa w zw. z art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 15 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i poprzestanie na stronniczym oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie o dokumentację medyczną, z pominięciem dowodów i zarzutów zgłaszanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, co de facto pozbawiło Skarżącego dwuinstancyjności postępowania;

2. art. 7 kpa w zw. z art. 78 § 2 kpa poprzez nieuwzględnienie zgłaszanych wniosków dowodowych tj. zeznań osób odwiedzających ojca, a także pacjenta, który przebywał z nim na sali przed jego śmiercią, w sytuacji gdy osoby te widziały stan zdrowia ojca w trakcie pobytu w szpitalu, widziały sposób w jaki traktowany był przez personel szpitala, a nadto są to źródła dowodowe, które podważają wersję wydarzeń przedstawioną w dokumentacji medycznej - zatem są to okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy;

3. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu kardiologii i poprzestanie na opinii sporządzonej przez lekarzy psychiatrów, gdy przyczyną śmierci było nagłe zatrzymanie krążenia — niewydolność krążenia z obrzękiem płuc i zmianami miażdżycowymi naczyń nerkowych, a zatem objawy o podłożu kardiologicznym, a nie psychiatrycznym i w efekcie nieustalenie czy ojciec miał zapewnioną prawidłową opiekę pod kątem w/w objawów, czy w związku z nimi powinien być skierowany na inny oddział, bowiem leczenie tych dolegliwości było pilniejsze od leczenia [...], czy w trakcie pobytu w szpitalu wskutek dobranego sposobu leczenia doszło lub mogło dojść do nasilenia objawów chorobowych nadciśnienia i kardiomiopatii i wreszcie czy przy gwałtownie pogarszającym się stanie zdrowia była potrzebna interwencja lekarzy o innej specjalizacji niż psychiatryczna;

4. art. 80 kpa poprzez bezrefleksyjne oparcie ustaleń odnośnie stanu faktycznego o

dokumentację medyczną, w sytuacji gdy rzetelna, szczegółowa analiza tejże dokumentacji prowadzi do wniosku, że jest ona pełna nieścisłości, a nadto stoi w zupełnej sprzeczności ze stanem faktycznym opisywanym przez rodzinę zmarłego.

Wniósł o dopuszczenie dowodu z wydruku zdjęć, nagrań audio i video dołączonych do niniejszej skargi na okoliczność:

1. nieudzielania informacji przez personel szpitala upoważnionym członkom rodziny o sposobie i przebiegu leczenia mojego ojca — w tym odmowie informacji o podawanych mu lekach;

2. braku reakcji ze strony pracowników szpitala na uwagi zgłaszane przez rodzinę zmarłego co do pogarszającego się stanu jego zdrowia;

3. braku zachowania elementarnych zasad higieny przy opiece nad moim ojcem.

Nadto wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z zakresu kardiologii i pulmunologii na okoliczność prawidłowości procesu leczenia schorzeń niesomatycznych u S. D., ustalenia czy był właściwie diagnozowany, czy była konieczna interwencja medyczna odnośnie schorzeń innych niż depresja, a także czy wdrożone leczenie (w tym podawanie leku [...] przy stwierdzonym [...] i [...]) narażało chorego na pogorszenie stanu zdrowia, jego ciężki uszczerbek lub utratę życia.

Stawiając powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia, natomiast z ostrożności procesowej o jego uchylenie.

W uzasadnieniu skargi wskazał m.in., że Rzecznik podszedł do sprawy w sposób stronniczy, z góry zakładając, że po stronie personelu szpitalnego nie doszło do żadnych naruszeń, opierając rozstrzygnięcie wyłącznie o dokumentację medyczną i opinię biegłych psychiatrów sporządzoną na potrzeby sprawy karnej. Rzecznik nie wyjaśnił rozbieżności wersji przedstawianej przez rodzinę Skarżącego, a wynikającej z w/w dokumentacji. Nie wyjaśnił dlaczego uważa, że argumentacja Skarżącego nie wnosi istotnych okoliczności, przez co pozbawił Stronę prawa do dwuinstancyjności. Dokumentacja zawiera sprzeczności i jest niepełna. Dla przykładu Skarżący przytoczył wywiad przeprowadzony przez lek. J. K., w pierwszych akapitach którego przeczytać można, że ojciec "ostatnio wypowiadał myśli S,". Natomiast w dalej w tym samym wywiadzie lek. J. K. pisze, że ojciec "Zamartwia się o przyszłość, czy będzie się dobrze czuł. Neguje, by miał myśli samobójcze. Prób samobójczych nie podejmował". W karcie zastosowania unieruchomienia z [...].02.1018 r. (k. 174 dokumentacji medycznej) od godź 10.30 do 11.15 włącznie brakuje adnotacji i podpisów. Nie wiadomo co działo się z ojcem w tym czasie. Skarżący wskazał też na brak wpisu w obserwacjach pielęgniarskich z 24 i 25 grudnia. Uznając brak potrzeby przesłuchania świadków słuchanych już w Prokuraturze Rzecznik naruszył zasadę bezpośredniości. Podniósł, że organ nie może bazować wyłącznie na zeznaniach z postępowania karnego, które zmierza do osiągnięcia innych celów niż postępowanie administracyjne. Nadto organ nie odniósł się do zeznań świadków przesłuchanych przez prokuraturę. Wskazał, że wnioskowany świadek A. C. przebywał na tej samej sali, na której przebywał ojciec Skarżącego w chwili zgonu, zatem trudno o lepsze źródło dowodowe co do stanu zdrowia ojca przed śmiercią, jego zachowania i zachowania personelu medycznego, a także prawidłowością przeprowadzanej reanimacji.

Zaprzeczył prawdziwości twierdzeniu Rzecznika, by rodzina zawsze była informowana o podejmowanym leczeniu, rokowaniach, podawanych lekach i ich dawkach. Na pytania mojej matki jakie leki są podawane ojcu, jeden z lekarzy odparł: "mam iść teraz do dyżurki i Pani powiedzieć i to Pani będzie coś z tego wiedziała?". Innym razem ten sam lekarz zapytany przeze mnie jakie leki przyjmuje ojciec, ironicznie odparł, że "a po co to Panu wiedzieć, żeby sobie sprawdzać w internecie?".

Podniósł, że opieka sprawowana nad ojcem nie była na odpowiednim poziomie. Uwagi Skarżącego, co do powiększającego się stopnia opuchnięcia nóg pielęgniarki zbywały słownie, ucinały dyskusję nie podejmując działań. W odczuciu Skarżącego ojciec traktowany był jak balast, a osoby zajmujące się nim nie wykazywały zaangażowania w kwestiach higieny. Skarżący wskazał, że załącza dowody na te okoliczności, w tym zdjęcie z plwociną ojca, krew, którą odkrztuszał, co pielęgniarka zbagatelizowała.

Zdaniem Skarżącego Rzecznik powinien dopuścić dowód z opinii biegłych z odpowiedniego zakresu, bowiem biegli ze sprawy karnej odnosili się wyłącznie do depresji, jej leczenia i oddziału na jakim ojciec powinien przebywać, a nie odnieśli się czy z uwagi na inne dolegliwości winno być podjęte inne leczenie. Wskazał, że to nie depresja była przyczyną zgonu ojca, a przy takich przyczynach jak w akcie zgonu sprawę powinien przeanalizować kardiolog wraz pulmunologiem, a nie psychiatra. Podniósł, że ojciec miał podwyższony poziom CRP, co najczęściej występuje przy zakażeniach, stanach zapalnych, zawale serca i zasadne jest pytanie czy lekarze dopełnili staranności niezbędnej do utrzymania ojca przy życiu, przy jego problemach z nadciśnieniem, dusznościami, kardiomiopatią.

Skarżący podniósł, że [...] - lek podawany ojcu winien być stosowany ze szczególną ostrożnością u pacjentów z zawałem serca, chorobą niedokrwienną, niewydolnością serca, stanami predysponującymi do niedociśnienia, nadciśnieniem, cukrzycą lub czynnikami jej wystąpienia. Dodatkowo, jeśli wystąpią objawy świadczące o złośliwym zespole neuroleptycznym należy przerwać leczenie. Wskazał, że objawami takiego zespołu są m. in. gorączka czy zaburzenie równowagi, czyli objawy zgłaszane personelowi szpitala. Zdaniem Skarżącego biegły kardiolog winien wypowiedzieć się czy stosowanie tego leku było bezpieczne. Podał, że powodem wizyty ojca u lekarza, po której został skierowany do szpitala był ból brzucha i brak apetytu, a podczas sekcji wykryto m.in. zastój krwi w narządach wewnętrznych, zapalenie błony śluzowej żołądka, zatem należało ustalić czy te dolegliwości mogły spowodować ból brzucha i brak apetytu.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wskazał, że od momentu wszczęcia przez Rzecznika postępowania, Skarżący nie kwestionował jego kierunku zgłaszając zastrzeżenia w tym zakresie dopiero w skardze, a wiec w odpowiedzi na rozstrzygnięci, które nie spełniło oczekiwań Strony. Ze skargi wynika, iż wolą Skarżącego jest aby, Rzecznik, opierając się wyłącznie na jego oświadczeniach (ewentualnie innych osób bliskich Pacjentowi) uznał, że działanie personelu Szpitala było niezgodne z obowiązującymi przepisami. Podniósł, że zgodnie z kpa, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, Organ wystąpił zarówno do Szpitala (złożenie wyjaśnień dotyczących udzielanych Pacjentowi świadczeń zdrowotnych) oraz do Skarżącego. Ponadto Rzecznik wystąpił do Prokuratury Okręgowej w R. o przesłanie akt postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie. Zgromadził dokumentację medyczną Pacjenta.

Wskazał, że jedyną przyczyną przyjęcia S. D. do Szpitala były dolegliwości natury psychiatrycznej, na co wskazuje nie tylko Jego dokumentacja medyczna, ale też profil podmiotu leczniczego. Zwrócił uwagę, co Skarżący pomija, że Jego ojciec podczas hospitalizacji w szpitalu psychiatrycznym był skierowany do szpitala ogólnego. Pacjent nie był osobą zdrową, miał wiele chorób współistniejących m. in. [...], [...], wysoki cholesterol. Gdyby była bezwzględna konieczność leczenia innego niż psychiatrycznego, niewątpliwie Pacjent zostałby zatrzymany w szpitalu ogólnym przez lekarzy tego podmiotu. Głównym problemem S. D. była pogłębiająca się [...]. Nie wszyscy pacjenci z [...] są kierowani do szpitala, a tylko przypadki ciężkie. Wskazał, że postępowanie obejmowało działanie podmiotu o profilu psychiatrycznym, a z dokumentacji medycznej wynika, że Pacjent był konsultowany przez lekarzy innych specjalizacji.

Stwierdził, że Rzecznik Praw Pacjenta nie ma kompetencji pozwalających na samodzielną ocenę zastosowanego u Pacjenta procesu diagnostyczno- leczniczego, nie ma uprawnień pozwalających na weryfikację zastosowanych leków, ich wzajemnych reakcji, przepisywanej ilości, jak również terapii i badań. Takich kompetencji nie ma także Skarżący, a zarzuty Skarżącego w powyższym zakresie są tylko domysłami, przedstawiającymi Jego subiektywne przekonanie. Z tego też względu, rozstrzygając postępowanie obejmujące prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych, najczęściej wymagające zweryfikowania udzielonych świadczeń, jak w niniejszej sprawie, Rzecznik zobligowany jest uwzględnić stanowiska podmiotów w tym zakresie władnych. Rzecznik pozyskał opinię sądowo-psychiatryczną biegłych z zakresu psychiatrii z Instytutu Badań i Ekspertyz Sądowych w K., sporządzoną w toku postępowania karnego będącą podstawą rozstrzygnięcia. Z opinii wynikało jednoznacznie, że podjęte wobec S. D. postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne było prawidłowe. Przeprowadzenie dowodów doprowadziło do wyciągnięcia przez Organ wniosków obalających uprawdopodobnienie naruszenie praw pacjenta. O możliwości naruszenia prawa pacjenta nie może stanowić wyłącznie subiektywna ocena Wnioskodawcy. Skarżący kwestionuje każde ustalenie Organu, a nawet opinie specjalistów próbując przeforsować swoje stanowisko. Będąc niezadowolonym z wydanego rozstrzygnięcia, podejmuje argumenty nieracjonalne. W treści skargi, podnosi zarzuty w przedmiocie nieudzielenia informacji przez personel medyczny Szpitala, upoważnionym członkom rodziny o sposobie i przebiegu leczenia Pacjenta, podczas, gdy prowadzone przez Organ postępowanie toczyło się w sprawie S. D., a nie innych członków rodziny.

Organ wskazuje, że Skarżący żąda przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego kardiologa z pulmunologiem w celu wyjaśnienia przyczyny śmierci ojca, podczas gdy w tym samym fragmencie skargi informuje, że : Z karty zgonu wynika, ze przyczyną było nagle zatrzymanie krążenia — niewydolność krążenia u pacjenta z obrzękiem płuc i zmianami miażdżycowymi naczyń nerkowych. Zauważył, że nie trzeba być lekarzem, by wiedzieć, iż miażdżyca nie powstaje w ciągu kilku dni, lecz nieleczona rozwija się latami, prowadząc właśnie do nadciśnienia, problemów z oddychaniem, a w konsekwencji do zatrzymania krążenia. Skarżący polemizuje z rozstrzygnięciem Rzecznika, dostosowując materiał dowodowy do akceptowanej przez siebie wersji stanu faktycznego przywołując np. wywiad lekarza J. K. z Pacjentem i Skarżący nie zgadzając się z jego treścią wnosi o przeprowadzenie dowodu przeciwnego z zeznań świadków (najbliższa rodzina Pacjenta), osób, które nie uczestniczyły w rzeczonym wywiadzie, podobnie jak sam Skarżący. Ponadto, wnosi o przesłuchanie byłego pacjenta Szpitala na okoliczność stanu zdrowia Jego ojca oraz na okoliczności nieprawidłowo przeprowadzonej akcji reanimacyjnej. Świadek ten, oprócz tego, że sam był pacjentem szpitala o profilu psychiatrycznym, nie posiada specjalistycznej wiedzy, którą mają osoby posiadające wykształcenie medyczne. Skarżący podnosi argumenty, które sprowadzają się do twierdzenia: słowo lekarza przeciw słowom członkom rodziny, a w tych właśnie okolicznościach Rzecznik jest obowiązany polegać w kwestiach wątpliwych na dokumentacji medycznej. Wniósł o oddalenie wszystkich wniosków dowodowych ze skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – postanowieniem z 15 października 2020 r., postanowił oddalić wnioski dowodowe załączone do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.

Skarga jest częściowo zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu przeprowadzonej w oparciu o powyższe kryteria jest decyzja Rzecznika Praw Pacjenta z [...] stycznia 2020 r. utrzymująca w mocy własne rozstrzygnięcie, w którym organ ten nie stwierdził naruszenia praw pacjenta – S. D. do świadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz prawa do informacji, o których mowa w art. 9 ust. 1-2 cyt. ustawy przez podmiot leczniczy – [...] Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej im. [...] w R. (dalej: "Szpital" lub "podmiot leczniczy").

Podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowi art. 53 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, zgodnie z którym po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik jest zobowiązany wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta. W myśl art. 54 cyt. ustawy, w zakresie nieuregulowanym w art. 49-53 do postępowania prowadzonego przez Rzecznika stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co powoduje, że wydane przez organ rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy powinno co do zasady spełniać zasadnicze wymagania przewidziane dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej (art. 104 § 1 kpa). Z tego względu przeprowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowanie wyjaśniające powinno odpowiadać kodeksowym zasadom ogólnym, a przy tym rozstrzygnięcie organu niestwierdzające naruszenia praw pacjenta powinno spełniać wymagania przewidziane w art. 107 § 1-3 kpa.

Mając na uwadze przedmiot rozpatrywanej sprawy, w której wszczęte przez Rzecznika postępowanie wyjaśniające z wniosku S. D. dotyczyło ustalenia, czy doszło do naruszenia prawa jego ojca, S. D., o którym mowa w art. 8 i art. 9 ust. 1-2 powołanej ustawy, jako pacjenta ww. Szpitala w R., w związku z hospitalizacją od [...] listopada 2017 r. do [...] stycznia 2018 r. i następnie od [...] lutego 2018 r. do dnia śmierci [...] marca 2018 r. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że nie można odmówić racji Rzecznikowi, co do tego, że poczynione ustalenia przez organ, stanowiska formułowanego przez Skarżącego nie uzasadniają w zakresie dotyczącym art. 8 ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela formułowane w orzecznictwie zapatrywanie, zgodnie z którym przedmiot postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta i instrumenty, które ustawodawca temu organowi przyznał w art. 52 ust. 1-3 cyt. ustawy, świadczą o tym, że działania Rzecznika powinny zostać nakierowane na zebranie dostępnych informacji i wyjaśnienie wszystkich okoliczności pozwalających stwierdzić, czy prawa określonego pacjenta doznały uszczerbku. Specyfika podejmowanych przez Rzecznika działań w tym kierunku, zbiorczo określonych mianem "postępowania wyjaśniającego", stanowi o tym, że szczególna waga przy odpowiednim stosowaniu przez Rzecznika przepisów kpa powinna zostać przyznana ustaleniom faktycznym przyjmowanym w zainicjowanej przez pacjenta lub wnioskodawcy sprawie i kryteriom prawnym ich oceny zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. II OSK 977/18).

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa organ administracji publicznej ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Swobodna ocena dowodów, jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, aby nie przerodziła się w ocenę dowolną, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze, powinna opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, po drugie, ocena powinna być oparta na wszechstronnym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, po trzecie, organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne ze współczesną wiedzą, logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r., II OSK 1502/17; wyrok NSA z 14 listopada 2018 r., II OSK 2725/16). Na taki zakres przywołanych wymagań i podany sposób ich rozumienia wskazuje się również w piśmiennictwie (por. F. Elżanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2018 r., s. 651-652). Jeżeli przedmiotem ustaleń pozostają zagadnienia, których ocena wymaga wiadomości specjalnych, organ nie dysponując stosowną wiedzą, powinien oprzeć się na stanowisku podmiotu, który taką specjalistyczną wiedzę w sposób niewątpliwy posiada. Dowód z opinii biegłego (art. 84 kpa) podlega ocenie organu, tak jak każdy inny element materiału dowodowego, niemniej nie powinien zostać podważony, jeżeli dokonana przez organ jego weryfikacja wskazuje, że biegły, który sporządził opinię, posiada dostateczne kwalifikacje i wiedzę do jej przygotowania, opinia ta jest przy tym spójna, logiczna, a zarazem wyczerpująca (por. np. wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., II OSK 3123/17; wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., II OSK 1964/17).

Zauważyć należy, że wynikające z art. 8 cyt. ustawy prawo do świadczenia zdrowotnego odpowiedniej jakości (udzielonego z należytą starannością w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym) jest ujęte nie w kategoriach gwarantowanego rezultatu, lecz starannego działania (por. M. Boratyńska, P. Konieczniak [w:] System Prawa Medycznego. Regulacja prawna czynności medycznych, Tom II, część 1, red. M. Boratyńska, P. Konieczniak, Warszawa 2019, s. 345). Uwzględnić należy, że w rozpatrywanej sprawie wszczęte przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowanie wyjaśniające koncentrowało się na ustaleniu, czy podczas hospitalizacji ojca Skarżącego w Szpitalu w R. na Oddziałach Psychiatrycznych ([...]) i ([...]) doszło do naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością. Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z 10 lutego 2010 r., V CSK 287/09, do obowiązków lekarzy oraz personelu medycznego należy podjęcie takiego sposobu postępowania (leczenia), które gwarantować powinno, przy zachowaniu aktualnego stanu wiedzy i zasad staranności, przewidywalny efekt w postaci wyleczenia, a przede wszystkim nie narażenie pacjentów na pogorszenie stanu zdrowia. Zarzut odwołujący się do tego ostatniego skutku, a zatem pogorszenia stanu zdrowia, a ostatecznie zgonu, pośrednio sformułował Skarżący w swoim wniosku wszczynającym postępowanie, a także w kolejnych pismach procesowych, w tym również w złożonej skardze na kontrolowane rozstrzygnięcie, niemniej Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że nie można odmówić racji Rzecznikowi Praw Pacjenta, którego zdaniem poczynione postępowanie dowodowe stanowiska Skarżącego nie potwierdza.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy odnośnie prawa o którym mowa w art. 8 ustawy, powinien zostać uznany za kompletny. Został on również oceniony w sposób prawidłowy w związku z uznaniem, że przeprowadzony proces leczenia w w/w podmiocie leczniczym nie odznaczał się nieprawidłowościami w zakresie rozpoznania u S. D. epizodu [...] u osoby upośledzonej umysłowo, zakwalifikowania go do leczenia na oddziale psychiatrycznym, a nie psychosomatycznym, wdrożenia na oddziale [...], a następnie [...] odpowiedniego do ówczesnego stanu zdrowia pacjenta leczenia zgodnego z wiedzą i sztuką medyczną, wykonania niezbędnych badań diagnostycznych, potrzebnych konsultacji innych specjalistów, właściwego leczenia farmakologicznego również występujących u ojca Skarżącego chorób somatycznych. Zasadnie organ ustalił, że w stosunku do S. D. wdrożono pełne i wyczerpujące postępowanie diagnostyczno-lecznicze, mające na celu oprócz czynnika psychicznego (depresja) zidentyfikować ewentualne inne organiczne przyczyny nieprzyjmowania posiłków i leków doustnych. Istotnym przy tym, było wykonanie zabiegu endoskopii żołądka w [...] Szpitalu Specjalistycznym, na które Pacjent nie wyraził zgody. Wyniki konsultacji kardiologicznej, urologicznej, internistycznej, Iaryngologicznej, chirurgicznej i chirurga naczyniowego nie wskazywały na występowanie bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia Pacjenta. Zalecenia wydawane pisemnie przez konsultantów były niezwłocznie realizowane i wdrażane przez personel medyczny. Również personel pielęgniarski realizował wszystkie zalecenia lekarskie, poświęcał się bezpośredniej opiece pielęgnacyjnej dokładając starań do nakłaniania Pacjenta do przyjmowania posiłków, płynów i leków doustnych.

Organ zasadnie wziął pod uwagę wyjaśnienia Skarżącego, stanowisko podmiotu leczniczego, zgromadzoną dokumentację medyczną dotyczącą hospitalizacji S. D., w tym skierowanie na konsultację do [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w R., karty zastosowania unieruchomienia lub izolacji, zawiadomienia o zastosowaniu przymusu bezpośredniego, skierowanie do szpitala, kartę sekcyjną, wyniki badań histopatologicznych, protokół sekcyjny, jak również opinię sądowo – psychiatryczną z [...] stycznia 2019 r. Instytutu Badań i Ekspertyz Sądowych w K. wydaną na zlecenie Prokuratury Okręgowej w R. do akt sygn. [...] w sprawie narażenia S. D. w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] marca 2018 r. w [...] Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej w R. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu przez lekarzy Oddziału Psychiatrycznego [...]POZ w R., przez nieudzielenie właściwej pomocy medycznej i zastosowanie błędnego leczenia na skutek czego doszło do zgonu pacjenta, postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w R. z [...] marca 2019 r. o umorzeniu śledztwa (sygn. akt [...]).

W świetle przedstawionej wyżej oceny prawnej dotyczącej zasad oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym nie budzi wątpliwości Sądu wniosek, zgodnie z którym uczynienie przedmiotem sporu zgodności podejmowanych działań leczniczych wobec ojca Skarżącego z aktualną wiedzą medyczną nakazywało oprzeć się przez Rzecznika Praw Pacjenta na stanowisku podmiotów posiadających adekwatną wiedzę specjalistyczną dla dokonania opiniowania przeprowadzonego procesu leczniczego pod względem medycznym. Oznacza to, że trafnie Rzecznik po wpłynięciu wniosku Skarżącego wraz z jego uzupełnieniem i uzyskaniu dokumentacji medycznej udostępnionej przez szpital oparł się na opinii sądowo- psychiatrycznej Instytutu Badań i Ekspertyz Sądowych w K..

Zdaniem prof. zw. dr hab. n. med. A. F. i dr. n. med. A. W. – specjalistów psychiatrów delegowanych do sporządzenia w Instytucie Badań i Ekspertyz Sądowych w K. opinii, w stosunku do S. D. podczas jego pobytu w oddziałach psychiatrycznych [...] a następnie [...] zostało wdrożone pełne i wyczerpujące postępowanie diagnostyczno- lecznicze mające na celu oprócz czynnika psychicznego (depresja) zidentyfikować ewentualne inne organiczne przyczyny nieprzyjmowania posiłków i leków doustnych. Wykonano wszystkie niezbędne badania diagnostyczne oraz potrzebne konsultacje innych specjalistów. Oprócz leków psychiatrycznych pacjent otrzymywał wszystkie leki konieczne do leczenia współwystępujących schorzeń somatycznych oraz wdrożono wszystkie procedury medyczne zlecone zarówno przez lekarzy leczących jak i konsultantów.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wnioski sformułowane w przywołanej opinii Instytutu mają charakter jasny i kategoryczny. Odpowiadają treści dokumentacji medycznej, do której się odnoszą, przez co muszą być traktowane jako rozstrzygające o tym, czy proces diagnostyczno- leczniczy przeprowadzony w Szpitalu w badanym okresie był błędny (jak ocenia to Skarżący) oraz, czy zastosowane leczenie odpowiadało przyjętemu rozpoznaniu i aktualnej wiedzy medycznej, uwzględniającej bieżący stan chorego i jego zmiany. I tak, biegli wskazali, że kwalifikacja pacjenta w oddziale psychiatrycznym ogólnym, a nie oddziale psychosomatycznym była zgodna z wiedzą i sztuka medyczną. Podnieśli, że w świetle współczesnej wiedzy medycznej organiczne zaburzenia depresyjne należą do najczęściej występujących zaburzeń psychicznych u osób z współwystępującymi chorobami somatycznymi, a takie występowały S. D. ([...], [...], [...], [...], [...]). Obniżenie nastroju, apatia, smutek są psychologicznie zrozumiałą odpowiedzią na stres, jakim są współwystępujące choroby somatyczne. Występujące objawy depresji wymagają konsekwentnego leczenia przeciwdepresyjnego, ponieważ depresja istotnie negatywnie wpływa na przebieg kliniczny i dynamikę każdej choroby somatycznej, a także jest przyczyną mniejszej skuteczności stosowanych leków i procedur terapeutycznych u tych chorych. Z tych przyczyn, w ocenie biegłych, postępowanie diagnostyczno– terapeutyczne stosowane przez lekarzy było zgodne z aktualną wiedzą i sztuką medyczną i przeprowadzone zostało z należytą starannością. Leczenie farmakologiczne współwystępujących chorób somatycznych u S. D. było prowadzone lekami, które przyjmował już wcześniej, tj. przed hospitalizacją w szpitalu psychiatrycznym. Poza tym w zależności od stanu zdrowia leczenie to było modyfikowane przez konsultujących go specjalistów (urologa, internistę, kardiologa, laryngologa, chirurga, chirurga naczyniowego).

Sąd zwraca uwagę na to, że w prowadzonym przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowaniu badaniu podlegało to, czy pacjentowi w okresie objętym kontrolą świadczenia zdrowotne na Oddziale Psychiatrycznym [....] i [...] [...]POZ w R. były udzielane z należytą starannością i w warunkach odpowiadających wymaganiom fachowym i sanitarnym. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, opierając się na zgromadzonym przez organ materiale dowodowym, podziela stanowisko Rzecznika, iż zarzuty stawiane przez Skarżącego w tym zakresie nie pozwalają stwierdzić naruszenia praw pacjenta S. D. do świadczeń zdrowotnych o których mowa w art. 8 ustawy. Wynikają one bowiem z własnej oceny Skarżącego stanu zdrowia jego ojca, kwestionującej opinię Instytutu. Dla podważenia merytorycznych wniosków, na których oparł się Rzecznik, którym w sposób niewątpliwy należy przypisać cechę "wiadomości specjalnych", same twierdzenia Skarżącego czy członków jego rodziny są niewystarczające. Nota bene zauważyć należy, że w toku sprawy karnej przesłuchiwani byli: D. D., S. D. – synowie zmarłego i W. D. – żona. Ze zgromadzonych akt sprawy administracyjnej, prowadzonej przez Rzecznika, nie wynika aby Skarżący przedstawił jakąkolwiek kontropinię kwestionującą stanowisko Instytutu czy też wnioskował o powołanie biegłego. Wniosek taki sformułował dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd administracyjny - na rozprawie - wniosek ten oddalił.

W tym miejscu należy podkreślić, że wnosząc skargę na akt administracyjny uszło uwadze Skarżącego, że zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym jest bardzo ograniczony. Wynika to z tego, że sądy administracyjne zajmują się kontrolą działań administracji - nie orzekają więc merytorycznie i nie dokonują żadnych ustaleń faktycznych w kontrolowanej sprawie. Zasadniczo, zarówno wojewódzkie sądy administracyjne, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, nie mogą dokonywać ustaleń, mających służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej przed organem administracji. Sąd administracyjny może dokonywać jedynie ustaleń służących mu przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. Prowadzenie postępowania dowodowego przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ogranicza się w zasadzie do badania akt sprawy (por. H. Knysiak - Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 332-337).

W przedmiotowej sprawie Sąd dopuścił dowód z dokumentu – prawomocnego postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w R. z [...] marca 2019 r. o umorzeniu śledztwa [...] w sprawie narażenia S. D. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu przez zobowiązanych do opieki lekarzy i pielęgniarki w [...] i [...] Oddziale Psychiatrycznym [...]POZ w R. w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...]marca 2018 r. przez nieudzielenie właściwej pomocy medycznej i zastosowanie błędnego leczenia na skutek czego doszło do jego zgonu. Wskazać należy, że w/w postanowienie Prokuratury koresponduje z treścią rozstrzygnięcia Rzecznika bazując na powołanej wyżej opinii Instytutu. Odnosząc się do zarzutu skargi braku opinii biegłego z zakresu kardiologii czy pulmunologii w kontekście przyczyny zgonu ojca Skarżącego zauważyć należy, że opiniujący w sprawie biegli Instytutu Badań i Ekspertyz Sądowych w K., posiadający niewątpliwie współczesną wiedzę medyczną, dali pełne, wyczerpujące odpowiedzi na wszystkie stawiane im pytania dotyczące prawidłowości procesu diagnostyczno- terapeutycznego u ojca Strony, a Skarżący nie zakwestionował tej opinii ani w toku postępowania karnego prowadzonego w Prokuraturze ani podczas postępowania wyjaśniającego przed Rzecznikiem Praw Pacjenta. Zatem podniesiony zarzut jest niezasadny.

Odnosząc się do zarzutu oparcia się przez organ przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy niniejszej na dokumentacji medycznej Pacjenta oraz opinii biegłych nie przeprowadzając dowodów z zeznań świadków (najbliższej rodziny pacjenta) czy zeznań byłego pacjenta szpitala na okoliczność stanu zdrowia, nieprawidłowości akcji reanimacyjnej Sąd podziela stanowisko Rzecznika z odpowiedzi na skargę co do przydatności takich dowodów, gdy dotyczą one np.: czynności przy których ewentualni świadkowie nie byli obecni (wywiad lekarza z pacjentem) czy też braku specjalistycznej wiedzy medycznej wnioskowanych świadków. Na marginesie należy zauważyć, że zarówno Skarżący, jego brat D.D., jak i żona pacjenta W. D. byli słuchani w toku sprawy karnej, a Skarżący składał wyjaśnienia w tej sprawie na piśmie. Reasumując, na obecnym etapie postępowania, kontrolowane rozstrzygnięcie w zakresie dotyczącym niestwierdzenia naruszenia prawa pacjenta S. D. do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy, jest prawidłowe.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, rozstrzygniecie w zakresie w jakim dotyczy prawa uregulowanego w art. 9 ustawy nie zostało poprzedzone właściwym, pełnym postępowaniem dowodowym spełniającym wymogi z art. 7, 77§ 1 i art. 80 kpa. W tym też kontekście Sąd uznał, że skarga jest zasadna a zapadłe rozstrzygniecie co najmniej przedwczesne.

I tak zauważyć należy, że Skarżący w piśmie inicjującym przedmiotowe postępowanie akcentuje brak informowania o rozpoznaniu u jego ojca, proponowanych i możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania lub zaniechania, wynikach leczenia, rokowaniu, braku informowania żony pacjenta (upoważnionej do wglądu w dokumentację medyczną) o stosowanych lekach (pismo z [...] czerwca 2018 r.). Organ odnosząc się do tej kwestii wskazuje jedynie, że zgromadzona dokumentacja medyczna i wyjaśnienia szpitala nie wskazują, aby w sprawie doszło do naruszenia prawa do informacji podczas pobytu pacjenta w podmiocie leczniczym. Rzecznik nie podaje przy tym dlaczego zajmuje takie stanowisko, w jaki sposób prawo do informacji, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2, było realizowane przez podmiot leczniczy. Organ nie poczynił żadnych własnych ustaleń w tym zakresie opartych na przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Podkreślić należy, że prawo do informacji o swoim stanie zdrowia jest prawem pacjenta, przy czym pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych oraz leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu innym osobom (art. 9 ust. 3 cyt. ustawy). Zatem, w imieniu pacjenta, prawo to może wykonywać osoba upoważniona przez niego. Osoba taka działa w imieniu pacjenta, a jej wyznaczenie nie stanowi przeszkody do dalszego, bezpośredniego korzystania z omawianego prawa przez samego pacjenta. W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że S. D. wyraził zgodę na udzielenie informacji o swoim stanie zdrowia o których mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 innym osobom, zatem należało przeprowadzić postępowanie czy prawo to zostało zrealizowane przez podmiot leczniczy.

Ponownie rozpoznając sprawę Organ uwzględni powyższa ocenę tut. Sądu.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.