Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1367/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2017 r. sprawy ze skargi J. D. opiekuna działającego w imieniu całkowicie ubezwłasnowolnionej S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , po rozpatrzeniu odwołania J.D. działającego w imieniu S. S., decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie przyznania S. S. zasiłku celowego na miesiąc lipiec 2016 r. w wysokości [...] zł, z przeznaczeniem na koszty leczenia i środki pielęgnacyjne.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] przyznał S. S. zasiłek celowy z przeznaczeniem na doﬁnansowanie do poniesionych kosztów leczenia i środków pielęgnacyjnych w czerwcu 2016 r., na miesiąc lipiec 2016 r., w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ podał, że ustalenie wysokości zasiłku celowego oparte jest na uznaniu administracyjnym, które pozwala organowi przyznającemu świadczenie na wybór rozstrzygnięcia, przy czym organ uwzględnia nie tylko sytuację materialną osoby ubiegającej się o pomoc oraz przyczyny jej powstania, ale również możliwości ﬁnansowe ośrodka pomocy społecznej. Zarówno cele pomocy społecznej, jak i możliwości ośrodka nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. Pod uwagę brane są potrzeby niezbędne. Udzielana pomoc ma charakter uzupełniający środki własne, możliwości i uprawnienia i nie może być przez wnioskodawców traktowana jako jedyne źródło dochodów. Organ wskazał przy tym, iż w roku 2016 Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] dysponuje miesięcznie na zasiłki celowe kwotą około [...] zł. Średnio w miesiącu zgłasza się o pomoc około 1620 osób, których potrzeby zaspokajane są poprzez przyznanie zasiłku celowego. Średnia wysokość zasiłku wynosi około [...] zł. W porównaniu do ubiegłego roku środki na realizację tego rodzaju świadczeń są niższe o [...] zł. w skali roku. Niezależnie od tego organ wskazał wcześniejsze decyzje administracyjne, z których wynika, że S. S. jest objęta stałą pomocą znacznie przewyższającą średnią pomoc, jakiej udziela tut. Ośrodek.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. D. w imieniu S. S. żądając pełnego zwrotu pieniędzy za zakupione artykuły medyczne dla S. S. Podał między innymi, że naruszono przepisy Konstytucji RP oraz art. 4 Kpa. Przedstawił przy tym sytuację materialną i zdrowotną S. S. w kontekście budżetu domowego i bieżących potrzeb.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930) – zwanej dalej "ups" prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: m. in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł. (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ups (np. niepełnosprawność, długotrwała choroba itp.).

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 2 ups zasiłek celowy może być przyznany, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie przeprowadzono wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono, że S. S. mieszka z J. D., ale jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu przepisów ups. S. S. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe. Jest osobą leżącą, wymagającą pomocy drugiej osoby w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. J. D. został ustanowiony jej opiekunem prawnym. Łączny dochód S. S. ustalony został w wysokości [...] zł., miesięcznie i składa się na niego zasiłek stały ([...] zł.) i zasiłek pielęgnacyjny ([...] zł.), a ustawowe kryterium dochodowe wynosi w tym przypadku 634 zł (§ 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryﬁkowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz. U. z 2015 r. poz. 1058). W związku z tym dochód S. S. nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego ustalonego dla osoby samotnie gospodarującej.

SKO w [...] zaznaczyło, że S. S. spełnia kryteria ups do objęcia bezzwrotną pomocą ﬁnansową w formie zasiłku celowego. Nie oznacza to jednak, iż musi taką pomoc otrzymać w wysokości żądanej bądź oczekiwanej. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości ﬁnansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikają przesłanki, jakimi kierował się organ I instancji przyznając S. S. pomoc w formie zasiłku celowego. Organ ten wyjaśnił stronie, że ograniczone środki ﬁnansowe uzasadniają przyznanie zasiłku w wysokości określonej zaskarżoną decyzją, zaś do wyznaczników przyznawania świadczeń, w tym przedmiotowego zasiłku należą, z jednej strony - potrzeby wykazane przez osobę ubiegającą się o pomoc, a z drugiej strony faktyczne możliwości ﬁnansowe ośrodka pomocy społecznej w zakresie zabezpieczenia tych potrzeb. Podał przy tym dane liczbowe potwierdzające taki stan rzeczy. Organ wskazał, iż w roku 2016 Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] dysponuje miesięcznie na zasiłki celowe kwotą około [...] zł. Średnio w miesiącu zgłasza się o pomoc około [...] osób, których potrzeby zaspokajane są poprzez przyznanie zasiłku celowego. Średnia wysokość zasiłku wynosi około [...] zł. W porównaniu do ubiegłego roku środki na realizację tego rodzaju świadczeń są niższe o [...] zł. w skali roku. Niezależnie od tego organ wskazał wcześniejsze decyzje administracyjne, z których wynika, że S. S. jest objęta stałą znaczną pomocą. Podał przy tym, że pomoc, którą jest objęta S. S. znacznie przewyższa średnią pomoc, jakiej udziela tut. Ośrodek. Wobec powyższego zasadny jest wniosek, że potrzeby S. S. nie są lekceważone przez organ pomocowy, który nie pozostawia wnioskodawczyni bez pomocy, a przyznana pomoc jak argumentował organ pierwszej instancji jest adekwatna do możliwości ﬁnansowych organu pomocy społecznej. Nie budzi wobec tego wątpliwości, że organ pomocowy dysponuje ograniczonymi możliwościami ﬁnansowymi i musi brać pod uwagę potrzeby także innych osób wnioskujących o pomoc. Fakt, że organ przyznał przedmiotowy zasiłek celowy w wysokości [...] zł, która ewidentnie nie satysfakcjonuje skarżącego, nie może rzutować, sam w sobie, na ocenę legalności podjętego rozstrzygnięcia. W motywach zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił rzeczowo i logicznie, dlaczego przyznał zasiłek celowy w takiej, a nie innej wysokości. Ośrodek przyznał takie świadczenie, jakiego był w stanie udzielić z uwagi na środki, jakimi dysponował. W tym stanie rzeczy możliwości ﬁnansowe ośrodka nie pozwalają na przyznanie świadczeń w takiej wysokości, w jakiej byłoby to konieczne dla zaspokojenia potrzeb w wysokości żądanej lub oczekiwanej. Bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach ﬁnansowych, bowiem w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Z całą pewnością organ nie może zabezpieczyć wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych, potrzeb osób ubiegających się o pomoc, ponieważ pomoc społeczna nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu.

Kolegium wskazało, że sytuacja materialna S. S. jest trudna i wymaga wsparcia ze strony organu pomocy społecznej. Z załączonych do sprawy akt administracyjnych oraz enumeratywnie wymienionych decyzji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że S. S. jest stałym beneficjentem świadczeń pomocowych. Korzysta z różnych form i typów pomocy regulowanych przepisami ups. W związku z powyższym Kolegium uznało, że organ I instancji nie pozostawił S. S. bez pomocy, natomiast uwzględnił zarówno sytuację materialną wnioskodawcy, jak i ograniczone środki finansowe, które muszą być rozdysponowane w taki sposób, by nie pozbawiać pomocy osób niemających żadnych środków utrzymania.

W ocenie Kolegium, w tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając S. S. zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jej oczekiwaniom, organ I instancji postąpił w sposób dowolny i bez uzasadnienia swojego stanowiska. Zaskarżona decyzja wydana więc została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. Przyznanie zasiłku celowego nie jest obowiązkiem organu pierwszej instancji, a ośrodki pomocy społecznej zachowują w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej, jak i w ocenie okoliczności sprawy. Organ skorzystał z przysługującemu mu prawa do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb w kontekście własnych środków ﬁnansowych i sytuacji osoby wnioskującej o przyznanie pomocy. Jak wielokrotnie

Kolegium podkreśliło, że pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję, wymagając współdziałania adresata i beneﬁcjenta pomocy. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ups pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zakłada to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, a nie obowiązek ponoszenia pełnych kosztów utrzymania tych osób i rodzin wraz z realizacją ciążących na nich obciążeń ﬁnansowych.

Organ odwoławczy uznał za niezasadny zarzut skarżącej, że odwołanie jest słuszne w świetle art. 68, art. 69 i art. 71 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 67 ust. 1 obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy, ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa, natomiast na mocy ust. 2 art. 67 obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Stosownie zaś do art. 69 Konstytucji RP, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Z treści cytowanych przepisów nie da się wyprowadzić prawa do konkretnej postaci świadczenia społecznego, gdyż zawierają one tylko upoważnienia dla ustawodawcy do określenia zakresu i form zabezpieczenia społecznego. Przywoływane przez skarżącego przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 68, art. 69) nie mogą i nie stanowią samodzielnej podstawy do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Przepisy te stanowią jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i są adresowane głównie do organów prawodawczych. Przepisy te stanowią zatem źródło gwarancji, a nie praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego, które dopiero konkretyzują się w ustawach zwykłych, w tym przypadku ups. Nie można z ich treści wywodzić obowiązku organów administracji do zapewnienia każdemu obywatelowi, w tym niepełnosprawnemu i pozostającemu bez pracy, świadczenia z pomocy społecznej, zapewniającego zaspokojenie wszelkich niezbędnych potrzeb. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01 cechą wyróżniającą pomoc społeczną w porównaniu do innych systemów świadczeniowych jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia takiej pomocy.

Odnosząc się zaś do zarzutu niezgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 Kpa stanowiącego dyrektywę wydawania decyzji uznaniowej zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela organ odwoławczy stwierdził, że ten przepis ma na celu przede wszystkim wyważanie interesu publicznego i interesu indywidualnego przy podejmowaniu rozstrzygnięć przez organy administracji publicznej. Wskazana zasada nakazuje respektowanie interesu indywidualnego do granic jego kolizji z interesem publicznym. Dla ustalenia tego, co leży w interesie publicznym, w przypadku podejmowania decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego, należy sięgnąć do norm określających cele pomocy społecznej zawartych w art. 2 ust. 1 i art. 3 ups. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ups potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się możliwościach pomocy społecznej. Zdaniem SKO w [...], uzasadnianie w odwołaniu swego stanowiska okolicznością wydanej w roku 2011 przez organ I instancji decyzji administracyjnej, nie zasługuje na uwzględnienie. Każda z decyzji administracyjnych podejmowana jest w indywidualnej sprawie, w konkretnych, aktualnych na dzień wydawania decyzji stanach faktycznych, prawnych i w odniesieniu do stanu środków.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], organ I instancji dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. Wbrew stanowisku skarżącej trudna sytuacja ﬁnansowa S. S. nie mogła stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu sprawy.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] J. D. działając jako opiekun S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił SKO w [...] naruszenie prawa poprzez brak rzetelnego rozpatrzenia odwołania. W skardze wniósł o: 1) połączenie przez Sąd do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw zakończonych decyzjami SKO w [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] (zaskarżona niniejszą skargą), z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], które dotyczą tej samej sytuacji prawnej i faktycznej, 2) przyznanie S. S. prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu J. D. zaznaczył, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma rozstrzygnięcie następujących kwestii: 1) czy S. S. trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji od marca 2011 r. może być obciążona kosztami swojego leczenia, jeżeli jej jedyne środki własne, to zasiłek stały i nie stać jej na pokrycie różnicy pomiędzy faktycznymi wydatkami na zakup niezbędnych artykułów medycznych, a uzyskiwanymi z pomocy społecznej, 2) czy zasiłki celowe uznaniowe, co do wysokości, uzupełniają jej środki własne w postaci zasiłku stałego, czy w sytuacji S. S. (nie pokrywając w całości jej potrzeb) pozbawiają ją zasiłku stałego, 3) czy pracownik socjalny bez podstawowej wiedzy medycznej, nie znający historii choroby i aktualnego stanu zdrowia skarżącej może decydować, które artykuły medyczne są dla niej właściwe i wystarczające i za które można zwrócić wnioskodawczyni pieniądze w sytuacji, gdy chora wymaga kompleksowego leczenia poprzez przyjmowanie leków ratujących życie, branych doraźnie, zapobiegawczych, osłonowych, suplementów diety, a podstawą jej leczenia jest [...] i właściwa pielęgnacja chorej, by nie doszło do odleżyn, ran, sepsy, czy zgonu.

Przedstawiciel ustawowy skarżącej podał, że S. S. do lutego 2013 r. otrzymywała pełny zwrot środków wydanych na zakupione artykuły medyczne, wynikających z miesięcznych faktur. Opiekun prawny skarżącej podał, że wobec prezentowanej postawy organu pomocy społecznej od marca 2013 r. do lipca 2016 r. S. S. musiała dopłacać z zasiłku stałego kwotę [...] zł, czego SKO w [...] nie wzięło pod uwagę. Zdaniem przedstawiciela ustawowego skarżącej, taka działalność organu pomocy społecznej zagraża życiu i zdrowiu skarżącej, które podlega ochronie na mocy przepisów Konstytucji RP i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, czego nie wzięło pod uwagę Kolegium.

J. D. uważa, że SKO w [...] w zaskarżonej decyzji popełniło błąd wskazując, że opiekun skarżącej domaga się pełnego zwrotu środków za zakupione dla skarżącej artykuły medyczne. Opiekun prawny zaznaczył, że SKO w [...] w swojej wcześniejszej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. miało inne stanowisko, a w zaskarżonej decyzji zaprzeczyło samo sobie i nie wzięło pod uwagę, że sytuacja materialna skarżącej uległa pogorszeniu od marca 2013 r. za sprawą MOPS-u. J. D. wskazał, że wcześniej był pełnomocnikiem skarżącej, a obecnie kuratorem i opiekunem prawnym ustanowionym przez Sąd. Skoro zatem opiekun wykonuje zlecenie Sądu i Państwo poprzez organ pomocy społecznej winno pomóc opiekunowi, a nie utrudniać sprawowania opieki. J. D. upatruje naruszenia art. 7 Kpa w tym, że organ pomocy społecznej nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji materialnej strony, w każdym miesiącu, nie wziął po uwagę, że od środków własnych skarżącej (zasiłku stałego) uzyskiwanych w danym miesiącu winno się odliczyć wydatki sztywne, jak koszty leczenia i opłaty mieszkaniowe i ustalić, czy skarżącej wystarcza środków na wyżywienie (wymaga [...]), które jest podstawą leczenia. Tych wyliczeń organ pomocy społecznej nie dokonał.

Poza tym J. D. wskazał, że w każdym postępowaniu dotyczącym S.S. w składzie SKO w [...] zasiadała ta sama osoba – B. L. Wobec tego sytuacja robi się "dziwna", zważywszy na wcześniejszą decyzję SKO w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Opiekun prawny skarżącej wskazał, że w miesiącach maj-lipiec 2016 r. skarżąca musiała pokryć ze środków własnych koszty leczenia w kwotach odpowiednio: [...] zł (przekracza kwotę zasiłku stałego), [...] zł, [...] zł, co wskazuje, że dzienna racja żywnościowa w zakresie wymaganej diety [...] wynosiła odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł. Nie jest zatem możliwe prawidłowe leczenie skarżącej, niepełnosprawnej, leżącej [...] rok, w wieku [...] lat, której jedyne źródło dochodu stanowi zasiłek stały ([...] zł) i zasiłek pielęgnacyjny J. D. ([...] zł). Skarżący podał, że SKO w [...] wydało w sprawie S. S. trzy decyzje: z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] (zaskarżona niniejszą skargą), z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], które dotyczą tej samej sytuacji prawnej i faktycznej, ich rozstrzygnięcia są w zasadzie takie same, jak i uzasadnienia – tylko zmienia się miesiąc i kwota zwróconych pieniędzy. Wobec tego skarżący wniósł o połączenie wszystkich tych spraw przez Sąd do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Skarżący uważa, że po pobycie S. S. w Szpitalu [...] w [...] w marcu 2013 r., gdzie skarżąca została wypisana do domu w porozumieniu z lekarzem przed ukończeniem leczenia na prośbę J. D., MOPS w [...] dąży do umieszczenia S.S. w szpitalu, hospicjum. W tej sytuacji od marca 2013 r. nagle zabrakło w organie pomocy społecznej środków na pełny zwrot skarżącej w następnych miesiącach kwot wydanych na artykuły medyczne. W tej sytuacji MOPS w [...] decyduje o finansowaniu i leczeniu skarżącej samodzielnie decydując, które artykuły medyczne są potrzebne skarżącej. Skarżący podał, że takie decydowanie przez organ pomocy społecznej o potrzebach skarżącej prowadzi do tego, że lekarz leczący S. S. i jej opiekun mają się podporządkować w leczeniu i pielęgnacji chorej według stanowiska narzuconego przez MOPS w [...].

J. D. podał, że nie zna przepisów prawnych usprawiedliwiających takie działania MOPS-u w [...] i SKO w [...], w szczególności wskazujących na to, że skarżąca z własnych środków ma pokrywać wydatki na leczenie i pielęgnację, także wówczas, gdy wydatki przekraczają jej dochody własne. Oczekuje o stanowisko Sądu w tej kwestii.

Przedstawiciel ustawowy skarżącej domaga się od Sądu rozstrzygnięcia, czy jako opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej S. S. może być w czasie sprawowania opieki obciążony finansowo kosztami leczenia i utrzymania podopiecznej kosztem swojego majątku, a – jeżeli nie – to, czy skarżąca ma wystarczające środki finansowe na przeżycie w warunkach odpowiadających godności człowieka i czy organ pomocy społecznej powinien ustalić, czy nie doszło do pogorszenia poziomu życia skarżącej. Jego zdaniem, przy rozstrzygnięciu tej sprawy przez Sąd winien być brany pod uwagę interes społeczny i środki publiczne. W obecnym miejscu przebywania skarżącej opieka będzie tańsza, niż w hospicjum i w domu opieki, czego nie zauważa Kolegium.

Opiekun prawny skarżącej uważa, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. jest wadliwa z tego powodu, że jest niezgodna z żądaniem zawartym we wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. Organ błędnie wskazał, że J.D. występował o dofinansowanie do zakupu artykułów medycznych przed dokonaniem ich zakupu, ale w oparciu o faktury z czerwca 2016 r. W ocenie opiekuna prawnego skarżącej organ pomocy społecznej nie ma prawa decydować w jakim miesiącu mają być pokryte wydatki skarżącej, które dotyczą miesiąca czerwca, a nie lipca.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji wobec niewskazania przez skarżącego na żadne nowe okoliczności.

W piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. adw. [...] – pełnomocnik z urzędu S.S. doprecyzowała stanowisko w sprawie zajęte przez stronę skarżącą. Wskazała, że w skardze zaskarżono w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. Strona skarżąca zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ups poprzez przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do poniesionych kosztów leczenia i środków pielęgnacyjnych w czerwcu 2016 r. na miesiąc lipiec 2016 r. w wysokości [...] zł, która to kwota nie pokrywa kosztów leczenia i środków pielęgnacyjnych ponoszonych przez stronę skarżącą.

Ponadto strona skarżąca, zarzuca przedmiotowej decyzji inne naruszenie przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 7 Kpa poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu strony skarżącej oraz naruszenia art. 77 § 1 Kpa poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności wydanie decyzji w oparciu o nieaktualne pismo z przychodni. Został również naruszony art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. Doprecyzowując wnioski strony skarżącej zawarte w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualne o uchylenie w całości decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że S. S. ma bardzo poważne problemy zdrowotne. J. D. opiekun prawny S. S. ponosi na rzecz podopiecznej dużo większe wydatki, niż to wynika z otrzymywanej pomocy. Niestety nie stać go na takie obciążenie finansowe i dlatego oczekuje większej pomocy w tym zakresie. S. S. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, jej stan zdrowia jest bardzo poważny, wymaga stałego przyjmowania leków, korzystania z usług opiekuńczych oraz systematycznego używania środków ochrony osobistej. Opiekun prawny mieszka z chorą i sprawuje nad nią opiekę nie tylko fizyczną, ale również finansową. W sensie prawnym prowadzą oni jednak oddzielne gospodarstwa domowe. Z zaskarżonej decyzji wynika, iż jest ona jedynie dofinansowaniem do zgłoszonych potrzeb. Stanowisko organu jest o tyle niezrozumiałe, że stan zdrowia S. S. nie pozwala na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. S.S. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, jest osobą leżącą, wymagającą pomocy drugiej osoby w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Natomiast dofinansowanie wchodzi w grę tylko wówczas, jeżeli po stronie skarżącej występują okoliczności wskazujące na częściowe i samodzielne możliwości zaspokojenia swoich potrzeb. W tym wypadku takie możliwości nie występują. J.D. nie jest zobowiązany do łożenia na utrzymanie S. S. albowiem prowadzi on - co już zostało podkreślone - oddzielne gospodarstwo domowe. W przypadku zasiłku celowego organ ocenia całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych przez nią potrzeb, w tym wiek, stan zdrowia, możliwości zarobkowania, wysokość uzyskiwanych dochodów, itp., uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji sytuacja życiowa S.S. nie została uwzględniona.

Opiekun prawny S. S. przedłożył do akt sprawy faktury na środki higieniczne i leki, które zużywa jego podopieczna, udowadniając tym samym koszt zaspokojenia jej potrzeb w tym zakresie. Organ I instancji błędnie nie wziął jednak pod uwagę pozycji z przedstawionych faktur na kwotę [...] zł, uznając, iż leki oraz środki pielęgnacyjne nie są lekami przyjmowanymi na stałe (codziennie), a jedynie doraźnie i nie mogą być brane pod uwagę jako stałe koszty leczenia. Takie ustalenia organ l instancji wywiódł z pisma z dnia [...] kwietnia 2016 r. otrzymanego z przychodni [...] Sp. z o. o. Tymczasem w kwietniu 2016 r. nie było możliwe ustalenie, czy leki i środki pielęgnacyjne zakupione dla S. S. w czerwcu 2016 r. są jej niezbędne w dniu zakupu. Dlatego informacje zawarte w piśmie datowanym na kwiecień 2016 r. nie mogły stanowić podstawy do ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Organ powinien ustalić aktualną sytuację materialną i życiową (w tym stan zdrowia) S.S. i dopiero wówczas wydać decyzję w sprawie. Organ wydając decyzję nie może wstępować w rolę lekarza S. S. (co miało miejsce w niniejszej sprawie) i dowolnie ustalać, które leki i środki pielęgnacyjne są jej niezbędne, gdyż nie ma do tego niezbędnych uprawnień. W konsekwencji powyżej wskazanych naruszeń S. S. została pozbawiona znacznej części środków z dotacji celowej pomimo, że przedstawione wydatki opiewały na leki i środki pielęgnacyjne jej niezbędne.

Należy również zwrócić uwagę na naruszenie art. 7 Kpa. Z regulacji tej wynika domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu. W ocenie strony skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zostało w sposób przekonywujący wskazane, że przyznanie zasiłku celowego w wyższej wysokości dla osoby nie mającej możliwości zarobkowania w jakikolwiek sposób, wykracza poza możliwości organu. W sprawach z zakresu pomocy społecznej wymagana jest szczególna staranność oraz dbałość o słuszny interes obywatela, ponieważ stronami tego postępowania są najczęściej osoby, które często z przyczyn od nich niezależnych, nie radzą sobie z codziennym funkcjonowaniem w społeczeństwie, dlatego wszelkie decyzje ich dotyczące muszą być wszechstronnie uzasadnione. Organ powinien zatem uchylić decyzję z dnia [...] lipca 2016 r., a w związku z tym organ utrzymując tę decyzję w mocy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 Kpa.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że organ I instancji popełnił, co do zasady, takie same naruszenia przepisów. W związku z tym Sąd powinien rozważyć uchylenie w całości decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Należy zauważyć, że podstawę prawną niniejszej sprawy stanowi przepis art. 39 ust. 1 i 2 ups. Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści art. 39 wynika, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie zasiłku celowego wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot zasiłek może (a więc nie musi) być przyznany.

W ocenie Sądu, w sprawie załatwionej decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. i zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie doszło do przekroczenia granic "uznania administracyjnego’, ponieważ organ pomocy społecznej, jaki i organ odwoławczy w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji przedstawiły argumenty świadczące o celowości przyznania S. S. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł. Organy wskazały, że wysokość świadczenia na zaspokojenie bieżących potrzeb skarżącej (artykuły medyczne i pielęgnacyjne) jest limitowana przez ilość osób ubiegających się w danym miesiącu o tego rodzaju świadczenie ([...] osób) i ograniczony miesięczny budżet Ośrodka opiewający w 2016 r. na kwotę [...] zł, co daje średnią wysokość zasiłków ok. [...] zł. Organ pomocy społecznej wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej jakie osoby otrzymują większą pomoc – osoby bez żadnego dochodu, chore w sposób trwały i niepełnosprawne z niskimi dochodami, rodziny wielodzietne. Przy ustalaniu wysokości przyznanej skarżącej pomocy Prezydent Miasta [...] brał także pod uwagę to, że skarżąca była w 2016 r., co miesiąc, objęta pomocą w formie różnego typu świadczeń socjalnych takich jak: zasiłek stały, zasiłek pielęgnacyjny, zasiłki celowe (na żywność, środki czystości i higieny, dofinansowanie do leczenia i środków pielęgnacyjnych), opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne, nieodpłatne usługi opiekuńcze w wymiarze 8 godzin codziennie (opiekunka PCK), środki z NFZ i PFRON (dofinansowanie do zakupu artykułów medycznych i pielęgnacyjnych). Organ pomocy społecznej miał także na względzie to, że skarżąca zamieszkuje z opiekunem prawnym J. D. (byłym mężem) i nie ponosi opłat mieszkaniowych. Prezydent Miasta [...] wskazał z jakich powodów przyznał zasiłek celowy w kwocie [...] zł, zamiast wnioskowanego w kwocie [...] zł. Organ uznał za niezbędne przyznanie zasiłku na leki i artykuły medyczne ratujące życie (zgodnie z pismem z zakładu opieki zdrowotnej [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r.) i wziął pod uwagę kwoty środków możliwych do uzyskania przez skarżącą z PFRON.

Zdaniem Sądu, decyzja organu pomocy społecznej jest szczegółowo uzasadniona i opiera się o tzw. aktualizację wywiadu środowiskowego, sporządzaną w przypadku osób stale korzystających ze świadczeń pomocy społecznej (art. 107 ust. 4 ups). Przyznany zasiłek celowy jest ponad 4-krotnie wyższy, niż średni zasiłek tego typu przyznawany przez Prezydenta Miasta [...]. Przy ustaleniu jego kwoty organ wziął pod uwagę, z jednej strony – niezbędne potrzeby skarżącej, rozmiar przyznawanej jej pomocy innego rodzaju i ograniczone możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Decyzja organu pomocy społecznej nie jest arbitralna, lecz została oparta na racjonalnych i przekonywujących argumentach.

Sąd zwraca uwagę na okoliczności, które świadczą o zasadności przyznania skarżącej zasiłku celowego w wysokości niższej, niż wnioskowana w piśmie z dnia 27 czerwca 2016 r. S. S. prócz zasiłku stałego otrzymuje także zasiłek pielęgnacyjny na zwiększone wydatki związane z jej niepełnosprawnością (art. 16 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.). Wbrew temu co twierdzi J. D. w skardze, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje opiekunowi osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, ale uprawnionemu – osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym. Jest to zatem dochód S. S., a nie dochód jej opiekuna. Istotne znaczenie przy określeniu wysokości zasiłku celowego miało też to, że skarżąca nie ponosi pełnych kosztów swego utrzymania. Opiekun i skarżąca zamieszkują w jednym mieszkaniu. S. S. nie ponosi opłat mieszkaniowych. S. S. nie ma też zwiększonych wydatków rodzinnych, nie ponosi kosztu utrzymania członków rodziny (np. dzieci).

Nie można również odmówić racji Prezydentowi Miasta [...] i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...], że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczania jej środków stałego utrzymania. Działalność pomocy społecznej opiera się na ustawowo określonych zasadach. Cele pomocy społecznej regulują przepisy art. 2 i 3 ustawy. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ups pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei przepis art. 3 ust. 1 i 4 przewiduje, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Z powyższych przepisów wynika, że działalność pomocy społecznej opiera się na tzw. zasadzie pomocniczości, która ma swe źródło w preambule do Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Z zasady tej wynika, że każda osoba ma w pierwszej kolejności obowiązek pokonania trudnej sytuacji życiowej poprzez wykorzystanie własnych uprawnień, zasobów i możliwości (także możliwości prawnych). Z zasady pomocniczości pomocy społecznej wynika, że pomoc z tego źródła stanowi ostateczność. W pierwszej kolejności pomoc osobom pozbawionym dochodu z pracy zarobkowej lub świadczenia emerytalno-rentowego ciąży na członkach jej rodziny. W znajdującej się w aktach sprawy karcie pt. Plan pomocy i działań na rzecz rodziny widnieje informacja, że S. S. nie utrzymuje kontaktu z synem. Jeżeli skarżąca ma syna, to trzeba wskazać, że z przepisów art. 128, art. 129, art. 130, art. 132 i art. 133 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika tzw. obowiązek alimentacyjny, w szczególności obowiązek krewnych do dostarczania środków utrzymania. W pierwszej kolejności, gdy osoba potrzebująca znajduje się w niedostatku obciąża on zstępnych (dzieci), jeżeli nie jest możliwe np. uzyskanie świadczeń alimentacyjnych od małżonka rozwiedzionego (w tym ostatnim przypadku obowiązek alimentacyjny ciąży, mimo ustania małżeństwa). Obowiązek ten wynika z mocy prawa, a nie z wyroku sądowego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 1022/11).

Wobec tego skarżąca może wykorzystać możliwości prawne w celu uzyskania wsparcia, jeżeli nie od rozwiedzionego małżonka, to od syna. W pierwszej kolejności winy być wykorzystane wszelkie możliwości aktywizacji osób bliskich skarżącej. Pomoc społeczna pełni bowiem jedynie funkcję wspierającą (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1439/12).

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących problemu niezaspakajania wszystkich oczekiwanych potrzeb S. S. w ramach systemu pomocy społecznej Sąd zauważa, że pomoc społeczna ma umocowanie konstytucyjne w zasadzie sprawiedliwości społecznej wskazanej w przepisie art. 2 Konstytucji RP z 1997 r. Zasada ta na gruncie przepisów o pomocy społecznej oznacza sprawiedliwy podział środków publicznych pomiędzy osoby najbardziej potrzebujące tej pomocy, co powoduje, że nie każdy z wnioskodawców otrzymuje środki finansowe, w takim zakresie w jakim zgłasza swe potrzeby bytowe. Z zasady sprawiedliwości społecznej wynika także to, że w systemie szeroko rozumianego prawa socjalnego nie można zrównywać sytuacji prawnej osób potrzebujących, które przez kilkadziesiąt lat były aktywne zawodowo i wypracowały sobie świadczenie emerytalno-rentowe, z osobami, które nie przejawiały aktywności zawodowej w takim zakresie i w związku z tym korzystają ze świadczeń pomocy społecznej. Wobec tego, osoba otrzymująca świadczenia finansowe z pomocy społecznej znajduje się w dużo gorszej sytuacji, niż tak która jest emerytem lub rencistą. Tymczasem opiekun prawny skarżącej, która ma przyznany zasiłek stały (świadczenie podstawowe) i zasiłek pielęgnacyjny (świadczenie dodatkowe na pokrycie zwiększonych wydatków, z uwagi na stan zdrowia) dąży do tego, aby organ pomocy społecznej na stałe przyznawał skarżącej zasiłki celowe na zaspokojenie jej wszystkich potrzeb bytowych. Opiekun prawny skarżącej w istocie domaga się zatem tego, aby środki uzyskiwane z pomocy społecznej pełniły funkcję świadczenia emerytalno-rentowego, co jest sprzeczne z istotą wsparcia z pomocy społecznej.

W ocenie Sądu, zarzuty skargi dotyczą nie tyle problemu wadliwości kwestionowanych w niniejszej sprawie decyzji, ale istniejącego nieubezpieczeniowego modelu świadczeń socjalnych dedykowanych na potrzeby osób niepełnosprawnych, w tym niskiej wysokości świadczeń pieniężnych tego typu, na co organ pomocy społecznej i sąd administracyjny nie mają wpływu. Ustrojodawca pozostawił bowiem ustawodawcy znaczną swobodę w zakresie uregulowania sytuacji prawnej osób niepełnosprawnych (form i zakresu pomocy) i nie przyznał osobom niepełnosprawnym konkretnych praw podmiotowych w zakresie żądania przyznania określonego rodzaju i wysokości pomocy w zabezpieczeniu ich egzystencji. Ustawodawca nie ma obowiązku tworzenia regulacji prawnych w celu maksymalnej rozbudowy systemu świadczeń socjalnych, ograniczony jest bowiem innymi wartościami konstytucyjnymi, np. zachowaniem równowagi budżetowej. W polskim prawie socjalnym nie przewidziano świadczenia rodzinnego (pielęgnacyjnego, opiekuńczego) dla opiekuna osoby niepełnosprawnej, który jest emerytem (takie świadczenie, po spełnieniu innych wymogów, może uzyskać tylko osoba rezygnująca z zatrudnienia lub pracy zarobkowej lub niepodejmująca zatrudnienia lub pracy zarobkowej – art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. a i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych).

W przypadku, gdy środki uzyskiwane przez osobę pozostającą pod opieką z pieniężnych świadczeń socjalnych nie wystarczają na jej utrzymanie przepisy prawa socjalnego przewidują różne możliwości prawne. Jeżeli osoba niepełnosprawna ma pewne otoczenie rodzinne, wówczas w ramach systemu pomocy społecznej aktywizuje się rodzinę. Zgodnie bowiem z przepisem art. 103 ust. 1 ups kierownik ośrodka pomocy społecznej i kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie może, w drodze umowy, ustalić np. z zstępnym (dzieckiem) wysokość świadczonej przez nich pomocy na rzecz osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Zgodnie z przepisem art. 110 ust. 5 ups kierownik ośrodka pomocy społecznej może też wytaczać na rzecz obywateli powództwa o roszczenia alimentacyjne. W postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o udziale prokuratora w postępowaniu cywilnym.

Istnieje też możliwość uzyskania wsparcia finansowego dla opiekuna osoby niepełnosprawnej, które wynika z przepisów prawa rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie bowiem z przepisami art. 162 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego opiekun za sprawowanie opieki może żądać przyznania przez sąd rodzinny stosownego wynagrodzenia (np. okresowego). Jeżeli sąd rodzinny oceni (biorąc pod uwagę nakład pracy opiekuna, zasady współżycia społecznego), że są podstawy do przyznania opiekunowi wynagrodzenia za sprawowanie opieki, a dochody i majątek osoby wymagającej opieki uniemożliwiają pokrycie z nich wynagrodzenia opiekuna, wówczas wynagrodzenie pokrywa się ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej. Ustalone przez sąd wynagrodzenie wypłaca wówczas gmina (art. 53a w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 9 i art. 36 ust. 1 lit. h ups).

Jeżeli natomiast osoba wymaga całodobowej opieki i nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, wówczas osoba taka kierowana jest do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu (art. 54 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59 ust. 1 i 2 ups).

Odnosząc się do zarzutu podjęcia przez pracownika socjalnego decyzji odnośnie tego na jakie artykuły medyczne i pielęgnacyjne winny być przeznaczone środki z pomocy społecznej Sąd zauważa, że ośrodki pomocy społecznej zatrudniają pracowników socjalnych, a więc osoby o wykształceniu specjalistycznym w zakresie udzielania świadczeń z pomocy społecznej, które są m. in. powołane do kwalifikowania osób do przyznawania świadczeń i odpowiedniego poradnictwa i które obowiązane są do stałego podnoszenia swych kwalifikacji zawodowych (art. 119 ups). Oczywistym jest, że pracownik socjalny nie zastępuje lekarza i nie decyduje jakie środki medyczne są właściwe dla danej osoby, nie ocenia też dokumentacji medycznej. Szczupłość środków pomocy społecznej w konfrontacji ze stale rosnącymi potrzebami świadczeniobiorców skutkuje jednak tym, że pracownik socjalny wykorzystując swą wiedzę specjalistyczną i doświadczenie we współpracy z osobami chorymi i niepełnosprawnymi musi dokonać pewnego wyboru, co do zakresu finansowania zgłaszanych potrzeb. W niniejszej sprawie pracownik socjalny nie decydował jakie leki, czy artykuły medyczne ma stosować skarżąca, lecz decydował o tym, które z nich należy finansować ze środków publicznych, co nie budzi zastrzeżeń Sądu. To, że pracownik socjalny przy dokonywaniu hierarchii zgłaszanych potrzeb posiłkował się pismem z placówki [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w zakresie rodzaju najpotrzebniejszych leków, świadczy, o tym, że pracownik socjalny nie decydował o zaspokojeniu finansowym potrzeb skarżącej w sposób zupełnie dowolny. Kwestia daty wystawienia tego pisma ma znaczenie drugorzędne, ponieważ istotne znaczenie ma rodzaj przyjmowanych przez skarżącą leków w zestawieniu z lekami wykupionymi w ramach przedłożonych faktur, a tego J. D. nie kwestionował.

W pozostałym zakresie finansowania potrzeb – jak wskazano wyżej – należałoby w przypadku S. S., przy ograniczonych możliwościach pomocy społecznej, wykorzystać możliwość pomocy ze strony jej osób bliskich.

Mając natomiast na uwadze podniesiony zarzut braku decydowania przez organ pomocy społecznej o tym w jakim miesiącu mają być pokryte wydatki skarżącej Sąd zwraca uwagę, że – co do zasady - świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (art. 106 ust. 3 ups). Jeżeli więc kompletny wniosek o przyznanie zasiłku zostanie złożony w organie w czerwcu 2016 r., to od tego miesiąca należy przyznać i wypłacić to świadczenie. Uszło jednak uwadze skarżącego, że przepis ten dotyczy tzw. świadczeń okresowych (np. zasiłków stałych, zasiłków okresowych). Przepis ten nie ma zastosowania przy przyznawaniu i wypłacie świadczeń jednorazowych, a więc takich jak np. zasiłek celowy (por. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 831/07). Skoro więc J. D. przedłożył organowi pomocy społecznej wniosek o przyznanie zasiłku celowego wraz z kserokopiami faktur pod koniec czerwca 2016 r. ([...] czerwca 2017 r.), to nie narusza prawa przyznanie zasiłku celowego w miesiącu lipcu 2016 r., tj. w miesiącu, w którym została wydana decyzja pierwszoinstancyjna, zwłaszcza, że decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] organ przyznał S. S., w czerwcu 2016 r., zasiłek celowy na dofinansowanie do leczenia i środków pielęgnacyjnych w wysokości [...] zł.

Jeżeli natomiast chodzi o ponoszony zarzut niewyjaśnienia przez organy orzekające w administracyjnym toku instancji sytuacji osobistej (materialnej, zdrowotnej) S. S., trzeba wskazać, że zarówno organy, jak i sąd administracyjny nie kwestionują trudnej sytuacji życiowej w jakiej znajduje się skarżąca i jej opiekun J. D. Poza sporem jest to, że S. S. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, samotnie gospodarującą i że opiekę nad skarżącą sprawuje J. D. Nie jest sporne także to, że skarżąca jako osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym, leżąca, wymaga stałej opieki osób drugich i że pozostaje pod stałą kontrolą lekarską. Nie jest kwestionowane także to, że skarżąca ponosi stałe i wysokie w stosunku do jej dochodów wydatki na leki i artykuły pielęgnacyjne. Jednakże –zdaniem Sądu – w niniejszej sprawie Prezydent Miasta [...] przyznając zasiłek celowy w kwocie [...] zł (prawie połowa wnioskowanej kwoty) spełnił swą rolę jako organ jedynie wspierający osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i w sposób przekonywujący przedstawił swe stanowisko w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2016 r.

Sąd nie podzielił zastrzeżeń J. D., co do brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji przez członka SKO w [...] w osobie B. L. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa pracownik organu podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten, zgodnie z art. 27 § 1 Kpa, dotyczy również członków samorządowych kolegiów odwoławczych. Ustawodawca rozróżnił dwie sytuacje: gdy członek organu brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 Kpa) oraz gdy brał udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 Kpa (art. 27 § 1a Kpa). Udział w wydaniu zaskarżonej decyzji dotyczy więc sytuacji, w której członek organu kolegialnego brał udział w wydaniu decyzji przez organ I instancji lub brał udział w wydaniu decyzji drugoinstancyjnej, która została uchylona i ponownie sprawa stała się przedmiotem rozstrzygania przez ten organ kolegialny. Wówczas w takim postępowaniu z mocy prawa są wyłączeni członkowie kolegium, gdyż brali udział w wydaniu decyzji, która została zaskarżona. Podstawy wyłączenia pracownika organu nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1736/13). Opiekun prawny skarżącej nie dostrzegł tego, że wymienione wyżej sytuacje procesowe nie miały miejsca w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał podnoszone w skardze i piśmie doprecyzowującym skargę zarzuty naruszenia prawa procesowego – art. 7, art. 77 § 1 Kpa oraz naruszenia prawa materialnego – art. 2 ust.1, art. 3, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa za niezasadne.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.